Wikipedia
tlwiki
https://tl.wikipedia.org/wiki/Unang_Pahina
MediaWiki 1.47.0-wmf.15
first-letter
Midya
Natatangi
Usapan
Tagagamit
Usapang tagagamit
Wikipedia
Usapang Wikipedia
Talaksan
Usapang talaksan
MediaWiki
Usapang MediaWiki
Padron
Usapang padron
Tulong
Usapang tulong
Kategorya
Usapang kategorya
Portada
Usapang Portada
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Medisina
0
1223
2220263
2141136
2026-08-13T03:37:58Z
GinawaSaHapon
102500
aayusin na.
2220263
wikitext
text/x-wiki
{{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa. -->
'''Medisína''' o '''panggagamót''' ang [[agham]] at gawain na sumesentro sa pagpapanumbalik ng [[kalusugan]] at [[kagalingan]]. Kabilang rito ang pangangalaga sa mga [[Pasyente|maysakit]] at pamamahala sa [[dayagnosis]] at [[prognosis]], gayundin sa [[Pag-iiwas sa sakit|pag-iiwas]], [[pagpapagaling]], at [[Pangangalagang pampaayos ng lagay|pagsasaayos]] sa kanilang [[pinsala sa katawan]] o [[karamdaman]] upang umayos ang kanilang lagay. Isang malawak na larangan ang medisina na may samu't saring sangay na nakatuon sa isang partikular na aspeto ng kalusugan. Ginagamit sa [[kontemporaryong medisina]] ang mga [[biomedikal na agham]] at [[Biomedikal na pananaliksik|pananaliksik]], [[Henetikang pangmedisina|henetika]], at [[Teknolohiyang pangmedisina|teknolohiya]] upang makapagbigay ng dayagnosis, pagalingin, at makaiwas sa pinsala sa katawan o karamdaman, sa pamamagitan ng [[gamot]], [[Pag-oopera|operasyon]], o [[terapiya]] kagaya ng [[sikoterapiya]].
Isinasagawa na ang medisina [[Kasaysayan ng medisina|noon pa]]. Para sa malaking bahagi ng kasaysayan, itinuturing ito bilang isang [[sining]] at karaniwang ikinokonekta sa [[relihiyon]] at [[pilosopiya]]. Halimbawa, maaaring gumamit ang isang [[arbularyo]] ng mga halaman at [[Dasal|magdasal]] bilang bahagi ng pagpapagaling. Isa ring tanggap na agham noon sa maraming kultura partikular na sa Europa ang [[pagpapadugo]] upang balansehin ang sinasabing [[Humorismo|apat na {{Lang|en|humor}} ng katawan]]. Sa modernong panahon, itinuturing rin bilang sining ang medisina sa ilang aspeto, partikular na sa pag-oopera, kung saan isang sining ang [[Tahi (pag-oopera)|pagtatahi]] na isinasagawa ng isang [[siruhano]] tuwing operasyon.
Nananatili pa ring talamak ang paggamit sa [[tradisyonal na medisina]] sa maraming rehiyon ng mundo. Ito ang uri ng [[Alternatibong medisina|alternatibong panggagamot]] na walang kaakibat na basehan sa agham, at maaaring ituring bilang isang [[seudosiyensiya]] kagaya ng [[kiropraktika]] at [[Akupungktura|akupungtura]].
== Kasaysayan ng panggagamot ==
=== Simulain ===
Magbuhat pa sa mga panahong prehistoriko ang mga simulain ng medisina. Sa loob ng libong mga taon, nakabatay lamang sa [[superstisyon]] o [[pamahiin]] ang panggagamot. Bagaman walang gaanong nalalaman hinggil sa prehistorikong pagbibigay ng lunas sa mga karamdaman, napag-aralan ng mga tao ang hinggil sa katawan ng tao mula sa pagpapagaling nila ng mga sugat at bali ng mga buto.<ref name=WWT>{{cite-WWT|''Who Were the First Doctors?'', ''Medicine''; Hippocrates, ''Who is Known as the Father of Medicine?''}}, pahina 98.</ref>
=== Trepanasyon ===
[[Talaksan:Gersdorff - Schädelwunde.jpg|thumb|right|Ang [[trepanasyon]], isang paglalarawan ni [[Hans von Gersdorff]] sa ''Feldbuch der Wundartzney'' (1517).]]
Kabilang sa sinauna at prehistorikong mga paraan ng paggagamot ang paggawa ng bilog na butas ng buto mula sa bungo ng may sakit. Ginagawa ito ng isang [[maninistis]] upang "palabasin" mula sa butas ang masasamang espiritung hinihinalang nasa loob ng ulo ng pasyente.<ref name=WWT/>
=== Sa Ehipto ===
Kabilang sa pinakamagagaling na unang mga manggagamot ang [[sinaunang mga Ehipsiyo|sinaunang]] mga [[Ehipsiyo]]. Noong mga 1500 BK, nakapagpaunlad na sila ng isang malawak na [[bokabularyo]] ng mga natatanging salitang pangmedisina. Nagsigawa rin sila ng mga pagsubok o eksperimento sa [[siruhiya]] at [[parmasya]].<ref name=WWT/>
=== Panahon ni Hippocrates ===
{{pangunahin|Hippocrates}}
Noong mga 400 BK, itinatag ng sinaunang Griyegong si [[Hippocrates]] {{ndash}} ang [[Ama ng Panggagamot]] {{ndash}} ang unang paaralan ng panggagamot sa [[pulo ng Cos]] sa [[Gresya]]. Tinuturuan at naniniwala ang mga doktor ng Hipokratikong paaralan ng medisina na dulot ng sira o hindi gumagana ng tamang mga bahagi ng katawan ang mga karamdaman ng tao. Taliwas ito sa mas naunang paniniwalang sanhi ang sakit ng mga [[dimonyo]]ng sumasanib sa katawan ng tao. Bagaman may ganito silang paniniwala, wala pang sapat na kaalaman si Hippocrates at ang kanyang mga tagasunod ukol sa kayarian ng katawang pantao. Naniniwala silang sanhi ang sakit ng kawalan ng pagkakapantay-pantay sa timbang ng mga pluwido sa katawan. Tinagurian nilang mga ''humor'' ang mga pluwidong ito, at may apat na uri: ang [[dugo]], ang [[likido ng apdo]], ang [[plema]], at ang [[itim na likido ng apdo]].<ref name=WWT/>
==Mga sangay==
===Pedyatriya===
Ang '''pedyatriya''' ({{lang-en|pediatrics}}, {{lang-es|pediatría}}) ay isang sangay ng panggagamot na tumatalakay at nagsasagawa ng mga pag-aaral hinggil sa pangangalaga ng mga sanggol at bata, at maging sa mga sakit ng mga ito.
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
{{authority control}}
[[Kategorya:Kalusugan]]
[[Kategorya:Panggagamot]]
[[Kategorya:Kasaysayan ng panggagamot]]
[[Kategorya:Kasaysayan ng sinaunang panggagamot]]
e4pbtfcb9l0qvsshmvwaecmxsulptio
2220266
2220263
2026-08-13T04:34:27Z
GinawaSaHapon
102500
2220266
wikitext
text/x-wiki
{{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa. -->
'''Medisína''' o '''panggagamót''' ang [[agham]] at gawain na sumesentro sa pagpapanumbalik ng [[kalusugan]] at [[kagalingan]]. Kabilang rito ang pangangalaga sa mga [[Pasyente|maysakit]] at pamamahala sa [[dayagnosis]] at [[prognosis]], gayundin sa [[Pag-iiwas sa sakit|pag-iiwas]], [[pagpapagaling]], at [[Pangangalagang pampaayos ng lagay|pagsasaayos]] sa kanilang [[pinsala sa katawan]] o [[karamdaman]] upang umayos ang kanilang lagay. Isang malawak na larangan ang medisina na may samu't saring sangay na nakatuon sa isang partikular na aspeto ng kalusugan. Ginagamit sa [[kontemporaryong medisina]] ang mga [[biomedikal na agham]] at [[Biomedikal na pananaliksik|pananaliksik]], [[Henetikang pangmedisina|henetika]], at [[Teknolohiyang pangmedisina|teknolohiya]] upang makapagbigay ng dayagnosis, pagalingin, at makaiwas sa pinsala sa katawan o karamdaman, sa pamamagitan ng [[gamot]], [[Pag-oopera|operasyon]], o [[terapiya]] kagaya ng [[sikoterapiya]].
Isinasagawa na ang medisina [[Kasaysayan ng medisina|noon pa]]. Para sa malaking bahagi ng kasaysayan, itinuturing ito bilang isang [[sining]] at karaniwang ikinokonekta sa [[relihiyon]] at [[pilosopiya]]. Halimbawa, maaaring gumamit ang isang [[arbularyo]] ng mga halaman at [[Dasal|magdasal]] bilang bahagi ng pagpapagaling. Isa ring tanggap na agham noon sa maraming kultura partikular na sa Europa ang [[pagpapadugo]] upang balansehin ang sinasabing [[Humorismo|apat na ''humor'' ng katawan]]. Sa modernong panahon, itinuturing rin bilang sining ang medisina sa ilang aspeto, partikular na sa pag-oopera, kung saan isang sining ang [[Tahi (pag-oopera)|pagtatahi]] na isinasagawa ng isang [[siruhano]] tuwing operasyon.
Nananatili pa ring talamak ang paggamit sa [[tradisyonal na medisina]] sa maraming rehiyon ng mundo. Ito ang uri ng [[Alternatibong medisina|alternatibong panggagamot]] na walang kaakibat na basehan sa agham, at maaaring ituring bilang isang [[seudosiyensiya]] kagaya ng [[kiropraktika]] at [[Akupungktura|akupungtura]].
== Kasaysayan ng panggagamot ==
=== Simulain ===
Magbuhat pa sa mga panahong prehistoriko ang mga simulain ng medisina. Sa loob ng libong mga taon, nakabatay lamang sa [[superstisyon]] o [[pamahiin]] ang panggagamot. Bagaman walang gaanong nalalaman hinggil sa prehistorikong pagbibigay ng lunas sa mga karamdaman, napag-aralan ng mga tao ang hinggil sa katawan ng tao mula sa pagpapagaling nila ng mga sugat at bali ng mga buto.<ref name=WWT>{{cite-WWT|''Who Were the First Doctors?'', ''Medicine''; Hippocrates, ''Who is Known as the Father of Medicine?''}}, pahina 98.</ref>
=== Trepanasyon ===
[[Talaksan:Gersdorff - Schädelwunde.jpg|thumb|right|Ang [[trepanasyon]], isang paglalarawan ni [[Hans von Gersdorff]] sa ''Feldbuch der Wundartzney'' (1517).]]
Kabilang sa sinauna at prehistorikong mga paraan ng paggagamot ang paggawa ng bilog na butas ng buto mula sa bungo ng may sakit. Ginagawa ito ng isang [[maninistis]] upang "palabasin" mula sa butas ang masasamang espiritung hinihinalang nasa loob ng ulo ng pasyente.<ref name=WWT/>
=== Sa Ehipto ===
Kabilang sa pinakamagagaling na unang mga manggagamot ang [[sinaunang mga Ehipsiyo|sinaunang]] mga [[Ehipsiyo]]. Noong mga 1500 BK, nakapagpaunlad na sila ng isang malawak na [[bokabularyo]] ng mga natatanging salitang pangmedisina. Nagsigawa rin sila ng mga pagsubok o eksperimento sa [[siruhiya]] at [[parmasya]].<ref name=WWT/>
=== Panahon ni Hippocrates ===
{{pangunahin|Hippocrates}}
Noong mga 400 BK, itinatag ng sinaunang Griyegong si [[Hippocrates]] {{ndash}} ang [[Ama ng Panggagamot]] {{ndash}} ang unang paaralan ng panggagamot sa [[pulo ng Cos]] sa [[Gresya]]. Tinuturuan at naniniwala ang mga doktor ng Hipokratikong paaralan ng medisina na dulot ng sira o hindi gumagana ng tamang mga bahagi ng katawan ang mga karamdaman ng tao. Taliwas ito sa mas naunang paniniwalang sanhi ang sakit ng mga [[dimonyo]]ng sumasanib sa katawan ng tao. Bagaman may ganito silang paniniwala, wala pang sapat na kaalaman si Hippocrates at ang kanyang mga tagasunod ukol sa kayarian ng katawang pantao. Naniniwala silang sanhi ang sakit ng kawalan ng pagkakapantay-pantay sa timbang ng mga pluwido sa katawan. Tinagurian nilang mga ''humor'' ang mga pluwidong ito, at may apat na uri: ang [[dugo]], ang [[likido ng apdo]], ang [[plema]], at ang [[itim na likido ng apdo]].<ref name=WWT/>
==Mga sangay==
===Pedyatriya===
Ang '''pedyatriya''' ({{lang-en|pediatrics}}, {{lang-es|pediatría}}) ay isang sangay ng panggagamot na tumatalakay at nagsasagawa ng mga pag-aaral hinggil sa pangangalaga ng mga sanggol at bata, at maging sa mga sakit ng mga ito.
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
{{authority control}}
[[Kategorya:Kalusugan]]
[[Kategorya:Panggagamot]]
[[Kategorya:Kasaysayan ng panggagamot]]
[[Kategorya:Kasaysayan ng sinaunang panggagamot]]
33666pf15tjdrtwtc3afa1mp8m6m8sx
2220269
2220266
2026-08-13T06:23:35Z
GinawaSaHapon
102500
2220269
wikitext
text/x-wiki
{{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa. -->
'''Medisína''' o '''panggagamót''' ang [[agham]] at gawain na sumesentro sa pagpapanumbalik ng [[kalusugan]] at [[kagalingan]]. Kabilang rito ang pangangalaga sa mga [[Pasyente|maysakit]] at pamamahala sa [[dayagnosis]] at [[prognosis]], gayundin sa [[Pag-iiwas sa sakit|pag-iiwas]], [[pagpapagaling]], at [[Pangangalagang pampaayos ng lagay|pagsasaayos]] sa kanilang [[pinsala sa katawan]] o [[karamdaman]] upang umayos ang kanilang lagay. Isang malawak na larangan ang medisina na may samu't saring sangay na nakatuon sa isang partikular na aspeto ng kalusugan. Ginagamit sa [[kontemporaryong medisina]] ang mga [[biomedikal na agham]] at [[Biomedikal na pananaliksik|pananaliksik]], [[Henetikang pangmedisina|henetika]], at [[Teknolohiyang pangmedisina|teknolohiya]] upang makapagbigay ng dayagnosis, pagalingin, at makaiwas sa pinsala sa katawan o karamdaman, sa pamamagitan ng [[gamot]], [[Pag-oopera|operasyon]], o [[terapiya]] kagaya ng [[sikoterapiya]].
Isinasagawa na ang medisina [[Kasaysayan ng medisina|noon pa]]. Para sa malaking bahagi ng kasaysayan, itinuturing ito bilang isang [[sining]] at karaniwang ikinokonekta sa [[relihiyon]] at [[pilosopiya]]. Halimbawa, maaaring gumamit ang isang [[arbularyo]] ng mga halaman at [[Dasal|magdasal]] bilang bahagi ng pagpapagaling. Isa ring tanggap na agham noon sa maraming kultura partikular na sa Europa ang [[pagpapadugo]] upang balansehin ang sinasabing [[Humorismo|apat na ''humor'' ng katawan]]. Sa modernong panahon, itinuturing rin bilang sining ang medisina sa ilang aspeto, partikular na sa pag-oopera, kung saan isang sining ang [[Tahi (pag-oopera)|pagtatahi]] na isinasagawa ng isang [[siruhano]] tuwing operasyon.
Nananatili pa ring talamak ang paggamit sa [[tradisyonal na medisina]] sa maraming rehiyon ng mundo. Ito ang uri ng [[Alternatibong medisina|alternatibong panggagamot]] na walang kaakibat na basehan sa agham, at maaaring ituring bilang isang [[seudosiyensiya]] kagaya ng [[kiropraktika]] at [[Akupungktura|akupungtura]].
== Kasaysayan ng panggagamot ==
=== Simulain ===
Magbuhat pa sa mga panahong prehistoriko ang mga simulain ng medisina. Sa loob ng libong mga taon, nakabatay lamang sa [[superstisyon]] o [[pamahiin]] ang panggagamot. Bagaman walang gaanong nalalaman hinggil sa prehistorikong pagbibigay ng lunas sa mga karamdaman, napag-aralan ng mga tao ang hinggil sa katawan ng tao mula sa pagpapagaling nila ng mga sugat at bali ng mga buto.<ref name=WWT>{{cite-WWT|''Who Were the First Doctors?'', ''Medicine''; Hippocrates, ''Who is Known as the Father of Medicine?''}}, pahina 98.</ref>
=== Trepanasyon ===
[[Talaksan:Gersdorff - Schädelwunde.jpg|thumb|right|Ang [[trepanasyon]], isang paglalarawan ni [[Hans von Gersdorff]] sa ''Feldbuch der Wundartzney'' (1517).]]
Kabilang sa sinauna at prehistorikong mga paraan ng paggagamot ang paggawa ng bilog na butas ng buto mula sa bungo ng may sakit. Ginagawa ito ng isang [[maninistis]] upang "palabasin" mula sa butas ang masasamang espiritung hinihinalang nasa loob ng ulo ng pasyente.<ref name=WWT/>
=== Sa Ehipto ===
Kabilang sa pinakamagagaling na unang mga manggagamot ang [[sinaunang mga Ehipsiyo|sinaunang]] mga [[Ehipsiyo]]. Noong mga 1500 BK, nakapagpaunlad na sila ng isang malawak na [[bokabularyo]] ng mga natatanging salitang pangmedisina. Nagsigawa rin sila ng mga pagsubok o eksperimento sa [[siruhiya]] at [[parmasya]].<ref name=WWT/>
=== Panahon ni Hippocrates ===
{{pangunahin|Hippocrates}}
Noong mga 400 BK, itinatag ng sinaunang Griyegong si [[Hippocrates]] {{ndash}} ang [[Ama ng Panggagamot]] {{ndash}} ang unang paaralan ng panggagamot sa [[pulo ng Cos]] sa [[Gresya]]. Tinuturuan at naniniwala ang mga doktor ng Hipokratikong paaralan ng medisina na dulot ng sira o hindi gumagana ng tamang mga bahagi ng katawan ang mga karamdaman ng tao. Taliwas ito sa mas naunang paniniwalang sanhi ang sakit ng mga [[dimonyo]]ng sumasanib sa katawan ng tao. Bagaman may ganito silang paniniwala, wala pang sapat na kaalaman si Hippocrates at ang kanyang mga tagasunod ukol sa kayarian ng katawang pantao. Naniniwala silang sanhi ang sakit ng kawalan ng pagkakapantay-pantay sa timbang ng mga pluwido sa katawan. Tinagurian nilang mga ''humor'' ang mga pluwidong ito, at may apat na uri: ang [[dugo]], ang [[likido ng apdo]], ang [[plema]], at ang [[itim na likido ng apdo]].<ref name=WWT/>
==Mga sangay==
===Pedyatriya===
Ang '''pedyatriya''' ({{lang-en|pediatrics}}, {{lang-es|pediatría}}) ay isang sangay ng panggagamot na tumatalakay at nagsasagawa ng mga pag-aaral hinggil sa pangangalaga ng mga sanggol at bata, at maging sa mga sakit ng mga ito.
==Sanggunian==
{{reflist}}{{Medicine}}{{authority control}}
[[Kategorya:Kalusugan]]
[[Kategorya:Panggagamot]]
[[Kategorya:Kasaysayan ng panggagamot]]
[[Kategorya:Kasaysayan ng sinaunang panggagamot]]
byug7ax9d85gvnvona8e2t71kctl5tp
Talaan ng mga unibersidad at kolehiyo sa Pilipinas
0
2035
2220225
2216781
2026-08-12T13:16:37Z
InternetArchiveBot
113521
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2220225
wikitext
text/x-wiki
Ang sumusunod ay '''talaan ng mga unibersidad at kolehiyo sa [[Pilipinas]]''' ayon sa [[Rehiyon ng Pilipinas|rehiyon]].<ref>{{Cite web |title=Commission on Higher Education |url=https://ched.gov.ph/list-higher-education-institutions/ |access-date=2021-09-04 |archive-date=2021-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210904081448/https://ched.gov.ph/list-higher-education-institutions/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://unifast.gov.ph/uf_heis.php |title=UniFAST |access-date=2021-09-04 |archive-date=2021-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210904201949/https://unifast.gov.ph/uf_heis.php |url-status=dead }}</ref><ref>[https://www.rappler.com/nation/list-state-colleges-universities-free-tuition "LIST: State colleges and universities covered by free tuition law".] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190705222557/https://www.rappler.com/nation/177684-list-state-colleges-universities-free-tuition |date=2019-07-05 }} mula sa [[Rappler]]</ref>
== Kalakhang Maynila ==
* ABE International Business College, Caloocan City
* ABE International Business College, Commonwealth
* ABE International Business College, Makati [http://www.abe.edu.ph/makati/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627224953/http://abe.edu.ph/makati/ |date=2021-06-27 }}
* ABE International Business College-Manila
* ABE International College of Business and Accountancy, Cubao [http://www.abe.edu.ph/cubao/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627224131/http://abe.edu.ph/cubao/ |date=2021-06-27 }}
* ABE International College of Business and Accountancy, Las Piñas [http://www.abe.edu.ph/laspinas/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627225229/http://abe.edu.ph/laspinas/ |date=2021-06-27 }}
* Access Computer and Technical College, Camarin [https://access.edu.ph/]
* Access Computer and Technical Colleges, Cubao
* Access Computer and Technical College, Lagro [https://access.edu.ph/]
* Access Computer and Technical Colleges-Manila
* Access Computer and Technical College, Quezon City [https://access.edu.ph/]
* ACLC College, Taguig [http://www.aclc.edu.ph/]
* Adamson University [https://www.adamson.edu.ph/]
* Air Link International Aviation College
* Alliance Graduate School
* AMA Computer College-Caloocan
* AMA Computer College, Fairview [http://amacollege.amaes.edu.ph/p/ncr.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080324/http://amacollege.amaes.edu.ph/p/ncr.html |date=2021-09-04 }}
* AMA Computer College-Las Piñas
* AMA Computer College-Parañaque
* AMA Computer College-Pasig City
* AMA Computer College, Makati City [http://amacollege.amaes.edu.ph/p/ncr.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080324/http://amacollege.amaes.edu.ph/p/ncr.html |date=2021-09-04 }}
* AMA Computer College, Mandaluyong [http://amacollege.amaes.edu.ph/p/ncr.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080324/http://amacollege.amaes.edu.ph/p/ncr.html |date=2021-09-04 }}
* AMA School of Medicine [http://amaschoolofmedicine.amaes.edu.ph/]
* AMA Computer College-Sta. Mesa
* AMA University [http://www.ama.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918052446/https://www.ama.edu.ph/ |date=2021-09-18 }}
* Angelicum College [http://www.angelicum.edu.ph/Angelicum/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190702084827/http://www.angelicum.edu.ph/Angelicum/ |date=2019-07-02 }}
* Arellano University, Malabon [https://www.arellano.edu.ph/elisa-esguerra-campus/welcome-elisa-esguerra-campus-arellano-university-malabon-city] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080401/https://www.arellano.edu.ph/elisa-esguerra-campus/welcome-elisa-esguerra-campus-arellano-university-malabon-city |date=2021-09-04 }}
* Arellano University, Mandaluyong [https://www.arellano.edu.ph/plaridel-campus/welcome-plaridel-campus-arellano-university-mandaluyong-city] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080344/https://www.arellano.edu.ph/plaridel-campus/welcome-plaridel-campus-arellano-university-mandaluyong-city |date=2021-09-04 }}
* Arellano University, Manila [https://www.arellano.edu.ph/]
* Arellano University, Pasay [https://www.arellano.edu.ph/jose-abad-santos-campus/welcome-jose-abad-santos-campus-arellano-university-pasay] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080334/https://www.arellano.edu.ph/jose-abad-santos-campus/welcome-jose-abad-santos-campus-arellano-university-pasay |date=2021-09-04 }}
* Arellano University, Pasig [https://www.arellano.edu.ph/andres-bonifacio-campus/welcome-andres-bonifacio-campus-arellano-university-pasig-city] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080334/https://www.arellano.edu.ph/andres-bonifacio-campus/welcome-andres-bonifacio-campus-arellano-university-pasig-city |date=2021-09-04 }}
* Asia Graduate School of Theology
* Asia Harvesters College and Seminary Inc. [https://ched.gov.ph/asia-harvesters-college-seminary-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/https://ched.gov.ph/asia-harvesters-college-seminary-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Asia Pacific College [https://www.apc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925122834/https://apc.edu.ph/ |date=2021-09-25 }}
* Asia School of Arts and Sciences [https://ched.gov.ph/asia-school-arts-sciences-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080329/https://ched.gov.ph/asia-school-arts-sciences-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Asian Institute for Distance Education
* Asian College of Science and Technology, Cubao [http://www.asiancollege.edu.ph/]
* Asian Institute of Computer Studies, Bicutan [http://aics.edu.ph/branches/south-branches/]
* Asian Institute of Computer Studies, Caloocan [http://aics.edu.ph/branches/central-branches/]
* Asian Institute of Computer Studies, Commonwealth [http://aics.edu.ph/branches/central-branches/]
* Asian Institute of Journalism and Communication [http://aijc.com.ph/]
* Asian Institute of Management
* Asian Institute of Maritime Studies [https://ched.gov.ph/asian-institute-maritime-studies-profile/]{{Dead link|date=Oktubre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Asian Institute of Science and Technology [https://ched.gov.ph/asian-institute-science-technology-profile-2/]{{Dead link|date=Oktubre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Asian Seminary of Christian Ministries
* Asian Social Institute [https://www.asinet-online.org/]
* Asian School of Aviation Professional [https://ched.gov.ph/asian-school-aviation-professional-profile/]{{Dead link|date=Oktubre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Asian Theological Seminary [https://www.apts.edu]
* Assumption College [http://www.assumption.edu.ph/]
* Ateneo de Manila University, Quezon City [http://www.ateneo.edu/]
* Ateneo de Manila University Graduate School of Business [http://gsb.ateneo.edu/]
* Ateneo De Manila University School of Medicine and Public Health
* Bernardo College
* Bestlink College of the Philippines
* Bethel Bible College of the Assemblies of God [http://bethelbiblecollege-ph.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190611195009/http://bethelbiblecollege-ph.com/ |date=2019-06-11 }}
* Biblical Seminary of the Philippines
* CAP College Foundation
* Capitol Medical Center Colleges [http://capitolmedical.org/CMCcolleges/index.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210609120009/http://www.capitolmedical.org/CMCcolleges/index.html |date=2021-06-09 }}
* Central College of the Philippines [https://www.ccp.edu.ph/students/CCPjw/index.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190731105306/http://www.ccp.edu.ph/students/CCPjw/index.php |date=2019-07-31 }}
* Center for Culinary Arts
* Centro Escolar University-Makati
* Centro Escolar University, Manila [http://www.ceu.edu.ph/]{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Chiang Kai Shek College [http://www.cksc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150629082228/http://www.cksc.edu.ph/ |date=2015-06-29 }}
* Chinese General Hospital Colleges, Inc. [http://www.cghc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080324/http://www.cghc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Children of Mary Immaculate College [https://ched.gov.ph/children-mary-immaculate-college-profile/]{{Dead link|date=Oktubre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Christ the King College of Science and Technology [https://ched.gov.ph/christ-king-college-science-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080924/https://ched.gov.ph/christ-king-college-science-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* CIIT College of Arts and Technology [http://www.ciit.edu.ph/]
* Colegio de San Gabriel Archangel of Caloocan
* Colegio de San Juan de Letran, Manila [http://www.letran.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210507034432/https://letran.edu.ph/ |date=2021-05-07 }}
* Colegio de San Lorenzo [http://sanlo.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904083152/https://sanlo.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Colegio de Sta. Teresa de Avila Foundation, Inc. [http://csta.ph/]
* College of Arts and Sciences of Asia and the Pacific [http://www.casap.edu.ph/]
* College of Divine Wisdom [http://www.cdweduph.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190112195128/https://www.cdweduph.com/ |date=2019-01-12 }}
* College of St. Catherine [https://ched.gov.ph/college-st-catherine-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080454/https://ched.gov.ph/college-st-catherine-profile/ |date=2021-09-04 }}
* College of the Holy Spirit of Manila [http://www.holyspirit.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220520001247/http://holyspirit.edu.ph/ |date=2022-05-20 }}
* Concordia College [http://www.laconcordia.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920201031/https://laconcordia.edu.ph/ |date=2021-09-20 }}
* Criminal Justice College
* Datamex College of Saint Adeline, Fairview [https://ched.gov.ph/datamex-college-saint-adeline-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080328/https://ched.gov.ph/datamex-college-saint-adeline-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Datamex-College of Saint Adeline, Parañaque [https://ched.gov.ph/datamex-college-saint-adeline-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080328/https://ched.gov.ph/datamex-college-saint-adeline-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Datamex-College of Saint Adeline, Valenzuela [https://ched.gov.ph/datamex-college-saint-adeline-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080328/https://ched.gov.ph/datamex-college-saint-adeline-profile/ |date=2021-09-04 }}
* De La Salle College of Saint Benilde [https://www.benilde.edu.ph/]
* De La Salle-Araneta University [https://www.dlsau.edu.ph/]
* De La Salle University [http://www.dlsu.edu.ph/]
* De Ocampo Memorial College [https://ched.gov.ph/de-ocampo-memorial-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080417/https://ched.gov.ph/de-ocampo-memorial-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Diliman College [http://www.thedilimancollege.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080325/http://www.thedilimancollege.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Divine Mercy College Foundation, Inc. [https://dmcfi.jimdo.com/about-1/]{{Dead link|date=Oktubre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Divine Word Mission Seminary
* Dominican College
* Don Bosco Technical College [https://dbmanda.one-bosco.org/]
* Don Carlo Cavina School, Inc [http://www.doncarlocavinaschool.com/]
* Dr. Carlos S. Lanting College [http://lantingcollege.edu.ph/]
* Dr. Jose Fabella Memorial Hospital School of Midwifery
* Eclaro Academy
* Electron College of Technical Education
* Emilio Aguinaldo College [http://www.eac.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111213070244/http://www.eac.edu.ph/ |date=2011-12-13 }}
* Enderun College [https://www.enderuncolleges.com/]
* Entrepreneurs School of Asia [http://www.entrepreneur.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180912185342/http://www.entrepreneur.edu.ph/ |date=2018-09-12 }}
* Eulogio “Amang” Rodriguez Institute of Science and Technology
* Far East Institute of Arts & Sciences Foundation
* Far Eastern University [https://www.feu.edu.ph/]
* Far Eastern University, Makati [http://www.feu.edu.ph/manila/index.php/academics/feu-makati/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190330011624/https://www.feu.edu.ph/manila/index.php/academics/feu-makati/ |date=2019-03-30 }}
* FEATI University
* Febias College of Bible [http://www.febias.edu.ph/]
* FEU Alabang [https://feualabang.edu.ph/]
* FEU Diliman [http://feudiliman.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904150759/https://feudiliman.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* FEU Institute of Technology [https://www.feutech.edu.ph/]
* FEU-Dr. Nicanor Reyes Medical Foundation [http://www.feu-nrmf.ph/]
* Flight School International
* Gardner College Diliman Inc. [http://gardner.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080509/https://gardner.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Global City Innovative College [http://www.global.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627224738/https://global.edu.ph/ |date=2021-06-27 }}
* Global Reciprocal Colleges
* Golden Link College Foundation, Inc. [https://ched.gov.ph/golden-link-college-foundation-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080410/https://ched.gov.ph/golden-link-college-foundation-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Governor Andres Pascual College
* Grace Christian College [http://www.gcc.edu.ph/]
* Greenville College
* Guang Ming College [https://guangmingcollege.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080327/https://guangmingcollege.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Guzman College of Science and Technology
* Holy Rosary College Foundation
* ICI Global University
* IETI College of Science and Technology-Marikina
* Immaculada Concepcion College
* Immaculate Heart of Mary College, Parañaque [https://ched.gov.ph/immaculate-heart-mary-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080525/https://ched.gov.ph/immaculate-heart-mary-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Informatics College Eastwood, Inc. [http://www.informatics.edu.ph/branches/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200808151802/https://www.informatics.edu.ph/branches/ |date=2020-08-08 }}
* Informatics College Caloocan, Inc. [http://www.informatics.edu.ph/branches/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200808151802/https://www.informatics.edu.ph/branches/ |date=2020-08-08 }}
* Informatics College-Manila
* Informatics College Northgate, Inc. [http://www.informatics.edu.ph/branches/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200808151802/https://www.informatics.edu.ph/branches/ |date=2020-08-08 }}
* Information and Communications Technology Academy [http://www.iacademy.edu.ph/]
* Infotech College of Arts and Sciences Philippines, Inc. [https://ched.gov.ph/infotech-institute-arts-sciences-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080726/https://ched.gov.ph/infotech-institute-arts-sciences-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Institute of Community and Family Health
* Institute of Formation and Religious Studies
* Integrated Innovation and Hospitality Colleges, Inc. [https://ched.gov.ph/integrated-innovation-hospitality-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080347/https://ched.gov.ph/integrated-innovation-hospitality-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Interface Computer College-Caloocan
* Interface Computer College-Manila
* International Baptist College
* International Graduate School of Leadership
* International School of Asia and the Pacific
* Jesus Reigns Christian College Foundation, Inc. [https://ched.gov.ph/jesus-reigns-christian-college-foundation-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080935/https://ched.gov.ph/jesus-reigns-christian-college-foundation-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Jose Rizal University [http://jru.edu/]
* Kalayaan College, Inc. [https://ched.gov.ph/kalayaan-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080741/https://ched.gov.ph/kalayaan-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* La Consolacion College Manila [http://www.lccm.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904094106/http://www.lccm.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* La Consolacion College, Caloocan [http://www.lccm.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904094106/http://www.lccm.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* La Consolacion College, Novaliches
* La Consolacion College, Pasig [http://www.lccm.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904094106/http://www.lccm.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* La Consolacion College, Valenzuela [http://www.lccm.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904094106/http://www.lccm.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* La Verdad Christian College [https://ched.gov.ph/la-verdad-christian-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080440/https://ched.gov.ph/la-verdad-christian-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Lady of Lourdes Hospital & Colleges of Caybiga, Inc. [https://ched.gov.ph/lady-lourdes-hospital-colleges-caybiga-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081259/https://ched.gov.ph/lady-lourdes-hospital-colleges-caybiga-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Loral Douglas Woosley Bethany Colleges
* Lyceum of Alabang [https://ched.gov.ph/lyceum-alabang-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080601/https://ched.gov.ph/lyceum-alabang-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Lyceum of the Philippines University [http://www.lpu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120421015016/http://www.cavite.lpu.edu.ph/ |date=2012-04-21 }}
* Makati Medical Center College, Inc. [https://ched.gov.ph/makati-medical-center-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081302/https://ched.gov.ph/makati-medical-center-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Makati Science Technological Institute of the Philippines [http://mstip.edu.ph/]
* Manila Adventist College [http://mac.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/http://mac.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Manila Business College Foundation [http://www.mbc.edu.ph/]
* Manila Central University [http://www.mcu.edu.ph/stag/]{{Dead link|date=Nobiyembre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Manila Theological College [http://www.mtcslshs.edu.ph/main/main.php]
* Manila Tytana Colleges [http://www.mtc.edu.ph/]
* Marianum College [https://ched.gov.ph/marianum-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080604/https://ched.gov.ph/marianum-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Marie-Bernarde College
* Mary Chiles College [http://marychilescollege.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904110731/https://marychilescollege.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Mapua Institute of Technology, Makati [https://www.mapua.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210921210608/https://www.mapua.edu.ph/ |date=2021-09-21 }}
* Mapua Institute of Technology, Manila [https://www.mapua.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210921210608/https://www.mapua.edu.ph/ |date=2021-09-21 }}
* Martinez Memorial Colleges [https://martinezmc.weebly.com/]
* Mary the Queen College of Quezon City Inc. [http://mqc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080327/http://mqc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Meridian International College of Business and Arts [http://www.mintcollege.com/]
* Messiah College Foundation
* Metropolitan Institute of Arts and Sciences
* Metropolitan Medical Center College of Arts, Science and Technology, Inc. [http://www.metro.edu.ph/]
* MFI Foundation [https://www.mfi.org.ph/]
* Miriam College [http://www.mc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210921143323/https://www.mc.edu.ph/ |date=2021-09-21 }}
* NAMEI Polytechnic Institute [http://namei.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627225519/http://namei.ph/ |date=2021-06-27 }}
* National Christian Life College
* National College of Business and Arts, Cubao [https://ncba.edu.ph/]
* National College of Business and Arts, Fairview [https://ncba.edu.ph/]
* National Polytechnic College of Science and Technology [https://ched.gov.ph/national-polytechnic-college-science-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080341/https://ched.gov.ph/national-polytechnic-college-science-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* National University [http://www.national-u.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091201015124/http://www.national-u.edu.ph/ |date=2009-12-01 }}
* NBS College
* New England College [http://nec.edu.ph/]
* New Era University [http://www.neu.edu.ph/main/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080335/http://www.neu.edu.ph/main/ |date=2021-09-04 }}
* Nova College
* Olivarez College [http://www.olivarezcollege.edu.ph/home/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180710163256/http://olivarezcollege.edu.ph/home/ |date=2018-07-10 }}
* Our Lady of Fatima University, Quezon City [http://www.fatima.edu.ph/]
* Our Lady of Guadalupe Colleges, Inc. [http://www.olgc.edu.ph/]
* Our Lady of Lourdes Technological College
* Our Lady of Perpetual Succor College [http://www.olopsc.edu.ph/]
* Pacific Inter Continental College
* Pamantasan ng Lungsod ng Valenzuela [https://valenzuela.plv.edu.ph/]{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Pasig Catholic College [http://www.pasigcatholic.edu.ph/]
* PATTS College of Aeronautics [https://www.patts.edu.ph/]
* Perpetual Help College of Manila [http://manila.uphsl.edu.ph/]
* Philippine Christian University [http://pcu.edu.ph/]
* Philippine College of Criminology [http://www.pccr.edu.ph/pccr/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210126140301/http://www.pccr.edu.ph/pccr/ |date=2021-01-26 }}
* Philippine Cultural College [http://www.philippineculturalcollege.edu.ph/]
* Philippine College of Health Sciences [http://pchsmanila.edu.ph/]
* Philippine Hoteliers International Center for Hospitality Education, Inc.
* Philippine Merchant Marine School, Las Piñas [http://pmms-online.com/v2/?page_id=256] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200127203947/http://pmms-online.com/v2/?page_id=256 |date=2020-01-27 }}
* Philippine Normal University Main [https://www.pnu.edu.ph/]
* Philippine Rehabilitation Institute Foundation, Inc. [http://prifnet.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200727170859/http://www.prifnet.com/ |date=2020-07-27 }}
* Philippine School of Interior Design-Ahlen Institute, Inc. [http://www.psid.edu.ph/2013/04/19/psid-ahlen-institute-inc-announcement/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313150339/http://www.psid.edu.ph/2013/04/19/psid-ahlen-institute-inc-announcement/ |date=2018-03-13 }}
* PNTC Colleges – Manila [http://www.pntc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080325/http://www.pntc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Polytechnic University of the Philippines [https://www.pup.edu.ph/]
* Polytechnic University of the Philippines-Open University [https://www.pup.edu.ph/]
* Polytechnic University of the Philippines-Parañaque Campus [https://www.pup.edu.ph/]
* Polytechnic University of the Philippines-Quezon City Campus [https://www.pup.edu.ph/]
* Polytechnic University of the Philippines-San Juan Campus [https://www.pup.edu.ph/]
* Polytechnic University of the Philippines-Taguig [https://www.pup.edu.ph/]
* Rizal Technological University-Pasig
* Recoletos School of Theology
* Rogationist Seminary College of Philosophy
* Romarinda International College
* Saint Anthony Mary Claret College
* Saint Bernadette College of Alabang
* Saint Francis of Assisi College System [http://www.stfrancis.edu.ph/]
* Saint Pedro Poveda College [http://www.poveda.edu.ph/]
* Samson College of Science and Technology [https://ched.gov.ph/samson-college-science-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080927/https://ched.gov.ph/samson-college-science-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* San Beda College [http://www.sanbeda.edu.ph/]
* San Beda College Alabang [http://www.sanbeda-alabang.edu.ph/bede/]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211120035619/https://www.sanbeda-alabang.edu.ph/bede/ |date=2021-11-20 }}
* San Juan de Dios Educational Foundation, Inc. [http://sjdefi.edu.ph/]
* San Sebastian College-Recoletos [http://sscrmnl.edu.ph/]
* Santa Isabel College [http://www.santaisabel.edu.ph/]{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Sapphire International Aviation Academy
* School of Fashion and the Arts [https://sofa.edu.ph/]
* Siena College [http://www.scqc.edu.ph/]
* Southeast Asia Christian College [https://sacccaloocan.weebly.com/]
* South Mansfield College [http://www.smc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080328/https://www.smc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* South SEED LPDH College [http://sslc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904090528/https://sslc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Southville International School and Colleges [https://www.southville.edu.ph/]
* Sta. Cecilia College
* St. Bernadette of Lourdes College [http://sblc-edu.com/index.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080352/http://sblc-edu.com/index.html |date=2021-09-04 }}
* St. Clare College of Caloocan
* St. Dominic Institute [http://www.sdi.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180115170959/http://www.sdi.edu.ph/ |date=2018-01-15 }}
* St. John of Beverly School
* St. Joseph's College, Quezon City [http://www.sjcqc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080512/https://sjcqc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* St. Jude College [http://www.stjude.edu.ph/homepage/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180214130210/http://www.stjude.edu.ph/homepage/ |date=2018-02-14 }}
* St. Luke's College of Medicine William H. Quasha Memorial [http://stlukesmedcollege.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201202161738/https://stlukesmedcollege.edu.ph/ |date=2020-12-02 }}
* St. Mary’s College [http://smcqc.net/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200316141213/https://www.smcqc.net/ |date=2020-03-16 }}
* St. Paul University, Manila [http://spumanila.edu.ph/]
* St. Paul University, Quezon City [https://spuqc.edu.ph/]
* St. Scholastica’s College [http://ssc.edu.ph/]
* St. Therese of the Child Jesus Institute of Arts and Sciences [https://ched.gov.ph/st-therese-child-jesus-institute-arts-sciences-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080331/https://ched.gov.ph/st-therese-child-jesus-institute-arts-sciences-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Vincent de Ferrer College of Camarin
* STI College – Novaliches [http://sti.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181031094111/http://www.sti.edu.ph/ |date=2018-10-31 }}
* STI College – Parañaque [http://sti.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181031094111/http://www.sti.edu.ph/ |date=2018-10-31 }}
* STI College – Alabang [http://sti.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181031094111/http://www.sti.edu.ph/ |date=2018-10-31 }}
* STI College – Quezon Avenue [http://sti.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181031094111/http://www.sti.edu.ph/ |date=2018-10-31 }}
* STI College – Fairview [http://sti.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181031094111/http://www.sti.edu.ph/ |date=2018-10-31 }}
* STI College – Taft [http://sti.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181031094111/http://www.sti.edu.ph/ |date=2018-10-31 }}
* STI College – Caloocan [http://sti.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181031094111/http://www.sti.edu.ph/ |date=2018-10-31 }}
* STI College – Cubao [http://sti.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181031094111/http://www.sti.edu.ph/ |date=2018-10-31 }}
* STI College – Global City [http://sti.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181031094111/http://www.sti.edu.ph/ |date=2018-10-31 }}
* STI College – Las Piñas [http://sti.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181031094111/http://www.sti.edu.ph/ |date=2018-10-31 }}
* STI College – Makati [http://sti.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181031094111/http://www.sti.edu.ph/ |date=2018-10-31 }}
* STI College-Marikina
* STI College – Muñoz-EDSA [http://sti.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181031094111/http://www.sti.edu.ph/ |date=2018-10-31 }}
* STI College-Recto
* STI College – Shaw [http://sti.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181031094111/http://www.sti.edu.ph/ |date=2018-10-31 }}
* System Plus Computer College-Caloocan
* Technological Institute of the Philippines, Manila [http://www.tip.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904132012/https://tip.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Technological Institute of the Philippines, Quezon City [http://www.tip.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904132012/https://tip.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* The Family Clinic, Inc [https://ched.gov.ph/family-clinic-profile-2/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080446/https://ched.gov.ph/family-clinic-profile-2/ |date=2021-09-04 }}
* The Fisher Valley College
* The Manila Times College
* The One Nation Entrepreneur School
* The Philippine Women's University, Manila [https://www.pwu.edu.ph/]
* The Philippine Women's University, Quezon City [https://www.pwu.edu.ph/]
* The National Teacher’s College [http://www.ntc.edu.ph/]
* The University of Manila [http://www.umnla.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171014040041/http://www.umnla.ph/ |date=2017-10-14 }}
* Trinity University of Asia [http://www.tua.edu.ph/]
* Treston International College [http://www.treston.edu.ph/]
* UBIX Institute of Technology, Inc. [https://ched.gov.ph/ubix-institute-technologies-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080513/https://ched.gov.ph/ubix-institute-technologies-profile/ |date=2021-09-04 }}
* University of Perpetual Help System Dalta [http://perpetualdalta.edu.ph/]
* University of Santo Tomas [http://www.ust.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141110154921/http://www.ust.edu.ph/?option=com_content&task=view&id=102&Itemid=58 |date=2014-11-10 }}
* University of the East, Caloocan [https://www.ue.edu.ph/caloocan/index.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627224036/https://www.ue.edu.ph/caloocan/index.html |date=2021-06-27 }}
* University of the East, Manila [https://www.ue.edu.ph/manila/index.html]{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* University of the Philippines Diliman [https://upd.edu.ph/]
* University of the Philippines Manila [https://www.upm.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904024445/https://www1.upm.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Universal College of Parañaque [http://www.ucp.edu.ph/home/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180630023854/http://www.ucp.edu.ph/home/ |date=2018-06-30 }}
* University of Asia and the Pacific [http://www.uap.asia/]
* University of the East Ramon Magsaysay Memorial Medical Center [https://uerm.edu.ph/]
* Villagers Montessori [http://vmc.edu.ph/]
* Wesleyan College of Manila
* West Bay College, Inc. [https://ched.gov.ph/west-bay-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080402/https://ched.gov.ph/west-bay-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* WCC Aeronautical and Technological College – North Manila, Inc.
* World Citi Colleges-Quezon City [http://www.worldciti.edu.ph/]</p>
== Rehiyon I ==
* ABE International College of Business and Accountancy [http://www.abe.edu.ph]
* AIE College, Inc.
* AMA Computer College – La Union [http://www.amaes.edu.ph]
* AMA Computer College – Dagupan City [http://www.amaes.edu.ph]
* AMA Computer College-Laoag City [http://www.amaes.edu.ph]
* Asbury College, Inc. [https://ched.gov.ph/asbury-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080418/https://ched.gov.ph/asbury-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Asiacareer College Foundation, Inc [https://ched.gov.ph/asiacareer-college-foundation-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080427/https://ched.gov.ph/asiacareer-college-foundation-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Baccarra Medical Center School of Midwifery [https://ched.gov.ph/baccarra-medical-center-school-midwifery-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080524/https://ched.gov.ph/baccarra-medical-center-school-midwifery-profile/ |date=2021-09-04 }}
* CICOSAT Colleges [http://cicosatcolleges.edu.ph/index.php/about-cicosat-colleges/]{{Dead link|date=Oktubre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Colegio de Dagupan [http://www.cdd.edu.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627225023/http://www.cdd.edu.ph/ |date=2021-06-27 }}
* Colegio de San Juan de Letran – Manaoag (formerly Our Lady of Manaoag College) [https://ched.gov.ph/colegio-de-san-juan-de-letran-manaoag-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080358/https://ched.gov.ph/colegio-de-san-juan-de-letran-manaoag-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Colegio San Jose De Alaminos [https://ched.gov.ph/colegio-san-jose-de-alaminos-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080608/https://ched.gov.ph/colegio-san-jose-de-alaminos-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Dagupan Colleges Foundation [https://ched.gov.ph/dagupan-colleges-foundation-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080347/https://ched.gov.ph/dagupan-colleges-foundation-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Data Center College of the Philippines of Laoag City, Inc. [http://dccp.edu.ph]
* Data Center College of the Philippines-Vigan City [https://ched.gov.ph/data-center-college-philippines-vigan-city-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081114/https://ched.gov.ph/data-center-college-philippines-vigan-city-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Divine Word College of Laoag [http://www.dwcl.edu.ph]
* Divine Word College of Urdaneta [http://dwcu.wordpress.com]
* Divine Word College of Vigan [https://ched.gov.ph/divine-word-college-vigan-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080400/https://ched.gov.ph/divine-word-college-vigan-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Don Mariano Marcos Memorial State University – Mid La Union [http://www.dmmmsu-mluc.edu.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180409164838/http://www.dmmmsu-mluc.edu.ph/ |date=2018-04-09 }}
* Don Mariano Marcos Memorial State University – North La Union – Main Campus [http://www.dmmmsu.edu.ph/]
* Don Mariano Marcos Memorial State University – Open University [http://www.dmmmsu-ous.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190724083450/http://dmmmsu-ous.org/ |date=2019-07-24 }}
* Don Mariano Marcos Memorial State University – South La Union [http://www.dmmmsu-sluc.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210924020812/http://dmmmsu-sluc.com/ |date=2021-09-24 }}
* Golden West Colleges [https://ched.gov.ph/golden-west-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080729/https://ched.gov.ph/golden-west-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Ilocos Sur Polytechnic State College [http://www.ispsc.edu.ph]
* Ilocos Sur Polytechnic State College-Candon [http://www.ispsc.edu.ph]
* Ilocos Sur Polytechnic State College-Cervantes [https://ched.gov.ph/ilocos-sur-polytechnic-state-college-cervantes-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081125/https://ched.gov.ph/ilocos-sur-polytechnic-state-college-cervantes-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Ilocos Sur Polytechnic State College-College of Arts and Sciences-Tagudin [http://www.ispsc.edu.ph]
* Ilocos Sur Polytechnic State College-College of Fisheries and Marine Sciences – Narvacan [https://ched.gov.ph/ilocos-sur-polytechnic-state-college-college-fisheries-marine-sciences-narvacan-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080355/https://ched.gov.ph/ilocos-sur-polytechnic-state-college-college-fisheries-marine-sciences-narvacan-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Ilocos Sur Polytechnic State College-Santiago [http://www.ispsc.edu.ph]
* International Colleges for Excellence [http://www.ice.edu.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080332/http://ice.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Kingfisher School of Business and Finance [https://ched.gov.ph/kingfisher-school-business-finance-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080510/https://ched.gov.ph/kingfisher-school-business-finance-profile/ |date=2021-09-04 }}
* La Finn’s Scholastica [https://ched.gov.ph/la-finns-scholastica-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080427/https://ched.gov.ph/la-finns-scholastica-profile/ |date=2021-09-04 }}
* La Union Christian Comprehensive College [https://ched.gov.ph/la-union-christian-comprehensive-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080330/https://ched.gov.ph/la-union-christian-comprehensive-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* La Union College of Science and Technology [http://www.lucst.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080808/https://lucst.net/ |date=2021-09-04 }}
* Lorma Colleges [http://www.lorma.edu]
* Luna Colleges [https://ched.gov.ph/luna-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080516/https://ched.gov.ph/luna-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Luzon College of Science and Technology (Urdaneta) [https://ched.gov.ph/luzon-college-science-technology-urdaneta-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080432/https://ched.gov.ph/luzon-college-science-technology-urdaneta-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Lyceum Northern Luzon [https://ched.gov.ph/lyceum-northern-luzon-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080612/https://ched.gov.ph/lyceum-northern-luzon-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Lyceum Northwestern University [http://lyceum.edu.ph/]
* Lyceum Northwestern University-Urdaneta Campus [http://lyceum.edu.ph/]
* Macro Colleges Inc. [https://ched.gov.ph/macro-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080516/https://ched.gov.ph/macro-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Malasiqui Agno Valley College [https://ched.gov.ph/malasiqui-agno-valley-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080454/https://ched.gov.ph/malasiqui-agno-valley-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Mariano Marcos State University [http://www.mmsu.edu.ph]
* Mariano Marcos State University – Currimao Ilocos Norte [http://www.mmsu.edu.ph]
* Mariano Marcos State University-College of Agriculture and Forestry-Dingras [http://www.mmsu.edu.ph]
* Mariano Marcos State University-College of Industrial Technology-Laoag City [http://www.mmsu.edu.ph]
* Mariano Marcos State University-College of Teacher Education-Laoag City [http://www.mmsu.edu.ph]
* Mary Help of Christians College Seminary [https://ched.gov.ph/mary-help-christians-theology-seminary-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080511/https://ched.gov.ph/mary-help-christians-theology-seminary-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Metro-Dagupan Colleges [https://ched.gov.ph/metro-dagupan-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080508/https://ched.gov.ph/metro-dagupan-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Mystical Rose College of Science and Technology [https://ched.gov.ph/mystical-rose-college-science-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080359/https://ched.gov.ph/mystical-rose-college-science-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* NICOSAT Colleges, Inc. [https://ched.gov.ph/nicosat-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080440/https://ched.gov.ph/nicosat-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* NJ Valdez Colleges Foundation [https://ched.gov.ph/nj-valdez-colleges-foundation-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080443/https://ched.gov.ph/nj-valdez-colleges-foundation-profile/ |date=2021-09-04 }}
* North Luzon Philippines State College [http://www.nlpsc.edu.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/http://www.nlpsc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Northern Christian College [http://www.ncc.edu.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904094114/https://www.ncc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Northern Luzon Adventist College [http://www.nlac.edu.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080328/http://nlac.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Northern Philippines College for Maritime, Science and Technology [https://ched.gov.ph/northern-philippines-college-maritime-science-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080344/https://ched.gov.ph/northern-philippines-college-maritime-science-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Northwestern University [https://www.nwu.edu.ph/]
* Osias Educational Foundation [https://ched.gov.ph/osias-educational-foundation-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080522/https://ched.gov.ph/osias-educational-foundation-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Palaris College [https://palariscollegesweb.weebly.com/]
* Pangasinan Merchant Marine Academy [https://pammaonline.weebly.com/]
* Pangasinan State University [http://www.psu.edu.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090427043714/http://www.psu.edu.ph/ |date=2009-04-27 }}
* Pangasinan State University-Alaminos City [http://www.psu.edu.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090427043714/http://www.psu.edu.ph/ |date=2009-04-27 }}
* Pangasinan State University-Asingan [http://www.psu.edu.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090427043714/http://www.psu.edu.ph/ |date=2009-04-27 }}
* Pangasinan State University-Bayambang [http://www.psu.edu.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090427043714/http://www.psu.edu.ph/ |date=2009-04-27 }}
* Pangasinan State University-Binmaley [http://www.psu.edu.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090427043714/http://www.psu.edu.ph/ |date=2009-04-27 }}
* Pangasinan State University-Infanta [http://www.psu.edu.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090427043714/http://www.psu.edu.ph/ |date=2009-04-27 }}
* Pangasinan State University-San Carlos City [http://www.psu.edu.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090427043714/http://www.psu.edu.ph/ |date=2009-04-27 }}
* Pangasinan State University-Sta. Maria [http://www.psu.edu.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090427043714/http://www.psu.edu.ph/ |date=2009-04-27 }}
* Pangasinan State University-Urdaneta City [http://www.psu.edu.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090427043714/http://www.psu.edu.ph/ |date=2009-04-27 }}
* Panpacific University North Philippines-Tayug [https://ched.gov.ph/panpacific-university-north-philippines-tayug-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080344/https://ched.gov.ph/panpacific-university-north-philippines-tayug-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Panpacific University North Philippines-Urdaneta City [https://ched.gov.ph/panpacific-university-north-philippines-tayug-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080344/https://ched.gov.ph/panpacific-university-north-philippines-tayug-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Pass College [https://ched.gov.ph/pass-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080731/https://ched.gov.ph/pass-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Perpetual Help College of Pangasinan [http://www.uphsl.edu.ph]
* Philippine College of Northwestern Luzon
* Philippine College of Science and Technology [https://ched.gov.ph/philippine-college-science-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080448/https://ched.gov.ph/philippine-college-science-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* PHINMA-UPang College Urdaneta, Inc. [http://www.up.phinma.edu.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220520003904/https://up.phinma.edu.ph/ |date=2022-05-20 }}
* Philippine Darakbang Theological College [https://ched.gov.ph/philippine-darakbang-theological-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080557/https://ched.gov.ph/philippine-darakbang-theological-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* PIMSAT Colleges [https://ched.gov.ph/pimsat-colleges-san-carlos-city-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080533/https://ched.gov.ph/pimsat-colleges-san-carlos-city-profile/ |date=2021-09-04 }}
* PIMSAT Colleges-San Carlos [https://ched.gov.ph/pimsat-colleges-san-carlos-city-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080533/https://ched.gov.ph/pimsat-colleges-san-carlos-city-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Polytechnic College of La Union [https://ched.gov.ph/polytechnic-college-la-union-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080541/https://ched.gov.ph/polytechnic-college-la-union-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Polytechnic College of Region I [https://ched.gov.ph/pimsat-colleges-san-carlos-city-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080533/https://ched.gov.ph/pimsat-colleges-san-carlos-city-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Rosales Wesleyan Bible College, Inc. [https://ched.gov.ph/rosales-wesleyan-bible-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080449/https://ched.gov.ph/rosales-wesleyan-bible-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Columban’s College [https://ched.gov.ph/saint-columbans-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080546/https://ched.gov.ph/saint-columbans-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Louis College-City of San Fernando [http://www.slc-sflu.edu.ph]
* Saint Mary’s College Sta. Maria, Ilocos Sur Inc. [https://ched.gov.ph/saint-marys-college/]{{Dead link|date=Oktubre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Saint Therese College Foundation, Inc. [https://ched.gov.ph/st-therese-college-foundation-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080619/https://ched.gov.ph/st-therese-college-foundation-profile/ |date=2021-09-04 }}
* San Carlos College [http://www.sancarloscollege.edu.ph]
* Sea and Sky College [https://ched.gov.ph/sea-sky-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080423/https://ched.gov.ph/sea-sky-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Señor Tesoro College Inc. [https://ched.gov.ph/senor-tesoro-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080408/https://ched.gov.ph/senor-tesoro-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* South Ilocandia College of Arts and Technology [https://ched.gov.ph/south-ilocandia-college-arts-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080948/https://ched.gov.ph/south-ilocandia-college-arts-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Camillus College of Manaoag Foundation, Inc. [https://ched.gov.ph/st-camillus-college-manaoag-foundation-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080406/https://ched.gov.ph/st-camillus-college-manaoag-foundation-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. John Bosco College of Northern Luzon [https://ched.gov.ph/saint-john-bosco-college-northern-luzon-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080457/https://ched.gov.ph/saint-john-bosco-college-northern-luzon-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Paul College of Ilocos Sur [http://www.spcis.edu.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904112357/https://spcis.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Sta. Veronica College [https://ched.gov.ph/sta-veronica-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080403/https://ched.gov.ph/sta-veronica-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* STI College – Dagupan [http://www.sti.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181031094111/http://www.sti.edu.ph/ |date=2018-10-31 }}
* STI College – La Union [http://www.sti.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181031094111/http://www.sti.edu.ph/ |date=2018-10-31 }}
* STI College – Vigan [http://www.sti.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181031094111/http://www.sti.edu.ph/ |date=2018-10-31 }}
* STI Education Services Group
* The Adelphi College [https://ched.gov.ph/adelphi-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080352/https://ched.gov.ph/adelphi-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* The Great Plebeian College [https://ched.gov.ph/great-plebeian-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080610/https://ched.gov.ph/great-plebeian-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Union Christian College [https://ched.gov.ph/union-christian-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080946/https://ched.gov.ph/union-christian-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* University of Luzon [http://www.ul.edu.ph]
* University of Northern Philippines [http://www.unp.edu.ph]
* University of Pangasinan [http://www.up.phinma.edu.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220520003904/https://up.phinma.edu.ph/ |date=2022-05-20 }}
* Virgen Milagrosa University Foundation [http://www.vmuf.edu.ph]
* WCC Aeronautical and Technological College [http://www.wccaviation.com]</p>
== Rehiyon II ==
* Aldersgate College [http://aldersgate-college.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210731181531/http://www.aldersgate-college.com/ |date=2021-07-31 }}
* AMA Computer College Tuguegarao City [http://www.amaes.edu.ph]
* AMA Computer College-Santiago City [http://www.amaes.edu.ph]
* Batanes State College, Basco, Batanes [http://www.bscbatanes.edu.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160313142521/http://bscbatanes.edu.ph/ |date=2016-03-13 }}
* Cagayan State University-Andrews Campus, Tuguegarao City [http://www.csu.edu.ph/]
* Cagayan State University-Aparri [http://www.csu.edu.ph/campus-aparri] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210718005055/https://csu.edu.ph/campus-aparri |date=2021-07-18 }}
* Cagayan State University-Gonzaga Campus [http://www.csu.edu.ph/campus-gonzaga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210715173356/https://csu.edu.ph/campus-gonzaga |date=2021-07-15 }}
* Cagayan State University-Lal-lo Campus [http://www.csu.edu.ph/campus-lallo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210717123832/https://csu.edu.ph/campus-lallo |date=2021-07-17 }}
* Cagayan State University-Lasam Campus [http://www.csu.edu.ph/campus-lasam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210718003802/https://csu.edu.ph/campus-lasam |date=2021-07-18 }}
* Cagayan State University-Piat Campus [http://www.csu.edu.ph/campus-piat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210718003654/https://csu.edu.ph/campus-piat |date=2021-07-18 }}
* Cagayan State University-Sanchez Mira Campus [http://www.csu.edu.ph/campus-sanchezmira] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210717123845/https://csu.edu.ph/campus-sanchezmira |date=2021-07-17 }}
* Cagayan State University – Tuguegarao [http://www.csu.edu.ph]
* Cagayan Valley Computer and Information Technology College [http://cvcitc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080511/https://cvcitc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Eveland Christian College [https://ched.gov.ph/eveland-christian-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080429/https://ched.gov.ph/eveland-christian-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* F. L. Vargas College – Abulug Campus [https://ched.gov.ph/f-l-vargas-college-abulug-campus-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080937/https://ched.gov.ph/f-l-vargas-college-abulug-campus-profile/ |date=2021-09-04 }}
* FL Vargas College – Tuguegarao Campus [https://ched.gov.ph/fl-vargas-college-tuguegarao-campus/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080549/https://ched.gov.ph/fl-vargas-college-tuguegarao-campus/ |date=2021-09-04 }}
* Fuzeko Polytechnic College [https://ched.gov.ph/fuzeko-polytechnic-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081128/https://ched.gov.ph/fuzeko-polytechnic-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Global Academy of Technology and Entrepreneurship [https://ched.gov.ph/global-academy-technology-entrepreneurship-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080338/https://ched.gov.ph/global-academy-technology-entrepreneurship-profile/ |date=2021-09-04 }}
* HG Baquiran College Tumauini, Isabela [https://ched.gov.ph/hgbaquiran-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081232/https://ched.gov.ph/hgbaquiran-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Infant Jesus Montessori School (College Dept) [https://ched.gov.ph/infant-jesus-montessori-school-college-department-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080333/https://ched.gov.ph/infant-jesus-montessori-school-college-department-profile/ |date=2021-09-04 }}
* International School of Asia and the Pacific [https://ched.gov.ph/international-school-asia-pacific-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080503/https://ched.gov.ph/international-school-asia-pacific-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Isabela College of Arts and Technology [https://ched.gov.ph/isabela-college-arts-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080358/https://ched.gov.ph/isabela-college-arts-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Isabela Colleges [http://isabela.colleges.tripod.com/#] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080353/http://isabela.colleges.tripod.com/ |date=2021-09-04 }}
* Isabela State University, Angadanan Campus [http://www.isu.edu.ph/index.php/campuses/angadanan-campus]
* Isabela State University, Cabagan Campus [http://www.isu.edu.ph]
* Isabela State University, Cauayan Campus [http://www.isu.edu.ph/index.php/campuses/cauayan-city-campus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180204143217/http://www.isu.edu.ph/index.php/campuses/cauayan-city-campus |date=2018-02-04 }}
* Isabela State University-Ilagan Campus [http://www.isu.edu.ph]
* Isabela State University-Jones Campus [http://www.isu.edu.ph/]
* Isabela State University-Main Campus, Echague, Isabela [http://www.isu.edu.ph/]
* Isabela State University-Palanan Campus [http://www.isu.edu.ph/]
* Isabela State University-Roxas Campus [http://www.isu.edu.ph/]
* Isabela State University-San Mariano Campus [http://isu.edu.ph]
* Isabela State University-San Mateo Campus [http://www.isu.edu.ph/]
* John Wesley College [https://ched.gov.ph/john-wesley-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080432/https://ched.gov.ph/john-wesley-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* King's College of the Philippines – Bambang [https://ched.gov.ph/kings-college-philippines-bambang-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080421/https://ched.gov.ph/kings-college-philippines-bambang-profile/ |date=2021-09-04 }}
* La Salette of Roxas College Inc. [https://ched.gov.ph/la-salette-roxas-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080546/https://ched.gov.ph/la-salette-roxas-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Lyceum of Aparri [https://ched.gov.ph/lyceum-of-aparri-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080452/https://ched.gov.ph/lyceum-of-aparri-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Lyceum of Tuao [https://ched.gov.ph/lyceum-tuao-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080435/https://ched.gov.ph/lyceum-tuao-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Maila Rosario Colleges, Tuguegarao City, Cagayan [https://ched.gov.ph/maila-rosario-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080543/https://ched.gov.ph/maila-rosario-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Mallig Plains Colleges [https://ched.gov.ph/mallig-plains-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904130643/https://ched.gov.ph/mallig-plains-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Medical Colleges of Northern Philippines [https://ched.gov.ph/medical-colleges-of-northern-philippines-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080614/https://ched.gov.ph/medical-colleges-of-northern-philippines-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Metropolitan College of Science and Technology Santiago City, Isabela [https://ched.gov.ph/metropolitan-school-science-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080437/https://ched.gov.ph/metropolitan-school-science-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Northeast Luzon Adventist College [https://ched.gov.ph/northeast-luzon-adventist-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080929/https://ched.gov.ph/northeast-luzon-adventist-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Northeastern College [http://www.northeasterncollege.edu.ph/]
* Northern Cagayan Colleges Foundation [https://ched.gov.ph/northern-cagayan-colleges-foundation-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080336/https://ched.gov.ph/northern-cagayan-colleges-foundation-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Nueva Vizcaya State University-Bambang [http://www.nvsu.edu.ph]
* Nueva Vizcaya State University-Main Campus, Bayombong [http://www.nvsu.edu.ph]
* Our Lady of the Pillar College-Cauayan [http://www.olpcc.edu.ph]
* Our Lady of the Pillar College-Cauayan San Manuel Branch [http://olpcc.edu.ph/main/]
* Patria Sable Corpus College [http://www.pscc.edu.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180831193146/https://www.pscc.edu.ph/ |date=2018-08-31 }}
* Philippine Law Enforcement College [https://ched.gov.ph/philippine-law-enforcement-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080409/https://ched.gov.ph/philippine-law-enforcement-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Philippine Normal University – North Luzon Campus [https://www.pnu.edu.ph/pnu-north-luzon/]
* PLT College [http://www.pltcollege.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080839/https://pltcollege.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Quezon Colleges of the North [https://ched.gov.ph/quezon-colleges-north-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080558/https://ched.gov.ph/quezon-colleges-north-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Quirino State University-Cabarroguis Campus [http://qsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210804210436/https://qsu.edu.ph/ |date=2021-08-04 }}
* Quirino State University-Diffun, Quirino [http://qsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210804210436/https://qsu.edu.ph/ |date=2021-08-04 }}
* Quirino State University-Maddela, Quirino [http://qsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210804210436/https://qsu.edu.ph/ |date=2021-08-04 }}
* Saint Anthony’s College [https://ched.gov.ph/saint-anthonys-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080513/https://ched.gov.ph/saint-anthonys-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Dominic College of Batanes [https://ched.gov.ph/saint-dominic-college-batanes-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080413/https://ched.gov.ph/saint-dominic-college-batanes-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Ferdinand College – Cabagan [http://www.sfc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080538/https://sfc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Ferdinand College – Ilagan [http://www.sfc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080538/https://sfc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Joseph’s College of Baggao [https://ched.gov.ph/saint-josephs-college-baggao-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080538/https://ched.gov.ph/saint-josephs-college-baggao-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Mary's University of Bayombong [http://www.smu.edu.ph/]
* Saint Paul University Philippines, Tuguegarao City [http://www.spup.edu.ph/]
* Santiago City Colleges [https://ched.gov.ph/santiago-city-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080609/https://ched.gov.ph/santiago-city-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Sierra College [https://ched.gov.ph/sierra-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080553/https://ched.gov.ph/sierra-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* SISTECH College of Santiago City [https://ched.gov.ph/sistech-college-santiago-city-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081229/https://ched.gov.ph/sistech-college-santiago-city-profile/ |date=2021-09-04 }}
* STI College-Cauayan [https://www.sti.edu/]
* STI College-Tuguegarao [http://www.sti.edu/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080602233009/http://www.sti.edu/ |date=2008-06-02 }}
* University of Cagayan Valley [http://www.ucv.edu.ph]
* University of La Salette [https://ched.gov.ph/university-of-la-salette-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080415/https://ched.gov.ph/university-of-la-salette-profile/ |date=2021-09-04 }}
* University of Perpetual Help System Cauayan City [https://www.uphsl.edu.ph/]
* University of Saint Louis-Tuguegarao [http://www.usl.edu.ph/]</p>
== Rehiyon III ==
* ABE International College of Business & Economics-Cabanatuan City, Inc. [http://www.abe.edu.ph/cabanatuan/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627225725/http://abe.edu.ph/cabanatuan/ |date=2021-06-27 }}
* ABE International College of Business & Accountancy, Inc.-Malolos City [http://www.abe.edu.ph/malolos/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627225703/http://abe.edu.ph/malolos/ |date=2021-06-27 }}
* Academia De San Lorenzo Dema-Ala, Inc. [https://ched.gov.ph/academia-de-san-lorenzo-dema-ala-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080519/https://ched.gov.ph/academia-de-san-lorenzo-dema-ala-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* ACLC College of Apalit, Inc. [http://amaclc.net/apalit/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627224726/http://amaclc.net/apalit/ |date=2021-06-27 }}
* ACLC College of Balanga, Inc. [http://www.aclc.edu.ph/]
* ACLC College of Gapan, Inc. [http://www.aclc.edu.ph/]
* ACLC College of Mabalacat, Inc. [http://www.aclc.edu.ph/]
* ACLC College of Malolos, Inc. [http://www.aclc.edu.ph/]
* ACLC College of Meycauayan, Inc. [http://www.aclc.edu.ph/]
* ACLC College of Poblacion, Baliuag, Inc. [http://www.aclc.edu.ph/]
* ACLC College of Sta. Maria, Inc. [http://www.aclc.edu.ph/]
* AMA Computer College-Angeles City [http://www.ama.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918052446/https://www.ama.edu.ph/ |date=2021-09-18 }}
* AMA Computer College-Cabanatuan City [http://www.ama.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918052446/https://www.ama.edu.ph/ |date=2021-09-18 }}
* AMA Computer College-Malolos City [http://www.ama.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918052446/https://www.ama.edu.ph/ |date=2021-09-18 }}
* AMA Computer College-Olongapo City [http://www.ama.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918052446/https://www.ama.edu.ph/ |date=2021-09-18 }}
* AMA Computer College-San Fernando City [http://www.ama.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918052446/https://www.ama.edu.ph/ |date=2021-09-18 }}
* AMA Computer College-Tarlac City [http://www.ama.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918052446/https://www.ama.edu.ph/ |date=2021-09-18 }}
* Angeles University Foundation [http://www.auf.edu.ph/#sthash.IGXodOQS.dpbs]
* Asia Pacific College of Advanced Studies [http://apcas.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080325/http://apcas.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Asian Institute of Computer Studies-Central Inc. [http://www.aics.edu.ph/home/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180822183056/http://www.aics.edu.ph/home |date=2018-08-22 }}
* Aurora Polytechnic College, Inc. [https://ched.gov.ph/aurora-polytechnic-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080336/https://ched.gov.ph/aurora-polytechnic-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Aurora State College of Technology-Casiguran Campus [http://ascot.edu.ph/]
* Aurora State College of Technology-Main Campus [http://ascot.edu.ph/]
* Aurora State College of Technology-Maria Aurora Campus [http://ascot.edu.ph/]
* Baliuag University [http://baliuagu.edu.ph/]
* Baliwag Maritime Academy
* Bataan Heroes Memorial College [https://ched.gov.ph/bataan-heroes-memorial-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080508/https://ched.gov.ph/bataan-heroes-memorial-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Bataan Peninsula State University-Abucay Campus [http://www.bpsu.edu.ph/index.php/abucaymenu]
* Bataan Peninsula State University-Balanga Campus [http://www.bpsu.edu.ph/index.php/aboutfaf/476-balanga-campus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190917034726/http://www.bpsu.edu.ph/index.php/aboutfaf/476-balanga-campus |date=2019-09-17 }}
* Bataan Peninsula State University-Dinalupihan Campus [http://www.bpsu.edu.ph/index.php/aboutfaf/478-dinalupihan-campus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190915080048/http://www.bpsu.edu.ph/index.php/aboutfaf/478-dinalupihan-campus |date=2019-09-15 }}
* Bataan Peninsula State University-Main Campus [http://www.bpsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111208104905/http://www.bpsu.edu.ph/ |date=2011-12-08 }}
* Bataan Peninsula State University-Orani Campus [http://www.bpsu.edu.ph/index.php/aboutfaf/477-orani-campus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190905123102/http://www.bpsu.edu.ph/index.php/aboutfaf/477-orani-campus |date=2019-09-05 }}
* Bestlink College of the Philippines, Inc. [http://bcp.edu.ph/]
* Bulacan Agricultural State College [http://www.basc.edu.ph/]
* Bulacan State University – Bulacan (Meneses) Campus [http://www.bulsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161225070343/http://bulsu.edu.ph/ |date=2016-12-25 }}
* Bulacan State University – Bustos Campus [http://www.bulsu.edu.ph/academics/campuses.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627225215/https://www.bulsu.edu.ph/academics/campuses.php |date=2021-06-27 }}
* Bulacan State University – Hagonoy Campus [https://bsuhagonoy.weebly.com/]
* Bulacan State University – Main Campus [http://www.bulsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161225070343/http://bulsu.edu.ph/ |date=2016-12-25 }}
* Bulacan State University – Sarmiento Campus [http://www.bulsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161225070343/http://bulsu.edu.ph/ |date=2016-12-25 }}
* Camiling Colleges [https://ched.gov.ph/camiling-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080532/https://ched.gov.ph/camiling-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Carthel Science Educational Foundation (CSEF), Inc. [https://ched.gov.ph/carthel-science-educational-foundation-csef-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080941/https://ched.gov.ph/carthel-science-educational-foundation-csef-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Central Luzon College of Science And Technology Olongapo City, Inc. [http://www.clcst.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160826231144/http://www.clcst.edu.ph/ |date=2016-08-26 }}
* Central Luzon College of Science And Technology, Inc.-San Fernando City [http://www.clcst.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160826231144/http://www.clcst.edu.ph/ |date=2016-08-26 }}
* Central Luzon Doctors’ Hospital Educational Institution, Inc. [http://www.cldhei.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080502/https://www.cldhei.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Central Luzon State University [https://clsu.edu.ph/]
* Centro Colegio De Tarlac, Inc. [http://centrocolegio.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180707222237/http://centrocolegio.edu.ph/ |date=2018-07-07 }}
* Centro Escolar University At Malolos [http://malolos.ceu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904083129/https://malolos.ceu.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* CIT Colleges of Paniqui Foundation, Inc. [https://ched.gov.ph/cit-colleges-paniqui-foundation-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080424/https://ched.gov.ph/cit-colleges-paniqui-foundation-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Clark College of Science And Technology, Inc. [https://ched.gov.ph/clark-college-science-technology-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080350/https://ched.gov.ph/clark-college-science-technology-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Colegio De Calumpit, Inc. [https://ched.gov.ph/colegio-de-calumpit-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081256/https://ched.gov.ph/colegio-de-calumpit-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Colegio De San Gabriel Arcangel, Inc. [https://ched.gov.ph/colegio-de-san-gabriel-arcangel-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080555/https://ched.gov.ph/colegio-de-san-gabriel-arcangel-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Colegio De San Juan De Letran [http://www.letran.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210507034432/https://letran.edu.ph/ |date=2021-05-07 }}
* Colegio De San Pascual Baylon [https://ched.gov.ph/colegio-de-san-pascual-baylon-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080616/https://ched.gov.ph/colegio-de-san-pascual-baylon-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Colegio De Sebastian-Pampanga, Inc. [https://ched.gov.ph/colegio-de-sebastian-pampanga-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080734/https://ched.gov.ph/colegio-de-sebastian-pampanga-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* College For Research & Technology of Cabanatuan, Inc. [https://ched.gov.ph/college-research-technology-cabanatuan-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080406/https://ched.gov.ph/college-research-technology-cabanatuan-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* College of Mary Immaculate of Pandi, Bulacan, Inc. [http://collegeofmaryimmaculate.yolasite.com/]
* College of Our Lady of Mt. Carmel (Pampanga), Inc. [https://ched.gov.ph/college-lady-mt-carmel-pampanga-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081246/https://ched.gov.ph/college-lady-mt-carmel-pampanga-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* College of Saint Lawrence, Inc. [https://ched.gov.ph/college-saint-lawrence-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080416/https://ched.gov.ph/college-saint-lawrence-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* College of Subic Montessori Subic Bay, Inc. [https://ched.gov.ph/college-subic-montessori-subic-bay-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080333/https://ched.gov.ph/college-subic-montessori-subic-bay-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* College of Subic Montessori, Inc.
* College of the Holy Spirit of Tarlac [https://collegoftheholyspiritotarlac.weebly.com/]
* College of the Immaculate Conception [http://www.cic.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904092925/https://www.cic.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* College of the Most Holy Trinity Catholic Foundation, Inc. [https://ched.gov.ph/college-holy-trinity-catholic-foundation-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080621/https://ched.gov.ph/college-holy-trinity-catholic-foundation-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* College of the Our Lady of Mercy of Pulilan Foundation, Inc. [https://ched.gov.ph/college-lady-mercy-pulilan-foundation-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080404/https://ched.gov.ph/college-lady-mercy-pulilan-foundation-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Colleges of Advance Technology And Management of the Phils. (CATMAN), Inc. [https://ched.gov.ph/colleges-advance-technology-management-phils-catman-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080341/https://ched.gov.ph/colleges-advance-technology-management-phils-catman-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Columban College, Inc.-Olongapo City [http://www.columban.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904095141/https://www.columban.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Columban College-Sta. Cruz [https://ched.gov.ph/columban-college-sta-cruz-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080535/https://ched.gov.ph/columban-college-sta-cruz-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Comteq Computer & Business College [http://www.comteq.edu.ph]
* Concepcion Holy Cross College, Inc. [https://ched.gov.ph/concepcion-holy-cross-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081122/https://ched.gov.ph/concepcion-holy-cross-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Core Gateway College, Inc. [https://ched.gov.ph/core-gateway-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080352/https://ched.gov.ph/core-gateway-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Divina Pastora College [https://ched.gov.ph/divina-pastora-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080451/https://ched.gov.ph/divina-pastora-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Dominican College of Tarlac, Inc. [https://dct.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080325/https://dct.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Don Honorio Ventura Technological State University – Main [http://www.dhvtsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120315162819/http://dhvtsu.edu.ph/ |date=2012-03-15 }}
* Dr. Gloria D. Lacson Foundation Colleges of Cabanatuan City, Inc. [https://ched.gov.ph/dr-gloria-d-lacson-foundation-colleges-cabanatuan-city-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080530/https://ched.gov.ph/dr-gloria-d-lacson-foundation-colleges-cabanatuan-city-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Dr. Gloria D. Lacson Foundation Colleges, Inc. [https://ched.gov.ph/dr-gloria-d-lacson-foundation-colleges-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081241/https://ched.gov.ph/dr-gloria-d-lacson-foundation-colleges-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Dr. Yanga’s Colleges, Inc. [http://www.dyci.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904093507/https://www.dyci.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Eastwoods Professional College of Science And Technology, Inc. [https://ched.gov.ph/eastwoods-professional-college-science-technology-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080600/https://ched.gov.ph/eastwoods-professional-college-science-technology-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Ecumenical Christian College, Inc. [https://ched.gov.ph/ecumenical-christian-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081120/https://ched.gov.ph/ecumenical-christian-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Emmanuel System College of Bulacan, Inc.
* Erhard Science College-Bulacan, Inc. [http://www.esc.ph/web/index.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181122015447/http://esc.ph/web/index.php |date=2018-11-22 }}
* Exact Colleges of Asia, Inc. [http://www.exact-center.com/]
* Fernandez College of Arts & Technology [https://ched.gov.ph/fernandez-college-arts-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080602/https://ched.gov.ph/fernandez-college-arts-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* First City Providential College, Inc. [https://ched.gov.ph/first-city-providential-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080420/https://ched.gov.ph/first-city-providential-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Fundamental Baptist College For Asians, Inc. [https://ched.gov.ph/fundamental-baptist-college-asians-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080352/https://ched.gov.ph/fundamental-baptist-college-asians-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* General De Jesus College [http://gendejesus.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081456/http://gendejesus.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Gerona Junior Colege, Inc. [https://ched.gov.ph/gerona-junior-colege-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081131/https://ched.gov.ph/gerona-junior-colege-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Golden Valley Colleges, Inc. [https://ched.gov.ph/golden-valley-colleges-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081235/https://ched.gov.ph/golden-valley-colleges-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Guagua National Colleges [http://www.guaguanationalcolleges.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200814000249/http://guaguanationalcolleges.com/ |date=2020-08-14 }}
* Holy Angel University, Inc. [http://www.hau.edu.ph/]
* Holy Cross College-Nueva Ecija [http://hcc.netne.net/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180619025325/http://hcc.netne.net/ |date=2018-06-19 }}
* Holy Cross College-Pampanga [http://www.holycrosscollegepampanga.edu.ph/]
* Holy Rosary Colleges Foundation of Calaba [https://ched.gov.ph/holy-rosary-colleges-foundation-calaba-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080544/https://ched.gov.ph/holy-rosary-colleges-foundation-calaba-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Immaculate Conception I-College of Arts And Technology, Inc. [https://www.icinstitutions.edu.ph/ici/]{{Dead link|date=Oktubre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Immaculate Conception Major Seminary [https://www.icmasbulacan.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180824143459/https://www.icmasbulacan.com/ |date=2018-08-24 }}
* Interworld College of Science And Technology – Tarlac City [https://ched.gov.ph/interworld-college-science-technology-tarlac-city-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081249/https://ched.gov.ph/interworld-college-science-technology-tarlac-city-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Interworld Colleges Foundation, Inc. – Paniqui Tarlac [https://icfpaniqui.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/https://icfpaniqui.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Jesus Is Lord College Foundation, Inc. [http://www.jilcf.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310191009/http://www.jilcf.edu.ph/ |date=2016-03-10 }}
* Jocson College, Inc. [http://www.jocsoncollegeinc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180619032641/http://jocsoncollegeinc.edu.ph/ |date=2018-06-19 }}
* Jose C. Feliciano College Foundation, Inc. [http://www.josecfelicianocollege.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210518075444/https://josecfelicianocollege.com/ |date=2021-05-18 }}
* La Concepcion College [https://laconcepcioncollege.com/]
* La Consolacion University Philippines (Formerly University of Regina Carmeli) [https://www.lcup.edu.ph/]
* La Fortuna College [http://lfcweb.lafortunacollege.net/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180622043205/http://lfcweb.lafortunacollege.net/ |date=2018-06-22 }}
* La Verdad Christian College, Inc. [https://ched.gov.ph/la-verdad-christian-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080943/https://ched.gov.ph/la-verdad-christian-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Liceo De Pulilan Colleges, Inc. [https://ched.gov.ph/liceo-de-pulilan-colleges-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080607/https://ched.gov.ph/liceo-de-pulilan-colleges-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Lourdes College of Bulacan, Inc. [https://ched.gov.ph/lourdes-college-bulacan-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080529/https://ched.gov.ph/lourdes-college-bulacan-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Lourdes College Of Pampanga, Inc. [http://ollc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190617195925/http://ollc.edu.ph/ |date=2019-06-17 }}
* Lyceum of Subic Bay, Inc. [https://ched.gov.ph/lyceum-subic-bay-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080500/https://ched.gov.ph/lyceum-subic-bay-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Lyceum of the East-Aurora, Inc. [http://www.kaibiganusaptayo.com/kingalvin/lyceumoftheeast/index.php#] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181119061445/http://www.kaibiganusaptayo.com/kingalvin/lyceumoftheeast/index.php |date=2018-11-19 }}
* M. V. Gallego Foundation Colleges [http://mvgallego.edu.ph/]
* Magsaysay Memorial College of Zambales, Inc. [https://ched.gov.ph/magsaysay-memorial-college-zambales-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080502/https://ched.gov.ph/magsaysay-memorial-college-zambales-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Maria Assumpta Seminary [http://assumptaseminary.blogspot.com/]
* Marian College of Baliuag, Inc. [http://www.mariancollegebaliuag.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211027202950/http://mariancollegebaliuag.com/ |date=2021-10-27 }}
* Maritime Academy of Asia And the Pacific [http://maap.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/http://maap.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Mary the Queen College (Pampanga), Inc. [http://mqc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080327/http://mqc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Mater Redemptoris College of San Jose City, Inc. [https://ched.gov.ph/mater-redemptoris-college-san-jose-city-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080555/https://ched.gov.ph/mater-redemptoris-college-san-jose-city-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Megabyte College, Inc.-Florida Blanca [https://ched.gov.ph/megabyte-college-inc-florida-blanca-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080412/https://ched.gov.ph/megabyte-college-inc-florida-blanca-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Metro Subic Colleges, Inc. [https://ched.gov.ph/metro-subic-colleges-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081244/https://ched.gov.ph/metro-subic-colleges-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Meycauayan College [http://meyc-college.edu.ph/]
* Micro Asia College of Science & Technology, Inc. [https://ched.gov.ph/micro-asia-college-science-technology-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080443/https://ched.gov.ph/micro-asia-college-science-technology-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Microcity Computer of Business And Technology( Formerly: Microcity Computer College Foundation, Inc.) [https://ched.gov.ph/microcity-computer-business-technology-formerly-microcity-computer-college-foundation-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080605/https://ched.gov.ph/microcity-computer-business-technology-formerly-microcity-computer-college-foundation-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Midway Maritime Foundation, Inc. [http://midwaymaritime.com.ph/#/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080352/http://midwaymaritime.com.ph/#/ |date=2021-09-04 }}
* Mondriaan Aura College [https://www.aura.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/https://www.aura.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Mother of Good Counsel Seminary [https://ched.gov.ph/mother-good-counsel-seminary-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080618/https://ched.gov.ph/mother-good-counsel-seminary-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Mount Carmel College of Baler, Inc. [https://ched.gov.ph/mount-carmel-college-baler-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080519/https://ched.gov.ph/mount-carmel-college-baler-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Mount Carmel College of Casiguran, Inc. [https://ched.gov.ph/mount-carmel-college-casiguran-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080435/https://ched.gov.ph/mount-carmel-college-casiguran-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Mt. Carmel College of Bocaue Bulacan, Inc. [https://ched.gov.ph/mt-carmel-college-bocaue-bulacan-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080349/https://ched.gov.ph/mt-carmel-college-bocaue-bulacan-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Nazarenus College And Hospital Foundation, Inc. [http://www.nazarenuscollege.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190502191341/http://www.nazarenuscollege.com/ |date=2019-05-02 }}
* New Era University [http://www.neu.edu.ph/main/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080335/http://www.neu.edu.ph/main/ |date=2021-09-04 }}
* Northern Zambales College, Inc. [https://ched.gov.ph/northern-zambales-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080739/https://ched.gov.ph/northern-zambales-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Nueva Ecija Doctors Colleges, Inc.
* Nueva Ecija University of Science And Technology – Gabaldon Campus [http://neust.edu.ph/]
* Nueva Ecija University of Science And Technology-Atate Campus [http://neust.edu.ph/]
* Nueva Ecija University of Science And Technology-Carranglan Campus [http://neust.edu.ph/]
* Nueva Ecija University of Science And Technology-Fort Magsaysay Campus [http://neust.edu.ph/]
* Nueva Ecija University of Science And Technology-Gen. Tinio Campus [http://neust.edu.ph/]
* Nueva Ecija University of Science and Technology-San Isidro Campus [http://neust.edu.ph/]
* Nueva Ecija University of Science And Technology-Sumacab Campus [http://neust.edu.ph/]
* Osias Colleges, Inc. [http://osiascolleges.edu.ph/]
* Our Lady of Fatima University – Pampanga, Inc. [http://www.fatima.edu.ph/campus.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904093639/https://www.fatima.edu.ph/campus.php |date=2021-09-04 }}
* Our Lady of Fatima University, Inc (Formerly East Central Colleges) [http://www.fatima.edu.ph/campus.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904093639/https://www.fatima.edu.ph/campus.php |date=2021-09-04 }}
* Our Lady of Manaoag Montessori College, Inc. [http://www.olmamc.net/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/http://www.olmamc.net/ |date=2021-09-04 }}
* Our Lady of Peace College Seminary
* Our Lady of the Sacred Heart College of Guimba, Inc. [https://ched.gov.ph/lady-sacred-heart-college-guimba-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080505/https://ched.gov.ph/lady-sacred-heart-college-guimba-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Pamantasan Ng Araullo (Araullo University), Inc. [https://ched.gov.ph/pamantasan-ng-araullo-araullo-university-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080527/https://ched.gov.ph/pamantasan-ng-araullo-araullo-university-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Pampanga Colleges, Inc. [https://ched.gov.ph/pampanga-colleges-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080437/https://ched.gov.ph/pampanga-colleges-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Pampanga State Agricultural University ( Formerly: Pampanga Agricultural College) [http://www.psau.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210815123827/https://psau.edu.ph/ |date=2021-08-15 }}
* Philippine Merchant Marine Academy [http://www.pmma.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013022617/http://www.pmma.edu.ph/ |date=2007-10-13 }}
* Philippine Rehabilitation Institute Foundation, Inc. [http://prifnet.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200727170859/http://www.prifnet.com/ |date=2020-07-27 }}
* Philippine Women’s University Career Development And Continuing Education Center Bataan, Inc. [https://www.pwu.edu.ph/cdcec.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/https://www.pwu.edu.ph/cdcec.html |date=2021-09-04 }}
* Philippine Women’s University Career Development And Continuing Education Center Tarlac, Inc. [https://www.pwu.edu.ph/cdcec.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/https://www.pwu.edu.ph/cdcec.html |date=2021-09-04 }}
* Ramon Magsaysay Technological University (Botolan Campus) [http://rmtu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190126231829/http://rmtu.edu.ph/ |date=2019-01-26 }}
* Ramon Magsaysay Technological University (Main Campus) [http://rmtu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190126231829/http://rmtu.edu.ph/ |date=2019-01-26 }}
* Ramon Magsaysay Technological University (San Marcelino Campus) [http://rmtu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190126231829/http://rmtu.edu.ph/ |date=2019-01-26 }}
* Richwell Colleges, Inc. [https://richwell.com.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230829065957/http://www.richwell.com.ph/ |date=2023-08-29 }}
* RCC Colegio De San Rafael, Inc. [http://rcc.edu.ph/cdsr/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170408152255/http://rcc.edu.ph/cdsr/ |date=2017-04-08 }}
* Republic Central Colleges [http://www.rcc.edu.ph/]
* Sact St. Mutien College, Inc. [https://ched.gov.ph/sact-st-mutien-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080412/https://ched.gov.ph/sact-st-mutien-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Mary’s Angels College of Pampanga, Inc. [http://gocloudasia.net/saintmary/content.php?content_id=5]
* San Jose Christian Colleges [http://www.sjccolleges.org/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203062900/http://www.sjccolleges.org/ |date=2020-02-03 }}
* Santa Rita College of Pampanga, Inc. [https://ched.gov.ph/santa-rita-college-pampanga-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080418/https://ched.gov.ph/santa-rita-college-pampanga-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Siena College of San Jose, Inc.
* SJDM Cornerstone College, Inc. [https://ched.gov.ph/sjdm-cornerstone-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080527/https://ched.gov.ph/sjdm-cornerstone-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Somascan Fathers Seminary [https://ched.gov.ph/somascan-fathers-seminary-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080446/https://ched.gov.ph/somascan-fathers-seminary-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Anthony College of Technology [https://www.sact.edu.ph/]{{Dead link|date=Oktubre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* St. Augustine Colleges Foundation, Inc. [https://ched.gov.ph/st-augustine-colleges-foundation-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080538/https://ched.gov.ph/st-augustine-colleges-foundation-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Benilde Center For Global Competence, Inc. [https://ched.gov.ph/st-benilde-center-global-competence-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080541/https://ched.gov.ph/st-benilde-center-global-competence-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Elizabeth Global Skills Institute, Inc. [https://ched.gov.ph/st-elizabeth-global-skills-institute-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080355/https://ched.gov.ph/st-elizabeth-global-skills-institute-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Joseph College of Bulacan, Inc. [http://www.sjcb.info/]
* St. Joseph College-Olongapo Inc. [http://www.sjc-o.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627224921/http://www.sjc-o.com/ |date=2021-06-27 }}
* St. Joseph’s College of Balanga City, Inc. [https://ched.gov.ph/st-josephs-college-balanga-city-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080356/https://ched.gov.ph/st-josephs-college-balanga-city-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Mary’s College of Baliuag [http://www.smcbaliwag.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904232953/https://www.smcbaliwag.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* St. Mary’s College of Meycauayan [http://smcm.edu.ph/home/]
* St. Nicolas College of Business And Technology, Inc. [https://ched.gov.ph/st-nicolas-college-business-technology-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080457/https://ched.gov.ph/st-nicolas-college-business-technology-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Paul College of Arts And Sciences, Inc. [https://ched.gov.ph/st-paul-college-arts-sciences-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080613/https://ched.gov.ph/st-paul-college-arts-sciences-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Paul College of Technology [https://ched.gov.ph/st-paul-college-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080553/https://ched.gov.ph/st-paul-college-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Paul University at San Miguel [http://paulinians02.synthasite.com/]
* St. Rose College Educational Foundation, Inc. [https://ched.gov.ph/st-rose-college-educational-foundation-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080505/https://ched.gov.ph/st-rose-college-educational-foundation-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Thomas More College [http://www.stmc-clark.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190616041011/http://www.stmc-clark.com/ |date=2019-06-16 }}
* STI College – Angeles [https://www.sti.edu/campuses.asp?campus_id=20]
* STI College – Balagtas [https://www.sti.edu/campuses.asp?campus_id=22]
* STI College – Baliuag [https://www.sti.edu/campuses.asp?campus_id=18]
* STI College – Malolos [https://www.sti.edu/campuses.asp?campus_id=27]
* STI College – Meycauayan [https://www.sti.edu/campuses.asp?campus_id=28]
* STI College – San Fernando [https://www.sti.edu/campuses.asp?campus_id=30]
* STI College – Sta. Maria [https://www.sti.edu/campuses.asp?campus_id=32]
* STI College – San Jose [https://www.sti.edu/campuses.asp?campus_id=39]
* STI College – Tarlac [https://www.sti.edu/campuses.asp?campus_id=33]
* Sto. Rosario Sapang Palay College [https://ched.gov.ph/sto-rosario-sapang-palay-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081251/https://ched.gov.ph/sto-rosario-sapang-palay-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Subic Bay College, Inc. [https://ched.gov.ph/subic-bay-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080736/https://ched.gov.ph/subic-bay-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Systems Plus College Foundation, Inc. [http://www.spcf.edu.ph/]
* Tarlac Agricultural University (Formerly: Tarlac College of Agriculture) [http://www.tca.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/http://www.tca.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Tarlac Christian Colleges, Inc. [https://www.tarlacchristiancollege.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080352/https://www.tarlacchristiancollege.com/ |date=2021-09-04 }}
* Tarlac State University – Main Campus [http://www.tsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151203224619/http://www.tsu.edu.ph/ |date=2015-12-03 }}
* Tarlac State University – San Isidro Campus [http://www.tsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151203224619/http://www.tsu.edu.ph/ |date=2015-12-03 }}
* The Good Samaritan Colleges, Inc. [https://ched.gov.ph/good-samaritan-colleges-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080338/https://ched.gov.ph/good-samaritan-colleges-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* The Manila Times College of Subic, Inc. [http://subic.tmtc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160814185210/http://subic.tmtc.edu.ph/ |date=2016-08-14 }}
* Tomas Del Rosario College [http://trc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904093125/https://trc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* United School of Science And Technology Colleges [https://ched.gov.ph/united-school-science-technology-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080415/https://ched.gov.ph/united-school-science-technology-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* University of the Assumption [http://ua.edu.ph/]
* University of the Philippines – Diliman (Olongapo City) [http://www.updepo.com/]
* University of the Philippines – Diliman (Pampanga) [http://www.upepp.upd.edu.ph/]
* Virgen Milagrosa Del Rosario College Seminary
* Wesleyan University-Philippines-Aurora [http://www.wesleyan.edu.ph/]
* Wesleyan University-Philippines-Cabanatuan City [http://www.wesleyan.edu.ph/]
* Westfields International College, Inc. [http://westfields.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190116054749/https://westfields.edu.ph/ |date=2019-01-16 }}
* World Citi Colleges-Guimba, Inc. [http://www.worldciti.edu.ph/guimba-campus/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190413050512/http://www.worldciti.edu.ph/guimba-campus/ |date=2019-04-13 }}</p>
== Rehiyon IV-A ==
* ABE International Business College Quezon Province [http://www.abe.edu.ph/lucena/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627225257/http://abe.edu.ph/lucena/ |date=2021-06-27 }}
* ABE International College of Business and Economics-Cainta [http://www.abe.edu.ph/]
* ACLC College Of San Pablo [http://www.aclc.edu.ph/]
* ACLC College of Taytay [https://ched.gov.ph/aclc-college-taytay-2/]{{Dead link|date=Oktubre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* ACTS Computer College [http://actscc.edu.ph/]
* ACTS Computer College Infanta [http://actscc.edu.ph/index.php]
* Adventist International Institute of Advanced Studies [https://www.aiias.edu/en/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101015205/https://www.aiias.edu/en/ |date=2020-11-01 }}
* Adventist University of the Philippines [http://web1.aup.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/http://web1.aup.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Agoncillo College [https://ched.gov.ph/agoncillo-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081254/https://ched.gov.ph/agoncillo-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Alitagtag College [https://ched.gov.ph/alitagtag-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080535/https://ched.gov.ph/alitagtag-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* All Nations College [https://ched.gov.ph/nations-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081117/https://ched.gov.ph/nations-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Alpha Centauri Educational System [http://aces.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627225320/http://aces.edu.ph/ |date=2021-06-27 }}
* AMA Computer College Lipa [http://www.ama.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918052446/https://www.ama.edu.ph/ |date=2021-09-18 }}
* AMA Computer College Batangas City [http://www.ama.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918052446/https://www.ama.edu.ph/ |date=2021-09-18 }}
* AMA Computer College Binan [http://www.ama.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918052446/https://www.ama.edu.ph/ |date=2021-09-18 }}
* AMA Computer College Calamba [http://www.ama.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918052446/https://www.ama.edu.ph/ |date=2021-09-18 }}
* AMA Computer College Dasmarinas [http://www.ama.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918052446/https://www.ama.edu.ph/ |date=2021-09-18 }}
* AMA Computer College East Rizal [http://www.ama.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918052446/https://www.ama.edu.ph/ |date=2021-09-18 }}
* AMA Computer College Lucena [http://www.ama.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918052446/https://www.ama.edu.ph/ |date=2021-09-18 }}
* AMA Computer College Sta.Cruz [http://www.ama.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918052446/https://www.ama.edu.ph/ |date=2021-09-18 }}
* AMA School of Medicine [http://www.amaschoolofmedicine.com/]
* Asia Pacific Christian College And Seminary [https://ched.gov.ph/asia-pacific-christian-college-seminary-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080521/https://ched.gov.ph/asia-pacific-christian-college-seminary-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Asia Tech. School of Sci. and Arts [http://asiatech.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904083233/https://www.asiatech.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Asian Institute of Technology and Education Tiaong Campus [https://ched.gov.ph/asian-institute-technology-education-tiaong-campus-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080552/https://ched.gov.ph/asian-institute-technology-education-tiaong-campus-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Asian School of Hospitality Arts [http://asha.edu.ph/]
* Asia-Pacific Nazarene Theological Seminary [http://www.apnts.edu.ph/]
* Baptist Bible Seminary and Institute [https://ched.gov.ph/baptist-bible-seminary-institute-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080409/https://ched.gov.ph/baptist-bible-seminary-institute-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Baptist Voice Bible College [http://www.baptistvoicecollege.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190801203733/http://baptistvoicecollege.com/ |date=2019-08-01 }}
* Batangas College of Arts and Sciences [http://www.bcas.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211125204510/http://bcas.edu.ph/ |date=2021-11-25 }}
* Batangas Eastern College [https://ched.gov.ph/batangas-eastern-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081237/https://ched.gov.ph/batangas-eastern-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Batangas State University Apolinario R. Apacible School of Fisheries Nasugbu [http://batstate-u.edu.ph/nasugbu/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922003621/https://batstate-u.edu.ph/nasugbu/ |date=2020-09-22 }}
* Batangas State University Balayan [http://batstate-u.edu.ph/balayan/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922015529/https://batstate-u.edu.ph/balayan/ |date=2020-09-22 }}
* Batangas State University Jose P. Laurel Polytechnic College Malvar [http://batstate-u.edu.ph/malvar/]
* Batangas State University Lemery [http://batstate-u.edu.ph/lemery/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922015714/https://batstate-u.edu.ph/lemery/ |date=2020-09-22 }}
* Batangas State University Lipa City [http://batstate-u.edu.ph/lipa/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200926205319/https://batstate-u.edu.ph/lipa/ |date=2020-09-26 }}
* Batangas State University Lobo [http://batstate-u.edu.ph/lobo/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200926203350/http://batstate-u.edu.ph/lobo/ |date=2020-09-26 }}
* Batangas State University Main [http://batstate-u.edu.ph/]
* Batangas State University Rosario [http://batstate-u.edu.ph/san-juan/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200926213919/http://batstate-u.edu.ph/san-juan/ |date=2020-09-26 }}
* Batangas State University San Juan [http://www.bcc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190111212341/http://www.bcc.edu.ph/ |date=2019-01-11 }}
* Binangonan Catholic College [http://www.bcc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190111212341/http://www.bcc.edu.ph/ |date=2019-01-11 }}
* Brookfield College [https://ched.gov.ph/brookfield-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080932/https://ched.gov.ph/brookfield-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* BWEST College [https://ched.gov.ph/bwest-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080429/https://ched.gov.ph/bwest-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Cainta Catholic College [http://www.caintacatholiccollege.com/]
* Calamba Doctors’ College [http://calambadoctorscollege.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080324/http://calambadoctorscollege.com/ |date=2021-09-04 }}<
* Calauag Central College [https://ched.gov.ph/calauag-central-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080800/https://ched.gov.ph/calauag-central-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Calayan Educational Foundation [http://www.cefi.edu.ph/]
* Canossa College [http://canossacollegespc.com.ph/]
* CARD-MRI Development Institute [http://casans.edu.ph/]
* Casa Del Nino College [http://casans.edu.ph/]
* Cavite State University General Trias Campus [http://www.cvsu.edu.ph/index.php/general-trias] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180106072810/http://www.cvsu.edu.ph/index.php/general-trias |date=2018-01-06 }}
* Cavite State University Main [http://www.cvsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211009210942/http://www.cvsu.edu.ph/ |date=2021-10-09 }}
* Cavite State University Bacoor [http://www.cvsu.edu.ph/index.php/bacoor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180109013751/http://cvsu.edu.ph/index.php/bacoor |date=2018-01-09 }}
* Cavite State University Carmona [http://www.cvsu.edu.ph/index.php/carmona] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180117031240/http://www.cvsu.edu.ph/index.php/carmona |date=2018-01-17 }}
* Cavite State University Cavite City [http://www.cvsu.edu.ph/index.php/cavite-city] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180104072622/http://www.cvsu.edu.ph/index.php/cavite-city |date=2018-01-04 }}
* Cavite State University Imus [http://www.cvsu.edu.ph/index.php/imus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180109013309/http://cvsu.edu.ph/index.php/imus |date=2018-01-09 }}
* Cavite State University Naic [http://www.cvsu-naic.edu.ph/]
* Cavite State University Rosario [https://www.cvsu-rosario.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904094559/https://cvsu-rosario.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Cavite State University Silang Campus [http://www.cvsu.edu.ph/index.php/tanza] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180105231239/http://cvsu.edu.ph/index.php/tanza |date=2018-01-05 }}
* Cavite State University Tanza Campus [http://www.cvsu.edu.ph/index.php/tanza] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180105231239/http://cvsu.edu.ph/index.php/tanza |date=2018-01-05 }}
* Cavite State University Trece Martires City [http://www.cvsu.edu.ph/index.php/trece-martires-city] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180110230404/http://cvsu.edu.ph/index.php/trece-martires-city |date=2018-01-10 }}
* Cavite West Point College Cavite City [https://ched.gov.ph/cavite-west-point-college-cavite-city-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080903/https://ched.gov.ph/cavite-west-point-college-cavite-city-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Cavite West Point College Ternate [http://cavitewestpointcollege2000.blogspot.com]
* Center for Biblical Studies Institute and Seminary [https://ched.gov.ph/center-biblical-studies-institute-seminary-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081133/https://ched.gov.ph/center-biblical-studies-institute-seminary-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Christian College of Tanauan [https://christiancollegeoftanauan.wordpress.com/]
* CITI Global College Inc. Biñan [http://www.citiglobalcollege.edu.ph/tag/binan/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080354/http://www.citiglobalcollege.edu.ph/tag/binan/ |date=2021-09-04 }}
* CITI Global College Inc. Cabuyao [http://www.citiglobalcollege.edu.ph/]
* Colegio de Amore [https://ched.gov.ph/colegio-de-amore-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080459/https://ched.gov.ph/colegio-de-amore-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Colegio de Los Banos [https://ched.gov.ph/colegio-de-los-banos-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080802/https://ched.gov.ph/colegio-de-los-banos-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Colegio de Porta Vaga [http://www.colegiodeportavaga.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080335/http://www.colegiodeportavaga.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Colegio De San Juan De Letran Calamba [https://www.letran-calamba.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/https://www.letran-calamba.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Colegio De San Pedro [http://www.cdsp.edu.ph/]
* Colegio de Sto. Cristo de Burgos [https://ched.gov.ph/colegio-de-sto-cristo-de-burgos-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080504/https://ched.gov.ph/colegio-de-sto-cristo-de-burgos-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Colegio De Sto. Domingo De Silos [https://ched.gov.ph/colegio-de-sto-domingo-de-silos-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080957/https://ched.gov.ph/colegio-de-sto-domingo-de-silos-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Colegio San Agustin Binan [https://ched.gov.ph/colegio-san-agustin-binan-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080626/https://ched.gov.ph/colegio-san-agustin-binan-profile/ |date=2021-09-04 }}
* College of Arts and Sciences of Asia and the Pacific [http://www.casap.edu.ph/]
* College of San Benildo Rizal [http://www.sanbenildo.edu.ph/]
* College of Saint John Paul II Arts and Sciences [https://ched.gov.ph/college-saints-john-paul-ii-arts-sciences-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081059/https://ched.gov.ph/college-saints-john-paul-ii-arts-sciences-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* CSTC College of Science, Technology and Communication, Inc. [https://ched.gov.ph/cstc-college-science-technology-communication-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080930/https://ched.gov.ph/cstc-college-science-technology-communication-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* CVE Colleges [https://ched.gov.ph/cve-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080838/https://ched.gov.ph/cve-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Daehan College Of Business And Technology, Inc. [https://ched.gov.ph/daehan-college-business-technology-inc-provile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080959/https://ched.gov.ph/daehan-college-business-technology-inc-provile/ |date=2021-09-04 }}
* De La Salle Health Sciences Institute [http://www.dlshsi.edu.ph/]
* De La Salle Lipa [http://www.dlsl.edu.ph/]
* De La Salle University Dasmarinas [http://www.dlsud.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180717213109/http://www.dlsud.edu.ph/ |date=2018-07-17 }}
* Deaf Evangelistic Alliance Foundation [http://www.mccidonline.net/deafinc/lagunaschool.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/http://www.mccidonline.net/deafinc/lagunaschool.htm |date=2021-09-04 }}
* D’Illumina College [https://ched.gov.ph/dillumina-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080927/https://ched.gov.ph/dillumina-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Divine Word Seminary [http://divinewordseminary.blogspot.com/]
* DMMC Institute of Health Sciences [http://dmmcihs.edu.ph/7/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181106101258/http://dmmcihs.edu.ph/7/ |date=2018-11-06 }}
* Dominican College Sta. Rosa [https://ched.gov.ph/dominican-college-sta-rosa-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080733/https://ched.gov.ph/dominican-college-sta-rosa-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Don Bosco College Canlubang [http://donboscocanlubang.edu.ph/]{{Dead link|date=Nobiyembre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Dr. Francisco L. Calingasan Memorial Colleges Foundation [https://ched.gov.ph/dr-francisco-l-calingasan-memorial-colleges-foundation-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080906/https://ched.gov.ph/dr-francisco-l-calingasan-memorial-colleges-foundation-profile/ |date=2021-09-04 }}
* East Systems College [https://ched.gov.ph/east-systems-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080834/https://ched.gov.ph/east-systems-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Eastern Quezon College [http://eqcgumaca.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003145452/http://eqcgumaca.edu.ph/ |date=2018-10-03 }}
* Eastern Tayabas College [https://ched.gov.ph/eastern-tayabas-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081310/https://ched.gov.ph/eastern-tayabas-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Ebenezer International Colleges [https://ched.gov.ph/ebenezer-international-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080832/https://ched.gov.ph/ebenezer-international-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Elijah International World Mission Institute [http://eiwmi.edu.ph/]{{Dead link|date=Oktubre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Emilio Aguinaldo College (Yaman ng Lahi Foundation) [http://www.eac.edu.ph/about-eac/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210923185145/https://eac.edu.ph/about-eac/ |date=2021-09-23 }}
* Evangelical Theological College of the Philippines Luzon [https://ched.gov.ph/evangelical-theological-college-philippines-luzon-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081005/https://ched.gov.ph/evangelical-theological-college-philippines-luzon-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Far East Asia Pacific Institute of Tourism Science [https://ched.gov.ph/far-east-asia-pacific-institute-tourism-science-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080624/https://ched.gov.ph/far-east-asia-pacific-institute-tourism-science-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Far Eastern College Silang [http://www.feucavite.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150510120240/http://www.feucavite.edu.ph/ |date=2015-05-10 }}
* Far Eastern Polytechnic College [https://ched.gov.ph/far-eastern-polytechnic-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081015/https://ched.gov.ph/far-eastern-polytechnic-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* FEU Roosevelt [https://feuroosevelt.edu.ph/]
* First Asia Institute of Technology and Humanities [http://www.firstasia.edu.ph/]
* Golden Gate Colleges [https://goldengatecolleges.wordpress.com/]
* Granby College of Science & Technology [http://www.granby.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191027230343/http://www.granby.edu.ph/ |date=2019-10-27 }}
* Guardian Bona Fide for Hope Foundation [http://www.gbhfischool.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191001110217/http://www.gbhfischool.com/ |date=2019-10-01 }}
* Guinayangan College Fdtn. [https://ched.gov.ph/guinayangan-college-fdtn-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080749/https://ched.gov.ph/guinayangan-college-fdtn-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Harris Memorial College [http://www.harris.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080334/http://www.harris.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Holy Child Jesus College [https://ched.gov.ph/holy-child-jesus-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080816/https://ched.gov.ph/holy-child-jesus-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* ICCT Colleges [http://icct.edu.ph/]
* ICCT Colleges Fdtn. Binangonan [http://icct.edu.ph/]
* ICCT Colleges Fdtn. Taytay [http://icct.edu.ph/]
* ICCT Colleges Fdtn. Antipolo [http://icct.edu.ph/]
* ICCT Colleges Fdtn. San Mateo [http://icct.edu.ph/]
* ICT-ED Institute of Science and Technology [https://www.ictedu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/https://www.ictedu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* IETI College of Science and Technology [http://www.ieti.edu.ph/]
* IKON College Calamba [https://ched.gov.ph/ikon-college-calamba-private/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080440/https://ched.gov.ph/ikon-college-calamba-private/ |date=2021-09-04 }}
* Immaculate Conception College Balayan [http://iccbalayan.edu.ph/]
* Immanuel Theological Seminary [http://www.immanuelseminary.com/]
* Imus Institute of Science and Technology Inc [http://iist.edu.ph/home/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180321115126/http://iist.edu.ph/home/ |date=2018-03-21 }}
* Informatics International College Rizal [https://ched.gov.ph/informatics-international-college-rizal-2/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080824/https://ched.gov.ph/informatics-international-college-rizal-2/ |date=2021-09-04 }}
* Inter-Global College Foundation [http://igcfi.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180204081855/http://igcfi.edu.ph/ |date=2018-02-04 }}
* International Christian College of Manila [https://ched.gov.ph/international-christian-college-manila-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080726/https://ched.gov.ph/international-christian-college-manila-profile/ |date=2021-09-04 }}
* International Peace Leadership College [https://ched.gov.ph/international-peace-leadership-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080609/https://ched.gov.ph/international-peace-leadership-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* ISHRM School System Bacoor [http://www.ishrm.edu.ph/]
* ISHRM School System Dasmarinas [http://www.ishrm.edu.ph/]
* Jesus Reigns Christian College [https://ched.gov.ph/jesus-reigns-christian-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080707/https://ched.gov.ph/jesus-reigns-christian-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Kurios Christian College Foundation [https://ched.gov.ph/kurios-christian-college-foundation-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080754/https://ched.gov.ph/kurios-christian-college-foundation-profile/ |date=2021-09-04 }}
* La Consolacion College Tanauan [http://www.lcctanauan.edu.ph/main.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180528213612/http://www.lcctanauan.edu.ph/main.php |date=2018-05-28 }}
* La Consolacion College Binan [http://www.lcctanauan.edu.ph/main.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180528213612/http://www.lcctanauan.edu.ph/main.php |date=2018-05-28 }}
* La Salle College Antipolo [https://www.lsca.edu.ph/]
* Laguna College [http://www.lcba.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904092931/https://www.lcba.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Laguna College of Business and Arts [http://lcba.edu.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250125222052/https://lcba.edu.ph/ |date=2025-01-25 }}
* Laguna Maritime, Arts & Business College [http://lmabc.weebly.com/]
* Laguna Northwestern College [https://ched.gov.ph/laguna-northwestern-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080746/https://ched.gov.ph/laguna-northwestern-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Laguna Northwestern College SLRMC [https://ched.gov.ph/laguna-northwestern-college-slrmc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081158/https://ched.gov.ph/laguna-northwestern-college-slrmc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Laguna Science and Technology College [https://ched.gov.ph/laguna-science-technology-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080515/https://ched.gov.ph/laguna-science-technology-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Laguna State Polytechnic University Los Banos College of Fisheries [http://lspusc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180329174528/http://lspusc.edu.ph/ |date=2018-03-29 }}
* Laguna State Polytechnic University Siniloan [http://lspusc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180329174528/http://lspusc.edu.ph/ |date=2018-03-29 }}
* Laguna State Polytechnic University Laguna College of Arts and Trades Sta. Cruz [http://lspu.edu.ph/]
* Laguna State Polytechnic University San Pablo City [http://lspu.edu.ph/]
* Lemery Colleges [https://ched.gov.ph/lemery-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080601/https://ched.gov.ph/lemery-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Leon Guinto Memorial College [https://web.ched.gov.ph/leon-guinto-memorial-college-profile/]{{Dead link|date=Oktubre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Lipa City Colleges [http://www.lipacitycolleges.edu.ph/newsite/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227102832/http://www.lipacitycolleges.edu.ph/newsite/ |date=2021-02-27 }}
* LNC Corinthian Center [https://ched.gov.ph/lnc-corinthian-center-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080841/https://ched.gov.ph/lnc-corinthian-center-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Lyceum of the Philippines St. Cabrini College of Allied Medicine [http://lpulaguna.edu.ph/academics/college-of-allied-medicine-cam/]
* Lyceum of the Philippines University Batangas [http://lpubatangas.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220520001652/https://lpubatangas.edu.ph/ |date=2022-05-20 }}
* Lyceum of the Philippines Cavite [https://ched.gov.ph/lyceum-philippines-cavite-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080822/https://ched.gov.ph/lyceum-philippines-cavite-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Lyceum of the Philippines Laguna [http://lpulaguna.edu.ph/]
* Mabini College of Batangas [http://www.mabinicolleges.edu.ph/]
* Malayan Colleges of Laguna [https://mcl.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904083232/https://www.mcl.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Manuel S. Enverga Institute Foundation San Antonio [http://mseuf.edu.ph/]
* Manuel S. Enverga University Foundation Candelaria [http://mseuf.edu.ph/]
* Manuel S. Enverga University Foundation Catanauan [http://mseuf.edu.ph/]
* Manuel S. Enverga University Foundation Lucena [http://mseuf.edu.ph/]
* Marasigan Institute of Science and Technology [http://www.mist.edu.ph/]
* Marcelino Fule Memorial College [https://ched.gov.ph/marcelino-fule-memorial-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080754/https://ched.gov.ph/marcelino-fule-memorial-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Mary Help of Christian College, Salesian Sisters [https://ched.gov.ph/mary-help-christian-college-salesian-sisters-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080701/https://ched.gov.ph/mary-help-christian-college-salesian-sisters-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Maryhill College [https://ched.gov.ph/maryhill-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080806/https://ched.gov.ph/maryhill-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Mater Redemptoris Collegium [https://ched.gov.ph/mater-redemptoris-collegium-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080737/https://ched.gov.ph/mater-redemptoris-collegium-profile/ |date=2021-09-04 }}
* MFI Polytechnic Institute, Inc [http://maicollege.net/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/http://maicollege.net/ |date=2021-09-04 }}
* Mind and Integrity College [http://maicollege.net/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/http://maicollege.net/ |date=2021-09-04 }}
* Montessori Professional College Imus [https://ched.gov.ph/montessori-professional-college-imus-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080635/https://ched.gov.ph/montessori-professional-college-imus-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Mt. St. Aloysius Seminary [https://ched.gov.ph/mt-st-aloysius-seminary-2/]{{Dead link|date=Oktubre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* National College of Business and Arts Taytay [https://ched.gov.ph/national-college-business-arts-taytay-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080837/https://ched.gov.ph/national-college-business-arts-taytay-profile/ |date=2021-09-04 }}
* National College of Science and Technology [http://ncst.edu.ph/]
* Nazareth Institute Of Alfonso</span> [https://ched.gov.ph/nazareth-institute-alfonso-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081026/https://ched.gov.ph/nazareth-institute-alfonso-profile/ |date=2021-09-04 }}
* New Era University Lipa Campus [http://www.neu.edu.ph/main/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080335/http://www.neu.edu.ph/main/ |date=2021-09-04 }}
* New Sanai School and Colleges [http://www.ntma.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210822130626/http://www.ntma.edu.ph/ |date=2021-08-22 }}
* Northern Quezon College [https://ched.gov.ph/northern-quezon-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081155/https://ched.gov.ph/northern-quezon-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* NTC Education Batangas [https://ched.gov.ph/ntc-education-batangas-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080740/https://ched.gov.ph/ntc-education-batangas-profile/ |date=2021-09-04 }}
* NYK-TDG Maritime Academy [http://www.ntma.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210822130626/http://www.ntma.edu.ph/ |date=2021-08-22 }}
* Oblates of Saint Joseph College of Philosophy [http://osjphil.org/fhosjcs.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904083231/http://osjphil.org/fhosjcs.php |date=2021-09-04 }}
* Olivarez College-Tagaytay [http://www.olivarezcollegetagaytay.edu.ph/home/]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Our Lady of Assumption College of Laguna Inc. – San Pedro [https://ched.gov.ph/lady-assumption-college-laguna-inc-san-pedro-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080743/https://ched.gov.ph/lady-assumption-college-laguna-inc-san-pedro-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Our Lady of Assumption College Batangas [https://ched.gov.ph/lady-assumption-college-batangas-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080437/https://ched.gov.ph/lady-assumption-college-batangas-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Our Lady of Assumption College Cabuyao [https://ched.gov.ph/lady-assumption-college-cabuyao-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081015/https://ched.gov.ph/lady-assumption-college-cabuyao-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Our Lady of Fatima University Antipolo [http://www.fatima.edu.ph/]
* Our Lady of the Most Holy Rosary Seminary [https://ched.gov.ph/lady-holy-rosary-seminary-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080649/https://ched.gov.ph/lady-holy-rosary-seminary-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Oxfordian Colleges [http://oxfordiancollege.byethost18.com/?i=1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/http://oxfordiancollege.byethost18.com/?i=1 |date=2021-09-04 }}
* Paete Science & Business College [https://ched.gov.ph/paete-science-business-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081326/https://ched.gov.ph/paete-science-business-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Paul College of Leadership [https://ched.gov.ph/paul-college-leadership-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080617/https://ched.gov.ph/paul-college-leadership-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Philippine Best Training System College, Inc. [https://ched.gov.ph/philippine-best-training-system-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081002/https://ched.gov.ph/philippine-best-training-system-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Philippine International College [https://ched.gov.ph/philippine-international-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081208/https://ched.gov.ph/philippine-international-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Philippine Missionary Institute [https://ched.gov.ph/philippine-missionary-institute-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080710/https://ched.gov.ph/philippine-missionary-institute-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Philippine National Police Academy [https://www.pnpa.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627224040/https://pnpa.edu.ph/ |date=2021-06-27 }}
* Philippine Normal University Lopez [https://www.pnu.edu.ph/pnu-south-luzon/]
* Philippine State College of Aeronautics Fernando Air Base [https://ched.gov.ph/philippine-state-college-aeronautics-fernando-air-base-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080938/https://ched.gov.ph/philippine-state-college-aeronautics-fernando-air-base-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Philippine Women’s University CDCEC Sta. Cruz [https://www.pwu.edu.ph/cdcec.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/https://www.pwu.edu.ph/cdcec.html |date=2021-09-04 }}
* Philippine Women’s University Career Development and Continuing Education Center Calamba City [https://www.pwu.edu.ph/cdcec.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/https://www.pwu.edu.ph/cdcec.html |date=2021-09-04 }}
* PIMSAT College – Bacoor [https://ched.gov.ph/pimsat-college-bacoor-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081206/https://ched.gov.ph/pimsat-college-bacoor-profile/ |date=2021-09-04 }}
* PNTC Colleges [http://www.pntc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080325/http://www.pntc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Polytechnic University of the Philippines Lopez [https://www.pup.edu.ph/lopez/]
* Polytechnic University of the Philippines Mulanay [https://www.pup.edu.ph/mulanay/]
* Polytechnic University of the Philippines Sto. Tomas [https://www.pup.edu.ph/stotomas/]
* Polytechnic University of the Philippines Unisan [https://www.pup.edu.ph/unisan/]
* Power School of Technology [https://ched.gov.ph/power-school-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081025/https://ched.gov.ph/power-school-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Professional Montessori College [https://ched.gov.ph/professional-montessori-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080842/https://ched.gov.ph/professional-montessori-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* PTS College and Advanced Studies [https://www.ptscollege.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190917031748/http://www.ptscollege.edu.ph/ |date=2019-09-17 }}
* Quezon Center for Research and Studies [https://ched.gov.ph/quezon-center-research-studies-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080655/https://ched.gov.ph/quezon-center-research-studies-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Quezonian Educational College [https://ched.gov.ph/quezonian-educational-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080858/https://ched.gov.ph/quezonian-educational-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Rizal College of Laguna [https://ched.gov.ph/rizal-college-laguna-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080638/https://ched.gov.ph/rizal-college-laguna-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Rizal College of Taal [http://www.rctaal.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211028051609/http://www.rctaal.edu.ph/ |date=2021-10-28 }}
* Rogationist College [http://www.rog.edu.ph/]
* Sacred Heart College [http://www.shc.edu.ph/]
* St. Anne College Lucena, Inc. [https://ched.gov.ph/st-anne-college-lucena-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080744/https://ched.gov.ph/st-anne-college-lucena-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Bridget College [http://sbcbatangas.edu.ph/]
* Saint Francis Institute of Computer Studies [https://ched.gov.ph/saint-francis-institute-computer-studies-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080653/https://ched.gov.ph/saint-francis-institute-computer-studies-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Francis of Assisi College Cavite [http://www.stfrancis.edu.ph/]
* St. John Colleges [https://ched.gov.ph/st-john-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080501/https://ched.gov.ph/st-john-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Louis Anne Colleges [https://ched.gov.ph/saint-louis-anne-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080749/https://ched.gov.ph/saint-louis-anne-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Michael’s College of Laguna [http://www.smcl.edu.ph/]
* Saint Peter’s College Seminary [http://spcs.edu.ph/about.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110173813/http://spcs.edu.ph/about.php |date=2016-11-10 }}
* Saints John and Paul Colleges [https://ched.gov.ph/saints-john-paul-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080512/https://ched.gov.ph/saints-john-paul-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* San Antonio De Padua College [http://sapc.edu.ph/]
* San Ildefonso College [https://ched.gov.ph/san-ildefonso-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080432/https://ched.gov.ph/san-ildefonso-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* San Pablo Colleges [https://ched.gov.ph/san-pablo-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080743/https://ched.gov.ph/san-pablo-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* San Pedro College of Business Administration [http://www.spcba.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904083235/https://www.spcba.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* San Sebastian College Recoletos Canlubang [https://ched.gov.ph/san-sebastian-college-recoletos-canlubang-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080706/https://ched.gov.ph/san-sebastian-college-recoletos-canlubang-profile/ |date=2021-09-04 }}
* San Sebastian Colleg Recoletos de Cavite [http://www.sscr.edu/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080705033910/http://www.sscr.edu/ |date=2008-07-05 }}
* Siena College of Taytay [http://www.sct.edu.ph/]
* Skill Power Institute [http://www.spi.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080354/http://www.spi.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* South Forbes City College [http://www.sfcitycollege.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/http://www.sfcitycollege.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Southdale International School of Science, Arts and Techology [https://ched.gov.ph/southdale-international-school-science-arts-techology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081002/https://ched.gov.ph/southdale-international-school-science-arts-techology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Luzon State University [http://slsu.edu.ph/main/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904140745/https://slsu.edu.ph/main/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Luzon State University Judge Guillermo Eleazar Polytechnic College -Tagkawayan [http://slsu.edu.ph/main/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904140745/https://slsu.edu.ph/main/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Luzon State University Tiaong [http://slsu.edu.ph/main/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904140745/https://slsu.edu.ph/main/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Luzon State University Alabat [http://slsu.edu.ph/main/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904140745/https://slsu.edu.ph/main/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Luzon State University Infanta [http://slsu.edu.ph/main/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904140745/https://slsu.edu.ph/main/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Luzon State University- Lucena [http://slsu.edu.ph/main/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904140745/https://slsu.edu.ph/main/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Luzon State University Polilio [http://slsu.edu.ph/main/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904140745/https://slsu.edu.ph/main/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Luzon State University Sampaloc [http://slsu.edu.ph/main/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904140745/https://slsu.edu.ph/main/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Philippines Institute of Science and Technology [https://ched.gov.ph/southern-philippines-institute-science-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080604/https://ched.gov.ph/southern-philippines-institute-science-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Augustine School of Nursing Lucena [http://www.sasn.edu.ph/]
* St. Augustine School of Nursing Lipa [http://www.sasn.edu.ph/]
* St. Constantine Institute of Science and Technology [https://ched.gov.ph/st-constantine-institute-science-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080813/https://ched.gov.ph/st-constantine-institute-science-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Dominic College of Asia [http://sfstheo.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190916124117/http://sfstheo.edu.ph/ |date=2019-09-16 }}
* St. Francis de Sales Theological Seminary [http://sfstheo.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190916124117/http://sfstheo.edu.ph/ |date=2019-09-16 }}
* St. Joseph College Rosario, Batangas [https://ched.gov.ph/st-joseph-college-rosario-batangas-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080935/https://ched.gov.ph/st-joseph-college-rosario-batangas-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Joseph College Cavite City [http://www.sjccavite.org/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190126004240/http://www.sjccavite.org/ |date=2019-01-26 }}
* St. Joseph’s College of Rodriguez [http://www.sjcqc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080512/https://sjcqc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* St. Jude College [http://www.stjude.edu.ph/homepage/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180214130210/http://www.stjude.edu.ph/homepage/ |date=2018-02-14 }}
* St. Mary Magdalene College of Laguna [https://ched.gov.ph/st-mary-magdalene-college-laguna-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080909/https://ched.gov.ph/st-mary-magdalene-college-laguna-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Matthew College [http://stmatthewcollege.ph/wp/]
* Sta. Teresa College [https://ched.gov.ph/sta-teresa-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080624/https://ched.gov.ph/sta-teresa-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* STI College Bacoor [https://www.sti.edu/]
* STI College Balayan [https://www.sti.edu/]
* STI College Batangas [https://www.sti.edu/]
* STI College Calamba [https://www.sti.edu/]
* STI College Dasmarinas [https://www.sti.edu/]
* STI College Lucena [https://www.sti.edu/]
* STI College Ortigas Cainta [https://www.sti.edu/]
* STI College San Pablo [https://www.sti.edu/]
* STI College Sta. Cruz [https://www.sti.edu/]
* STI College Sta. Rosa [https://www.sti.edu/]
* STI College Tanauan [https://www.sti.edu/]
* STI College Lipa [https://www.sti.edu/]
* STI College Rosario [https://www.sti.edu/]
* STI College Tagaytay [https://www.sti.edu/]
* STI College Tanay [https://www.sti.edu/]
* STI eCollege Southwoods [https://www.sti.edu/]
* Sumulong College of Arts and Sciences [https://ched.gov.ph/sumulong-college-arts-sciences-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080757/https://ched.gov.ph/sumulong-college-arts-sciences-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Tanauan City College [https://ched.gov.ph/tanauan-city-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081007/https://ched.gov.ph/tanauan-city-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Tanauan Institute [http://www.tanauaninstitute.edu.ph/]
* Tayabas Western Academy [https://ched.gov.ph/tayabas-western-academy-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080819/https://ched.gov.ph/tayabas-western-academy-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Technological University of the Philippines Cavite [http://www.tup.edu.ph/cavite/home] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180621152045/http://www.tup.edu.ph/cavite/home |date=2018-06-21 }}
* Teodoro M. Luansing College of Rosario [https://ched.gov.ph/teodoro-m-luansing-college-rosario-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080849/https://ched.gov.ph/teodoro-m-luansing-college-rosario-profile/ |date=2021-09-04 }}
* The Bearer Of Light & Wisdom Colleges [https://ched.gov.ph/bearer-light-wisdom-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081040/https://ched.gov.ph/bearer-light-wisdom-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Tomas Claudio Colleges [http://tcc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200217091633/http://tcc.edu.ph/ |date=2020-02-17 }}
* Trace College [http://trimexcolleges.edu.ph/]
* Trimex College [http://trimexcolleges.edu.ph/]
* Unciano Colleges [https://ched.gov.ph/unciano-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080853/https://ched.gov.ph/unciano-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Unida Christian College [https://ched.gov.ph/unida-christian-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080901/https://ched.gov.ph/unida-christian-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Union College of Laguna [https://ched.gov.ph/union-college-laguna-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080749/https://ched.gov.ph/union-college-laguna-profile/ |date=2021-09-04 }}
* University of Batangas [http://www.ub.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071018041942/http://www.ub.edu.ph/ |date=2007-10-18 }}
* University of Batangas Lipa [http://www.ub.edu.ph/UBLC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080347/http://www.ub.edu.ph/UBLC |date=2021-09-04 }}
* University of Perpetual Help Dr. Jose G. Tamayo Medical University [https://uphdjgtmedicaluniversity.edu.ph/]
* University of Perpetual Help Rizal Molino Campus [http://perpetualdalta.edu.ph/molino-campus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180123184513/http://perpetualdalta.edu.ph/molino-campus |date=2018-01-23 }}
* University of Perpetual Help System Dalta Calamba [http://perpetualdalta.edu.ph/academics/calamba]{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* University of Perpetual Help System GMA Campus [http://gma.uphsl.edu.ph/]
* University of Perpetual Help System Laguna [http://www.urs.edu.ph]
* University of Rizal System-Angono [http://www.urs.edu.ph]
* University of Rizal System Antipolo [http://www.urs.edu.ph]
* University of Rizal System Binangonan [http://www.urs.edu.ph]
* University of Rizal System Cainta [http://www.urs.edu.ph]
* University of Rizal System Cardona [http://www.urs.edu.ph]
* University of Rizal System Morong [http://www.urs.edu.ph]
* University of Rizal System Pililia [http://www.urs.edu.ph]
* University of Rizal System Rodriguez [http://www.urs.edu.ph]
* University of Rizal System Tanay [http://www.urs.edu.ph]
* University of Rizal System Taytay [http://www.urs.edu.ph]
* University of the Philippines Los Banos [https://uplb.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221211041257/https://uplb.edu.ph/ |date=2022-12-11 }}
* Western Colleges [http://www.wci.edu.ph/contact/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191127070146/http://www.wci.edu.ph/contact/ |date=2019-11-27 }}
* Westmead International School [http://www.westmead-is.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904093514/https://www.westmead-is.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* West Point College – Magallanes [http://cavitewestpointcollege2000.blogspot.com/]
* World Citi Colleges [http://www.worldciti.edu.ph/]
* Young Ji College [http://www.upou.edu.ph/]
* University of the Philippines Open University [http://www.upou.edu.ph/]
== Rehiyon IV-B ==
* Abada College [https://ched.gov.ph/abada-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080641/https://ched.gov.ph/abada-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* ACLC College of Calapan [http://www.aclc.edu.ph/p/aclc-campuses-mimaropa.html]
* Ark of the Covenant Montessori Chamber of Learning College [https://ched.gov.ph/ark-of-the-covenant-montessori-chamber-of-learning-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081005/https://ched.gov.ph/ark-of-the-covenant-montessori-chamber-of-learning-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Clarendon College [https://ched.gov.ph/clarendon-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081037/https://ched.gov.ph/clarendon-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* CLCC Institute of Computer Arts & Technology [https://ched.gov.ph/clcc-institute-of-computer-arts-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080805/https://ched.gov.ph/clcc-institute-of-computer-arts-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Colegio De San Sebastian [https://ched.gov.ph/colegio-de-san-sebastian-sablayan-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080738/https://ched.gov.ph/colegio-de-san-sebastian-sablayan-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Divine Word College of Calapan [https://ched.gov.ph/divine-word-college-calapan-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080632/https://ched.gov.ph/divine-word-college-calapan-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Divine Word College of San Jose [http://www.dwcsj.edu.ph/]
* Eastern Mindoro College [https://ched.gov.ph/eastern-mindoro-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081135/https://ched.gov.ph/eastern-mindoro-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Erhard Science and Technological Institute – Oriental Mindoro, Inc. [https://ched.gov.ph/erhard-science-and-technological-institute-oriental-mindoro-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080442/https://ched.gov.ph/erhard-science-and-technological-institute-oriental-mindoro-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Educational Systems Technological Institute [https://ched.gov.ph/educational-systems-technological-institute-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080858/https://ched.gov.ph/educational-systems-technological-institute-profile/ |date=2021-09-04 }}
* EMA EMITS College Philippines [https://ched.gov.ph/ema-emits-college-philippines-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080448/https://ched.gov.ph/ema-emits-college-philippines-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Erhard Systems Technological Institute [https://ched.gov.ph/erhard-systems-technological-institute-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080831/https://ched.gov.ph/erhard-systems-technological-institute-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Fullbright College [https://ched.gov.ph/fullbright-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080822/https://ched.gov.ph/fullbright-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Grace Mission College [https://ched.gov.ph/grace-mission-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080736/https://ched.gov.ph/grace-mission-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Holy Trinity University [https://ched.gov.ph/holy-trinity-university-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080620/https://ched.gov.ph/holy-trinity-university-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Innovative College of Science and Technology [http://home.icst.edu.ph/]
* Institute of Business Science & Medical Arts [https://ibsmainc.weebly.com/]
* John Paul College [https://ched.gov.ph/john-paul-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080647/https://ched.gov.ph/john-paul-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Luna Goco Colleges [https://ched.gov.ph/luna-goco-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080954/https://ched.gov.ph/luna-goco-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Malindig Institute Foundation [https://ched.gov.ph/malindig-institute-foundation-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080818/https://ched.gov.ph/malindig-institute-foundation-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Marinduque Midwest College [https://ched.gov.ph/marinduque-midwest-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081007/https://ched.gov.ph/marinduque-midwest-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Marinduque State College – Gasan [https://www.mscmarinduque.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210716053548/https://www.mscmarinduque.edu.ph/ |date=2021-07-16 }}
* Marinduque State College – Main Campus [https://www.mscmarinduque.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210716053548/https://www.mscmarinduque.edu.ph/ |date=2021-07-16 }}
* Marinduque State College – Sta. Cruz [https://www.mscmarinduque.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210716053548/https://www.mscmarinduque.edu.ph/ |date=2021-07-16 }}
* Marinduque State College – Torrijos [https://www.mscmarinduque.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210716053548/https://www.mscmarinduque.edu.ph/ |date=2021-07-16 }}
* Mina De Oro Institute of Science and Technology [https://ched.gov.ph/mina-de-oro-institute-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081336/https://ched.gov.ph/mina-de-oro-institute-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Mindoro State College of Agriculture & Technology – Bongabong [https://www.minscat.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210730031647/https://www.minscat.edu.ph/ |date=2021-07-30 }}
* Mindoro State College of Agriculture & Technology – Calapan [https://www.minscat.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210730031647/https://www.minscat.edu.ph/ |date=2021-07-30 }}
* Mindoro State College of Agriculture & Technology – Main [https://www.minscat.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210730031647/https://www.minscat.edu.ph/ |date=2021-07-30 }}
* Occidental Mindoro State College – Labangan [http://www.omsc.edu.ph/]
* Occidental Mindoro State College – Main [http://www.omsc.edu.ph/]
* Occidental Mindoro State College – Mamburao [http://www.omsc.edu.ph/]
* Occidental Mindoro State College – Murtha [http://www.omsc.edu.ph/]
* Occidental Mindoro State College – Sablayan [http://www.omsc.edu.ph/]
* Palawan Polytechnic College [https://ched.gov.ph/palawan-polytechnic-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080830/https://ched.gov.ph/palawan-polytechnic-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Palawan State University – Araceli [http://www.psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918012026/http://psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses |date=2021-09-18 }}
* Palawan State University – Balabac [http://www.psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918012026/http://psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses |date=2021-09-18 }}
* Palawan State University – Bataraza [http://www.psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918012026/http://psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses |date=2021-09-18 }}
* Palawan State University – Brooke’s Point [http://www.psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918012026/http://psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses |date=2021-09-18 }}
* Palawan State University – Coron [http://www.psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918012026/http://psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses |date=2021-09-18 }}
* Palawan State University – Cuyo [http://www.psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918012026/http://psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses |date=2021-09-18 }}
* Palawan State University – Dumaran [http://www.psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918012026/http://psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses |date=2021-09-18 }}
* Palawan State University – El Nido [http://www.psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918012026/http://psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses |date=2021-09-18 }}
* Palawan State University – Linapacan [http://www.psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918012026/http://psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses |date=2021-09-18 }}
* Palawan State University – Main [http://www.psu.palawan.edu.ph/]{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Palawan State University – Narra [http://www.psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918012026/http://psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses |date=2021-09-18 }}
* Palawan State University – Quezon [http://www.psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918012026/http://psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses |date=2021-09-18 }}
* Palawan State University – Rizal [http://www.psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918012026/http://psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses |date=2021-09-18 }}
* Palawan State University – Roxas [http://www.psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918012026/http://psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses |date=2021-09-18 }}
* Palawan State University – San Rafael, Puerto Princesa [http://www.psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918012026/http://psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses |date=2021-09-18 }}
* Palawan State University – San Vicente [http://www.psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918012026/http://psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses |date=2021-09-18 }}
* Palawan State University – Sofronio Española [http://www.psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918012026/http://psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses |date=2021-09-18 }}
* Palawan State University – Taytay [http://www.psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918012026/http://psu.palawan.edu.ph/index.php/about-psu/campuses |date=2021-09-18 }}
* Palawan Technological College [https://ched.gov.ph/palawan-technological-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080814/https://ched.gov.ph/palawan-technological-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Paradigm College of Science & Technology [https://ched.gov.ph/paradigm-college-science-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081203/https://ched.gov.ph/paradigm-college-science-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Philippine Central Islands College [https://ched.gov.ph/philippine-central-islands-college-foundation-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080930/https://ched.gov.ph/philippine-central-islands-college-foundation-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Pinamalayan Maritime Foundation Technological College [https://pmftci.edufrog.online/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627224317/https://pmftci.edufrog.online/ |date=2021-06-27 }}
* Polytechnic University of the Philippines-Bansud Campus [https://www.pup.edu.ph/]
* Polytechnic University of the Philippines-Sablayan Campus [https://www.pup.edu.ph/]
* Prince of Peace College [https://ched.gov.ph/prince-peace-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080424/https://ched.gov.ph/prince-peace-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Romblon State University – Cajidiocan [http://rsu.edu.ph/campuses/]{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Romblon State University – Calatrava [http://rsu.edu.ph/campuses/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904093507/https://rsu.edu.ph/campuses/ |date=2021-09-04 }}
* Romblon State University – Main [http://rsu.edu.ph/]
* Romblon State University – Romblon [http://rsu.edu.ph/campuses/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904093507/https://rsu.edu.ph/campuses/ |date=2021-09-04 }}
* Romblon State University – San Agustin [http://rsu.edu.ph/campuses/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904093507/https://rsu.edu.ph/campuses/ |date=2021-09-04 }}
* Romblon State University – San Andres [http://rsu.edu.ph/campuses/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904093507/https://rsu.edu.ph/campuses/ |date=2021-09-04 }}
* Romblon State University – San Fernando [http://rsu.edu.ph/]
* Romblon State University – San Jose [http://rsu.edu.ph/campuses/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904093507/https://rsu.edu.ph/campuses/ |date=2021-09-04 }}
* Romblon State University – Sawang [http://rsu.edu.ph/campuses/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904093507/https://rsu.edu.ph/campuses/ |date=2021-09-04 }}
* Romblon State University – Sta. Fe [http://rsu.edu.ph/campuses/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904093507/https://rsu.edu.ph/campuses/ |date=2021-09-04 }}
* Romblon State University – Sta. Maria [http://rsu.edu.ph/campuses/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904093507/https://rsu.edu.ph/campuses/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Augustine Seminary [https://ched.gov.ph/saint-augustine-seminary-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081307/https://ched.gov.ph/saint-augustine-seminary-profile/ |date=2021-09-04 }}
* San Francisco Javier College [https://ched.gov.ph/san-francisco-javier-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080949/https://ched.gov.ph/san-francisco-javier-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* San Lorenzo Ruiz Seminary [https://ched.gov.ph/san-lorenzo-ruiz-seminary-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080914/https://ched.gov.ph/san-lorenzo-ruiz-seminary-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Santa Cruz Institute [https://ched.gov.ph/santa-cruz-institute-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080747/https://ched.gov.ph/santa-cruz-institute-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Seminario De San Jose [https://ched.gov.ph/seminario-de-san-jose-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080725/https://ched.gov.ph/seminario-de-san-jose-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Southwestern College of Maritime, Business and Technology [https://scmbt.edu.ph/]
* Southwestern Institute of Business and Technology [https://ched.gov.ph/southwestern-institute-business-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081052/https://ched.gov.ph/southwestern-institute-business-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Anthony College [http://sacci-online.com/]{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* St. Mary’s College of Marinduque [https://ched.gov.ph/st-marys-college-marinduque-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080730/https://ched.gov.ph/st-marys-college-marinduque-profile/ |date=2021-09-04 }}
* STI College – Puerto Princesa [http://www.sti.edu/campuses.asp?campus_id=56] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171218072608/http://sti.edu/campuses.asp?campus_id=56 |date=2017-12-18 }}
* Western Philippines University – Busuanga [http://www.wpu.edu.ph/main/index.php?option=com_content&view=article&id=69&Itemid=112] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080327/http://www.wpu.edu.ph/main/index.php?option=com_content&view=article&id=69&Itemid=112 |date=2021-09-04 }}
* Western Philippines University – Culion [http://www.wpu.edu.ph/main/index.php?option=com_content&view=article&id=69&Itemid=112] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080327/http://www.wpu.edu.ph/main/index.php?option=com_content&view=article&id=69&Itemid=112 |date=2021-09-04 }}
* Western Philippines University – El Nido [http://www.wpu.edu.ph/main/index.php?option=com_content&view=article&id=69&Itemid=112] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080327/http://www.wpu.edu.ph/main/index.php?option=com_content&view=article&id=69&Itemid=112 |date=2021-09-04 }}
* Western Philippines University – Main [http://www.wpu.edu.ph/main/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080325/http://www.wpu.edu.ph/main/ |date=2021-09-04 }}
* Western Philippines University – Puerto Princesa [http://www.wpu.edu.ph/main/index.php?option=com_content&view=article&id=69&Itemid=112] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080327/http://www.wpu.edu.ph/main/index.php?option=com_content&view=article&id=69&Itemid=112 |date=2021-09-04 }}
* Western Philippines University – Quezon [http://www.wpu.edu.ph/main/index.php?option=com_content&view=article&id=69&Itemid=112] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080327/http://www.wpu.edu.ph/main/index.php?option=com_content&view=article&id=69&Itemid=112 |date=2021-09-04 }}
* Western Philippines University – Rio Tuba [http://www.wpu.edu.ph/main/index.php?option=com_content&view=article&id=69&Itemid=112] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080327/http://www.wpu.edu.ph/main/index.php?option=com_content&view=article&id=69&Itemid=112 |date=2021-09-04 }}
== Rehiyon V ==
* ACLC College of Daet [http://www.aclc.edu.ph/]
* ACLC College of Iriga City, Inc. [http://www.aclc.edu.ph/]
* ACLC College of Sorsogon, Inc. [http://www.aclc.edu.ph/]
* Aemilianum College [http://aemilianum.edu.ph/aci/index.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210730105835/http://aemilianum.edu.ph/aci/index.php |date=2021-07-30 }}
* Aeronautical Academy of the Philippines [https://ched.gov.ph/aeronautical-academy-philippines-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210730112012/https://ched.gov.ph/aeronautical-academy-philippines-profile/ |date=2021-07-30 }}
* Ago Medical and Educational Center [http://amecbccm.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627225611/http://amecbccm.edu.ph/ |date=2021-06-27 }}
* Alfelor Sr. Memorial College [https://ched.gov.ph/alfelor-sr-memorial-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904131901/https://ched.gov.ph/alfelor-sr-memorial-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* AMA Computer College – Legazpi City [http://www.ama.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918052446/https://www.ama.edu.ph/ |date=2021-09-18 }}
* AMA Computer College – Naga [http://www.ama.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918052446/https://www.ama.edu.ph/ |date=2021-09-18 }}
* Amando Cope College [https://ched.gov.ph/amando-cope-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904090740/https://ched.gov.ph/amando-cope-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Annunciation College of Bacon Sorsogon Unit, Inc. [https://ched.gov.ph/annunciation-college-bacon-sorsogon-unit-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210730113634/https://ched.gov.ph/annunciation-college-bacon-sorsogon-unit-inc-profile/ |date=2021-07-30 }}
* Ateneo De Naga University [https://www.adnu.edu.ph/]
* Belen B. Francisco Foundation-Albay [https://ched.gov.ph/belen-b-francisco-foundation-daraga-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210730112856/https://ched.gov.ph/belen-b-francisco-foundation-daraga-profile/ |date=2021-07-30 }}
* Belen B. Francisco Foundation-Sorsogon [https://ched.gov.ph/belen-b-francisco-foundation-sorsogon-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080957/https://ched.gov.ph/belen-b-francisco-foundation-sorsogon-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Bicol Christian College of Medicine [http://amecbccm.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627225611/http://amecbccm.edu.ph/ |date=2021-06-27 }}
* Bicol College [http://bicolcollege.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080352/http://bicolcollege.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Bicol Merchant Marine College [https://ched.gov.ph/bicol-merchant-marine-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080821/https://ched.gov.ph/bicol-merchant-marine-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Bicol State College of Applied Sciences and Technology [https://www.biscast.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210919174637/https://www.biscast.edu.ph/ |date=2021-09-19 }}
* Bicol Training and Technological College [https://ched.gov.ph/bicol-training-and-technological-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080837/https://ched.gov.ph/bicol-training-and-technological-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Bicol University – College of Agriculture and Forestry [http://bicol-u.edu.ph/bu/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627224322/http://bicol-u.edu.ph/bu/ |date=2021-06-27 }}
* Bicol University – Daraga Campus [http://bicol-u.edu.ph/bu/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627224322/http://bicol-u.edu.ph/bu/ |date=2021-06-27 }}
* Bicol University – Gubat Campus [http://bicol-u.edu.ph/bu/gubat+campus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080401/https://bicol-u.edu.ph/bu/gubat+campus |date=2021-09-04 }}
* Bicol University – Main [http://bicol-u.edu.ph/bu/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627224322/http://bicol-u.edu.ph/bu/ |date=2021-06-27 }}
* Bicol University – Polangui Campus [http://bicol-u.edu.ph/bu/polangui+campus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904093146/https://bicol-u.edu.ph/bu/polangui+campus |date=2021-09-04 }}
* Bicol University – Tabaco Campus [http://bicol-u.edu.ph/bu/tabaco+campus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904094716/https://bicol-u.edu.ph/bu/tabaco+campus |date=2021-09-04 }}
* Brentwood College of Asia International School [https://ched.gov.ph/brentwood-college-asia-international-school-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080735/https://ched.gov.ph/brentwood-college-asia-international-school-profile/ |date=2021-09-04 }}
* BST Grace College [https://ched.gov.ph/bst-grace-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080914/https://ched.gov.ph/bst-grace-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Camarines Norte College [https://ched.gov.ph/camarines-norte-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080445/https://ched.gov.ph/camarines-norte-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Camarines Norte College of Arts and Business [https://ched.gov.ph/camarines-norte-college-arts-business-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080626/https://ched.gov.ph/camarines-norte-college-arts-business-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Camarines Norte School of Laws, Arts and Sciences [https://ched.gov.ph/camarines-norte-school-laws-arts-sciences-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080825/https://ched.gov.ph/camarines-norte-school-laws-arts-sciences-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Camarines Norte State College-Abaño Campus [http://cnsc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080207011426/http://www.cnsc.edu.ph/ |date=2008-02-07 }}
* Camarines Norte State College-Entienza Campus [http://cnsc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080207011426/http://www.cnsc.edu.ph/ |date=2008-02-07 }}
* Camarines Norte State College-Labo Campus [http://cnsc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080207011426/http://www.cnsc.edu.ph/ |date=2008-02-07 }}
* Camarines Norte State College-Main [http://cnsc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080207011426/http://www.cnsc.edu.ph/ |date=2008-02-07 }}
* Camarines Norte State College-Mercedes Campus [http://cnsc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080207011426/http://www.cnsc.edu.ph/ |date=2008-02-07 }}
* Camarines Norte State College-Panganiban Campus [http://cnsc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080207011426/http://www.cnsc.edu.ph/ |date=2008-02-07 }}
* Camarines Sur Polytechnic College-Main [https://cspc.edu.ph/]
* Capalonga College, Inc. [https://ched.gov.ph/capalonga-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904135023/https://ched.gov.ph/capalonga-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Cataingan Polytechnic Institute
* Catanduanes Colleges [https://ched.gov.ph/catanduanes-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080959/https://ched.gov.ph/catanduanes-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Catanduanes Institute of Technology Foundation [https://ched.gov.ph/catanduanes-institute-technology-foundation-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080720/https://ched.gov.ph/catanduanes-institute-technology-foundation-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Catanduanes State University – Main [http://www.catanduanesstateu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080353/http://www.catanduanesstateu.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Catanduanes State University – Panganiban [http://www.catanduanesstateu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080353/http://www.catanduanesstateu.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Ceguera Technological College [https://ched.gov.ph/ceguera-technological-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080426/https://ched.gov.ph/ceguera-technological-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Central Bicol State University of Agriculture – Calabanga [http://www.cbsua.edu.ph/]
* Central Bicol State University of Agriculture – Main [http://www.cbsua.edu.ph/]
* Central Bicol State University of Agriculture – Pasacao [http://www.cbsua.edu.ph/]
* Central Bicol State University of Agriculture – Sipocot [http://www.cbsua.edu.ph/]
* Christian Polytechnic Institute of Catanduanes [https://ched.gov.ph/christian-polytechnic-institute-catanduanes-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080657/https://ched.gov.ph/christian-polytechnic-institute-catanduanes-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Colegio de Sta. Monica of Polangui, Inc. [https://ched.gov.ph/colegio-de-sta-monica-polangui-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080952/https://ched.gov.ph/colegio-de-sta-monica-polangui-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Computer Arts and Technological College [https://ched.gov.ph/computer-arts-technological-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080701/https://ched.gov.ph/computer-arts-technological-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Computer Arts and Technological College-Ligao City
* Computer Arts and Technological College-Polangui Campus
* Computer Communication Development Institute-Legazpi City
* Computer Communication Development Institute-Naga
* Computer Communication Development Institute-Sorsogon
* Computer Systems Institute
* Daniel B. Peña Memorial College Foundation [https://dbpmcf.edu.ph/HOME.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627225622/https://dbpmcf.edu.ph/HOME.html |date=2021-06-27 }}
* De Vera Institute of Technology [https://ched.gov.ph/de-vera-institute-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080833/https://ched.gov.ph/de-vera-institute-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Divine Word College of Legazpi [https://www.dwc-legazpi.edu/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210928194938/https://www.dwc-legazpi.edu/ |date=2021-09-28 }}
* Dr. Carlos S. Lanting College-Dr. Ruby Lanting Casaul Educational Foundation, Inc.
* Dr. Emilio B. Espinosa, Sr. Memorial State College of Agriculture and Technology [http://www.debesmscat.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/http://www.debesmscat.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Estenias Science Foundation School [https://ched.gov.ph/estenias-science-foundation-school-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081002/https://ched.gov.ph/estenias-science-foundation-school-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Fatima School of Science and Technology [https://ched.gov.ph/fatima-school-science-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081152/https://ched.gov.ph/fatima-school-science-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Felix O. Alfelor Sr. Foundation College
* Forbes Colleges [http://forbes.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080353/http://forbes.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Holy Rosary Major Seminary
* Holy Rosary Minor Seminary
* Holy Trinity College of Camarines Sur
* Holy Trinity College Seminary
* Immaculate Conception College-Albay [https://ched.gov.ph/immaculate-conception-college-albay-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081053/https://ched.gov.ph/immaculate-conception-college-albay-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Infotech Development Systems Colleges, Inc. [https://ched.gov.ph/infotech-development-systems-colleges-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080835/https://ched.gov.ph/infotech-development-systems-colleges-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* La Consolacion College-Daet [https://ched.gov.ph/la-consolacion-college-daet-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080818/https://ched.gov.ph/la-consolacion-college-daet-profile/ |date=2021-09-04 }}
* La Consolacion College-Iriga City [http://lcc-i.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/http://lcc-i.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Liceo De Masbate [https://ched.gov.ph/liceo-de-masbate-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080940/https://ched.gov.ph/liceo-de-masbate-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Liceo de San Jacinto Foundation [https://ched.gov.ph/liceo-de-san-jacinto-foundation-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081144/https://ched.gov.ph/liceo-de-san-jacinto-foundation-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Lower Isarog Foundation Exponent [https://ched.gov.ph/lower-isarog-foundation-exponent-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080919/https://ched.gov.ph/lower-isarog-foundation-exponent-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Luis H. Dilanco Sr. Foundation College [https://ched.gov.ph/luis-h-dilanco-sr-foundation-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080746/https://ched.gov.ph/luis-h-dilanco-sr-foundation-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Mabini Colleges [http://www.mabinicolleges.edu.ph/]
* Mariners’ Polytechnic Colleges-Naga City [http://marinersnaga.edu.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080353/http://marinersnaga.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Mariners’ Polytechnic Colleges Foundation of Canaman, Inc. [http://marinerscanaman.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/http://marinerscanaman.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Mariners’ Polytechnic Colleges Foundation of Legazpi City, Inc. [http://marinerslegazpi.edu.ph/]
* Masbate Central Technical Institute [https://ched.gov.ph/masbate-central-technical-institute-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080845/https://ched.gov.ph/masbate-central-technical-institute-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Masbate Colleges [https://ched.gov.ph/masbate-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080949/https://ched.gov.ph/masbate-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Masbate Polytechnic and Development College [https://ched.gov.ph/masbate-polytechnic-and-development-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080846/https://ched.gov.ph/masbate-polytechnic-and-development-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Mater Salutis College Seminary [https://ched.gov.ph/mater-salutis-college-seminary-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081056/https://ched.gov.ph/mater-salutis-college-seminary-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Mountview College [https://ched.gov.ph/mountview-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080811/https://ched.gov.ph/mountview-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Naga College Foundation [https://www.ncf.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210711175419/https://www.ncf.edu.ph/ |date=2021-07-11 }}
* Naga View Adventist College [https://nvac.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210819174053/https://nvac.edu.ph/ |date=2021-08-19 }}
* Osmeña Colleges [https://ched.gov.ph/osmena-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080558/https://ched.gov.ph/osmena-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Our Lady of Lourdes College Foundation [https://ollcfd.org/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627224153/https://ollcfd.org/ |date=2021-06-27 }}
* Our Lady of Peñafrancia Seminary [https://ched.gov.ph/our-lady-of-penafrancia-seminary-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081020/https://ched.gov.ph/our-lady-of-penafrancia-seminary-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Our Lady of Salvation College [https://ched.gov.ph/lady-salvation-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080903/https://ched.gov.ph/lady-salvation-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Our Lady of the Most Holy Trinity College Seminary [https://ched.gov.ph/our-lady-of-the-most-holy-trinity-college-seminary-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081304/https://ched.gov.ph/our-lady-of-the-most-holy-trinity-college-seminary-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Partido College [https://ched.gov.ph/partido-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080717/https://ched.gov.ph/partido-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Partido State University-Main [http://www.parsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160322022538/http://www.parsu.edu.ph/ |date=2016-03-22 }}
* Partido State University-Caramoan Campus [https://www.parsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210924005624/https://www.parsu.edu.ph/ |date=2021-09-24 }}
* Partido State University-Lagonoy Campus [https://www.parsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210924005624/https://www.parsu.edu.ph/ |date=2021-09-24 }}
* Partido State University-Sagñay Campus [http://www.parsu.edu.ph/index.php/sagnay-campus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210803000343/https://www.parsu.edu.ph/index.php/sagnay-campus |date=2021-08-03 }}
* Partido State University-Salogon Campus [http://parsu.edu.ph/index.php/salogon-campus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080538/https://www.parsu.edu.ph/index.php/salogon-campus |date=2021-09-04 }}
* Partido State University – San Jose [http://www.parsu.edu.ph/index.php/san-jose-campus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081501/https://www.parsu.edu.ph/index.php/san-jose-campus |date=2021-09-04 }}
* Partido State University-Tinambac Campus [http://www.parsu.edu.ph/index.php/tinambac-campus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210803004119/https://www.parsu.edu.ph/index.php/tinambac-campus |date=2021-08-03 }}
* Perpetual Help Paramedical School [https://ched.gov.ph/perpetual-help-paramedical-school-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080709/https://ched.gov.ph/perpetual-help-paramedical-school-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Philippine Computer Foundation College – Naga City [https://ched.gov.ph/philippine-computer-foundation-college-naga-city-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080800/https://ched.gov.ph/philippine-computer-foundation-college-naga-city-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Philippine Computer Foundation College – Pili [https://ched.gov.ph/philippine-computer-foundation-college-pili-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080704/https://ched.gov.ph/philippine-computer-foundation-college-pili-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Pili Capital College [https://ched.gov.ph/pili-capital-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080612/https://ched.gov.ph/pili-capital-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* PLT College of Guinobatan [https://pltcollegeguinobatan.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/https://pltcollegeguinobatan.com/ |date=2021-09-04 }}
* Polytechnic Institute of Tabaco [https://ched.gov.ph/polytechnic-institute-tabaco-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081028/https://ched.gov.ph/polytechnic-institute-tabaco-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Polytechnic University of the Philippines – Ragay Campus [https://www.pup.edu.ph/ragay/]
* R.G. de Castro Colleges [https://ched.gov.ph/r-g-de-castro-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081031/https://ched.gov.ph/r-g-de-castro-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Regina Mondi College, Inc. [https://ched.gov.ph/regina-mondi-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081028/https://ched.gov.ph/regina-mondi-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Republic Colleges of Guinobatan, Inc. [https://ched.gov.ph/republic-colleges-guinobatan-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080810/https://ched.gov.ph/republic-colleges-guinobatan-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Louise De Marillac College of Sorsogon [https://ched.gov.ph/st-louise-de-marillac-college-of-sorsogon-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081147/https://ched.gov.ph/st-louise-de-marillac-college-of-sorsogon-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Shepherdville College [https://ched.gov.ph/shepherdville-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080453/https://ched.gov.ph/shepherdville-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Siena College Tigaon, Inc. [https://ched.gov.ph/siena-college-tigaon-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080928/https://ched.gov.ph/siena-college-tigaon-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Solis Institute of Technology [https://sit-bulan.wixsite.com/sit-bulan/welcome]
* Sorsogon College of Criminology [https://ched.gov.ph/sorsogon-college-criminology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081018/https://ched.gov.ph/sorsogon-college-criminology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Sorsogon State College – Bulan Campus [https://sorsogonstatecollege.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627225239/https://sorsogonstatecollege.edu.ph/ |date=2021-06-27 }}
* Sorsogon State College – Castilla Campus [https://sorsogonstatecollege.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627225239/https://sorsogonstatecollege.edu.ph/ |date=2021-06-27 }}
* Sorsogon State College – Magallanes Campus [https://sorsogonstatecollege.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627225239/https://sorsogonstatecollege.edu.ph/ |date=2021-06-27 }}
* Sorsogon State College-Main [https://sorsogonstatecollege.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627225239/https://sorsogonstatecollege.edu.ph/ |date=2021-06-27 }}
* Southern Bicol Colleges [https://ched.gov.ph/southern-bicol-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080714/https://ched.gov.ph/southern-bicol-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Luzon Institute [https://ched.gov.ph/southern-luzon-institute-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080635/https://ched.gov.ph/southern-luzon-institute-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Luzon Technological College Foundation-Legazpi [https://ched.gov.ph/southern-luzon-technological-college-foundation-legazpi-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080434/https://ched.gov.ph/southern-luzon-technological-college-foundation-legazpi-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Luzon Technological College Foundation Pilar, Inc. [https://ched.gov.ph/southern-luzon-technological-college-foundation-pilar-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081315/https://ched.gov.ph/southern-luzon-technological-college-foundation-pilar-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Luzon Technological College Foundation-Pioduran [https://ched.gov.ph/southern-luzon-technological-college-foundation-pioduran-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080732/https://ched.gov.ph/southern-luzon-technological-college-foundation-pioduran-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Masbate Roosevelt College [https://ched.gov.ph/southern-masbate-roosevelt-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080606/https://ched.gov.ph/southern-masbate-roosevelt-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Speed Computer College [https://ched.gov.ph/speed-computer-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080855/https://ched.gov.ph/speed-computer-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* SPJ International Technology Institute [https://ched.gov.ph/spj-international-technology-institute-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080751/https://ched.gov.ph/spj-international-technology-institute-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Francis Carraciolo Culinary Academy [https://ched.gov.ph/st-francis-carraciolo-culinary-academy-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081323/https://ched.gov.ph/st-francis-carraciolo-culinary-academy-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Peter Baptist College Foundation [https://ched.gov.ph/st-peter-baptist-college-foundation-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080943/https://ched.gov.ph/st-peter-baptist-college-foundation-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Sta. Elena (Camarines Norte) College [https://ched.gov.ph/sta-elena-camarines-norte-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080843/https://ched.gov.ph/sta-elena-camarines-norte-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Sta. Elena Institute of Science and Technology [https://ched.gov.ph/sta-elena-institute-of-science-and-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080933/https://ched.gov.ph/sta-elena-institute-of-science-and-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* STI College-Legazpi [http://www.sti.edu/campuses.asp?campus_id=46#.WhZhhkqWbIU] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171218072532/http://sti.edu/campuses.asp?campus_id=46#.WhZhhkqWbIU |date=2017-12-18 }}
* STI College – Naga [http://www.sti.edu/campuses.asp?campus_id=55#.WhZh00qWbIU] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171218072602/http://sti.edu/campuses.asp?campus_id=55#.WhZh00qWbIU |date=2017-12-18 }}
* Tabaco College [https://ched.gov.ph/tabaco-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080641/https://ched.gov.ph/tabaco-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Tanchuling College [http://www.tanchuling.edu.ph/]
* The Lewis College [https://thelewiscollege.edu.ph/]
* Universidad de Sta. Isabel [http://www.usi.edu.ph/]
* University of Northeastern Philippines [http://inet.unep.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627225826/http://inet.unep.edu.ph/ |date=2021-06-27 }}
* University of Nueva Caceres [http://www.unc.edu.ph/]
* University of Saint Anthony [https://usant.edu.ph/]
* University of Santo Tomas-Legazpi [https://www.ust-legazpi.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080327/https://www.ust-legazpi.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Veritas College of Irosin [https://ched.gov.ph/veritas-college-irosin-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080713/https://ched.gov.ph/veritas-college-irosin-profile/ |date=2021-09-04 }}
* West Coast College [https://ched.gov.ph/west-coast-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080629/https://ched.gov.ph/west-coast-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Worldtech Resources Foundation-Iriga City [https://wricolleges.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080327/https://wricolleges.com/ |date=2021-09-04 }}
* Worldtech Resources Foundation-Naga City [https://wricolleges.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080327/https://wricolleges.com/ |date=2021-09-04 }}
* Zamora Memorial College [https://ched.gov.ph/zamora-memorial-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081038/https://ched.gov.ph/zamora-memorial-college-profile/ |date=2021-09-04 }}</p>
== Rehiyon VI ==
* ABE International College of Business and Economics, Iloilo City [http://www.abe.edu.ph/iloilo/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627225110/http://abe.edu.ph/iloilo/ |date=2021-06-27 }}
* ACLC College of Iloilo [http://www.aclc.edu.ph/p/aclc-college-iloilo.html]
* ACSI College of Iloilo, Inc. [https://ched.gov.ph/acsi-college-iloilo-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080901/https://ched.gov.ph/acsi-college-iloilo-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Advance Central College [http://advancecentralcollege.edu.ph/]{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Aklan Catholic College [http://acc.edu.ph/accnew/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190226195202/http://acc.edu.ph/accnew/ |date=2019-02-26 }}
* Aklan Polytechnic College [https://ched.gov.ph/aklan-polytechnic-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080621/https://ched.gov.ph/aklan-polytechnic-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Aklan State University, Ibajay Campus [http://ibajay.asu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200704131112/http://ibajay.asu.edu.ph/ |date=2020-07-04 }}
* Aklan State University, Kalibo Campus [http://kalibo.asu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200703093643/http://kalibo.asu.edu.ph/ |date=2020-07-03 }}
* Aklan State University, Main Campus [http://www.asu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210728142357/https://asu.edu.ph/ |date=2021-07-28 }}
* Aklan State University, Makato Campus [http://www.asu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210728142357/https://asu.edu.ph/ |date=2021-07-28 }}
* Aklan State University, New Washington Campus [http://newwashington.asu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200704131117/http://newwashington.asu.edu.ph/ |date=2020-07-04 }}
* AMA Computer College – Iloilo [http://amacollege.amaes.edu.ph/p/ama-campuses-western-visayas.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/http://amacollege.amaes.edu.ph/p/ama-campuses-western-visayas.html |date=2021-09-04 }}
* Cabalum Western College [http://cwciloilo.yolasite.com/]
* Capiz State University, Burias Campus [http://www1.capsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080353/http://www1.capsu.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Capiz State University, Dayao Campus [http://www1.capsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080353/http://www1.capsu.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Capiz State University, Dumarao Campus [http://www1.capsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080353/http://www1.capsu.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Capiz State University, Main Campus [http://www1.capsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080353/http://www1.capsu.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Capiz State University, Mambusao Campus [http://www1.capsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080353/http://www1.capsu.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Capiz State University, Pilar Campus [http://www1.capsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080353/http://www1.capsu.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Capiz State University, Pontevedra Campus [http://www1.capsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080353/http://www1.capsu.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Capiz State University, Sapian Campus [http://www1.capsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080353/http://www1.capsu.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Capiz State University, Sigma Campus [http://www1.capsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080353/http://www1.capsu.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Capiz State University, Tapaz Campus [http://www1.capsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080353/http://www1.capsu.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Central Philippine University [http://www.cpu.edu.ph/cpucmsv2/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210212011012/http://www.cpu.edu.ph/cpucmsv2/ |date=2021-02-12 }}
* Colegio de San Jose [https://ched.gov.ph/colegio-de-san-jose-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081007/https://ched.gov.ph/colegio-de-san-jose-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Colegio del Sagrado Corazon de Jesus [http://cscj.edu.ph/]
* Colegio dela Purisima Concepcion [http://edge.purisima.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904091705/http://edge.purisima.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* College of St. John-Roxas [http://www.collegeofstjohnroxas.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080325/http://www.collegeofstjohnroxas.com/ |date=2021-09-04 }}
* Dominican College of Iloilo [https://ched.gov.ph/dominican-college-iloilo-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080721/https://ched.gov.ph/dominican-college-iloilo-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Filamer Christian University [http://www.filamer.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210126194837/http://filamer.edu.ph/ |date=2021-01-26 }}
* Garcia College of Technology [https://gcteduph.wordpress.com/]
* GSEF College [https://ched.gov.ph/gsef-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080935/https://ched.gov.ph/gsef-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Guimaras State College, Baterna Campus [https://ched.gov.ph/guimaras-state-college-baterna-campus-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080716/https://ched.gov.ph/guimaras-state-college-baterna-campus-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Guimaras State College, Main Campus [http://www1.gsc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080554/https://www.gsc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Guimaras State College, Mosqueda Campus [http://www1.gsc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080554/https://www.gsc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* HERCOR College [http://www.hercorcollege.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130831011050/http://www.hercorcollege.edu.ph/ |date=2013-08-31 }}
* Hua Siong College of Iloilo [https://ched.gov.ph/hua-siong-college-iloilo-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081023/https://ched.gov.ph/hua-siong-college-iloilo-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Iloilo Doctor’s College [http://idc.edu.ph/]
* Iloilo Doctor’s College of Medicine, Inc. [http://idc.edu.ph/academics/programs/college-of-medicine/]
* Iloilo Science And Technology University – Barotac Nuevo Campus [http://wvcstbnc.edu.ph/]{{Dead link|date=Oktubre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Iloilo Science And Technology University – Dumangas Campus [http://www.isatu.edu.ph/]
* Iloilo Science And Technology University – Leon Campus [http://www.isatu.edu.ph/]
* Iloilo Science And Technology University – Main Campus [http://www.isatu.edu.ph/]
* Iloilo Science And Technology University – Miagao Campus [http://www.sipc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904104735/https://www.sipc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Iloilo State College of Fisheries, Barotac Nuevo Campus [https://ched.gov.ph/iloilo-state-college-fisheries-barotac-nuevo-campus-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080757/https://ched.gov.ph/iloilo-state-college-fisheries-barotac-nuevo-campus-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Iloilo State College of Fisheries, Dingle Campus [https://ched.gov.ph/iloilo-state-college-fisheries-dingle-campus-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081012/https://ched.gov.ph/iloilo-state-college-fisheries-dingle-campus-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Iloilo State College of Fisheries, Dumangas Campus [https://ched.gov.ph/iloilo-state-college-fisheries-dumangas-campus-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080945/https://ched.gov.ph/iloilo-state-college-fisheries-dumangas-campus-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Iloilo State College of Fisheries, Main Campus [https://ched.gov.ph/iloilo-state-college-fisheries-main-campus-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080811/https://ched.gov.ph/iloilo-state-college-fisheries-main-campus-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Iloilo State College of Fisheries, San Enrique Campus [https://ched.gov.ph/iloilo-state-college-fisheries-san-enrique-campus-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080816/https://ched.gov.ph/iloilo-state-college-fisheries-san-enrique-campus-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Integrated Midwives Association of the Philippines Foundation School of Midwifery, Inc. [http://imapinc.org/public/imapinc/index.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080325/http://imapinc.org/public/imapinc/index.php |date=2021-09-04 }}
* Interface Computer College [http://home.interfacecollege.org/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210126020311/http://home.interfacecollege.org/ |date=2021-01-26 }}
* John B. Lacson Foundation Maritime University-Arevalo, Inc. [http://www.jblfmu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210802025025/https://www.jblfmu.edu.ph/ |date=2021-08-02 }}
* John B. Lacson Foundation Maritime University-Molo, Inc. [http://www.jblfmu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210802025025/https://www.jblfmu.edu.ph/ |date=2021-08-02 }}
* New Lucena Polytechnic College [https://ched.gov.ph/new-lucena-polytechnic-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080847/https://ched.gov.ph/new-lucena-polytechnic-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Northern Iloilo Polytechnic State College, Ajuy Campus [http://nipsc.edu.ph/index.php/external/nipsc-ajuy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210302231646/https://www.nipsc.edu.ph/index.php/external/nipsc-ajuy |date=2021-03-02 }}
* Northern Iloilo Polytechnic State College, Barotac Viejo Campus [http://nipsc.edu.ph/index.php/external/nipsc-barotac-viejo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210302225735/https://www.nipsc.edu.ph/index.php/external/nipsc-barotac-viejo |date=2021-03-02 }}
* Northern Iloilo Polytechnic State College, Batad Campus [https://ched.gov.ph/northern-iloilo-polytechnic-state-college-batad-campus-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081328/https://ched.gov.ph/northern-iloilo-polytechnic-state-college-batad-campus-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Northern Iloilo Polytechnic State College, Concepcion Campus [http://nipsc.edu.ph/index.php/external/nipsc-concepcion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210302230429/https://www.nipsc.edu.ph/index.php/external/nipsc-concepcion |date=2021-03-02 }}
* Northern Iloilo Polytechnic State College, Lemery Campus [http://nipsc.edu.ph/index.php/external/nipsc-lemery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210302223819/https://www.nipsc.edu.ph/index.php/external/nipsc-lemery |date=2021-03-02 }}
* Northern Iloilo Polytechnic State College, Main Campus [http://nipsc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210730031647/https://www.nipsc.edu.ph/ |date=2021-07-30 }}
* Northern Iloilo Polytechnic State College, Sara Campus [http://nipsc.edu.ph/index.php/external/nipsc-sara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210302234841/https://www.nipsc.edu.ph/index.php/external/nipsc-sara |date=2021-03-02 }}
* Northwestern Visayan Colleges [http://www.nvc.edu.ph/]
* Panay Technological College [https://ched.gov.ph/panay-technological-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080912/https://ched.gov.ph/panay-technological-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Pandan Bay Institute, Inc. [https://ched.gov.ph/pandan-bay-institute-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081023/https://ched.gov.ph/pandan-bay-institute-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Philippine College of Business and Accountancy [http://www.pcba.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080352/http://www.pcba.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Gabriel College [https://ched.gov.ph/saint-gabriel-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080704/https://ched.gov.ph/saint-gabriel-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Sancta Maria et Regina Seminarium [https://ched.gov.ph/sancta-maria-et-regina-seminarium-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080848/https://ched.gov.ph/sancta-maria-et-regina-seminarium-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Santa Isabel College of Iloilo City [https://ched.gov.ph/santa-isabel-college-iloilo-city-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080507/https://ched.gov.ph/santa-isabel-college-iloilo-city-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Anne College of Iloilo [https://ched.gov.ph/st-anne-college-iloilo-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080751/https://ched.gov.ph/st-anne-college-iloilo-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Anthony’s College of Antique [http://sac.edu.ph/]
* St. Anthony’s College of Roxas City [http://www.sachri.edu.ph/]
* St. Paul University Iloilo [http://spuiloilo.edu.ph/]
* St. Therese-MTC College-La Fiesta [http://sttheresemtcc.com/LaFiesta/index.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080352/http://sttheresemtcc.com/LaFiesta/index.html |date=2021-09-04 }}
* St. Therese-MTC College-Magdalo [http://sttheresemtcc.com/Magdalo/index.html]{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* St. Therese-MTC College-Tigbauan [http://sttheresemtcc.com/Tigbauan/index.html]{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* St. Vincenct Ferrer Seminary [https://ched.gov.ph/st-vincenct-ferrer-seminary-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081010/https://ched.gov.ph/st-vincenct-ferrer-seminary-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St.Vincent College of Business and Accountancy [https://ched.gov.ph/st-vincent-college-business-accountancy-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081057/https://ched.gov.ph/st-vincent-college-business-accountancy-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Vincent College of Science and Technology [https://ched.gov.ph/st-vincent-college-science-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080917/https://ched.gov.ph/st-vincent-college-science-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* STI College – Kalibo [https://www.sti.edu/campuses.asp?campus_id=69]
* STI College – Iloilo [https://www.sti.edu/campuses.asp?campus_id=68]
* Sto. Niño Seminary [https://ched.gov.ph/sto-nio-seminary-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080757/https://ched.gov.ph/sto-nio-seminary-profile/ |date=2021-09-04 }}
* University of Antique, Hamtic Campus [https://antiquespride.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904094129/https://antiquespride.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* University of Antique, Main Campus [https://antiquespride.edu.ph/]{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* University of Antique, Tibiao Campus [https://antiquespride.edu.ph/]{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* University of Iloilo [http://ui.phinma.edu.ph/]
* University of San Agustin [http://www.usa.edu.ph/]
* University of the Philippines – Visayas [https://www.upv.edu.ph/]
* West Visayas State University, Calinog Campus [http://wvsu.edu.ph/]
* West Visayas State University, Janiuay Campus [http://janiuay.wvsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081835/https://janiuay.wvsu.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* West Visayas State University, Lambunao Campus [https://wvsu.edu.ph/external-campus/lambunao-campus/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081829/https://wvsu.edu.ph/external-campus/lambunao-campus/ |date=2021-09-04 }}
* West Visayas State University, Main Campus [https://wvsu.edu.ph/]
* West Visayas State University, Pototan Campus [https://ched.gov.ph/west-visayas-state-university-pototan-campus-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080429/https://ched.gov.ph/west-visayas-state-university-pototan-campus-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Western Institute of Technology [http://wit.vic.edu.au/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080325/http://wit.vic.edu.au/ |date=2021-09-04 }}
== Rehiyon VII ==
* ACLC College – Tagbilaran [http://www.aclc.edu.ph/]
* ACLC College of Mandaue [http://www.ama.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918052446/https://www.ama.edu.ph/ |date=2021-09-18 }}
* AMA Computer College – Cebu [http://www.ama.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918052446/https://www.ama.edu.ph/ |date=2021-09-18 }}
* AMA Computer College-Dumaguete [http://www.ama.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918052446/https://www.ama.edu.ph/ |date=2021-09-18 }}
* Asian College of Science and Technology-Dumaguete [https://ched.gov.ph/asian-college-science-technology-dumaguete-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080712/https://ched.gov.ph/asian-college-science-technology-dumaguete-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Asian College of Technology International Education Foundation [https://www.act.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210822073732/https://www.act.edu.ph/ |date=2021-08-22 }}
* Bantayan Southern Institute [https://ched.gov.ph/bantayan-southern-institute-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080917/https://ched.gov.ph/bantayan-southern-institute-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Baptist Theological College [http://btccgst.org/]
* Batuan Colleges [https://ched.gov.ph/batuan-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081149/https://ched.gov.ph/batuan-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Benedicto College [http://benedictocollege.edu.ph/]
* Benthel Asia School of Technology Inc. [http://benthelasia.edu.ph/]
* BIT International College – Carmen [https://ched.gov.ph/bit-international-college-carmen-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080615/https://ched.gov.ph/bit-international-college-carmen-profile/ |date=2021-09-04 }}
* BIT International College – Tagbilaran [https://ched.gov.ph/bit-international-college-tagbilaran-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080643/https://ched.gov.ph/bit-international-college-tagbilaran-profile/ |date=2021-09-04 }}
* BIT International College- Siquijor [https://ched.gov.ph/bit-international-college-siquijor-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080656/https://ched.gov.ph/bit-international-college-siquijor-profile/ |date=2021-09-04 }}
* BIT International College- Talibon [https://ched.gov.ph/bit-international-college-talibon-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080912/https://ched.gov.ph/bit-international-college-talibon-profile/ |date=2021-09-04 }}
* BIT International College-Jagna [https://ched.gov.ph/bit-international-college-jagna-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080759/https://ched.gov.ph/bit-international-college-jagna-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Blessed Trinity College [https://ched.gov.ph/blessed-trinity-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080722/https://ched.gov.ph/blessed-trinity-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Bohol International Learning College [https://ched.gov.ph/bohol-international-learning-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080943/https://ched.gov.ph/bohol-international-learning-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Bohol Island State University – Balilihan [http://balilihan.bisu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191002074411/http://balilihan.bisu.edu.ph/ |date=2019-10-02 }}
* Bohol Island State University – Bilar [http://bilar.bisu.edu.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904083230/http://bilar.bisu.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Bohol Island State University – Calape [http://calape.bisu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190602170252/http://calape.bisu.edu.ph/ |date=2019-06-02 }}
* Bohol Island State University – Candijay [http://www.bisu.edu.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210927045042/http://www.bisu.edu.ph/ |date=2021-09-27 }}
* Bohol Island State University – Clarin [http://www.bisuclarin.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627225900/https://www.bisuclarin.edu.ph/ |date=2021-06-27 }}
* Bohol Island State University – Tagbilaran [http://www.bisu.edu.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210927045042/http://www.bisu.edu.ph/ |date=2021-09-27 }}
* Bohol Northern Star College, Inc. [https://ched.gov.ph/bohol-northern-star-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080627/https://ched.gov.ph/bohol-northern-star-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Bohol Northwestern Colleges [https://ched.gov.ph/bohol-northwestern-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080652/https://ched.gov.ph/bohol-northwestern-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Bohol Wisdom School [https://ched.gov.ph/bohol-wisdom-school-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080946/https://ched.gov.ph/bohol-wisdom-school-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Carmelite College of Siquijor [https://ched.gov.ph/carmelite-college-siquijor-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080754/https://ched.gov.ph/carmelite-college-siquijor-profile/ |date=2021-09-04 }}
* CBD College [https://ched.gov.ph/cbd-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080638/https://ched.gov.ph/cbd-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Cebu Aeronautical Technical School [http://www.cats.edu.ph/]
* Cebu Doctors’ University [http://www.cebudoctorsuniversity.edu/]
* Cebu Doctors’ University College of Medicine [http://www.cebudoctorsuniversity.edu/2013/colleges/medicine/admission.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191111080659/http://cebudoctorsuniversity.edu/2013/colleges/medicine/admission.html/ |date=2019-11-11 }}
* Cebu Eastern College [https://ched.gov.ph/cebu-eastern-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081016/https://ched.gov.ph/cebu-eastern-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Cebu Institute of Medicine [http://cim.edu.ph/]
* Cebu Institute of Technology – University [http://www.cit.edu/v6/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200311114428/https://www.cit.edu/v6/ |date=2020-03-11 }}
* Cebu Mary Immaculate College [https://ched.gov.ph/cebu-mary-immaculate-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080951/https://ched.gov.ph/cebu-mary-immaculate-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Cebu Normal University [http://www.cnu.edu.ph/]
* Cebu Roosevelt Memorial College [https://ched.gov.ph/cebu-roosevelt-memorial-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080824/https://ched.gov.ph/cebu-roosevelt-memorial-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Cebu Sacred Heart College [https://ched.gov.ph/cebu-sacred-heart-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080628/https://ched.gov.ph/cebu-sacred-heart-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Cebu School of Midwifery [https://ched.gov.ph/cebu-school-midwifery-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080724/https://ched.gov.ph/cebu-school-midwifery-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Cebu Technological University – Argao [http://www.argao.ctu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190210100331/http://www.argao.ctu.edu.ph/ |date=2019-02-10 }}
* Cebu Technological University – Carmen [http://www.carmen.ctu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180521205455/http://www.carmen.ctu.edu.ph/ |date=2018-05-21 }}
* Cebu Technological University – Danao [http://www.ctu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210814140359/http://ctu.edu.ph/ |date=2021-08-14 }}
* Cebu Technological University – Main [http://www.ctu.edu.ph/tag/ctu-moalboal/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210726015331/https://www.ctu.edu.ph/tag/ctu-moalboal/ |date=2021-07-26 }}
* Cebu Technological University – Moalboal [http://www.ctu.edu.ph/tag/ctu-moalboal/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210726015331/https://www.ctu.edu.ph/tag/ctu-moalboal/ |date=2021-07-26 }}
* Cebu Technological University – San Francisco [http://www.sanfran.ctu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180617180118/http://www.sanfran.ctu.edu.ph/ |date=2018-06-17 }}
* Cebu Technological University – Tuburan [http://www.tuburan.ctu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180417055908/http://www.tuburan.ctu.edu.ph/ |date=2018-04-17 }}
* Central Philippine Bible College, Inc. [https://ched.gov.ph/central-philippine-bible-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080450/https://ched.gov.ph/central-philippine-bible-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Centre for International Education Global Colleges [https://cts.powersites.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180409222550/https://cts.powersites.ph/ |date=2018-04-09 }}
* Colegio de San Antonio de Padua [https://ched.gov.ph/colegio-de-san-antonio-de-padua-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080808/https://ched.gov.ph/colegio-de-san-antonio-de-padua-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Colegio de Santa Catalina de Alejandria [https://ched.gov.ph/colegio-de-santa-catalina-de-alejandria-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080808/https://ched.gov.ph/colegio-de-santa-catalina-de-alejandria-profile/ |date=2021-09-04 }}
* College of Technological Sciences – Cebu [https://cts.powersites.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180409222550/https://cts.powersites.ph/ |date=2018-04-09 }}
* Collegium Societatis Angeli Pacis [https://ched.gov.ph/collegium-societatis-angeli-pacis-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080809/https://ched.gov.ph/collegium-societatis-angeli-pacis-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Concord Technical Institute [https://ched.gov.ph/concord-technical-institute-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081017/https://ched.gov.ph/concord-technical-institute-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Consolatrix College of Toledo City [https://ched.gov.ph/consolatrix-college-toledo-city-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080828/https://ched.gov.ph/consolatrix-college-toledo-city-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Cristal e-College Panglao [http://www.cec.edu.ph/]
* Cristal e-College Tagbilaran [http://www.cec.edu.ph/]
* De La Salle Andres Soriano Memorial College [https://ched.gov.ph/de-la-salle-andres-soriano-memorial-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081033/https://ched.gov.ph/de-la-salle-andres-soriano-memorial-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Diaz College [https://ched.gov.ph/diaz-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080816/https://ched.gov.ph/diaz-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Don Bosco Technology Center [https://dbtc-cebu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081455/https://dbtc-cebu.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Evangelical Theological College of the Philippines [https://ched.gov.ph/evangelical-theological-college-philippines-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080827/https://ched.gov.ph/evangelical-theological-college-philippines-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Felipe R. Verallo Memorial Foundation-Bogo [https://ched.gov.ph/felipe-r-verallo-memorial-foundation-bogo-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080954/https://ched.gov.ph/felipe-r-verallo-memorial-foundation-bogo-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Foundation University [https://foundationu.com/]
* Golden Success College [https://ched.gov.ph/golden-success-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080941/https://ched.gov.ph/golden-success-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Holy Name University [http://www.htcgsc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080538/https://www.htcgsc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Holy Trinity College [http://www.htcgsc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080538/https://www.htcgsc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Immaculate Heart of Mary Seminary [http://ihms-bohol.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210821040621/http://ihms-bohol.com/ |date=2021-08-21 }}
* Immanuel Bible College [https://ched.gov.ph/immanuel-bible-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080803/https://ched.gov.ph/immanuel-bible-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Indiana School of Aeronautics [http://iau.com.ph/college/]
* Informatics College Cebu [http://www.informatics.edu.ph/]
* La Consolacion College – Bais [https://ched.gov.ph/la-consolacion-college-bais-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080852/https://ched.gov.ph/la-consolacion-college-bais-profile/ |date=2021-09-04 }}
* La Consolascion College – Lilo-an [https://ched.gov.ph/la-consolacion-college-lilo-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080954/https://ched.gov.ph/la-consolacion-college-lilo-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Larmen de Guia Memorial College [https://ched.gov.ph/larmen-de-guia-memorial-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080623/https://ched.gov.ph/larmen-de-guia-memorial-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Lyceum of Cebu [http://lyceum.cebucficoop.com.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190418144430/http://lyceum.cebucficoop.com.ph/ |date=2019-04-18 }}
* Mary Our Help Technical Institute for Women [http://mdc.ph/]
* Mary’s Children Formation College [https://ched.gov.ph/marys-children-formation-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081141/https://ched.gov.ph/marys-children-formation-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Mater Dei College [http://mdc.ph/]
* Maxino College [https://ched.gov.ph/maxino-college-dumaguete-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081320/https://ched.gov.ph/maxino-college-dumaguete-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Metro Dumaguete College [https://ched.gov.ph/metro-dumaguete-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080741/https://ched.gov.ph/metro-dumaguete-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Microsystems International Institute of Technology [https://ched.gov.ph/microsystems-international-institute-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080925/https://ched.gov.ph/microsystems-international-institute-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Mount Moriah College [https://ched.gov.ph/mount-moriah-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080919/https://ched.gov.ph/mount-moriah-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Negros College [https://ched.gov.ph/negros-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081031/https://ched.gov.ph/negros-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Negros Maritime Foundation [https://ched.gov.ph/negros-maritime-college-foundation-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080421/https://ched.gov.ph/negros-maritime-college-foundation-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Negros Oriental State University- Bais I [http://www.norsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050826074632/http://www.norsu.edu.ph/ |date=2005-08-26 }}
* Negros Oriental State University -Bais II [http://www.norsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050826074632/http://www.norsu.edu.ph/ |date=2005-08-26 }}
* Negros Oriental State University-Bayawan [http://www.norsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050826074632/http://www.norsu.edu.ph/ |date=2005-08-26 }}
* Negros Oriental State University-Guihulngan [http://www.norsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050826074632/http://www.norsu.edu.ph/ |date=2005-08-26 }}
* Negros Oriental State University-Mabinay [http://www.norsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050826074632/http://www.norsu.edu.ph/ |date=2005-08-26 }}
* Negros Oriental State University-Main [http://www.norsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050826074632/http://www.norsu.edu.ph/ |date=2005-08-26 }}
* Negros Oriental State University-Siaton [http://www.norsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050826074632/http://www.norsu.edu.ph/ |date=2005-08-26 }}
* Northeastern Cebu Colleges [https://ched.gov.ph/northeastern-cebu-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080644/https://ched.gov.ph/northeastern-cebu-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Northern Cebu Colleges [https://ched.gov.ph/northern-cebu-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080729/https://ched.gov.ph/northern-cebu-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Philippine State College of Aeronautics – Mactan Air Base [https://ched.gov.ph/philippine-state-college-aeronautics-mactan-air-base-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080806/https://ched.gov.ph/philippine-state-college-aeronautics-mactan-air-base-profile/ |date=2021-09-04 }}
* PMI Colleges-Bohol [https://ched.gov.ph/pmi-colleges-bohol-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080719/https://ched.gov.ph/pmi-colleges-bohol-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Presbyterian Theological College [http://www.rog.edu.ph/]
* Professional Academy of the Philippines [https://ched.gov.ph/professional-academy-philippines-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080959/https://ched.gov.ph/professional-academy-philippines-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Quezon Memorial Institute of Siquijor [https://ched.gov.ph/quezon-memorial-institute-siquijor-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080922/https://ched.gov.ph/quezon-memorial-institute-siquijor-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Rizwoods College – N. Bacalso [https://ched.gov.ph/rizwoods-college-n-bacalso-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080922/https://ched.gov.ph/rizwoods-college-n-bacalso-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Rogationist Seminary College [http://www.rog.edu.ph/]
* Rosemont Hills Montesorri College [http://www.scc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210122202622/http://www.scc.edu.ph/ |date=2021-01-22 }}
* Royal Christian College [https://ched.gov.ph/royal-christian-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080925/https://ched.gov.ph/royal-christian-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Catherine’s College [http://www.scc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210122202622/http://www.scc.edu.ph/ |date=2021-01-22 }}
* Saint Francis College- Guihulngan [https://ched.gov.ph/saint-francis-college-guihulngan-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080803/https://ched.gov.ph/saint-francis-college-guihulngan-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Joseph College of Canlaon [https://ched.gov.ph/saint-joseph-college-canlaon-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081312/https://ched.gov.ph/saint-joseph-college-canlaon-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Louis College-Cebu [https://ched.gov.ph/saint-louis-college-cebu-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080556/https://ched.gov.ph/saint-louis-college-cebu-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Salazar Colleges of Science and Institute of Technology – Madridejos [http://www.scsit.edu.ph/scsit/madridejos]
* Salazar Colleges of Science and Institute of Technology, N. Bacalso Ave., Cebu City [http://www.scsit.edu.ph/scsit/madridejos]
* Salazar Colleges of Science and Institute of Technology, Talisay City, Cebu [http://www.scsit.edu.ph/scsit/madridejos]
* San Carlos Seminary College [http://scs.edu.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130416221313/http://www.scs.edu.ph/ |date=2013-04-16 }}
* Silliman University [http://su.edu.ph/]
* Siquijor State College [http://www.siquijorstate.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200311130155/http://www.siquijorstate.edu.ph/ |date=2020-03-11 }}
* Southwestern University [http://swumhamcollegeofmedicine.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180919000626/http://swumhamcollegeofmedicine.com/ |date=2018-09-19 }}
* Southwestern University-Matias H.Aznar Memorial College of Medicine, Inc. [http://swumhamcollegeofmedicine.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180919000626/http://swumhamcollegeofmedicine.com/ |date=2018-09-19 }}
* St. Cecilia’s College-Cebu [https://ched.gov.ph/st-cecilias-college-cebu-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081136/https://ched.gov.ph/st-cecilias-college-cebu-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Joseph Seminary College [https://ched.gov.ph/st-joseph-seminary-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081010/https://ched.gov.ph/st-joseph-seminary-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Paul College Foundation Inc. – Mandaue [http://www.spcfi.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904093051/https://www.spcfi.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* St. Paul College Foundation Inc.- Bulacao [http://www.spcfi.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904093051/https://www.spcfi.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* St. Paul University Dumaguete [http://www.stcqc.edu.ph/home/]
* St. Theresa’s College [https://www.sti.edu/]
* STI College – Bohol (formerly STI College Tagbilaran) [https://www.sti.edu/]
* STI College – Cebu [https://www.sti.edu/]
* Sto. Tomas College [https://ched.gov.ph/sto-tomas-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080658/https://ched.gov.ph/sto-tomas-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Tabor Hills College [https://ched.gov.ph/tabor-hills-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080951/https://ched.gov.ph/tabor-hills-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Trade-Tech International Science Institute [https://ched.gov.ph/trade-tech-international-science-institute-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080956/https://ched.gov.ph/trade-tech-international-science-institute-profile/ |date=2021-09-04 }}
* University of Bohol [http://universityofbohol.edu.ph/]
* University of Cebu [http://uc.edu.ph/]
* University of Cebu – Banilad Campus [http://banilad.uc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904094120/https://banilad.uc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* University of Cebu – Lapu-lapu and Mandaue [http://uc.edu.ph/]
* University of San Carlos [http://www.usc.edu.ph/]
* University of San Jose-Recoletos [https://ched.gov.ph/university-san-jose-recoletos-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081036/https://ched.gov.ph/university-san-jose-recoletos-profile/ |date=2021-09-04 }}
* University of the Philippines – College of Cebu [http://upcebu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904024418/https://www.upcebu.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* University of the Southern Philippines Foundation [http://uspf.edu.ph/]
* University of the Visayas [http://uv.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080332/https://uv.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* University of the Visayas – Dalaguete [http://uv.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080332/https://uv.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* University of the Visayas – Danao City [http://uv.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080332/https://uv.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* University of the Visayas – Gullas College of Medicine [http://www.uvgullas.com/profile.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200130014615/http://www.uvgullas.com/profile.php |date=2020-01-30 }}
* University of the Visayas – Mandaue [http://uv.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080332/https://uv.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* University of the Visayas-Minglanilla [http://uv.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080332/https://uv.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* University of the Visayas-Toledo City Campus [http://uv.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080332/https://uv.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Visayan Nazarene Bible College [http://www.vnbc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904084659/https://www.vnbc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* VillaFlores College [https://ched.gov.ph/villaflores-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080650/https://ched.gov.ph/villaflores-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Velez College [http://www.velezcollege.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080352/http://www.velezcollege.com/ |date=2021-09-04 }}
* University of the Philippines College of Cebu [https://www.up.edu.ph/]
== Rehiyon VIII ==
* ABE International College Of Business And Economics – Tacloban City [http://www.abe.edu.ph/]
* ACLC College-Ormoc [http://www.aclc.edu.ph/p/aclc-campuses-eastern-visayas.html]
* ACLC College Tacloban City [http://www.aclc.edu.ph/p/aclc-campuses-eastern-visayas.html]
* AMA Computer College- Tacloban City [http://amacollege.amaes.edu.ph/p/ama-campuses-eastern-visayas.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/http://amacollege.amaes.edu.ph/p/ama-campuses-eastern-visayas.html |date=2021-09-04 }}
* Asia College Of Advance Studies In Arts Sciences And Technology, Inc. [https://ched.gov.ph/asia-college-advance-studies-arts-sciences-technology-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080855/https://ched.gov.ph/asia-college-advance-studies-arts-sciences-technology-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Asian Development Foundation College [https://ched.gov.ph/asian-development-foundation-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081334/https://ched.gov.ph/asian-development-foundation-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Bato Institute of Science and Technology [https://ched.gov.ph/bato-institute-of-science-and-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080632/https://ched.gov.ph/bato-institute-of-science-and-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Biliran Province State University-Main [https://www.bipsu.edu.ph/]
* Biliran Province State University-Biliran Campus [https://www.bipsu.edu.ph/]
* Calbiga Western Samar College, Inc. [https://ched.gov.ph/calbiga-western-samar-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080647/https://ched.gov.ph/calbiga-western-samar-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Christ The King College – Calbayog City [https://ched.gov.ph/christ-king-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080752/https://ched.gov.ph/christ-king-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Colegio De La Salle Fondation De Tacloban Inc. [https://ched.gov.ph/colegio-de-la-salle-fondation-de-tacloban-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080456/https://ched.gov.ph/colegio-de-la-salle-fondation-de-tacloban-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Colegio De San Juan Samar, Inc. [https://ched.gov.ph/colegio-de-san-juan-samar-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081013/https://ched.gov.ph/colegio-de-san-juan-samar-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Colegio De San Lorenzo Ruiz De Manila Of Northern Samar, Inc [https://ched.gov.ph/colegio-de-san-lorenzo-ruiz-de-manila-northern-samar-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081139/https://ched.gov.ph/colegio-de-san-lorenzo-ruiz-de-manila-northern-samar-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Colegio De Sta Lourdes of Leyte Foundation,Inc. [https://csllfi.wordpress.com/]
* Doña Remedios Trinidad-Romualdez Medical Foundation [https://rtrfoundation.com.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171231124808/http://rtrfoundation.com.ph/ |date=2017-12-31 }}
* Dr. V. Orestes Romualdez Educational Foundation [https://rtrfoundation.com.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171231124808/http://rtrfoundation.com.ph/ |date=2017-12-31 }}
* Eastern Samar State University- Guiuan [http://www.essu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080357/https://www.essu.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Eastern Samar State University- Main [http://www.essu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080357/https://www.essu.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Eastern Samar State University- Salcedo [http://www.essu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080357/https://www.essu.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Eastern Samar State University-Can-Avid [http://www.essu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080357/https://www.essu.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Eastern Samar State University-Maydolong [http://www.essu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080357/https://www.essu.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Eastern Visayas Central Colleges, Inc. [https://ched.gov.ph/eastern-visayas-central-colleges-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080728/https://ched.gov.ph/eastern-visayas-central-colleges-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Eastern Visayas State University- Burauen [http://www.evsu.edu.ph/]
* Eastern Visayas State University Carigara [http://www.evsu.edu.ph/]
* Eastern Visayas State University- Main [http://www.evsu.edu.ph/]
* Eastern Visayas State University Tanauan [http://www.evsu.edu.ph/]
* Eastern Visayas State University-Ormoc [http://www.evsu.edu.ph/]
* Franciscan College Of The Immaculate Conception [http://fcic.edu.ph/]
* Global School For Technological Studies, Inc. [https://ched.gov.ph/global-school-technological-studies-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080932/https://ched.gov.ph/global-school-technological-studies-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Holy Cross College Of Carigara [https://ched.gov.ph/holy-cross-college-carigara-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080909/https://ched.gov.ph/holy-cross-college-carigara-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Holy Infant College [https://ched.gov.ph/holy-infant-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081034/https://ched.gov.ph/holy-infant-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Holy Spirit College Foundation In Leyte, Inc [https://ched.gov.ph/holy-spirit-college-foundation-leyte-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080938/https://ched.gov.ph/holy-spirit-college-foundation-leyte-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Holy Virgin Of Salvacion Foundation College, Inc. [https://ched.gov.ph/holy-virgin-salvacion-foundation-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080840/https://ched.gov.ph/holy-virgin-salvacion-foundation-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* JE Mondejar Computer College [http://www.mondejar.edu/]
* Leyte Colleges [https://ched.gov.ph/leyte-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080906/https://ched.gov.ph/leyte-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Leyte Normal University [http://www.lnu.edu.ph/]
* Mater Divinae Gratiae College [https://ched.gov.ph/mater-divinae-gratiae-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080630/https://ched.gov.ph/mater-divinae-gratiae-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Montano Lamberte Go College of Learning, Inc. [https://ched.gov.ph/montano-lamberte-go-college-learning-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081318/https://ched.gov.ph/montano-lamberte-go-college-learning-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Northern Leyte College [https://ched.gov.ph/northern-leyte-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081200/https://ched.gov.ph/northern-leyte-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Northern Samar Colleges [https://ched.gov.ph/northern-samar-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081020/https://ched.gov.ph/northern-samar-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Northwest Samar State University-Main [http://main.nwssu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211008064114/http://main.nwssu.edu.ph/ |date=2021-10-08 }}
* Northwest Samar State University-San Jorge [http://main.nwssu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211008064114/http://main.nwssu.edu.ph/ |date=2021-10-08 }}
* Our Lady of Mercy College [https://ched.gov.ph/lady-mercy-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080850/https://ched.gov.ph/lady-mercy-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Palompon Institute Of Technology-Main [http://pit.edu.ph/pitsuc/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080325/http://pit.edu.ph/pitsuc/ |date=2021-09-04 }}
* Palompon Institute Of Technology-Tabango [http://pit.edu.ph/pitsuc/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080325/http://pit.edu.ph/pitsuc/ |date=2021-09-04 }}
* Sacred Heart Seminary [https://ched.gov.ph/sacred-heart-seminary-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081108/https://ched.gov.ph/sacred-heart-seminary-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Francis College [https://ched.gov.ph/saint-francis-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080845/https://ched.gov.ph/saint-francis-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Joseph College [https://www.sjc.edu.ph/]
* Saint Michael College of Hindang [https://ched.gov.ph/saint-michael-college-profile-2/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081112/https://ched.gov.ph/saint-michael-college-profile-2/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Paul School of Professional Studies, Inc. [http://www.spsps.edu.ph/]
* Saint Scholastica’s College Tacloban [https://ched.gov.ph/saint-scholasticas-college-tacloban-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081115/https://ched.gov.ph/saint-scholasticas-college-tacloban-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Thomas Aquinas College [https://ched.gov.ph/saint-thomas-aquinas-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081146/https://ched.gov.ph/saint-thomas-aquinas-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Vincent De Paul College Seminary [https://ched.gov.ph/saint-vincent-de-paul-college-seminary-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081105/https://ched.gov.ph/saint-vincent-de-paul-college-seminary-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Samar Colleges [https://ched.gov.ph/samar-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080831/https://ched.gov.ph/samar-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Samar State University-Main [https://ssu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211011034231/https://ssu.edu.ph/ |date=2021-10-11 }}
* Samar State University-Basey [http://ssu.edu.ph/basey-campus/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080630/https://ssu.edu.ph/basey-campus/ |date=2021-09-04 }}
* Samar State University-Mercedes [http://ssu.edu.ph/mercedes-campus/]
* Samar State University-Paranas [http://ssu.edu.ph/paranas-campus/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080400/https://ssu.edu.ph/paranas-campus/ |date=2021-09-04 }}
* San Lorenzo Ruiz College of Ormoc, Inc. [https://ched.gov.ph/san-lorenzo-ruiz-college-ormoc-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081339/https://ched.gov.ph/san-lorenzo-ruiz-college-ormoc-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Leyte State University [http://slsuonline.edu.ph/v4/index.php/en/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080352/http://slsuonline.edu.ph/v4/index.php/en/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Leyte State University-San Juan [http://slsuonline.edu.ph/campus/sanjuan/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080325/http://slsuonline.edu.ph/campus/sanjuan/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Leyte State University-Bontoc [http://slsuonline.edu.ph/campus/bontoc/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080325/http://slsuonline.edu.ph/campus/bontoc/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Leyte State University-Hinunangan [http://www.slsuonline.edu.ph/campus/hinunangan/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210821223021/http://www.slsuonline.edu.ph/campus/hinunangan/ |date=2021-08-21 }}
* Southern Leyte State University-Maasin Campus [http://slsuonline.edu.ph/v4/index.php/en/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080352/http://slsuonline.edu.ph/v4/index.php/en/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Leyte State University-Tomas Oppus [http://www.slsuonline.edu.ph/campus/tomasoppus/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080325/http://www.slsuonline.edu.ph/campus/tomasoppus/ |date=2021-09-04 }}
* St. John the Evangelist School of Theology [http://sjest.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080327/http://sjest.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* St. Mary’s College Of Borongan [https://ched.gov.ph/st-marys-college-of-borongan/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080829/https://ched.gov.ph/st-marys-college-of-borongan/ |date=2021-09-04 }}
* St. Mary’s College Of Catbalogan [https://ched.gov.ph/st-marys-college-of-catbalogan-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080826/https://ched.gov.ph/st-marys-college-of-catbalogan-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Peters College Of Ormoc, Inc. [https://ched.gov.ph/st-peters-college-ormoc-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081012/https://ched.gov.ph/st-peters-college-ormoc-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* STI College – Ormoc [http://www.sti.edu/campuses.asp?campus_id=70] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171229003734/http://www.sti.edu/campuses.asp?campus_id=70 |date=2017-12-29 }}
* Sto. Niño College of Ormoc, Inc. [https://ched.gov.ph/sto-nino-college-ormoc-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080520/https://ched.gov.ph/sto-nino-college-ormoc-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Tan Ting Bing Memorial Colleges Foundation Incorporated [https://ched.gov.ph/tan-ting-bing-memorial-colleges-foundation-incorporated-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081128/https://ched.gov.ph/tan-ting-bing-memorial-colleges-foundation-incorporated-profile/ |date=2021-09-04 }}
* The College Of Maasin [https://www.cm.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080354/https://www.cm.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* University Of Eastern Philippines-Catubig [http://uep.edu.ph/]
* University Of Eastern Philippines-Laoang [http://uep.edu.ph/]
* University Of Eastern Philippines-Main [http://uep.edu.ph/]
* University of the Philippines Manila (Palo Leyte) [http://shs.upm.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904093806/https://shs.upm.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* University Of The Philippines Visayas Tacloban College [https://tac.upv.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904094128/https://tac.upv.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Visayas Christian Institute Of Technology, Inc [https://ched.gov.ph/visayas-christian-institute-technology-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081342/https://ched.gov.ph/visayas-christian-institute-technology-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Visayas State University-Isabel [https://www.vsu.edu.ph/academe/satellite-campuses/isabel]
* Visayas State University-Main [https://www.vsu.edu.ph/]
* Visayas State University-Villaba [https://www.vsu.edu.ph/academe/satellite-campuses/villaba]
* Visayas State University- Alang-Alang [https://www.vsu.edu.ph/academe/satellite-campuses/alangalang]
* Visayas State University-Tolosa [https://www.vsu.edu.ph/academe/satellite-campuses/tolosa]
* Western Leyte College Of Ormoc City, Inc. [https://ched.gov.ph/western-leyte-college-ormoc-city-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081130/https://ched.gov.ph/western-leyte-college-ormoc-city-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}</p>
== Rehiyon IX ==
* Aim High College [https://ched.gov.ph/aim-high-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081050/https://ched.gov.ph/aim-high-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Alhadeetha Mindanao College [https://ched.gov.ph/alhadeetha-mindanao-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081004/https://ched.gov.ph/alhadeetha-mindanao-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* AMA Computer College-Zamboanga City [http://amacollege.amaes.edu.ph/p/ama-campuses-zamboanga.html]{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Andres Bonifacio College, Inc. [http://www.abcollege.edu.ph/]
* Ateneo de Zamboanga University [https://www.adzu.edu.ph/]
* Aurora Pioneers Memorial College [https://ched.gov.ph/aurora-pioneers-memorial-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081103/https://ched.gov.ph/aurora-pioneers-memorial-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Ave Maria College [https://ched.gov.ph/ave-maria-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081139/https://ched.gov.ph/ave-maria-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Basilan State College Lamitan Extension
* Basilan State College Main Campus
* Basilan State College Maluso Campus
* Blancia College Foundation, Inc. [https://ched.gov.ph/blancia-college-foundation-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081133/https://ched.gov.ph/blancia-college-foundation-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Brent Hospital and Colleges, Inc. [https://ched.gov.ph/brent-hospital-colleges-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081101/https://ched.gov.ph/brent-hospital-colleges-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Claret College of Isabela [https://ched.gov.ph/claret-college-isabela-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081055/https://ched.gov.ph/claret-college-isabela-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Colegio De San Francisco Javier [https://ched.gov.ph/colegio-de-san-francisco-javier-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081133/https://ched.gov.ph/colegio-de-san-francisco-javier-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Computer Technologies Institute of Zamboanga City [https://ched.gov.ph/computer-technologies-institute-zamboanga-city-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081021/https://ched.gov.ph/computer-technologies-institute-zamboanga-city-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Computer Technologies Institute of Basilan [https://ched.gov.ph/computer-technologies-institute-basilan-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081141/https://ched.gov.ph/computer-technologies-institute-basilan-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Dipolog City Institute of Technology [https://ched.gov.ph/dipolog-city-institute-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081046/https://ched.gov.ph/dipolog-city-institute-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* DMC College Foundation, Inc. [http://dmc.edu.ph/v3/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627225239/http://dmc.edu.ph/v3/ |date=2021-06-27 }}
* Dr. Aurelio Mendoza Memorial College [http://ammc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180131021624/http://ammc.edu.ph/ |date=2018-01-31 }}
* Eastern Mindanao College of Technology [https://ched.gov.ph/eastern-mindanao-college-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080510/https://ched.gov.ph/eastern-mindanao-college-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Ebenezer Bible College and Seminary [http://myebenezerschool.org/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080327/http://myebenezerschool.org/ |date=2021-09-04 }}
* HMIJ – Foundation Philippine Islamic College [https://ched.gov.ph/hmij-foundation-philippine-islamic-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081109/https://ched.gov.ph/hmij-foundation-philippine-islamic-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Hyrons College Philippines [https://ched.gov.ph/hyrons-college-philippines-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080526/https://ched.gov.ph/hyrons-college-philippines-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Immaculate Conception Archdiocesan School [https://www.zamboanga.com/tetuan/icas_col.htm]
* JH Cerilles State College – Bayog [http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180318002831/http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses |date=2018-03-18 }}
* JH Cerilles State College – Canuto MS Enerio [http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180318002831/http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses |date=2018-03-18 }}
* JH Cerilles State College – Dimataling [http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180318002831/http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses |date=2018-03-18 }}
* JH Cerilles State College – Dumingag [http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180318002831/http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses |date=2018-03-18 }}
* JH Cerilles State College – Guipos [http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180318002831/http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses |date=2018-03-18 }}
* JH Cerilles State College – Josefina [http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180318002831/http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses |date=2018-03-18 }}
* JH Cerilles State College – Kumalarang [http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180318002831/http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses |date=2018-03-18 }}
* JH Cerilles State College – Lapuyan [http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180318002831/http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses |date=2018-03-18 }}
* JH Cerilles State College – Mahayag [http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180318002831/http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses |date=2018-03-18 }}
* JH Cerilles State College – Main [http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180318002831/http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses |date=2018-03-18 }}
* JH Cerilles State College – Margosatubig [http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180318002831/http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses |date=2018-03-18 }}
* JH Cerilles State College – Midsalip [http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180318002831/http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses |date=2018-03-18 }}
* JH Cerilles State College – Pagadian [http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180318002831/http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses |date=2018-03-18 }}
* JH Cerilles State College – Ramon Magsaysay [http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180318002831/http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses |date=2018-03-18 }}
* JH Cerilles State College – San Pablo [http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180318002831/http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses |date=2018-03-18 }}
* JH Cerilles State College – Sominot [http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180318002831/http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses |date=2018-03-18 }}
* JH Cerilles State College – Tabina [http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180318002831/http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses |date=2018-03-18 }}
* JH Cerilles State College – Tambulig [http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180318002831/http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses |date=2018-03-18 }}
* JH Cerilles State College – Tigbao [http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180318002831/http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses |date=2018-03-18 }}
* JH Cerilles State College – Tukuran [http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180318002831/http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses |date=2018-03-18 }}
* JH Cerilles State College – Vincenzo Sagun [http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180318002831/http://www.jhcsc.edu.ph/index.php/campuses |date=2018-03-18 }}
* Jose Rizal Memorial State University Dipolog Campus [http://dipolog.jrmsu.edu.ph/]
* Jose Rizal Memorial State University- Katipunan Campus [http://katipunan.jrmsu.edu.ph/]
* Jose Rizal Memorial State University Main [http://jrmsu.edu.ph/]
* Jose Rizal Memorial State University- Siocon Campus [http://siocon.jrmsu.edu.ph/]
* Jose Rizal Memorial State University Tampilisan [http://tampilisan.jrmsu.edu.ph/]
* Jose Rizal Memorial State University-Sibuco External Studies Unit [http://sibuco_campus.jrmsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180903141631/http://sibuco_campus.jrmsu.edu.ph/ |date=2018-09-03 }}
* Juan S. Alano Memorial School [https://ched.gov.ph/juan-s-alano-memorial-school-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081117/https://ched.gov.ph/juan-s-alano-memorial-school-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Lucan Central Colleges, Inc. [https://ched.gov.ph/lucan-central-colleges-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081042/https://ched.gov.ph/lucan-central-colleges-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Marian College [https://ched.gov.ph/marian-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081120/https://ched.gov.ph/marian-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Medina College Ipil, Inc. [https://ched.gov.ph/medina-college-ipil-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081127/https://ched.gov.ph/medina-college-ipil-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Medina College, Inc. [https://ched.gov.ph/medina-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081100/https://ched.gov.ph/medina-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* MEIN College
* Mindanao State University Buug Campus [http://www.msumain.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021012222936/http://www.msumain.edu.ph/ |date=2002-10-12 }}
* Nuevo Zamboanga College [https://ched.gov.ph/nuevo-zamboanga-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081047/https://ched.gov.ph/nuevo-zamboanga-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Pagadian Capitol College [https://ched.gov.ph/pagadian-capitol-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081149/https://ched.gov.ph/pagadian-capitol-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Philippine Advent College [https://ched.gov.ph/philippine-advent-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081116/https://ched.gov.ph/philippine-advent-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Philippine Advent College, Inc. – Salug [https://ched.gov.ph/philippine-advent-college-inc-salug-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081138/https://ched.gov.ph/philippine-advent-college-inc-salug-profile/ |date=2021-09-04 }}<
* Philippine Technological & Marine Sciences [https://ched.gov.ph/philippine-technological-marine-sciences-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081045/https://ched.gov.ph/philippine-technological-marine-sciences-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Pilar College of Zamboanga City Inc. [http://www.pczc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904090341/https://www.pczc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Rizal Memorial Institute of Dapitan City, Inc. [https://ched.gov.ph/rizal-memorial-institute-dapitan-city-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081122/https://ched.gov.ph/rizal-memorial-institute-dapitan-city-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Columban College [http://www.sccpag.edu.ph/]{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Saint Estanislao Kostka College, Inc. [http://sekc.org.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211128171326/http://sekc.org.ph/ |date=2021-11-28 }}
* Saint Joseph College of Sindangan Incorporated [https://ched.gov.ph/saint-joseph-college-sindangan-incorporated-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081124/https://ched.gov.ph/saint-joseph-college-sindangan-incorporated-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Vincent’s College [https://ched.gov.ph/saint-vincents-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081113/https://ched.gov.ph/saint-vincents-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Sibugay Technical Institute, Inc. [http://sibugaytech.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180505210454/http://sibugaytech.edu.ph/ |date=2018-05-05 }}
* SMC Agro -Tech [https://ched.gov.ph/smc-agro-tech-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080529/https://ched.gov.ph/smc-agro-tech-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Southern City Colleges, Inc. [https://ched.gov.ph/southern-city-colleges-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081018/https://ched.gov.ph/southern-city-colleges-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Mindanao Colleges [https://ched.gov.ph/southern-mindanao-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081107/https://ched.gov.ph/southern-mindanao-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Peninsula College [https://ched.gov.ph/southern-peninsula-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080634/https://ched.gov.ph/southern-peninsula-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. John College of Buug Foundation, Inc. [https://ched.gov.ph/st-john-college-buug-foundation-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081104/https://ched.gov.ph/st-john-college-buug-foundation-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Mary’s College of Labason, Inc. [https://ched.gov.ph/st-marys-college-labason-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080839/https://ched.gov.ph/st-marys-college-labason-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* STI College Pagadian [http://www.sti.edu/campuses.asp?campus_id=91#.WhZV8UqWaUk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171218073021/http://sti.edu/campuses.asp?campus_id=91#.WhZV8UqWaUk |date=2017-12-18 }}
* STI College Zamboanga [http://www.sti.edu/campuses.asp?campus_id=82#.WhZWFUqWaUk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171218072952/http://sti.edu/campuses.asp?campus_id=82#.WhZWFUqWaUk |date=2017-12-18 }}
* STI College – Dipolog [http://www.sti.edu/campuses.asp?campus_id=84#.WhZWfkqWaUk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171218072957/http://sti.edu/campuses.asp?campus_id=84#.WhZWfkqWaUk |date=2017-12-18 }}
* Universidad de Zamboanga [https://uz.edu.ph/]
* Universidad de Zamboanga-Ipil [http://uz.edu.ph/academics/uz-pagadian/]
* Universidad de Zamboanga – Pagadian [http://wmsu.edu.ph/]
* Western Mindanao Foundation College, Inc. [https://ched.gov.ph/western-mindanao-foundation-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080842/https://ched.gov.ph/western-mindanao-foundation-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Western Mindanao State University [http://wmsu.edu.ph/]
* Western Mindanao State University Alicia External Studies Unit [http://wmsu.edu.ph/]
* Western Mindanao State University Aurora External Studies Unit [http://wmsu.edu.ph/]
* Western Mindanao State University Curuan External Studies Unit [http://wmsu.edu.ph/]
* Western Mindanao State University Diplahan External Studies Unit [http://wmsu.edu.ph/]
* Western Mindanao State University Imelda External Studies Unit [http://wmsu.edu.ph/]
* Western Mindanao State University Ipil External Studies Unit [http://wmsu.edu.ph/]
* Western Mindanao State University Mabuhay External Studies Unit [http://wmsu.edu.ph/]
* Western Mindanao State University Malangas External Studies Unit [http://wmsu.edu.ph/]
* Western Mindanao State University Molave External Studies Unit [http://wmsu.edu.ph/]
* Western Mindanao State University Naga External Studies Unit [http://wmsu.edu.ph/]
* Western Mindanao State University Olutanga External Studies Unit [http://wmsu.edu.ph/]
* Western Mindanao State University Pagadian External Studies Unit [http://wmsu.edu.ph/]
* Western Mindanao State University Siay External Studies Unit [http://wmsu.edu.ph/]
* Western Mindanao State University Tungawan External Studies Unit [http://wmsu.edu.ph/]
* Yllana Bay View College [https://ched.gov.ph/yllana-bay-view-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081111/https://ched.gov.ph/yllana-bay-view-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Zamboanga City State Polytechnic College [http://www.zcspc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/http://www.zcspc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Zamboanga Del Sur Maritime Institute of Technology [https://ched.gov.ph/zamboanga-del-sur-maritime-institute-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081122/https://ched.gov.ph/zamboanga-del-sur-maritime-institute-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Zamboanga State College of Marine Sciences and Technology [http://www.zscmst.edu.ph/]
== Rehiyon X ==
* ACLC College of Bukidnon, Inc. [http://www.aclcbukidnon.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080358/https://www.aclcbukidnon.com/ |date=2021-09-04 }}
* Adventist Medical Center College [http://www.amcc.edu.ph/]
* Adventist Technological Institute [https://ched.gov.ph/adventist-technological-institute-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081152/https://ched.gov.ph/adventist-technological-institute-profile/ |date=2021-09-04 }}
* AMA Computer College – Cagayan de Oro [https://www.amaes.edu.ph/]
* Blessed Mother College [http://blessedmothercollege.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080330/https://blessedmothercollege.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Bukidnon State University [http://buksu.edu.ph/]
* Bukidnon State University – Alubijid [http://buksu.edu.ph/]
* Bukidnon State University – Baungon [http://buksu.edu.ph/]
* Bukidnon State University – Cabanglasan [http://buksu.edu.ph/]
* Bukidnon State University – Damulog [http://buksu.edu.ph/]
* Bukidnon State University – Iligan [http://buksu.edu.ph/]
* Bukidnon State University – Impasugong [http://buksu.edu.ph/]
* Bukidnon State University – Kadingilan [http://buksu.edu.ph/]
* Bukidnon State University – Kalilangan [http://buksu.edu.ph/]
* Bukidnon State University – Kitaotao [http://buksu.edu.ph/]
* Bukidnon State University – Libona [http://buksu.edu.ph/]
* Bukidnon State University – Malitbog [http://buksu.edu.ph/]
* Bukidnon State University – Medina [http://buksu.edu.ph/]
* Bukidnon State University – Quezon [http://buksu.edu.ph/]
* Bukidnon State University – San Fernando [http://buksu.edu.ph/]
* Bukidnon State University – Sugbongcogon [http://buksu.edu.ph/]
* Bukidnon State University – Talakag [http://buksu.edu.ph/]
* Bukidnon State University – Talisayan [http://buksu.edu.ph/]
* Cagayan de Oro College [http://coc.phinma.edu.ph/]
* Camiguin Polytechnic State College [http://www.cpsc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200311114643/http://www.cpsc.edu.ph/ |date=2020-03-11 }}
* Capitol University [http://www.cu.edu.ph/]
* Central Mindanao University [http://www.cmu.edu.ph/]
* Christ the King College de Maranding [https://ched.gov.ph/christ-king-college-de-maranding-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081041/https://ched.gov.ph/christ-king-college-de-maranding-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Christ the King College [http://ckcgingoog.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150204104928/http://ckcgingoog.edu.ph/ |date=2015-02-04 }}
* Colegio de Sto. Nino de Jasaan [https://ched.gov.ph/colegio-de-sto-nino-de-jasaan-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081140/https://ched.gov.ph/colegio-de-sto-nino-de-jasaan-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Dr. Solomon U. Molina College, Inc. [https://ched.gov.ph/dr-solomon-u-molina-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080631/https://ched.gov.ph/dr-solomon-u-molina-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Fatima College of Camiguin [https://ched.gov.ph/fatima-college-camiguin-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081125/https://ched.gov.ph/fatima-college-camiguin-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Gingoog Christian College [https://ched.gov.ph/gingoog-christian-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081130/https://ched.gov.ph/gingoog-christian-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Gingoog City Colleges [https://ched.gov.ph/gingoog-city-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081010/https://ched.gov.ph/gingoog-city-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Golden Heritage Polytechnic College [https://ched.gov.ph/golden-heritage-polytechnic-college-report/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081049/https://ched.gov.ph/golden-heritage-polytechnic-college-report/ |date=2021-09-04 }}
* IBA College of Mindanao [https://ched.gov.ph/iba-college-mindanao-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080518/https://ched.gov.ph/iba-college-mindanao-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Iligan Capitol College [http://icc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/http://icc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Iligan Medical Center College [http://imcc.edu.ph/]
* La Salle University [https://lsu.edu.ph/]
* Lanao School of Science and Technology Inc. [https://ched.gov.ph/lanao-school-science-technology-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081136/https://ched.gov.ph/lanao-school-science-technology-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Liceo de Cagayan University [http://www.liceo.edu.ph/]
* Lourdes College [https://www.lccdo.edu.ph/]
* Lyceum of Iligan Foundation [http://lif.edu.ph/]
* Masters Technological Institute of Mindanao [https://ched.gov.ph/masters-technological-institute-mindanao-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081211/https://ched.gov.ph/masters-technological-institute-mindanao-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Medina College [https://ched.gov.ph/medina-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081119/https://ched.gov.ph/medina-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Medina Foundation College [https://ched.gov.ph/medina-foundation-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081144/https://ched.gov.ph/medina-foundation-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Mindanao Arts and Technological Institute [https://ched.gov.ph/mindanao-arts-technological-institute-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080523/https://ched.gov.ph/mindanao-arts-technological-institute-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Mindanao State University-Iligan Institute of Technology [https://www.msuiit.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240122192243/https://www.msuiit.edu.ph/ |date=2024-01-22 }}
* Mindanao State University-Lanao del Norte Agricultural College [http://www.msumain.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021012222936/http://www.msumain.edu.ph/ |date=2002-10-12 }}
* Mindanao State University-Maigo School of Arts and Trades [http://www.msumain.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021012222936/http://www.msumain.edu.ph/ |date=2002-10-12 }}
* Mindanao State University-Naawan [http://www.msunaawan.edu.ph/]
* Misamis Institute of Technology [https://ched.gov.ph/misamis-institute-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081331/https://ched.gov.ph/misamis-institute-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Misamis Oriental Institute of Science and Technology [https://ched.gov.ph/misamis-oriental-institute-of-science-and-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081044/https://ched.gov.ph/misamis-oriental-institute-of-science-and-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Misamis University [http://www.mu.edu.ph/]
* Misamis University-Oroquieta [http://www.mu.edu.ph/]
* Mountain View College [http://www.mvc.edu.ph/]
* North Central Mindanao College [https://www.ncmc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/https://www.ncmc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Northern Bukidnon State College [https://ched.gov.ph/northern-bukidnon-state-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081216/https://ched.gov.ph/northern-bukidnon-state-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Northwestern Mindanao Christian College [https://ched.gov.ph/northwestern-mindanao-christian-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081229/https://ched.gov.ph/northwestern-mindanao-christian-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Northwestern Mindanao Institute of Technology [https://ched.gov.ph/northwestern-mindanao-institute-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081345/https://ched.gov.ph/northwestern-mindanao-institute-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Northwestern Mindanao State College of Science and Technology [http://www.nmsc.edu.ph/]
* Oro Bible College [https://ched.gov.ph/oro-bible-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080855/https://ched.gov.ph/oro-bible-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Our Lady of Triumph Institute of Technology [http://www.olt.edu.ph/]
* Philippine College Foundation [https://ched.gov.ph/philippine-college-foundation-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081026/https://ched.gov.ph/philippine-college-foundation-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Philippine Countryville College [https://ched.gov.ph/philippine-countryville-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081205/https://ched.gov.ph/philippine-countryville-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Picardal Institute of Science and Technology [https://ched.gov.ph/picardal-institute-science-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081217/https://ched.gov.ph/picardal-institute-science-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Pilgrim Christian College [https://ched.gov.ph/pilgrim-christian-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080637/https://ched.gov.ph/pilgrim-christian-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Quezon Institute of Technology [https://ched.gov.ph/quezon-institute-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081253/https://ched.gov.ph/quezon-institute-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Roman C. Villalon Memorial College [https://ched.gov.ph/roman-c-villalon-memorial-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081204/https://ched.gov.ph/roman-c-villalon-memorial-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Sacred Heart College of Calamba [https://ched.gov.ph/sacred-heart-college-calamba-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081213/https://ched.gov.ph/sacred-heart-college-calamba-profile/ |date=2021-09-04 }}
* San Agustin Institute of Technology [https://ched.gov.ph/san-agustin-institute-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081247/https://ched.gov.ph/san-agustin-institute-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* San Isidro College [http://sic.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/http://sic.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Santa Monica Institute of Technology [https://ched.gov.ph/santa-monica-institute-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081037/https://ched.gov.ph/santa-monica-institute-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Bukidnon Foundation Academy [https://ched.gov.ph/southern-bukidnon-foundation-academy-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081158/https://ched.gov.ph/southern-bukidnon-foundation-academy-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Capital College [https://ched.gov.ph/southern-capital-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080850/https://ched.gov.ph/southern-capital-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Southern de Oro Philippines College [http://www.southphilcollege.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904094225/https://southphilcollege.com/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Maramag Colleges [https://ched.gov.ph/southern-maramag-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081242/https://ched.gov.ph/southern-maramag-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. John Vianney Theological Seminary [https://ched.gov.ph/st-john-vianney-theological-seminary-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081151/https://ched.gov.ph/st-john-vianney-theological-seminary-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Mary’s Maternity and Children Hospital College [https://ched.gov.ph/st-marys-maternity-children-hospital-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081255/https://ched.gov.ph/st-marys-maternity-children-hospital-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Michael’s College [https://www.smciligan.edu.ph/]
* St. Peter’s College of Misamis Oriental [https://ched.gov.ph/st-peters-college-of-misamis-oriental-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081153/https://ched.gov.ph/st-peters-college-of-misamis-oriental-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Peter’s College [http://www.spc.edu.ph/]
* St. Rita’s College of Balingasag [https://ched.gov.ph/st-ritas-college-balingasag-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081232/https://ched.gov.ph/st-ritas-college-balingasag-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Stella Maris College [https://ched.gov.ph/stella-maris-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081215/https://ched.gov.ph/stella-maris-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* STI College Education Services Group – Mindanao [https://www.sti.edu/]
* STI College – Iligan [https://www.sti.edu/]
* STI College – Malaybalay [https://www.sti.edu/]
* STI College – Valencia [https://www.sti.edu/]
* The New El Salvador College [https://ched.gov.ph/new-el-salvador-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081201/https://ched.gov.ph/new-el-salvador-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* University of Science and Technology [http://www.ustp.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918042922/https://www.ustp.edu.ph/ |date=2021-09-18 }}
* University of Science and Technology – Claveria [http://www.ustp.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918042922/https://www.ustp.edu.ph/ |date=2021-09-18 }}
* University of Science and Technology-Jasaan [http://www.ustp.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918042922/https://www.ustp.edu.ph/ |date=2021-09-18 }}
* University of Science and Technology-Oroquieta [http://www.ustp.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918042922/https://www.ustp.edu.ph/ |date=2021-09-18 }}
* University of Science and Technology-Panaon [http://www.ustp.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918042922/https://www.ustp.edu.ph/ |date=2021-09-18 }}
* Valencia Colleges Inc. [https://ched.gov.ph/valencia-colleges-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081148/https://ched.gov.ph/valencia-colleges-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Vineyard International Polytechnic College [https://www.vipc.edu.ph/]
* Xavier University [http://www.xu.edu.ph/]
== Rehiyon XI ==
* ACES Polytechnic College [https://ched.gov.ph/aces-polytechnic-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081208/https://ched.gov.ph/aces-polytechnic-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* ACES Tagum College [https://ched.gov.ph/aces-tagum-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080532/https://ched.gov.ph/aces-tagum-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* ACLC College of Tagum [http://www.aclc.edu.ph/]
* ACQ College of Ministries [http://acqcm.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180419075141/http://acqcm.edu.ph/ |date=2018-04-19 }}
* Agro-Industrial Foundation College of the Philippines-Matina [http://agrocollegedavao.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180729074916/http://agrocollegedavao.com/ |date=2018-07-29 }}
* AMA Computer College [http://www.ama.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918052446/https://www.ama.edu.ph/ |date=2021-09-18 }}
* Arriesgado College Foundation [https://ched.gov.ph/arriesgado-college-foundation-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080642/https://ched.gov.ph/arriesgado-college-foundation-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Asian International School of Aeronautics and Technology [http://aisat.edu.ph]
* Assumption College of Davao [http://www.assumptiondavao.edu.ph/acd2/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181019000841/http://www.assumptiondavao.edu.ph/acd2/ |date=2018-10-19 }}
* Assumption College of Nabunturan [https://ched.gov.ph/assumption-college-nabunturan-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081157/https://ched.gov.ph/assumption-college-nabunturan-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Ateneo de Davao University [http://www.addu.edu.ph/]
* Brokenshire College [http://www.brokenshire.edu.ph/index.php/home] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080353/http://www.brokenshire.edu.ph/index.php/home |date=2021-09-04 }}
* Card-MRI Development Institute [https://ched.gov.ph/card-mri-development-institute-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081203/https://ched.gov.ph/card-mri-development-institute-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Christian Colleges of Southeast Asia [https://ched.gov.ph/christian-colleges-of-southeast-asia-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081239/https://ched.gov.ph/christian-colleges-of-southeast-asia-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Compostela Valley State College-Main [https://cvsc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/https://cvsc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Compostela Valley State College – Maragusan [https://cvsc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/https://cvsc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Compostela Valley State College – Montevista [https://cvsc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/https://cvsc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Compostela Valley State College – New Bataan [https://cvsc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/https://cvsc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Cor Jesu College [http://www.cjc.edu.ph/]
* Davao Central College [https://ched.gov.ph/davao-central-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081348/https://ched.gov.ph/davao-central-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Davao del Norte State College [http://dnsc.edu.ph/]
* Davao del Sur State College [https://www.dssc.edu.ph/index.php]
* Davao Doctors College [https://www.davaodoctors.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080327/https://www.davaodoctors.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Davao Medical School Foundation [http://www.davaomedicalcollege.org/]
* Davao Oriental State College of Science and Technology-Banaybanay Campus [http://www.doscst.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627225244/http://www.doscst.edu.ph/ |date=2021-06-27 }}
* Davao Oriental State College of Science and Technology-Cateel Extension [http://www.doscst.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627225244/http://www.doscst.edu.ph/ |date=2021-06-27 }}
* Davao Oriental State College of Science and Technology-Main [http://www.doscst.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627225244/http://www.doscst.edu.ph/ |date=2021-06-27 }}
* Davao Oriental State College of Science and Technology-San Isidro Extension [http://www.doscst.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627225244/http://www.doscst.edu.ph/ |date=2021-06-27 }}
* Davao Vision Colleges [https://ched.gov.ph/davao-vision-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081146/https://ched.gov.ph/davao-vision-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Davao Winchester Colleges [https://ched.gov.ph/davao-winchester-colleges-problem/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081034/https://ched.gov.ph/davao-winchester-colleges-problem/ |date=2021-09-04 }}
* DMMA College of Southern Philippines [http://www.dmmacsp.edu.ph/]
* Evangelical Mission College ,Inc. [https://ched.gov.ph/evangelical-mission-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081245/https://ched.gov.ph/evangelical-mission-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Evelyn E. Fabie College, Inc. [https://ched.gov.ph/evelyn-e-fabie-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081221/https://ched.gov.ph/evelyn-e-fabie-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Gabriel Taborin College of Davao Foundation [https://ched.gov.ph/gabriel-taborin-college-davao-foundation-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081223/https://ched.gov.ph/gabriel-taborin-college-davao-foundation-profile/ |date=2021-09-04 }}
* General Baptist Bible College [https://ched.gov.ph/general-baptist-bible-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080852/https://ched.gov.ph/general-baptist-bible-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Holy Child College of Davao [https://ched.gov.ph/holy-child-college-davao-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081250/https://ched.gov.ph/holy-child-college-davao-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Holy Cross College of Calinan [http://hccc.edu.ph/]
* Holy Cross College of Sasa [https://ched.gov.ph/holy-cross-college-of-sasa-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081143/https://ched.gov.ph/holy-cross-college-of-sasa-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Holy Cross of Davao College [http://www.hcdc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904083133/https://www.hcdc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Interface Computer College [http://home.interfacecollege.org/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210126020311/http://home.interfacecollege.org/ |date=2021-01-26 }}
* Institute of International Culinary and Hospitality Entrepreneurship [http://www.ichef.com.ph/]
* Joji Ilagan Career Center Foundation [http://www.jojiilagancareercenter.com/]
* Joji Ilagan International Management School [https://www.theinternationalmanagementschool.com/]
* Jose Maria College [https://jmc.edu.ph/]
* Koinonia Theological Seminary Foundation [https://ched.gov.ph/koinonia-theological-seminary-foundation-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081039/https://ched.gov.ph/koinonia-theological-seminary-foundation-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Laak Institute Foundation [https://ched.gov.ph/laak-institute-foundation-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081226/https://ched.gov.ph/laak-institute-foundation-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Legacy College of Compostela [https://ched.gov.ph/legacy-college-compostela-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081211/https://ched.gov.ph/legacy-college-compostela-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Liceo De Davao [http://liceodedavao.online/index.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/http://liceodedavao.online/index.html |date=2021-09-04 }}
* Lyceum of the Philippines-Davao [https://lpudavao.edu.ph/]
* Malayan Colleges Mindanao [https://mcm.edu.ph/]
* Maryknoll College of Panabo [https://ched.gov.ph/maryknoll-college-of-panabo-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081237/https://ched.gov.ph/maryknoll-college-of-panabo-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Mati Doctors College [https://ched.gov.ph/mati-doctors-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081350/https://ched.gov.ph/mati-doctors-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Mati Polytechnic College [https://ched.gov.ph/mati-polytechnic-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081212/https://ched.gov.ph/mati-polytechnic-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* MATS College of Technology [https://ched.gov.ph/mats-college-of-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081156/https://ched.gov.ph/mats-college-of-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Mindanao Kokusai Daigaku [https://ched.gov.ph/mindanao-kokusai-daigaku-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081206/https://ched.gov.ph/mindanao-kokusai-daigaku-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Mindanao Medical Foundation College [http://mmfcdavao.com.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904093602/https://mmfcdavao.com.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Mt. Apo Science Foundation College [https://ched.gov.ph/mt-apo-science-foundation-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081200/https://ched.gov.ph/mt-apo-science-foundation-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* North Davao Colleges-Panabo [https://ched.gov.ph/north-davao-colleges-panabo-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081218/https://ched.gov.ph/north-davao-colleges-panabo-profile/ |date=2021-09-04 }}
* North Davao College-Tagum Foundation [https://ched.gov.ph/north-davao-college-tagum-foundation-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081154/https://ched.gov.ph/north-davao-college-tagum-foundation-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Northlink Technological College [https://ched.gov.ph/northlink-technological-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081213/https://ched.gov.ph/northlink-technological-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Philippine College of Technology [http://www.pctdavao.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081455/http://www.pctdavao.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Philippine Women’s College of Davao [http://pwc.edu.ph/]
* Polytechnic College of Davao Del Sur [https://ched.gov.ph/polytechnic-college-davao-del-sur-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081234/https://ched.gov.ph/polytechnic-college-davao-del-sur-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Queen of Apostles College Seminary [https://ched.gov.ph/queen-apostles-college-seminary-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080640/https://ched.gov.ph/queen-apostles-college-seminary-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Francis Xavier College Seminary [https://ched.gov.ph/saint-francis-xavier-college-seminary-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081029/https://ched.gov.ph/saint-francis-xavier-college-seminary-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Peter’s College of Toril [https://ched.gov.ph/st-peters-college-toril-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081209/https://ched.gov.ph/st-peters-college-toril-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Samson Polytechnic College of Davao [https://ched.gov.ph/samson-polytechnic-college-davao-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081032/https://ched.gov.ph/samson-polytechnic-college-davao-profile/ |date=2021-09-04 }}
* San Pedro College [http://www.spcdavao.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904083231/http://www.spcdavao.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Serapion C Basalo Memorial Foundation Colleges [https://ched.gov.ph/serapion-c-basalo-memorial-foundation-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081023/https://ched.gov.ph/serapion-c-basalo-memorial-foundation-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* South Philippine Adventist College [http://www.spaconline.org/home/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081829/http://www.spaconline.org/home/ |date=2021-09-04 }}
* Southeastern College of Padada [https://ched.gov.ph/southeastern-college-of-padada-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081042/https://ched.gov.ph/southeastern-college-of-padada-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Philippines Agriculture, Business, Marine and Aquatic School of Technology-Digos [http://spamast.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080354/https://spamast.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Philippines Agriculture, Business, Marine and Aquatic School of Technology-Malita [http://spamast.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080354/https://spamast.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Philippines Baptist Theological Seminary [https://ched.gov.ph/southern-philippines-baptist-theological-seminary-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081220/https://ched.gov.ph/southern-philippines-baptist-theological-seminary-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Francis Xavier Regional Major Seminary of Mindanao [https://ched.gov.ph/st-francis-xavier-regional-major-seminary-of-mindanao-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081259/https://ched.gov.ph/st-francis-xavier-regional-major-seminary-of-mindanao-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. John Paul II College of Davao [https://ched.gov.ph/st-john-paul-ii-college-of-davao-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081304/https://ched.gov.ph/st-john-paul-ii-college-of-davao-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Mary’s College of Baganga [https://ched.gov.ph/st-marys-college-baganga-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081302/https://ched.gov.ph/st-marys-college-baganga-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Mary's College of Bansalan [https://ched.gov.ph/st-marys-bansalan-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081223/https://ched.gov.ph/st-marys-bansalan-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Mary’s College of Tagum [http://www.smctagum.edu.ph/]
* St. Thomas More School of Law And Business [http://stms.edu.ph/]
* STI College – Tagum [http://www.sti.edu/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080602233009/http://www.sti.edu/ |date=2008-06-02 }}
* STI Education Services Group-Davao [http://www.sti.edu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080602233009/http://www.sti.edu/ |date=2008-06-02 }}
* Tagum City College Of Science And Technology Foundation [https://ched.gov.ph/tagum-city-college-science-technology-foundation-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080652/https://ched.gov.ph/tagum-city-college-science-technology-foundation-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Tagum Doctors College [https://ched.gov.ph/tagum-doctors-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081254/https://ched.gov.ph/tagum-doctors-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Tecarro College Foundation [https://ched.gov.ph/tecarro-college-foundation-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081315/https://ched.gov.ph/tecarro-college-foundation-profile/ |date=2021-09-04 }}
* The Rizal Memorial Colleges [http://rmcdavao.com/]
* UM Bansalan College [http://www.umdigoscollege.edu.ph/home] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201203203952/http://www.umdigoscollege.edu.ph/home |date=2020-12-03 }}
* UM Digos College [http://www.umdigoscollege.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201203210454/http://www.umdigoscollege.edu.ph/ |date=2020-12-03 }}
* UM Panabo College [http://www.umdigoscollege.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201203210454/http://www.umdigoscollege.edu.ph/ |date=2020-12-03 }}
* UM Penaplata College [http://www.umdigoscollege.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201203210454/http://www.umdigoscollege.edu.ph/ |date=2020-12-03 }}
* UM Tagum College [http://tagum.umindanao.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080354/http://tagum.umindanao.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* University of Mindanao [http://umindanao.edu.ph/]
* University of Southeastern Philippines-Main [http://www.usep.edu.ph/mintal/]
* University of Southeastern Philippines-Mintal [http://www.usep.edu.ph/mintal/]
* University of Southeastern Philippines-Tagum and Mabini Campus [http://www.usep.edu.ph/tagum-mabini/]
* University of the Immaculate Conception [https://www.uic.edu.ph/]
* University of the Philippines-Mindanao [https://www2.upmin.edu.ph/]{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
== Rehiyon XII ==
* ACLC College of Marbel [https://ched.gov.ph/aclc-college-of-marbel-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080701/https://ched.gov.ph/aclc-college-of-marbel-profile/ |date=2021-09-04 }}
* ACLC College-Gereneral Santos City [https://aclcgensan.net/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309142346/http://www.aclcgensan.net/ |date=2021-03-09 }}
* Adventist College of Technology [https://ched.gov.ph/adventist-college-of-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081225/https://ched.gov.ph/adventist-college-of-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* AMA Computer College-General Santos Campus [https://www.amaes.edu.ph/]
* Asian Colleges and Technological Institute, Inc. [https://ched.gov.ph/asian-colleges-technological-institute-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080537/https://ched.gov.ph/asian-colleges-technological-institute-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* B.E.S.T. College of Polomolok, Inc. [https://ched.gov.ph/b-e-s-t-college-polomolok-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081241/https://ched.gov.ph/b-e-s-t-college-polomolok-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Brokenshire College of SOCSKSARGEN [https://ched.gov.ph/brokenshire-college-socsksargen-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081056/https://ched.gov.ph/brokenshire-college-socsksargen-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Central Mindanao Colleges [https://ched.gov.ph/central-mindanao-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081320/https://ched.gov.ph/central-mindanao-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Central Mindanao Computer School Inc. [https://ched.gov.ph/central-mindanao-computer-school-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081331/https://ched.gov.ph/central-mindanao-computer-school-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Colegio de Kidapawan [http://www.cdk.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120312021126/http://www.cdk.edu.ph/ |date=2012-03-12 }}
* Cotabato Foundation College of Science and Technology [http://cfcst.edu.ph/]
* Cotabato Foundation College of Science and Technology – Antipas [http://cfcst.edu.ph/]
* Cotabato Foundation College of Science and Technology – Katipunan [http://cfcst.edu.ph/]
* Cotabato Foundation College of Science and Technology – Pikit [http://cfcst.edu.ph/]
* Cotabato Medical Foundation College, Inc. [https://ched.gov.ph/cotabato-medical-foundation-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080658/https://ched.gov.ph/cotabato-medical-foundation-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Cronasia Foundation College, Inc. [https://ched.gov.ph/cronasia-foundation-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081259/https://ched.gov.ph/cronasia-foundation-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Dr. Domingo B. Tamondong Memorial Hospital and College Foundation [https://ched.gov.ph/dr-domingo-b-tamondong-memorial-school-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081257/https://ched.gov.ph/dr-domingo-b-tamondong-memorial-school-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Edenton Mission College, Inc [https://ched.gov.ph/edenton-mission-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081334/https://ched.gov.ph/edenton-mission-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Filipino Canadian Community College Foundation [https://filcancollege.com/]
* General Santos Academy, Inc. [https://ched.gov.ph/general-santos-academy-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080908/https://ched.gov.ph/general-santos-academy-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* General Santos Doctors’ Medical School Foundation, Inc. [https://ched.gov.ph/general-santos-doctors-medical-school-foundation-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080655/https://ched.gov.ph/general-santos-doctors-medical-school-foundation-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Gensan College of Technology [https://ched.gov.ph/gensan-college-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081304/https://ched.gov.ph/gensan-college-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Gensantos Foundation, Inc. [https://ched.gov.ph/gensantos-foundation-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080858/https://ched.gov.ph/gensantos-foundation-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Goldenstate College [http://www.goldenstate.edu.ph/home/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190122163545/http://goldenstate.edu.ph/home/ |date=2019-01-22 }}
* Goldenstate College of Kiamba
* Goldenstate College of Koronadal City [http://www.goldenstate.edu.ph/home/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190122163545/http://goldenstate.edu.ph/home/ |date=2019-01-22 }}
* Goldenstate College of Maasim
* Goldenstate College of Malungon
* Green Valley College Foundation [https://ched.gov.ph/green-valley-college-foundation-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080540/https://ched.gov.ph/green-valley-college-foundation-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Green Valley College Foundation – Isulan Campus [https://ched.gov.ph/green-valley-college-foundation-isulan-campus-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081326/https://ched.gov.ph/green-valley-college-foundation-isulan-campus-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Holy Child College of Information Technology, Inc. [https://ched.gov.ph/holy-child-college-information-technology-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081219/https://ched.gov.ph/holy-child-college-information-technology-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Holy Trinity College of General Santos City [http://www.htcgsc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080538/https://www.htcgsc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* I Link College of Science and Technology [https://ched.gov.ph/link-college-science-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080900/https://ched.gov.ph/link-college-science-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* International Cruise Ship College, Inc. [https://ched.gov.ph/international-cruise-ship-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081246/https://ched.gov.ph/international-cruise-ship-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Joji Ilagan International School of Hotel & Tourism Management [https://ched.gov.ph/joji-ilagan-international-school-hotel-tourism-management-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080903/https://ched.gov.ph/joji-ilagan-international-school-hotel-tourism-management-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Kidapawan Doctors College, Inc. [https://ched.gov.ph/kidapawan-doctors-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081323/https://ched.gov.ph/kidapawan-doctors-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* King’s College of Isulan [https://ched.gov.ph/kings-college-isulan-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081238/https://ched.gov.ph/kings-college-isulan-profile/ |date=2021-09-04 }}
* King’s College of Marbel [https://ched.gov.ph/kings-college-marbel-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081318/https://ched.gov.ph/kings-college-marbel-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Korbel Foundation College, Inc. [https://ched.gov.ph/korbel-foundation-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081236/https://ched.gov.ph/korbel-foundation-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Kulaman Academy, Inc. [https://ched.gov.ph/kulaman-academy-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081233/https://ched.gov.ph/kulaman-academy-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Lebak Family Doctor’s School of Midwifery [https://ched.gov.ph/lebak-family-doctors-school-of-midwifery-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081249/https://ched.gov.ph/lebak-family-doctors-school-of-midwifery-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Marbel Institute of Technical College, Inc. [https://ched.gov.ph/marbel-institute-technical-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081216/https://ched.gov.ph/marbel-institute-technical-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Marbel School of Science and Technology [https://ched.gov.ph/marbel-school-science-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081358/https://ched.gov.ph/marbel-school-science-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Marvelous College of Technology [https://ched.gov.ph/marvelous-college-of-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080535/https://ched.gov.ph/marvelous-college-of-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Mindanao Polytechnic College [https://www.mpcgensan.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080353/https://www.mpcgensan.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Mindanao State University-General Santos City [https://msugensan.edu.ph/]
* MMG College of General Santos City [https://ched.gov.ph/mmg-college-of-general-santos-city-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081353/https://ched.gov.ph/mmg-college-of-general-santos-city-profile/ |date=2021-09-04 }}
* New Brighton School of the Philippines
* New Era University-General Santos City [https://ched.gov.ph/new-era-university-general-santos-city-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080906/https://ched.gov.ph/new-era-university-general-santos-city-profile/ |date=2021-09-04 }}
* North Valley College Foundation, Inc. [https://ched.gov.ph/north-valley-college-foundation-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080645/https://ched.gov.ph/north-valley-college-foundation-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* North Point College of Arts and Technology [https://ched.gov.ph/north-point-college-of-arts-and-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081312/https://ched.gov.ph/north-point-college-of-arts-and-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Notre Dame of Dadiangas University [https://nddu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211008064058/https://www.nddu.edu.ph/ |date=2021-10-08 }}
* Notre Dame of Kidapawan College [http://www.ndkc.edu.ph/]
* Notre Dame of Marbel University [http://www.ndmu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070303044347/http://www.ndmu.edu.ph/ |date=2007-03-03 }}
* Notre Dame of Midsayap College [https://www.ndmc.edu.ph/]
* Notre Dame of Salaman College [https://ched.gov.ph/notre-dame-salaman-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081051/https://ched.gov.ph/notre-dame-salaman-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Notre Dame of Tacurong College [http://www.ndtc.edu.ph/]
* Notre Dame-Siena College of Polomolok [https://ched.gov.ph/notre-dame-siena-college-polomolok-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081251/https://ched.gov.ph/notre-dame-siena-college-polomolok-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Pacific Southbay College
* Primasia Foundation College [https://ched.gov.ph/primasia-foundation-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081230/https://ched.gov.ph/primasia-foundation-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Quezon Colleges of Southern Philippines [https://ched.gov.ph/quezon-colleges-southern-philippines-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081302/https://ched.gov.ph/quezon-colleges-southern-philippines-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Ramon Magsaysay Memorial Colleges [https://ched.gov.ph/ramon-magsaysay-memorial-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081329/https://ched.gov.ph/ramon-magsaysay-memorial-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Ramon Magsaysay Memorial College – Marbel [https://ched.gov.ph/ramon-magsaysay-memorial-college-marbel-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081228/https://ched.gov.ph/ramon-magsaysay-memorial-college-marbel-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Read Data Access Computer College [https://ched.gov.ph/read-data-access-computer-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081053/https://ched.gov.ph/read-data-access-computer-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Regency Polytechnic College [https://ched.gov.ph/regency-polytechnic-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081045/https://ched.gov.ph/regency-polytechnic-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Albert Polytechnic College, Inc [https://ched.gov.ph/saint-albert-polytechnic-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081337/https://ched.gov.ph/saint-albert-polytechnic-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Salaman Institute
* Schola De San Jose [https://ched.gov.ph/schola-de-san-jose-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081047/https://ched.gov.ph/schola-de-san-jose-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Senator Ninoy Aquino College Foundation, Inc. [https://ched.gov.ph/senator-ninoy-aquino-college-foundation-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081310/https://ched.gov.ph/senator-ninoy-aquino-college-foundation-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* South East Asian Institute of Technology [https://ched.gov.ph/south-east-asian-institute-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081244/https://ched.gov.ph/south-east-asian-institute-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Baptist College [https://ched.gov.ph/southern-baptist-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080649/https://ched.gov.ph/southern-baptist-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Christian College [http://southernchristiancollege.edu.ph/]
* Southern Mindanao Institute of Technology [https://ched.gov.ph/southern-mindanao-institute-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081356/https://ched.gov.ph/southern-mindanao-institute-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Philippines Methodist College [https://ched.gov.ph/southern-philippines-methodist-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081307/https://ched.gov.ph/southern-philippines-methodist-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Southern Philippine Technical College of Koronadal
* Southpoint College of Arts and Technology [https://ched.gov.ph/southpoint-college-of-arts-and-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081340/https://ched.gov.ph/southpoint-college-of-arts-and-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Alexius College [https://ched.gov.ph/st-alexius-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081345/https://ched.gov.ph/st-alexius-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Luke’s Institute [https://ched.gov.ph/st-lukes-institute-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081307/https://ched.gov.ph/st-lukes-institute-profile/ |date=2021-09-04 }}
* STI College – General Santos City [https://www.sti.edu/campuses.asp?campus_id=80]
* STI College – Tacurong [https://www.sti.edu/campuses.asp?campus_id=93]
* STI College – Koronadal [https://www.sti.edu/campuses.asp?campus_id=89]
* Stratford International School [http://www.stratford.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160718134159/http://stratford.edu.ph/ |date=2016-07-18 }}
* Sultan Kudarat Educational Institution [https://ched.gov.ph/sultan-kudarat-educational-institution-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081342/https://ched.gov.ph/sultan-kudarat-educational-institution-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Sultan Kudarat State University [http://www.sksu.edu.ph/admin/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181010163303/http://sksu.edu.ph/admin/ |date=2018-10-10 }}
* Sultan Kudarat State University – Bagumbayan Campus [http://www.sksu.edu.ph/admin/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181010163303/http://sksu.edu.ph/admin/ |date=2018-10-10 }}
* Sultan Kudarat State University – Isulan Campus [http://www.sksu.edu.ph/admin/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181010163303/http://sksu.edu.ph/admin/ |date=2018-10-10 }}
* Sultan Kudarat State University – Kalamansig Campus [http://www.sksu.edu.ph/admin/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181010163303/http://sksu.edu.ph/admin/ |date=2018-10-10 }}
* Sultan Kudarat State University – Lutayan Campus [http://www.sksu.edu.ph/admin/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181010163303/http://sksu.edu.ph/admin/ |date=2018-10-10 }}
* Sultan Kudarat State University – Palimbang Campus [http://www.sksu.edu.ph/admin/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181010163303/http://sksu.edu.ph/admin/ |date=2018-10-10 }}
* Sultan Kudarat State University – Tacurong Campus [http://www.sksu.edu.ph/admin/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181010163303/http://sksu.edu.ph/admin/ |date=2018-10-10 }}
* University of Southern Mindanao [https://www.usm.edu.ph/]{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* University of Southern Mindanao – Kidapawan City Campus [https://www.usm.edu.ph/]{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Villamor College of Business and Arts [https://ched.gov.ph/villamor-college-business-arts-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080703/https://ched.gov.ph/villamor-college-business-arts-profile/ |date=2021-09-04 }}
* VMC Asian College Foundation, Inc. [https://ched.gov.ph/vmc-asian-college-foundation-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080707/https://ched.gov.ph/vmc-asian-college-foundation-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* West Celebes College of Technology, Inc [https://ched.gov.ph/west-celebes-college-technology-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081059/https://ched.gov.ph/west-celebes-college-technology-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
== CARAGA ==
* ACLC College Of Butuan City, Inc. [http://www.aclcbutuan.edu.ph/]
* Agusan Colleges, Inc. [https://ched.gov.ph/agusan-colleges-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081315/https://ched.gov.ph/agusan-colleges-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Agusan Del Sur College, Inc. [http://agusandelsurcollege.com/]
* Agusan Del Sur State College Of Agriculture And Technology [http://asscat.edu.ph/]
* Andres Soriano Colleges of Bislig [http://ascofbislig.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627224642/https://ascofbislig.com/ |date=2021-06-27 }}
* Asian College Foundation [https://ched.gov.ph/asian-college-foundation-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081313/https://ched.gov.ph/asian-college-foundation-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Balite Institute of Technology-Butuan [https://ched.gov.ph/balite-institute-of-technology-butuan/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081318/https://ched.gov.ph/balite-institute-of-technology-butuan/ |date=2021-09-04 }}
* Bucas Grande Foundation College [https://ched.gov.ph/bucas-grande-foundation-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080542/https://ched.gov.ph/bucas-grande-foundation-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Butuan City Colleges [https://ched.gov.ph/butuan-city-colleges/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081353/https://ched.gov.ph/butuan-city-colleges/ |date=2021-09-04 }}
* Butuan Doctors’ College [https://ched.gov.ph/butuan-doctors-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081348/https://ched.gov.ph/butuan-doctors-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Candelaria Institute Of Cabadbaran, Inc. [https://ched.gov.ph/candelaria-institute-cabadbaran-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081350/https://ched.gov.ph/candelaria-institute-cabadbaran-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Caraga Institute Of Technology [https://ched.gov.ph/caraga-institute-of-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081409/https://ched.gov.ph/caraga-institute-of-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Caraga State University – Cabadbaran Campus [http://www.carsu.edu.ph/]
* Caraga State University – Main [http://www.carsu.edu.ph/]
* De La Salle John Bosco College [http://www.dlsjbc.edu.ph/]
* Don Jose Ecleo Memorial Foundation College Of Science And Technology [https://ched.gov.ph/don-jose-ecleo-memorial-foundation-college-of-science-and-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081310/https://ched.gov.ph/don-jose-ecleo-memorial-foundation-college-of-science-and-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Elisa R. Ochoa Memorial Northern Mindanao School Of Midwifery [https://ched.gov.ph/elisa-r-ochoa-memorial-northern-mindanao-school-midwifery-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080911/https://ched.gov.ph/elisa-r-ochoa-memorial-northern-mindanao-school-midwifery-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Father Saturnino Urios University [http://www.urios.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200427195856/http://www.urios.edu.ph/ |date=2020-04-27 }}
* Holy Child Colleges Of Butuan [https://ched.gov.ph/holy-child-colleges-butuan-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081401/https://ched.gov.ph/holy-child-colleges-butuan-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Merchant Marine Academy of Caraga [https://ched.gov.ph/merchant-marine-academy-of-caraga-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081404/https://ched.gov.ph/merchant-marine-academy-of-caraga-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Mt. Carmel College Of San Francisco, Inc. [https://ched.gov.ph/mt-carmel-college-san-francisco-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081401/https://ched.gov.ph/mt-carmel-college-san-francisco-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Northeastern Mindanao Colleges [https://ched.gov.ph/northeastern-mindanao-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081404/https://ched.gov.ph/northeastern-mindanao-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Northern Mindanao Colleges, Inc. [https://ched.gov.ph/northern-mindanao-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081101/https://ched.gov.ph/northern-mindanao-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Northwestern Agusan Colleges [https://ched.gov.ph/northwestern-agusan-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081358/https://ched.gov.ph/northwestern-agusan-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Philippine Electronics And Communication Institute Of Technology [https://ched.gov.ph/philippine-electronics-communication-institute-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081412/https://ched.gov.ph/philippine-electronics-communication-institute-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Philippine Normal University – Mindanao [https://www.pnumindanao.com/]
* Saint Francis Xavier College, Inc. [https://ched.gov.ph/saint-francis-xavier-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081406/https://ched.gov.ph/saint-francis-xavier-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Joseph Institute Of Technology [http://www.sjit.edu.ph/]
* Saint Michael College [http://www.smccantilan.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080401/http://www.smccantilan.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Michael College Of Caraga [http://www.smccnasipit.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200207111935/http://www.smccnasipit.edu.ph/ |date=2020-02-07 }}
* Saint Peter College Seminary [https://ched.gov.ph/saint-peter-college-seminary-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081221/https://ched.gov.ph/saint-peter-college-seminary-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Theresa College Of Tandag, Inc. [https://ched.gov.ph/saint-theresa-college-tandag-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080913/https://ched.gov.ph/saint-theresa-college-tandag-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Vincent De Paul Diocesan College [https://ched.gov.ph/saint-vincent-de-paul-diocesan-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081415/https://ched.gov.ph/saint-vincent-de-paul-diocesan-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* San Francisco Colleges [https://ched.gov.ph/san-francisco-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081418/https://ched.gov.ph/san-francisco-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Siargao Island Institute Of Technology [http://www.siit.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130313143205/http://www.siit.edu.ph/ |date=2013-03-13 }}
* Southern Technological Institute Of The Philippines, Inc. [https://stipbislig.webs.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080328/https://stipbislig.webs.com/ |date=2021-09-04 }}
* Southway College Of Technology [http://socotech.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904094119/https://socotech.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* St. Jude Thaddeus Institute of Technology [https://ched.gov.ph/st-jude-thaddeus-institute-of-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081334/https://ched.gov.ph/st-jude-thaddeus-institute-of-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Paul University Surigao [http://www.spusedu.com/]
* STI College – San Francisco [https://www.sti.edu/]
* STI College – Surigao [https://www.sti.edu/]
* Surigao Del Sur State University – Cagwait Campus [http://www.sdssu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230701155725/https://www.sdssu.edu.ph/ |date=2023-07-01 }}
* Surigao Del Sur State University – Cantilan Campus [http://www.sdssu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230701155725/https://www.sdssu.edu.ph/ |date=2023-07-01 }}
* Surigao Del Sur State University – Lianga Campus [http://www.sdssu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230701155725/https://www.sdssu.edu.ph/ |date=2023-07-01 }}
* Surigao Del Sur State University – Main [http://www.sdssu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230701155725/https://www.sdssu.edu.ph/ |date=2023-07-01 }}
* Surigao Del Sur State University – San Miguel Campus [http://www.sdssu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230701155725/https://www.sdssu.edu.ph/ |date=2023-07-01 }}
* Surigao Del Sur State University – Tagbina Campus [http://www.sdssu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230701155725/https://www.sdssu.edu.ph/ |date=2023-07-01 }}
* Surigao Doctors’ College [https://ched.gov.ph/surigao-doctors-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081326/https://ched.gov.ph/surigao-doctors-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Surigao Education Center [http://www.sec.edu.ph/index.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904093513/https://www.sec.edu.ph/index.html |date=2021-09-04 }}
* Surigao State College Of Technology – Del Carmen Campus [http://ssct.edu.ph/ssctweb/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190524154617/http://ssct.edu.ph/ssctweb/ |date=2019-05-24 }}
* Surigao State College Of Technology – Main [http://ssct.edu.ph/ssctweb/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190524154617/http://ssct.edu.ph/ssctweb/ |date=2019-05-24 }}
* Surigao State College Of Technology – Mainit Campus [http://ssct.edu.ph/ssctweb/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190524154617/http://ssct.edu.ph/ssctweb/ |date=2019-05-24 }}
* Surigao State College Of Technology – Malimono Campus [http://ssct.edu.ph/ssctweb/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190524154617/http://ssct.edu.ph/ssctweb/ |date=2019-05-24 }}
* Surigao Sur Colleges, Inc. [https://ched.gov.ph/surigao-sur-colleges-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080712/https://ched.gov.ph/surigao-sur-colleges-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* University of Southeastern Philippines-Bislig Campus [http://www.usep.edu.ph/]
== CAR ==
* Abra State Institute of Science and Technology- Bangued [http://www.asist.edu.ph/]
* Abra State Institute of Science and Technology- Lagangilang [http://www.asist.edu.ph/]
* Abra Valley Colleges [https://ched.gov.ph/abra-valley-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081423/https://ched.gov.ph/abra-valley-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* AMA Computer College-Baguio [http://www.ama.edu.ph/contact/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080516/https://www.ama.edu.ph/contact/ |date=2021-09-04 }}
* Apayao State College-Conner [http://www.asc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627225042/http://www.asc.edu.ph/ |date=2021-06-27 }}
* Apayao State College-Luna [http://www.asc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627225042/http://www.asc.edu.ph/ |date=2021-06-27 }}
* Baguio Central University [http://bcu.edu.ph/]
* Baguio City Academy Colleges [https://ched.gov.ph/baguio-city-academy-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080715/https://ched.gov.ph/baguio-city-academy-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Baguio Cornerstone Mediary International College [https://ched.gov.ph/baguio-cornerstone-mediary-international-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081104/https://ched.gov.ph/baguio-cornerstone-mediary-international-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Baguio Colleges of Technology [http://bct.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080328/http://bct.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Benguet State University-Bokod [http://www.bsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330131210/http://www.bsu.edu.ph/ |date=2023-03-30 }}
* Benguet State University-Buguias [http://www.bsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330131210/http://www.bsu.edu.ph/ |date=2023-03-30 }}
* Benguet State University-Main [http://www.bsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330131210/http://www.bsu.edu.ph/ |date=2023-03-30 }}
* Benguet State University-Open University [http://www.bsu.edu.ph/ou] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191227125039/http://www.bsu.edu.ph/ou |date=2019-12-27 }}
* BSBT College [https://ched.gov.ph/bsbt-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081321/https://ched.gov.ph/bsbt-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* BVS Colleges [https://ched.gov.ph/bvs-colleges-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081431/https://ched.gov.ph/bvs-colleges-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Casiciaco Recoletos Seminary [https://www.recoletosdebaguio.edu.ph/]
* Concordia College of Benguet [http://concordia.edu.ph/]
* Cordillera A+ Computer Technology College [https://ched.gov.ph/cordillera-computer-technology-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080916/https://ched.gov.ph/cordillera-computer-technology-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Cordillera Career Development College [http://ccdc.edu.ph/]
* Data Center of the Philippines of Baguio City, Inc. [https://ched.gov.ph/data-center-philippines-baguio-city-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080710/https://ched.gov.ph/data-center-philippines-baguio-city-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Data Center of the Philippines of Bangued, Abra [https://ched.gov.ph/data-center-philippines-bangued-abra-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081332/https://ched.gov.ph/data-center-philippines-bangued-abra-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Divine Word College of Bangued [https://ched.gov.ph/divine-word-college-bangued-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081420/https://ched.gov.ph/divine-word-college-bangued-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Easter College, Inc. [http://www.eastercollege.ph/recent/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191229163647/http://www.eastercollege.ph/recent/ |date=2019-12-29 }}
* Ifugao State University-Aguinaldo [http://ifsu.edu.ph/aguinaldo/]
* Ifugao State University-Hapao [http://ifsu.edu.ph/hapao/]
* Ifugao State University-Lagawe [http://ifsu.edu.ph/about/campuses/lagawe/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721114041/http://ifsu.edu.ph/about/campuses/lagawe/ |date=2018-07-21 }}
* Ifugao State University-Main [http://ifsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080543/https://ifsu.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Ifugao State University-Potia [http://ifsu.edu.ph/about/campuses/potia/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180724224337/http://ifsu.edu.ph/about/campuses/potia/ |date=2018-07-24 }}
* Ifugao State University-Tinoc [http://ifsu.edu.ph/about/campuses/tinoc/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180723010643/http://ifsu.edu.ph/about/campuses/tinoc/ |date=2018-07-23 }}
* International School of Asia and the Pacific [https://ched.gov.ph/international-school-asia-pacific-profile-2/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081329/https://ched.gov.ph/international-school-asia-pacific-profile-2/ |date=2021-09-04 }}
* Kalinga State University-Dagupan [http://www.ksu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210814043102/https://ksu.edu.ph/ |date=2021-08-14 }}
* Kalinga State University-Main [http://www.ksu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210814043102/https://ksu.edu.ph/ |date=2021-08-14 }}
* Kalinga State University-Rizal [http://www.ksu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210814043102/https://ksu.edu.ph/ |date=2021-08-14 }}
* Kalinga Colleges of Science and Technology [https://ched.gov.ph/kalinga-colleges-science-technology-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081426/https://ched.gov.ph/kalinga-colleges-science-technology-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Keystone College, Inc. [https://ched.gov.ph/keystone-college-inc-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081323/https://ched.gov.ph/keystone-college-inc-profile/ |date=2021-09-04 }}
* King’s College of the Philippines [http://kcp.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904094645/https://kcp.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Mt. Province State Polytechnic College-Main [http://mpspc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627224439/https://mpspc.edu.ph/ |date=2021-06-27 }}
* Mt. Province State Polytechnic College-Tadian [http://mpspc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627224439/https://mpspc.edu.ph/ |date=2021-06-27 }}
* Philippine College of Ministry [http://www.pcm.ph/]
* Philippine Military Academy [http://www.pma.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010302162749/http://www.pma.ph/ |date=2001-03-02 }}
* Philippine Nazarene College [http://philnazcollege.edu.ph/]
* Philippine Women’s University-CDCEC [https://www.pwu.edu.ph/cdcec.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080326/https://www.pwu.edu.ph/cdcec.html |date=2021-09-04 }}
* Pines City Colleges [http://www.pcc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080330/http://www.pcc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Louis College of Bulanao [https://ched.gov.ph/saint-louis-college-bulanao-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081428/https://ched.gov.ph/saint-louis-college-bulanao-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Louis University [http://www.slu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920071143/https://www.slu.edu.ph/ |date=2021-09-20 }}
* Saint Tonis College [https://ched.gov.ph/saint-tonis-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081435/https://ched.gov.ph/saint-tonis-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* San Pablo Major Seminary [https://ched.gov.ph/san-pablo-major-seminary-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081224/https://ched.gov.ph/san-pablo-major-seminary-profile/ |date=2021-09-04 }}
* STI College – Baguio [http://www.sti.edu/campuses.asp?campus_id=21] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171218072442/http://sti.edu/campuses.asp?campus_id=21 |date=2017-12-18 }}
* Theological Foundation for Asia (Asia Pacific Theological Seminary) [https://apts.edu/]
* University of Baguio [https://www.ubaguio.edu/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904045157/https://ubaguio.edu/ |date=2021-09-04 }}
* University of the Cordilleras [http://www.uc-bcf.edu.ph/]
* University of the Philippines Baguio [https://www.upb.edu.ph/]
* Xijen College of Mt. Province [https://ched.gov.ph/xijen-college-mt-province-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080545/https://ched.gov.ph/xijen-college-mt-province-profile/ |date=2021-09-04 }}
== NIR ==
* ABE International College of Business and Economics, Bacolod City [http://www.abe.edu.ph/bacolod/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627224630/http://abe.edu.ph/bacolod/ |date=2021-06-27 }}
* AMA Computer College Bacolod [http://www.ama.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918052446/https://www.ama.edu.ph/ |date=2021-09-18 }}
* AMA Computer College-Dumaguete [http://www.ama.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918052446/https://www.ama.edu.ph/ |date=2021-09-18 }}
* Asian College of Science and Technology-Dumaguete [http://www.asiancollege.edu.ph/]
* Binalbagan Catholic College [https://ched.gov.ph/binalbagan-catholic-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081443/https://ched.gov.ph/binalbagan-catholic-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Cabarrus Catholic College [https://ched.gov.ph/cabarrus-catholic-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081340/https://ched.gov.ph/cabarrus-catholic-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Carlos Hilado Memorial State College, Alijis Campus [http://www.chmsc.edu.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=53&Itemid=196] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080339/http://www.chmsc.edu.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=53&Itemid=196 |date=2021-09-04 }}
* Carlos Hilado Memorial State College, Bacolod Campus [http://www.chmsc.edu.ph/]
* Carlos Hilado Memorial State College, Binalbagan Campus [http://www.chmsc.edu.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=59&Itemid=198] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080356/http://www.chmsc.edu.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=59&Itemid=198 |date=2021-09-04 }}
* Carlos Hilado Memorial State College, Fortune Towne Campus [http://www.chmsc.edu.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=92&Itemid=197] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080332/http://www.chmsc.edu.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=92&Itemid=197 |date=2021-09-04 }}
* Carlos Hilado Memorial State College, Main Campus [http://www.chmsc.edu.ph/]
* Central Philippine Adventist College [http://www.cpac.edu.ph/]
* Central Philippines State University, Candoni Campus [http://www.cpsu.edu.ph/cpsu/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117094014/http://www.cpsu.edu.ph/cpsu/ |date=2017-11-17 }}
* Central Philippines State University, Cauayan Campus [http://www.cpsu.edu.ph/cpsu/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117094014/http://www.cpsu.edu.ph/cpsu/ |date=2017-11-17 }}
* Central Philippines State University, Hinigaran Campus [http://www.cpsu.edu.ph/cpsu/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117094014/http://www.cpsu.edu.ph/cpsu/ |date=2017-11-17 }}
* Central Philippines State University, Hinobaan Campus [http://www.cpsu.edu.ph/cpsu/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117094014/http://www.cpsu.edu.ph/cpsu/ |date=2017-11-17 }}
* Central Philippines State University, Ilog Campus [http://www.cpsu.edu.ph/cpsu/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117094014/http://www.cpsu.edu.ph/cpsu/ |date=2017-11-17 }}
* Central Philippines State University, Main Campus [http://www.cpsu.edu.ph/cpsu/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117094014/http://www.cpsu.edu.ph/cpsu/ |date=2017-11-17 }}
* Central Philippines State University, Moises Padilla Campus [http://www.cpsu.edu.ph/cpsu/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117094014/http://www.cpsu.edu.ph/cpsu/ |date=2017-11-17 }}
* Central Philippines State University, San Carlos Campus [http://www.cpsu.edu.ph/cpsu/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117094014/http://www.cpsu.edu.ph/cpsu/ |date=2017-11-17 }}
* Central Philippines State University, Sipalay Campus [http://www.cpsu.edu.ph/cpsu/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117094014/http://www.cpsu.edu.ph/cpsu/ |date=2017-11-17 }}
* Central Philippines State University, Victorias Campus [http://www.cpsu.edu.ph/cpsu/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117094014/http://www.cpsu.edu.ph/cpsu/ |date=2017-11-17 }}
* Colegio de Santa Catalina de Alejandria [https://ched.gov.ph/colegio-de-santa-catalina-de-alejandria-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080808/https://ched.gov.ph/colegio-de-santa-catalina-de-alejandria-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Colegio de Sta. Ana de Victorias [http://www.colegiodestaanadevictorias.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080335/https://www.colegiodestaanadevictorias.com/ |date=2021-09-04 }}
* Colegio San Agustin – Bacolod [http://www.csab.edu.ph/portal/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627225759/http://www.csab.edu.ph/portal/ |date=2021-06-27 }}
* Convention Baptist Bible College [https://ched.gov.ph/convention-baptist-bible-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080718/https://ched.gov.ph/convention-baptist-bible-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Diaz College [https://ched.gov.ph/diaz-college-profile-2/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081345/https://ched.gov.ph/diaz-college-profile-2/ |date=2021-09-04 }}
* Fellowship Baptist College [https://ched.gov.ph/fellowship-baptist-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081107/https://ched.gov.ph/fellowship-baptist-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Foundation University [https://foundationu.com/]
* John B. Lacson Colleges Foundation (Bacolod) [http://www.jblcf-bacolod.edu.ph/courses.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180504015444/http://www.jblcf-bacolod.edu.ph/courses.php |date=2018-05-04 }}
* Kabankalan Catholic College [http://kabankalan-catholic-college.16mb.com/]{{Dead link|date=Oktubre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* La Consolacion College – Bais [https://ched.gov.ph/la-consolacion-college-bais-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080852/https://ched.gov.ph/la-consolacion-college-bais-profile/ |date=2021-09-04 }}
* La Consolacion College, Isabela [https://ched.gov.ph/la-consolacion-college-isabela-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081440/https://ched.gov.ph/la-consolacion-college-isabela-profile/ |date=2021-09-04 }}
* La Consolacion College-Bacolod [http://lcc.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904094118/https://lcc.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
* Mater Dei College of the Marian Missionaries of the Holy Cross [http://www.mmhc.com.ph/directory.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200223143135/http://www.mmhc.com.ph/directory.html |date=2020-02-23 }}
* Maxino College [https://ched.gov.ph/maxino-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081437/https://ched.gov.ph/maxino-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Metro Dumaguete College [https://ched.gov.ph/metro-dumaguete-college-profile-2/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081343/https://ched.gov.ph/metro-dumaguete-college-profile-2/ |date=2021-09-04 }}
* Mount Carmel College [https://ched.gov.ph/mount-carmel-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081337/https://ched.gov.ph/mount-carmel-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Negros College [https://ched.gov.ph/negros-college-profile-2/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080548/https://ched.gov.ph/negros-college-profile-2/ |date=2021-09-04 }}
* Negros Maritime Foundation [https://ched.gov.ph/negros-maritime-foundation-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081446/https://ched.gov.ph/negros-maritime-foundation-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Negros Oriental State University – Bayawan [http://www.norsu.edu.ph/content/Campus/9.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190505185514/http://norsu.edu.ph/content/Campus/9.html |date=2019-05-05 }}
* Negros Oriental State University- Bis I [http://www.norsu.edu.ph/content/Campus/8.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190905202930/http://www.norsu.edu.ph/content/Campus/8.html |date=2019-09-05 }}
* Negros Oriental State University -Bais II [http://www.norsu.edu.ph/content/Campus/8.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190905202930/http://www.norsu.edu.ph/content/Campus/8.html |date=2019-09-05 }}
* Negros Oriental State University-Guihulngan [http://www.norsu.edu.ph/content/Campus/10.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190505185438/http://norsu.edu.ph/content/Campus/10.html |date=2019-05-05 }}
* Negros Oriental State University-Mabinay [http://www.norsu.edu.ph/content/Campus/11.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190505185443/http://norsu.edu.ph/content/Campus/11.html |date=2019-05-05 }}
* Negros Oriental State University-Main [http://www.norsu.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050826074632/http://www.norsu.edu.ph/ |date=2005-08-26 }}
* Negros Oriental State University-Siaton [http://www.norsu.edu.ph/content/Campus/13.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190505185453/http://norsu.edu.ph/content/Campus/13.html |date=2019-05-05 }}
* North Negros College [https://ched.gov.ph/north-negros-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080551/https://ched.gov.ph/north-negros-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Northern Negros State College of Science and Technology, Cadiz Campus [https://www.nonescost.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920233419/https://nonescost.edu.ph/ |date=2021-09-20 }}
* Northern Negros State College of Science and Technology, Calatrava Campus [https://www.nonescost.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920233419/https://nonescost.edu.ph/ |date=2021-09-20 }}
* Northern Negros State College of Science and Technology, Escalante Campus [https://www.nonescost.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920233419/https://nonescost.edu.ph/ |date=2021-09-20 }}
* Northern Negros State College of Science and Technology, Main Campus [https://www.nonescost.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920233419/https://nonescost.edu.ph/ |date=2021-09-20 }}
* Philippine Normal University-Cadiz [https://www.pnu.edu.ph/pnu-visayas/]
* Presbyterian Theological College [https://ched.gov.ph/presbyterian-theological-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081351/https://ched.gov.ph/presbyterian-theological-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Riverside College [https://ched.gov.ph/riverside-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080921/https://ched.gov.ph/riverside-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Sacred Heart Seminary (Bacolod) School of Philosophy [https://ched.gov.ph/sacred-heart-seminary-bacolod-school-philosophy-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081454/https://ched.gov.ph/sacred-heart-seminary-bacolod-school-philosophy-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Saint Francis College- Guihulngan [https://saintfranciscollegeguihulngan.weebly.com/]
* Saint Joseph College of Canlaon [https://ched.gov.ph/saint-joseph-college-canlaon-profile-2/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080723/https://ched.gov.ph/saint-joseph-college-canlaon-profile-2/ |date=2021-09-04 }}
* Silay Institute [http://silayinstitute.edu.ph/]
* Silliman University [http://su.edu.ph/]
* Southern Negros College [https://ched.gov.ph/southern-negros-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081109/https://ched.gov.ph/southern-negros-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Southland College of Kabankalan City [http://southlandcollege.edu.ph/main/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210627225708/http://southlandcollege.edu.ph/main/ |date=2021-06-27 }}
* St. John Mary Vianney Seminary [https://ched.gov.ph/st-john-mary-vianney-seminary-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080720/https://ched.gov.ph/st-john-mary-vianney-seminary-profile/ |date=2021-09-04 }}
* St. Joseph Seminary College [https://ched.gov.ph/st-joseph-seminary-college-profile-2/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081457/https://ched.gov.ph/st-joseph-seminary-college-profile-2/ |date=2021-09-04 }}
* St. Paul University Dumaguete [http://www.spud.edu.ph/]
* STI College Dumaguete [http://www.sti.edu/campuses.asp?campus_id=73#.WhuEXUqWaUk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171218072931/http://sti.edu/campuses.asp?campus_id=73#.WhuEXUqWaUk |date=2017-12-18 }}
* STI College – Bacolod [https://www.sti.edu/default.asp#.WhuEx0qWaUk]
* STI West Negros University [http://www.sti.edu/campuses.asp?campus_id=97#.WhuE4kqWaUk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171218073044/http://sti.edu/campuses.asp?campus_id=97#.WhuE4kqWaUk |date=2017-12-18 }}
* Tañon College [https://ched.gov.ph/tanon-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080918/https://ched.gov.ph/tanon-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* Technological University of the Philippines, Visayas-Talisay [https://ched.gov.ph/technological-university-philippines-visayas-talisay-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904081348/https://ched.gov.ph/technological-university-philippines-visayas-talisay-profile/ |date=2021-09-04 }}
* University of Negros Occidental – Recoletos [http://www.uno-r.edu.ph/]
* University of St. La Salle [http://www.usls.edu.ph/]
* Villaflores College [https://ched.gov.ph/villaflores-college-profile/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904080650/https://ched.gov.ph/villaflores-college-profile/ |date=2021-09-04 }}
* VMA Global College & Training Center [http://www.vma.edu.ph/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210904093038/https://www.vma.edu.ph/ |date=2021-09-04 }}
== Tingnan din ==
* [[Kagawaran ng Edukasyon (Pilipinas)|Kagawaran ng Edukasyon]]
* [[Komisyon sa Mas Mataas na Edukasyon]]
== Mga sanggunian ==
[[Kaurian:Unibersidad at kolehiyo sa Pilipinas| ]]
23r8tyskva4tmrbjxgnnj5153h42wx1
Unyong Europeo
0
3296
2220244
2219479
2026-08-12T16:14:20Z
InternetArchiveBot
113521
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2220244
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Unyong Europeo}}
Ang '''Unyong Europeo (UE)''', na kilala rin bilang '''Samahang Europeo''' o '''Kaisahang Europeo''' ({{lang-en|European Union}} o '''EU''') ay isang [[Supranasyonalismo|supranasyonal]] at [[Intergubernamentalismo|intergubernamental]] na [[Unyong pampolitika|unyon]] ng 28 [[kalayaan|malaya]] at [[demokrasya|demokratikong]] [[Mga estadong-kasapi ng Unyong Europeo|bansang-kasapi]]. Ang Unyong Europeo ay ang pinakamalaking [[kompederasyon]] ng mga malayang estado, na itinatag sa ilalim ng pangalang iyon noong 1992 ng Kasunduan sa Pagkakaisa ng Europa (ang [[Tratado ng Maastricht]]). Subali't, maraming mga aspekto ng Unyon ay namalagi na bago ng araw na iyon sa pamamagitan ng isang serye ng mga sinundang relasyon na bumabalik sa 1951.<ref name="EU Panorama">"[http://europa.eu/abc/panorama/index_en.htm Panorama of the European Union] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091221154348/http://europa.eu/abc/panorama/index_en.htm |date=2009-12-21 }}", Europa. Retrieved 20 Mayo 2006.</ref>
Ang Unyon sa kasalukuyan ay may isang karaniwang [[nag-iisang kalakalan]] na binubuo ng isang [[unyong pang-adwana]], isang [[euro|nag-iisang salapi]] na pinamamahala ng [[Europeong Bangko Sentral]] (sa ngayon ay inaangkin ng 13 ng 28 mga estadong-kasapi), isang [[Karaniwang Patakarang Pansaka]], isang karaniwang patakarang pang-kalakalan, at ng isang [[Karaniwang Patakarang Pampalaisdaan]].<ref>[http://europa.eu/pol/singl/index_en.htm Activities of the EU — Internal market], Europa. Retrieved 20 Mayo 2006.</ref> Isang [[Karaniwang Patakarang Panlabas at Panseguridad]] ay itinatag rin bilang ikalawa sa mga [[tatlong haligi ng Unyong Europeo]]. Ang [[Kasunduang Schengen]] ay nagpaalis ng mga kontrol sa pasaporte para sa ilang mga estadong-kasapi, at ang pagsusuring pang-adwana ay inalis rin sa maraming mga interyor na hangganan sa UE, na gumawa sa isang ekstento isang nag-iisang espasyo ng mobilidad para sa mga [[Pagkamamamayan sa Unyong Europeo|mamamayan ng UE]] na manirahan, mag-biyahe, mag-trabaho at mamuhunan.<ref>"[http://ec.europa.eu/justice_home/fsj/freetravel/frontiers/fsj_freetravel_schengen_en.htm Abolition of internal borders and creation of a single EU external frontier]", Europa. Retrieved 20 Mayo 2006.</ref>
Ang mga pinakamahalagang institusyon ng UE ay nagsasama ng [[Sangguniang Europeo]], ang [[Lupong Europeo]], ang [[Hukumang Europeo ng Katarungan]], ang [[Batasang Europeo]], ang [[Konsehong Europeo]], at ang [[Europeong Bangko Sentral]]. Ang mga pinanggalingan ng Parlamentong Europeo ay bumabalik sa dekadang 1950 at ng mga nagtatatag ng tratado, at mula sa 1979 ang mga miyembrong nito ay inihahalalal ng mga taong kanilang kinakatawan. Kada limang taon nagkakaroon ng halalan kung saan ang mga naka-rehistrong mamamayan ng UE ay maaaring bumoto.
Ang mga aktibidad ng Unyong Europeo ay sumasakop sa karamihang lapad ng patakarang publiko, mula sa patakarang [[ekonomika]] sa [[ugnayang panlabas]], [[tanggulan (militar)|tanggulan]], pagsasaka at kalakalan. Pero, ang ekstento ng kapangyarihan nito ay umiiba ng kahanga-hanga kahalubilo ng mga sakop. Sa ilan ang UE ay maaaring magkawangis sa isang [[pederasyon]] (hal. sa ugnayang pampananalapi, patakarang agrikultural, pang-kalakalan at pang-kalikasan, patakarang ekonomika at panlipunan), sa iba isang [[kompederasyon]] (hal. sa ugnayang panloob), at sa iba pa rin isang [[organisasyong internasyonal]] (hal. sa ugnayang panlabas).
==Kasaysayan==
===Pamayanang Europeo ng Karbon at Asero===
[[Talaksan:Schuman Declaration.jpg|left|thumb|Gumagawa ng [[Pahayag ni Schuman|panukala]] si [[Robert Schuman]] ng Pamayanang Karbon at Asero noong 1950]]
Isa sa mga unang nagtagumpay na panukala para sa Kooperasyong Europeo ay ang pagkakaroon ng Pamayanang Europeo ng Karbon at Asero noong 1951. Ito ay naging layunin upang mamahala ang mga industriya ng [[karbon]] at [[asero]] ng mga bansang-kasapi, ang namumunong [[Pransiya]] at [[Kanlurang Alemanya]]. Ito rin ay naging layunin kung saan nangyari ang [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] sa pagitan nila, na ang karbon at bakal ay mga punong kasangkapan para sa matinding digmaan. Ang mga ibang kasaping nagtatag ay [[Italya]] at ang mga bansang [[Benelux]]: ang [[Belhika]], [[Olanda]], at [[Luxembourg]].<ref name="Europa History 1945-1959">{{cite web |title=A peaceful Europe - the beginnings of cooperation |publisher=[[Europa (web portal)|Europa]] |url=http://europa.eu/abc/history/1945-1959/index_en.htm |accessdate=2007-06-25}}</ref>
===Mga Pamayanang Europeo===
Ang mga karagdagang pamayanan ay nalikha noong 1957: ang [[Pamayanang Pang-ekonomikong Europeo]] (EEC) na nagtatag ng unyong pang-adwana, ay ang [[Pamayanang Lakas-Atomikong Europeo]] (Euratom) para sa kooperasyon sa pagpapaunlad ng [[enerhiyang nuklear]].<ref name="Europa History 1945-1959"/> Noong 1967 ang [[Kasunduang Pinag-isahan]] ay nakalikha ng isang langkay ng mga institusyon para sa mga tatlong pamayanan, na tinutukoy nang magkakasama bilang Mga Pamayanang Europeo, bagama't, ang ''[[Pamayanang Europeo]]'' ay kilala nang karaniwan lamang.<ref name="ENA Merge">{{cite web |title=Merging the executives |publisher=[[European Navigator]] |url=http://www.ena.lu?lang=2&doc=473 |accessdate=2007-06-25}}</ref>
Noong 1973 ang mga Pamayanang Europeo ay lumawak nang sumapi ang [[Denmark|Dinamarka]], [[Ireland|Irlanda]] at ang [[United Kingdom|Nagkakaisang Kaharian]].<ref name="ENA First enlargement">{{cite web |title=The first enlargement |publisher=[[European Navigator]] |url=http://www.ena.lu/?lang=2&doc=555 |accessdate=2007-06-25 |archive-date=2011-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110809230034/http://www.ena.lu/?lang=2&doc=555 |url-status=dead }}</ref> Nakipag-usap ang [[Norway|Norwega]] na sumanib sa panahong iyon ngunit iniwaksi ang pagkakasapi sa pamamagitan ng reperendum kaya nanatili sa labas ang bansa.
[[Talaksan:Rometreaty.jpg|left|thumb|Ang paglikha ng [[Pamayanang Europeo|Pamayanang Pang-ekonomikong Europeo]] ng [[Kasunduan ng Roma|Kasunduang Roma]] noong 1957]]
Noong 1979, lumaganap ang unang tuwid at demokratikong halalan ng mga kasapi ng Batasang Europeo.<ref name="ENA New Parliament">{{cite web |title=The new European Parliament |publisher=[[European Navigator]] |url=http://www.ena.lu/?lang=2&doc=571 |accessdate=2007-06-25 |archive-date=2011-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110809230038/http://www.ena.lu/?lang=2&doc=571 |url-status=dead }}</ref> Ito ang unang halalan ng Europa na pinayagan ang mga mamamayan na maghalal ng mga 410 MEP sa Batasang Europeo, at ito rin ang unang halalang pansabansaan sa kasaysayan ng daigdig.
Sumapi ang mga bansang [[Gresya]], [[Espanya]] at [[Portugal]] sa loob ng dekada 80.<ref name="ENA Enlargement negotiations">{{cite web |title=Negotiations for enlargement |publisher=[[European Navigator]] |url=http://www.ena.lu/?lang=2&doc=6525 |accessdate=2007-06-25 |archive-date=2011-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110809230016/http://www.ena.lu/?lang=2&doc=6525 |url-status=dead }}</ref> Ang [[Kasunduang Schengen]] noong 1985 ay naglikha ng malawakang [[Kontrol sa hangganan|pagbubukas ng mga hangganan]] na hindi gumagamit ng [[pasaporte]] sa pagitan ng mga bansang-kasapi.<ref name="Europa History 1990-1999">{{cite web |title=A Europe without frontiers |publisher=[[Europa (web portal)|Europa]] |url=http://europa.eu/abc/history/1990-1999/index_en.htm |accessdate=2007-06-25}}</ref> Noong 1986, nagsimulang gumamit ang [[watawat na Europeo]] at nilagdaan ng mga pinuno ang [[Batas ng Isahang Pang-europeo]]. Ang batas na ito ay nagbibigay ng pagbabago ng paraan ng paggawa ng pasiyang pampamayanan habang kumikilos upang makamtan ang pagiging kasapi, nagbibigay ng layunin upang mabawasan ang mga [[impedimento sa kalakalan]] at magpapakilala ng malawak na [[Kooperasyong Pampolitika ng Europa]].
===Unyong Europeo===
[[Talaksan:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|thumb|Ang pagbagsak ng [[Kurtinang Bakal]] ay nagbigay-daan sa [[Pagpapalawak ng Unyong Europeo|pagpapalawak]] nang pasilangan. ([[Dingding ng Berlin]])]]
Pagkatapos ng pagbagsak ng [[Kurtinang Bakal]], and dating [[Silangang Alemanya]] ay naging bahagi ng pamayanan kasabay ng pagkakaisa sa isang Alemanya.<ref name="Europa History 1980-1989">{{cite web |title=1980-1989 The changing face of Europe - the fall of the Berlin Wall |publisher=[[Europa (web portal)|Europa]] |url=http://europa.eu/abc/history/1980-1989/index_en.htm |accessdate=2007-06-25}}</ref> Nang lumalawak patungong [[Silangang Europa]] bilang bahagi ng usapan, pinayangan ang [[pamantayang Copenhagen]] para sa mga kandidatong-kasapi ng Unyong Europeo.
Ang [[Kasunduan ng Maastricht]] ay naging ganap nang lubos noong 1 Nobyembre 1993.<ref>{{cite web |title=Treaty of Maastricht on European Union |url=http://europa.eu/scadplus/treaties/maastricht_en.htm |work=Activities of the European Union |publisher=[[Europa (web portal)|Europa]] |accessdate=2007-10-20 |archive-date=2007-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071021040202/http://europa.eu/scadplus/treaties/maastricht_en.htm |url-status=dead }}; {{cite book |last=Craig |first=Paul |author2=Grainne De Burca , P. P. Craig |title=EU Law: Text, Cases and Materials |url=https://archive.org/details/eulawtextcasesma0000crai_w8o5 |edition=4th ed. |year=2006 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |isbn=978-0-19-927389-8 |pages=[https://archive.org/details/eulawtextcasesma0000crai_w8o5/page/15 15]}}</ref> Ipinakilala ang salitang Unyong Europeo at itinatag ang [[Tatlong haligi ng Unyong Europeo|tatlong haligi]] nito. Ang salitang Pamayanang Europeo ay tinutukoy sa unang haligi na nakilala na dating Mga Pamayanang Europeo. Ang ikalawa at ikatlong haligi ay may kapakanan sa [[patakarang panlabas]] at [[ugnayang pantahanan]], na may higit na antas na malapagitang-pamahalaan ng pagkikiisa. Sa wikang kolokyal, ang salitang Unyong Europeo ay ipinalit sa salitang ''Pamayanang Europeo''. Ang kanyang bakas bilang pangalan ng unang haligi ay ipapawalang-bisa sa sistemang haligi kung ang [[Kasunduan ng Lisbon]] ay magiging ganap.
Sumanib ang mga bansang [[Austria|Awstrya]], [[Sweden|Suwesa]] at [[Finland]]ya noong 1995. Binago ng [[Kasunduan ng Amsterdam]] ang kasunduang Maastricht noong 1997 sa mga bahagi tulad ng demokrasya at patakarang panlabas. Ang Amsterdam ay nasundan ng [[Kasunduan ng Nice]] noong 2001, na may pagbabago sa mga kasunduang Roma at Maastricht na payagan ang UE na gampanan sa pagpapalawak mula sa silangan.
Noong 2002, ipinagtibay ng labindalawang bansang-kasapi ang [[euro]] bilang isang pananalapi. Mula't sapul, ang [[Eurosona]] ay lumawak upang mapalibot ang labinlimang bansa. Noong 2004, namasdan ang pagpapalawak ng UE nang sumanib ang mga sampung bagong bansa na nagmumula sa [[Hanay Pansilangan]].<ref name="Europa History 2000">{{cite web |title=A decade of further expansion |publisher=[[Europa (web portal)|Europa]] |url=http://europa.eu/abc/history/2000_today/index_en.htm |accessdate=2007-06-25 |archive-date=2007-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070615031714/http://europa.eu/abc/history/2000_today/index_en.htm |url-status=dead }}</ref> Pagkalipas ng talong taon, sumanib ang dalwang bansa, [[Bulgarya]] at [[Romania|Rumania]].<ref name="Europa History 2000"/> Sumanib ang bansang [[Croatia]] noong 2013.<ref>{{cite web|title=Croatia becomes the 28th member state of the European Union|url=http://europa.eu/newsroom/calendar/event/292084/croatia-joins-the-eu|publisher=[[Europa (web portal)|Europa]]|accessdate=2013-12-29|archive-date=2013-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20130629031034/http://europa.eu/newsroom/calendar/event/292084/croatia-joins-the-eu|url-status=dead}}</ref>
Ang isang kasunduan na nakapaglikha ng saligang-batas para sa UE ay nilagdaan sa [[Rome|Roma]] noong 2004, tangkaing palitan ang lahat ng mga dating kasunduan sa iisang dokumento. Subali't hindi natuloy ang pagpapatunay nang tumanggi ang mga botanteng Pranses at mga Olandes sa mga [[reperendum]]. Noong 2007, pinayagan na mapalitan ang panukalang-batas sa bagong [[Kasunduang Reporma]], na mas mabuting baguhin na lamang kaysa mapalitan ang mga umiiral na kasunduan. Nilagdaan ang kasunduang ito noong 13 Disyembre 2007 sa [[Lisbon]] at kinilala bilang [[Kasunduan ng Lisbon|Kasunduang Lisbon]] at napalaganap ito noong Enero 2009.
==Mga bansang-kasapi==
{{See also|Estados Unidos ng Europa}}
[[Talaksan:EU Member states and Candidate countries map.svg|thumb|Mga estadong-kasapi at kandidato sa paglawak ng Unyong Europeo]]
Upang sumapi sa UE, kailangang makamtan ng bansa ang [[pamantayang Copenhagen]] na isinulat sa 1993 Sangguniang Europeo ng [[Copenhagen]]. Kailangan nilang magpanatili ng matatag na demokrasya na may paggalang sa [[karapatang pantao]] at ang [[tuntunin ng batas]]; isang masigasig na kalakalang ekonomiya na may kakayahang makipagpaligsahan sa loob ng UE; at ang pagtanggap ng mga obligasyon bilang kasapi, kasama ang batas ng UE. Tungkulin ng [[Sangguniang Europeo]] na magsuri ng mga katuparan sa pamantayan ng isang bansa.<ref name="Accession Criteria">{{cite web |title=Accession criteria (Copenhagen criteria) |publisher=[[Europa (web portal)|Europa]] |url=http://europa.eu/scadplus/glossary/accession_criteria_copenhague_en.htm |accessdate=2007-06-26}}</ref>
Ang Unyong Europeo ay binubuo ng 28 [[Kalayaan|malalayang]] [[bansa]] na nakikilala bilang mga bansang-kasapi: [[Alemanya]], [[Austria]], [[Belhika]], [[Bulgarya]], [[Croatia]], [[Dinamarka]], [[Eslobakya]], [[Eslobenya]], [[Espanya]], [[Estonya]], [[Gresya]], [[Republika ng Irlanda|Irlanda]], [[Italya]], [[Latbiya]], [[Litwaniya]], [[Luxembourg]], [[Malta]], ang [[United Kingdom|Nagkakaisang Kaharian]], [[Olanda]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], [[Portugal]], [[Pransiya]], [[Rumanya]], [[Suwesya]], [[Tsekya]], [[Tsipre]] at [[Unggarya]].<ref>{{cite web |title=European Countries |url=http://europa.eu/abc/european_countries/index_en.htm |publisher=[[Europa (web portal)|Europa]] |accessdate=2007-09-05}}</ref>
Mayroong dalawang opisyal na bansang-kandidato, Dating Republikang Yugoslav ng [[Republika ng Masedonya|Masedonya]], at [[Turkiya]]; ang mga kanlurang Balkan na bansang [[Albanya]], [[Bosnia at Herzegovina]], [[Montenegro]], at [[Serbya]] ay opisyal na nakilala bilang mga kandidatong may potensiyal.<ref name="Europa Enlargement">{{cite web |title=European Commission - Enlargement - Candidate and Potential Candidate Countries |publisher=[[Europa (web portal)|Europa]] |url=http://ec.europa.eu/enlargement/countries/index_en.htm |accessdate=2007-06-26}}</ref>
Ang mga apat na bansa ng Kanlurang Europa na piniling huwag nang sumanib sa UE ay bahagyang may tungkulin sa ekonomiya at mga alituntunin ng UE: [[Iceland]], [[Liechtenstein]], at [[Noruwega]] na bahagi ng mga bansa ng [[isahang kalakalan]] sa pamamagitan ng [[Espasyong Ekonomikong Europeo]], at ang [[Suwisa]] na may magkatulad na ugnayan sa pamamagitan ng mga kasunduang [[Bilateralismo|bilateral]].<ref name="CH">{{cite web |title=The EU's relations with Switzerland |publisher=[[Europa (web portal)|Europa]] |url=http://ec.europa.eu/external_relations/switzerland/intro/index.htm |accessdate=2007-09-16 |archive-date=2008-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081219060447/http://ec.europa.eu/external_relations/switzerland/intro/index.htm |url-status=dead }}</ref> Ang mga maliliit na bansa na may kaugnayan sa UE tulad ng [[Monaco]], [[San Marino]], at [[Lungsod ng Vatican|Lungsod ng Vatikan]] ay kabilang sa paggamit ng [[euro]] at iabng kooperasyon.
==Pamamahala==
<imagemap>
Image:Mga haligi ng Unyong Europeo.png|thumb|Ang mga tatlong haligi na nagtataguyod ng Unyong Europeo (maaaring magklik)
rect 3 41 54 170 [[Pamayanang Europeo]]
rect 65 42 115 170 [[Karaniwang Patakaranng Panlabas at Pangkaligtasan]]
rect 126 42 176 170 [[Kooperasyong Pampulisya at Panghukuman sa Kaganapang Krimen]]
</imagemap>
Ang UE ay nakabatay sa mga serye ng mga kasunduan na nakapagbuo ng pangkasalukuyang istruktura sa pamamagitan ng mga sunud-sunod na karagdagan at mga susog.<ref>{{cite web |title=Sources of EU law |url=http://ec.europa.eu/ireland/general_information/legal_information_and_eu_law/sources_eu_law/index_en.htm |publisher=[[Europa (web portal)|Europa]] |accessdate=2007-09-05}}</ref> Tiniyak ng mga kasunduan ang malawak na mithiing pampatakaran ng organisasyon at itinatag ang mga institusyon na may kapangyarihang naaayon sa batas na kinakailangan upang isakatuparan ang mga mithiing ito, kabilang ang kakayahan upang isabatas ang lehislasyon<ref name="art249 Rome">{{cite web |title=European Community consolidated treaty, (article 249, provisions for making regulations) |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2006/ce321/ce32120061229en00010331.pdf |author=[[EUR-Lex]] |publisher=[[Europa (web portal)|Europa]] |accessdate=2007-11-08 |archive-date=2007-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071201005900/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2006/ce321/ce32120061229en00010331.pdf |url-status=dead }}</ref> na makakapagbago nang tuwiran ang lahat ng mga bansang-kasapi at ang kanilang mga naninirahan (ang prinsipyo ng '[[tuwirang dulot]]').<ref name="Direct Effect">Alinsunod sa prinsipyo ng [[Law of the European Union#Direct effect|tuwirang Sanhi]] na unang lumuhog sa pasiya ng Hukuman ng Katarungan{{cite court |litigants=Van Gend en Loos v. Nederlanse Administratie Der Belastingen |reporter=Eur-Lex |court=European Court of Justice |date=1963 |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:61962J0026:EN:HTML}}. Tingnan sa: Craig and de Búrca, ch. 5.</ref> Ang mga pambansang hukuman ay nagpapatupad ng mga kasunduan ng UE at ang mga batas na inaakto sa ilalim nila. Sa kaso ng pagsasalungat kung saan ang batas na nanggaling sa lehislasyong UE na nakakapagbangga sa isa pang pambansang batas, ang batas ng UE ay isinasaalang-alang upang mahawakan ang karapatang mabigyan ng kahalagahan (prinsipyo ng 'Kataasan').<ref name="Supremacy">Alinsunod sa prinsipyo ng [[Law of the European Union#Supremacy|Kataasan]] na itinatag ng ECJ sa Kaso 6/64, ''Falminio Costa v. ENEL'' [1964] ECR 585. Tingnan sa Craig and de Búrca, ch. 7. Tingnan din sa: [[Factortame case|''Factortame Ltd. v. Secretary of State for Transport (No. 2) [1991] 1 AC 603'']], ''Solange II'' (''Re Wuensche Handelsgesellschaft'', BVerfG decision of 22 Oktubre 1986 [1987] 3 CMLR 225,265) and ''Frontini v. Ministero delle Finanze'' [1974] 2 CMLR 372; ''Raoul George Nicolo'' [1990] 1 CMLR 173.</ref> Ang mga pasiya higgil sa lehislasyong UE ay maaaring masangguni sa [[Hukumang Europeo ng Katarungan]] sa pamamagitan ng mga pambansang hukuman. Ang UE ay natatasahan ng bilang ng mga institusyon, sa una pa lamang ang [[Sanggunian ng Unyong Europeo]], ang [[Komisyong Europeo]], at ang Batasang Europeo.
Ang UE ay palaging isinasalarawan bilang nahahati sa tatlong saklaw ng pananagutan, na tinatawag na '[[Tatlong haligi ng Unyong Europeo|mga haligi]]'. Ang likas na mga patakaran ng Pamayanang Europeo ay nakabuo ng unang haligi, habang ang ikalawa ay binubuo ng [[Karaniwang Patakarang Panlabas at Pangkaligtasan]]. Ang ikatlong haligi ay likas na binubuo ng mga Ugnayang Pangkatarungan at Pantahanan, gayumpaman napapanagutan sa mga pagbabago na ipinakilala ng mga kasunduang Amsterdam at Nice, ito'y pangkasalukuyang binubuo lamang ng [[Kooperasyong Pampulisya at Panghukuman sa Kaganapang Krimen]]. Sinasabi nang malawakan, ang ikalawa at ikatlong haligi ay maisasalarawan bilang mga intergubernaturyal na haligi sapagka't ang mga institusyong supranasyonal ng Komisyon, Batasan at ang Hukuman ng Katarungan ay gumaganap nang di-gaano ng isang tungkulin o wala sa lahat. Karamihan sa mga gawain ng UE ay nagmumula sa ilalim ng unang, Pamayanan na haligi. Ito ay halos umaakma nang halos nakakatipid at ang institusyong supranasyonal ay may higit na impluwensiya.<ref name="Glossary Pillars">{{cite web |title=Pillars of the European Union |publisher=[[Europa (web portal)|Europa]] |url=http://europa.eu/scadplus/glossary/eu_pillars_en.htm |accessdate=2007-06-27}}</ref>
===Komisyon===
Ang [[Komisyong Europeo]] ay gumaganap bilang kanang-kamay na tagapagpaganap ng UE at may tungkulin ukol sa [[kusang panlehislatibo|pagkukusa ng lehislasyon]] at ang pang-araw-araw tumatakbo ng UE. Ito ay nagbabalak upang kumilos nang nag-iisa sa kalamangan ng UE bilang isang kabuuan, na tutol sa Sanggunian na binubuo ng mga pinuno ng mga bansang-kasapi na nagninilay-nilay sa mga pambansang kapakanan. Ang komisyon ay natitingnan din bilang makina ng pagbubuo ng Europa. Ito'y kasalukuyang binubuo ng mga 27 [[Komisyonadong Europeo|komisyonado]] para sa mga iba't ibang saklaw ng patakaran, isa mula sa bawat bansang-kasapi.
Ang [[Pangulo ng Komisyon]] at ang lahat ng ibang komisyonado ay nanominahan ng Sanggunian. Ang pagtatalaga ng Pangulo ng Komisyon, at ang Komisyon din sa kabuuang ito, ay kiakailangang patotohanan ng Batasan.<ref name="Europa Institutions Commission">{{cite web |title=Institutions: The European Commission |publisher=[[Europa (web portal)|Europa]] |url=http://europa.eu/institutions/inst/comm/index_en.htm |accessdate=2007-06-25 |archive-date=2007-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070623104055/http://europa.eu/institutions/inst/comm/index_en.htm |url-status=dead }}</ref>
===Batasan===
[[Talaksan:EP Strasbourg hemicycle l-gal.jpg|thumb|Ang hemisiklo ng Batasan ng UE sa gusaling Louise Weiss sa [[Strasbourg]]]]
[[Talaksan:Belgique - Bruxelles - Schuman - Berlaymont - 01.jpg|thumb|right|European Commission (Brussels)]]
Ang Batasang Europeo ay binubuo ng kalahati ng tagapagbatas ng UE. Ang mga 785 [[Kasapi ng Batasang Europeo]] (KBE) ay tuwirang inihalal ng mga [[Pagkamamamayan ng Unyong Europeo|mamamayan ng UE]] tuwing limang taon. Bagama't ang mga KBE ay inihalal sa pambansang batayan, manapa'y sila'y umuupo alinsunod sa mga [[Pampolitikang pangkat ng Unyong Europeo|pampolitikang pangkat]] kaysa sa kanilang kabansaan. Bawat bansa ay may buklod na bilang ng mga upuan. Ang Batasan at ang Sanggunian ay nagbubuo at nagpapasa ng lehislasyon nang sama-sama, na gumagamit ng [[Kapwa-pasiyang pamantayan|kapwa-pasiya]], sa tiyak na saklaw ng patakaran. Ang pamamaraang ito ay magpapalawig sa mga maraming bagong saklaw sa ilalim ng minumungkahing [[Kasunduan ng Lisbon]], at samakatuwid magpapalaki ng kapangyarihan at kaugnayan ng Batasan. Ang Batasan ay may kapangyarihan ding tanggihan o punain ang Komisyon at ang badyet ng UE. Ang [[Pangulo ng Batasang Europeo]] ay dumadaig sa tungkulin ng [[ispiker]] sa batasan at kumakatawan ito nang panlabas. Ang pangulo at ang mga pangalawang pangulo ay inihalal ng KBE tuwing dalawa at kalahating taon.<ref name="Europa Institutions Parliament">{{cite web |title=Institutions: The European Parliament |publisher=[[Europa (web portal)|Europa]] |url=http://europa.eu/institutions/inst/parliament/index_en.htm |accessdate=2007-06-25 |archive-date=2007-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070624114722/http://europa.eu/institutions/inst/parliament/index_en.htm |url-status=dead }}</ref>
===Sanggunian ng Unyong Europeo===
Ang [[Sanggunian ng Unyong Europeo]] ay binubuo ng ibang kalahati ng [[tagapagbatas]] ng UE. Ito ay isang organisadong andamyo kung saan ang mga pambansang ministro ay may tungkulin ukol sa mga saklaw ng patakaran na naitalumpati, nagpupulong. Bagama't ang Sanggunian ay nagpupulong sa iba't ibang kayarian, ito'y isinasaalang-alang sa pagiging isang bugtong na lupon.<ref name="Europa Institutions Council">{{cite web |title=Institutions: The Council of the European Union |publisher=[[Europa (web portal)|Europa]] |url=http://europa.eu/institutions/inst/council/index_en.htm |accessdate=2007-06-25 |archive-date=2007-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070703155822/http://europa.eu/institutions/inst/council/index_en.htm |url-status=dead }}</ref> Bukod sa tungkuling panlehislatibong, ang Sanggunian ay tumutupad din ng tungkuling tagapagpaganap sa kaugnayan ng [[Karaniwang Patakarang Panlabas at Pangkaligtasan]].
Ang umiikot na [[Pagkapangulo ng Sanggunian ng Unyong Europeo|Pagkapangulo ng Sangguniang UE]] ay nakakakuha ng bawat bansang-kasapi sa loob ng bawat anm na buwan, habang kung saan ang kaugnay na kasapi ay namumuno ng mga karamihang pagpupulong ng Sanggunian.<ref name="Europa Institutions Council"/> Ang mga bansang-kasapi na humahawak ng pagkapangulo ay gumagamit ito nang karaniwan upang isulong at tumutok sa takdang bilang ng saklaw na pampatakaran; tulad ng iba't ibang uri ng reporma, pagpapalaki o panlabas na ugnayan na may tiyak na bahagi ng daigdig.
===Sangguniang Europeo===
Ang lideratong pampulitaka na may mataas na ranggo sa UE ay ipagkakaloob ng [[Sangguniang Europeo]], na binubuo ng isang kinatawan ng bawat bansang-kasapi at saka ang [[Pangulo ng Komisyon|Pangulo ng Komisyong Europeo]]. Ang mga bansang-kasapi ay namimili para mayroon silang kinatawan na maaaring puno ng estado (halimbawa, ang [[pangulo]]) o ang puno ng pamahalaan (halimbawa, ang [[punong ministro]]). Ang Sangguniang Europeo ay nagpupulong nang hindi bababa sa apat na [[Tala ng mga Sangguniang Europeo|pagtitipon]] sa loob ng isang taon, at pinamumunuan ng kinatawan ng umiikot na pagkapangulo.<ref name="Europa Institutions Council"/> Ang Sangguniang Europeo ay hindi dapat malito sa [[Sanggunian ng Europa]], ang malayang intergubernatoryal na institusyon sa UE.
===Mga Hukuman===
Ang panghukumang bahagi ng UE ay binubuo ng [[Hukumang Europeo ng Katarungan]] (HEK) at ang [[Hukuman ng Unang Paglilitis]] (na ipinangalan muli ang "Pangkalahatang Hukuman" sa pagpasok sa puwersa ng [[Kasunduan ng Lisbon]]). Sila ay nagpapakahulugan nang sama-sama at gumagamit ng mga kasunduan at batas ng UE.<ref name="art220 Rome">{{cite web |title=European Community consolidated treaty, (article 220, The court of Justice) |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2006/ce321/ce32120061229en00010331.pdf |publisher=[[Europa (web portal)|Europa]] |author=[[EUR-Lex]] |accessdate=2007-11-08 |archive-date=2007-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071201005900/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2006/ce321/ce32120061229en00010331.pdf |url-status=dead }}</ref> Ang Hukuman ng Unang Paglilitis ay nagbabahagi sa pinakamahalaga sa mga kaso na hinahawakan ng mga pangisahan at mga kompanya patungo bago ang mga hukumang UE, at ang HEK ay nagbabahagi sa una pa lamang sa mga kaso na hinahawakan ng mga bansang-kasapi, ang mga institusyon at mga kaso ay nasangguni sa mga hukuman ng UE ng mga hukuman ng mga bansang-kasapi.<ref>{{cite web |title=The Court of Justice of the European Communities |url=http://curia.europa.eu/en/instit/presentationfr/cje.htm |publisher=[[Europa (web portal)|Europa]] |accessdate=2007-09-14 |archive-date=2007-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071214133406/http://www.curia.europa.eu/en/instit/presentationfr/cje.htm |url-status=dead }}; {{cite web |title=The Court of First Instance |url=http://curia.europa.eu/en/instit/presentationfr/tpi.htm |publisher=[[Europa (web portal)|Europa]] |accessdate=2007-09-14 |archive-date=2008-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081228060728/http://curia.europa.eu/en/instit/presentationfr/tpi.htm |url-status=dead }}; {{cite web |title=Institutions: Court of Justice |publisher=[[Europa (web portal)|Europa]] |url=http://europa.eu/institutions/inst/justice/index_en.htm |accessdate=2007-06-25 |archive-date=2011-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209170533/http://europa.eu/institutions/inst/justice/index_en.htm |url-status=dead }}</ref> Ang mga pasiya mula sa Hukuman ng Unang Paglilitis ay maaaring iapela sa Hukuman ng Katarungan subali't sa paksa ng usapang batas lamang.<ref name="art225(1) Rome">{{cite web |title=European Community consolidated treaty, (article 225 (1), The court of First Instance) |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2006/ce321/ce32120061229en00010331.pdf |publisher=[[Europa (web portal)|Europa]] |author=[[EUR-Lex]] |accessdate=2007-11-08 |archive-date=2007-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071201005900/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2006/ce321/ce32120061229en00010331.pdf |url-status=dead }}</ref>
Ang mga pambansang hukuman na nasa loob ng mga Bansang-Kasapi ay may mahalagang tungkulin na ginagampanan sa UE bilang tagapag-iral ng mga batas ng UE at ang "diwa ng bayanihan" sa pagitan ng UE at ang mga pambansang hukuman ay nangingibabaw sa mga Kasunduan. Ang mga pambansang hukuman ay maaaring gumamit ng batas ng UE sa mga kasong pantahanan, at kung sila'y humiling ng paglilinaw sa interpretasyon o bisa ng anumang lehislasyon ng UE sa mga kaso ito'y maaaring makagawa ng sanggunian para sa paunang pasiya sa HEK. Ang karapatan sa pagpapahayag ng lehislasyon ng UE na walang saysay gayumpaman ay nakapintong sa mga hukuman ng UE.
==Unyong Pananalapi==
[[Talaksan:Salaping papel Euro.jpg|thumb|Mga salaping [[euro]]]]
Ang pang-isahang umiiral na salapi para sa UE ay naging opisyal na layunin mula 1969 at nagsimulang kumilos noong 1990 sa [[Unyong Pang-ekonomiya at Pananalapi ng Unyong Europeo|Unyong Pang-ekonomiya at Pananalapi]]. Pagkalipas ng siyam na taon, inilunsad ang [[euro]] sa labing-isa ng dating labinlimang bansang-kasapi bilang pananalaping pantuos, ibig sabihin na ang mga pambansang pananalapi ay nananatiling ginagamit nguni't nakatutok lamang sa euro pagdating sa halaga ng palitan. Noong 1 Enero 2002, inilabas ang mga [[barya]] at [[salaping papel]] ng euro at ang mga pambansang sirkulasyon ay unti-unting inalis sa mga labindalawang bansa. Tinanggap ng [[Slovenia|Slobenya]] ang euro noong 1 Enero 2007, ang mga bansang [[Cyprus|Tsipre]] at [[Malta]] naman noong 1 Enero 2008, sa ganoong paraan ang [[Eurosona]] sa kasalukuyang 15 bansa na gumagamit ng euro bilang kanilang nagi-iisang opisyal na pananalapi. Ang mga ibang kasapi ng UE, maliban sa [[Denmark|Dinamarka]] at ang [[United Kingdom|Mga Nagkakaisang Kaharian]], ay pumayag na sumali kasabay ang kundisyon ng mga pagiging kasapi ng UE at ang mga petsa para rito ay isasaayos kung nakamit nang lubos ang kalagayan ng ekonomiya. Ang opinyong pambayan sa Dinamarka ay kasalukuyang sumasang-ayon sa pagsali. Ang [[Sweden|Suwesa]] ay nakapagpaliguy-ligoy upang makaiwas ang mga bagay na kinakailangan sa pagsali ng saklaw ng euro sa pamamagitan ng di-pagkamit sa mga pamantayang kasapian. Ang bilang ng mga ibang bansa sa labas ng UE, tulad ng [[Montenegro]], ay gumagamit din ng euro nang di-opisyal.<ref name="euro use world">{{cite web |url=http://ec.europa.eu/economy_finance/the_euro/euro_in_world9369_en.htm |title=Use of the euro in the world |publisher=[[Europa (web portal)|Europa]] |author=[[European Commission]] |work=The euro outside the euro area |accessdate=2008-02-27}}</ref> Ang euro, at ang mga patakarang pananalapi ng mga bansang nakapagkupkop nito, ay napapangasiwaan sa ilalim ng [[Bangko Sentral ng Europa]] (BSE).<ref>{{cite web |url=http://www.ecb.int/ecb/orga/escb/html/index.en.html |title=ECB, ESCB and the Eurosystem |publisher=[[European Central Bank]] |accessdate=2007-09-15}}</ref>
==Tingnan din==
*[[Europa]]
==Mga sanggunian==
{{Reflist|2}}
==Mga kawing panlabas==
* [http://europa.eu/index_en.htm Europa, opisyal na websayt ng EU]
* [http://www.europedia.moussis.eu Europedia: Patnubay sa patakaran at tagapagbatas ng Europa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181016211903/http://www.europedia.moussis.eu/ |date=2018-10-16 }}
* [http://eeas.europa.eu/delegations/philippines_en European Union delegation to the Philippines] {{in lang|en}}
{{Pangkat8}}
{{EU countries and candidates}}
{{Commons category|European Union}}
[[Kategorya:Unyong Europeo| ]]
[[Kategorya:Mga pandaigdigang organisasyon]]
[[Kategorya:Mga laureado ng Gantimpalang Nobel]]
cyt1hzjhrsrqtmcs4nkf8qf8jhtiw14
Baguio
0
9726
2220222
2220183
2026-08-12T13:06:24Z
Lolbet101
163542
Kailangan ng mas maraming sanggunian sa artikulong ito at ayusin din ang mga sirang sanggunian. (More references needed in this article and also fix broken references.)
2220222
wikitext
text/x-wiki
{{copyedit|date=Hulyo 2009}}
{{More citations needed|date=Agosto 2026|name=}}
{{Infobox Philippine city 2
|infoboxtitle = Lungsod ng Baguio
|official_name = City of Baguio
|native_name = {{languageicon|ilo|Ilokano}} Ciudad ti Baguio
|nickname = Baguio City
|motto =
|image_skyline = Baguio view 1.jpg
|imagesize =
|image_caption = Panoramang urbano ng Baguio
|image_flag = Baguioflag.png
|sealfile = Ph seal baguio.png
|caption = Mapa ng [[Benguet]] na nagpapakita sa lokasyon ng Baguio
| locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}}
| region = {{PH wikidata|region}}
|province =
|districts = Nag-iisang distrito ng Lungsod ng Baguio
|barangays = 129
|class =
|language = Ilocano, Kankana-ey, Ibaloi at [[Ingles]]
|mayor = [[Benjamin Magalong]] ([[Nationalist People's Coalition]])
|vice_mayor = Faustino Olowan ([[PDP-Laban]])
|representative_link =
|representative = [[Marquez Go]] ([[Partido Nacionalista|NP]])
|founded = 1909
|founded_town =
|cityhood =
|fiesta = Panagbenga
|areakm2 = 57.5
|pop2000 = 252386
|popden2000 = 5.151
|area_code = 074
|zip_code = 2600
|latd = 16
|latm = 25
|lats =
|latNS = N
|longd = 120
|longm = 36
|longs =
|longEW = E
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
|elevation_ft =
|website = [http://www.baguio.gov.ph www.baguio.gov.ph]
}}
Ang '''Baguio''' (bigkas /bá·gyo/) ay isang ''1st-class highly urbanized'' na lungsod sa hilagang [[Luzon]] sa [[Pilipinas]] at ang punong-lungsod ng [[Cordillera Administrative Region]]. Napapalibutan ito ng probinsiya ng [[Benguet]]. Itinatag ang Baguio ng mga [[United States|Amerikano]] noong 1900 bilang isang bakasyonan sa panahon ng tag-araw sa isang nayon ng mga [[Ibaloi]] na dating tinatawag na Kafagway. Ginawang "Summer Capital" ang lungsod noong 1 Hunyo 1903 ng "Philippine Commission" at idineklarang lungsod ng "Philippine Assembly" noong 1 Setyembre 1909. Ang pangalang Baguio ay hango sa salitang [[Ibaloi]] na ''bagiw'' na ang ibig sabihin ay 'lumot'. Tinatayang nasa mahigit-kumulang sa 1500 metro (5100 talampakan) ang taas ng lungsod na naaayon para sa paglaki at pagdami ng mga [[punong pino]] at mga halamang namumulaklak.
Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, ito ay may populasyon na {{PH wikidata|population_total}} sa may {{PH wikidata|household}} na kabahayan. {{PH census|current}}
== Heograpiya ==
Ang Lungsod ng Baguio ay matatagpuan sa bulubundukin ng [[Cordillera Central (Luzon)|Cordillera Central]] sa hilagang Luzon. Ito'y napapaligiran ng probinsiya ng Benguet. Ang kabuuang sukat ng lungsod ay 57.5 kilometro kwadrado. Ang ayos ng lungsod ay naaayon sa naunang plano ng tanyag na arkitektong si Daniel Burnham. Ang bahay-pamahalaan ng lungsod ay itinayo sa mismong gitna ng lungsod.
Ang Lungsod ng Baguio ay kilala dahil sa kanyang katamtamang klima. Dahil sa kanyang taas, ang temperatura ng lungsod ay mas mababa ng 8 sentigrado kumpara sa temperatura sa mga mabababang lugar. Maburol ang kabuuan ng lungsod at ang kanyang mga lansangan ay ginawa ayon sa ayos ng lupa.
== Klima ==
Ayon sa [[klasipikasyon ng klima ni Köppen]], ang Baguio ay may isang subtropiko klima sa mataas na lugar (Cwb), malapit sa monsoon tropikal na klima (Am). Ang lungsod ay kilala para sa kanyang mapagpigil na klima.
{{Weather box
|location = Baguio (1981–2010, extremes 1909–2012)
| width = auto
|metric first = Yes
|single line = Yes
| Jan record high C = 29.7
| Feb record high C = 28.7
| Mar record high C = 30.4
| Apr record high C = 30.0
| May record high C = 29.4
| Jun record high C = 28.7
| Jul record high C = 27.9
| Aug record high C = 27.7
| Sep record high C = 28.0
| Oct record high C = 27.7
| Nov record high C = 28.2
| Dec record high C = 28.2
|year record high C = 30.4
| Jan high C = 23.3
| Feb high C = 24.1
| Mar high C = 25.2
| Apr high C = 25.8
| May high C = 25.0
| Jun high C = 24.4
| Jul high C = 23.4
| Aug high C = 22.6
| Sep high C = 23.4
| Oct high C = 23.9
| Nov high C = 24.1
| Dec high C = 23.5
|year high C = 24.0
| Jan mean C = 18.1
| Feb mean C = 18.7
| Mar mean C = 19.9
| Apr mean C = 20.8
| May mean C = 20.7
| Jun mean C = 20.5
| Jul mean C = 19.8
| Aug mean C = 19.4
| Sep mean C = 19.7
| Oct mean C = 19.8
| Nov mean C = 19.6
| Dec mean C = 18.6
|year mean C = 19.6
| Jan low C = 12.9
| Feb low C = 13.4
| Mar low C = 14.5
| Apr low C = 15.9
| May low C = 16.4
| Jun low C = 16.5
| Jul low C = 16.3
| Aug low C = 16.2
| Sep low C = 16.0
| Oct low C = 15.7
| Nov low C = 15.1
| Dec low C = 13.7
|year low C = 15.2
| Jan record low C = 6.3
| Feb record low C = 6.7
| Mar record low C = 7.4
| Apr record low C = 10.0
| May record low C = 7.7
| Jun record low C = N/A
| Jul record low C = 12.5
| Aug record low C = 12.8
| Sep record low C = 12.6
| Oct record low C = 11.3
| Nov record low C = 9.2
| Dec record low C = 7.6
|year record low C = 6.3
| rain colour = green
| Jan rain mm = 15.2
| Feb rain mm = 23.4
| Mar rain mm = 46.0
| Apr rain mm = 104.1
| May rain mm = 341.1
| Jun rain mm = 475.8
| Jul rain mm = 781.9
| Aug rain mm = 905.0
| Sep rain mm = 570.9
| Oct rain mm = 454.3
| Nov rain mm = 97.4
| Dec rain mm = 26.2
|year rain mm = 3841.4
| unit rain days = 0.1 mm
| Jan rain days = 3
| Feb rain days = 3
| Mar rain days = 5
| Apr rain days = 9
| May rain days = 20
| Jun rain days = 22
| Jul rain days = 26
| Aug rain days = 27
| Sep rain days = 24
| Oct rain days = 17
| Nov rain days = 8
| Dec rain days = 4
|year rain days = 168
|Jan humidity = 85
|Feb humidity = 84
|Mar humidity = 83
|Apr humidity = 84
|May humidity = 88
|Jun humidity = 89
|Jul humidity = 92
|Aug humidity = 93
|Sep humidity = 91
|Oct humidity = 89
|Nov humidity = 86
|Dec humidity = 84
|year humidity = 87
|source 1 = [[Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration|PAGASA]]<ref name=PAGASAnormals>
{{cite web
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20180919004605/https://data.gov.ph/sites/default/files/pagasanormvalbagiuobeng1981-2010.csv
| archivedate = 1 Setyembre 2018
| url = https://data.gov.ph/?q=dataset/climatological-normal-values/resource/4978c0ae-4bff-4bfe-aab5-354f608f169e
| title = Lungsod ng Baguio, Benguet Climatological Normal Values
| publisher = Pangangasiwa ng Philippine Atmospheric, Geophysical at Astronomical Services
| accessdate = 1 Setyembre 2018}}</ref><ref name=PAGASAextremes>
{{cite web
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20180919004746/https://data.gov.ph/sites/default/files/pagasaclimextrbaguiobengt.csv
| archivedate = Setyembre 2018
| url = https://data.gov.ph/?q=dataset/climatological-extremes/resource/ecbfe828-34e2-4036-82cd-5c1d050aa69c
| title = Lungsod ng Baguio, Benguet Climatological Values
| publisher = Pangangasiwa ng Philippine Atmospheric, Geophysical at Astronomical Services
| accessdate = 1 Setyembre 2018}}</ref>
|date=Nobyembre 2011
}}
==Demograpiko==
{{Populasyon}}
== Kasaysayan ==
Ang lugar na kung saan nakatayo ang lungsod ay unang tinirhan ng mga katutubong Ibaloi at Kankana-ey. Una itong naging pastulan ng mga baka at mga iba pang alagang hayop. Noong panahon ng pamamhala ng mga Kastila hindi gaano binigyang pansin ang lugar.
Dahil sa klima ng lugar, nahikayat ang mga Amerikano na ayusin ang lugar bilang isang bakasyonan. Noong taong 1901, inumpisahang gawin ang "Kennon Road". Sa pamumuno ng mga Amerikano at sa tulong ng mga manggagawang Pilipino at mga Hapon, inukit ang daanang ito sa pagitan ng mga bundok at sinusundan ang ilog ng Bued mula sa bayan ng Rosario sa lalawigan ng La Union hangang sa Kafagway. Naging madali ang paglalakbay patungo sa lugar na ito, at pagkatapos ng ilang taon ay lumaki ang populasyon. Idineklarang "Summer Capital" ng "Philippine Commission" ang lungsod noong 1 Hunyo 1903. Noong 1904, inatasan ang sikat na arkitekto na si Daniel Burnham na gawan ng plano ang pagpapaunlad ng lungsod. Noong 1 Setyembre 1909 ay idineklarang lungsod and Baguio ng "Philippine Assembly".
Isa ang Lungsod ng Baguio sa mga unang binomba ng pwersa ng [[Imperyo ng Hapon]] noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Madaling nasakop ng mga Hapon a lugar. Sa pagbalik ng mga Amerikano sa mga huling buwan ng digmaan, sa lungsod umatras ang karamihan ng mga sundalong Hapon sa Luzon kasama na si Hen. Tomoyuki Yamashita. Noong 3 Setyembre ay pormal na isinuko ni Hen. Yamashita sa mga hukbong Amerikano at Pilipino ang mga natitirang puwersa ng Imperyo ng Hapon sa Pilipinas. Ito ay ginanap sa "Camp John Hay" na matatagpuan sa silangang bahagi ng lungsod.
Patuloy ang pagunlad ng lungsod pagkatapos ng digmaan hangang noong ika-16 Hulyo taong 1990, naranasan ng mga residenta ng lungsod ang isa sa pinakamalakas na lindol na tumamasa bansa. Maraming mga nasirang gusali at maraming mga tao ang nasawi. Karamihan sa mga gusaling nasira ay mga hotel.
Sa 1 Setyembre ng taong 2009 ay gaganapin ang pagdiriwang ng ika-100 taon anibersaryo ng lungsod.
== Ekonomiya ==
[[Talaksan:Brooms in Baguio.png|thumb|Mga ibinebentang [[walis]] sa pamilihan ng Baguio]]
Ang Ekonomiya ng Lungsod ng Baguio ay nakadepende sa kanyang kinaroroonan at sa kanyang klima. Maraming mga Unibersidad ang umusbong dito dahil sa dami ng mga magaaral na gustong magaral sa lugar na tahimik at malamig. Madali rin itong puntahan kahit ito ay nasa mabundok na lugar. Ito rin ang centro ng kalakalan sa Cordillera. Karamihan ng mga kalakal ng mga kalapit na probinsiya ay dumadaan muna sa lingsod bago ito maipamahagi sa mga ibang probinsiya. Dahil sa kanyang klima, ang lungsod ang karaniwang bakasyonan ng mga turistang galing sa mga kalapit na probinsiya at maging mga turistang dayuhan lalo na sa tag-araw.
Matatagpuan din sa lungsod ang isang sangay ng "Philippine Economic Zone Authority" na nagbibigay kabuhayan sa mga residente ng lungsod. Karamihan sa mga produktong ginagawa sa lugar an ito ay iniluluwas sa ibang bansa.
=== Sentro ng Edukasyon sa Hilagang Luzon ===
[[Talaksan:PMA Facade.JPG|thumb|Philippine Military Academy]]
Tinatawag na "university town" ang Lungsod ng Baguio. Ayon sa ginawang senso noong 2007, halos kalahati ng populasyon ng lungsod ay mga magaaral. Mayroong bilang na 141,088 ang naitalang mga magaaral na karamihan ay galing pa sa mga kalapit na mga probisya. Maraming mga bahay paupahan ang naitayo para magsilbing tirahan ng mga magaaral. Karamihan sa mga gamit sa pagaaral ay sa lungsod din binibili. Dahil dito, maraming mga negosyong nakabase sa edukasyon ang umusbong.
Mayroong walong pangunahing institusyon o pamantasan ang matatagpuan dito. Dahil sa mga ito, and Lungsod ng Baguio ay ang sentro ng edukasyon sa buong hilagang luzon.
# "University of the Philippines" - ang pambansang pamantasan ng Pilipinas.
# "Philippine Military Academy"
# "Saint Louis University"
# "University of the Cordilleras" - ang pinakamatandang pamantasan sa CAR
# "University of Baguio"
# "Pines City Colleges"
# "Baguio Central University"
# "Easter College"
# Data Center College of the Philippines.
May mga institusyon din na tumatangap ng mga dayuhang mag-aaral. Karamihan sa mga dayuhang ito ay pumupunta sa lungsod para mag-aral ng salitang Ingles, o kaya'y para makapag-aral sa isa sa mga kilalang pamantasan sa lungsod. Karamihan sa kanila ay mga Koreano, Indiyano, at mga taga Nepal.
=== Turismo ===
[[Talaksan:Baguio Burnham Park lagoon 2018.jpg|thumb|Lawa ng Liwasang Burnham]]
Dahil sa klima, mga magagandang tanawin, at sa mga makasaysayang lugar sa lungsod, maraming mga turista ang gustong magbakasyon dito. Sa panahon ng tag-araw, halos nadodoble ang populasyon ng lungsod dahil sa dami ng mga dumadayo dito<ref>{{Cite web |url=http://www.nscb.gov.ph/rucar/stat_trsm_bgo.htm |title=Archive copy |access-date=2009-07-05 |archive-date=2016-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408035928/http://www.nscb.gov.ph/rucar/stat_trsm_bgo.htm |url-status=dead }}</ref>. Dahil dito, mahigit sa walumpong hotel ang naitayo sa lungsod<ref>{{Cite web |url=http://www.philippines-travel-guide.com/baguio-hotels.html |title=Archive copy |access-date=2009-07-05 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303174544/http://www.philippines-travel-guide.com/baguio-hotels.html |url-status=dead }}</ref>. Marami ding mga bahay paupahan ang nagsislbing pansamantalang tirahan ng mga turista.
Ang [[Panagbenga Festival]] ang isa sa mga pangunahing kaganapan sa Lungsod ng Baguio na humuhikayat sa mga turista na akyatin ang lungsod. Ito ay isang buwang pagdiriwang na binibigyang halaga ang kagandahan ng kalikhasan sa panahon ng pamumulaklak ng mga halaman.
Dahil din sa turismo, umusbong ang mga iba't ibang mga negosyo na nagbibigay serbisyo ayon sa mga pangangailangan ng mga turista.
=== Sentro ng Kalakalan sa Cordillera ===
Karamihan ng mga produktong galing sa mga kalapit probinsiya ng Cordillera ay iniimbak muna sa lungsod bago ito maipamahagi sa buong bansa. Karamihan sa mga produktong ito ay mga gulay na bihirang tumubo sa mga maiinit na lugar. Naging kilala ang lungsod bilang bilihan ng mga gulay na may mataas ka kalidad.
=== "Baguio City Economic Zone" ===
Isa sa mga pinakaprudoktibong lugar ng "Philippine Economic Zone Authority" ay matatagpuan sa lungsod. Karamihan sa mga produktong ginagawa dito ay iniluluwas sa ibang bansa. Ang mga dayuhang kompanya dito ang syang nagbibigay kabuhayan sa mga residente ng lungsod. Ang ilan sa mga kompanyang matatagpuan dito ang isa sa pinakamalaking pagawaan ng gamit pang elektroniko, ang "Texas Instruments", ang MOOG na gumagawa ng mga piyesang pang makina, at ang SiTEL na isang "BPO Company" o mas kilala sa tawag na "call center".
== Kultura ==
Ang Lungsod ng Baguio ay isang lugar na kung saan nagtatagpo ang mga iba't ibang kultura.
== Mga barangay ==
Nahahati ang lungsod ng Baguio sa 129 [[barangay]].
<table border=0><tr>
<td valign=top>
* Apugan-Loakan
* Asin Road
* Atok Trail
* Bakakeng Central
* Bakakeng North
* Happy Hollow
* Balsigan
* Bayan Park West (Bayan Park)
* Bayan Park East
* Brookspoint
* Brookside
* Cabinet Hill-Teacher’s Camp
* Camp Allen
* Camp 7
* Camp 8
* Campo Filipino
* Crystal Cave
* City Camp Central
* City Camp Proper
* Country Club Village
* Cresencia Village
* Dagsian, Upper
* DPS Area
* Dizon Subdivision
* Quirino Hill, East
* Engineers' Hill
* Fairview Village
* Fort del Pilar
* General Luna, Upper
* General Luna, Lower
* Gibraltar
* Greenwater Village
* Guisad Central
* Guisad Sorong
* Hillside
* Holy Ghost Extension
* Holy Ghost Proper
* Imelda Village
* Irisan
* Kayang Extension
* Kias
* Kagitingan
* Loakan Proper
* Lopez Jaena
</td><td valign=top>
* Lourdes Subdivision Extension
* Dagsian, Lower
* Lourdes Subdivision, Lower
* Quirino Hill, Lower
* General Emilio F. Aguinaldo
* Lualhati
* Lucnab
* Magsaysay, Lower
* Magsaysay Private Road
* Aurora Hill Proper
* Bal-Marcoville (Marcoville)
* Quirino Hill, Middle
* Military Cut-off
* Mines View Park
* Modern Site, East
* Modern Site, West
* New Lucban
* Aurora Hill, North Central
* Sanitary Camp, North
* Outlook Drive
* Pacdal
* Pinget
* Pinsao Pilot Project
* Pinsao Proper
* Puliwes
* Pucsusan
* MRR-Queen Of Peace
* Rock Quarry, Lower
* Salud Mitra
* San Antonio Village
* San Luis Village
* San Roque Village
* San Vicente
* Santa Escolastica
* Santo Rosario
* Santo Tomas School Area
* Santo Tomas Proper
* Scout Barrio
* Session Road Area
* Slaughter House Area
* Sanitary Camp South
* Saint Joseph Village
* Teodora Alonzo
</td><td valign=top>
* Trancoville
* Rock Quarry, Upper
* Victoria Village
* Quirino Hill, West
* Andres Bonifacio
* Legarda-Burnham-Kisad
* Imelda R. Marcos (La Salle)
* Lourdes Subdivision, Proper
* Quirino-Magsaysay, Upper
* A. Bonifacio-Caguioa-Rimando
* Ambiong
* Aurora Hill, South Central
* Abanao-Zandueta-Kayong-Chugum
* Bagong Lipunan (Market Area)
* BGH Compound
* Bayan Park Village
* Camdas Subdivision
* Palma-Urbano (Cari?o-Palma)
* Dominican Hill Mirador
* Alfonso Tabora
* Dontogan
* Ferdinand (Happy Homes-Campo)
* Happy Homes (Happy Homes-Lucban)
* Harrison-Claudio Carantes
* Honeymoon (Honeymoon-Holy Ghost)
* Kabayanihan
* Kayang-Hilltop
* Gabriela Silang
* Liwanag-Loakan
* Malcolm Square-Perfecto
* Manuel A. Roxas
* Padre Burgos
* Quezon Hill, Upper
* Rock Quarry, Middle
* Phil-Am
* Quezon Hill Proper
* Middle Quezon Hill Subdivision
* Rizal Monument Area
* SLU-SVP Housing Village
* South Drive
* Magsaysay, Upper
* Market Subdivision, Upper
* Padre Zamora
</td></tr></table>
==Media==
===AM Radio Stations===
*DZWT 540 Radyo Totoo Baguio (Mountain Province Broadcasting Corporation/Catholic Media Network)
*DZRH 612 Baguio (Relay Station of DZRH 666 Manila) (Manila Broadcasting Company)
*DZEQ Radyo Pilipinas 999 Baguio (Philippine Broadcasting Service)
*DZWX Bombo Radyo Baguio 1035 (Bombo Radyo Philippines/People's Broadcasting Service)
*DZBS Radyo Ronda Baguio 1368 (Radio Philippines Network/Nine Media Corporation & Aliw Broadcasting Corporation)
*DWBB Super Radyo Baguio 1413 (GMA Network, Inc.)
===FM Radio Stations===
*89.5 Star FM Baguio (Bombo Radyo Philippines/People's Broadcasting Service)
*RJFM 91.1 Baguio (Relay Station of RJFM 100.3 Manila) (Rajah Broadcasting Network, Inc.)
*91.9 Easy Rock Baguio (Manila Broadcasting Company/Cebu Broadcasting Company)
*Barangay FM 92.7 Baguio (GMA Network, Inc.)
*93.5 Brigada News FM Baguio (Brigada Mass Media Corporation)
*95.1 Love Radio Baguio (Manila Broadcasting Company/Love Radio Network)
*95.9 Big Sound FM Baguio (Vanguard Radio Network)
*96.7 K-Lite Baguio (Beta Broadcasting System)
*Cool 97.5 (UBC Media)
*98.7 Z Radio Baguio (Benguet Broadcasting Corporation/University of Baguio)
*99.9 Country Baguio (Mountain Province Broadcasting Corporation/Catholic Media Network).
*Radyo5 102.3 News FM Baguio (Relay Station of Radyo5 92.3 News FM Manila) (Nation Broadcasting Corporation/TV5 Network Inc.)
*MOR 103.1 Baguio For Life (ABS-CBN Corporation)
*I FM 103.9 Baguio (Radio Mindanao Network)
*105.1 Q Radio (Relay Station of 105.1 Q Radio Manila) (Mareco Broadcasting Network, Inc.)
*107.1 Memories FM Baguio (Primax Broadcasting Network)
===TV Stations===
*ABS-CBN TV-3 Baguio (Originating Station)
*IBC TV-6 Baguio
*PTV-8 Baguio (Originating Station)
*GMA TV-10 Baguio (via Dagupan's Originating Station)
*RPN TV-12 Baguio (Originating Station)
*TV Natin Channel 22 Baguio
*GMA News TV-24 Baguio
*BEAM TV-26 Baguio
*TV5 Channel 28 Baguio
*ABS-CBN Sports+Action Channel 30 Baguio
*ETC Channel 34 Baguio
*5 Plus Channel 36 Baguio
*RJTV Channel 38 Baguio
*Sonshine TV-40 Baguio
*UNTV Channel 44 Baguio
*Net25 Channel 46 Baguio
*One Media Network Channel 48 Baguio
===Cable Providers===
*[[SkyCable]] Baguio
*Mountainview Satellite Corporation
*Comclark Cable
*[[G Sat]]
*[[Cignal|Cignal Digital TV]]
*[[Sky Direct]]
===News and Public Affairs Programs===
*TV Patrol North Luzon (ABS-CBN TV-3 Baguio)
*Bagong Morning Kapamila (ABS-CBN TV-3 Baguio)
*News Patrol North Luzon (ABS-CBN TV-3 Baguio)
*PTV Cordillera Newsbreak (PTV-8 Baguio)
*Kangrunaan a Damag (PTV-8 Baguio)
*Isya @ Serbisyo with Eddie Carta (Friday Talk Show) (PTV-8 Baguio)
*Be Unrivaled with Jianlin F. (PTV-8 Baguio)
*Balitang Amianan (GMA TV-10 Dagupan)
===Religious Programs===
*Word of God Network (GMA Regional TV)
===Newspapers===
*SunStar Baguio
*Herald Express
*Baguio Chronicles
*Baguio Midland Courier
*Zigzag Weekly
*Manila Bulletin
*The Philippine Star
== Mga larawan ==
<gallery>
|Ang ulo ng [[leon]] sa [[Kennon Road]]
Image:BaguioArko.JPG|Arko ng "maligayang pagdating!" sa Lungsod ng Baguio
Image:Kuta del Pilar (Arko).JPG|Arko ng Kuta Gregorio del Pilar
Image:PMA_gusali.JPG|Melchor Hall sa Philippine Military Academy
Image:Zigzag formation green and red sandstone beds.jpg|Mga bato na bumubuo sa Zigzag formation sa may Kennon Road (Camp 6)
</gallery>
==Mga sanggunian==
{{Reflist}}
==Mga Kawing Panlabas==
*[http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }}
{{Benguet}}
{{Mga Lungsod sa Pilipinas}}
[[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas|Baguio]]
gdgfw6euw8hz68w5kf8ntwr89hrv9fs
1000 (bilang)
0
20445
2220261
2180206
2026-08-13T03:24:58Z
~2026-44065-78
165247
08288376471068190
2220261
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox number}}
Ang '''1,000''' ('''sanlibo''') ay isang [[likas na bilang]] na pagkatapos ng 999 at bago ng 1,001.
== Sa panahon ==
* Ang [[milenyo]] ay may 1000 taon. Ang taong 1000 ay ang huling taon ng unang milenyong AD.
== Tingnan din ==
* [[1 (bilang)|1]]
* [[10 (bilang)|10]]
* 100
* [[10000 (bilang)|10000]]
* [[100000 (bilang)|100000]]
* [[1000000 (bilang)|1000000]]
* [[1000000000 (bilang)|1000000000]]
* [[1000000000000 (bilang)|1000000000000]]
{{stub|Bilang}}
[[Kategorya:Bilang]]
4avz9soyqo3qaj6w63koklub4ypwe01
2220262
2220261
2026-08-13T03:29:43Z
~2026-44065-78
165247
0987585272611644849493096158
2220262
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox number}}
[[Maine mendoza|hiwalay kana sa asawa mo kay arjo atayde sure hindi maine]] '''1,000''' ('''sanlibo''') ay isang [[likas na bilang]] na pagkatapos ng 999 at bago ng 1,001.
== Sa panahon ==
* Ang [[milenyo]] ay may 1000 taon. Ang taong 1000 ay ang huling taon ng unang milenyong AD.
== Tingnan din ==
* [[1 (bilang)|1]]
* [[10 (bilang)|10]]
* 100
* [[10000 (bilang)|10000]]
* [[100000 (bilang)|100000]]
* [[1000000 (bilang)|1000000]]
* [[1000000000 (bilang)|1000000000]]
* [[1000000000000 (bilang)|1000000000000]]
{{stub|Bilang}}
[[Kategorya:Bilang]]
8lzigv87qwnhgervvsoywq0s2p5aokd
2220268
2220262
2026-08-13T04:57:15Z
WayKurat
2259
[[w:Help:Reverting|Ibinalik]] ang mga pagbabago ni [[Special:Contributions/~2026-44065-78|~2026-44065-78]] ([[User talk:~2026-44065-78|Usapan]]) patungo sa huling rebisyon ni [[User:~2025-28345-59|~2025-28345-59]]
2180206
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox number}}
Ang '''1,000''' ('''sanlibo''') ay isang [[likas na bilang]] na pagkatapos ng 999 at bago ng 1,001.
== Sa panahon ==
* Ang [[milenyo]] ay may 1000 taon. Ang taong 1000 ay ang huling taon ng unang milenyong AD.
== Tingnan din ==
* [[1 (bilang)|1]]
* [[10 (bilang)|10]]
* [[100 (bilang)|100]]
* [[10000 (bilang)|10000]]
* [[100000 (bilang)|100000]]
* [[1000000 (bilang)|1000000]]
* [[1000000000 (bilang)|1000000000]]
* [[1000000000000 (bilang)|1000000000000]]
{{stub|Bilang}}
[[Kategorya:Bilang]]
qi637gnp7d3ltgrc3oqvyt3ehjvutcf
Padron:Country data Afghanistan
10
22450
2220228
2188740
2026-08-12T13:57:55Z
CommonsDelinker
1732
Replacing [[File:Flag_of_Afghanistan_(1919–1921).svg]] with [[File:Flag_of_Afghanistan_(1909–1926).svg]] (by [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · This flag of Afgha
2220228
wikitext
text/x-wiki
{{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}}
| alias = Apganistan
| flag alias = Flag of Taliban.svg
| flag alias-1880 = Flag of Afghanistan (1880–1901).svg
| flag alias-1901 = Flag of Afghanistan (1901–1919).svg
| flag alias-1919 = Flag of Afghanistan (1909–1926).svg
| flag alias-1926 = Flag of Afghanistan (1926–1928).svg
| flag alias-1928a = Flag of Afghanistan (1928).svg
| flag alias-1928 = Flag of Afghanistan (1928–1929).svg
| flag alias-1929a = Flag of Afghanistan (1929).svg
| flag alias-1929 = Flag of Afghanistan (1929–1931).svg
| flag alias-1930 = Flag of Afghanistan (1931–1973).svg
| flag alias-1973 = Flag of Afghanistan (1973–1974).svg
| flag alias-1974 = Flag of Afghanistan (1974–1978).svg
| flag alias-1978a = Flag of Afghanistan (1978).svg
| flag alias-1978 = Flag of Afghanistan (1978).svg
| flag alias-1980 = Flag of Afghanistan (1980–1987).svg
| flag alias-1987 = Flag of Afghanistan (1987–1992).svg
| flag alias-1992a = Flag of Afghanistan (1992).svg
| flag alias-1992 = Flag of Afghanistan (1992–2001).svg
| flag alias-1996 = Flag of Taliban (original).svg
| flag alias-1997 = Flag of Taliban.svg
| flag alias-2001 = Flag of Afghanistan (2001–2002).svg
| flag alias-2002 = Flag of Afghanistan (2002–2004).svg
| flag alias-2004 = Flag of Afghanistan (2004–2013).svg
| flag alias-2013 = Flag of Afghanistan.svg
| flag alias-Taliban = Flag of Taliban.svg
| link alias-army = Afghan National Army
| flag alias-naval=Flag of the Afghan National Police (English).svg
| link alias-naval = Afghan National Police
| flag alias-air force=Flag of the Afghan Air Force.svg
| link alias-air force = Afghan Air Force
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
| variant = {{{variant|}}}
<noinclude>
| var1 = 1880
| var2 = 1901
| var3 = 1919
| var4 = 1926
| var5 = 1928a
| var6 = 1928
| var7 = 1929a
| var8 = 1929
| var9 = 1930
| var10 = 1973
| var11 = 1974
| var12 = 1978
| var13 = 1978a
| var14 = 1980
| var15 = 1987
| var16 = 1992a
| var17 = 1992
| var18 = 1996
| var19 = 1997
| var20 = 2001
| var21 = 2002
| var22 = 2004
| var23 = 2013
| var24 = Taliban
| redir1 = AFG
</noinclude>
}}
ruibopymr2rp48rfbquqyawggc52j5z
Alwyn Uytingco
0
27376
2220267
2157172
2026-08-13T04:39:29Z
Jojit fb
38
Ikinakarga sa [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas]]
2220267
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Talaan ng mga artista sa Pilipinas]]
pwggwzbwy52rsqvr7xu8v9mojjzs7jt
Tegucigalpa
0
32414
2220229
2085968
2026-08-12T14:05:47Z
InternetArchiveBot
113521
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2220229
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement/Wikidata}}
Ang '''Tegucigalpa''' ({{IPAc-en|UK|t|ɛ|ˌ|ɡ|uː|s|ɪ|ˈ|ɡ|æ|l|p|ə}},<ref>{{Cite Oxford Dictionaries|Tegucigalpa|accessdate=3 Agosto 2019}}</ref> {{IPAc-en|US|t|ə|ˌ|-}},<ref>{{Cite American Heritage Dictionary|Tegucigalpa|accessdate=3 Agosto 2019|language=en}}</ref><ref>{{Cite Merriam-Webster|Tegucigalpa|accessdate=3 Agosto 2019}}</ref> {{IPA-es|teɣusiˈɣalpa|lang}}), pormal na kilala bilang '''Tegucigalpa, Munisipalidad ng Gitnang Distrito''' ({{lang-en|'''Tegucigalpa, Municipality of the Central District'''}}, {{lang-es|Tegucigalpa, Municipio del Distrito Central}} o ''Tegucigalpa, M.D.C.''<ref name="Cerro de Plata">{{cite web|url=http://www.angelfire.com/ca5/mas/dpmapas/fmo/teg/teg.html|title=Municipality of Tegucigalpa-Distrito Central section|author=Mario Secoff|publisher=angelfire.com|date=2005-03-13|accessdate=2011-06-29|language=en}}</ref>), at kolokyal na tinutukoy bilang '''''Tegus''''' o '''''Teguz''''',<ref>{{cite web|url=http://vuelvealcentro.com/teguz-no-tegus-algo-todos-debemos-saber/|title=Téguz y no Tegus, algo que todos debemos saber…|last=|first=|date=2016-10-10|website=|publisher=vuelvealcentro.com|accessdate=2017-01-30|language=en|archive-date=2016-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018214746/http://vuelvealcentro.com/teguz-no-tegus-algo-todos-debemos-saber/|url-status=dead}}</ref> ay ang kabisera at ang pinakamalaking lungsod sa [[Honduras]] kasama ang kambal na babae nito, ang {{ill|Comayagüela|es}}.<ref name="Official Capital">{{cite web|url=http://www.saberia.com/2010/09/cual-es-la-capital-de-honduras/|title=''Spanish'':What is the capital of Honduras?|author=Kiara Pacheco|publisher=saberia.com|date=2010-10-15|accessdate=2011-06-29|language=en}}</ref>
Inangkin noong 29 Setyembre 1578 ng mga [[Kastila]],<ref>{{cite web|url=http://www.emporis.com/city/101223?lng=3|title=About Tegucigalpa|author=Oscar Acosta (original)|publisher=Emporis Corporation|date=2011-02-13|accessdate=2011-06-29}}{{Dead link|date=Oktubre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> naging kabisera ang Tegucigalpa ng bansa noong Oktubre 30, 1880, sa ilalim ni Pangulong Marco Aurelio Soto, nang nailipat ang kabisera mula sa Comayagua.<ref name="Capital">{{cite web|url=http://www.upnfm.edu.hn/deted/proyecto%20digitalizacion%20tesis/TESIS%20PDF/HISTORIA%20DE%20TEGUCIGALPA.pdf|title=''Spanish'':Tegucigalpa, a particular story-pg. 3|author=Anonymous at the Honduras National Library|publisher=Francisco Morazán National Pedagogic University|date=2008-05-19|accessdate=2011-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20111104003753/http://www.upnfm.edu.hn/deted/proyecto%20digitalizacion%20tesis/TESIS%20PDF/HISTORIA%20DE%20TEGUCIGALPA.pdf|archive-date=2011-11-04|url-status=dead|language=en}}</ref> Ipinangalan sa Konstitusyon ng Honduras, na naisabatas noong 1982, ang magkapatid na mga lungsod na Tegucigalpa{{Ref|tegus|[a]}} at Comayagüela{{Ref|comayagüela|[b]}} bilang isang Gitnang Distrito{{Ref|cd|[c]}} upang magsilbi bilang permanenteng pambansang kabisera, sa ilalim ng artikulo 8 at 295.<ref name="1982 Constitution">{{cite web|url=http://www.honduras.net/honduras_constitution.html|title=1982 Constitution of Honduras-Title I, Chapter I, Article 8|author=Government of Honduras|publisher=Honduras.net|date=2001-01-31|accessdate=2011-06-29|language=en}}</ref><ref name="1982 Constitution 2">{{cite web|url=http://www.honduras.net/honduras_constitution2.html |title=1982 Constitution of Honduras-Title V, Chapter XI, Article 295 |author=Government of Honduras |publisher=Honduras.net |date=2001-01-31 |accessdate=2011-06-29 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110614205643/http://www.honduras.net/honduras_constitution2.html |archivedate=2011-06-14 |language=en}}</ref>
==Mga pananda==
{{Reflist|group=note}}
=== Mga depenisyon ===
{{Refbegin}}
{{note|tegus|[a]}} Ang '''Tegucigalpa''' ay tumutukoy sa urbanong lugar na nabuo sa silangan ng Ilog Choluteca nang ipanagiba ito mula sa Comayagüela. Kapag sa malawak na pagsasalarawan nito upang tumukoy sa kabisera ng bansa, kabilang ang Comayagüela dito at gayon din ang kabaligtaran.
{{note|comayagüela|[b]}} Ang '''Comayagüela''' ay tumutukoy sa urbanong lugar na nabuo sa kanluran ng Ilog Choluteca. Naging isang lungsod noong una, naisama ito bilang bahagi ng Tegucigalpa noong Setyembre 28, 1890.
{{note|cd|[c]}} Ang '''Gitnang Distrito''' ay tumutukoy sa buong munisipalidad na pinapalooban ng parehong Tegucigalpa and Comayagüela. Bilang isang lugar na naitatag ng Konstitusyon ng Honduras, nagsisilbi ito bilang pambansang kabisera at samakatuwid, ang mga hangganan nito bilang puwesto ng pamahalaan ay hindi nalilimitahan sa urbanong lugar ng Tegucigalpa at Comayagüela lamang subalit lumawak ito sa buong munisipalidad; ang Gitnang Distrito bilang kabuuan ay ang kabisera ng Honduras.
Ang Gitnang Distrito ay hindi isang distritong [[pederalismo|pederal]] yayamang hindi ito isang entidad sa labas ng mga departamento ng Honduras (e.g. [[Washington, D.C.]], [[Lungsod ng Mehiko]]); ito ang isa sa mga munisipalidad na binubuo ng Departmento ng Francisco Morazán.
{{refend}}
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
[[Kaurian:Kabisera sa Hilagang Amerika]]
s5lyopod1k262ih2eqhz89vae8rfwb3
Bansa (pampulitika)
0
33203
2220257
2220202
2026-08-13T01:14:29Z
GinawaSaHapon
102500
2220257
wikitext
text/x-wiki
{{redirect|Country}}{{Other uses|Estado (paglilinaw)}}[[Talaksan:Official_United_Nations_World_Map_-_October_2022.svg|thumb|300x300px|Mapa ng mga politikal na bansa sa mundo noong 2022 ayon sa [[Mga Nagkakaisang Bansa]] (UN). Pawang mga [[Malayang estado|malalayang estado]] ang mga markadong teritoryo sa mapang ito na kabilang sa UN at ganap na kinikilala bilang bansa. May ilang mga teritoryo na ganap na bansa ngunit [[Di kinikilalang bansa|di kinikilala bilang bansa]] tulad ng [[Taiwan]], may ilang teritoryo naman na [[Pinag-aagawang teritoryo|pinag-aagawan]] kagaya ng [[Kashmir]] (pinag-aagawan ng [[India]], [[Pakistan]], at [[Tsina]]) at [[Kanlurang Sahara]] (depende sa pananaw, isang [[Demokratikong Republika ng Arabong Sahrawi|ganap na bansa]] o teritoryo ng [[Maruekos]]).]]
'''Bansâ''' o '''estádo''' ang tawag sa isang politikal na entidad o teritoryo nito sa [[mundo]]. Gumaganap ang mga ito bilang isang [[malayang estado]], [[Malayang estado|di-kinikilalang estado]], bahaging bansa (kagaya ng sa [[Reyno Unido]]), o [[dependensiya]].<ref name="Fowler Bunck 1996 pp. 381–404">{{cite journal |last1=Fowler |first1=Michael Ross |last2=Bunck |first2=Julie Marie |year=1996 |title=What constitutes the sovereign state? |trans-title=Anong tinataglay ng isang malayang estado? |journal=Review of International Studies |language=en |publisher=Cambridge University Press |volume=22 |issue=4 |pages=381–404 |doi=10.1017/s0260210500118637 |issn=0260-2105 |s2cid=145809847}}</ref><ref name="academic.oup.com i784">{{cite web |title=Recognition and its Variants |trans-title=Pagkilala at mga pagkakaiba nito |url=https://academic.oup.com/book/43016/chapter-abstract/361359523?redirectedFrom=fulltext |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240302214852/https://academic.oup.com/book/43016/chapter-abstract/361359523?redirectedFrom=fulltext |archive-date=2 March 2024 |access-date= |website=academic.oup.com |language=en}}</ref> Maaaring magtaglay ang isang bansa ng iba't ibang bansa, kilala sa tawag na mga [[estadong multinasyonal]].<ref name="y026">{{cite web |last= |first= |title=Nations, States and Nation-States |trans-title=Mga Bansa, Estado, at Estadong Bansa |url=https://artsci.usu.edu/social-sciences/political-science/international-studies/aggies-go/nation-states |access-date= |website= |publisher=Utah State University |language=en}}</ref> Madalas na hinahati ang mga bansa bilang [[Bansang maunlad|maunlad]] o [[Bansang umuunlad|papaunlad]].<ref name="s222">{{cite journal |last1=Khan |first1=Themrise |last2=Abimbola |first2=Seye |last3=Kyobutungi |first3=Catherine |last4=Pai |first4=Madhukar |year=2022 |title=How we classify countries and people{{emdash}}and why it matters |trans-title=Paano natin inuuri ang mga bansa at tao{{emdash}}at bakit ito mahalaga |journal=BMJ Global Health |language=en |publisher=BMJ |volume=7 |issue=6 |doi=10.1136/bmjgh-2022-009704 |issn=2059-7908 |pmc=9185389 |article-number=e009704}}</ref> Walang tiyak na bilang ng mga bansa sa mundo. Dahil ito sa di-pagkilala ng ilang mga bansa sa mga bansang kasapi ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] (UN), ngunit kinikilala ng iba sa proseso ng [[diplomatikong pagkilala]]. Madalas na pawang may mga [[pinag-aagawang teritoryo]] ang mga bansang ito o di kaya'y [[Bansang may bahagyang pagkilala|bahagya lamang kinikilala]].<ref name="d243">{{cite web |date=January 22, 2026 |title=How Many Countries Are There in the World in 2026? |trans-title=Ilan ang mga Bansa sa Mundo sa taong 2026? |url=https://www.polgeonow.com/2011/04/how-many-countries-are-there-in-world.html |access-date= |website=Political Geography Now |language=en}}</ref> Bukod sa mga ito, kinokonsidera din ang ilang mga entidad na walang kumikilala bilang isang ganap na bansa.<ref name="Seguin 2011 f032">{{cite web |last=Seguin |first=Denis |date=2011-07-29 |title=What makes a country? |trans-title=Anong tinataglay ng isang bansa? |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/what-makes-a-country/article595868/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240124003740/https://www.theglobeandmail.com/news/world/what-makes-a-country/article595868/ |archive-date=24 January 2024 |access-date= |website=The Globe and Mail |language=en}}</ref>
Walang tiyak na kahulugan ang bansa, at nagbabago ito sa paglipas ng panahon. Sinulat ng ''[[The Economist]]'' noong 2010 na "ang kahit anong pagsubok na makahanap ng isang malinaw na kahulugan ng bansa ay mabilis na makakasalubong ng sandamakmak na mga pagbubukod at anomalya".<ref>{{Cite news |date=8 April 2010 |title=In quite a state |language=en |trans-title=Nasa isang estado |newspaper=[[The Economist]] |url=https://www.economist.com/international/2010/04/08/in-quite-a-state |url-status=live |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20220824202226/https://www.economist.com/international/2010/04/08/in-quite-a-state |archive-date=24 August 2022 |issn=0013-0613}}</ref> Iba ito sa [[Bansa (panlipunan)|konseptong panlipunan ng isang bansa]], na tumutukoy naman sa pagkakakilanlan ng mga tao na maaaring hindi tumugma sa pampulitikang katumbas nito.
== Etimolohiya ==
Isang [[Aral na hiram|arál na hiram]] ang salitang ''bansa'' mula sa [[Wikang Malayo|wikang Malay]] na ''bangsa'',<ref>{{Cite web |title=bansâ |url=https://kwfdiksiyonaryo.ph/index?query=bansa |access-date=2026-08-05 |website=KWF Diksiyonaryo ng Wikang Filipino |publisher=[[Komisyon sa Wikang Filipino]] |language=en}}</ref> na mula naman sa [[wikang Sanskrit]] na ''vaṃśá'' ("anak, kadugo, pangkat"), mula sa [[protowikang Indo-Iranyano]] *''wanćás'' ("biga, kawayan").<ref>{{Cite book |last=Mayrhofer |first=Manfred |title=Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen |publisher=Carl Winter Universitätsverlag |year=1996 |volume=2 |location=[[Heidelberg]] |pages=485 |language=de |trans-title=Diksiyonaryo ng Etimolohiya ng Lumang Indo-Aryano |chapter=vam̆́śá- |chapter-url=https://archive.org/details/EtymologischesWrterbuchDesAltindoarischenMayrhoferEWA21992/page/n526/mode/2up}}</ref> Una itong ipinakilala ng [[Lingguwistika|lingwistang]] si [[Eusebio T. Daluz]] noong unang bahagi ng ika-20 siglo bilang katumbas ng [[Wikang Kastila|salitang Kastila]] na ''nación'' dahil sa kawalan ng tiyak na katumbas para sa konsepto sa wikang Tagalog noon. Pareho itong tumutukoy sa pampulitika at panlipunang konsepto. Ayon sa ''[[Pambansang Diksiyonaryo]]'' ng [[Unibersidad ng Pilipinas]], tumutukoy ang [[Bansa (panlipunan)|panlipunang kahulugan]] bilang "komunidad ng mga mamamayan na may iisang lahi, kasaysayan, wika, kultura, at pamahalaan" at pampulitikang kahulugan bilang "teritoryo ng komunidad na ito".<ref>{{Cite web |title=bansâ |url=https://diksiyonaryo.ph/search/bansa?page=1 |access-date=2026-08-05 |website=Diksiyonaryo.ph}}</ref> Depende sa kahulugan, sinasalin ito sa [[wikang Ingles]] bilang ''nation'' para sa panlipunang kahulugan at ''country'' o ''state'' para naman sa pampulitikang kahulugan.
Nagmula sa wikang Kastila ang salitang ''estado''. Tumutukoy din ito sa isang [[Estado|uri ng subdibisyon]] sa ilang mga bansa, partikular sa mga [[pamahalaang pederal]] tulad ng [[Estados Unidos]], [[Mehiko]], at [[Brasil]].
== Pagkabansa ==
{{Main|Malayang estado}}
[[File:Limited_Recognition_States.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Limited_Recognition_States.svg|thumb|{{legend|#C74355|Mga estadong miyembro ng UN na hindi kinikilala ng isa o higit pang miyembro}}{{legend|#F8CD44|Mga estadong hindi miyembro ng UN na kinikilala ng isa o higit pang miyembro}}{{legend|#246788|Mga estadong hindi miyembro ng UN na kinikilala lamang ng hindi miyembro}}]]
Kung tumutukoy sa pampulitikang konsepto, maaaring tumukoy ang bansa sa isang [[malayang estado]], [[Talaan ng mga estadong bahagyang kinikilala|estadong bahagyang kinikilala]], bahaging bansa, o [[dependensiya]].<ref name="Fowler Bunck 1996 pp. 381–404" /><ref name="academic.oup.com i784" /> Malayang estado ang politikal na entidad na may ganap na pangkalahatang kapangyarihan at otoridad sa isang bahagi ng mundo.<ref>{{Cite journal |last=Philpott |first=Daniel |date=1995 |title=Sovereignty: An Introduction and Brief History |journal=Journal of International Affairs |volume=48 |issue=2 |pages=353–368 |issn=0022-197X |jstor=24357595}}</ref> Walang tiyak na bilang ang mga bansa sa mundo dahil may mga estado na hindi [[Diplomatikong pagkilala|kinikilala]] ng lahat, at meron ding mga di-malalayang estado na pawang kinikilala bilang isang bansa.<ref name="Seguin 2011 f032" />
May ilang mga bansa kagaya ng [[Taiwan]] sa Asya, [[Demokratikong Republika ng Arabong Sahrawi|Republikang Sahrawi]] sa Aprika, at [[Kosovo]] sa Europa na may limitadong pagkilala mula sa ibang mga bansa dahil kinikilala ito ng ibang mga bansa bilang bahagi ng isang bansa.<ref name="Kyris 2022 pp. 287–311">{{cite journal |last=Kyris |first=George |date=2022 |title=State recognition and dynamic sovereignty |journal=European Journal of International Relations |volume=28 |issue=2 |pages=287–311 |doi=10.1177/13540661221077441 |issn=1354-0661 |doi-access=free}}</ref><ref name="Allcock Lampe Young 1998 q703">{{cite web |last1=Allcock |first1=John B. |last2=Lampe |first2=John R. |last3=Young |first3=Antonia |date=1998-07-20 |title=History, Map, Flag, Population, Languages, & Capital |url=https://www.britannica.com/place/Kosovo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150619045343/https://www.britannica.com/place/Kosovo |archive-date=19 June 2015 |access-date=2024-01-29 |website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Halimbawa, opisyal na kinikilala ang Taiwan (opisyal na Republika ng Tsina) bilang bahagi ng [[Tsina]] (opisyal na Republikang Bayan ng Tsina) ng nakakarami ng mga bansa sa mundo bilang pagtalima sa [[Nag-iisang Tsina|patakarang Nag-iisang Tsina]], kahit na gumaganap ito bilang isang malayang estado.<ref>{{Cite web |title=Taiwan: Sovereignty and Participation in International Organizations |url=https://www.fpri.org/article/2011/07/taiwan-sovereignty-and-participation-in-international-organizations/ |access-date=2025-12-22 |website=Foreign Policy Research Institute |language=en-US}}</ref> Ganito rin ang kaso sa Kosovo, na kinikilala ng iba bilang bahagi ng [[Serbiya|Serbia]],<ref>{{Cite web |last=Young |first=Antonia |last2=Allcock |first2=John B. |last3=Lampe |first3=John R. |date=2026-07-28 |title=Kosovo |url=https://www.britannica.com/place/Kosovo |access-date=2026-08-10 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> at Republikang Sahrawi na kinikilala namang bahagi ng [[Maruekos]].<ref>{{Cite web |title=Sahrawi Arab Democratic Republic (SADR) |trans-title=Demokratikong Republika ng Arabong Sahrawi (SADR) |url=https://www.britannica.com/place/Sahrawi-Arab-Democratic-Republic |access-date=2026-08-10 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Samantala, hindi kinikilala naman bilang bansa ang mga estadong humiwalay kagaya ng [[Transnistria]], na kinikilala bilang bahagi pa rin ng [[Moldabya]].<ref name="h387">{{cite web |date=May 31, 2012 |title=Transnistria profile |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-18284837 |access-date=February 23, 2026 |website=BBC News}}</ref>
[[File:Dependent_territories.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dependent_territories.svg|thumb|Mga dependensiya at ang kanilang malayang estado. Tinutukoy ang mga ito gamit ang kanilang kodigong [[ISO 3166-1]]{{Efn|Maliban sa [[Mga Maliliit na Pulong Menor ng Estados Unidos]], na nakakalat sa Pasipiko at Karibe at may iisang kodigo. Matutukoy ang mga ito sa mapa sa pamamagitan ng "UM-" na sinundan ng unang titik ng pangalan ng pulo at isa pang natatanging titik kung kinakailangan.}} o gamit ng bilang.{{Efn|Walang mga kodigong [[ISO 3166-1]] ang mga sumusunod na teritoryo:<br />'''1''': [[Akrotiri at Dhekelia]]<br />'''2''': [[Kapuluang Ashmore at Cartier]]<br />'''3''': [[Kapuluan ng Dagat Coral]]}} Itinuturing na bahagi mismo ng bansa ang mga nakakulay na lugar (tulad ng [[French Guiana|Guyanang Pranses]] sa Timog Amerika na itinuturing na lalawigan ng [[Pransiya]]). Ipinapakita rito ang [[Antartika]] bilang isang [[Kondominyum (pandaigdigang batas)|kondominyum]] imbes ang mga [[Mga inaangking teritoryo sa Antartika|inaangking bahagi]] nito.]]
May mga malalayang estado na nagtataglay ng mga bahaging bansa dahil sa unyon. Halimbawa nito ang kaso ng [[Reyno Unido]], na isang unyon ng apat na bansa: [[Inglatera]], [[Eskosya]], [[Gales]], at [[Hilagang Irlanda]]. Ang [[Kaharian ng Dinamarka]] ay nagtataglay ng [[Dinamarka]]. [[Kapuluang Peroe]], at [[Groenlandiya]]. Tinataglay naman ng [[Kaharian ng Olanda]] ang [[Netherlands|Olanda]] at ang mga isla ng [[Aruba]], [[Curacao]], at [[Sint Maarten]] sa [[Karibe]].
Samantala, may mga malalayang estado naman na kinokonsiderang bansa dahil sa pagkakaroon nito ng hiwalay na [[Nagsasariling bahagi ng bansa|nagsasariling pamahalaan]] sa ilalim ng isa pang malayang estado. Kabilang sa mga ito ang mga teritoryo ng [[Nueva Selanda]] sa Pasipiko ([[Kapuluang Cook]], [[Niue]], at [[Tokelau]]), mga teritoryo ng Reyno Unido (kagaya ng [[Kapuluang Falkland]] at [[Britanikong Kapuluang Birhenes|Kapuluang Birhen ng Britanya]]) at mga [[Dependensiya ng Korona]] nito ([[Jersey]], [[Guernsey]], at [[Pulo ng Man|Pulo of Man]]), mga teritoryo ng [[Estados Unidos]] ([[Puerto Rico]], [[Guam]], [[Hilagang Kapuluang Mariana|Hilagang Marianas]], [[Samoang Amerikano|Amerikanong Samoa]], at [[Kapuluang Birhen ng Amerika]]), mga teritoryo ng [[Australia]] ([[Pulo ng Christmas]], [[Pulo ng Norfolk]], at [[Kapuluang Cocos (Keeling)|Kapuluang Cocos]]), [[natatanging rehiyong administratibo]] ng [[Tsina]] ([[Hong Kong]] at [[Macau]]), [[Kapuluan ng Åland|Aland]] ng [[Pinlandiya]], mga teritoryo ng [[Pransiya]] (kagaya ng [[Nueva Caledonia]] at [[Polinesiyang Pranses|Polinesyang Pranses]] sa Pasipiko), at mga teritoryo ng Olanda sa Karibe ([[Bonaire]], [[Sint Eustatius]], at [[Saba (pulo)|Saba]]).
=== Pandaigdigang pagkilala ===
{{Main|Sistemang Westphalia}}
May mga pagtatalo ukol sa pagkakaroon ng mga estado nang hindi dumedepende sa panlabas na [[Diplomatikong pagkilala|pagkilala]] o kung kinakailangan ang pagkilala upang maituring na estado ang isang entidad.<ref name="Fowler Bunck 1996 pp. 381–404" /><ref name="l212">{{cite journal |author1=HSE University |last2=Bratersky |first2=Maxim |last3=Skriba |first3=Andrei |author4=HSE University |last5=Sapogova |first5=Arina |author6=HSE University |date=November 1, 2021 |title=The Struggle for Recognition or Enhancement of Status: Conditions for the Stability and Development of Unrecognized States Using the Example of Eurasia |trans-title=Ang Pakikibaka para sa Pagkilala o Pagpapaganda sa Katayuan: Mga Kondisyon para sa Katatagan at Pagdebelop sa mga Estadong Di-kinikilala Gamit ang Halimbawa ng Eurasya |url=https://iorj.hse.ru/2021-16-3/518028442.html |journal=International Organisations Research Journal |language=en |volume=16 |issue=3 |pages=203–219 |doi=10.17323/1996-7845-2021-03-09 |access-date=}}</ref><ref name="z544">{{cite journal |last=Grzybowski |first=Janis |date=October 8, 2019 |title=The paradox of state identification: ''de facto'' states, recognition, and the (re-)production of the international |trans-title=Ang kabalintunaan ng pagtukoy sa mga estado: ''de facto'' na mga estado, pagkilala at ang (muling) produksiyon ng pandaigdigan |journal=International Theory |language=en |publisher=Cambridge University Press |volume=11 |issue=3 |pages=241–263 |doi=10.1017/s1752971919000113 |issn=1752-9719 |hdl-access=free |hdl=2013/ULB-DIPOT:oai:dipot.ulb.ac.be:2013/405143}}</ref> Bagamat hindi itinuturing ng [[pandaigdigang batas]] ang "[[soberanya]]" bilang hindi sumasailalim sa isang entidad,<ref name="Lowe 2015 pp. 1–18">{{cite book |last=Lowe |first=Vaughan |title=International Law: A Very Short Introduction |date=2015-11-26 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-923933-7 |page=1–18 |language=en |trans-title=Pandaigdigang Batas: Isang Napakaiksing Panimula |chapter=Nations under law |trans-chapter=Mga bansa sa ilalim ng batas |doi=10.1093/actrade/9780199239337.003.0001}}</ref> walang kahulugan na ginagamit para sa mga miyembro ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ukol sa pagkabansa ng isang entidad.<ref name="Seguin 2011 f032" /><ref name="Bedjaoui 1991 p. 47">{{cite book |last=Bedjaoui |first=M. |url=https://books.google.com/books?id=jrTsNTzcY7EC&pg=PA47] |title=International Law: Achievements and Prospects |publisher=Springer Netherlands |year=1991 |isbn=978-92-3-102716-1 |series=Democracy and power |page=47] |language=en |trans-title=Pandaigdigang Batas: Mga Tagumpay at Inaasam |access-date=}}</ref> Karaniwang may dalawang kampo ng pananaw na ginagamit patungkol sa pagkilala sa mga estado: ''deklaratibo'' at ''konstitutibo''.<ref name="Cohen 1961 p. 1127">{{cite journal |last=Cohen |first=Rosalyn |date=1961 |title=The Concept of Statehood in United Nations Practice |trans-title=Ang Konsepto ng Pagkabansa sa Gawain ng Mga Nagkakaisang Bansa |url=https://scholarship.law.upenn.edu/penn_law_review/vol109/iss8/4 |url-status=live |journal=University of Pennsylvania Law Review |language=en |volume=109 |issue=8 |pages=1127–1171 |doi=10.2307/3310588 |jstor=3310588 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20240119201855/https://scholarship.law.upenn.edu/penn_law_review/vol109/iss8/4/ |archive-date=19 January 2024 |access-date= |s2cid=56273534}}</ref><ref name="Kelsen 1941 pp. 605–617">{{cite journal |last=Kelsen |first=Hans |year=1941 |title=Recognition in International Law: Theoretical Observations |trans-title=Pagkilala sa Pandaigdigang Batas: Mga Teoretikal na Obserbasyon |journal=The American Journal of International Law |language=en |publisher=American Society of International Law |volume=35 |issue=4 |pages=605–617 |doi=10.2307/2192561 |issn=0002-9300 |jstor=2192561 |s2cid=147309779}}</ref><ref name="Lauterpacht 1944 pp. 385–458">{{cite journal |last=Lauterpacht |first=H. |year=1944 |title=Recognition of States in International Law |trans-title=Pagkilala sa mga Estado sa Pandaigdigang Batas |journal=The Yale Law Journal |language=en |publisher=The Yale Law Journal Company, Inc. |volume=53 |issue=3 |pages=385–458 |doi=10.2307/792830 |issn=0044-0094 |jstor=792830}}</ref>
Inilatag ang deklaratibong pananaw sa [[Kumbensiyon sa Montevideo ng 1933]] para sa "isang estado bilang tao sa pandaigdigang batas sa Artikulo 1:<ref name="Encyclopedia Britannica 1999 f033">{{cite web |date=26 July 1999 |title=States, Sovereignty, Treaties |trans-title=Estado, Soberanya, at Kasunduan |url=https://www.britannica.com/topic/international-law/States-in-international-law |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220430152154/https://www.britannica.com/topic/international-law/States-in-international-law |archive-date=30 April 2022 |access-date= |website=Encyclopedia Britannica |language=en}}</ref>
# May permanenteng populasyon
# May itinuturing na teritoryo
# May pamahalaan
# May kakayahan na makipag-ugnayan sa iba pang estado
Ipinapahiwatig ng Artikulo 3 ng parehong kumbensiyon na maaaring umiral ang isang malayang estado kahit na walang bansa na kumikilala dito.<ref name="Caspersen Stansfield 2012 p. 55">{{cite book |last1=Caspersen |first1=N. |url=https://books.google.com/books?id=ARtODc4lsdQC&pg=PA55 |title=Unrecognized States in the International System |last2=Stansfield |first2=G. |publisher=Taylor & Francis |year=2012 |isbn=978-1-136-84999-2 |series=Exeter Studies in Ethno Politics |page=55 |language=en |trans-title=Mga Di-kinikilalang Estado sa Pandaigdigang Sistema |access-date=}}</ref> Dahil tanging isang pagpapahayag muli sa [[nakagisnang pandaigdigang batas]] ito, isinakodigo lamang ng Kumbensiyon sa Montevideo ang mga umiiral na'ng legal na pananaw at mga prinsipyo nito,<ref name="D'Aspremont 2019 pp. 139–152">{{cite book |last=D'Aspremont |first=Jean |title=The Global Community Yearbook of International Law and Jurisprudence 2018 |date=2019-08-29 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-007250-6 |pages=139–152 |language=en |trans-title=Ang Pandaigdigang Yearbook ng Pamayanan ng Pandaigdigang Batas at Hurisprudensiya 2018 |chapter=Statehood and Recognition in International Law: A Post-Colonial Invention |trans-chapter=Pagkabansa at Pagkilala sa Pandaigdigang Batas: Isang Poskolonyal na Imbensiyon |doi=10.1093/oso/9780190072506.003.0005}}</ref> kaya di lamang ito malalapat sa mga pumirma sa mga pandaigdigang organisasyon tulad ng UN,<ref name="Seguin 2011 f032" /><ref name="Encyclopedia Britannica 1999 f033" /><ref name="Crawford 2007 p.">{{cite book |last=Crawford |first=James R. |title=The Creation of States in International Law |date=2007-03-15 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-922842-3 |pages=2–11 |language=en |trans-title=Ang Paggawa sa mga Estado sa Pandaigdigang Batas |doi=10.1093/acprof:oso/9780199228423.003.0002}}</ref> kundi sa lahat ng sumasailalim sa pandaigdigang batas.<ref name=":0">{{cite book |last=Castellino |first=Joshua |url=https://books.google.com/books?id=uGMxfj4oedEC&pg=PA77 |title=International Law and Self-Determination: The Interplay of the Politics of Territorial Possession With Formulations of Post-Colonial National Identity |publisher=[[Martinus Nijhoff Publishers]] |year=2000 |isbn=90-411-1409-2 |page=77 |language=en |trans-title=Pandaigdigang Batas at Pansariling Determinasyon: Ang Ugnayan ng Politika ng Pagmamay-ari ng Teritoryo sa mga Pormulasyon ng Poskolonyal na Pambansang Pagkakakilanlan}}</ref> Ganito rin ang opinyon ng [[Pamayanang Pang-ekonomiya ng Europa]] (EEC),<ref name=":0" /> na binanggit muli ng [[Unyong Europeo]] (EU) sa kanilang pangunahing pahayag sa [[Komiteng Badinter]] para sa isyu ng [[Pagkawatak ng Yugoslavia|pagkawatak]] ng [[Yugoslavia]],<ref>{{cite web |title=The Opinions of the Badinter Arbitration Committee: A Second Breath for the Self-Determination of Peoples |trans-title=Ang mga Opinyon ng Komiteng Badinter sa Arbitrasyon: Isang Pangalawang Hinga para sa Pansariling Determinasyon ng mga Tao |url=http://www.ejil.org/journal/Vol3/No1/art12.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517085252/http://www.ejil.org/journal/Vol3/No1/art12.html |archive-date=2008-05-17 |access-date= |language=en}}</ref> gayundin sa hukom ng [[Pandaigdigang Korte ng Katarungan]] (ICJ) na si [[James Crawford]].<ref name="Crawford 2007 p." />
Sa kabilang banda naman, ayon naman sa konstitutibong pananaw, maituturing lamang na malayang estado ang isang entidad kung at tangi kung ito ay kinikilala bilang malaya ng isa o higit pang bansa.<ref name="academic.oup.com s696">{{cite web |title=Statehood and Recognition |trans-title=Pagkabansa at Pagkilala |url=https://academic.oup.com/book/3288/chapter-abstract/144288950?redirectedFrom=fulltext |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240126171048/https://academic.oup.com/book/3288/chapter-abstract/144288950?redirectedFrom=fulltext |archive-date=26 January 2024 |access-date= |website=academic.oup.com |language=en}}</ref> Dahil dito, hindi agad magiging bahagi ng pandaigdigang pamayanan o mapasailalim sa mga pandaigdigang batas ang mga kalalayang bansa, at hindi kinakailangan na tumalima ang mga kinikilalang bansa sa pandaigdigang batas kung makikipag-ugnayan sila sa mga ito.<ref name="ctos">{{cite book |last=Hillier |first=Tim |url=https://books.google.com/books?id=Kr0sOuIx8q8C |title=Sourcebook on Public International Law |publisher=Routledge |year=1998 |isbn=978-1-85941-050-9 |pages=201–202 |language=en |trans-title=Sangguniang Aklat sa Pampublikong Pandaigdigang Batas}}</ref> Noong 1912, sinabi ng iskolar ng batas na si [[L. F. L. Oppenheim]] ang sumusunod ukol sa konstitutibong pananaw:<ref>{{cite book |last1=Oppenheim |first1=Lassa |url=https://books.google.com/books?id=vxJ1Jwmyw0EC&pg=PA135 |title=International Law: A Treatise |last2=Roxburgh |first2=Ronald |publisher=The Lawbook Exchange, Ltd. |year=2005 |isbn=978-1-58477-609-3 |page=135 |language=en |trans-title=Pandaigdigang Batas: Isang Tratado}}</ref>
{{Blockquote|text=Hindi sinasabi ng Pandaigdigang Batas na hindi umiiral ang isang Estado dahil lamang hindi ito kinikilala [ng ibang estado], ngunit hindi nito pinapansin ito bago ito kilalanin [ng ibang estado]. Sa pamamagitan ng pagkilala lamang at natatangi lamang na nagiging isang Pandaigdigang Tao ang isang Estado at sumasailalim sa Pandaigdigang Batas.{{efn|Orihinal na sipi: {{lang|en|International Law does not say that a State is not in existence as long as it is not recognised, but it takes no notice of it before its recognition. Through recognition only and exclusively a State becomes an International Person and a subject of International Law.
}}}}}}
Binigyang-kahulugan naman ng [[Organisasyon ng Pagkakaisa ng Aprika]] noong 1976 ang pagkilala sa estado bilang:<ref name="Talmon 1998 p. 186">{{cite book |last=Talmon |first=S. |url=https://books.google.com/books?id=scc8EboiJX8C&pg=PA186 |title=Recognition of Governments in International Law: With Particular Reference to Governments in Exile |publisher=Clarendon Press |year=1998 |isbn=978-0-19-826573-3 |series=Oxford monographs in international law |page=186 |language=en |trans-title=Pagkilala sa mga Pamahalaan sa Pandaigdigang Batas: Partikular na Pagtukoy sa mga Pamahalaan sa Pagpapatapon |access-date=}}</ref>
{{Blockquote|text=...na ang pagkilala sa isang malaya at may soberanyang estado ay isang gawaing nakapaloob sa soberanya ng bawat miyembro ng pandaigdigang pamayanan, isang gawain na dapat gawin nang kanya-kanya; kaya naman, nasa pagpapasya ng mga miyembrong estado at bawat kapangyarihan ng [Organisasyon ng Pagkakaisa ng Aprika] kung kikilalanin ba o hindi ang isang kalalayang estado.{{efn|Orihinal na sipi: {{lang|en|...the recognition of an independent and sovereign state is an act of sovereignty pertaining each member of the international community, an act to be taken individually, and it is, therefore, up to member states and each OAU power whether to recognise or not the newly independent state.}}}}}}
== Pagkakakilanlan ==
Gumagamit ang mga bansa ng mga simbolo para sa kani-kanilang pagkakakilanlan. Maaari itong maglaman ng mga bagay na may kinalaman sa kultura, relihiyon, o politika, at makikita sa kanilang mga [[watawat]], [[eskudo]], o [[selyo]].<ref name="CIA x692">{{cite web |title=National symbol(s) |trans-title=(Mga) Pambansang simbolo |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/national-symbols/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161108112336/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2230.html |archive-date=8 November 2016 |access-date= |website=CIA |language=en}}</ref>
=== Pangalan ===
Marami sa mga bansa sa mundo ang may mahabang pangalan at maikling pangalan. Karaniwang ginagamit ang mahabang pangalan sa mga pormal na konteksto at karaniwan nitong inilalarawan ang kanilang uri ng pamahalaan. Halimbawa ay ''Republika ng Pilipinas'', na tumutukoy sa Pilipinas bilang isang [[republika]]. Samantala, ginagamit naman ang maikling pangalan sa mga pangkaraniwang konteksto. Sa pangalang ito pinakakilala ang isang bansa, at karaniwan itong hindi nagbabago sa pagpalit ng pamahalaan, di tulad ng mahabang pangalan.{{Efn|Halimbawa, kilala ang kasalukuyang Republikang Pranses bilang [[Kaharian ng Pransiya]] bago tuluyang binuwag nila ang kanilang monarkiya noong ika-19 na siglo. Gayunpaman, parehong kilala ang mga ito sa maikling pangalan na [[Pransiya]].}} Para sa ilang mga bansa, pawang parehas lamang ang mahaba at maikling pangalan nito.{{Efn|Halimbawa ay ang kaso ng [[Ukranya]], [[Bosnia at Herzegovina]], at ang [[Republika ng Gitnang Aprika]].}}<ref>{{cite web |title=Countries: Designations and abbreviations to use |trans-title=Mga Bansa: Mga designasyon at daglat na gagamitin |url=https://style-guide.europa.eu/en/content/-/isg/topic?identifier=7.1.1-designations-and-abbreviations |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104160434/https://publications.europa.eu/code/en/en-370100.htm |archive-date=4 January 2021 |access-date= |language=en}}</ref>
Maaaring mahalaga ang pangalan ng bansa sa diplomasya at kultura. May mga bansa na nagpalit ng pangalan bilang hudyat ng pagpapalit ng pamahalaan, o di kaya'y bilang bahagi ng dekolonisasyon. Halimbawa, pinalitan ng Imperyong Estado ng Persia ang kanilang pangalan bilang [[Imperyong Estado ng Iran]] noong 1935 noong panahon ng [[dinastiyang Pahlavi]], na naging [[Islamikong Republika ng Iran]] matapos ng [[Rebolusyong Iranyano|Rebolusyong Islamiko]] noong 1971 na nagpatalsik sa [[Shah]].<ref>{{Cite web |title=Why is Persia called Iran today? The history behind the name change by the Shah |trans-title=Bakit Iran ang tawag na ngayon sa Persia? Ang kasaysayan sa likod ng pagpapalit ng pangalan ng Shah |url=https://www.voxnews.al/english/histori/pse-persia-quhet-sot-iran-historia-pas-ndryshimit-te-emrit-nga-shahu-i111603 |access-date=2026-08-11 |website=Vox News |language=en}}</ref> Pinalitan naman ng Kaharian ng Siam ang kanilang pangalan noong 1939 patungong [[Taylandiya|Kaharian ng Tailandiya]].<ref>{{Cite web |last=Cavendish |first=Richard |date=2014-05-15 |title=Siam Becomes Thailand |trans-title=Naging Tailandiya ang Siam |url=https://www.historytoday.com/archive/months-past/siam-becomes-thailand |access-date=2026-08-11 |website=History Today |language=en}}</ref> Sa kabilang banda naman, ginamit ng mga kalalayang bansa noong huling bahagi ng ika-20 siglo ang kanilang katutubong pangalan:
* [[Hilagang Rodesya]] {{Arrow}} [[Zambia]], mula Reyno Unido noong 1964.<ref>{{Cite news |date=1964-10-24 |title=Northern Rhodesia Reborn as Zambia; Britain Ends Rule |language=en-US |trans-title=Naging Zambia ang HIlagang Rodesya; Nagtapos na ang Panunungkulan ng Britanya |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1964/10/24/archives/northern-rhodesia-reborn-as-zambia-britain-ends-rule.html |url-access=subscription |access-date=2026-08-11 |issn=0362-4331}}</ref>
* [[Bechuanaland]] {{Arrow}} [[Botswana]], mula Reyno Unido noong 1966.<ref>{{Cite news |date=2011-04-11 |title=Botswana |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13041658 |access-date=2026-08-11}}</ref>
* [[Silangang Pakistan]] {{Arrow}} [[Bangladesh]], mula [[Pakistan]] noong 1975.<ref>{{Cite web |date=2025-08-24 |title=The Struggle for Bangladesh: From East Pakistan to Independence |trans-title=Ang Pakikibaka para sa Bangladesh: Mula Silangang Pakistan patungong Kalayaan |url=https://polsci.institute/south-asia/struggle-bangladesh-east-pakistan-independence/ |access-date=2026-08-11 |website=PolSci Institute |language=en-US}}</ref>
May mga kaso rin kung saan ang pagpapalit ng pangalan ay naganap ilang taon matapos nilang lumaya.
* [[Britanikong Ceylon|Ceylon]] {{Arrow}} [[Sri Lanka]], lumaya sa Reyno Unido noong 1948 ngunit pinalitan ang pangalan noong 1972.<ref>{{Cite news |last=Haviland |first=Charles |date=2011-01-01 |title=Sri Lanka erases colonial name, Ceylon |language=en-GB |trans-title=Binura ng Sri Lana ang pangalang kolonyal nitong Ceylon |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-south-asia-12099596 |access-date=2026-08-11}}</ref>
* [[Hilagang Volta]] {{Arrow}} [[Burkina Faso]], lumaya sa [[Pransiya]] noong 1960 ngunit pinalitan ang pangalan noong 1984 matapos ng isang [[Kudeta sa Hilagang Volta ng 1983|kudeta]].<ref>{{Cite journal |last=Williamson |first=Bryan |date=2013-01-01 |title=From Upper Volta to Burkina Faso: A Study of the Politics of Reaction and Reform in a Post-Colonial African Nation-state, 1960-1987 |trans-title=Mula Hilagang Volta patungong Burkina Faso: Isang Pag-aaral sa Politika ng Reaksyon at Reporma sa isang Poskolonyal na Estadong Bansa sa Aprika, 1960-1987 |url=https://digitalcommons.usf.edu/etd/4612 |journal=USF Tampa Graduate Theses and Dissertations |language=en}}</ref>
* [[Dahomey]] {{Arrow}} [[Benin]], lumaya sa Pransiya noong 1960 ngunit pinalitan ang pangalan noong 1975.<ref>{{Cite web |last=Law |first=Robin |last2=Ronen |first2=Dov |last3=Adotevi |first3=Stanislas Spero |date=2026-08-03 |title=Benin - Decolonization, Independence, Revolution |trans-title=Benin - Dekolonisasyon, Kalayaan, Rebolusyon |url=https://www.britannica.com/place/Benin/Decolonization-independence-and-military-coups |access-date=2026-08-11 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>
* [[Timog Rodesya]] {{Arrow}} [[Zimbabwe]], kumalas sa Reyno Unido sa ilalim ng pamahalaang kontrolado ng mga Puti noong 1965 ngunit pormal na nakalaya noong 1980 sa ilalim ng kasalukuyang pangalan.<ref>{{Cite web |last=Sibanda |first=Eliakim |year=2021 |title=The Unilateral Declaration of Independence in Southern Rhodesia (later Zimbabwe) |trans-title=Ang Unilateral na Deklarasyon ng Kalayaan sa Timog Rodesya (kalaunan Zimbabwe) |url=https://www.gilderlehrman.org/history-resources/essays/unilateral-declaration-independence-southern-rhodesia-later-zimbabwe |access-date=2026-08-11 |website=Gilder Lehrman Institute of American History |language=en}}</ref>
* Swaziland {{Arrow}} [[Eswatini]] noong 2018, 50 taon matapos nilang lumaya sa Reyno Unido.<ref>{{Cite news |date=2018-04-19 |title=Swaziland king renames country 'the Kingdom of eSwatini' |language=en-GB |trans-title=Pinalitan ng hari ng Swaziland ang pangalan ng bansa bilang 'ang Kaharian ng eSwatini' |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-43821512 |access-date=2026-08-11}}</ref>
May ilang kaso rin na bumalik ang pangalan ng bansa sa dati nang magpalit ang kanilang pamahalaan:
* Lumaya ang Congo sa Belhika noong 1960 sa naturang pangalan, ngunit pinalitan ito noong 1971 bilang [[Zaire]]. Nanatili itong ganito hanggang noong 1997, nang binalik ito sa Congo, opisyal na [[Demokratikong Republika ng Congo]] upang itangi ito sa kapitbahay nitong [[Republika ng Congo]].<ref>{{Cite web |last=Lemarchand |first=René |last2=Cordell |first2=Dennis D. |last3=Wiese |first3=Bernd Michael |last4=Payonzo |first4=Ntsomo |date=2026-08-11 |title=Democratic Republic of the Congo (DRC) |trans-title=Demokratikong Republika ng Congo (DRC) |url=https://www.britannica.com/place/Democratic-Republic-of-the-Congo |access-date=2026-08-12 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>
* Lumaya ang Kambodya sa Pransiya bilang [[Kaharian ng Kambodya]] noong 1953, na pinalitan bilang [[Demokratikong Kampuchea|Kampuchea]] noong 1970 sa panunungkulan ni [[Pol Pot]]. Nanatili itong ganito hanggang noong 1989, nang binalik ito sa dati bilang pananda ng pagbabalik muli ng monarkiya.<ref>{{Cite web |last=Chandler |first=David P. |last2=Overton |first2=Leonard C. |date=2026-08-10 |title=Cambodia |trans-title=Kambodya |url=https://www.britannica.com/place/Cambodia |access-date=2026-08-12 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>
May mga iba naman na mas piniling gamitin ang katutubong pangalan bilang opisyal na pangalan nito sa kahit anong wika.
* Pinalitan ng [[Turkiya]] ang kanilang pangalan bilang Turkiye (opisyal na Türkiye) noong 2022 dahil sa mga kadahilanang pangkultura at upang itangi ang bansa sa [[pabo]], isang ibon na may pangalang kahalintulad sa bansa sa wikang Ingles.<ref>{{Cite news |last= |date=2022-06-03 |title=Turkey officially changes name at UN to Türkiye |language=en-GB |trans-title=Opisyal na'ng pinalitan ng Turkey ang pangalan nito sa UN patungong Türkiye |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2022/jun/03/turkey-changes-name-to-turkiye-as-other-name-is-for-the-birds |access-date=2026-08-12 |issn=0261-3077}}</ref>
* Pinalitan ng [[Nauru]] ang kanilang pangalan bilang Naoero noong 2026 upang iakma ito sa ortograpiya ng kanilang wika.<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2026-08-03 |title=Nauru officially changes its name to Naoero |language=en-GB |trans-title=Opisyal na'ng pinalitan ng Nauru ang pangalan nito patungong Naoero |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2026/aug/03/nauru-officially-changes-its-name-to-naoero |access-date=2026-08-12 |issn=0261-3077}}</ref>
* Dahil sa mga problemang dulot ng pagsasalin sa pangalan ng kanilang bansa, ginawang opisyal na pangalan ng bansang kilala sa wikang Ingles bilang {{Lang|en|Ivory Coast}} sa pangalang Pranses nito na [[Cote d'Ivoire]] sa kahit anong wika noong 1986.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=What was Côte d’Ivoire formerly known as? |trans-title=Ano ang dating pangalan ng Côte d’Ivoire? |url=https://www.britannica.com/question/What-was-Cote-dIvoire-formerly-known-as |access-date=2026-08-12 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>
Sa kabilang banda, maaaring dahil sa isang isyu ang pagpapalit ng pangalan, kagaya ng kaso ng bansang kilala na ngayon bilang [[Hilagang Masedonya]]. Opisyal na kilala noon ang naturang bansa bilang Masedonya lamang ngunit tinututulan ng kapitbahay nitong [[Gresya]] dahil sa kahalintulad na pangalan nito sa kanilang [[Masedonya, Gresya|rehiyon na Masedonya]], na nasa timog nito. Nagpalit ito ng pangalan noong 2019 bilang bahagi ng [[Kasunduan ng Prespa|kasunduan]] sa Gresya upang payagan itong makapasok sa [[Organisasyon ng Tratado ng Hilagang Atlantiko|NATO]].<ref>{{Cite news |last=Halasz |first=Stephanie |last2=Labropoulou |first2=Elinda |last3=McKenzie |first3=Sheena |date=2019-02-13 |title=Macedonia officially changes its name to North Macedonia |language=en |trans-title=Opisyal na'ng pinalitan ng Masedonya ang pangalan nito patungong Hilagang Masedonya |work=CNN |url=https://edition.cnn.com/2019/02/13/europe/north-macedonia-name-change-intl |access-date=2026-08-12}}</ref> Isa ring isyu ang pagpapalit ng pangalan ng Burma patungong [[Myanmar]] noong 1989. Bagamat lumaganap ang paggamit ng bagong pangalan simula noon, umusbong ang paggamit sa lumang pangalan nito [[Kudeta sa Myanmar ng 2021|simula noong 2021]] bilang pagtutol sa [[Tatmadaw|pamahalaang militar]] doon, lalo na sa konteksto ng [[Digmaang sibil ng Myanmar (mula 2021)|kasalukuyang digmaang sibil]].<ref>{{Cite web |last=Tong-Hyung |first=Kim |last2=Kim |first2=Hyung-Jin |date=2021-02-02 |title=Myanmar, Burma and why the different names matter |trans-title=Myanmar, Burma at bakit mahalaga ang pagkakaiba ng pangalan |url=https://apnews.com/article/myanmar-burma-different-names-explained-8af64e33cf89c565b074eec9cbe22b72 |access-date=2026-08-12 |website=AP News |language=en}}</ref>
=== Watawat ===
[[File:Flickr_-_…trialsanderrors_-_Johnson's_new_chart_of_national_emblems,_1868.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Flickr_-_%E2%80%A6trialsanderrors_-_Johnson's_new_chart_of_national_emblems,_1868.jpg|thumb|Ilan sa mga watawat ng mga bansang kinikilala noong kalagitnaan ng ika-19 na siglo.]]
Noon, ang [[watawat]] ng isang bansa ay pawang personal na watawat mismo ng pinuno, hindi ng bansa. Kalaunan, nagkaroon din ng mga watawat na para sa bansa, bukod sa personal na watawat ng pinuno. Ilan sa mga pinakaunang halimbawa nito ay ang watawat ng mga [[republikang pandagat]] tulad ng [[Republika ng Genoa|Genova]] noong ika-12 siglo.<ref>{{cite book |last1=Barraclough |first1=E.M.C. |title=Flags of the World |date=1971 |publisher=William Cloves & Sons Ltd |isbn=0-7232-1338-0 |location=Great Britain |language=en |trans-title=Mga Watawat ng Mundo}}</ref> Gayunpaman, ginagamit lamang ito bilang pantukoy ng mga barko sa dagat.<ref name="Devereux 1994 p.">{{cite book |last=Devereux |first=E. |title=Flags: The New Compact Study Guide and Identifier |publisher=Chartwell Books |year=1994 |isbn=978-0-7858-0049-1 |series=Eyewitness books |page=18 |language=en |trans-title=Mga Watawat: Ang Bagong Siksik na Gabay sa Pag-aaral at Pantukoy}}</ref>
Bagamat matagal na'ng ginagamit ang konsepto ng watawat upang kumatawan sa isang bagay, limitado lamang ito sa militar o pandagat. Nagsimula lamang magkaroon ng mga watawat para mismo sa bansa noong ika-18 siglo sa kasagsagan ng pag-usbong ng nasyonalismo partikular na sa Europa. Ginamit ng mga rebolusyonaryo sa [[Rebolusyong Pranses|Pransiya]] at [[American Revolutionary War|Estados Unidos]] ang mga watawat upang gamitin bilang simbolo ng mga tao bilang [[Pagkamamamayan|mamamayan]] ng isang bansa imbes bilang mga tauhan lamang ng monarkiya.<ref name=":1">{{cite news |last1=Nadler |first1=Ben |date=14 June 2016 |title=Where Do Flags Come From? |language=en |trans-title=Saan Nagmula ang mga Watawat? |work=[[The Atlantic]] |url=https://www.theatlantic.com/health/archive/2016/06/happy-flag-day/486866/ |url-status=live |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20211124011425/https://www.theatlantic.com/health/archive/2016/06/happy-flag-day/486866/ |archive-date=24 November 2021}}</ref><ref name=":2">{{cite book |last1=Inglefield |first1=Eric |title=Flags |last2=Mould |first2=Tony |date=1979 |publisher=Ward Lock |isbn=978-0-7063-5652-6 |language=en |trans-title=Mga Watawat}}</ref> Naging talamak ang paggamit sa watawat pagsapit ng sumunod na siglo, kung saan halos lahat na ng mga bansa sa Europa ay may watawat na ginagamit bilang simbolo ng bansa nila.<ref name=":1" /> Nagsimula rin ituring ang mga watawat bilang mga simbolo ng pagkakaisa, tulad halimbawa ng {{Lang|en|Union Jack}}, ang tawag sa [[watawat ng Reyno Unido]], na unang ginamit bilang simbolo ng unyon ng [[Inglatera]] at [[Eskosya]], gayundin bilang simbolo ng sama-samang pakikibaka, kagaya ng paggamit sa mga [[kulay ng mga Eslabo]] sa kani-kanilang watawat (bughaw, puti, at pula), mga [[kulay ng mga Arabo]] (itim, puti, lunti, at pula), o mga [[kulay ng Aprika]] (pula, lunti, ginto, at itim).<ref>{{cite conference|last=Bartlett|first=Ralph G. C.|date=2011|url=https://fiav.org/wp-content/uploads/2021/06/icv24-04bartlett.pdf|title=Unity in Flags|publisher=International Federation of Vexillological Associations|conference=24th International Congress of Vexillology|location=Alexandria, Virginia|archive-date=24 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221224155654/https://fiav.org/wp-content/uploads/2021/06/icv24-04bartlett.pdf|url-status=live|lang=en|trans-title=Pagkakaisa sa mga Watawat}}</ref>
Kasabay ng [[kolonisasyon]] ng mga Europeo sa iba't ibang panig ng mundo ang ideya ng nasyonalismo at simbolo na kumalat sa mga ito. Tinitingnan ng mga lugar na ito ang pagkakaroon ng mga simbolong tulad ng watawat bilang mahalaga para sa pagbuo ng kanilang bansa.<ref>{{cite journal |last1=Virmani |first1=Arundhati |author1-link=Arundhati Virmani |date=August 1999 |title=National Symbols under Colonial Domination: The Nationalization of the Indian Flag, March-August 1923 |trans-title=Mga Pambansang Simbolo sa ilalim ng Kolonyal na Dominasyon: Ang Nasyonalisasyon ng Watawat ng India, Marso-Agosto 1923 |journal=Past & Present |language=en |publisher=Oxford University Press |issue=164 |pages=169–197 |doi=10.1093/past/164.1.169 |jstor=651278}}</ref> Umusbong ang mga bagong watawat at simbolo kasabay ng proseso ng [[dekolonisasyon]] at mga rebolusyon noong huling bahagi ng ika-19 na siglo papunta sa sumunod.<ref name=":2" /> Dahil sa pagdami ng mga watawat sa panahong ito, naging interes ang pagsusuri sa mga disenyo at simbolismo sa mga ito, na kalaunan ay naging isang pormal na pag-aaral na tinatawag na [[beksilolohiya]].<ref>{{cite conference|last=Xing|first=Fei|date=2013|url=https://fiav.org/wp-content/uploads/2021/06/ICV2512-Xing-Fei-The-Study-of-Vexillology-in-China.pdf|title=The Study of Vexillology in China|publisher=International Federation of Vexillological Associations|conference=25th International Congress of Vexillology|location=Rotterdam|archive-date=16 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220616162946/https://fiav.org/wp-content/uploads/2021/06/ICV2512-Xing-Fei-The-Study-of-Vexillology-in-China.pdf|url-status=live|lang=en|trans-title=Ang Pag-aaral ng Beksilolohiya sa Tsina}}</ref>
=== Awit ===
{{Main|Pambansang awit}}
[[Talaksan:Lupang_Hinirang_Vocal_Sheet.png|thumb|Nakasulat na musika at titik ng "[[Lupang Hinirang]]", ang pambansang awit ng [[Pilipinas]].]]
[[Pambansang awit]] ang tawag sa isang [[Pagkamakabayan|makabayang]] [[komposisyong pangmusika]] na sumisimbolo at nag-aalala sa kasaysayan o tradisyon ng isang bansa.<ref>{{Cite web |title=National anthem |trans-title=Pambansang awit |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/national-anthem/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220805175145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/national-anthem/ |archive-date=5 August 2022 |access-date= |website=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref> Bagamat nagsimula lamang ang paglalapat ng mga pambansang awit ng mga bansa noon lamang ika-19 na siglo, may ilang awit na matagal na'ng kinakanta, kadalasan bilang isang [[makabayang awit]]. Maraming bansa ang walang opisyal na pambansang awit, bagamat may ginagamit bilang ''de''{{Nbsp}}''facto'' na awit sa palakasan o diplomasya. Kabilang rito ang itinuturing na pambansang awit ng [[Reyno Unido]], "{{Lang|en|[[God Save the King]]|italic=no}}".{{Efn|Nagbabago depende sa namumunong [[Monarkiya ng Reyno Unido|monarko]] ang ilang bahagi ng awit. Dahil si [[Charles III]] ang kasalukuyang hari ng Reyno Unido, "{{lang|en|italic=no|God Save the King}}" ({{literal|Iligtas ng Panginoon ang Hari}}) ang ginagamit ngayon. Kung reyna ang monarko, "{{lang|en|italic=no|God Save the Queen}}" ({{literal|Iligtas ng Panginoon ang Reyna}}) naman ang gagamitin.}} Bukod, maaari ding magkaroon ng sari-sariling pambansang awit ang mga bansa na kabilang sa bansang multinasyonal, kagaya ng kaso ng [[Gales]], na bahagi ng Reyno Unido ngunit ginagamit ang "{{Lang|cy|[[Hen Wlad Fy Nhadau]]|italic=no}}" lalo na sa palakasan.<ref name="Harrison 2022 x303">{{cite web |last=Harrison |first=Ellie |date=29 November 2022 |title=The history of the Welsh national anthem that's gripped the world |trans-title=Ang kasaysayan ng pambansang awit ng Gales na nagpadagundong sa mundo |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/wales-world-cup-anthem-lyrics-translation-b2235003.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240129160133/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/wales-world-cup-anthem-lyrics-translation-b2235003.html |archive-date=29 January 2024 |access-date= |website=The Independent |language=en}}</ref>
== Tingnan din ==
* [[Bansa (panlipunan)]]
* [[Mikronasyon]]
* [[Pagkamakabansa]]
* [[Pagkamakabayan]]
* [[Talaan ng mga bansa]]
* [[Tala ng mga bansa ayon sa GDP (PPP) bawat kapita|Talaan ng mga bansa ayon sa GDP (PPP) bawat kapita]]
* [[Talaan ng mga bansa ayon sa kapal ng populasyon]]
* [[Talaan ng mga bansa ayon sa populasyon]]
* [[Talaan ng mga kabansaan]]
== Talababa ==
{{Notelist}}
==Sanggunian==
{{reflist}}
== Link sa labas ==
* [https://web.archive.org/web/20260116040301/https://www.cia.gov/the-world-factbook/ The CIA World Factbook] (sa wikang Ingles)
* [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/ Country Studies] ng [[Aklatan ng Kapulungan ng Estados Unidos]] (sa wikang Ingles)
* [http://unstats.un.org/unsd/ United Nations statistics division] (sa wikang Ingles)
[[Kategorya:Mga bansa| ]]
[[Kategorya:Heograpiyang pantao]]
[[Kategorya:Politika]]
[[frp:Payis (L)]]
9g20dxichaezq02obftd508848esz0o
2220259
2220257
2026-08-13T01:57:42Z
GinawaSaHapon
102500
Tapos na.
2220259
wikitext
text/x-wiki
{{redirect|Country}}{{Other uses|Estado (paglilinaw)}}[[Talaksan:Official_United_Nations_World_Map_-_October_2022.svg|thumb|300x300px|Mapa ng mga politikal na bansa sa mundo noong 2022 ayon sa [[Mga Nagkakaisang Bansa]] (UN). Pawang mga [[Malayang estado|malalayang estado]] ang mga markadong teritoryo sa mapang ito na kabilang sa UN at ganap na kinikilala bilang bansa. May ilang mga teritoryo na ganap na bansa ngunit [[Di kinikilalang bansa|di kinikilala bilang bansa]] tulad ng [[Taiwan]], may ilang teritoryo naman na [[Pinag-aagawang teritoryo|pinag-aagawan]] kagaya ng [[Kashmir]] (pinag-aagawan ng [[India]], [[Pakistan]], at [[Tsina]]) at [[Kanlurang Sahara]] (depende sa pananaw, isang [[Demokratikong Republika ng Arabong Sahrawi|ganap na bansa]] o teritoryo ng [[Maruekos]]).]]
'''Bansâ''' o '''estádo''' ang tawag sa isang politikal na entidad o teritoryo nito sa [[mundo]]. Gumaganap ang mga ito bilang isang [[malayang estado]], [[Malayang estado|di-kinikilalang estado]], bahaging bansa (kagaya ng sa [[Reyno Unido]]), o [[dependensiya]].<ref name="Fowler Bunck 1996 pp. 381–404">{{cite journal |last1=Fowler |first1=Michael Ross |last2=Bunck |first2=Julie Marie |year=1996 |title=What constitutes the sovereign state? |trans-title=Anong tinataglay ng isang malayang estado? |journal=Review of International Studies |language=en |publisher=Cambridge University Press |volume=22 |issue=4 |pages=381–404 |doi=10.1017/s0260210500118637 |issn=0260-2105 |s2cid=145809847}}</ref><ref name="academic.oup.com i784">{{cite web |title=Recognition and its Variants |trans-title=Pagkilala at mga pagkakaiba nito |url=https://academic.oup.com/book/43016/chapter-abstract/361359523?redirectedFrom=fulltext |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240302214852/https://academic.oup.com/book/43016/chapter-abstract/361359523?redirectedFrom=fulltext |archive-date=2 March 2024 |access-date= |website=academic.oup.com |language=en}}</ref> Maaaring magtaglay ang isang bansa ng iba't ibang bansa, kilala sa tawag na mga [[estadong multinasyonal]].<ref name="y026">{{cite web |last= |first= |title=Nations, States and Nation-States |trans-title=Mga Bansa, Estado, at Estadong Bansa |url=https://artsci.usu.edu/social-sciences/political-science/international-studies/aggies-go/nation-states |access-date= |website= |publisher=Utah State University |language=en}}</ref> Madalas na hinahati ang mga bansa bilang [[Bansang maunlad|maunlad]] o [[Bansang umuunlad|papaunlad]].<ref name="s222">{{cite journal |last1=Khan |first1=Themrise |last2=Abimbola |first2=Seye |last3=Kyobutungi |first3=Catherine |last4=Pai |first4=Madhukar |year=2022 |title=How we classify countries and people{{emdash}}and why it matters |trans-title=Paano natin inuuri ang mga bansa at tao{{emdash}}at bakit ito mahalaga |journal=BMJ Global Health |language=en |publisher=BMJ |volume=7 |issue=6 |doi=10.1136/bmjgh-2022-009704 |issn=2059-7908 |pmc=9185389 |article-number=e009704}}</ref> Walang tiyak na bilang ng mga bansa sa mundo. Dahil ito sa di-pagkilala ng ilang mga bansa sa mga bansang kasapi ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] (UN), ngunit kinikilala ng iba sa proseso ng [[diplomatikong pagkilala]]. Madalas na pawang may mga [[pinag-aagawang teritoryo]] ang mga bansang ito o di kaya'y [[Bansang may bahagyang pagkilala|bahagya lamang kinikilala]].<ref name="d243">{{cite web |date=January 22, 2026 |title=How Many Countries Are There in the World in 2026? |trans-title=Ilan ang mga Bansa sa Mundo sa taong 2026? |url=https://www.polgeonow.com/2011/04/how-many-countries-are-there-in-world.html |access-date= |website=Political Geography Now |language=en}}</ref> Bukod sa mga ito, kinokonsidera din ang ilang mga entidad na walang kumikilala bilang isang ganap na bansa.<ref name="Seguin 2011 f032">{{cite web |last=Seguin |first=Denis |date=2011-07-29 |title=What makes a country? |trans-title=Anong tinataglay ng isang bansa? |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/what-makes-a-country/article595868/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240124003740/https://www.theglobeandmail.com/news/world/what-makes-a-country/article595868/ |archive-date=24 January 2024 |access-date= |website=The Globe and Mail |language=en}}</ref>
Walang tiyak na kahulugan ang bansa, at nagbabago ito sa paglipas ng panahon. Sinulat ng ''[[The Economist]]'' noong 2010 na "ang kahit anong pagsubok na makahanap ng isang malinaw na kahulugan ng bansa ay mabilis na makakasalubong ng sandamakmak na mga pagbubukod at anomalya".<ref>{{Cite news |date=8 April 2010 |title=In quite a state |language=en |trans-title=Nasa isang estado |newspaper=[[The Economist]] |url=https://www.economist.com/international/2010/04/08/in-quite-a-state |url-status=live |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20220824202226/https://www.economist.com/international/2010/04/08/in-quite-a-state |archive-date=24 August 2022 |issn=0013-0613}}</ref> Iba ito sa [[Bansa (panlipunan)|konseptong panlipunan ng isang bansa]], na tumutukoy naman sa pagkakakilanlan ng mga tao na maaaring hindi tumugma sa pampulitikang katumbas nito.
== Etimolohiya ==
Isang [[Aral na hiram|arál na hiram]] ang salitang ''bansa'' mula sa [[Wikang Malayo|wikang Malay]] na ''bangsa'',<ref>{{Cite web |title=bansâ |url=https://kwfdiksiyonaryo.ph/index?query=bansa |access-date=2026-08-05 |website=KWF Diksiyonaryo ng Wikang Filipino |publisher=[[Komisyon sa Wikang Filipino]] |language=en}}</ref> na mula naman sa [[wikang Sanskrit]] na ''vaṃśá'' ("anak, kadugo, pangkat"), mula sa [[protowikang Indo-Iranyano]] *''wanćás'' ("biga, kawayan").<ref>{{Cite book |last=Mayrhofer |first=Manfred |title=Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen |publisher=Carl Winter Universitätsverlag |year=1996 |volume=2 |location=[[Heidelberg]] |pages=485 |language=de |trans-title=Diksiyonaryo ng Etimolohiya ng Lumang Indo-Aryano |chapter=vam̆́śá- |chapter-url=https://archive.org/details/EtymologischesWrterbuchDesAltindoarischenMayrhoferEWA21992/page/n526/mode/2up}}</ref> Una itong ipinakilala ng [[Lingguwistika|lingwistang]] si [[Eusebio T. Daluz]] noong unang bahagi ng ika-20 siglo bilang katumbas ng [[Wikang Kastila|salitang Kastila]] na ''nación'' dahil sa kawalan ng tiyak na katumbas para sa konsepto sa wikang Tagalog noon. Pareho itong tumutukoy sa pampulitika at panlipunang konsepto. Ayon sa ''[[Pambansang Diksiyonaryo]]'' ng [[Unibersidad ng Pilipinas]], tumutukoy ang [[Bansa (panlipunan)|panlipunang kahulugan]] bilang "komunidad ng mga mamamayan na may iisang lahi, kasaysayan, wika, kultura, at pamahalaan" at pampulitikang kahulugan bilang "teritoryo ng komunidad na ito".<ref>{{Cite web |title=bansâ |url=https://diksiyonaryo.ph/search/bansa?page=1 |access-date=2026-08-05 |website=Diksiyonaryo.ph}}</ref> Depende sa kahulugan, sinasalin ito sa [[wikang Ingles]] bilang ''nation'' para sa panlipunang kahulugan at ''country'' o ''state'' para naman sa pampulitikang kahulugan.
Nagmula sa wikang Kastila ang salitang ''estado''. Tumutukoy din ito sa isang [[Estado|uri ng subdibisyon]] sa ilang mga bansa, partikular sa mga [[pamahalaang pederal]] tulad ng [[Estados Unidos]], [[Mehiko]], at [[Brasil]].
== Pagkabansa ==
{{Main|Malayang estado}}
[[File:Limited_Recognition_States.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Limited_Recognition_States.svg|thumb|{{legend|#C74355|Mga estadong miyembro ng UN na hindi kinikilala ng isa o higit pang miyembro}}{{legend|#F8CD44|Mga estadong hindi miyembro ng UN na kinikilala ng isa o higit pang miyembro}}{{legend|#246788|Mga estadong hindi miyembro ng UN na kinikilala lamang ng hindi miyembro}}]]
Kung tumutukoy sa pampulitikang konsepto, maaaring tumukoy ang bansa sa isang [[malayang estado]], [[Talaan ng mga estadong bahagyang kinikilala|estadong bahagyang kinikilala]], bahaging bansa, o [[dependensiya]].<ref name="Fowler Bunck 1996 pp. 381–404" /><ref name="academic.oup.com i784" /> Malayang estado ang politikal na entidad na may ganap na pangkalahatang kapangyarihan at otoridad sa isang bahagi ng mundo.<ref>{{Cite journal |last=Philpott |first=Daniel |date=1995 |title=Sovereignty: An Introduction and Brief History |journal=Journal of International Affairs |volume=48 |issue=2 |pages=353–368 |issn=0022-197X |jstor=24357595}}</ref> Walang tiyak na bilang ang mga bansa sa mundo dahil may mga estado na hindi [[Diplomatikong pagkilala|kinikilala]] ng lahat, at meron ding mga di-malalayang estado na pawang kinikilala bilang isang bansa.<ref name="Seguin 2011 f032" />
May ilang mga bansa kagaya ng [[Taiwan]] sa Asya, [[Demokratikong Republika ng Arabong Sahrawi|Republikang Sahrawi]] sa Aprika, at [[Kosovo]] sa Europa na may limitadong pagkilala mula sa ibang mga bansa dahil kinikilala ito ng ibang mga bansa bilang bahagi ng isang bansa.<ref name="Kyris 2022 pp. 287–311">{{cite journal |last=Kyris |first=George |date=2022 |title=State recognition and dynamic sovereignty |journal=European Journal of International Relations |volume=28 |issue=2 |pages=287–311 |doi=10.1177/13540661221077441 |issn=1354-0661 |doi-access=free}}</ref><ref name="Allcock Lampe Young 1998 q703">{{cite web |last1=Allcock |first1=John B. |last2=Lampe |first2=John R. |last3=Young |first3=Antonia |date=1998-07-20 |title=History, Map, Flag, Population, Languages, & Capital |url=https://www.britannica.com/place/Kosovo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150619045343/https://www.britannica.com/place/Kosovo |archive-date=19 June 2015 |access-date=2024-01-29 |website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Halimbawa, opisyal na kinikilala ang Taiwan (opisyal na Republika ng Tsina) bilang bahagi ng [[Tsina]] (opisyal na Republikang Bayan ng Tsina) ng nakakarami ng mga bansa sa mundo bilang pagtalima sa [[Nag-iisang Tsina|patakarang Nag-iisang Tsina]], kahit na gumaganap ito bilang isang malayang estado.<ref>{{Cite web |title=Taiwan: Sovereignty and Participation in International Organizations |url=https://www.fpri.org/article/2011/07/taiwan-sovereignty-and-participation-in-international-organizations/ |access-date=2025-12-22 |website=Foreign Policy Research Institute |language=en-US}}</ref> Ganito rin ang kaso sa Kosovo, na kinikilala ng iba bilang bahagi ng [[Serbiya|Serbia]],<ref>{{Cite web |last=Young |first=Antonia |last2=Allcock |first2=John B. |last3=Lampe |first3=John R. |date=2026-07-28 |title=Kosovo |url=https://www.britannica.com/place/Kosovo |access-date=2026-08-10 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> at Republikang Sahrawi na kinikilala namang bahagi ng [[Maruekos]].<ref>{{Cite web |title=Sahrawi Arab Democratic Republic (SADR) |trans-title=Demokratikong Republika ng Arabong Sahrawi (SADR) |url=https://www.britannica.com/place/Sahrawi-Arab-Democratic-Republic |access-date=2026-08-10 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Samantala, hindi kinikilala naman bilang bansa ang mga estadong humiwalay kagaya ng [[Transnistria]], na kinikilala bilang bahagi pa rin ng [[Moldabya]].<ref name="h387">{{cite web |date=May 31, 2012 |title=Transnistria profile |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-18284837 |access-date=February 23, 2026 |website=BBC News}}</ref>
[[File:Dependent_territories.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dependent_territories.svg|thumb|Mga dependensiya at ang kanilang malayang estado. Tinutukoy ang mga ito gamit ang kanilang kodigong [[ISO 3166-1]]{{Efn|Maliban sa [[Mga Maliliit na Pulong Menor ng Estados Unidos]], na nakakalat sa Pasipiko at Karibe at may iisang kodigo. Matutukoy ang mga ito sa mapa sa pamamagitan ng "UM-" na sinundan ng unang titik ng pangalan ng pulo at isa pang natatanging titik kung kinakailangan.}} o gamit ng bilang.{{Efn|Walang mga kodigong [[ISO 3166-1]] ang mga sumusunod na teritoryo:<br />'''1''': [[Akrotiri at Dhekelia]]<br />'''2''': [[Kapuluang Ashmore at Cartier]]<br />'''3''': [[Kapuluan ng Dagat Coral]]}} Itinuturing na bahagi mismo ng bansa ang mga nakakulay na lugar (tulad ng [[French Guiana|Guyanang Pranses]] sa Timog Amerika na itinuturing na lalawigan ng [[Pransiya]]). Ipinapakita rito ang [[Antartika]] bilang isang [[Kondominyum (pandaigdigang batas)|kondominyum]] imbes ang mga [[Mga inaangking teritoryo sa Antartika|inaangking bahagi]] nito.]]
May mga malalayang estado na nagtataglay ng mga bahaging bansa dahil sa unyon. Halimbawa nito ang kaso ng [[Reyno Unido]], na isang unyon ng apat na bansa: [[Inglatera]], [[Eskosya]], [[Gales]], at [[Hilagang Irlanda]]. Ang [[Kaharian ng Dinamarka]] ay nagtataglay ng [[Dinamarka]]. [[Kapuluang Peroe]], at [[Groenlandiya]]. Tinataglay naman ng [[Kaharian ng Olanda]] ang [[Netherlands|Olanda]] at ang mga isla ng [[Aruba]], [[Curacao]], at [[Sint Maarten]] sa [[Karibe]].
Samantala, may mga malalayang estado naman na kinokonsiderang bansa dahil sa pagkakaroon nito ng hiwalay na [[Nagsasariling bahagi ng bansa|nagsasariling pamahalaan]] sa ilalim ng isa pang malayang estado. Kabilang sa mga ito ang mga teritoryo ng [[Nueva Selanda]] sa Pasipiko ([[Kapuluang Cook]], [[Niue]], at [[Tokelau]]), mga teritoryo ng Reyno Unido (kagaya ng [[Kapuluang Falkland]] at [[Britanikong Kapuluang Birhenes|Kapuluang Birhen ng Britanya]]) at mga [[Dependensiya ng Korona]] nito ([[Jersey]], [[Guernsey]], at [[Pulo ng Man|Pulo of Man]]), mga teritoryo ng [[Estados Unidos]] ([[Puerto Rico]], [[Guam]], [[Hilagang Kapuluang Mariana|Hilagang Marianas]], [[Samoang Amerikano|Amerikanong Samoa]], at [[Kapuluang Birhen ng Amerika]]), mga teritoryo ng [[Australia]] ([[Pulo ng Christmas]], [[Pulo ng Norfolk]], at [[Kapuluang Cocos (Keeling)|Kapuluang Cocos]]), [[natatanging rehiyong administratibo]] ng [[Tsina]] ([[Hong Kong]] at [[Macau]]), [[Kapuluan ng Åland|Aland]] ng [[Pinlandiya]], mga teritoryo ng [[Pransiya]] (kagaya ng [[Nueva Caledonia]] at [[Polinesiyang Pranses|Polinesyang Pranses]] sa Pasipiko), at mga teritoryo ng Olanda sa Karibe ([[Bonaire]], [[Sint Eustatius]], at [[Saba (pulo)|Saba]]).
=== Pandaigdigang pagkilala ===
{{Main|Sistemang Westphalia}}
May mga pagtatalo ukol sa pagkakaroon ng mga estado nang hindi dumedepende sa panlabas na [[Diplomatikong pagkilala|pagkilala]] o kung kinakailangan ang pagkilala upang maituring na estado ang isang entidad.<ref name="Fowler Bunck 1996 pp. 381–404" /><ref name="l212">{{cite journal |author1=HSE University |last2=Bratersky |first2=Maxim |last3=Skriba |first3=Andrei |author4=HSE University |last5=Sapogova |first5=Arina |author6=HSE University |date=November 1, 2021 |title=The Struggle for Recognition or Enhancement of Status: Conditions for the Stability and Development of Unrecognized States Using the Example of Eurasia |trans-title=Ang Pakikibaka para sa Pagkilala o Pagpapaganda sa Katayuan: Mga Kondisyon para sa Katatagan at Pagdebelop sa mga Estadong Di-kinikilala Gamit ang Halimbawa ng Eurasya |url=https://iorj.hse.ru/2021-16-3/518028442.html |journal=International Organisations Research Journal |language=en |volume=16 |issue=3 |pages=203–219 |doi=10.17323/1996-7845-2021-03-09 |access-date=}}</ref><ref name="z544">{{cite journal |last=Grzybowski |first=Janis |date=October 8, 2019 |title=The paradox of state identification: ''de facto'' states, recognition, and the (re-)production of the international |trans-title=Ang kabalintunaan ng pagtukoy sa mga estado: ''de facto'' na mga estado, pagkilala at ang (muling) produksiyon ng pandaigdigan |journal=International Theory |language=en |publisher=Cambridge University Press |volume=11 |issue=3 |pages=241–263 |doi=10.1017/s1752971919000113 |issn=1752-9719 |hdl-access=free |hdl=2013/ULB-DIPOT:oai:dipot.ulb.ac.be:2013/405143}}</ref> Bagamat hindi itinuturing ng [[pandaigdigang batas]] ang "[[soberanya]]" bilang hindi sumasailalim sa isang entidad,<ref name="Lowe 2015 pp. 1–18">{{cite book |last=Lowe |first=Vaughan |title=International Law: A Very Short Introduction |date=2015-11-26 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-923933-7 |page=1–18 |language=en |trans-title=Pandaigdigang Batas: Isang Napakaiksing Panimula |chapter=Nations under law |trans-chapter=Mga bansa sa ilalim ng batas |doi=10.1093/actrade/9780199239337.003.0001}}</ref> walang kahulugan na ginagamit para sa mga miyembro ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ukol sa pagkabansa ng isang entidad.<ref name="Seguin 2011 f032" /><ref name="Bedjaoui 1991 p. 47">{{cite book |last=Bedjaoui |first=M. |url=https://books.google.com/books?id=jrTsNTzcY7EC&pg=PA47] |title=International Law: Achievements and Prospects |publisher=Springer Netherlands |year=1991 |isbn=978-92-3-102716-1 |series=Democracy and power |page=47] |language=en |trans-title=Pandaigdigang Batas: Mga Tagumpay at Inaasam |access-date=}}</ref> Karaniwang may dalawang kampo ng pananaw na ginagamit patungkol sa pagkilala sa mga estado: ''deklaratibo'' at ''konstitutibo''.<ref name="Cohen 1961 p. 1127">{{cite journal |last=Cohen |first=Rosalyn |date=1961 |title=The Concept of Statehood in United Nations Practice |trans-title=Ang Konsepto ng Pagkabansa sa Gawain ng Mga Nagkakaisang Bansa |url=https://scholarship.law.upenn.edu/penn_law_review/vol109/iss8/4 |url-status=live |journal=University of Pennsylvania Law Review |language=en |volume=109 |issue=8 |pages=1127–1171 |doi=10.2307/3310588 |jstor=3310588 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20240119201855/https://scholarship.law.upenn.edu/penn_law_review/vol109/iss8/4/ |archive-date=19 January 2024 |access-date= |s2cid=56273534}}</ref><ref name="Kelsen 1941 pp. 605–617">{{cite journal |last=Kelsen |first=Hans |year=1941 |title=Recognition in International Law: Theoretical Observations |trans-title=Pagkilala sa Pandaigdigang Batas: Mga Teoretikal na Obserbasyon |journal=The American Journal of International Law |language=en |publisher=American Society of International Law |volume=35 |issue=4 |pages=605–617 |doi=10.2307/2192561 |issn=0002-9300 |jstor=2192561 |s2cid=147309779}}</ref><ref name="Lauterpacht 1944 pp. 385–458">{{cite journal |last=Lauterpacht |first=H. |year=1944 |title=Recognition of States in International Law |trans-title=Pagkilala sa mga Estado sa Pandaigdigang Batas |journal=The Yale Law Journal |language=en |publisher=The Yale Law Journal Company, Inc. |volume=53 |issue=3 |pages=385–458 |doi=10.2307/792830 |issn=0044-0094 |jstor=792830}}</ref>
Inilatag ang deklaratibong pananaw sa [[Kumbensiyon sa Montevideo ng 1933]] para sa "isang estado bilang tao sa pandaigdigang batas sa Artikulo 1:<ref name="Encyclopedia Britannica 1999 f033">{{cite web |date=26 July 1999 |title=States, Sovereignty, Treaties |trans-title=Estado, Soberanya, at Kasunduan |url=https://www.britannica.com/topic/international-law/States-in-international-law |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220430152154/https://www.britannica.com/topic/international-law/States-in-international-law |archive-date=30 April 2022 |access-date= |website=Encyclopedia Britannica |language=en}}</ref>
# May permanenteng populasyon
# May itinuturing na teritoryo
# May pamahalaan
# May kakayahan na makipag-ugnayan sa iba pang estado
Ipinapahiwatig ng Artikulo 3 ng parehong kumbensiyon na maaaring umiral ang isang malayang estado kahit na walang bansa na kumikilala dito.<ref name="Caspersen Stansfield 2012 p. 55">{{cite book |last1=Caspersen |first1=N. |url=https://books.google.com/books?id=ARtODc4lsdQC&pg=PA55 |title=Unrecognized States in the International System |last2=Stansfield |first2=G. |publisher=Taylor & Francis |year=2012 |isbn=978-1-136-84999-2 |series=Exeter Studies in Ethno Politics |page=55 |language=en |trans-title=Mga Di-kinikilalang Estado sa Pandaigdigang Sistema |access-date=}}</ref> Dahil tanging isang pagpapahayag muli sa [[nakagisnang pandaigdigang batas]] ito, isinakodigo lamang ng Kumbensiyon sa Montevideo ang mga umiiral na'ng legal na pananaw at mga prinsipyo nito,<ref name="D'Aspremont 2019 pp. 139–152">{{cite book |last=D'Aspremont |first=Jean |title=The Global Community Yearbook of International Law and Jurisprudence 2018 |date=2019-08-29 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-007250-6 |pages=139–152 |language=en |trans-title=Ang Pandaigdigang Yearbook ng Pamayanan ng Pandaigdigang Batas at Hurisprudensiya 2018 |chapter=Statehood and Recognition in International Law: A Post-Colonial Invention |trans-chapter=Pagkabansa at Pagkilala sa Pandaigdigang Batas: Isang Poskolonyal na Imbensiyon |doi=10.1093/oso/9780190072506.003.0005}}</ref> kaya di lamang ito malalapat sa mga pumirma sa mga pandaigdigang organisasyon tulad ng UN,<ref name="Seguin 2011 f032" /><ref name="Encyclopedia Britannica 1999 f033" /><ref name="Crawford 2007 p.">{{cite book |last=Crawford |first=James R. |title=The Creation of States in International Law |date=2007-03-15 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-922842-3 |pages=2–11 |language=en |trans-title=Ang Paggawa sa mga Estado sa Pandaigdigang Batas |doi=10.1093/acprof:oso/9780199228423.003.0002}}</ref> kundi sa lahat ng sumasailalim sa pandaigdigang batas.<ref name=":0">{{cite book |last=Castellino |first=Joshua |url=https://books.google.com/books?id=uGMxfj4oedEC&pg=PA77 |title=International Law and Self-Determination: The Interplay of the Politics of Territorial Possession With Formulations of Post-Colonial National Identity |publisher=[[Martinus Nijhoff Publishers]] |year=2000 |isbn=90-411-1409-2 |page=77 |language=en |trans-title=Pandaigdigang Batas at Pansariling Determinasyon: Ang Ugnayan ng Politika ng Pagmamay-ari ng Teritoryo sa mga Pormulasyon ng Poskolonyal na Pambansang Pagkakakilanlan}}</ref> Ganito rin ang opinyon ng [[Pamayanang Pang-ekonomiya ng Europa]] (EEC),<ref name=":0" /> na binanggit muli ng [[Unyong Europeo]] (EU) sa kanilang pangunahing pahayag sa [[Komiteng Badinter]] para sa isyu ng [[Pagkawatak ng Yugoslavia|pagkawatak]] ng [[Yugoslavia]],<ref>{{cite web |title=The Opinions of the Badinter Arbitration Committee: A Second Breath for the Self-Determination of Peoples |trans-title=Ang mga Opinyon ng Komiteng Badinter sa Arbitrasyon: Isang Pangalawang Hinga para sa Pansariling Determinasyon ng mga Tao |url=http://www.ejil.org/journal/Vol3/No1/art12.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517085252/http://www.ejil.org/journal/Vol3/No1/art12.html |archive-date=2008-05-17 |access-date= |language=en}}</ref> gayundin sa hukom ng [[Pandaigdigang Korte ng Katarungan]] (ICJ) na si [[James Crawford]].<ref name="Crawford 2007 p." />
Sa kabilang banda naman, ayon naman sa konstitutibong pananaw, maituturing lamang na malayang estado ang isang entidad kung at tangi kung ito ay kinikilala bilang malaya ng isa o higit pang bansa.<ref name="academic.oup.com s696">{{cite web |title=Statehood and Recognition |trans-title=Pagkabansa at Pagkilala |url=https://academic.oup.com/book/3288/chapter-abstract/144288950?redirectedFrom=fulltext |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240126171048/https://academic.oup.com/book/3288/chapter-abstract/144288950?redirectedFrom=fulltext |archive-date=26 January 2024 |access-date= |website=academic.oup.com |language=en}}</ref> Dahil dito, hindi agad magiging bahagi ng pandaigdigang pamayanan o mapasailalim sa mga pandaigdigang batas ang mga kalalayang bansa, at hindi kinakailangan na tumalima ang mga kinikilalang bansa sa pandaigdigang batas kung makikipag-ugnayan sila sa mga ito.<ref name="ctos">{{cite book |last=Hillier |first=Tim |url=https://books.google.com/books?id=Kr0sOuIx8q8C |title=Sourcebook on Public International Law |publisher=Routledge |year=1998 |isbn=978-1-85941-050-9 |pages=201–202 |language=en |trans-title=Sangguniang Aklat sa Pampublikong Pandaigdigang Batas}}</ref> Noong 1912, sinabi ng iskolar ng batas na si [[L. F. L. Oppenheim]] ang sumusunod ukol sa konstitutibong pananaw:<ref>{{cite book |last1=Oppenheim |first1=Lassa |url=https://books.google.com/books?id=vxJ1Jwmyw0EC&pg=PA135 |title=International Law: A Treatise |last2=Roxburgh |first2=Ronald |publisher=The Lawbook Exchange, Ltd. |year=2005 |isbn=978-1-58477-609-3 |page=135 |language=en |trans-title=Pandaigdigang Batas: Isang Tratado}}</ref>
{{Blockquote|text=Hindi sinasabi ng Pandaigdigang Batas na hindi umiiral ang isang Estado dahil lamang hindi ito kinikilala [ng ibang estado], ngunit hindi nito pinapansin ito bago ito kilalanin [ng ibang estado]. Sa pamamagitan ng pagkilala lamang at natatangi lamang na nagiging isang Pandaigdigang Tao ang isang Estado at sumasailalim sa Pandaigdigang Batas.{{efn|Orihinal na sipi: {{lang|en|International Law does not say that a State is not in existence as long as it is not recognised, but it takes no notice of it before its recognition. Through recognition only and exclusively a State becomes an International Person and a subject of International Law.
}}}}}}
Binigyang-kahulugan naman ng [[Organisasyon ng Pagkakaisa ng Aprika]] noong 1976 ang pagkilala sa estado bilang:<ref name="Talmon 1998 p. 186">{{cite book |last=Talmon |first=S. |url=https://books.google.com/books?id=scc8EboiJX8C&pg=PA186 |title=Recognition of Governments in International Law: With Particular Reference to Governments in Exile |publisher=Clarendon Press |year=1998 |isbn=978-0-19-826573-3 |series=Oxford monographs in international law |page=186 |language=en |trans-title=Pagkilala sa mga Pamahalaan sa Pandaigdigang Batas: Partikular na Pagtukoy sa mga Pamahalaan sa Pagpapatapon |access-date=}}</ref>
{{Blockquote|text=...na ang pagkilala sa isang malaya at may soberanyang estado ay isang gawaing nakapaloob sa soberanya ng bawat miyembro ng pandaigdigang pamayanan, isang gawain na dapat gawin nang kanya-kanya; kaya naman, nasa pagpapasya ng mga miyembrong estado at bawat kapangyarihan ng [Organisasyon ng Pagkakaisa ng Aprika] kung kikilalanin ba o hindi ang isang kalalayang estado.{{efn|Orihinal na sipi: {{lang|en|...the recognition of an independent and sovereign state is an act of sovereignty pertaining each member of the international community, an act to be taken individually, and it is, therefore, up to member states and each OAU power whether to recognise or not the newly independent state.}}}}}}
== Pagkakakilanlan ==
Gumagamit ang mga bansa ng mga simbolo para sa kani-kanilang pagkakakilanlan. Maaari itong maglaman ng mga bagay na may kinalaman sa kultura, relihiyon, o politika, at makikita sa kanilang mga [[watawat]], [[eskudo]], o [[selyo]].<ref name="CIA x692">{{cite web |title=National symbol(s) |trans-title=(Mga) Pambansang simbolo |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/national-symbols/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161108112336/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2230.html |archive-date=8 November 2016 |access-date= |website=CIA |language=en}}</ref>
=== Pangalan ===
Marami sa mga bansa sa mundo ang may mahabang pangalan at maikling pangalan. Karaniwang ginagamit ang mahabang pangalan sa mga pormal na konteksto at karaniwan nitong inilalarawan ang kanilang uri ng pamahalaan. Halimbawa ay ''Republika ng Pilipinas'', na tumutukoy sa Pilipinas bilang isang [[republika]]. Samantala, ginagamit naman ang maikling pangalan sa mga pangkaraniwang konteksto. Sa pangalang ito pinakakilala ang isang bansa, at karaniwan itong hindi nagbabago sa pagpalit ng pamahalaan, di tulad ng mahabang pangalan.{{Efn|Halimbawa, kilala ang kasalukuyang Republikang Pranses bilang [[Kaharian ng Pransiya]] bago tuluyang binuwag nila ang kanilang monarkiya noong ika-19 na siglo. Gayunpaman, parehong kilala ang mga ito sa maikling pangalan na [[Pransiya]].}} Para sa ilang mga bansa, pawang parehas lamang ang mahaba at maikling pangalan nito.{{Efn|Halimbawa ay ang kaso ng [[Ukranya]], [[Bosnia at Herzegovina]], at ang [[Republika ng Gitnang Aprika]].}}<ref>{{cite web |title=Countries: Designations and abbreviations to use |trans-title=Mga Bansa: Mga designasyon at daglat na gagamitin |url=https://style-guide.europa.eu/en/content/-/isg/topic?identifier=7.1.1-designations-and-abbreviations |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104160434/https://publications.europa.eu/code/en/en-370100.htm |archive-date=4 January 2021 |access-date= |language=en}}</ref>
Maaaring mahalaga ang pangalan ng bansa sa diplomasya at kultura. May mga bansa na nagpalit ng pangalan bilang hudyat ng pagpapalit ng pamahalaan, o di kaya'y bilang bahagi ng dekolonisasyon. Halimbawa, pinalitan ng Imperyong Estado ng Persia ang kanilang pangalan bilang [[Imperyong Estado ng Iran]] noong 1935 noong panahon ng [[dinastiyang Pahlavi]], na naging [[Islamikong Republika ng Iran]] matapos ng [[Rebolusyong Iranyano|Rebolusyong Islamiko]] noong 1971 na nagpatalsik sa [[Shah]].<ref>{{Cite web |title=Why is Persia called Iran today? The history behind the name change by the Shah |trans-title=Bakit Iran ang tawag na ngayon sa Persia? Ang kasaysayan sa likod ng pagpapalit ng pangalan ng Shah |url=https://www.voxnews.al/english/histori/pse-persia-quhet-sot-iran-historia-pas-ndryshimit-te-emrit-nga-shahu-i111603 |access-date=2026-08-11 |website=Vox News |language=en}}</ref> Pinalitan naman ng Kaharian ng Siam ang kanilang pangalan noong 1939 patungong [[Taylandiya|Kaharian ng Tailandiya]].<ref>{{Cite web |last=Cavendish |first=Richard |date=2014-05-15 |title=Siam Becomes Thailand |trans-title=Naging Tailandiya ang Siam |url=https://www.historytoday.com/archive/months-past/siam-becomes-thailand |access-date=2026-08-11 |website=History Today |language=en}}</ref> Sa kabilang banda naman, ginamit ng mga kalalayang bansa noong huling bahagi ng ika-20 siglo ang kanilang katutubong pangalan:
* [[Hilagang Rodesya]] {{Arrow}} [[Zambia]], mula Reyno Unido noong 1964.<ref>{{Cite news |date=1964-10-24 |title=Northern Rhodesia Reborn as Zambia; Britain Ends Rule |language=en-US |trans-title=Naging Zambia ang HIlagang Rodesya; Nagtapos na ang Panunungkulan ng Britanya |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1964/10/24/archives/northern-rhodesia-reborn-as-zambia-britain-ends-rule.html |url-access=subscription |access-date=2026-08-11 |issn=0362-4331}}</ref>
* [[Bechuanaland]] {{Arrow}} [[Botswana]], mula Reyno Unido noong 1966.<ref>{{Cite news |date=2011-04-11 |title=Botswana |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13041658 |access-date=2026-08-11}}</ref>
* [[Silangang Pakistan]] {{Arrow}} [[Bangladesh]], mula [[Pakistan]] noong 1975.<ref>{{Cite web |date=2025-08-24 |title=The Struggle for Bangladesh: From East Pakistan to Independence |trans-title=Ang Pakikibaka para sa Bangladesh: Mula Silangang Pakistan patungong Kalayaan |url=https://polsci.institute/south-asia/struggle-bangladesh-east-pakistan-independence/ |access-date=2026-08-11 |website=PolSci Institute |language=en-US}}</ref>
May mga kaso rin kung saan ang pagpapalit ng pangalan ay naganap ilang taon matapos nilang lumaya.
* [[Britanikong Ceylon|Ceylon]] {{Arrow}} [[Sri Lanka]], lumaya sa Reyno Unido noong 1948 ngunit pinalitan ang pangalan noong 1972.<ref>{{Cite news |last=Haviland |first=Charles |date=2011-01-01 |title=Sri Lanka erases colonial name, Ceylon |language=en-GB |trans-title=Binura ng Sri Lana ang pangalang kolonyal nitong Ceylon |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-south-asia-12099596 |access-date=2026-08-11}}</ref>
* [[Hilagang Volta]] {{Arrow}} [[Burkina Faso]], lumaya sa [[Pransiya]] noong 1960 ngunit pinalitan ang pangalan noong 1984 matapos ng isang [[Kudeta sa Hilagang Volta ng 1983|kudeta]].<ref>{{Cite journal |last=Williamson |first=Bryan |date=2013-01-01 |title=From Upper Volta to Burkina Faso: A Study of the Politics of Reaction and Reform in a Post-Colonial African Nation-state, 1960-1987 |trans-title=Mula Hilagang Volta patungong Burkina Faso: Isang Pag-aaral sa Politika ng Reaksyon at Reporma sa isang Poskolonyal na Estadong Bansa sa Aprika, 1960-1987 |url=https://digitalcommons.usf.edu/etd/4612 |journal=USF Tampa Graduate Theses and Dissertations |language=en}}</ref>
* [[Dahomey]] {{Arrow}} [[Benin]], lumaya sa Pransiya noong 1960 ngunit pinalitan ang pangalan noong 1975.<ref>{{Cite web |last=Law |first=Robin |last2=Ronen |first2=Dov |last3=Adotevi |first3=Stanislas Spero |date=2026-08-03 |title=Benin - Decolonization, Independence, Revolution |trans-title=Benin - Dekolonisasyon, Kalayaan, Rebolusyon |url=https://www.britannica.com/place/Benin/Decolonization-independence-and-military-coups |access-date=2026-08-11 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>
* [[Timog Rodesya]] {{Arrow}} [[Zimbabwe]], kumalas sa Reyno Unido sa ilalim ng pamahalaang kontrolado ng mga Puti noong 1965 ngunit pormal na nakalaya noong 1980 sa ilalim ng kasalukuyang pangalan.<ref>{{Cite web |last=Sibanda |first=Eliakim |year=2021 |title=The Unilateral Declaration of Independence in Southern Rhodesia (later Zimbabwe) |trans-title=Ang Unilateral na Deklarasyon ng Kalayaan sa Timog Rodesya (kalaunan Zimbabwe) |url=https://www.gilderlehrman.org/history-resources/essays/unilateral-declaration-independence-southern-rhodesia-later-zimbabwe |access-date=2026-08-11 |website=Gilder Lehrman Institute of American History |language=en}}</ref>
* Swaziland {{Arrow}} [[Eswatini]] noong 2018, 50 taon matapos nilang lumaya sa Reyno Unido.<ref>{{Cite news |date=2018-04-19 |title=Swaziland king renames country 'the Kingdom of eSwatini' |language=en-GB |trans-title=Pinalitan ng hari ng Swaziland ang pangalan ng bansa bilang 'ang Kaharian ng eSwatini' |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-43821512 |access-date=2026-08-11}}</ref>
May ilang kaso rin na bumalik ang pangalan ng bansa sa dati nang magpalit ang kanilang pamahalaan:
* Lumaya ang Congo sa Belhika noong 1960 sa naturang pangalan, ngunit pinalitan ito noong 1971 bilang [[Zaire]]. Nanatili itong ganito hanggang noong 1997, nang binalik ito sa Congo, opisyal na [[Demokratikong Republika ng Congo]] upang itangi ito sa kapitbahay nitong [[Republika ng Congo]].<ref>{{Cite web |last=Lemarchand |first=René |last2=Cordell |first2=Dennis D. |last3=Wiese |first3=Bernd Michael |last4=Payonzo |first4=Ntsomo |date=2026-08-11 |title=Democratic Republic of the Congo (DRC) |trans-title=Demokratikong Republika ng Congo (DRC) |url=https://www.britannica.com/place/Democratic-Republic-of-the-Congo |access-date=2026-08-12 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>
* Lumaya ang Kambodya sa Pransiya bilang [[Kaharian ng Kambodya]] noong 1953, na pinalitan bilang [[Demokratikong Kampuchea|Kampuchea]] noong 1970 sa panunungkulan ni [[Pol Pot]]. Nanatili itong ganito hanggang noong 1989, nang binalik ito sa dati bilang pananda ng pagbabalik muli ng monarkiya.<ref>{{Cite web |last=Chandler |first=David P. |last2=Overton |first2=Leonard C. |date=2026-08-10 |title=Cambodia |trans-title=Kambodya |url=https://www.britannica.com/place/Cambodia |access-date=2026-08-12 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>
May mga iba naman na mas piniling gamitin ang katutubong pangalan bilang opisyal na pangalan nito sa kahit anong wika.
* Pinalitan ng [[Turkiya]] ang kanilang pangalan bilang Turkiye (opisyal na Türkiye) noong 2022 dahil sa mga kadahilanang pangkultura at upang itangi ang bansa sa [[pabo]], isang ibon na may pangalang kahalintulad sa bansa sa wikang Ingles.<ref>{{Cite news |last= |date=2022-06-03 |title=Turkey officially changes name at UN to Türkiye |language=en-GB |trans-title=Opisyal na'ng pinalitan ng Turkey ang pangalan nito sa UN patungong Türkiye |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2022/jun/03/turkey-changes-name-to-turkiye-as-other-name-is-for-the-birds |access-date=2026-08-12 |issn=0261-3077}}</ref>
* Pinalitan ng [[Nauru]] ang kanilang pangalan bilang Naoero noong 2026 upang iakma ito sa ortograpiya ng kanilang wika.<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2026-08-03 |title=Nauru officially changes its name to Naoero |language=en-GB |trans-title=Opisyal na'ng pinalitan ng Nauru ang pangalan nito patungong Naoero |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2026/aug/03/nauru-officially-changes-its-name-to-naoero |access-date=2026-08-12 |issn=0261-3077}}</ref>
* Dahil sa mga problemang dulot ng pagsasalin sa pangalan ng kanilang bansa, ginawang opisyal na pangalan ng bansang kilala sa wikang Ingles bilang {{Lang|en|Ivory Coast}} sa pangalang Pranses nito na [[Cote d'Ivoire]] sa kahit anong wika noong 1986.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=What was Côte d’Ivoire formerly known as? |trans-title=Ano ang dating pangalan ng Côte d’Ivoire? |url=https://www.britannica.com/question/What-was-Cote-dIvoire-formerly-known-as |access-date=2026-08-12 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>
Sa kabilang banda, maaaring dahil sa isang isyu ang pagpapalit ng pangalan, kagaya ng kaso ng bansang kilala na ngayon bilang [[Hilagang Masedonya]]. Opisyal na kilala noon ang naturang bansa bilang Masedonya lamang ngunit tinututulan ng kapitbahay nitong [[Gresya]] dahil sa kahalintulad na pangalan nito sa kanilang [[Masedonya, Gresya|rehiyon na Masedonya]], na nasa timog nito. Nagpalit ito ng pangalan noong 2019 bilang bahagi ng [[Kasunduan ng Prespa|kasunduan]] sa Gresya upang payagan itong makapasok sa [[Organisasyon ng Tratado ng Hilagang Atlantiko|NATO]].<ref>{{Cite news |last=Halasz |first=Stephanie |last2=Labropoulou |first2=Elinda |last3=McKenzie |first3=Sheena |date=2019-02-13 |title=Macedonia officially changes its name to North Macedonia |language=en |trans-title=Opisyal na'ng pinalitan ng Masedonya ang pangalan nito patungong Hilagang Masedonya |work=CNN |url=https://edition.cnn.com/2019/02/13/europe/north-macedonia-name-change-intl |access-date=2026-08-12}}</ref> Isa ring isyu ang pagpapalit ng pangalan ng Burma patungong [[Myanmar]] noong 1989. Bagamat lumaganap ang paggamit ng bagong pangalan simula noon, umusbong ang paggamit sa lumang pangalan nito [[Kudeta sa Myanmar ng 2021|simula noong 2021]] bilang pagtutol sa [[Tatmadaw|pamahalaang militar]] doon, lalo na sa konteksto ng [[Digmaang sibil ng Myanmar (mula 2021)|kasalukuyang digmaang sibil]].<ref>{{Cite web |last=Tong-Hyung |first=Kim |last2=Kim |first2=Hyung-Jin |date=2021-02-02 |title=Myanmar, Burma and why the different names matter |trans-title=Myanmar, Burma at bakit mahalaga ang pagkakaiba ng pangalan |url=https://apnews.com/article/myanmar-burma-different-names-explained-8af64e33cf89c565b074eec9cbe22b72 |access-date=2026-08-12 |website=AP News |language=en}}</ref>
Nagpapanatili ang [[Organisasyong Pandaigdig para sa Pagsasapamantayan|Pandaigdigang Organisasyon sa Pagsasapamantayan]] (ISO) ng isang talaan ng mga [[kodigong pambansa]] bilang bahagi ng [[ISO 3166]] para tukuyin ang bawat bansa gamit ng isang kodigo.<ref name=":02">{{Cite web |title=ISO 3166 {{endash}} Country Codes |trans-title=ISO 3166 {{endash}} Mga Kodigong Pambansa |url=https://www.iso.org/iso-3166-country-codes.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170308003724/https://www.iso.org/iso-3166-country-codes.html |archive-date=8 March 2017 |access-date= |website=[[Organisasyong Pandaigdig para sa Pagsasapamantayan|ISO]] |language=en}}</ref> Sa kasalukuyan, may 249 na bansa ang nakatala sa naturang pamantayan, kung saan 193 sa mga ito ay [[Miyembrong estado ng Mga Nagkakaisang Bansa|miyembro]] ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]].<ref name="Statistics Canada 2018 b784">{{cite web |date=12 Mar 2018 |title=Standard Classification of Countries and Areas of Interest (SCCAI) 2017 |trans-title=Pamantayang Klasipikasyon ng mga Bansa at Lugar ng Interes (SCCAI) 2017 |url=https://www.statcan.gc.ca/en/subjects/standard/sccai/2017/introduction |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240129073744/https://www.statcan.gc.ca/en/subjects/standard/sccai/2017/introduction |archive-date=29 January 2024 |access-date= |website=Statistics Canada |language=en}}</ref>
=== Watawat ===
[[File:Flickr_-_…trialsanderrors_-_Johnson's_new_chart_of_national_emblems,_1868.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Flickr_-_%E2%80%A6trialsanderrors_-_Johnson's_new_chart_of_national_emblems,_1868.jpg|thumb|Ilan sa mga watawat ng mga bansang kinikilala noong kalagitnaan ng ika-19 na siglo.]]
Noon, ang [[watawat]] ng isang bansa ay pawang personal na watawat mismo ng pinuno, hindi ng bansa. Kalaunan, nagkaroon din ng mga watawat na para sa bansa, bukod sa personal na watawat ng pinuno. Ilan sa mga pinakaunang halimbawa nito ay ang watawat ng mga [[republikang pandagat]] tulad ng [[Republika ng Genoa|Genova]] noong ika-12 siglo.<ref>{{cite book |last1=Barraclough |first1=E.M.C. |title=Flags of the World |date=1971 |publisher=William Cloves & Sons Ltd |isbn=0-7232-1338-0 |location=Great Britain |language=en |trans-title=Mga Watawat ng Mundo}}</ref> Gayunpaman, ginagamit lamang ito bilang pantukoy ng mga barko sa dagat.<ref name="Devereux 1994 p.">{{cite book |last=Devereux |first=E. |title=Flags: The New Compact Study Guide and Identifier |publisher=Chartwell Books |year=1994 |isbn=978-0-7858-0049-1 |series=Eyewitness books |page=18 |language=en |trans-title=Mga Watawat: Ang Bagong Siksik na Gabay sa Pag-aaral at Pantukoy}}</ref>
Bagamat matagal na'ng ginagamit ang konsepto ng watawat upang kumatawan sa isang bagay, limitado lamang ito sa militar o pandagat. Nagsimula lamang magkaroon ng mga watawat para mismo sa bansa noong ika-18 siglo sa kasagsagan ng pag-usbong ng nasyonalismo partikular na sa Europa. Ginamit ng mga rebolusyonaryo sa [[Rebolusyong Pranses|Pransiya]] at [[American Revolutionary War|Estados Unidos]] ang mga watawat upang gamitin bilang simbolo ng mga tao bilang [[Pagkamamamayan|mamamayan]] ng isang bansa imbes bilang mga tauhan lamang ng monarkiya.<ref name=":1">{{cite news |last1=Nadler |first1=Ben |date=14 June 2016 |title=Where Do Flags Come From? |language=en |trans-title=Saan Nagmula ang mga Watawat? |work=[[The Atlantic]] |url=https://www.theatlantic.com/health/archive/2016/06/happy-flag-day/486866/ |url-status=live |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20211124011425/https://www.theatlantic.com/health/archive/2016/06/happy-flag-day/486866/ |archive-date=24 November 2021}}</ref><ref name=":2">{{cite book |last1=Inglefield |first1=Eric |title=Flags |last2=Mould |first2=Tony |date=1979 |publisher=Ward Lock |isbn=978-0-7063-5652-6 |language=en |trans-title=Mga Watawat}}</ref> Naging talamak ang paggamit sa watawat pagsapit ng sumunod na siglo, kung saan halos lahat na ng mga bansa sa Europa ay may watawat na ginagamit bilang simbolo ng bansa nila.<ref name=":1" /> Nagsimula rin ituring ang mga watawat bilang mga simbolo ng pagkakaisa, tulad halimbawa ng {{Lang|en|Union Jack}}, ang tawag sa [[watawat ng Reyno Unido]], na unang ginamit bilang simbolo ng unyon ng [[Inglatera]] at [[Eskosya]], gayundin bilang simbolo ng sama-samang pakikibaka, kagaya ng paggamit sa mga [[kulay ng mga Eslabo]] sa kani-kanilang watawat (bughaw, puti, at pula), mga [[kulay ng mga Arabo]] (itim, puti, lunti, at pula), o mga [[kulay ng Aprika]] (pula, lunti, ginto, at itim).<ref>{{cite conference|last=Bartlett|first=Ralph G. C.|date=2011|url=https://fiav.org/wp-content/uploads/2021/06/icv24-04bartlett.pdf|title=Unity in Flags|publisher=International Federation of Vexillological Associations|conference=24th International Congress of Vexillology|location=Alexandria, Virginia|archive-date=24 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221224155654/https://fiav.org/wp-content/uploads/2021/06/icv24-04bartlett.pdf|url-status=live|lang=en|trans-title=Pagkakaisa sa mga Watawat}}</ref>
Kasabay ng [[kolonisasyon]] ng mga Europeo sa iba't ibang panig ng mundo ang ideya ng nasyonalismo at simbolo na kumalat sa mga ito. Tinitingnan ng mga lugar na ito ang pagkakaroon ng mga simbolong tulad ng watawat bilang mahalaga para sa pagbuo ng kanilang bansa.<ref>{{cite journal |last1=Virmani |first1=Arundhati |author1-link=Arundhati Virmani |date=August 1999 |title=National Symbols under Colonial Domination: The Nationalization of the Indian Flag, March-August 1923 |trans-title=Mga Pambansang Simbolo sa ilalim ng Kolonyal na Dominasyon: Ang Nasyonalisasyon ng Watawat ng India, Marso-Agosto 1923 |journal=Past & Present |language=en |publisher=Oxford University Press |issue=164 |pages=169–197 |doi=10.1093/past/164.1.169 |jstor=651278}}</ref> Umusbong ang mga bagong watawat at simbolo kasabay ng proseso ng [[dekolonisasyon]] at mga rebolusyon noong huling bahagi ng ika-19 na siglo papunta sa sumunod.<ref name=":2" /> Dahil sa pagdami ng mga watawat sa panahong ito, naging interes ang pagsusuri sa mga disenyo at simbolismo sa mga ito, na kalaunan ay naging isang pormal na pag-aaral na tinatawag na [[beksilolohiya]].<ref>{{cite conference|last=Xing|first=Fei|date=2013|url=https://fiav.org/wp-content/uploads/2021/06/ICV2512-Xing-Fei-The-Study-of-Vexillology-in-China.pdf|title=The Study of Vexillology in China|publisher=International Federation of Vexillological Associations|conference=25th International Congress of Vexillology|location=Rotterdam|archive-date=16 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220616162946/https://fiav.org/wp-content/uploads/2021/06/ICV2512-Xing-Fei-The-Study-of-Vexillology-in-China.pdf|url-status=live|lang=en|trans-title=Ang Pag-aaral ng Beksilolohiya sa Tsina}}</ref>
=== Awit ===
{{Main|Pambansang awit}}
[[Talaksan:Lupang_Hinirang_Vocal_Sheet.png|thumb|Nakasulat na musika at titik ng "[[Lupang Hinirang]]", ang pambansang awit ng [[Pilipinas]].]]
[[Pambansang awit]] ang tawag sa isang [[Pagkamakabayan|makabayang]] [[komposisyong pangmusika]] na sumisimbolo at nag-aalala sa kasaysayan o tradisyon ng isang bansa.<ref>{{Cite web |title=National anthem |trans-title=Pambansang awit |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/national-anthem/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220805175145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/national-anthem/ |archive-date=5 August 2022 |access-date= |website=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref> Bagamat nagsimula lamang ang paglalapat ng mga pambansang awit ng mga bansa noon lamang ika-19 na siglo, may ilang awit na matagal na'ng kinakanta, kadalasan bilang isang [[makabayang awit]]. Maraming bansa ang walang opisyal na pambansang awit, bagamat may ginagamit bilang ''de''{{Nbsp}}''facto'' na awit sa palakasan o diplomasya. Kabilang rito ang itinuturing na pambansang awit ng [[Reyno Unido]], "{{Lang|en|[[God Save the King]]|italic=no}}".{{Efn|Nagbabago depende sa namumunong [[Monarkiya ng Reyno Unido|monarko]] ang ilang bahagi ng awit. Dahil si [[Charles III]] ang kasalukuyang hari ng Reyno Unido, "{{lang|en|italic=no|God Save the King}}" ({{literal|Iligtas ng Panginoon ang Hari}}) ang ginagamit ngayon. Kung reyna ang monarko, "{{lang|en|italic=no|God Save the Queen}}" ({{literal|Iligtas ng Panginoon ang Reyna}}) naman ang gagamitin.}} Bukod, maaari ding magkaroon ng sari-sariling pambansang awit ang mga bansa na kabilang sa bansang multinasyonal, kagaya ng kaso ng [[Gales]], na bahagi ng Reyno Unido ngunit ginagamit ang "{{Lang|cy|[[Hen Wlad Fy Nhadau]]|italic=no}}" lalo na sa palakasan.<ref name="Harrison 2022 x303">{{cite web |last=Harrison |first=Ellie |date=29 November 2022 |title=The history of the Welsh national anthem that's gripped the world |trans-title=Ang kasaysayan ng pambansang awit ng Gales na nagpadagundong sa mundo |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/wales-world-cup-anthem-lyrics-translation-b2235003.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240129160133/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/wales-world-cup-anthem-lyrics-translation-b2235003.html |archive-date=29 January 2024 |access-date= |website=The Independent |language=en}}</ref>
== Pagkamakabayan ==
{{Main|Pagkamakabayan}}
[[Pagkamakabayan]] ang tawag sa positibong damdamin na nararamdaman ng isang tao tungo sa bansa niya. Madalas itong inilalarawan bilang debosyon o pagmamahal sa sariling bansa, at maaaring kombinasyon ng samu't saring damdamin tungo sa ilang partikular na aspeto ng bansa kagaya ng [[wika]], [[kultura]], [[politika]], o [[kasaysayan]]. Malapit ang kahulugan nito sa [[pagkamakabansa]], na tumutukoy naman sa isang [[ideolohiya]] na nagsasama sa [[Bansa (panlipunan)|panlipunan]] at pampulitikang konsepto ng bansa.
== Ekonomiya ==
{{See also|Talaan ng mga bansa ayon sa GDP (nominal)|Talaan ng mga bansa ayon sa GDP (PPP) bawat kapita}}
[[File:Countries_by_GDP_(PPP)_per_capita_in_2020.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Countries_by_GDP_(PPP)_per_capita_in_2020.png|thumb|[[Kabuuang domestikong produkto]] (GDP) kada kapita ng 213 bansa at rehiyon noong 2020 (ayon sa [[Kapantayan ng lakas ng pagbili|kapantayan sa lakas ng pagbili]] (PPP) gamit ang [[pandaigdigang dolyar]]).
{{hlist|{{legend inline|#4b0049|>50,000}}|{{legend inline|#680063|35,000–50,000}}|{{legend inline|#814991|20,000–35,000}}|{{legend inline|#8c6bb1|10,000–20,000}}|{{legend inline|#8c96c6|5,000–10,000}}|{{legend inline|#9ebcda|2,000–5,000}}|{{legend inline|#bfd3e6|<2,000}}|{{legend inline|#999999|Walang datos}}}}]]
Maraming mga organisasyon sa mundo na naghahanap ng mga paraan upang mauri ang mga bansa batay sa kanilang ekonomiya. Karaniwan itong hinahati sa dalawa: mga [[mauunlad na bansa]] at mga [[Papaunlad na bansa|papaunlad]] pa lamang,<ref name="Paprotny 2020 pp. 193–225">{{cite journal |last=Paprotny |first=Dominik |date=14 Sep 2020 |title=Convergence Between Developed and Developing Countries: A Centennial Perspective |trans-title=Pagsasama sa Pagitan ng mga Mauunlad at Papaunlad na Bansa: isang Sentenyal na Pananaw |journal=Social Indicators Research |language=en |publisher=Springer Science and Business Media LLC |volume=153 |issue=1 |pages=193–225 |doi=10.1007/s11205-020-02488-4 |issn=0303-8300 |pmc=7487265 |pmid=32952263}}</ref>
Naglalathala ang [[Kagawaran ng Ekonomiya at Lipunan ng Mga Nagkakaisang Bansa]] ng isang ulat na nag-uuri sa mga bansa bilang mga mauunlad na bansa, ekonomiyang nasa transisyon, at papaunlad na bansa. Inuuri ng ulat ang mga bansa batay sa [[kabuuang pambansang kita]] (GNI) kada kapita at tinutukoy ang mga subgrupo batay sa mga malalawak na kategorya batay sa heograpikong lokasyon o ibang mga piling kriterya.<ref name="Nations 2020 k704">{{cite web |author= |date=20 Sep 2020 |title=What We Do |trans-title=Anong Ginagawa Namin |url=https://www.un.org/en/desa/what-we-do |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240118062114/https://www.un.org/en/desa/what-we-do/ |archive-date=18 January 2024 |access-date= |publisher=[[Mga Nagkakaisang Bansa]] |language=en}}</ref> Nasa Aprika, Silangang Asya, Timog Asya, Kanlurang Asya, Latin Amerika, at Karibe ang mga heograpikong lokasyon na may mga ekonomiyang papaunlad. Pawang mga ekonomiyang nasa transisyon naman ang mga bansang dating bahagi ng [[Unyong Sobyet]] gayundin sa timog-silangang Europa. Samantala, nasa Hilagang Amerika, Europa, at Asya-Pasipiko naman ang mga ekonomiyang maunlad. Marami sa mga bansang may ekonomiyang nasa transisyon at papaunlad ay nasa Aprika, Asya, Latin Amerika, at Karibe.<ref name="UNCTAD 2023 e635">{{cite web |date=1 Dec 2023 |title=UN list of least developed countries |trans-title=Talaan ng UN ng mga bansang may pinakamababang kaunlaran |url=https://unctad.org/topic/least-developed-countries/list |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801215744/https://unctad.org/topic/least-developed-countries/list |archive-date=1 August 2023 |access-date= |website=UNCTAD |language=en}}</ref>
Inuuri din ng [[Bangkong Pandaigdig]] ang mga bansa batay sa GNI kada kapita, bilang mga bansang may mababang kita, mababang katamtamang kita, mataas na katamtamang kita, at malaking kita. Noong 2020, itinuring ng Bangkong Pandaigdig ang mga sumusunod na hangganan ng klasipikasyon:<ref name="World Bank Data Help Desk 2022 x420">{{cite web |date=1 Jul 2022 |title=How does the World Bank classify countries? |trans-title=Paano inuuri ng Bangkong Pandaigdig ang mga bansa? |url=https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/378834-how-does-the-world-bank-classify-countries |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522092916/https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/378834-how-does-the-world-bank-classify-countries |archive-date=22 May 2020 |access-date= |website=World Bank Data |language=en}}</ref>
* Bansang may mababang kita: {{US$|1,025}} o mas mababa noong 2018
* Bansang may mababang katamtamang kita: mula {{US$|1,026}} hanggang {{US$|3,995}} noong 2018
* Bansang may mataas na katamtamang kita: mula {{US$|3,996}} hanggang {{US$|12,375}} noong 2018
* Bansang may malaking kita: mula {{US$|12,376}} o mas mataas noong 2018
Hinahati ng Bangkong Pandaigdig ang mga bansa batay sa rehiyon: Silangang Asya at Pasipiko, Europa at Gitnang Asya, Latin Amerika at Karibe, Gitnang Silangan at Hilagang Aprika, Hilagang Amerika, Timog Asya, at Subsaharang Aprika. Hinahati rin nito ang mga bansa batay sa kanilang mga patakaran ng operasyon: yaong mga kabilang sa [[Pandaigdigang Asosasyon ng Pagpapaunlad]] (IDA), [[Pandaigdigang Bangko para sa Rekonstruksiyon at Pagpapaunlad]] (IBRD), at mga bansang {{Lang|en|Blend|italic=no}}.<ref name="World Bank Data Help Desk 2022 x420" />
== Tingnan din ==
* [[Bansa (panlipunan)]]
* [[Mikronasyon]]
* [[Pagkamakabansa]]
* [[Pagkamakabayan]]
* [[Talaan ng mga bansa]]
* [[Tala ng mga bansa ayon sa GDP (PPP) bawat kapita|Talaan ng mga bansa ayon sa GDP (PPP) bawat kapita]]
* [[Talaan ng mga bansa ayon sa kapal ng populasyon]]
* [[Talaan ng mga bansa ayon sa populasyon]]
* [[Talaan ng mga kabansaan]]
== Talababa ==
{{Notelist}}
==Sanggunian==
{{reflist}}
== Link sa labas ==
* [https://web.archive.org/web/20260116040301/https://www.cia.gov/the-world-factbook/ The CIA World Factbook] (sa wikang Ingles)
* [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/ Country Studies] ng [[Aklatan ng Kapulungan ng Estados Unidos]] (sa wikang Ingles)
* [http://unstats.un.org/unsd/ United Nations statistics division] (sa wikang Ingles)
[[Kategorya:Mga bansa| ]]
[[Kategorya:Heograpiyang pantao]]
[[Kategorya:Politika]]
[[frp:Payis (L)]]
imucdk2jff6ax6arfwa2hr6p80vykdj
Kuto
0
40842
2220235
2085168
2026-08-12T15:31:35Z
19Raven90
165232
#WPWP #WPWPPH
2220235
wikitext
text/x-wiki
{{otheruses}}
{{Subspeciesbox
| name = Kuto
| image = Pediculus_humanus_var_capitis.jpg
| image_width = 250px
| taxon = Pediculus humanus
| authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
| genus=Pediculus
| species=humanus
| subspecies=capitis
| authority = [[Charles De Geer]], 1767
| synonyms =
''Pediculus capitis'' <small>(Charles De Geer, 1767)</small><br />
}}
[[Talaksan:Male human head louse.jpg|thumb|Larawan ng lalaking kuto sa malapitan. ]]
Ang '''kuto''', '''kuyumad''', '''kayumad''' o '''hanip''' (Ingles: ''head lice'' o ''head louse'') ay isang uri ng maliit at walang [[pakpak]] na [[kulisap]] na salot sa katawan ng [[tao]]. Ito ay sumisipsip ng dugo bilang pagkain at ang babaeng kuto ay nangngitlog ng maliliit na puting itlog na tinatawag na '''lisa''' na mahirap tanggalin.<ref name="TE">[[English, Leo James]]. ''Diksiyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971-91055-0-X</ref>
==Tingnan din==
*[[Kuto sa bulbol]]
*[[Pulgas]]
*[[Niknik]]
*[[Kagaw]]
*[[Pulgas]]
*[[Garapata]]
*[[Bangaw]]
== Mga sanggunian ==
{{reflist}}
{{stub|Kulisap}}
[[Kategorya:Pediculidae]]
gexgkxf4pmsmf0qwdxdii64353xal6b
Ulalo
0
41000
2220233
2095219
2026-08-12T15:24:21Z
19Raven90
165232
#WPWP #WPWPPH
2220233
wikitext
text/x-wiki
[[Talaksan:Lesser Stag Beetle larva - geograph.org.uk - 2462819.jpg|thumb|Ang ulalo sa lupa.]]
Ang '''ulalo''' (Ingles: ''grub'') ay isang uri ng [[bulati]]ng natatagpuan sa mga [[kamote kahoy]].<ref name="TE">[[English, Leo James]]. ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971910550X</ref>
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
[[Kategorya:Hayop]]
[[Kategorya:Bulati]]
{{stub|Hayop}}
1ss3r7dxx6sxz2hq0uqq5gmse6azgfi
Pata
0
44064
2220239
2094894
2026-08-12T15:52:03Z
19Raven90
165232
#WPWP #WPWPPH
2220239
wikitext
text/x-wiki
[[Talaksan:HK Kwun Tong Shui Wo Street Market Pork Legs 28.jpg|thumb|Mga pata ng baboy na ibinebenta sa merkado. ]]
'''Pata''' ang tawag sa parte na nasa [[paa]] ng baka o baboy na karaniwang ginagamit sa pagluluto, katulad ng [[krispi pata]].<ref name=Lacquian>{{cite-Lacquian|Pata, ''hock''}}</ref> Ang bahaging ito na nasa likuran ng paa ng baka o baboy ang pinaka-katumbas ng [[bukung-bukong]] sa [[tao]].<ref name=ScribnerBantam>{{cite-ScribnerBantam|Hock}}</ref>
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
[[Kategorya:Pagkain]]
[[Kategorya:Anatomiya ng hayop]]
{{stub|Soolohiya}}
b7tdmj6fq1190tqgbq5ezsy62r0nfu0
Karamelo (mamon)
0
44081
2220240
2095163
2026-08-12T15:57:36Z
Carla Mae Molin
164845
#WPWP #WPWPPH
2220240
wikitext
text/x-wiki
:[[Talaksan:Caramel Cake.jpg|thumb|Keyk na gawa sa karamelo. ]]''Para sa ibang gamit, tingnan ang [[karamelo (paglilinaw)]].''
Ang '''karamelo''' o '''asukarilyo''' ([[wikang Ingles|Ingles]]: ''caramel''<ref name=Lacquian>{{cite-Lacquian|caramel}}</ref>, [[wikang Kastila|Kastila]]: ''caramelo'') ay isang uri ng matamis na mamon o keyk.<ref name=JETE>{{cite-JETE|karamelo, asukarilyo}}</ref>
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
[[Kaurian:Pagkain]]
{{stub}}
nqryg6mffvo822horqpszpm3dlp2q6s
Grand Theft Auto
0
46284
2220224
2158207
2026-08-12T13:13:46Z
Lolbet101
163542
/* Listahan ng laro */ GTA 6.
2220224
wikitext
text/x-wiki
[[File:Gtalogowhite.svg|right|200px|Grand Theft Auto]]
Ang '''''Grand Theft Auto''''' ay isang serye ng larong video, na linikha ni [[Dave Jones]] at inilathala ng [[Rockstar Games]], na kung saan ay ang manlalaro ay gumaganap sa papel ng isang [[kriminal]], na nagtatangkang umangat sa mundo ng krimen, katiwalian, terrorismo, at sindikato. Ang [[kontrabida]] sa larong ito ay kadalasan na isang karakter na nagtaksil sa kanilang organisasyon o isang karakter na nagiging balakid sa kanilang iligal na operasyon.
Umani ng karangalan at kontrobersiya ang ''Grand Theft Auto'', dahil sa malayang istruktura at pamamaraan ng laro - sa dahilang ito ay maaring gumala ang isang karakter sa syudad at gawin ang ninanais ng naglalaro - ito ay naging punto ng batikos dahil maaring magpasabog ng mga sasakyan, mag-agaw ng mga oto, pumatay ng mga inosenteng [[sibilyan]], manlaban sa mga [[pulis]] at gumamit ng sasakyang pang-krimen para banggain ang mga sibilyan at Ibang mga sasakyan ang naglalaro; ang ilan sa mga kritiko ng GTA, tulad nila [[Jack Thompson]], [[Hillary Rodham Clinton]] at [[Julia Boseman]], ay naniniwalang maaring gayahin ng kabataan ang ginagawa ng mga karakter ng ''Grand Theft Auto'', ngunit naniniwala naman ang iba na ang larong ito ay nagbibigay ng isang lugar para gawin ang kanilang ninanais.
[[File:Gta3-pc-police.jpeg|thumb|200px|Screenshot ng ''[[Grand Theft Auto III]]''.]]
==Listahan ng laro==
* ''[[Grand Theft Auto (video game)|Grand Theft Auto]]'' (1997/1998)
* ''[[Grand Theft Auto: London, 1969]]'' (1999)
* ''[[Grand Theft Auto: London, 1961]]'' (libreng expansion pack para sa ''GTA: London''; 1999)
* ''[[Grand Theft Auto 2]]'' (1999)
* ''[[Grand Theft Auto III]]'' (2001)
* ''[[Grand Theft Auto: Vice City]]'' (2002)
* ''[[Grand Theft Auto Advance]]'' (2004)
* ''[[Grand Theft Auto: San Andreas]]'' (2004)
* ''[[Grand Theft Auto: Liberty City Stories]]'' (2005)
* ''[[Grand Theft Auto: Vice City Stories]]'' (2006)
* ''[[Grand Theft Auto IV]]'' (2008)
* ''[[Grand Theft Auto: The Lost and Damned]]'' (2009)
* ''[[Grand Theft Auto: Chinatown Wars]]'' (2009)
* ''[[Grand Theft Auto: The Ballad of Gay Tony]]'' (2009)
* ''[[Grand Theft Auto V]]'' (2013)
* ''[[Grand Theft Auto VI]]'' (2026)
==Kawing panlabas==
* [http://www.grandtheftauto.com/ Opisyal na ''Grand Theft Auto'' website]
{{GTA}}
[[Kategorya:Mga serye ng video game]]
[[Kategorya:Grand Theft Auto]]
mlb1g3jmu4kienyahxuouckfx8z5qho
Orangutan
0
49693
2220227
2201830
2026-08-12T13:31:58Z
Pongorine
132548
Updated infobox range map to include tapanuli range
2220227
wikitext
text/x-wiki
{{Taxobox
| name = Orangutans
| image = Orang Utan, Semenggok Forest Reserve, Sarawak, Borneo, Malaysia.JPG
| image_caption = [[Bornean orangutan]] (''Pongo pygmaeus'')
| regnum = [[Animal]]ia
| phylum = [[Chordate|Chordata]]
| classis = [[Mammal]]ia
| ordo = [[Primates]]
| familia = [[Hominidae]]
| subfamilia = [[Ponginae]]
| genus = '''''Pongo'''''
| genus_authority = [[Bernard Germain Étienne de la Ville, Comte de Lacépède|Lacépède]], 1799
| type_species = ''[[Bornean orangutan|Pongo borneo]]''
| type_species_authority = [[Bernard Germain Étienne de la Ville, Comte de Lacépède|Lacépède]], 1799<br />
(= ''Simia pygmaeus'' Linnaeus, 1760)
| subdivision_ranks = [[Species]]
| subdivision =
''[[Bornean orangutan|Pongo pygmaeus]]''<br />
''[[Sumatran orangutan|Pongo abelii]]''<br />
''[[Tapanuli orangutan|Pongo tapanuliensis]]''<br/>
†''Pongo hooijeri''<br />
†''Pongo weidenreichi''<br />
†''Pongo grovesei''<br />
†''Pongo nguyenbinheri''<br />
| status =
| trend =
| status_system =
| status_ref =
| range_map = Orangutan distribution.png
| range_map_caption = Distribusyon ng tatlong natitirang espesye
| synonyms = ''Faunus'' <small>Oken, 1816</small> <br>
''Lophotus'' <small>Fischer, 1813</small> <br>
''Macrobates'' <small>Billberg, 1828</small> <br>
''Satyrus'' <small>Lesson, 1840</small>
}}
Ang '''orangutan''' ay [[dakilang bakulaw]] na katutubo sa Asya. Sa kasalukuyan, ito ay matatagpuan lamang sa iilang kagubatan ng [[Borneo]] at [[Sumatra]]. Ito ay inuuri sa genus na '''''Pongo''''' at nakaraang itinuring na iisang espesye lamang. Mula 1996, ang mga ito ay hinati sa dalawang espesye: ang [[Bornean orangutan]] (''P. pygmaeus'') at [[Sumatran orangutan]] (''P. abelii''). Noong 2017, kinilala ang pangatlong espesya na [[Tapanuli orangutan]] (''P. tapanuliensis''). Sa karagdagan, ang espesye na Bornean orangutan ay nahahati pa sa tatlong subespesye. Ang mga orangutan ang tanging nabubuhay na espesye ng subpamilyang [[Ponginae]], na kinabibilangan rin ng ilang mga espesye gaya ng ''[[Gigantopithecus]]'', ang pinakamalaking alam na [[Primates|primado]].
Ang mga orangutan ay humiwalay mula sa ibang mga [[dakilang bakulaw]] noong 12-15 milyong taong nakakalipas. Ayon sa isang 2011 na pag-aaral ng [[genome]] ng Bornean at Sumatran orangutan, naghiwalay ang dalawang espesye noong 400,000 taong nakakalipas.<ref>{{Cite journal |last=Milton |first=Joseph |date=2011-01-26 |title=Orang-utans join the genome gang |url=https://www.nature.com/articles/news.2011.50 |journal=Nature |language=en |doi=10.1038/news.2011.50 |issn=1476-4687}}</ref> Samantalang sinasabi ng isang pag-aaral mula 2017 na humiwalay ang Bornean at Tapanuli orangutan mula sa Sumatran orangutan noong 3.4 mya, at sa isa't isa noong 2.4 mya.<ref>{{Cite journal |last=Nater |first=A. |last2=Mattle-Greminger |first2=M. P. |last3=Nurcahyo |first3=A. |last4=Nowak |first4=M. G. |last5=de Manuel |first5=M. |last6=Desai |first6=T. |last7=Groves |first7=C. |last8=Pybus |first8=M. |last9=Sonay |first9=T. B. |last10=Roos |first10=C. |last11=Lameira |first11=A. R. |date=November 20, 2017 |title=Morphometric, Behavioral, and Genomic Evidence for a New Orangutan Species |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0960982217312459 |journal=Current Biology |language=en |volume=27 |issue=22 |pages=3487–3498.e10 |doi=10.1016/j.cub.2017.09.047}}</ref>
== Mga sanggunian ==
<references />
[[Kategorya:Hominoidea]]
kxh4l90x0ot5havd8lzelfvlfhgbshc
Myxus
0
56845
2220242
1510524
2026-08-12T16:01:41Z
Carla Mae Molin
164845
#WPWP #WPWPPH
2220242
wikitext
text/x-wiki
{{Taxobox
| name = Myxus
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Actinopterygii]]
| ordo = [[Mugiliformes]]
| familia = [[Mugilidae]]
| genus = ''Myxus''
}}
[[Talaksan:Southern Pacific fishes illustrations by F.E. Clarke 5.jpg|thumb|Guhit-larawan ng isang klase ng myxus (Myxus elongatus) na nakita sa Timog-pasipiko. ]]
'''''Myxus''''' ay isa sa labing-pitong [[sari]] ng [[Pamilya (biyolohiya)|pamilyang]] [[Mugilidae]] na mas kilala bilang '''[[banak]]'''. Ang saring ''Myxus'' ay naglalaman ng apat na [[uri]] ng isda.
== Mga uri==
* ''[[Myxus capensis]]''
* ''[[Myxus elongatus]]''
* ''[[Myxus multidens]]''
* ''[[Myxus petardi]]''
[[Kaurian:Mugiliformes]]
[[Kaurian:Pagkain]]
[[Kaurian:Banak]]
{{stub|Isda}}
7kepp5oo6x397kkf1clz0arp855p8kc
Ayuno
0
65935
2220243
1547140
2026-08-12T16:04:42Z
Carla Mae Molin
164845
#WPWP #WPWPPH
2220243
wikitext
text/x-wiki
[[Talaksan:Dawoodi Bohra breaking fast at iftar during the holy month of Ramadan.jpg|thumb|Lalaki na isinasagawa ang pamamaraan ng pag aayuno sa reliohiyong Muslim na kumakain ng katiting o walang kinakain. ]]
Ang '''ayuno''' o '''pag-aayuno'''<ref name=Bansa>{{cite-Bansa|Mag-ayuno, magkulasyon, ayuno, kulasyon, bihilya, ''fast'', ''fasting'', ''going without food''}}</ref> ay ang hindi pagkain sa loob ng isang panahon. Sa [[Bibliya]], isinasagawa ng mga tao ang pag-aayuno tuwing sasapit ang natatanging oras ng [[pananalangin]] sa [[Diyos]], o kaya para ipakita ang kanilang mga [[kalungkutan]].<ref name=Biblia6>{{cite-Biblia6|''Fasting'', Dictionary/Concordance, pahina B1}}</ref> Tinatawag ding '''bihilya''' at '''kulasyon''' (pagkukulasyon) ang pag-aayuno.<ref name=Bansa/>
Sa Pilipinas, isinasagawa ang pag-aayuno sa tuwing [[Kwaresma]] (lalo na sa [[Miyerkules ng Abo]] at [[Mahal na Araw]]) para sa mga [[Katolisismo|Katóliko]] at iilan pang simbahang [[Kristyano]], at sa banal na buwan ng [[Ramadan]] para sa mga [[Islam|Muslim]].
== Mga sanggunian ==
{{reflist}}
{{usbong|Kristiyanismo|Katolisismo|Islam}}
[[Kategorya:Pagkain]]
[[Kategorya:Kaugalian at karanasang panrelihiyon]]
c4f18g9nmm1klp21w0arh7keui2nolq
DWGT-TV
0
76698
2220265
2205763
2026-08-13T04:22:13Z
Julius Santos III
139725
2220265
wikitext
text/x-wiki
{{redirect|PTV-4|the television network|People's Television Network}}
{{Infobox television station
| name = PTV-4 Manila
| callsign = DWGT-TV
| location = [[Lungsod ng Quezon]]
| country = Pilipinas
| city = [[Lungsod ng Quezon]]
| station_logo =
| station_branding = ''PTV-4 Manila''
| analog = 4 ([[VHF]])
| digital = 14 ([[UHF]]) (''[[ISDB|ISDB-T]]'') (''Test broadcast'')
| virtual = 4.01 (LCN)
| subchannels = 04.01: PTV HD<br>04.02: PCO TV<br>04.03: [[Salaam TV]]<br>04.31: PTV <small>([[1seg]])</small>
| affiliations = [[People's Television Network|PTV]]
| founded = {{Start date and age|1974|2|2}}
| owner = [[People's Television Network|People's Television Network, Inc.]]
| sister_stations = [[DZTV-TV]] ([[Intercontinental Broadcasting Corporation|IBC]])<br>[[DZRB-AM]] (Radyo Pilipinas 1)
| callsign_meaning = '''DW'''<br>'''G'''overnment<br>'''T'''elevision (dating kahulugan)
| former_callsigns = DZFM-TV (1961-1972)<br>DZXL-TV (1969-1972)
| former_channel_numbers = '''Analog:'''<br> 11 (1961-1972) <br>'''Digital:'''<br>[[DZCE-TV|48]] (UHF) (2009–2015)<br>42 (UHF) (2015-2021)
| former_affiliations = [[Philippine Broadcasting Service|PBS]] (1961-1972)<br>[[ABS-CBN]] (1969-1972)
| power = '''Analog:''' 50 kW <br>'''Digital:''' 10 kW
| effective_radiated_power = '''Analog:''' 500 kW '''Digital:''' 10 kW
| coordinates = {{coord|14|39|16|N|121|2|45|E|type:landmark}}
| homepage = {{url|http://www.ptv.ph/|www.ptv.ph}}
}}
Ang '''DWGT-TV''', channel 4, ay ang isang pangunahing pantelebisyon himpilang [[People's Television Network]] (PTV) sa [[Pilipinas]]. Ang kanilang istudyo at transmisor ay matatagpuan sa Broadcast Complex, Visayas Avenue, Brgy. Vasra, Diliman, [[Lungsod ng Quezon]].
==Kasaysayan==
Noong 1961, ang gobyerno ng Pilipinas, sa pamamagitan ng [[Philippine Broadcasting Service]] (ngayon ay Presidential Broadcast Service) ay nagtatag ng isang istasyon ng TV sa channel 10, DZRP-TV, na ibinahagi nito sa oras sa dalawa pang organisasyon. Pinondohan ito ng subsidy ng gobyerno ngunit nagkaroon ng maikling buhay dahil sa paglalaan ng dalas ng channel.<ref>{{Cite web |title=what's the story, pinoy tv? |url=http://geocities.com/pinoytv/earlydays.htm |access-date=2026-04-22 |website=geocities.com}}</ref>
==Digital television==
===Digital channels===
<!-- PLEASE DO NOT REMOVE INFORMATION BEYOND THIS AREA.-->
UHF Channel 14 (473.143 MHz)
{| class="wikitable"
|-ABS
! [[Digital subchannel#United States|Channel]]
! [[Display resolution|Video]]
! [[Aspect ratio (image)|Aspect]]
! [[Program and System Information Protocol#What PSIP does|PSIP Short Name]]
! Programming
! Note
|-
| 04.01 || rowspan=3|[[1080i]] || rowspan=3|[[16:9]] || '''PTV HD1''' || [[People's Television Network|PTV]] || rowspan=3| Test Broadcast
|-
| 04.02 || '''PTV SD1''' || PCO TV
|-
| 04.03 || '''PTV SD2''' || [[Salaam TV]]
|-
| 04.04 || [[240p]] || [[4:3]] || '''PTV 1SEG''' || PTV 1Seg || [[1seg]]
|-
|}
==Tignan din==
* [[People's Television Network]]
* [[List of People's Television Network stations and channels]]
==References==
*{{cite web| url = http://www.geocities.com/pinoytv/index.htm| title = what's the story, pinoy tv?| accessdate = October 20, 2006| author = Anastacio & Badiola|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050908073707/http://www.geocities.com/pinoytv/index.htm|archivedate=2005-09-08}}
{{Communications Group-Philippines}}
{{PTV Luzon}}
{{Metro Manila TV}}
{{S-start}}
{{succession box
| before = [[DZXL-TV]]</small><br>(1969–1972)
| title = DWGT-TV
| years = (1974–present)
| after = Incumbent
}}
{{S-end}}
{{DEFAULTSORT:Dwgt-Tv}}
[[Kategorya:Mga himpilan ng telebisyon sa Kalakhang Maynila]]
[[Kategorya:People's Television Network stations]]
[[Kategorya:People's Television Network]]
[[Kategorya:Television channels and stations established in 1974]]
[[Kategorya:Mga dihital na himpilang pantelebisyon sa Pilipinas]]
{{Philippines-tv-stub}}
idg4o2e11uqxcx1fwav9nwl8mfw24oc
Askaris
0
81476
2220238
1339622
2026-08-12T15:42:40Z
19Raven90
165232
#WPWP #WPWPPH
2220238
wikitext
text/x-wiki
[[Talaksan:Adult Ascaris in hand.jpg|thumb|Isang magulang na askaris na hawak ng kamay. ]]
Ang '''askaris''' (Ingles: ''ascaris'') ay tumutukoy sa saring'''''Ascaris''''' ng mga bulating kalimitang naninirahan sa loob ng [[alimentaryong kanal]], pangunahin na sa loob ng tiyan ng mga bata. Isang halimbawa nito ang ''[[ascaris lumbricoides]]'' na kilala sa Ingles bilang ''[[roundworm]]''.<ref name=TMHP>{{cite-TMHP|''Ascaris''}}, pahina 55.</ref><ref name=Gaboy>{{cite-Gaboy|''Ascaris'', askaris}}</ref>
== Sanggunian ==
{{reflist}}
[[Kategorya:Bulati]]
{{stub|Hayop}}
tnj3kvgld6m2a6tn6z10zzpyuo3k7ke
Bulating bilog
0
81480
2220234
404820
2026-08-12T15:28:17Z
19Raven90
165232
#WPWP #WPWPPH
2220234
wikitext
text/x-wiki
[[Talaksan:Nematoda х 10.jpg|thumb|Isang bulating bilog o nematoda mula sa mikroskopyo. ]]
Ang "'''bulating bilog'''" o ''roundworm'' sa Ingles ay maaaring tumutukoy sa:
*Mga bulating [[askaris]].
:*''[[Ascaris lumbricoides]]''
*Mga bulating [[nematoda]].
{{paglilinaw}}
pru6few387z94uxbx4nt75w3ez1nsmo
Mira
0
106532
2220322
2086140
2026-08-13T11:41:46Z
Lolbet101
163542
2220322
wikitext
text/x-wiki
Ang '''mira''' ay maaaring tumukoy sa:
* [[Omicron Ceti|Mira]], isang bituin.<ref>{{Cite web |title=Mira - ο Ceti - Star in Cetus {{!}} TheSkyLive |url=https://theskylive.com/sky/stars/mira-omicron-ceti-star |access-date=2026-08-13 |website=theskylive.com |language=en}}</ref>
*[[Mira (dagta)|mira]], uri ng dagta o resina.<ref name=Gaboy>{{cite-Gaboy|''Myrrh''}}</ref>
*[[sweet cicely|matamis na siselya]] o siselya, uri ng halaman.<ref name=Gaboy/>
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
{{paglilinaw}}
iu5pwursx3eiogykxj1mzn3dx7ziuqq
Taliptip
0
107394
2220236
2088447
2026-08-12T15:38:18Z
19Raven90
165232
#WPWP #WPWPPH
2220236
wikitext
text/x-wiki
[[Talaksan:An Account of Several Rare Species of Barnacles. In a Letter to Mr. Isaac Romilly, F. R. S. from John Ellis, Esq; F. R. S. (IA jstor-105338).pdf|thumb|Larawan ng iba't-ibang klase ng ng taliptip. ]]
Ang mga '''taliptip''' ay uri ng matitigas na mga hayop sa dagat na may kabibe<ref name=Hammon>{{cite-Hammond|''Barnacle''}}, pahina 39.</ref> o [[krustaseano]]ng pangkaraniwang kumakabit sa nakalubog na mga bagay, katulad ng ilalim ng mga barko, mga poste, at mga batong nasa ilalim ng dagat.<ref name=Gaboy>{{cite-Gaboy|''Barnacle'', taliptip}}</ref> Mga [[artropoda]] ang mga ito na kabilang sa [[inpraklase]]ng '''Cirripedia''' na nasa loob ng [[subpilum]] na [[Crustacea]], kaya't kamag-anakan sila ng mga [[alimango]], [[alimasag]], at mga [[ulang]].
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
{{usbong|Hayop}}
[[Kaurian:Hayop]]
fyv4kand71s6y3mcdozr42msc5uqpt9
Ususan
0
108923
2220251
2033060
2026-08-12T22:29:22Z
Seav
4
Inilipat ni Seav ang pahinang [[Ususan, Taguig]] sa [[Ususan]]: Hindi kailangan ng paglilinaw
2033060
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Settlement
|official_name = Barangay Ususan,<br/> Lungsod ng Taguig, Kalakhang Maynila
|settlement_type = Barangay
|image_seal = Ph Taguig Ususan.jpg
|image_map =
|subdivision_type = Rehiyon
|subdivision_name = [[Kalakhang Maynila]]
|subdivision_type1 =
|subdivision_name1 =
|subdivision_type2 = Lungsod
|subdivision_name2 = [[Lungsod ng Taguig|Taguig]]
|government_type = [[Barangay]]
|leader_title = Kapitan ng Barangay
|leader_name = Marie Marcelino
|timezone = [[GMT]] ([[UTC+8]])
|utc_offset =
|timezone_PST =
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
|elevation_ft =
|postal_code_type = Zip Code
|postal_code = 1639
|area_code = 02
|blank_name =
|blank_info =
|blank1_name =
|blank1_info =
|website =
|footnotes =
}} <!-- Infobox ends -->
Ang Barangay '''Ususan''' (PSGC: 137607016) ay isa sa dalawampu't walong [[barangay]] ng [[Lungsod ng Taguig]] sa [[Kalakhang Maynila]] sa [[Pilipinas]].
==Kasaysayan==
Ang Ususan ay isa sa mga orihinal na nayon ng bayan ng Taguig. Isa ito sa mga nayong bumubuo ng Taguig nang ang nasabing bayan ay itinatag na pueblo o bayang nasasakupan ng [[Tondo]] noong 1587. Ayon sa tala ng 1986, ang nayong ito ay pinamayanan ng 8, 193 na pawang mga [[Pilipino]].
Ang pangalang Ususan ay siya nang kinamulatan ng mga taong sa simula pa ay doon na nakatira. Ang “Ususan”ay nangangahulugang isang pook na mataba na kung saan bumababa ang mga bagay na nasa itaas nito. Ayon sa kinalabasan ng mga pananaliksik, noong unang panahon ay masukal ang kasalukuyang nayon. Ang mga naninirahan sa kabilang pampang nilog na kung tawagin ay Maysapang. Ang iba naman ay karatig na bulubundukin ng dating Fort McKinley (Fort Bonifacio) nakatira. Nang dumating ang mga kastila noong 1958 ang mga nakatira sa bulubundukin ay pina-alis at ang mga ito ay bumaba sa kapatagan. Mula noon, ang nasabing nayon ay tinawag na Ususan o Maysapang. Sinasabi ring galing sa Pasig ang mga unang taong naninirahan sa Ususan.
Apat na pook ang bumubuo sa Ususan: Subaan, Ibaba Langos, Kabilang Banda at Pampangin. Ang nayon ay hugis titik “U”.
==Edukasyon==
===Mataas na Paaralan===
*St. Ignatius of Loyola High School
*Gen. Ricardo G. Papa Memorial High School
*Senator Renato "Compañero" Cayetano Memorial Science and Technology High School
===Mababang Paaralan===
*Ususan Elementary School
*Dr. Artemio Natividad Elementary School
*Fairyland Kindergarten & Grade School
==Pamahalaan==
===Sangguniang Barangay===
*Kapitan: Marie Marcelino
*Kagawad ng barangay:
**Jimboy Flores
**
**Rolly De Leon
**Jorie Costes
**
**Popoy Raquel
**Rachel Santos
**Rommel Marcelino
**Nestor Ginez
===Sangguniang Kabataan===
*Tagapangulo : Randell M. de Leon
*Mga Konsehal:
**Julian Adrian Soloria
**Camille Marcelino
**John RB de Leon
**Shiela Anna Marie Hernandez
**Jacinto Mari Manual
**Marjorie Mae Arganda
**Butch Edward Marcelino
*Kalihim: Rosario T. Esteban
*Ingat-Yaman: Normando B. Guevarra
==Tingnan rin==
*[[Lungsod ng Taguig]]
==Mga Sanggunian==
*[http://www.taguig.gov.ph/new/ourcity_barangay_ususan.htm Barangay Ususan, Lungsod ng Taguig] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091219163124/http://www.taguig.gov.ph/new/ourcity_barangay_ususan.htm |date=2009-12-19 }}
{{Mga Barangay ng Lungsod ng Taguig}}
[[Kaurian:Barangay]]
[[Kaurian:Lungsod ng Taguig]]
iqutcwp52f43xgsnd3xixjaagmhwey9
Ligiran
0
150851
2220272
2061997
2026-08-13T08:31:21Z
Lolbet101
163542
May ilang pagbabago sa artikulong ito. (Some changes in this article.)
2220272
wikitext
text/x-wiki
{{other uses|Orbit}}
[[Talaksan:Geostationary orbit animation.gif|thumb|Orbito ng [[Buwan (astronomiya)|Buwan]] na umiinog sa [[Daigdig]].]]
Ang '''orbito''' ([[Wikang Kastila|Espanyol]]: '''orbita; [[Wikang Ingles|Ingles]]: orbit''') o '''ligiran''' (mula sa Tagalog: ''ligid'' + ''-an'')<ref>{{cite-UPDF2|orbit, orbita, ligiran}}</ref> ang landas na tinatahak ng isang bagay sa kalawakan kapag lumiligid ito sa isang [[bituin]] (gaya ng mga [[planeta]] sa [[Araw (astronomiya)|araw]]), isang planeta (gaya ng isa o maraming buwan sa isang planeta) o sa sentro ng [[galaksiya]] (gaya ng [[sistemang solar]] sa sentro ng galaksiyang [[Daang Magatas]]). Nilalarawan dito ito bilang isang nakakurbadang landas ng isang bagay sa paligid ng isang punto o tuldok sa kalawakan, katulad ng isang orbitong may [[grabitasyon]] ng isang planeta sa paligid ng isang punto sa kalawakan na malapit sa isang bituin.<ref>[https://spaceplace.nasa.gov/en/kids/barycntr.shtml The Space Place :: What's a Barycenter]</ref><ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/431123/orbit orbit (astronomy) – Britannica Online Encyclopedia<!-- Bot generated title -->]</ref> Nakakurba ang landas dahil sa [[grabitasyon]].
== Tingnan din ==
* [[Sinuso (hugis)]]
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
{{usbong|Astronomiya}}
[[Kategorya:Astronomiya]]
[[Kategorya:Mekanikang selestiyal]]
606ntbvanmnf1h6191wi9ya2lwpb5r6
Karniboro
0
176494
2220237
2084681
2026-08-12T15:40:07Z
19Raven90
165232
#WPWP #WPWPPH
2220237
wikitext
text/x-wiki
[[Talaksan:Carnivore-lion.jpg|thumb|Isang leon na kumakain ng karne na itinuturing na isang karniboro. ]]
Ang '''karniboro'''<ref>{{cite-UPDF2|karniboro; carnivore}}</ref> (Ingles: ''carnivore'', ''carnivorous'') ay isang [[organismo]] na hinahango ang kanyang enerhiya at mga pangangailangang pangsustansiya mula sa isang [[diyeta]] na pangunahing binubuo ng [[tisyu (biyolohiya)|karne]] o natatangi na pulos karne lang, na maaaring nakakamtan niya sa pamamagitan ng [[paninila]] (predasyon) o [[scavenger|pagkain ng patay]] at nabubulok na mga materyang organiko.<ref>Nutrient Requirements: Carnivores. Duane E. Ullrey. Encyclopedia of Animal Science.</ref><ref name="MC">Mammals: Carnivores. Duane E. Ullrey. Encyclopedia of Animal Science.</ref> Ang mga hayop na nakasalalay lamang sa karne ng hayop para sa kanilang mga pangangailangang pangnutrisyon ay itinuturing na mangangain ng karne o karniborong "[[obligado]]" (umiiral o nabubuhay lamang isang partikular na kapaligiran o may gampanin sa kapaligirang iyon), samantalang ang mga organismong kumakain din ng pagkaing hindi hayop ay itinuturing na "[[pakultatibo]]" (mapili).<ref name="MC"/> Ang mga [[omniboro]] (walang hindi kinakain o walang inaayawang pagkain) ay kumukunsumo ng kapwa hayop at hindi hayop na mga pagkain, at bukod sa mas pangkalahatang kahulugan, ay walang malinaw na [[ratio|panumbasan]] ng materyal na halaman sa materyal na hayop na maipagkakaiba ang isang karniborong pakultatibo mula sa isang omniboro, o ang isang omniboro mula sa isang [[mangangain ng halaman]] o herbiborong pakultatibo.<ref>Mammals: Omnivores. Duane E. Ullrey. Encyclopedia of Animal Science.</ref> Ang mangangain ng karneng nasa ituktok ng [[foodchain|tanikala ng pagkain]] ay isang [[apex predator|maninilang pangtuktok]]. Ang mga halaman na nanghuhuli at tumutunaw ng mga [[kulisap]] ay tinatawag na mga [[halamang mangangain ng karne]]. Gayon din, ang [[halamang-singaw]] na nambibihag ng mga mikroskopikong hayop ay kadalasang tinatawag na [[halamang-singaw na mangangain ng karne]].
==Tingnan din==
*[[Predasyon]]
*[[Ebolusyon]]
*[[Herbiboro]]
*[[Omnniboro]]
==Mga sanggunian==
{{Reflist}}
[[Kategorya:Ugali sa pagkain]]
[[Kategorya:Hayop]]
[[Kategorya:Halaman]]
[[Kategorya:Fungi]]
4hx7316u0z2hndqp41sf239kr557a9i
Pamamaril sa Paaralang Elementarya ng Sandy Hook
0
197330
2220291
2215121
2026-08-13T09:19:25Z
Ivan P. Clarin
84769
/* Sanggunian */
2220291
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox civilian attack
| title = Sandy Hook Elementary School shooting
| partof = Bahagi ng pamamaril sa Estados Unidos
| image = Police at Sandy Hook.PNG
| image_upright =
| alt =
| caption = Law enforcement at the scene of the shooting.<!--Newtown CT lg.PNG Newtown, located within <br /> [[Fairfield County, Connecticut]]-->
{{-}}
| map =
| map_size =
| map_alt =
| map_caption =
| location = {{nowrap|Sandy Hook Elementary School<br />Sandy Hook, Newtown, [[Connecticut]], [[United States|U.S.]]}}
| target = Students and staff at Sandy Hook Elementary School
| coordinates = {{coord|41|25|12|N|73|16|43|W|region:US-CT_type:event|display=inline,title}}<ref name="GNIS">{{cite web |title=GNIS for Sandy Hook School |publisher=[[USGS]] |date=October 24, 2001 |url=http://geonames.usgs.gov/pls/gnispublic/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1942891 |access-date=December 17, 2012 |archive-date=January 31, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210131141822/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=GNISPQ:3:::NO::P3_FID:1942891 |url-status=live}}</ref>
| date = {{start date and age|2012|12|14}}
| time-begin = {{Circa|9:35 a.m.}}
| time-end = {{nowrap|{{Circa|9:40 a.m.}}}}<ref name="oakpresstimeline">{{cite news|last=Scinto|first=Rich|title=Sandy Hook Elementary: Newtown, Connecticut shooting timeline|url=http://www.theoaklandpress.com/articles/2012/12/15/news/nation_and_world/doc50cd1eec00eb9242897410.txt|access-date=December 17, 2012|newspaper=[[The Oakland Press]]|date=December 15, 2012|archive-date=December 21, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121221111722/http://theoaklandpress.com/articles/2012/12/15/news/nation_and_world/doc50cd1eec00eb9242897410.txt|url-status=live}}</ref><ref name="NbcNewsUSCfE">{{cite news | url=http://usnews.nbcnews.com/_news/2012/12/19/16019514-call-for-everything-police-scanner-recording-reveals-early-moments-of-newtown-tragedy | title='Call for everything': Police scanner recording reveals early moments of Newtown tragedy | date=December 19, 2012 | access-date=December 19, 2012 | publisher=NBC News | first=Tracy | last=Connor | archive-date=December 19, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121219214054/http://usnews.nbcnews.com/_news/2012/12/19/16019514-call-for-everything-police-scanner-recording-reveals-early-moments-of-newtown-tragedy | url-status=live}}</ref><ref name="CTPost March 28, 2013">{{cite news|url=http://www.ctpost.com/news/article/Access-to-weapons-made-tragedy-possible-4392681.php|title=Access to weapons made tragedy possible|date=March 28, 2013|newspaper=Connecticut Post|access-date=April 3, 2013|archive-date=June 24, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130624145607/http://www.ctpost.com/news/article/Access-to-weapons-made-tragedy-possible-4392681.php|url-status=live}}</ref> [[Eastern Time Zone|EST]]
| timezone = [[UTC−05:00]]
| type = Pamamaril sa paaralan, pagpatay, nagpakamatay, pagpatay sa mga bata, [[matricide]], pamamaril, masaker
| fatalities = 28 (27 at the school, including the perpetrator; and the perpetrator's mother at home)<ref name="nytimes1">{{cite news |last=Barron |first=James |title=Children Were All Shot Multiple Times With a Semiautomatic, Officials Say |work=[[The New York Times]] |date=December 15, 2012 |url=https://www.nytimes.com/2012/12/16/nyregion/gunman-kills-20-children-at-school-in-connecticut-28-dead-in-all.html |access-date=December 17, 2012 |archive-date=December 16, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121216184847/http://www.nytimes.com/2012/12/16/nyregion/gunman-kills-20-children-at-school-in-connecticut-28-dead-in-all.html |url-status=live}}</ref><ref name="cbc">{{cite news|url=http://www.cbc.ca/news/world/story/2012/12/14/connecticut-school-shooting.html|publisher=[[CBC News]]|title=20 children among dead at school shooting in Connecticut|access-date=December 14, 2012|date=December 14, 2012|archive-date=December 14, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121214173829/http://www.cbc.ca/news/world/story/2012/12/14/connecticut-school-shooting.html|url-status=live}}</ref>
| injuries = 2<ref name="Police: Second person injured in Connecticut school shooting survived">{{cite web|title=Police: Second person injured in Connecticut school shooting survived|url=http://usnews.nbcnews.com/_news/2012/12/17/15969867-police-second-person-injured-in-connecticut-school-shooting-survived?lite|website=[[NBC News]]|access-date=December 17, 2012|archive-date=April 16, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160416220342/http://usnews.nbcnews.com/_news/2012/12/17/15969867-police-second-person-injured-in-connecticut-school-shooting-survived?lite|url-status=live}}</ref>
| perp = [[Adam Lanza]]<ref name="ID">{{cite news|first=Miguel|last=Llanos|title=Authorities ID gunman who killed 27 in elementary school massacre|url=http://usnews.nbcnews.com/_news/2012/12/14/15911025-authorities-id-gunman-who-killed-27-in-elementary-school-massacre?lite|publisher=[[NBC News]]|agency=Associated Press|access-date=December 14, 2012|date=December 14, 2012|archive-date=December 16, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121216022608/http://usnews.nbcnews.com/_news/2012/12/14/15911025-authorities-id-gunman-who-killed-27-in-elementary-school-massacre?lite|url-status=live}}</ref><ref name="washingtonpost">{{cite news|last=Jennings|first=Natalie|url=https://www.washingtonpost.com/blogs/post-politics/wp/2012/12/14/mark-kelly-action-on-guns-can-no-longer-wait|title=Mark Kelly: Action on guns 'can no longer wait'|newspaper=[[The Washington Post]]|date=December 14, 2012|access-date=December 17, 2012|archive-date=December 15, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121215215956/http://www.washingtonpost.com/blogs/post-politics/wp/2012/12/14/mark-kelly-action-on-guns-can-no-longer-wait/|url-status=dead}}</ref>
| weapons = {{bulleted list|[[Bushmaster XM-15|Bushmaster XM15-E2S]] rifle|[[Glock#10mm Auto|Glock 20SF]] handgun| [[.22 Long Rifle|.22LR]] [[Savage Arms|Savage Mark II]] [[Bolt action|bolt-action]] rifle}}<ref name="CTSP-20130118">{{cite web|last=Vance|first=J. Paul|title=Update: State Police Identify Weapons Used in Sandy Hook Investigation|url=http://www.ct.gov/despp/cwp/view.asp?Q=517284&A=4226|archive-url=https://web.archive.org/web/20160517175905/http://www.ct.gov/despp/cwp/view.asp?A=4226&Q=517284|archive-date=May 17, 2016|publisher=State of Connecticut Department of Emergency Services & Public Protection Connecticut State Police|access-date=December 15, 2016|url-status=dead |quote=Seized inside the school: #1. Bushmaster .223 caliber model XM15-E2S rifle with high capacity 30 round magazine #2. Glock 10 mm handgun #3. Sig-Sauer P226 9mm handgun ... The shooter used the Bushmaster .223 to murder 20 children and six adults inside the school; he used a handgun to take his own life inside the school. No other weapons were used in this crime.}}</ref><ref name="conn-school">{{cite news |title=Conn. school shooter had 4 weapons |publisher=CBS News |url=http://www.cbsnews.com/8301-201_162-57559395/conn-school-shooter-had-4-weapons/ |access-date=December 15, 2012 |archive-date=December 15, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215184407/http://www.cbsnews.com/8301-201_162-57559395/conn-school-shooter-had-4-weapons/ |url-status=live}}</ref><ref name="Newtown shooter's guns: What we know">{{cite news |last=Almasy |first=Steve |title=Newtown shooter's guns: What we know |url=http://www.cnn.com/2012/12/18/us/connecticut-lanza-guns/index.html |publisher=CNN |access-date=December 30, 2012 |date=December 19, 2012 |quote=The primary weapon used in the attack was a "Bushmaster AR-15 assault-type weapon," said Connecticut State Police Lt. Paul Vance. The rifle is a Bushmaster version of a widely made AR-15, the civilian version of the M-16 rifle used by the U.S. military. The original M-16 patent ran out years ago, and now the AR-15 is manufactured by several gunmakers. Unlike the military version, the AR-15 is a semiautomatic, firing one bullet per squeeze of the trigger. But like the M-16, ammunition is loaded through a magazine. In the school shooting, police say Lanza's rifle used numerous 30-round magazines. |archive-date=December 29, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121229142140/http://www.cnn.com/2012/12/18/us/connecticut-lanza-guns/index.html |url-status=live}}</ref><ref name="hc" /><ref name="cnn20130329" /><ref name="esposito">{{cite news |url=https://abcnews.go.com/US/twenty-children-died-newtown-connecticut-school-shooting/story?id=17973836 |title=20 Children Died in Newtown, Conn., School Massacre |agency=Associated Press |first1=Richard |last1=Esposito |first2=Candice |last2=Smith |first3=Christina |last3=Ng |publisher=ABC News |date=December 14, 2012 |access-date=December 14, 2012 |archive-date=December 15, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215031441/http://abcnews.go.com/US/twenty-children-died-newtown-connecticut-school-shooting/story?id=17973836 |url-status=live}}</ref><ref name="49IYz">{{Cite web|last=Research|first=CNN Editorial|date=2013-06-07|title=Sandy Hook School Shootings Fast Facts|url=https://www.cnn.com/2013/06/07/us/connecticut-shootings-fast-facts/index.html|access-date=2021-04-20|website=CNN|language=en}}</ref>
| motive = Inconclusive<ref name="LP2oO">{{cite news |last1=Winter |first1=Tom |last2=Riordan Seville |first2=Lisa |title=Newtown report: Shooter Adam Lanza had no clear motive, was obsessed with Columbine |url=https://www.nbcnews.com/news/world/newtown-report-shooter-adam-lanza-had-no-clear-motive-was-flna2D11651840 |access-date=6 August 2020 |work=[[NBC News]] |date=25 November 2013 |archive-date=October 24, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201024103534/https://www.nbcnews.com/news/world/newtown-report-shooter-adam-lanza-had-no-clear-motive-was-flna2D11651840 |url-status=live}}</ref><ref name="DBLvX">{{cite news |last1=Richinick |first1=Michele |title='No conclusive motive' in Newtown shootings, report says |url=http://www.msnbc.com/msnbc/no-conclusive-motive-sandy-hook-massacre |access-date=6 August 2020 |work=[[MSNBC]] |date=25 November 2013 |archive-date=May 29, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160529191007/http://www.msnbc.com/msnbc/no-conclusive-motive-sandy-hook-massacre |url-status=live}}</ref>
| litigation = Wrongful death lawsuit against Remington Arms settled for $73 million<ref>{{cite web|url=https://usatoday.com/story/news/nation/2022/02/15/sandy-hook-families-reach-settlement-remington-arms/6797030001|title=Sandy Hook families agree to $73 million settlement with gunmaker Remington|last=Fernando|first=Christine|date=2022-02-15|work=USA Today|access-date=15 February 2022}}</ref>
}}
Naganap ang '''pamamaril sa Paaralang Elementarya ng Sandy Hook''' noong 14 Disyembre 2012, 9:30 a.m ng umaga na kung saan pumasok si Adam Lanza, edad 20, sa Paaralang Elementarya ng Sandy Hook sa Sandy Hook, isang nayon ng ''Newtown'', [[Connecticut]] sa [[Estados Unidos]]. Ibinaril niyang patay ang 27 katao, kabilang ang 20 bata, sa isang "maramihang pamamaril". Ipinadala sa mga kalapit na ospital ang tatlo sa mga ibinaril na nasa kritikal na kalagayan, at namatay ang dalawa sa kanila dahil sa mga sugat na kanilang naitamo. Nagpakamatay naman si Lanza sa panahon ng pamamaril.
==Pangyayari==
[[Talaksan:Map of Sandy Hook shooting.png|thumb|Ang Paaralang Elementarya ng Sandy Hook at tahanan ni Lanza.]]
Itong pamamaril ang pinakamapagkamatay sa mga pamamaril sa paaralang naganap sa Estados Unidos makatapos ng "Pamamaril sa [[Virginia Tech]]" noong 2007, at ikatlo sa pinakamapagkamatay sa lahat ng mga masaker na naganap sa paaralan sa naturang bansa.
Bago naganap ang pamamaril sa Sandy Hook, ibinaril at ipinatay ni Lanza ang kaniyang ina na si Nancy Lanza, isang gurong pang-kindergarten sa paaralan, sa bahay na kinatitirahan nila sa Newtown. Pagkatapos nito, nag-maneho siya patungong paaralan. Iniulat din na nawawala ang ka-relasyon at isang kaibigan ni Lanza sa estado ng [[New Jersey|Bagong Jersey]].
==Buod==
; Patuloy na pamamaril
Bago maganap ang pamamaril sa Elementarya ng Sandy Hook, unang napaslang ni Adam ang mismong sariling ina na si Nancy Lanza, ng mag laon gamit ang kanyang sasakyang kotse ay tumungo ito sa Paaralang Elementarya ng Sandy Hook suot suot ang itim na damit, bonet, yellow earplugs, sunglasses at gamit ang .22-caliber Savage Mark II rifle at body wearing armor, Sina Principal Dawn Hochsprung at school psychologist Mary Sherlach habang nagpupulong sa kanilang guidance office ay may narinig na unang putok, nabasag ang mga wall glass paraan para makabaril ng mga tao, unang narinig ni Natalie Hammond papunta sa hall upang malaman kung saang galing ang tunog ng pamamaril, na mapagalaman na si Lanza ay pumasok sa unang lagusan, unang pinuntirya nito ang silid aralan ni Lauren Rousseau ay mahigit na 15 mga batang mag-aaral na nasa-edad na 6 at 7 maliban sa isang batang babae na nakaitim ang damit na nagpangap na patay na nakahilera ang kanyang mga kaklase na duguan, sa mismong harapan ni Lanza bago ito magpakamatay gamit ang baril na binaril niya ang kanyang noo.
; Bago ang pangyayari
Ang isang batang 9 taong gulang na lalaki ay narinig niya ang mga pulis na "Put your hands up" at "Don't shoot" habang nag tatago ito, habang ang maraming tao ay nagsisigawan dahil sa pinsala ng pamamaril, nagtungo sila ng kanyang mga kaklase at kanyang guro sa isang closet sa gymnasium upang doon muna magtago, Si Diane Dy ay isang therapist na kung saan ito ay nasa faculty habang nagpupulong kasama si Dawn Hochsprung, ay narinig pa ang ilang hiyaw sa magkakasunod na putok ng [[baril]], Ang panglawang guro na nasa ilalim ng kindergarten ay sinira nito ang mga durungawan (bintana) upang hindi makapasok ang suspek na si Adam at bigo nga itong mapasok ang silid aralan.
==Pamamaril sa mga silid aralan==
[[Talaksan:Sandy Hook Elementary floorplan.svg|thumb|upright|Floorplan of Sandy Hook Elementary; Classrooms 8 (Rousseau/D'Avino), 10 (Soto/Murphy) and 12 (Roig) are labeled along with the main office (o) and Conference Room 9 (Hochsprung/Sherlach/Hammond)]]
Si Lanza, Adam ay unang lumusob sa paaralan No. 8 na kung saan si Lauren Rousseau isang substitute na guro sa loob ng ilang buwan (2012) ay unang napuntirya na kinitil ang mga mag-aaral na sina; Ana Márquez-Greene, Benjamin Wheeler, Caroline Previdi, Catherine Hubbard, Charlotte Bacon, Chase Kowalski, Daniel Barden, Emilie Parker, Grace McDonnell, [[Jack Pinto]], James Mattioli, Jessica Rekos, Josephine Gay, Madeline Hsu at Noah Pozner ang natagpuan ng mga Pulis Newtown na utas at naliligong duguan, maliban sa isa pa nilang kaklase na napanggap na patay, Siya ay nakaupo malapit sa palikuran ng kanilang silid, Ang kanyang pamilya ay isang pastor sa isang Gosphel church, Na iyon ang dahilan na hindi pa niya oras na nagpanggap na utas, Sabi ay "Mommy, I'm okay, but all my friends are dead.", Ipinaliwanag ng batang sole survivor na si, Adam Lanza umano ay galit na galit habang pinagbabaril ang kanyang mga kaklase sa harapan niya, Habang ang isa pang batang babae ay nagtatago kabilang ang ilang guro ay sa palikuran ay may narinig sila sa kabilang silid na kung saan ang klase ni "Victoria Leigh Soto", ang isang batang lalaki sa palikuran ay nagsisigaw na "Help me! I don't want to be here!", ng marinig ni Lanza ang hiyaw ng bata ito ang paraan ng pag patay.
; Silid aralan
Habang napaslang ni Lanza ang mga bata sa seksyon 8, nagtungo ito sa seksyon 10 kung nasaan si ''Victoria Leigh Soto'' na itinago ang 7 na kanyang mag-aaral sa ilalim ng mesa at ang iba ay sa [[aparador]] at banyo, Si Soto ay naglakad-lakad upang silayan ang silid dahil sa pag-atake ng suspek "Adam", Habang patungo si Lanza sa kanilang silid ay nakita nito si Jesse Lewis, 6 na nakaupo at sinabi nito sa kanyang mga kaklase ay magtago at tumakbo ngunit ito ay binaril sa noo, nakita ni Lanza si Olivia Engel na tumakas at binaril sa ulo, iilan pa ang mga magaaral na nasawi na sina Avielle Richman, Allyson Wyatt at Dylan Hockley.
Ayon sa ulat ng ''Hartford Courant'' ay sinabi ng anim na estudyante paraan ng kanilang pagtakas kay Lanza, ito ay huminto sa kanyang pamamaril habang nilalagyan niya ng bala ang kanyang "22 rifle", Ang maagang ulat na si Lanza ay pumasok sa silid 10 at hinahanap ang ibang batang mag-aaral kay Sotto, sinabi ng guro na wala ang mga bata sila ay nasa isang awditoryum, habang kasama ni Sotto ang tatlong bata hawak ng kanyang mga kamay saka umano binaril ni Lanza sina Sotto, Richman at Wyatt, Si Anne Marie Murphy, isang special education teacher na nagtatrabaho sa isang special-needs students in Soto's classroom ay kasama niya si Dylan Hockley ay kasama rin sa mga namatay, Si Victoria Sotto sa kanyang silid ay malapit sa north wall sa key, Ang unang bata nakita sa ospital ng Danbury ngunit ito ay ideneklarang "dead on arrival", 6 na mag-aaral ang nakaligtas at 1 school bus driver ng "Sandy Hook" upang iuwi ang mga bata sa kani-kanilang tahanan.
Ayon sa opisyal na ulat ang 9 mag-aaral kabilang si Ashley ang nagpalabas ng kanyang pahayag taong 2018, Batay sa mga pulis nagtago ang iilan sa banyo paraan ng kanilang pag-ligtas ngunit 5 na mga bata ni Soto ang nasawi.
==Liwasang Sandy Hook==
{{Infobox park
| name = Sandy Hook Memorial
| alt_name = Sandy Hook
| photo = Sandy Hook memorial.jpg
| photo_width = 270
| photo_alt = Ang Sandy Hook Memorial
| photo_caption = Ang Sandy Hook Memorial shooting ika 12/14/2012
| location = Washington Avenue., Sandy Hook, Newtown, [[Connecticut]], [[USA]]
| type = Urbanong pasyalan
| coordinates_display = inline, title
| coordinates_format =
| created = Disyembre 16, 2012
| operator =
| status = Bukas (open)
| area =
| map_image =
| map_caption =
}}
Ang '''Liwasang Sandy Hook''' o ang '''Sandy Hook Memorial''' ay isang liwasan para sa mga naging biktima ng pamamaril sa ''Pamamaril sa Paaralang Elementarya ng Sandy Hook'' 9 na taong nakalipas, na naganap noong Disyembre 14, 2012 higit na 20 batang mag-aaral ang naiulat na nasawi kabilang ang 6 na hanay ng paaralan; ang mga guro, psycologist, physcian at principal, Si Adam Lanza (perpetrator), kabilang ang kanyang ina na kanyang napasalang sa sarili nilang tahanan sa bayan ng Newtown, Connecticut.<ref>https://www.nytimes.com/2021/05/01/us/politics/newtown-sandy-hook-elementary.html</ref><ref>https://www.newtown-ct.gov/sandy-hook-permanent-memorial-commission</ref>
===Memoryal===
[[Talaksan:Sandy Hook Memorial.PNG|thumb|Ang watawat ng Estados Unidos at mga bulaklak para sa mga biktima.]]
Itinatag ang liwasan para sa mga nasawing biktima sa elementarya sa Sandy Hook upang alalahanin ang kanilang pag-panaw sa kabila ng pang-haharas na dulot ng suspek na si Adam Lanza, 20 taon gulang.<ref>https://edition.cnn.com/2021/12/14/us/sandy-hook-anniversary-families-playgrounds/index.html</ref><ref>https://www.cnbc.com/2022/02/15/remington-agrees-to-settle-with-sandy-hook-mass-shooting-families.html</ref>
[[Talaksan:Sandy Hook Memorial 12-26.jpg|thumb|Ang pansamantalang memoryal ng Elementarya ng Sandy Hook taon'g 2012.]].
==Mga biktima==
{{div col|colwidth=17em}}
Mga napatay:
'''Ina ng salarin'''
Nancy Lanza, 52 (shot at home)
'''Personnel ng eskuwelahan'''
* Anne Marie Murphy, 52, special education teacher
* Dawn Hochsprung, 47, principal
* Lauren Rousseau, 30, teacher
* Mary Sherlach, 56, school psychologist
* Rachel D'Avino, 29, behavior therapist
* Victoria Leigh Soto, 27, teacher
'''Mga estudyante'''
* Allison Wyatt, 6
* Ana Márquez-Greene, 6
* Avielle Richman, 6
* [[Benjamin Wheeler]], 6
* Caroline Previdi, 6
* Catherine Hubbard, 6
* Charlotte Bacon, 6
* Chase Kowalski, 7
* Daniel Barden, 7
* Dylan Hockley, 6
* Emilie Parker, 6
* Grace McDonnell, 7
* [[Jack Pinto]], 6
* James Mattioli, 6
* Jesse Lewis, 6
* Jessica Rekos, 6
* Josephine Gay, 7
* Madeleine Hsu, 6
* Olivia Engel, 6
* Noah Pozner, 6
'''''Salarin'''''
* [[Adam Lanza]], 20 (suicide)
{{div col end}}
{{div col|colwidth=17em}}
Mga nabuhay:
'''Sugatan'''
* Natalie Hammond, 40, lead teacher
* Deborah Pisani
'''Mga nakaligtas'''
* Ashley Hubner, 6
* Andrew
* Jackie Haggerty
* Daniel Sibley
* Nicole
* Maggie LaBlanca
* Lauren Milgram
{{div col end}}
==Larawan==
<gallery>
File:Noah Pozner - 2010.jpg|Noah Pozner, 6
File:Jesse Lewis.jpg|Jesse Lewis, 6
</gallery>
===Seremonya===
<gallery>
Talaksan:Sandy Hook Memorial Flag Flying 130114-N-TR763-029.jpg|Pagtaas ng watawat ng U.S.
Talaksan:A Sailor lowers the flag to half-mast. (8283346037).jpg|Pagbaba ng watawat ng U.S.
</gallery>
==Sanggunian==
{{reflist}}
[[Kategorya:Mga pamamaril]]
[[Kategorya:Mga krimen sa Estados Unidos]]
[[Kategorya:2012 sa Estados Unidos]]
f8djsheulsznushhpqw6adhr8j6vutt
Barangay Ususan, Lungsod ng Taguig
0
197481
2220258
1193752
2026-08-13T01:22:36Z
EmausBot
20162
Robot: Kinukumpuni ang nagkadalawang pagpapapunta sa [[Ususan]]
2220258
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ususan]]
5hnsi0x537j2uqtlyu71vzhqn3y3004
Gangster
0
209809
2220310
1542777
2026-08-13T10:37:28Z
Ivan P. Clarin
84769
2220310
wikitext
text/x-wiki
Ang '''gangster''' (kasapi sa ''gang''; ''mobster'' [kasapi sa mga mapanggulo]) ay isang [[kriminal]] na kasapi sa isang [[organisasyon]] na pangkrimen, katulad ng isang ''gang'' (masamang [[barkada]]). Sa kasaysayan ng [[Estados Unidos]], ang mga salitang ''gangster'' at ''mobster'' ay mga katagang malawakng ginamit upang tukuyin ang mga miyembro ng mga gang na may kaugnayan sa panahon ng [[Prohibisyong Amerikano]] at sa bersiyon ng [[Mafia]] sa Estados Unidos, katulad ng mga sindikatong tinatawag bilang [[Chicago Outfit]] o kaya ang [[Five Families]]. Ang ''mobster'' ay isang salitang hinango magmula sa [[Latin]] at [[Aramaiko]]. Ang isang ''gang'' ay isang pangkat na binubuo ng tatlo o mas marami pang mga tao na, sa pamamagitan ng samahan, organisasyon, pagbubuo, at paglulunsad ng kapulungan, ay nagsasalo ng isang karaniwang katauhan o pagkakakilanlan at mga katangian. Sa mas maagang paggamit ng salitang ''gang'', ang salitang ito ay tumutukoy dati sa isang pangkat ng mga taong manggagawa. Madalas pa ring ginagamit sa [[Nagkakaisang Kaharian]] ang salitang "gang" sa ganitong diwa.
[[Kategorya:Hanapbuhay]]
[[Kategorya:Tao]]
[[Kategorya:Krimen]]
[[Kategorya:Mga krimen]]
{{stub|Tao|Batas}}
eyyrcztv9gaki9wwfzdqlhottvmq0hy
Paglapag sa buwan
0
215498
2220255
2220095
2026-08-13T00:25:22Z
MarvinBikolano
96931
2220255
wikitext
text/x-wiki
[[Talaksan:Aldrin_Apollo_11.jpg | thumb | right | alt=Ang astronaut na si Buzz Aldrin sa Buwan | Ang astronaut na si Buzz Aldrin sa buwan.]]Ang isang '''paglapag sa buwan''' ay ang pagdating ng isang [[sasakyang pangkalawakan]] sa ibabaw ng [[Buwan]]. Kabilang dito ang mga misyong pangkalawakan na mayroong lulang tao at iyong mga walang sakay na tao o [[robotiko]] (mayroong sakay na robot). Ang unang bagay na gawa ng tao na nakarating sa ibabaw ng Buwan ay ang misyong [[Luna 2]] ng [[Unyong Sobyet]] noong Setyembre 13, 1959.<ref>{{cite web | url = http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraftDisplay.do?id=1959-014A | title = Luna 2 | publisher = NASA–NSSDC | access-date = 2013-04-13 | archive-date = 2012-07-26 | archive-url = https://archive.today/20120726181013/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraftDisplay.do?id=1959-014A | url-status = dead }}</ref>
Ang [[Apollo 11]] ng [[Estados Unidos]] ay ang unang misyon na lumapag sa Buwan noong Hulyo 20, 1969.<ref>[http://www.nasa.gov/mission_pages/apollo/apollo11_40th.html NASA Apollo 11 40th anniversary].</ref> Nagkaroon na ng [[List of Apollo missions#Manned missions|anim na mga paglapag sa buwan na mayroong kasamang tao ang Estados Unidos]] (sa pagitan ng 1969 at ng 1972) at maraming mga paglapag na walang lulang mga tao, bagaman walang mga banayad na mga paglapag na naganap magmula noong 1976.
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
{{usbong|Astronomiya}}
[[Kategorya:Astronomiya]]
[[Kategorya:Mga misyong pangkalawakan]]
[[Kategorya:Mga misyong pangkalawakan na mayroong nakasakay na tao]]
83u23dziad3sr0479v92klw45o6v9d1
Sirius
0
220655
2220301
2173618
2026-08-13T09:59:08Z
Lolbet101
163542
Unang malaking pagbabago. (First major change.)
2220301
wikitext
text/x-wiki
{{Starbox begin
| name = Sirius
}}
{{Starbox image
| image=[[File:Canis Major constellation map.svg]]
| caption=Lokasyon ng Sirius.
}}
{{Starbox observe
| epoch=J2000
| constell=[[Canis Major|Canis Mayor]]
| ra={{RA|06|45|08.917}}<ref name=tychods>{{cite journal |last1=Fabricius |first1=C. |last2=Høg |first2=E. |last3=Makarov |first3=V.V. |last4=Mason|first4=B.D. |last5=Wycoff |first5=G.L. |last6=Urban |first6=S.E. |year=2002 |title=The Tycho double star catalogue |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=384 |pages=180–189 |doi=10.1051/0004-6361:20011822 |doi-access=free |bibcode=2002A&A...384..180F}}</ref>
| dec={{DEC|−16|42|58.02}}<ref name=tychods/>
| appmag_v=−1.46<ref name="Hoffleit1991"/>
}}
{{Starbox character
| type=[[Bituing pangunahing serye|''Main sequence'']]<ref name="Backman1986"/>
| class=A0mA1 Va<ref name=nstars>{{cite journal |first1=R.O. |last1=Gray |first2=C.J. |last2=Corbally |first3=R.F. |last3=Garrison |first4=M.T. |last4=McFadden |first5=P.E. |last5=Robinson |year=2003 |title=Contributions to the Nearby Stars (NStars) Project: Spectroscopy of stars earlier than M0 within 40 parsecs: The Northern Sample. I. |journal=Astronomical Journal |volume=126 |issue=4 |pages=2048–2059 |doi=10.1086/378365 |arxiv = astro-ph/0308182 |bibcode=2003AJ....126.2048G |s2cid=119417105 |url=http://vizier.cfa.harvard.edu/viz-bin/VizieR-5?-ref=VIZ59a3e6516c46&-out.add=.&-source=J/AJ/126/2048/table1&recno=195}}</ref>
| b-v=+0.00<ref name="Hoffleit1991"/>
| u-b=−0.05<ref name="Hoffleit1991"/>
}}
{{Starbox astrometry
| radial_v=−5.50<ref name="Gontcharov2006">{{cite journal |last1=Gontcharov |first1=G.A. |year=2006 |title=Pulkovo Compilation of Radial Velocities for {{nobr|35 495 Hipparcos}} stars in a common system |journal=Astronomy Letters |volume=32 |issue=11 |pages=759–771 |issn=1063-7737 |doi=10.1134/S1063773706110065 |bibcode = 2006AstL...32..759G |arxiv = 1606.08053 |s2cid=119231169}}</ref>
}}
{{Starbox astrometry|no_heading=y
| component1=Sirius A
| prop_mo_ra=−546.01
| prop_mo_dec=−1,223.07
| parallax=378.9
| p_error=1.4
| parallax_footnote=<ref name="bond"/>
| absmag_v=+1.43<ref name=malkov2007>{{cite journal | last1=Malkov | first1=O. Yu. |date=2007 | title=Mass-luminosity relation of intermediate-mass stars | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=382 | issue=3 | pages=1073–1086 | doi=10.1111/j.1365-2966.2007.12086.x | bibcode=2007MNRAS.382.1073M | doi-access= free}}</ref>
}}
{{Starbox astrometry|no_heading=y
| component1=Sirius B
| prop_mo_ra=−461.571
| prop_mo_dec=−914.520
| parallax=378.9
| p_error=1.4
| parallax_footnote=<ref name="bond"/>
| absmag_v=+11.18<ref name="McCook2006"/>
}}
{{Starbox detail
| component1 = Sirius A
| mass = {{val|2.063|0.023}}<ref name=bond/>
| radius = {{val|1.7144|0.0090}}<ref name=bond/>
| luminosity = {{val|24.74|0.70}}<ref name=bond/>
| temperature = {{val|fmt=commas|9,845|64}}<ref name=JDavis2010>{{cite journal | title=The Angular Diameter and Fundamental Parameters of Sirius A | last=Davis |first=J. |display-authors=etal | journal=Publications of the Astronomical Society of Australia | volume=28 |date=2010 | doi=10.1071/AS10010 | pages=58–65 |arxiv=1010.3790 }}</ref>
| metal_fe = 0.50<ref name="Qiu2001">{{cite journal | last=Qiu | first=H. M. | author2=Zhao, G. | author3=Chen, Y. Q. | author4=Li, Z. W. | title=The Abundance Patterns of Sirius and Vega | journal=The Astrophysical Journal | date=2001 | volume=548 | issue=2 | pages=953–965 | doi=10.1086/319000 | bibcode=2001ApJ...548..953Q| s2cid=122558713 | doi-access= }}</ref>
| rotational_velocity = {{val|16.3|0.1}}<ref name="Takeda2020">{{cite journal | last=Takeda | first=Yoichi | title=On the rotational velocity of Sirius A | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | publisher=Oxford University Press (OUP) | volume=499 | issue=1 | pages=1126–1139 | date=2020-09-19 | arxiv=2009.07143 | bibcode=2020MNRAS.499.1126T | doi=10.1093/mnras/staa2869 | doi-access=free | issn=0035-8711}}</ref>
| age_myr = {{val|242|5}}<ref name=bond/>
| component2 = Sirius B
| mass2 = {{val|1.018|0.011}}<ref name=bond/>
| radius2 = {{val|fmt=none|0.008098|0.6|s=%}}<ref name=bond/>
| radius_km2 = {{val|fmt=commas|{{#expr: 0.008098 * 695700 round 0}}|{{#expr: 0.006 * (0.008098 * 695700) round 0}}}}
| luminosity2 = {{val|fmt=none|0.02448|1.3|s=%}}<ref name=bond/>
| temperature2 = {{val|fmt=commas|25,000|200}}<ref name="Liebert2005"/>
| age_myr2 = {{val|228|10|8}}<ref name=bond/>
}}
{{Starbox catalog
| names= [[Pagtatalaga ng Bayer|α Canis Majoris]] (α CMa), [[Pagtatalaga ng Flamsteed|9 Canis Majoris]] (9 CMa), [[Katalogong Henry Draper|HD]] 48915, [[Katalogong Maliliwanag na Bituin|HR]] 2491, [[Katalogong Gliese ng mga Kalapit na Bituin|GJ]] 244, LHS 219, ADS 5423, LTT 2638, [[Katalogong Hipparcos|HIP]] 32349
}}
{{Starbox end}}
[[Talaksan:Sirius.jpg|thumb|right|Ang hitsura ng Sirius na nasa panggabing kalangitan.]]
Ang '''Sirius''' o '''Sirio''' (Alpha Canis Majoris o ɑ CMa) ay isang sistemang ng [[bituing binaryo]] na nasa loob ng [[Canis Major]], na mas "malaking aso" ng talampad [[Orion (talampad)|Orion]]. Ito ang pinakamatinding na [[bituin]] sa himpapawid na panggabi; na mayroong isang [[magnitud (astronomiya)|magnitud]] na −1.46.
Ang Sirius A ay humigit-kumulang na dalawang ulit ang kalakihan kaysa sa [[Araw]] at mayroong isang [[Absolutong magnitud|Lubos na magnitud na natatanaw]] na 1.42. Ito ay 25 beses na mas makinang kaysa sa Araw,<ref name="Liebert2005">{{cite journal | first=J.| last=Liebert | title=The age and progenitor mass of Sirius B | journal=The Astrophysical Journal | year=2005 | volume=630 | issue=1 | pages=L69–L72 | bibcode=2005ApJ...630L..69L | doi=10.1086/462419 |arxiv = astro-ph/0507523 |last2=Young|first2=Patrick A.|display-authors=1}}</ref> subalit mayroong talagang mas mababang kaliwanagan kaysa sa iba pang mga bituing makislap na katulad ng [[Canopus]] o [[Rigel]]. Ang sistema ay nasa pagitan ng 200 at {{Nowrap|300 milyong}} mga taon na ang edad.<ref name="Liebert2005" /> Orihinal na ito ay binubuo ng dalawang matitingkad na mga bituing mabughaw. Ang mas malaki sa mga ito na Sirius B ay nakagamit na ng lahat ng enerhiya nito at naging isa ng [[Higanteng pulang bituin|higanteng pula]]. At pagdaka ay naghunos ng mga panlabas nitong mga patong o "balat" at lumugso upang maging nasa pangkasalukuyan nitong katayuan bilang isang [[puting duwende]], humigit-kumulang sa {{Nowrap|120 milyong}} taon na ang nakalilipas.<ref name="Liebert2005" />
== Kasaysayan ==
Ang bituing Sirius ay tinawag ng sinaunang mga Ehipsiyo bilang '''Sopdet'''. Umasa sila sa bituing ito upang mahulaan kung kailan magsisimula ang panahon ng pagbaha.Kung minsan ang Sirius ay tinatawag na Bituing Aso (''Dog Star'' sa Ingles). Ang pariralang Ingles na ''the dog days of summer'' o "ang mga araw ng aso ng panahon ng tag-araw (panahon ng tag-init) ay nangangahulugan na "ang pinakamaiinit na mga araw ng panahon ng tag-araw". Ilan sa mga sinaunang tao ang nag-isip na ang init na nagmumula sa Sirius ay makapagdaragdag sa init ng Araw.
== Tingnan din ==
* [[Canis Major]]
* [[Procyon]]
* [[Bituin]]
== Mga sanggunian ==
{{Reflist|refs=
<ref name="Hoffleit1991">{{cite book | chapter-url=http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?HR%202491 | chapter=Entry for HR 2491 | title=Bright Star Catalogue|edition= 5th Binagong Ed. (Paunang Bersyon) |last1=Hoffleit|first1=D. | last2=Warren|first2= W. H. Jr. | date=1991 | publisher=CDS | url=http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?V/50|bibcode= 1991bsc..book.....H}}</ref>
<ref name="Backman1986">{{cite conference | first=D. E. | last=Backman | editor=Gillett, F. C. |editor2=Low, F. J. | title=IRAS observations of nearby main sequence stars and modeling of excess infrared emission | book-title=Proceedings, 6th Topical Meetings and Workshop on Cosmic Dust and Space Debris | publisher=COSPAR and IAF | date=30 Hunyo – 11 Hulyo 1986 | volume=6 | issue=7 | pages=43–46 | location=Toulouse, France | bibcode=1986AdSpR...6...43B | issn=0273-1177 |doi = 10.1016/0273-1177(86)90209-7 }}</ref>
<ref name=bond>{{cite journal |last1=Bond |first1=Howard E. |last2=Schaefer |first2=Gail H.|last3=Gilliland |first3=Ronald L. |last4=Holberg|first4=Jay B. |last5=Mason |first5=Brian D. |last6=Lindenblad |first6=Irving W. |last7=Seitz-McLeese|first7=Miranda |last8=Arnett |first8=W. David |last9=Demarque |first9=Pierre |last10=Spada |first10=Federico |last11=Young |first11=Patrick A. |last12=Barstow |first12=Martin A. |last13=Burleigh |first13=Matthew R. |last14=Gudehus |first14=Donald |display-authors=6 |year=2017 |title=The Sirius system and its astrophysical puzzles: Hubble Space Telescope and ground-based astrometry |journal=The Astrophysical Journal |volume=840 |issue=2 |pages=70 |bibcode=2017ApJ...840...70B |arxiv=1703.10625 |doi=10.3847/1538-4357/aa6af8 |s2cid=51839102 |doi-access=free }}</ref>
<ref name="McCook2006">{{cite book | chapter-url=http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?WD%200642-166 | chapter=Entry for WD 0642-166 | title=VizieR Online Data Catalog |date= 2014 |author1=McCook, G. P. |author2=Sion, E. M. | publisher=CDS |url=https://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-3?-source=B/wd/catalog&-out.max=9999&-out.form=%2bH|bibcode= 2016yCat....102035M}}</ref>
}}
{{stub|Astronomiya}}
[[Kategorya:Mga bituin]]
[[Kategorya:Mga bituing binaryo]]
mtofq7wxhorrapdsx6bo5rfeftjgr2y
2220308
2220301
2026-08-13T10:35:32Z
Lolbet101
163542
Pangalawang malaking pagbabago. (Second major change.)
2220308
wikitext
text/x-wiki
{{Starbox begin
| name = Sirius
}}
{{Starbox image
| image=[[File:Canis Major constellation map.svg]]
| caption=Lokasyon ng Sirius.
}}
{{Starbox observe
| epoch=J2000
| constell=[[Canis Major|Canis Mayor]]
| ra={{RA|06|45|08.917}}<ref name=tychods>{{cite journal |last1=Fabricius |first1=C. |last2=Høg |first2=E. |last3=Makarov |first3=V.V. |last4=Mason|first4=B.D. |last5=Wycoff |first5=G.L. |last6=Urban |first6=S.E. |year=2002 |title=The Tycho double star catalogue |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=384 |pages=180–189 |doi=10.1051/0004-6361:20011822 |doi-access=free |bibcode=2002A&A...384..180F}}</ref>
| dec={{DEC|−16|42|58.02}}<ref name=tychods/>
| appmag_v=−1.46<ref name="Hoffleit1991"/>
}}
{{Starbox character
| type=[[Bituing pangunahing serye|''Main sequence'']]<ref name="Backman1986"/>
| class=A0mA1 Va<ref name=nstars>{{cite journal |first1=R.O. |last1=Gray |first2=C.J. |last2=Corbally |first3=R.F. |last3=Garrison |first4=M.T. |last4=McFadden |first5=P.E. |last5=Robinson |year=2003 |title=Contributions to the Nearby Stars (NStars) Project: Spectroscopy of stars earlier than M0 within 40 parsecs: The Northern Sample. I. |journal=Astronomical Journal |volume=126 |issue=4 |pages=2048–2059 |doi=10.1086/378365 |arxiv = astro-ph/0308182 |bibcode=2003AJ....126.2048G |s2cid=119417105 |url=http://vizier.cfa.harvard.edu/viz-bin/VizieR-5?-ref=VIZ59a3e6516c46&-out.add=.&-source=J/AJ/126/2048/table1&recno=195}}</ref>
| b-v=+0.00<ref name="Hoffleit1991"/>
| u-b=−0.05<ref name="Hoffleit1991"/>
}}
{{Starbox astrometry
| radial_v=−5.50<ref name="Gontcharov2006">{{cite journal |last1=Gontcharov |first1=G.A. |year=2006 |title=Pulkovo Compilation of Radial Velocities for {{nobr|35 495 Hipparcos}} stars in a common system |journal=Astronomy Letters |volume=32 |issue=11 |pages=759–771 |issn=1063-7737 |doi=10.1134/S1063773706110065 |bibcode = 2006AstL...32..759G |arxiv = 1606.08053 |s2cid=119231169}}</ref>
}}
{{Starbox astrometry|no_heading=y
| component1=Sirius A
| prop_mo_ra=−546.01
| prop_mo_dec=−1,223.07
| parallax=378.9
| p_error=1.4
| parallax_footnote=<ref name="bond"/>
| absmag_v=+1.43<ref name=malkov2007>{{cite journal | last1=Malkov | first1=O. Yu. |date=2007 | title=Mass-luminosity relation of intermediate-mass stars | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=382 | issue=3 | pages=1073–1086 | doi=10.1111/j.1365-2966.2007.12086.x | bibcode=2007MNRAS.382.1073M | doi-access= free}}</ref>
}}
{{Starbox astrometry|no_heading=y
| component1=Sirius B
| prop_mo_ra=−461.571
| prop_mo_dec=−914.520
| parallax=378.9
| p_error=1.4
| parallax_footnote=<ref name="bond"/>
| absmag_v=+11.18<ref name="McCook2006"/>
}}
{{Starbox detail
| component1 = Sirius A
| mass = {{val|2.063|0.023}}<ref name=bond/>
| radius = {{val|1.7144|0.0090}}<ref name=bond/>
| luminosity = {{val|24.74|0.70}}<ref name=bond/>
| temperature = {{val|fmt=commas|9,845|64}}<ref name=JDavis2010>{{cite journal | title=The Angular Diameter and Fundamental Parameters of Sirius A | last=Davis |first=J. |display-authors=etal | journal=Publications of the Astronomical Society of Australia | volume=28 |date=2010 | doi=10.1071/AS10010 | pages=58–65 |arxiv=1010.3790 }}</ref>
| metal_fe = 0.50<ref name="Qiu2001">{{cite journal | last=Qiu | first=H. M. | author2=Zhao, G. | author3=Chen, Y. Q. | author4=Li, Z. W. | title=The Abundance Patterns of Sirius and Vega | journal=The Astrophysical Journal | date=2001 | volume=548 | issue=2 | pages=953–965 | doi=10.1086/319000 | bibcode=2001ApJ...548..953Q| s2cid=122558713 | doi-access= }}</ref>
| rotational_velocity = {{val|16.3|0.1}}<ref name="Takeda2020">{{cite journal | last=Takeda | first=Yoichi | title=On the rotational velocity of Sirius A | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | publisher=Oxford University Press (OUP) | volume=499 | issue=1 | pages=1126–1139 | date=2020-09-19 | arxiv=2009.07143 | bibcode=2020MNRAS.499.1126T | doi=10.1093/mnras/staa2869 | doi-access=free | issn=0035-8711}}</ref>
| age_myr = {{val|242|5}}<ref name=bond/>
| component2 = Sirius B
| mass2 = {{val|1.018|0.011}}<ref name=bond/>
| radius2 = {{val|fmt=none|0.008098|0.6|s=%}}<ref name=bond/>
| radius_km2 = {{val|fmt=commas|{{#expr: 0.008098 * 695700 round 0}}|{{#expr: 0.006 * (0.008098 * 695700) round 0}}}}
| luminosity2 = {{val|fmt=none|0.02448|1.3|s=%}}<ref name=bond/>
| temperature2 = {{val|fmt=commas|25,000|200}}<ref name="Liebert2005"/>
| age_myr2 = {{val|228|10|8}}<ref name=bond/>
}}
{{Starbox catalog
| names= [[Pagtatalaga ng Bayer|α Canis Majoris]] (α CMa), [[Pagtatalaga ng Flamsteed|9 Canis Majoris]] (9 CMa), [[Katalogong Henry Draper|HD]] 48915, [[Katalogong Maliliwanag na Bituin|HR]] 2491, [[Katalogong Gliese ng mga Kalapit na Bituin|GJ]] 244, LHS 219, ADS 5423, LTT 2638, [[Katalogong Hipparcos|HIP]] 32349
}}
{{Starbox end}}
Ang '''Sirius''' o '''Sirio''' (Alpha Canis Majoris o ɑ CMa) ay isang sistemang ng [[bituing binaryo]] na nasa loob ng [[Canis Major]], na mas "malaking aso" ng talampad [[Orion (talampad)|Orion]]. Ito ang pinakamatinding na [[bituin]] sa himpapawid na panggabi; na mayroong isang [[magnitud (astronomiya)|magnitud]] na −1.46.
Ang Sirius A ay humigit-kumulang na dalawang ulit ang kalakihan kaysa sa [[Araw]] at mayroong isang [[Absolutong magnitud|Lubos na magnitud na natatanaw]] na 1.42. Ito ay 25 beses na mas makinang kaysa sa Araw,<ref name="Liebert2005">{{cite journal | first=J.| last=Liebert | title=The age and progenitor mass of Sirius B | journal=The Astrophysical Journal | year=2005 | volume=630 | issue=1 | pages=L69–L72 | bibcode=2005ApJ...630L..69L | doi=10.1086/462419 |arxiv = astro-ph/0507523 |last2=Young|first2=Patrick A.|display-authors=1}}</ref> subalit mayroong talagang mas mababang kaliwanagan kaysa sa iba pang mga bituing makislap na katulad ng [[Canopus]] o [[Rigel]]. Ang sistema ay nasa pagitan ng 200 at {{Nowrap|300 milyong}} mga taon na ang edad.<ref name="Liebert2005" /> Orihinal na ito ay binubuo ng dalawang matitingkad na mga bituing mabughaw. Ang mas malaki sa mga ito na Sirius B ay nakagamit na ng lahat ng enerhiya nito at naging isa ng [[Higanteng pulang bituin|higanteng pula]]. At pagdaka ay naghunos ng mga panlabas nitong mga patong o "balat" at lumugso upang maging nasa pangkasalukuyan nitong katayuan bilang isang [[puting duwende]], humigit-kumulang sa {{Nowrap|120 milyong}} taon na ang nakalilipas.<ref name="Liebert2005" />
== Kasaysayan ==
Ang bituing Sirius ay tinawag ng sinaunang mga Ehipsiyo bilang '''Sopdet'''. Umasa sila sa bituing ito upang mahulaan kung kailan magsisimula ang panahon ng pagbaha.Kung minsan ang Sirius ay tinatawag na Bituing Aso (''Dog Star'' sa Ingles). Ang pariralang Ingles na ''the dog days of summer'' o "ang mga araw ng aso ng panahon ng tag-araw (panahon ng tag-init) ay nangangahulugan na "ang pinakamaiinit na mga araw ng panahon ng tag-araw". Ilan sa mga sinaunang tao ang nag-isip na ang init na nagmumula sa Sirius ay makapagdaragdag sa init ng Araw.
== Galeriya ==
<gallery mode="packed" heights="120">
Talaksan:Sirius.jpg|Ang hitsura ng Sirius na nasa panggabing kalangitan.
Talaksan:Sirius type double star animation 1.gif|Isang larawang GIF na nagpapakita ng Sirius A at B na umiikot sa isa't isa.
Talaksan:Sirius A, α Centauri A, Sun comparison.png|Paghahambing ng mga laki ng bituin: [[Araw (astronomiya)|Araw]] (kanan), [[Alpha Centauri]] A (gitna), at Sirius (kaliwa).
</gallery>
== Tingnan din ==
* [[Canis Major]]
* [[Procyon]]
* [[Bituin]]
== Mga sanggunian ==
{{Reflist|refs=
<ref name="Hoffleit1991">{{cite book | chapter-url=http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?HR%202491 | chapter=Entry for HR 2491 | title=Bright Star Catalogue|edition= 5th Binagong Ed. (Paunang Bersyon) |last1=Hoffleit|first1=D. | last2=Warren|first2= W. H. Jr. | date=1991 | publisher=CDS | url=http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?V/50|bibcode= 1991bsc..book.....H}}</ref>
<ref name="Backman1986">{{cite conference | first=D. E. | last=Backman | editor=Gillett, F. C. |editor2=Low, F. J. | title=IRAS observations of nearby main sequence stars and modeling of excess infrared emission | book-title=Proceedings, 6th Topical Meetings and Workshop on Cosmic Dust and Space Debris | publisher=COSPAR and IAF | date=30 Hunyo – 11 Hulyo 1986 | volume=6 | issue=7 | pages=43–46 | location=Toulouse, France | bibcode=1986AdSpR...6...43B | issn=0273-1177 |doi = 10.1016/0273-1177(86)90209-7 }}</ref>
<ref name=bond>{{cite journal |last1=Bond |first1=Howard E. |last2=Schaefer |first2=Gail H.|last3=Gilliland |first3=Ronald L. |last4=Holberg|first4=Jay B. |last5=Mason |first5=Brian D. |last6=Lindenblad |first6=Irving W. |last7=Seitz-McLeese|first7=Miranda |last8=Arnett |first8=W. David |last9=Demarque |first9=Pierre |last10=Spada |first10=Federico |last11=Young |first11=Patrick A. |last12=Barstow |first12=Martin A. |last13=Burleigh |first13=Matthew R. |last14=Gudehus |first14=Donald |display-authors=6 |year=2017 |title=The Sirius system and its astrophysical puzzles: Hubble Space Telescope and ground-based astrometry |journal=The Astrophysical Journal |volume=840 |issue=2 |pages=70 |bibcode=2017ApJ...840...70B |arxiv=1703.10625 |doi=10.3847/1538-4357/aa6af8 |s2cid=51839102 |doi-access=free }}</ref>
<ref name="McCook2006">{{cite book | chapter-url=http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?WD%200642-166 | chapter=Entry for WD 0642-166 | title=VizieR Online Data Catalog |date= 2014 |author1=McCook, G. P. |author2=Sion, E. M. | publisher=CDS |url=https://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-3?-source=B/wd/catalog&-out.max=9999&-out.form=%2bH|bibcode= 2016yCat....102035M}}</ref>
}}
{{stub|Astronomiya}}
[[Kategorya:Mga bituin]]
[[Kategorya:Mga bituing binaryo]]
a4b0h8pq1ow4wz5gbzcs6fol1v1r0wb
2220314
2220308
2026-08-13T10:50:22Z
Lolbet101
163542
Pangatlong malaking pagbabago. (Third major change.)
2220314
wikitext
text/x-wiki
{{Starbox begin
| name = Sirius
}}
{{Starbox image
| image=[[File:Canis Major constellation map.svg]]
| caption=Lokasyon ng Sirius.
}}
{{Starbox observe
| epoch=J2000
| constell=[[Canis Major|Canis Mayor]]
| ra={{RA|06|45|08.917}}<ref name=tychods>{{cite journal |last1=Fabricius |first1=C. |last2=Høg |first2=E. |last3=Makarov |first3=V.V. |last4=Mason|first4=B.D. |last5=Wycoff |first5=G.L. |last6=Urban |first6=S.E. |year=2002 |title=The Tycho double star catalogue |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=384 |pages=180–189 |doi=10.1051/0004-6361:20011822 |doi-access=free |bibcode=2002A&A...384..180F}}</ref>
| dec={{DEC|−16|42|58.02}}<ref name=tychods/>
| appmag_v=−1.46<ref name="Hoffleit1991"/>
}}
{{Starbox character
| type=[[Bituing pangunahing serye|''Main sequence'']]<ref name="Backman1986"/>
| class=A0mA1 Va<ref name=nstars>{{cite journal |first1=R.O. |last1=Gray |first2=C.J. |last2=Corbally |first3=R.F. |last3=Garrison |first4=M.T. |last4=McFadden |first5=P.E. |last5=Robinson |year=2003 |title=Contributions to the Nearby Stars (NStars) Project: Spectroscopy of stars earlier than M0 within 40 parsecs: The Northern Sample. I. |journal=Astronomical Journal |volume=126 |issue=4 |pages=2048–2059 |doi=10.1086/378365 |arxiv = astro-ph/0308182 |bibcode=2003AJ....126.2048G |s2cid=119417105 |url=http://vizier.cfa.harvard.edu/viz-bin/VizieR-5?-ref=VIZ59a3e6516c46&-out.add=.&-source=J/AJ/126/2048/table1&recno=195}}</ref>
| b-v=+0.00<ref name="Hoffleit1991"/>
| u-b=−0.05<ref name="Hoffleit1991"/>
}}
{{Starbox astrometry
| radial_v=−5.50<ref name="Gontcharov2006">{{cite journal |last1=Gontcharov |first1=G.A. |year=2006 |title=Pulkovo Compilation of Radial Velocities for {{nobr|35 495 Hipparcos}} stars in a common system |journal=Astronomy Letters |volume=32 |issue=11 |pages=759–771 |issn=1063-7737 |doi=10.1134/S1063773706110065 |bibcode = 2006AstL...32..759G |arxiv = 1606.08053 |s2cid=119231169}}</ref>
}}
{{Starbox astrometry|no_heading=y
| component1=Sirius A
| prop_mo_ra=−546.01
| prop_mo_dec=−1,223.07
| parallax=378.9
| p_error=1.4
| parallax_footnote=<ref name="bond"/>
| absmag_v=+1.43<ref name=malkov2007>{{cite journal | last1=Malkov | first1=O. Yu. |date=2007 | title=Mass-luminosity relation of intermediate-mass stars | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=382 | issue=3 | pages=1073–1086 | doi=10.1111/j.1365-2966.2007.12086.x | bibcode=2007MNRAS.382.1073M | doi-access= free}}</ref>
}}
{{Starbox astrometry|no_heading=y
| component1=Sirius B
| prop_mo_ra=−461.571
| prop_mo_dec=−914.520
| parallax=378.9
| p_error=1.4
| parallax_footnote=<ref name="bond"/>
| absmag_v=+11.18<ref name="McCook2006"/>
}}
{{Starbox detail
| component1 = Sirius A
| mass = {{val|2.063|0.023}}<ref name=bond/>
| radius = {{val|1.7144|0.0090}}<ref name=bond/>
| luminosity = {{val|24.74|0.70}}<ref name=bond/>
| temperature = {{val|fmt=commas|9,845|64}}<ref name=JDavis2010>{{cite journal | title=The Angular Diameter and Fundamental Parameters of Sirius A | last=Davis |first=J. |display-authors=etal | journal=Publications of the Astronomical Society of Australia | volume=28 |date=2010 | doi=10.1071/AS10010 | pages=58–65 |arxiv=1010.3790 }}</ref>
| metal_fe = 0.50<ref name="Qiu2001">{{cite journal | last=Qiu | first=H. M. | author2=Zhao, G. | author3=Chen, Y. Q. | author4=Li, Z. W. | title=The Abundance Patterns of Sirius and Vega | journal=The Astrophysical Journal | date=2001 | volume=548 | issue=2 | pages=953–965 | doi=10.1086/319000 | bibcode=2001ApJ...548..953Q| s2cid=122558713 | doi-access= }}</ref>
| rotational_velocity = {{val|16.3|0.1}}<ref name="Takeda2020">{{cite journal | last=Takeda | first=Yoichi | title=On the rotational velocity of Sirius A | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | publisher=Oxford University Press (OUP) | volume=499 | issue=1 | pages=1126–1139 | date=2020-09-19 | arxiv=2009.07143 | bibcode=2020MNRAS.499.1126T | doi=10.1093/mnras/staa2869 | doi-access=free | issn=0035-8711}}</ref>
| age_myr = {{val|242|5}}<ref name=bond/>
| component2 = Sirius B
| mass2 = {{val|1.018|0.011}}<ref name=bond/>
| radius2 = {{val|fmt=none|0.008098|0.6|s=%}}<ref name=bond/>
| radius_km2 = {{val|fmt=commas|{{#expr: 0.008098 * 695700 round 0}}|{{#expr: 0.006 * (0.008098 * 695700) round 0}}}}
| luminosity2 = {{val|fmt=none|0.02448|1.3|s=%}}<ref name=bond/>
| temperature2 = {{val|fmt=commas|25,000|200}}<ref name="Liebert2005"/>
| age_myr2 = {{val|228|10|8}}<ref name=bond/>
}}
{{Starbox catalog
| names= [[Pagtatalaga ng Bayer|α Canis Majoris]] (α CMa), [[Pagtatalaga ng Flamsteed|9 Canis Majoris]] (9 CMa), [[Katalogong Henry Draper|HD]] 48915, [[Katalogong Maliliwanag na Bituin|HR]] 2491, [[Katalogong Gliese ng mga Kalapit na Bituin|GJ]] 244, LHS 219, ADS 5423, LTT 2638, [[Katalogong Hipparcos|HIP]] 32349
}}
{{Starbox end}}
Ang '''Sirius''' o '''Sirio''' (Alpha Canis Majoris o ɑ CMa) ay isang sistemang ng [[bituing binaryo]] na nasa loob ng [[Canis Major|Canis Mayor]], na mas "malaking aso" ng talampad [[Orion (talampad)|Orion]]. Ito ang pinakamaliwanag na [[bituin]] sa himpapawid na panggabi na mayroong [[magnitud (astronomiya)|magnitud]] na −1.46.<ref name="Hoffleit1991"/><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2026-02-10 |title=Sirius B: Now is the best time to see Sirius’ companion |url=https://earthsky.org/brightest-stars/how-to-observe-sirius-b/ |access-date=2026-08-13 |website=EarthSky |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sirius |url=https://www.britannica.com/place/Sirius-star |access-date=2026-08-13 |website=Britannica |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |last2= |first2= |last3= |first3= |last4= |first4= |last5= |first5= |last6= |first6= |date= |title=Sirius: The brightest star in Earth's night sky |url=https://www.space.com/21702-sirius-brightest-star.html |access-date=2026-08-13 |website=Space.com |language=en}}</ref>
Ang Sirius A ay humigit-kumulang na dalawang beses ang laki kaysa sa [[Araw]] at mayroong isang [[Absolutong magnitud|lubos na magnitud na natatanaw]] na 1.42. Ito ay may 25 beses na mas makinang kaysa sa Araw,<ref name="Liebert2005">{{cite journal | first=J.| last=Liebert | title=The age and progenitor mass of Sirius B | journal=The Astrophysical Journal | year=2005 | volume=630 | issue=1 | pages=L69–L72 | bibcode=2005ApJ...630L..69L | doi=10.1086/462419 |arxiv = astro-ph/0507523 |last2=Young|first2=Patrick A.|display-authors=1}}</ref> subalit mayroong talagang mas mababang kaliwanagan kaysa sa iba pang mga bituing makislap na katulad ng [[Canopus]] o [[Rigel]]. Ang sistema ay nasa pagitan ng 200 at {{Nowrap|300 milyong}} mga taon na ang edad.<ref name="Liebert2005" /> Orihinal na ito ay binubuo ng dalawang matitingkad na mga bituing mabughaw. Ang mas malaki sa mga ito na Sirius B ay nakagamit na ng lahat ng enerhiya nito at naging isa ng [[Higanteng pulang bituin|higanteng pula]]. At pagdaka ay naghunos ng mga panlabas nitong mga patong o "balat" at lumugso upang maging nasa pangkasalukuyan nitong katayuan bilang isang [[Puting unano|puting duwende]], humigit-kumulang sa {{Nowrap|120 milyong}} taon na ang nakalilipas.<ref name="Liebert2005" />
== Kasaysayan ==
Ang bituing Sirius ay tinawag ng [[Sinaunang Ehipto|sinaunang mga Ehipsiyo]] bilang '''Sopdet'''.<ref>{{Cite web |last= |date= |title=Sirius: The Goddess Sopdet |url=https://egypt-museum.com/sopdet-sirius/ |access-date=2026-08-13 |website=Egypt Museum |language=en-US}}</ref> Umasa sila sa bituing ito upang mahulaan kung kailan magsisimula ang panahon ng pagbaha. Kung minsan ang Sirius ay tinatawag na Bituing Aso (''Dog Star'' sa Ingles). Ang pariralang Ingles na ''the dog days of summer'' o "ang mga araw ng aso ng panahon ng tag-araw" (o panahon ng tag-init) ay nangangahulugan na "ang pinakamaiinit na mga araw ng panahon ng tag-araw". Ilan sa mga sinaunang tao ang nag-isip na ang init na nagmumula sa Sirius ay makapagdaragdag sa init ng Araw.
== Galeriya ==
<gallery mode="packed" heights="120">
Talaksan:Sirius.jpg|Ang hitsura ng Sirius na nasa panggabing kalangitan.
Talaksan:Sirius type double star animation 1.gif|Isang larawang GIF na nagpapakita ng Sirius A at B na umiinog sa isa't isa.
Talaksan:Sirius A, α Centauri A, Sun comparison.png|Paghahambing ng mga laki ng bituin: [[Araw (astronomiya)|Araw]] (kanan), [[Alpha Centauri]] A (gitna), at Sirius (kaliwa).
</gallery>
== Tingnan din ==
* [[Canis Major|Canis Mayor]]
* [[Procyon]]
* [[Bituin]]
== Mga sanggunian ==
{{Reflist|refs=
<ref name="Hoffleit1991">{{cite book | chapter-url=http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?HR%202491 | chapter=Entry for HR 2491 | title=Bright Star Catalogue|edition= 5th Binagong Ed. (Paunang Bersyon) |last1=Hoffleit|first1=D. | last2=Warren|first2= W. H. Jr. | date=1991 | publisher=CDS | url=http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?V/50|bibcode= 1991bsc..book.....H}}</ref>
<ref name="Backman1986">{{cite conference | first=D. E. | last=Backman | editor=Gillett, F. C. |editor2=Low, F. J. | title=IRAS observations of nearby main sequence stars and modeling of excess infrared emission | book-title=Proceedings, 6th Topical Meetings and Workshop on Cosmic Dust and Space Debris | publisher=COSPAR and IAF | date=30 Hunyo – 11 Hulyo 1986 | volume=6 | issue=7 | pages=43–46 | location=Toulouse, France | bibcode=1986AdSpR...6...43B | issn=0273-1177 |doi = 10.1016/0273-1177(86)90209-7 }}</ref>
<ref name=bond>{{cite journal |last1=Bond |first1=Howard E. |last2=Schaefer |first2=Gail H.|last3=Gilliland |first3=Ronald L. |last4=Holberg|first4=Jay B. |last5=Mason |first5=Brian D. |last6=Lindenblad |first6=Irving W. |last7=Seitz-McLeese|first7=Miranda |last8=Arnett |first8=W. David |last9=Demarque |first9=Pierre |last10=Spada |first10=Federico |last11=Young |first11=Patrick A. |last12=Barstow |first12=Martin A. |last13=Burleigh |first13=Matthew R. |last14=Gudehus |first14=Donald |display-authors=6 |year=2017 |title=The Sirius system and its astrophysical puzzles: Hubble Space Telescope and ground-based astrometry |journal=The Astrophysical Journal |volume=840 |issue=2 |pages=70 |bibcode=2017ApJ...840...70B |arxiv=1703.10625 |doi=10.3847/1538-4357/aa6af8 |s2cid=51839102 |doi-access=free }}</ref>
<ref name="McCook2006">{{cite book | chapter-url=http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?WD%200642-166 | chapter=Entry for WD 0642-166 | title=VizieR Online Data Catalog |date= 2014 |author1=McCook, G. P. |author2=Sion, E. M. | publisher=CDS |url=https://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-3?-source=B/wd/catalog&-out.max=9999&-out.form=%2bH|bibcode= 2016yCat....102035M}}</ref>
}}
{{stub|Astronomiya}}
[[Kategorya:Mga bituin]]
[[Kategorya:Mga bituing binaryo]]
j7gkh8cgbc2ng1adfgdy26tr9y8w5zz
Alpha Ceti
0
221861
2220317
2101782
2026-08-13T11:05:30Z
Lolbet101
163542
2220317
wikitext
text/x-wiki
{{Starbox begin
| name = α Ceti
}}
{{Starbox image
| image =
<div style="position: relative">[[File:Cetus IAU.svg|250px|alt=Diagram showing star positions and boundaries of the Cetus constellation and its surroundings]]
<div style="position: absolute; left: 58px; top: 44px">[[File:Cercle rouge 100%.svg|12px]]</div>
</div>
| caption=Lokasyon ng α Ceti (nakabilog)
}}
{{Starbox observe
| epoch = J2000
| constell = [[Cetus]]
| ra = {{RA|03|02|16.77307}}<ref name=aaa474_2_653/>
| dec = {{DEC|+04|05|23.0596}}<ref name=aaa474_2_653/>
| appmag_v = 2.53<ref name=clpl4_99/>
}}
{{Starbox character
| class = M1.5 IIIa<ref name=aaa489_3_1271/>
| b-v = +1.64<ref name=clpl4_99/>
| u-b = +1.93<ref name=clpl4_99/>
| variable = Wala<ref name=asp378_262/>
}}
{{Starbox astrometry
| radial_v = {{nowrap|–26.08 ± 0.02}}<ref name=aaa430_165/>
| prop_mo_ra = {{nowrap|-10.41 ± 0.51}}<ref name=aaa474_2_653/>
| prop_mo_dec = {{nowrap|-76.85 ± 0.36}}<ref name=aaa474_2_653/>
| parallax = 13.09
| p_error = 0.44
| parallax_footnote = <ref name=aaa474_2_653/>
| absmag_v = {{nowrap|–3.2 ± 0.3}}<ref name=aaa489_3_1271/>
}}
{{Starbox detail
| mass = {{nowrap|2.3 ± 0.2}}<ref name=aaa460_3_855/>
| radius = {{nowrap|89 ± 5}}<ref name=aaa460_3_855/>
| luminosity = {{nowrap|1455 ± 328}}<ref name=aaa460_3_855/>
| temperature = {{nowrap|3,795 ± 70}}<ref name=aaa460_3_855/>
| metal_fe = {{nowrap|0.00 ± 0.30}}<ref name=aaa460_3_855/>
| gravity = 0.9 ± 0.1<ref name=aaa460_3_855/>
| rotational_velocity = 6.9<ref name=aj135_1_209/>
| age =
}}
{{Starbox catalog
| names = Menkar, Menkab, Mekab, Monkar, Al Minhar, 92 Ceti, [[Harvard Revised catalogue|HR]] 911, [[Bonner Durchmusterung|BD]] +03°419, [[Henry Draper catalogue|HD]] 18884, [[Smithsonian Astrophysical Observatory Star Catalog|SAO]] 110920, FK5 107, [[Hipparcos catalogue|HIP]] 14135.
}}
{{Starbox reference
| Simbad = Menkar
}}
{{Starbox end}}
Ang '''Alpha Ceti''' (α Cet, α Ceti) ay isang [[bituin]] sa [[konstelasyon]] ng [[Cetus]]. May tradisyunal na pangalan itong '''Menkar''' o '''Menkab'''. Nanggaling ang salitang Menkar mula sa salitang Arabe na '''منخر''' ''manħar'' "butas ng ilong" (ng Cetus).
Ang bituing ito, kasama ang [[Gamma Ceti|γ Cet]] (Kaffaljidhma), [[Delta Ceti|δ Cet]], [[Lambda Ceti|λ Cet]] (Menkar), [[Mu Ceti|μ Cet]], [[Xi1 Ceti|ξ<sup>1</sup> Cet]] at [[Xi2 Ceti|ξ<sup>2</sup> Cet]] ay mga ''Al Kaff al Jidhmah'', "bahagi ng isang kamay".<ref>[http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Topics/astronomy/_Texts/secondary/ALLSTA/Cetus*.html Star Name - R.H. Allen p.160]</ref>
Sa [[Wikang Tsino]], tumutukoy ang {{lang|zh|天囷}} ({{lang|zh-Latn|Tiān Qūn}}), na may kahulugang ''[[Stomach (Chinese constellation)|Circular Celestial Granary]]'', sa isang asterismo na naglalaman ng α Ceti, [[Kappa1 Ceti|κ<sup>1</sup> Ceti]], [[Lambda Ceti|λ Ceti]], [[Mu Ceti|μ Ceti]], [[Xi1 Ceti|ξ<sup>1</sup> Ceti]], [[Xi2 Ceti|ξ<sup>2</sup> Ceti]], [[Nu Ceti|ν Ceti]], [[Gamma Ceti|γ Ceti]], [[Delta Ceti|δ Ceti]], [[75 Ceti]], [[70 Ceti]], [[63 Ceti]] at [[66 Ceti]]. Dahil dito, nakilala ang α Ceti bilang {{lang|zh|天囷一}} ({{lang|zh-Latn|Tiān Qūn yī}}, {{lang-en|the First Star of Circular Celestial Granary}}.)<ref>{{zh icon}} [http://aeea.nmns.edu.tw/2006/0607/ap060711.html AEEA (Activities of Exhibition and Education in Astronomy) 天文教育資訊網 2006 年 7 月 11 日] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204114123/http://aeea.nmns.edu.tw/2006/0607/ap060711.html |date=2012-02-04 }}</ref>
==Talababa==
{{reflist|30em|refs=
<ref name=aaa474_2_653>{{cite journal | first=F. | last=van Leeuwen | date=Nobyembre 2007 | title=Validation of the new Hipparcos reduction | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=474 | issue=2 | pages=653–664 | bibcode=2007A&A...474..653V | doi=10.1051/0004-6361:20078357 |arxiv = 0708.1752 }}</ref>
<ref name=aaa430_165>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Famaey | first1=B. | last2=Jorissen | first2=A. | last3=Luri | first3=X. | last4=Mayor | first4=M. | last5=Udry | first5=S. | last6=Dejonghe | first6=H. | last7=Turon | first7=C. | title=Local kinematics of K and M giants from CORAVEL/Hipparcos/Tycho-2 data. Revisiting the concept of superclusters | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=430 | issue=1 | pages=165–186 | date=Enero 2005 | doi=10.1051/0004-6361:20041272 | bibcode=2005A&A...430..165F |arxiv = astro-ph/0409579 }}</ref>
<ref name=aj135_1_209>{{citation | display-authors=1 | last1=Massarotti | first1=Alessandro | last2=Latham | first2=David W. | last3=Stefanik | first3=Robert P. | last4=Fogel | first4=Jeffrey | title=Rotational and Radial Velocities for a Sample of 761 HIPPARCOS Giants and the Role of Binarity | journal=The Astronomical Journal | volume=135 | issue=1 | pages=209–231 | date=Enero 2008 | doi=10.1088/0004-6256/135/1/209 | bibcode=2008AJ....135..209M }}</ref>
<ref name=clpl4_99>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Johnson | first1=H. L. | last2=Iriarte | first2=B. | last3=Mitchell | first3=R. I. | last4=Wisniewskj | first4=W. Z. | title=UBVRIJKL photometry of the bright stars | journal=Communications of the Lunar and Planetary Laboratory | volume=4 | issue=99 | year=1966 | bibcode=1966CoLPL...4...99J }}</ref>
<ref name=aaa489_3_1271>{{citation | last1=Tsuji | first1=T. | title=Cool luminous stars: the hybrid nature of their infrared spectra | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=489 | issue=3 | pages=1271–1289 | date=Oktubre 2008 | doi=10.1051/0004-6361:200809869 | bibcode=2008A&A...489.1271T |arxiv = 0807.4387 }}</ref>
<ref name=aaa460_3_855>{{citation | display-authors=1 | last1=Wittkowski | first1=M. | last2=Aufdenberg | first2=J. P. | last3=Driebe | first3=T. | last4=Roccatagliata | first4=V. | last5=Szeifert | first5=T. | last6=Wolff | first6=B. | title=Tests of stellar model atmospheres by optical interferometry. IV. VINCI interferometry and UVES spectroscopy of Menkar | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=460 | issue=3 | pages=855–864 | date=Disyembre 2006 | doi=10.1051/0004-6361:20066032 | bibcode=2006A&A...460..855W |arxiv = astro-ph/0610150 }}</ref>
<ref name=asp378_262>{{citation | display-authors=1 | last1=Wittkowski | first1=M.| last2=Boboltz | first2=D. A. | last3=Driebe | first3=T. | last4=Ohnaka | first4=K. | contribution=Polychromatic Interferometry of Mira Variables | title=Why Galaxies Care About AGB Stars: Their Importance as Actors and Probes, proceedings of the conference held 7-11 August 2006 at University Campus, Vienna, Austria | series=ASP Conference Series | volume=378 | editor1-first=F. | editor1-last=Kerschbaum | editor2-first=C. | editor2-last=Charbonnel | editor3-first=R. F. | editor3-last=Wing | publication-place=San Francisco | publisher=Astronomical Society of the Pacific | page=262 | date=Nobyembre 2007 | bibcode=2007ASPC..378..262W }}</ref>
}}
==Mga kawing panlabas==
*[http://jumk.de/astronomie/big-stars/menkar.shtml Ibat-ibang larawan para sa Alpha Ceti]
{{Stars of Cetus}}
[[Kategorya:Mga bagay ni Bayer|Ceti, Alpha]]
[[Kategorya:Cetus (konstelasyon)]]
[[Kategorya:Mga bagay sa Katalogo ni Henry Draper]]
[[Kategorya:Mga bituin]]
0con915xa6szyq7klnjcgjatc9d0boo
Kaliwanagan
0
222024
2220256
2220221
2026-08-13T01:13:07Z
GinawaSaHapon
102500
+hatnote para sa Panahon ng Kaliwanagan
2220256
wikitext
text/x-wiki
{{For|kapanahunan sa kasaysayan|Panahon ng Kaliwanagan}}[[File:Phot-27e-07.jpg|thumb|230px|right|Larawan ng galaksiyang [[NGC 4945]] na nagpapakita ng napakalaking luminosidad ng ilang gitnang mga kumpol ng bituin, na nagmumungkahi na mayroong 10 hanggang 100 superhiganteng bituin sa bawat isa sa mga ito, na nakaimpake sa mga rehiyon ng ilang mga [[parsecs]] lamang ang lapad.]]
Ang '''kaliwanagan''', '''luminosidad''' o '''''luminosity''''' ay pangkalahatang nauunawaan bilang isang [[sukatan]] ng [[liwanag]]. Sa bawat disiplina, gayunman, naiiba ang dipinisyon ng termino, depende sa kung ano ang sinusukat.<ref name="AUSTRALIA2004">{{cite web
|title=Luminosity of Stars
|publisher=[[Australia Telescope National Facility]]
|url=http://outreach.atnf.csiro.au/education/senior/astrophysics/photometry_luminosity.html
|date=12 July 2004
|accessdate=2 July 2012
|archive-date=9 August 2014
|archive-url=https://web.archive.org/web/20140809120004/http://www.atnf.csiro.au/outreach//education/senior/astrophysics/photometry_specparallax.html
|url-status=dead
}}</ref>
Sa [[astronomiya]], sinusukat ng luminosidad ang kabuuang nerehiya na inilalabas ng isang [[bituin]] o ng iba pang [[bagay astronomikal]] kada yunit ng oras. Kaya ang yunit [[SI]] ng ganitong depinisyon ng luminosidad ay [[joules]] kada segundo, na kung saan ay [[watt]]. Ang isang watt ay isang yunit ng lakas o power, at tulad ng isang [[bumbilya]] na nasusukta sa watt, tulad ng [[Araw]], ang huli ay may kabuuang labas na lakas na {{val|3.846|e=26|u=[[Watt|W]]}}.<ref name="COSMOS1">{{cite web
|title=Luminosity
|publisher=[[Swinburne University of Technology]]
|url=http://astronomy.swin.edu.au/cosmos/L/Luminosity
|accessdate=2 July 2012}}</ref> Ito ay ang numerong bumubuo sa pangunahing metriko na ginagamit sa astronomiya at kilala sa tawag na 1 [[luminosidad ng Araw]], na may simbulong <math>L_\odot</math>.<ref name="BAHCALL1">
{{cite web
|first=John |last=Bahcall |authorlink=John N. Bahcall
|url=http://www.sns.ias.edu/~jnb/SNviewgraphs/snviewgraphs.html
|title=Solar Neutrino Viewgraphs
|publisher=[[Institute for Advanced Study]] School of Natural Science
|accessdate=2012-07-03
}}</ref> Ang lakas radyasyon, gayunpaman, ay hindi lamang ang isang paraan para makita ang linawag, kaya maaaring gamitin ang iba pang metrikong yunit. Mas kilala o mas ginagamit ang [[malawak na kalakhan]], na kung saan ay ''napapansin ang liwanag'' ng isang bagay mula sa tagatingin sa [[Mundo]] at [[Visible spectrum|nakikitang]] [[alonghaba]]. Ang [[lubusang kalakhan]] ay isang ring metrikong ginagamit na kung saan ang ''intrinsikong liwanag'' ng isang bagay sa nakikitang alonghaba, kahit na hindi pakialaman ang layo, samantalang ang [[bolometrikong kalakhan]] ay ang kabuuang labas lakas sa loob ng [[Electromagnetic spectrum|lahat ng alonghaba]].<ref name="KARTTUNEN1">{{cite book
| last1 = Karttunen
| first1 = Hannu
| title = Fundamental astronomy
| url = https://archive.org/details/fundamentalastro0000unse_e1p9
| work =
| publisher = Springer
| year = 2003
| page = [https://archive.org/details/fundamentalastro0000unse_e1p9/page/289 289]
| accessdate = 2012-06-02
| isbn = 978-3-540-00179-9}}</ref>
==Talababa==
{{Reflist}}
[[Kategorya:Astropisika]]
[[Kategorya:Photometriya]]
{{stub|Astronomiya}}
nnq3y35hv2au6kyra1ku7j2wvmdi868
Beta Ceti
0
222048
2220319
1985334
2026-08-13T11:08:43Z
Lolbet101
163542
2220319
wikitext
text/x-wiki
{{Starbox begin
| name = β Ceti
}}
{{Starbox image
| image =
<div style="position: relative">[[File:Cetus IAU.svg|250px|alt=Diagram showing star positions and boundaries of the Cetus constellation and its surroundings]]
<div style="position: absolute; left: 163px; top: 110px">[[File:Cercle rouge 100%.svg|12px]]</div>
</div>
| caption=Lokasyon ng β Ceti (nakabilog)
}}
{{Starbox observe
| epoch = J2000
| constell = [[Cetus]]
| ra = {{RA|00|43|35.37090}}<ref name=aaa474_2_653/>
| dec = {{DEC|–17|59|11.7827}}<ref name=aaa474_2_653/>
| appmag_v = 2.02<ref name=clpl4_99/>
}}
{{Starbox character
| class = K0 III<ref name=mnras328_1_45/>
| b-v = +1.01<ref name=clpl4_99/>
| u-b = +0.88<ref name=clpl4_99/>
| variable = Rotasyonal
}}
{{Starbox astrometry
| radial_v = +12.9<ref name=scfs/>
| prop_mo_ra = +232.55<ref name=aaa474_2_653/>
| prop_mo_dec = +31.99<ref name=aaa474_2_653/>
| parallax = 33.86
| p_error = 0.16
| parallax_footnote = <ref name=aaa474_2_653/>
| absmag_v = –0.13<ref name=aaa343_222/>
}}
{{Starbox detail
| mass = 2.8<ref name=sagesser_jordan2005/>
| radius = {{nowrap|16.78 ± 0.25}}<ref name=aaa535_A59/>
| luminosity = {{nowrap|139.1 ± 7.0}}<ref name=aaa535_A59/>
| temperature = 4,797<ref name=aj135_1_209/>
| gravity = 2.7<ref name=aj135_1_209/>
| metal_fe = –0.09<ref name=aj135_1_209/>
| rotational_velocity = 18<ref name="HR1"/>
| age_gyr = > 1<ref name=chandra/>
}}
{{Starbox catalog
| names = Deneb Kaitos, Diphda, Difda al Thani, Rana Secunda, 16 Cet, [[Durchmusterung|BD]]–18 115, [[General Catalogue of Trigonometric Parallaxes|GCTP]] 134.00, [[Henry L. Giclas catalogue|Gl]] 31, [[Henry Draper catalogue|HD]] 4128, [[Hipparcos catalogue|HIP]] 3419, [[Harvard Revised catalogue|HR]] 188, [[Smithsonian Astrophysical Observatory Star Catalog|SAO]] 147420.<ref name="SIMBAD"/>
}}
{{Starbox reference
| Simbad = Beta+Ceti
| ARICNS = 00056
}}
{{Starbox end}}
Ang '''Beta Ceti''' (β Cet, β Ceti) ay ang pinakamaliwanag na [[bituin]] sa [[konstelasyon]] ng [[Cetus]]. Kahit na mayroon itong [[pagtatanda ni Bayer]] na "beta", ito ang talagang mas maliwanag kaysa sa [[Alpha Ceti]]. May tradisyunal na pangalan itong '''Deneb Kaitos''' at '''Diphda'''. Madaling makita ang naranghang higanteng ito dahil sa lokasyon nito sa madilim na seksiyon ng [[panlangit na timbulog]]. Base sa sukatang [[paralaks]], makikita ito sa tinantiyang layo na {{Convert|96.3|ly|pc|abbr=off|lk=on}} mula sa Mundo.<ref name=aaa474_2_653/>
==Talababa==
{{reflist|30em|refs=
<ref name=aaa474_2_653>{{cite journal | first=F. | last=van Leeuwen | year=2007 | month=November | title=Validation of the new Hipparcos reduction | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=474 | issue=2 | pages=653–664 | bibcode=2007A&A...474..653V | doi=10.1051/0004-6361:20078357 |arxiv = 0708.1752 }}</ref>
<ref name=aj135_1_209>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Massarotti | first1=Alessandro | last2=Latham | first2=David W. | last3=Stefanik | first3=Robert P. | last4=Fogel | first4=Jeffrey | title=Rotational and Radial Velocities for a Sample of 761 HIPPARCOS Giants and the Role of Binarity | url=https://archive.org/details/sim_astronomical-journal_2008-01_135_1/page/209 | journal=The Astronomical Journal | volume=135 | issue=1 | pages=209–231 | month=January | year=2008 | doi=10.1088/0004-6256/135/1/209 | bibcode=2008AJ....135..209M }}</ref>
<ref name=mnras328_1_45>{{citation | display-authors=1 | last1=Montes | first1=D. | last2=López-Santiago | first2=J. | last3=Gálvez | first3=M. C. | last4=Fernández-Figueroa | first4=M. J. | last5=De Castro | first5=E. | last6=Cornide | first6=M. | title=Late-type members of young stellar kinematic groups - I. Single stars | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=328 | issue=1 | pages=45–63 | month=November | year=2001 | doi=10.1046/j.1365-8711.2001.04781.x | bibcode=2001MNRAS.328...45M |arxiv = astro-ph/0106537 }}</ref>
<ref name=scfs>{{citation | display-authors=1 | title=Sixth Catalogue of Fundamental Stars (FK6). Part I. Basic fundamental stars with direct solutions | last1=Wielen | first1=R. | last2=Schwan | first2=H. | last3=Dettbarn | first3=C. | last4=Lenhardt | first4=H. | last5=Jahreiß | first5=H. | last6=Jährling | first6=R. | publisher=Astronomisches Rechen-Institut Heidelberg | issue=35 | year=1999 | bibcode=1999VeARI..35....1W }}</ref>
<ref name=clpl4_99>{{citation | display-authors=1 | last1=Johnson | first1=H. L. | last2=Iriarte | first2=B. | last3=Mitchell | first3=R. I. | last4=Wisniewskj | first4=W. Z. | title=UBVRIJKL photometry of the bright stars | journal=Communications of the Lunar and Planetary Laboratory | volume=4 | issue=99 | year=1966 | bibcode=1966CoLPL...4...99J }}</ref>
<ref name="SIMBAD">{{cite web | url=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=Beta+Ceti | title=bet Cet -- Variable Star | work=SIMBAD | publisher=Centre de Données astronomiques de Strasbourg | accessdate = 2010-09-30 }}</ref>
<ref name=aaa535_A59>{{citation | display-authors=1 | last1=Berio | first1=P. | last2=Merle | first2=T. | last3=Thévenin | first3=F. | last4=Bonneau | first4=D. | last5=Mourard | first5=D. | last6=Chesneau | first6=O. | last7=Delaa | first7=O. | last8=Ligi | first8=R. | last9=Nardetto | first9=N. | title=Chromosphere of K giant stars. Geometrical extent and spatial structure detection | journal=Astronomy & Astrophysics | volume=535 | page=A59 | month=November | year=2011 | doi=10.1051/0004-6361/201117479 | bibcode=2011A&A...535A..59B |arxiv = 1109.5476 }}</ref>
<ref name="HR1">{{cite web | title=Bright Star Catalogue, 5th Revised Ed. (Hoffleit+, 1991) | work=[[VizieR]] | publisher=[[Centre de Données astronomiques de Strasbourg]] | url=http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?HR%206695 | accessdate=2010-09-30 }}</ref>
<ref name=sagesser_jordan2005>{{cite conference | last1=Sägesser | first1=S. N. | last2=Jordan | first2=C. | title=Emission measures for the single giant β Ceti | booktitle=Proceedings of the 13th Cambridge Workshop on Cool Stars, Stellar Systems and the Sun, held 5-9 July, 2004 in Hamburg, Germany | editor1-first=F. | editor1-last=Favata | editor2-first=G. A. J. | editor2-last=Hussain | editor3-first=B. | editor3-last=Battrick | publisher=European Space Agency | page=931 | month=March | year=2005 | bibcode=2005ESASP.560..931S }}</ref>
<ref name=chandra>{{cite web | date=20 Pebrero 2009 | title=Beta Ceti: Giant Star's Corona Brightens with Age | publisher=Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics | work=Chandra Photo Album | url=http://chandra.harvard.edu/photo/2004/bceti/ | accessdate=2011-12-28 }}</ref>
<ref name=aaa343_222>{{citation | last1=Elgarøy | first1=Øystein | last2=Engvold | first2=Oddbjørn | last3=Lund | first3=Niels | title=The Wilson-Bappu effect of the MgII K line - dependence on stellar temperature, activity and metallicity | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=343 | pages=222–228 | month=March | year=1999 | bibcode=1999A&A...343..222E }}</ref>
}}
== Mga kawing panlabas ==
* [http://chandra.harvard.edu/photo/2004/bceti/ Beta Ceti: Giant Star's Corona Brightens with Age]
{{Stars of Cetus}}
{{stub|Astronomiya}}
[[Kategorya:Mga bagay ni Bayer|Ceti, Beta]]
[[Kategorya:Cetus (konstelasyon)]]
[[Kategorya:Mga bituin]]
esxiidvmvv2bbtrz3x4fthg2d97d4nn
2220320
2220319
2026-08-13T11:36:05Z
Lolbet101
163542
2220320
wikitext
text/x-wiki
{{Starbox begin
| name = β Ceti
}}
{{Starbox image
| image =
<div style="position: relative">[[File:Cetus IAU.svg|250px|alt=Diagram showing star positions and boundaries of the Cetus constellation and its surroundings]]
<div style="position: absolute; left: 163px; top: 110px">[[File:Cercle rouge 100%.svg|12px]]</div>
</div>
| caption=Lokasyon ng β Ceti (nakabilog)
}}
{{Starbox observe
| epoch = J2000
| constell = [[Cetus]]
| ra = {{RA|00|43|35.37090}}<ref name=aaa474_2_653/>
| dec = {{DEC|–17|59|11.7827}}<ref name=aaa474_2_653/>
| appmag_v = 2.02<ref name=clpl4_99/>
}}
{{Starbox character
| class = K0 III<ref name=mnras328_1_45/>
| b-v = +1.01<ref name=clpl4_99/>
| u-b = +0.88<ref name=clpl4_99/>
| variable = Rotasyonal
}}
{{Starbox astrometry
| radial_v = +12.9<ref name=scfs/>
| prop_mo_ra = +232.55<ref name=aaa474_2_653/>
| prop_mo_dec = +31.99<ref name=aaa474_2_653/>
| parallax = 33.86
| p_error = 0.16
| parallax_footnote = <ref name=aaa474_2_653/>
| absmag_v = –0.13<ref name=aaa343_222/>
}}
{{Starbox detail
| mass = 2.8<ref name=sagesser_jordan2005/>
| radius = {{nowrap|16.78 ± 0.25}}<ref name=aaa535_A59/>
| luminosity = {{nowrap|139.1 ± 7.0}}<ref name=aaa535_A59/>
| temperature = 4,797<ref name=aj135_1_209/>
| gravity = 2.7<ref name=aj135_1_209/>
| metal_fe = –0.09<ref name=aj135_1_209/>
| rotational_velocity = 18<ref name="HR1"/>
| age_gyr = > 1<ref name=chandra/>
}}
{{Starbox catalog
| names = Deneb Kaitos, Diphda, Difda al Thani, Rana Secunda, 16 Cet, [[Durchmusterung|BD]]–18 115, [[General Catalogue of Trigonometric Parallaxes|GCTP]] 134.00, [[Henry L. Giclas catalogue|Gl]] 31, [[Henry Draper catalogue|HD]] 4128, [[Hipparcos catalogue|HIP]] 3419, [[Harvard Revised catalogue|HR]] 188, [[Smithsonian Astrophysical Observatory Star Catalog|SAO]] 147420.<ref name="SIMBAD"/>
}}
{{Starbox reference
| Simbad = Beta+Ceti
| ARICNS = 00056
}}
{{Starbox end}}
Ang '''Beta Ceti''' (β Cet, β Ceti) ay ang pinakamaliwanag na [[bituin]] sa [[konstelasyon]] ng [[Cetus]]. Kahit na mayroon itong [[pagtatanda ni Bayer]] na "beta", ito ang talagang mas maliwanag kaysa sa [[Alpha Ceti]]. May tradisyonal na pangalan itong '''Deneb Kaitos''' at '''Diphda'''. Madaling makita ang naranghang higanteng ito dahil sa lokasyon nito sa madilim na seksiyon ng [[panlangit na timbulog]]. Base sa sukatang [[paralaks]], makikita ito sa tinantiyang layo na 96.3 [[Sinag-taon|taong-liwanag]] (29.5 [[parsec]]) mula sa [[Daigdig]].<ref name=aaa474_2_653/>
==Talababa==
{{reflist|30em|refs=
<ref name=aaa474_2_653>{{cite journal | first=F. | last=van Leeuwen | date=2007 | title=Validation of the new Hipparcos reduction | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=474 | issue=2 | pages=653–664 | bibcode=2007A&A...474..653V | doi=10.1051/0004-6361:20078357 |arxiv = 0708.1752 }}</ref>
<ref name=aj135_1_209>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Massarotti | first1=Alessandro | last2=Latham | first2=David W. | last3=Stefanik | first3=Robert P. | last4=Fogel | first4=Jeffrey | title=Rotational and Radial Velocities for a Sample of 761 HIPPARCOS Giants and the Role of Binarity | url=https://archive.org/details/sim_astronomical-journal_2008-01_135_1/page/209 | journal=The Astronomical Journal | volume=135 | issue=1 | pages=209–231 | date=2008 | doi=10.1088/0004-6256/135/1/209 | bibcode=2008AJ....135..209M }}</ref>
<ref name=mnras328_1_45>{{citation | display-authors=1 | last1=Montes | first1=D. | last2=López-Santiago | first2=J. | last3=Gálvez | first3=M. C. | last4=Fernández-Figueroa | first4=M. J. | last5=De Castro | first5=E. | last6=Cornide | first6=M. | title=Late-type members of young stellar kinematic groups - I. Single stars | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=328 | issue=1 | pages=45–63 | date=2001 | doi=10.1046/j.1365-8711.2001.04781.x | bibcode=2001MNRAS.328...45M |arxiv = astro-ph/0106537 }}</ref>
<ref name=scfs>{{citation | display-authors=1 | title=Sixth Catalogue of Fundamental Stars (FK6). Part I. Basic fundamental stars with direct solutions | last1=Wielen | first1=R. | last2=Schwan | first2=H. | last3=Dettbarn | first3=C. | last4=Lenhardt | first4=H. | last5=Jahreiß | first5=H. | last6=Jährling | first6=R. | publisher=Astronomisches Rechen-Institut Heidelberg | issue=35 | date=1999 | bibcode=1999VeARI..35....1W }}</ref>
<ref name=clpl4_99>{{citation | display-authors=1 | last1=Johnson | first1=H. L. | last2=Iriarte | first2=B. | last3=Mitchell | first3=R. I. | last4=Wisniewskj | first4=W. Z. | title=UBVRIJKL photometry of the bright stars | journal=Communications of the Lunar and Planetary Laboratory | volume=4 | issue=99 | date=1966 | bibcode=1966CoLPL...4...99J }}</ref>
<ref name="SIMBAD">{{cite web | url=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=Beta+Ceti | title=bet Cet -- Variable Star | work=SIMBAD | publisher=Centre de Données astronomiques de Strasbourg | access-date = 2010-09-30 }}</ref>
<ref name=aaa535_A59>{{citation | display-authors=1 | last1=Berio | first1=P. | last2=Merle | first2=T. | last3=Thévenin | first3=F. | last4=Bonneau | first4=D. | last5=Mourard | first5=D. | last6=Chesneau | first6=O. | last7=Delaa | first7=O. | last8=Ligi | first8=R. | last9=Nardetto | first9=N. | title=Chromosphere of K giant stars. Geometrical extent and spatial structure detection | journal=Astronomy & Astrophysics | volume=535 | page=A59 | date=2011 | doi=10.1051/0004-6361/201117479 | bibcode=2011A&A...535A..59B |arxiv = 1109.5476 }}</ref>
<ref name="HR1">{{cite web | title=Bright Star Catalogue, 5th Revised Ed. (Hoffleit+, 1991) | work=[[VizieR]] | publisher=[[Centre de Données astronomiques de Strasbourg]] | url=http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?HR%206695 | access-date=2010-09-30 }}</ref>
<ref name=sagesser_jordan2005>{{cite conference | last1=Sägesser | first1=S. N. | last2=Jordan | first2=C. | title=Emission measures for the single giant β Ceti | book-title=Proceedings of the 13th Cambridge Workshop on Cool Stars, Stellar Systems and the Sun, held 5-9 July, 2004 in Hamburg, Germany | editor1-first=F. | editor1-last=Favata | editor2-first=G. A. J. | editor2-last=Hussain | editor3-first=B. | editor3-last=Battrick | publisher=European Space Agency | page=931 | date=2005 | bibcode=2005ESASP.560..931S }}</ref>
<ref name=chandra>{{cite web | date=20 Pebrero 2009 | title=Beta Ceti: Giant Star's Corona Brightens with Age | publisher=Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics | work=Chandra Photo Album | url=http://chandra.harvard.edu/photo/2004/bceti/ | access-date=2011-12-28 }}</ref>
<ref name=aaa343_222>{{citation | last1=Elgarøy | first1=Øystein | last2=Engvold | first2=Oddbjørn | last3=Lund | first3=Niels | title=The Wilson-Bappu effect of the MgII K line - dependence on stellar temperature, activity and metallicity | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=343 | pages=222–228 | year=1999 | bibcode=1999A&A...343..222E }}</ref>
}}
== Mga kawing panlabas ==
* [http://chandra.harvard.edu/photo/2004/bceti/ Beta Ceti: Giant Star's Corona Brightens with Age]
{{Stars of Cetus}}
{{stub|Astronomiya}}
[[Kategorya:Mga bagay ni Bayer|Ceti, Beta]]
[[Kategorya:Cetus (konstelasyon)]]
[[Kategorya:Mga bituin]]
98o2xldgrmgqnkmmfqxypgjmk6pcpnz
2220321
2220320
2026-08-13T11:38:18Z
Lolbet101
163542
2220321
wikitext
text/x-wiki
{{Starbox begin
| name = β Ceti
}}
{{Starbox image
| image =
<div style="position: relative">[[File:Cetus IAU.svg|250px|alt=Diagram showing star positions and boundaries of the Cetus constellation and its surroundings]]
<div style="position: absolute; left: 163px; top: 102px">[[File:Cercle rouge 100%.svg|12px]]</div>
</div>
| caption=Lokasyon ng β Ceti (nakabilog)
}}
{{Starbox observe
| epoch = J2000
| constell = [[Cetus]]
| ra = {{RA|00|43|35.37090}}<ref name=aaa474_2_653/>
| dec = {{DEC|–17|59|11.7827}}<ref name=aaa474_2_653/>
| appmag_v = 2.02<ref name=clpl4_99/>
}}
{{Starbox character
| class = K0 III<ref name=mnras328_1_45/>
| b-v = +1.01<ref name=clpl4_99/>
| u-b = +0.88<ref name=clpl4_99/>
| variable = Rotasyonal
}}
{{Starbox astrometry
| radial_v = +12.9<ref name=scfs/>
| prop_mo_ra = +232.55<ref name=aaa474_2_653/>
| prop_mo_dec = +31.99<ref name=aaa474_2_653/>
| parallax = 33.86
| p_error = 0.16
| parallax_footnote = <ref name=aaa474_2_653/>
| absmag_v = –0.13<ref name=aaa343_222/>
}}
{{Starbox detail
| mass = 2.8<ref name=sagesser_jordan2005/>
| radius = {{nowrap|16.78 ± 0.25}}<ref name=aaa535_A59/>
| luminosity = {{nowrap|139.1 ± 7.0}}<ref name=aaa535_A59/>
| temperature = 4,797<ref name=aj135_1_209/>
| gravity = 2.7<ref name=aj135_1_209/>
| metal_fe = –0.09<ref name=aj135_1_209/>
| rotational_velocity = 18<ref name="HR1"/>
| age_gyr = > 1<ref name=chandra/>
}}
{{Starbox catalog
| names = Deneb Kaitos, Diphda, Difda al Thani, Rana Secunda, 16 Cet, [[Durchmusterung|BD]]–18 115, [[General Catalogue of Trigonometric Parallaxes|GCTP]] 134.00, [[Henry L. Giclas catalogue|Gl]] 31, [[Henry Draper catalogue|HD]] 4128, [[Hipparcos catalogue|HIP]] 3419, [[Harvard Revised catalogue|HR]] 188, [[Smithsonian Astrophysical Observatory Star Catalog|SAO]] 147420.<ref name="SIMBAD"/>
}}
{{Starbox reference
| Simbad = Beta+Ceti
| ARICNS = 00056
}}
{{Starbox end}}
Ang '''Beta Ceti''' (β Cet, β Ceti) ay ang pinakamaliwanag na [[bituin]] sa [[konstelasyon]] ng [[Cetus]]. Kahit na mayroon itong [[pagtatanda ni Bayer]] na "beta", ito ang talagang mas maliwanag kaysa sa [[Alpha Ceti]]. May tradisyonal na pangalan itong '''Deneb Kaitos''' at '''Diphda'''. Madaling makita ang naranghang higanteng ito dahil sa lokasyon nito sa madilim na seksiyon ng [[panlangit na timbulog]]. Base sa sukatang [[paralaks]], makikita ito sa tinantiyang layo na 96.3 [[Sinag-taon|taong-liwanag]] (29.5 [[parsec]]) mula sa [[Daigdig]].<ref name=aaa474_2_653/>
==Talababa==
{{reflist|30em|refs=
<ref name=aaa474_2_653>{{cite journal | first=F. | last=van Leeuwen | date=2007 | title=Validation of the new Hipparcos reduction | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=474 | issue=2 | pages=653–664 | bibcode=2007A&A...474..653V | doi=10.1051/0004-6361:20078357 |arxiv = 0708.1752 }}</ref>
<ref name=aj135_1_209>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Massarotti | first1=Alessandro | last2=Latham | first2=David W. | last3=Stefanik | first3=Robert P. | last4=Fogel | first4=Jeffrey | title=Rotational and Radial Velocities for a Sample of 761 HIPPARCOS Giants and the Role of Binarity | url=https://archive.org/details/sim_astronomical-journal_2008-01_135_1/page/209 | journal=The Astronomical Journal | volume=135 | issue=1 | pages=209–231 | date=2008 | doi=10.1088/0004-6256/135/1/209 | bibcode=2008AJ....135..209M }}</ref>
<ref name=mnras328_1_45>{{citation | display-authors=1 | last1=Montes | first1=D. | last2=López-Santiago | first2=J. | last3=Gálvez | first3=M. C. | last4=Fernández-Figueroa | first4=M. J. | last5=De Castro | first5=E. | last6=Cornide | first6=M. | title=Late-type members of young stellar kinematic groups - I. Single stars | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=328 | issue=1 | pages=45–63 | date=2001 | doi=10.1046/j.1365-8711.2001.04781.x | bibcode=2001MNRAS.328...45M |arxiv = astro-ph/0106537 }}</ref>
<ref name=scfs>{{citation | display-authors=1 | title=Sixth Catalogue of Fundamental Stars (FK6). Part I. Basic fundamental stars with direct solutions | last1=Wielen | first1=R. | last2=Schwan | first2=H. | last3=Dettbarn | first3=C. | last4=Lenhardt | first4=H. | last5=Jahreiß | first5=H. | last6=Jährling | first6=R. | publisher=Astronomisches Rechen-Institut Heidelberg | issue=35 | date=1999 | bibcode=1999VeARI..35....1W }}</ref>
<ref name=clpl4_99>{{citation | display-authors=1 | last1=Johnson | first1=H. L. | last2=Iriarte | first2=B. | last3=Mitchell | first3=R. I. | last4=Wisniewskj | first4=W. Z. | title=UBVRIJKL photometry of the bright stars | journal=Communications of the Lunar and Planetary Laboratory | volume=4 | issue=99 | date=1966 | bibcode=1966CoLPL...4...99J }}</ref>
<ref name="SIMBAD">{{cite web | url=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=Beta+Ceti | title=bet Cet -- Variable Star | work=SIMBAD | publisher=Centre de Données astronomiques de Strasbourg | access-date = 2010-09-30 }}</ref>
<ref name=aaa535_A59>{{citation | display-authors=1 | last1=Berio | first1=P. | last2=Merle | first2=T. | last3=Thévenin | first3=F. | last4=Bonneau | first4=D. | last5=Mourard | first5=D. | last6=Chesneau | first6=O. | last7=Delaa | first7=O. | last8=Ligi | first8=R. | last9=Nardetto | first9=N. | title=Chromosphere of K giant stars. Geometrical extent and spatial structure detection | journal=Astronomy & Astrophysics | volume=535 | page=A59 | date=2011 | doi=10.1051/0004-6361/201117479 | bibcode=2011A&A...535A..59B |arxiv = 1109.5476 }}</ref>
<ref name="HR1">{{cite web | title=Bright Star Catalogue, 5th Revised Ed. (Hoffleit+, 1991) | work=[[VizieR]] | publisher=[[Centre de Données astronomiques de Strasbourg]] | url=http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?HR%206695 | access-date=2010-09-30 }}</ref>
<ref name=sagesser_jordan2005>{{cite conference | last1=Sägesser | first1=S. N. | last2=Jordan | first2=C. | title=Emission measures for the single giant β Ceti | book-title=Proceedings of the 13th Cambridge Workshop on Cool Stars, Stellar Systems and the Sun, held 5-9 July, 2004 in Hamburg, Germany | editor1-first=F. | editor1-last=Favata | editor2-first=G. A. J. | editor2-last=Hussain | editor3-first=B. | editor3-last=Battrick | publisher=European Space Agency | page=931 | date=2005 | bibcode=2005ESASP.560..931S }}</ref>
<ref name=chandra>{{cite web | date=20 Pebrero 2009 | title=Beta Ceti: Giant Star's Corona Brightens with Age | publisher=Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics | work=Chandra Photo Album | url=http://chandra.harvard.edu/photo/2004/bceti/ | access-date=2011-12-28 }}</ref>
<ref name=aaa343_222>{{citation | last1=Elgarøy | first1=Øystein | last2=Engvold | first2=Oddbjørn | last3=Lund | first3=Niels | title=The Wilson-Bappu effect of the MgII K line - dependence on stellar temperature, activity and metallicity | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=343 | pages=222–228 | year=1999 | bibcode=1999A&A...343..222E }}</ref>
}}
== Mga kawing panlabas ==
* [http://chandra.harvard.edu/photo/2004/bceti/ Beta Ceti: Giant Star's Corona Brightens with Age]
{{Stars of Cetus}}
{{stub|Astronomiya}}
[[Kategorya:Mga bagay ni Bayer|Ceti, Beta]]
[[Kategorya:Cetus (konstelasyon)]]
[[Kategorya:Mga bituin]]
ogaz1f2qx145idn1wu5f08suiexjljr
Gamma Ceti
0
222073
2220323
2101323
2026-08-13T11:47:20Z
Lolbet101
163542
2220323
wikitext
text/x-wiki
{{Starbox begin
| name = Gamma Ceti
}}
{{Starbox image
| image =
<div style="position: relative">[[File:Cetus IAU.svg|250px|alt=Diagram showing star positions and boundaries of the Cetus constellation and its surroundings]]
<div style="position: absolute; left: 29.0%; top: 17.7%;">[[File:Cercle rouge 100%.svg|12px]]</div>
</div>
| caption=Lokasyon ng γ Ceti (nakabilog) malapit sa gitna
}}
{{Starbox observe
| epoch = [[J2000.0]]
| ra = {{RA|02|43|18.03910}}<ref name=aaa474_2_653/>
| dec = {{DEC|+03|14|08.9390}}<ref name=aaa474_2_653/>
| appmag_v = 3.47<ref name=clpl4_99/> (3.56/6.63/10.16)<ref name=mnras389_2_869/>
| constell = [[Cetus (konstelasyon)|Cetus]]
}}
{{Starbox character
| class = {{nowrap|A3 V + F3 V + K5}}<ref name=mnras389_2_869/>
| b-v = +0.09<ref name=clpl4_99/>
| u-b = +0.07<ref name=clpl4_99/>
| variable =
}}
{{Starbox astrometry
| radial_v = –5.1<ref name=gcsrv/>
| prop_mo_ra = –146.10<ref name=aaa474_2_653/>
| prop_mo_dec = –146.12<ref name=aaa474_2_653/>
| parallax = 40.97
| p_error = 0.63
| parallax_footnote = <ref name=aaa474_2_653/>
| absmag_v =
}}
{{Starbox detail
| component1 = γ Cet A
| mass =
| radius = 1.9<ref name=lang2006/>
| metal_fe =
| gravity =
| age_myr = 300<ref name=apj653_1_675/>
| luminosity =
| temperature =
| rotational_velocity = 186<ref name=aaa463_2_671/>
}}
{{Starbox catalog
| names = Gam Cet, 86 Ceti, [[Bonner Durchmusterung|BD]]+02 422, [[Henry Draper catalogue|HD]] 16970, [[Hipparcos catalogue|HIP]] 12706, [[Harvard Revised catalogue|HR]] 804, [[Smithsonian Astrophysical Observatory Star Catalogue|SAO]] 110707.<ref name=SIMBAD/>
}}
{{Starbox end}}
Ang '''Gamma Ceti''' (γ Cet, γ Ceti) ay isang [[sistemang pambituin]] sa [[celestial equator|ekwador]] ng [[konstelasyon]]g [[Cetus (konstelasyon)|Cetus]]. Mayroon itong tradisyonal na pangalan na '''Kaffaljidhma''' at mayroong [[maliwanag na kalakhan]] ng 3.47.<ref name=clpl4_99/> Base sa sukatang [[paralaks]], makikita ang lokasyon ng bituin sa layong 80 [[sinag-taon]] (24.4 [[parsec]]) from Earth.<ref name=aaa474_2_653/>
==Etymology==
Nagmula ang pamagat na ''Kaffaljidhma'' mula sa salitang [[Arabic language|Arabiko]] na '''الكف الجذماء''' ''Al Kaff al Jidhmah'', na may kahulugang "Ang putol na maikling kamay".<ref name=allen/> Ayon sa katalogo ng mga bituin sa ''Technical Memorandum 33-507 - A Reduced Star Catalog Containing 537 Named Stars'', orihinal na pamagat ang ''Al Kaff al Jidhmah'' sa limang bituin: γ Cet bilang ''Kaffaljidhma'', [[Xi1 Ceti|ξ<sup>1</sup> Cet]] bilang ''Al Kaff al Jidhmah I'', [[Xi2 Ceti|ξ<sup>2</sup> Cet]] bilang ''Al Kaff al Jidhmah II'', [[Delta Ceti|δ Cet]] bilang ''Al Kaff al Jidhmah III'' at [[Mu Ceti|μ Cet]] bilang ''Al Kaff al Jidhmah IV'' (hindi kasama ang [[Alpha Ceti|α Cet]] at [[Lambda Ceti|λ Cet]]).<ref name=rhoads1971/>
Sa [[Wikang Tsino]], tumutukoy ang {{lang|zh|天囷}} ({{lang|zh-Latn|Tiān Qūn}}), na may kahulugang ''[[Stomach (Chinese constellation)|Circular Celestial Granary]]'', sa asterismong naglalaman ng γ Ceti, [[Alpha Ceti|α Ceti]], [[Kappa1 Ceti|κ<sup>1</sup> Ceti]], [[Lambda Ceti|λ Ceti]], [[Mu Ceti|μ Ceti]], [[Xi1 Ceti|ξ<sup>1</sup> Ceti]], [[Xi2 Ceti|ξ<sup>2</sup> Ceti]], [[Nu Ceti|ν Ceti]], [[Delta Ceti|δ Ceti]], [[75 Ceti]], [[70 Ceti]], [[63 Ceti]] at [[66 Ceti]]. Dahil dito, nakilala ang γ Ceti bilang {{lang|zh|天囷八}} ({{lang|zh-Latn|Tiān Qūn bā}}, {{lang-en|the Eighth Star of Circular Celestial Granary}}.)<ref>{{zh icon}} [http://aeea.nmns.edu.tw/2006/0607/ap060711.html AEEA (Activities of Exhibition and Education in Astronomy) 天文教育資訊網 2006 年 7 月 11 日] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204114123/http://aeea.nmns.edu.tw/2006/0607/ap060711.html |date=2012-02-04 }}</ref>
== Talababa ==
{{reflist|refs=
<ref name=aaa474_2_653>{{citation | first=F. | last=van Leeuwen | date=2007 | title=Validation of the new Hipparcos reduction | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=474 | issue=2 | pages=653–664 | bibcode=2007A&A...474..653V | doi=10.1051/0004-6361:20078357 |arxiv = 0708.1752 }}</ref>
<ref name=gcsrv>{{citation | last=Wilson | first=Ralph Elmer | date=1953 | title=General Catalogue of Stellar Radial Velocities | publisher=Carnegie Institution of Washington | location=Washington | bibcode=1953QB901.W495..... }}</ref>
<ref name=aaa463_2_671>{{citation | last1=Royer | first1=F. | last2=Zorec | first2=J. | last3=Gómez | first3=A. E. | title=Rotational velocities of A-type stars. III. Velocity distributions | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=463 | issue=2 | pages=671–682 | date=2007 | doi=10.1051/0004-6361:20065224 | bibcode=2007A&A...463..671R |arxiv = astro-ph/0610785 }}</ref>
<ref name=clpl4_99>{{citation | display-authors=1 | last1=Johnson | first1=H. L. | last2=Iriarte | first2=B. | last3=Mitchell | first3=R. I. | last4=Wisniewskj | first4=W. Z. | title=UBVRIJKL photometry of the bright stars | journal=Communications of the Lunar and Planetary Laboratory | volume=4 | issue=99 | date=1966 | bibcode=1966CoLPL...4...99J }}</ref>
<ref name=mnras389_2_869>{{citation | last1=Eggleton | first1=P. P. | last2=Tokovinin | first2=A. A. | title=A catalogue of multiplicity among bright stellar systems | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=389 | issue=2 | pages=869–879 | date=2008 | doi=10.1111/j.1365-2966.2008.13596.x | bibcode=2008MNRAS.389..869E |arxiv = 0806.2878 }}</ref>
<ref name=SIMBAD>{{citation | title=LTT 10892 -- High proper-motion Star | work=SIMBAD Astronomical Object Database | publisher=Centre de Données astronomiques de Strasbourg | url=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=Gamma+Ceti | access-date=2012-03-04 }}</ref>
<ref name=allen>{{citation | url=http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Topics/astronomy/_Texts/secondary/ALLSTA/Cetus*.html | title=Star Names: Their Lore and Meaning | first1=Richard Hinckley | last1=Allen | page=160 | edition=Dover | date=1963 | publisher=University of Chicago }}</ref>
<ref name=rhoads1971>{{citation | url=http://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19720005197_1972005197.pdf | first1=Jack W. | last1=Rhoads | title=Technical Memorandum 33-507-A Reduced Star Catalog Containing 537 Named Stars | publisher=Jet Propulsion Laboratory, California Institute of Technology | date=November 15, 1971 }}</ref>
<ref name=apj653_1_675>{{citation | display-authors=1 | last1=Su | first1=K. Y. L. | last2=Rieke | first2=G. H. | last3=Stansberry | first3=J. A. | last4=Bryden | first4=G. | last5=Stapelfeldt | first5=K. R. | last6=Trilling | first6=D. E. | last7=Muzerolle | first7=J. | last8=Beichman | first8=C. A. | last9=Moro-Martin | first9=A. | title=Debris Disk Evolution around A Stars | journal=The Astrophysical Journal | volume=653 | issue=1 | pages=675–689 | date=2006 | doi=10.1086/508649 | bibcode=2006ApJ...653..675S |arxiv = astro-ph/0608563 }}</ref>
<ref name=lang2006>{{citation | first1=Kenneth R. | last1=Lang | title=Astrophysical formulae | volume=1 | series=Astronomy and astrophysics library | edition=3 | publisher=Birkhäuser | year=2006 | isbn=3-540-29692-1 | url=http://books.google.com/books?id=OvTjLcQ4MCQC&pg=PA41 }}. The radius (R<sub>*</sub>) is given by:
:<math>\begin{align} 2\cdot R_*
& = \frac{(24.4\cdot 0.74\cdot 10^{-3})\ \text{AU}}{0.0046491\ \text{AU}/R_{\bigodot}} \\
& \approx 3.88\cdot R_{\bigodot}
\end{align}</math></ref>
}}
==Mga kawing panlabas==
*{{citation | first1=James B. | last1=Kaler | title=KAFFALJIDHMA (Gamma Ceti) | work=Stars | publisher=University of Illinois | url=http://stars.astro.illinois.edu/sow/kaffaljidhma.html | accessdate=2012-03-04 }}
{{Stars of Cetus}}
{{stub|Astronomiya}}
[[Kategorya:Cetus (konstelasyon)]]
[[Kategorya:Mga bagay ni Bayer]]
[[Kategorya:Mga bituin]]
48uyi30j9mj5nx85wr3rjo8w0i6oelx
25 Arietis
0
222075
2220318
2190708
2026-08-13T11:06:56Z
Lolbet101
163542
2220318
wikitext
text/x-wiki
{{Starbox begin
| name = 25 Arietis }}
{{Starbox observe
| epoch = 2000.0
| constell = [[Cetus]]
| ra = {{RA|02|27|23.39}} <ref name="hipparcos">{{cite web | url=http://webviz.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-5?-out.add=.&-source=I/311/hip2&recno=11400 | title=HIP 11427 | work=Hipparcos, the New Reduction | author=van Leeuwen, F. | year=2007 | accessdate=2010-08-21 | archive-date=2012-08-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120803234037/http://webviz.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-5?-out.add=.&-source=I/311/hip2&recno=11400 | url-status=dead }}</ref>
| dec = {{DEC|+10|11|54.0}} <ref name="hipparcos"/>
| appmag_v = 6.49
}}
{{Starbox character
| class=F5V
| b-v=0.46
| variable=wala
}}
{{Starbox astrometry
| radial_v = −40.8
| prop_mo_ra = -292.59 ± 0.71 <ref name="hipparcos"/>
| prop_mo_dec = -202.96 ± 0.35 <ref name="hipparcos"/>
| parallax = 26.85
| p_error = 0.42
| parallax_footnote = <ref name="hipparcos"/>
}}
{{Starbox catalog
| names=BD+09°323, HD 15228, HIP 11427, SAO 110537
}}
{{Starbox reference
| Simbad=HD+15228
}}
{{Starbox end}}
Ang '''25 Arietis''' ay isang [[bituin]] sa [[konstelasyon]] ng [[Cetus]]. Ang [[maliwanag na kalakhan]] nito ay +6.45.
==Talababa==
{{reflist}}
{{Stars of Cetus}}
{{stub|Astronomiya}}
[[Kategorya:Cetus (konstelasyon)]]
[[Kategorya:Mga bagay ni Flamsteed]]
[[Kategorya:Mga bituin]]
s2wmz4i47fgllfwrio4b0stmf8i643y
Mary Jane Arabis
0
242824
2220249
2195915
2026-08-12T19:22:35Z
Marlieee
165238
/* */
2220249
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Boobsie Wonderland
| image =
| caption = Boobsie Wonderland
| birth_name = Mary Jane Arrabis
| birth_date = Setyembre 06 1976
| birth_place = [[Pilipinas]]
| nationality = [[Pilipino]]
| othername =
| occupation = [[Aktres]], Komedyante, punong-abala
| years_active = 2015–kasalukuyan
| agent = [[GMA Artist Center]] (2015-2024)<br>[[TV5 Network|TV5]] (2024-kasalukuyan)
| height =
| website = {{Instagram|boobsiewonderland18}}
}}
Si '''Mary Jane Arrabis''' o '''Boobsie Wonderland''' ay isang komedyanteng artista sa [[Pilipinas]]. Kilala siya sa kanyang katauhan bilang isang batang paslit na nagdadamit at nagboboses bata. Ginagampanan niya ito kapag siya ay nagpeperform sa mga variety shows at game shows, tulad na lamang sa ''[[Eat Bulaga!]]'' at sa ''[[Celebrity Bluff]]''.<ref>https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/23009/ang-t/story</ref>
==Pilmograpiya==
===Telebisyon===
{|class="wikitable" style="font-size:100%
|'''Taon'''
|'''Pamagat'''
|'''Ginampanan'''
|'''Himpilan'''
|-
| rowspan="2"| 2016 || ''[[:en:Sunday PinaSaya|Sunday PinaSaya]]'' || rowspan="2"| Punong-abala || rowspan="4"| [[GMA Network]]
|-
| ''[[:en:CelebriTV|CelebriTV]]''
|-
| rowspan="2"| 2015 || ''[[Celebrity Bluff]]'' || Guest / Punong-abala
|-
| ''[[Eat Bulaga!]]'' || Guest
|-
| 2024 || ''Wil to Win'' || Guest / Punong-abala || TV5/RPTV
|}
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Wonderland, Boobsie}}
[[Kategorya:Mga Pilipino]]
[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]]
{{Pilipinas-artista-stub}}
aeesxm3c2qymhcfeslkt56gagivou9d
1998 sa Pilipinas
0
249004
2220293
2200745
2026-08-13T09:24:39Z
~2026-43982-52
165113
/* Kaganapan */
2220293
wikitext
text/x-wiki
Ang '''1998 sa Pilipinas''' ay mga pangyayaring mahalaga sa Pilipinas sa taong 1998.
== Mga Nanunungkulan ==
* '''[[President of the Philippines|Pangulo]]:''' [[Fidel V. Ramos]] ([[Lakas–CMD|Lakas]]) <small>(Hanggang Hunyo 30)</small>; [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]]) <small>(Simula Hunyo 30)</small>
* '''[[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]:''' [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]]) <small>(Hanggang Hunyo 30)</small>; [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ([[Lakas–CMD|Lakas]]) <small>(Simula Hunyo 30)</small>
* [[Senate of the Philippines|'''Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)''']]''':''' [[Neptali Gonzales]]
* '''[[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]:''' [[Jose de Venecia]]
* '''[[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]:''' [[Andres Narvasa]]
* '''[[Philippine Congress|Kongreso]]:''' [[Ika-10 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-10 na Kongreso]] <small>(Hanggang Hunyo 5)</small>; [[Ika-11 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-11 na Kongreso]] <small>(Simula Hulyo 27)</small>
== Kaganapan ==
===Enero===
* Iniutos ng [[Autonomous Region in Muslim Mindanao]] acting governor na si Guimid Matalam ang 60-araw na suspensyon kay [[Gobernador ng Lanao del Sur|gobernador ng Lanao del Sur]] Mahid Mutilan sa maraming kaso. Inutusan ng [[Manila]] [[Regional Trial Court]] (RTC) na arestuhin si Mutilan dahil sa ilegal na recruitment.<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Enero 1, 1998 |title=Muling sinuspinde ang gobernador ng Lanao del Sur |url=http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000180.htm |work=Philippine Headline News Online (PHNO) |url-status=dead |archive-url= |archive-date= |access-date=Marso 25, 2023}}</ref>
* Pumirma ang Tribal Communities Association of the Philippines ng limang kasunduan sa mga asosasyon ng mga katutubong negosyante sa Canada, bahagi ng 27 kasunduan sa negosyo na nilagdaan sa pagitan ng Pilipinas at [[Canada]]. Saklaw nito ang eksplorasyon ng mineral, pagpapaunlad ng isang plantasyon ng [[abaca]], paggawa ng isang [[fireboard]], at pag-install ng dalawang pasilidad ng komunikasyon.<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Enero 2, 1998 |title=RP, Pumirma ang mga tribo ng Canada ng mga proyektong nagkakahalaga ng $469-M |url=http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000183.htm |work=PHNO |url-status=dead |archive-url= |archive-date= |access-date=Marso 25, 2023}}</ref>
* Ang [[Olongapo]] RTC, na kumikilos batay sa isang reklamo ng isang kumpanya ng [[Subic Freeport]], ay naglabas ng isang [[temporary restraining order]] na nagpapahinto sa pagpapatupad ng ''Executive Order No. 444'' na nagdulot ng limitadong operasyon at pagbaba ng kita ng [[duty-free shop]]s sa [[Clark Freeport at Special Economic Zone|Clark]] at Subic.<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Enero 8, 1998 |title=Tagumpay sa Korte para sa mga tindahang walang duty |url=http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000192.htm |work=PHNO |url-status=dead |archive-url= |archive-date= |access-date=Marso 25, 2023}}</ref>
* Nag-utos ang pambansang pamahalaan ng [[moratorium]] sa mga aktibidad sa pagmimina sa Mount Diwalwal sa [[Monkayo]], [[Davao del Norte]].<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Enero 9, 1998 |title=Ipinatigil ang pagmimina sa Davao |url=http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000195.htm |work=PHNO |url-status=dead |archive-url= |archive-date= |access-date=Marso 25, 2023}}</ref>
* Nagsimula ang isang pagtatalo sa [[Alkalde ng Pasay|pagka-alkalde sa Pasay]], na kinasasangkutan ni [[Pablo Cuneta]], na bumalik mula sa medical leave, at ng bise alkalde na si [[Wenceslao Trinidad|Peewee Trinidad]], na nanunungkulan bilang acting capacity na tumangging umalis sa pwesto. Sinasabi ng [[Kagawaran ng Interyor at Pamahalaang Lokal]] na ang alitan ay "una sa uri nito."<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Enero 26, 1998 |title=Aayusin ng Korte ang alitan sa pagitan ng alkalde ng Pasay |url=http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000227.htm |work=PHNO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20000519054019/http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000227.htm |archive-date=Mayo 19, 2000 |access-date=Marso 25, 2023}}</ref>
* Enero 28 – Binihag ng mga armado ang hindi bababa sa 400 mga bata at mga guro sa loob ng ilang oras, sa isang mababang paaralan sa [[Maynila]].
===Pebrero===
* Pebrero 2 – Bumagsak ang ''Cebu Pacific Flight 387'' sa mga dalisdis ng Bundok Sumagaya sa [[Claveria, Misamis Oriental]], 104 pasahero ang namatay.
* Pebrero 11 – Ang Talisay ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng Negros Occidental sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8489''.
* Pebrero 14 – Ang katayuan ng [[Santiago, Isabela|Santiago]] bilang isang lungsod na bahagi ng lalawigan ay ibinaba sa pamamagitan ng pagsasabatas ng ''Republic Act 8528'' na nag-amyenda sa ilang seksyon ng ''Republic Act 7720'' tungo sa isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Isabela (lalawigan)|Isabela]].
* Pebrero 23 – Nilagdaan na ang ''Batas Republika 8535'' na lumilikha sa Lungsod ng [[Novaliches]].<ref>{{Banggitin ang balita|last=Samonte|first=Severino|petsa=Setyembre 12, 2020|title=Pagtaas ng bilang ng mga lungsod sa Pilipinas mula 60 noong 1987 patungong 146 noong 2020 traced|work=Philippine News Agency|url=https://www.pna.gov.ph/articles/1115219|access-date=Oktubre 22, 2021}}</ref>
* Huling bahagi ng Pebrero hanggang unang bahagi ng Marso – Isang pagsiklab ng malaria sa dalawang isla sa [[Siasi, Sulu]] ang nagdulot ng naiulat na pagkamatay ng mahigit 140 residente.<ref>—''[http://www.newsflash.org/199803/ht/ht000281.htm "149 patay sa pagsiklab ng malaria sa Sulu"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401144937/http://www.newsflash.org/199803/ht/ht000281.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 03-01-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199803/hl/hl000511.htm "Bumaba sa 140 ang bilang ng mga namatay sa malaria, tigdas ang susunod"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401144937/http://www.newsflash.org/199803/hl/hl000511.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 03-04-1998.<br><br>Lahat ay nakuha noong 03-31-2022.</ref>
* Marso 8 – Ang [[Compostela Valley]], ay itinatag bilang ika-78 lalawigan, sa pamamagitan ng [[Batas Republika ng Pilipinas|Batas Republika]] Bilang 8470.
* Marso 14 – Ang [[Passi, Iloilo|Passi]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Iloilo]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8469''.
* Marso 20 – Ang [[San Fernando, La Union|San Fernando]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[La Union]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8509''.
* Marso 21
** Ang [[Calapan]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Oriental Mindoro]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8475''.
**Ang [[Urdaneta, Pangasinan|Urdaneta]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Pangasinan]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8480''.<ref>{{Cite web|title=Kasaysayan ng Lungsod ng Urdaneta|url=https://urdaneta-city.gov.ph/|url-status=live|access-date=Pebrero 15, 2022|website=Lungsod ng Urdaneta|archive-url=https://web.archive.org/web/20010417042105/http://www.urdaneta-city.gov.ph:80/ |archive-date=2001-04-17 }}</ref>
**Ang [[Victorias]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Negros Occidental]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8488''.
* Marso 22
**Ang [[Kidapawan]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Cotabato]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8500''.<ref>{{Banggitin ang web|title=Historical Origin|url=https://www.kidapawancity.gov.ph/historical-origin/|url-status=live|access-date=Pebrero 15, 2022|website=City of Kidapawan|archive-url=https://web.archive.org/web/20200928035457/https://www.kidapawancity.gov.ph/historical-origin/ |archive-date=2020-09-28 }}</ref>
**Ang [[Malaybalay]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Bukidnon]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8490''.<ref>{{Banggitin web|title=KASAYSAYAN NG KASAYSAYAN|url=https://malaybalaycity.gov.ph/malaybalay-dev/historical-background/|url-status=live|access-date=Pebrero 15, 2022|website=ANG PAMAHALAANG LUNGSOD NG MALAYBALAY {{!}} OPISYAL NA WEBSITE|archive-url=https://web.archive.org/web/20200713070800/http://malaybalaycity.gov.ph/malaybalay-dev/historical-background/ |archive-date=2020-07-13 }}</ref>
**[[Parañaque]] ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa [[Metro Manila]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng Republic Act 8507 na inaprubahan noong Pebrero 13.
===Abril===
* Abril 4 – Ang [[Antipolo]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Rizal (lalawigan)|Rizal]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8508''.
* Abril 19 – Ang [[Lungsod ng Tarlac|Tarlac]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Tarlac]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8593''.
===Mayo===
* [[Mayo 11]] – [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas, 1998|Halalang pampanguluhan sa Pilipinas, 1998]].
* Mayo 16 – Isang sunog ang tumupok sa [[Lung Center of the Philippines]], kung saan hindi bababa sa 22 pasyente ang namatay, pati na rin ang katabing [[National Kidney and Transplant Institute]], sa [[Lungsod Quezon]].<ref>''[http://www.newsflash.org/199805/hl/hl000671.htm "22 ang namatay sa sunog sa Lung Center, pinaghihinalaan ang arson"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220402153842/http://www.newsflash.org/199805/hl/hl000671.htm |date=2022-04-02 }}'' PHNO. 05-17-1998. Nakuha noong 04-01-2022.</ref><ref>—''[http://www.aparchive.com/metadata/youtube/3cf7187968bd1baaf3c8941c19f4a31e "Pilipinas: Maynila: 8 pasyente ang namatay sa sunog sa ospital"]'' [[Associated Press|AP Archive]]. 05-16-1998.<br>—''[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-may-17-mn-50821-story.html "10 ang namatay sa sunog sa ospital sa Pilipinas"]'' [[Associated Press|AP]] (sa pamamagitan ng [[Los Angeles Times]]). 05-17-1998.<br>—''[https://kahimyang.com/kauswagan/articles/1802/today-in-philippine-history-may-16-1998-a-fire-swept-through-the-lung-center-of-the-philippines-killing-25-people "Mayo 16, 1998: isang sunog ang sumiklab sa Lung Center of the Philippines na ikinamatay ng 25 katao"]'' Ang Proyektong Kahimyang.<br><br>Lahat ay nakuha noong 04-01-2022.</ref>
===Hunyo===
* Hunyo 6 – Si Carmela Arcolas–Gamboa ng [[Negros Occidental]], ay kinoronahan bilang Miss Philippines Centennial noong 1998.
* [[Hunyo 12]] – Ipinagdiriwang ang Sentenaryo ng Kalayaan o ang Ika-100 Anibersaryo ng [[Araw ng Kalayaan]] ng [[Pilipinas]] mula sa [[Espanya]].
* Hunyo 30 – Nanumpa si dating [[Pangalawang Pangulo ng Pilipinas|Pangalawang Pangulo]] [[Joseph Estrada]] bilang [[Talaan ng mga Pangulo ng Pilipinas|ika-13]] [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] ng Pilipinas.
===Hulyo===
* Unang bahagi ng Hulyo – Iniulat ng [[Kagawaran ng Agrikultura (Pilipinas)|Kagawaran ng Agrikultura]] na ang tagtuyot at paglaganap ng peste sa mga pananim sa rehiyon ng [[Timog Mindanao]] sa pagitan ng Nobyembre 1997 at Hunyo 1998 ay nakaapekto sa humigit-kumulang 254,000 ektarya ng mga lupang sakahan, at sumira sa 360,037 metrikong tonelada ng mga pananim na nagkakahalaga ng hindi bababa sa {{Philippine peso|2}}-bilyon; Ang mga lupang tinatamnan ng palay at mais ang lubhang napinsala.<ref>''[http://www.newsflash.org/199807/ht/ht000445.htm "Pagkatapos ng tagtuyot: baha, mga pagkamatay sa Mindanao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401084524/http://www.newsflash.org/199807/ht/ht000445.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 07-09-1998. Nakuha noong 03-31-2022.</ref>
===Setyembre===
* Setyembre 18 – Lumubog sa dagat malapit sa [[Fortune Island (Philippines)|Fortune Island]], [[Nasugbu, Batangas]] ang pampasaherong lantsa na ''[[MV Princess of the Orient]]'', na tinatahak ang rutang Maynila-Cebu sa kasagsagan ng [[Typhoon Vicki (1998)|Typhoon Vicki (''Gading'')]], sa [[Fortune Island (Philippines)|Fortune Island]], [[Nasugbu, Batangas]]; 150 ang naiulat na patay o nawawala.<ref>—''[http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000899.htm "NEWSFLASH: Lumubog ang barkong patungong Cebu, nawawala ang mga pasahero"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401084523/http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000899.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 09-19-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000904.htm "54 ang patay, 75 ang nawawala pa rin sa sakuna sa Sulpicio"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401084523/http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000904.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 09-21-1998.<br><br>Lahat ay nakuha noong 03-31-2022.</ref><ref>—''[https://www.nytimes.com/1998/09/20/world/23-dead-many-missing-in-manila-ferry-sinking.html "23 Patay, Marami ang Nawawala sa Paglubog ng Ferry ng Maynila"]'' [[Associated Press|AP]] (via [[The New York Times]]). 09-20-1998.<br>—''[https://safety4sea.com/cm-princess-of-the-orient-erroneous-maneuvering-leads-to-deadly-sinking/ "Prinsesa ng Silangan: Ang maling pagmamaniobra ay humantong sa nakamamatay na paglubog"]'' Safety4Sea. 12-10-2019.<br><br>Para sa timeline ng mga kaugnay na aksidente:<br>—''[https://mobile.reuters.com/article/amp/idUSMAN5211320080623 "TIMELINE: Pinakamatinding mga sakuna sa barko sa Pilipinas"]'' [[Reuters]]. 06-23-2008.<br>Lahat ay nakuha noong 04-01-2022.</ref><ref>Tingnan ang mga detalye ng [https://www.wrecksite.eu/wreck.aspx?151182 aksidenteng ito] mula sa database ng [[Wrecksite]]. Nakuha noong 04-01-2022.</ref>
* Setyembre 23 – Sinuspinde ng [[Philippine Airlines]] (PAL) ang operasyon nito nang ilang araw simula hatinggabi, ayon sa inanunsyo nito noong Setyembre 17 na "permanenteng" paghinto, bilang resulta ng [[Krisis sa pananalapi sa Asya noong 1997|Krisis sa pananalapi sa Asya]] at aksyong industriyal ng mga unyon nito. Dalawang magkahiwalay na welga ang isinagawa, ng humigit-kumulang 600 piloto noong Hunyo, dahil sa mga paratang ng hindi patas na kasanayan sa paggawa at pagsira sa unyon ng PAL, na nakakaapekto sa mga operasyon ng PAL; at ng halos 2,000 miyembro ng unyon noong Hulyo, kasunod ng pagtanggal sa trabaho noong Hunyo 15 ng humigit-kumulang 5,000 empleyado bilang bahagi ng hakbang nito upang matugunan ang mga pagkalugi sa pananalapi. Gumawa si Pangulong Estrada ng serye ng mga interbensyon sa pagsisikap na malutas ang hindi pagkakaunawaan sa paggawa hanggang sa magkaroon ng ilang kasunduan sa pagitan ng PAL Employees Association at ng pamamahala ng airline. Noong Oktubre 7, bahagyang ipinagpatuloy ng PAL ang operasyon, ayon sa inanunsyo ni Pangulong... Estrada, Setyembre 28. Pinagtibay ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] noong 2016 ang pagtanggal sa trabaho sa 24 na piloto ng PAL, at noong 2018 ang pagtanggal sa trabaho sa humigit-kumulang 1,400 cabin crew.<ref>—''[https://web.archive.org/web/20051109132132/http://www.newsflash.org/199807/hl/hl000791.htm (UNANG PAGSUSURI NG PHNO) "Tapos na ang welga ng PAL, itinigil na ang mga piket"]'' PHNO. 07-26-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000896.htm "NEWSFLASH: Tuluyan nang magsasara ang Philippine Airlines sa susunod na linggo"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401084524/http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000896.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 09-17-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000928.htm "NEWSFLASH: Nalutas na! Muling magbubukas ang PAL sa Oktubre 7"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401084523/http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000928.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 09-28-1998.<br><br>Lahat ay nakuha noong 03-31-2022.</ref><ref>Para sa kaganapang ito:<br>—''[https://www.nytimes.com/1998/09/25/business/international-business-island-nation-loses-a-bridge-as-philippine-airlines-fails.html "INTERNASYONAL NA NEGOSYO; Nawalan ng Tulay ang Bansang Isla Dahil Nabigo ang Philippine Airlines"]'' [[The New York Times]]. 09-25-1998.<br>—''[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-sep-25-fi-26413-story.html "Nakumpiska ang Jet ng Philippine Airline sa LAX"]'' [[Los Angeles Times]]. 09-25-1998.<br>—''[https://web.archive.org/web/20110129083806/http://edition.cnn.com/ASIANOW/time/asia/magazine/1998/981005/philippine_airlines.html "NEGOSYO: Masamang Balitang Ibon"]'' [[Time (magazine)|Time Asia]] isyu ng 10-05-1998.<br><br>Mga kaugnay na pangyayari:<br>—''[https://www.philstar.com/metro/2016/02/05/1550132/sc-upholds-dismissal-pal-pilots-1998-strike/ "Pinagtibay ng SC ang pagtanggal sa mga piloto ng PAL sa welga noong 1998"]'' [[Philstar.com]]. 02-05-2016.<br>—''[https://www.pna.gov.ph/articles/1030102 "Legal na ang pagtanggal sa trabaho ng 1,400 cabin crew ng PAL noong 1998"]'' [[Philippine News Agency]]. 03-26-2018.<br>—''[https://www.abs-cbn.com/insights/08/05/10/pals-labor-woes-then-and-now "Mga problema sa paggawa ng PAL: noon at ngayon"]'' [[Newsbreak (magazine)|Newsbreak]] via [[ABS-CBN News]]. 08-05-2010.<br><br>Para sa mga detalye ng kaso:<br>—''[https://mirror.officialgazette.gov.ph/2009/10/02/fasap-v-philippine-airlines-g-r-no-178083-october-2-2009/ "G.R. No. 178083"]'' (10-02-2009) [[Opisyal na Pahayagan (Pilipinas)|Opisyal na Pahayagan]].<br>—''[https://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/1/63895 "G.R. No. 200088"]'' (02-26-2018) [[Korte Suprema ng Pilipinas|E-Library ng Korte Suprema]].<br><br>Timeline:<br>—''[https://www.philippineairlines.com/AboutUs/HistoryAndMilestone "Kasaysayan at mga Milestone"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160331042455/http://www.philippineairlines.com/AboutUs/HistoryAndMilestone |date=2016-03-31 }}'' Website ng Philippine Airlines.<br><br>Lahat ay nakuha noong 04-01-2022.</ref>
===Oktubre===
* Oktubre 6 – Bumoto ang [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]], 8–5, upang pawalang-sala ang dating [[Unang Ginang ng Pilipinas|Unang Ginang]] [[Imelda Marcos]] at baligtarin ang hatol noong 1993 [[Sandiganbayan]] na nagpapatunay na siya ay pinawalang-sala sa kasong katiwalian kaugnay ng pagtatayo ng [[Philippine General Hospital]].<ref>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000955.htm "NEWSFLASH: Pinawalang-sala si Imelda!"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250926080055/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000955.htm |date=2025-09-26 }}'' PHNO. 10-06-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000959.htm "Pinawalang-sala ng Korte Suprema si Imelda sa 3 batayan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071144/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000959.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 10-07-1998.<br><br>Lahat ay narekober noong 03-31-2022.</ref>
* Oktubre 14 – [[Oktubre 15|15]] – [[Typhoon Zeb|Super typhoon Zeb (''Iliang'')]] ay tumama sa [[Isabela (lalawigan)|Isabela]] at humampas sa Hilagang Luzon pati na rin sa ilang bahagi ng [[Nueva Ecija]] at [[Rizal (lalawigan)|Rizal]]; nagdulot ng malaking pinsala na nagkakahalaga ng humigit-kumulang isang bilyong [[Pilipinas na piso|piso]]; ang naiulat na bilang ng mga namatay ay 83.<ref name="tcZB">—''[https://apnews.com/article/d9a9cdbe1d56dfef8d233fd949dfe968 "2 Namatay sa Bagyong Pilipinas"]'' [[Associated Press|AP News]]. 10-22-1998.<br>—''[http://www.aparchive.com/metadata/youtube/0a7083b07363037ce094c5562ef3a9ab "Pilipinas: Mga Resulta ng Bagyong Bab"]'' AP Archive. 10-24-1998.<br>—''[https://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/201209.stm "Ibinaba ang antas ng Bagyong Bab"]'' [[BBC News]]. 10-26-1998.<br>—''[https://www.typhoon2000.ph/oct98.txt "Buwanang buod ng pandaigdigang bagyong tropikal, Oktubre 1998"]'' Typhoon2000. 1998.<br><br>Lahat ay nakuha noong 04-01-2022.</ref><ref>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000992.htm "Iliang toll: 33 patay, sarado ang mga haywey, binaha ang mga bayan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150606230716/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000992.htm |date=2015-06-06 }}'' PHNO. 10-16-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000995.htm "Bagyong Zeb: Daan-daang kinatatakutang patay, winasak ng Luzon"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071143/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000995.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 10-17-1998.<br><br>Nakuha ang lahat noong 03-31-2022.</ref>
* Oktubre 21 – [[Oktubre 23|23]] – [[Typhoon Babs (1998)|Super typhoon Babs (''Loleng'')]] landfalls sa [[Catanduanes]] at [[Aurora (probinsya)|Aurora]] at mga rampages sa buong [[Metrozon][Central] Luzon at mga lalawigan sa [[Metrozon][Central] Luzon at Luzon. [[Eastern Visayas]], [[Negros]] pati na rin ang [[Baguio]] at ilang bahagi ng [[Ilocos Sur]]; kumpirmadong bilang ng nasawi ay 221; Ang mga pinsala ay nagkakahalaga ng humigit-kumulang [[₱]]3-bilyon sa kabuuan.<ref name="tcZB" /><ref>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001019.htm "Pinsala ng bagyo: Inilabas ang P200-M na pondo para sa kalamidad"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071143/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001019.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 10-23-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001024.htm "Bilang ng namatay sa Babs, 145, at pag-akyat, malawakang pagkawasak"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071144/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001024.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 10-24-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001025.htm "Sinuri ni Erap ang pinsala sa Bicol, nagkaloob ng P50-M para sa rehab ng Catanduanes"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071143/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001025.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 10-25-1998.<br><br>Lahat ay nakuha noong 03-31-2022.</ref>
===Disyembre===
* Disyembre 3 – Isang sunog ang sumira sa pribadong ampunan na ''Bahay Kalinga'', na pinapatakbo ng organisasyon ng kababaihan na ''Asociacion de Damas de Filipinas Inc.'', sa [[Paco, Maynila]], kung saan hindi bababa sa 30 katao ang kumpirmadong patay, karamihan ay mga batang na-admit doon.<ref>{{cite web | url=http://interaksyon.com/article/13880/today-in-history-in-1913-the-association-de-damas-filipinas-was-established | title=NGAYON SA KASAYSAYAN: Noong 1913, itinatag ang Association de Damas Filipinas | publisher=InterAksyon | date=Setyembre 26, 2011 | access-date=Setyembre 26, 2011 | archive-date=Setyembre 27, 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110927054048/http://www.interaksyon.com/article/13880/today-in-history-in-1913-the-association-de-damas-filipinas-was-established | url-status=dead }}</ref><ref>''[http://www.newsflash.org/199812/hl/hl001127.htm "Sunog sa ampunan sa Maynila: 29 patay, 9 nawawala"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181111090549/http://www.newsflash.org/199812/hl/hl001127.htm |date=2018-11-11 }}'' PHNO. 12-04-1998. Nakuha noong 03-31-2022.</ref><ref>—''[https://www.cbsnews.com/news/fire-ravages-manila-orphanage/ "Sinasalanta ng Sunog ang Bahay-ampunan sa Maynila"]'' [[CBS News]]. 12-03-1998.<br>—''[https://www.deseret.com/1998/12/3/19416099/fire-kills-28-in-manila-orphanage "28 ang namatay sa sunog sa bahay-ampunan sa Maynila"]'' [[Associated Press|AP]] (sa pamamagitan ng [[Deseret News]]). 12-03-1998.<br>—''[https://apnews.com/article/396c75acc6903df76563623f53dee481 "Iniimbestigahan ang Sunog sa Bahay-ampunan sa Pilipinas"]'' AP. 12-04-1998.<br><br>Para sa listahan ng mga kaugnay na sakuna:<br>—''[https://www.esquiremag.ph/culture/the-7-deadliest-fires-in-the-philippines-in-the-last-50-years-a1729-20180327-lfrm "Ang 7 Pinaka-Nakamamatay na Sunog sa Pilipinas sa Huling 50 Taon"]'' [[Esquire (magazine)|Esquire Philippines]]. 03-27-2018.<br><br>Lahat ay nakuha noong 04-01-2022.</ref>
* Disyembre 18 – Isang engkwentro sa pagitan ng pinuno ng [[Abu Sayyaf]] at ng pinaka-pinaghahanap na bandido ng bansa, si [[Abdurajak Janjalani]], kasama ang 20 rebelde, at ang 12-miyembrong pwersa ng gobyerno, ang naganap sa [[Lamitan, Basilan]]; Si Janjalani at dalawa sa kanyang mga tauhan ay napatay, habang dalawang tauhan ng gobyerno ang napatay at dalawa ang naiulat na nawawala.<ref name="dASG">''[http://www.newsflash.org/199812/ht/ht000620.htm "Hepe ng Abu Sayyaf, pampublikong kaaway bilang 1, napatay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071142/http://www.newsflash.org/199812/ht/ht000620.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 12-19-1998. Nakuha noong 03-31-2022.</ref>
* Disyembre 30 – Ang [[Valenzuela, Metro Manila|Valenzuela]] ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa [[Metro Manila]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8526''.<ref>{{Banggitin ang web|title=Modernong Kasaysayan|url=https://www.valenzuela.gov.ph/the_city/history|url-status=live|access-date=Pebrero 15, 2022|website=Tayo na, Valenzuela!|archive-url=https://web.archive.org/web/20170127171330/http://www.valenzuela.gov.ph:80/the_city/history |archive-date=2017-01-27 }}</ref>
==Palakasan==
* [[Enero 17]] – Nakamit ng [[Stag Pale Pilseners|Tanduay Gold Rhum Masters]] ang kanilang ika-6 na titulo sa PBL matapos nilang manalo laban sa Laro 5 ng 1998 ng mga Wakas ng Kopa ng Lahat-Pilipino, 82–76.
* [[Marso 7]] – Ang mga laro sa inagurasyon ng [[Samahan ng Basketbol ng Metropolitano]] ay ginanap sa Don Narciso Ramos Sports Complex sa Lingayen, Pangasinan.
* [[Mayo 8]] – Nabawi ng [[Alaska Milkmen]] ang korona ng [[Mga Wakas ng Kopa ng Lahat-Pilipino]] sa pamamagitan ng 4-3 na panalo sa serye laban sa [[Mga beermen ng San Miguel]] at naulit bilang magkasunod na titulo, kung saan napanalunan ng Alaska ang kanilang ika-8 titulo sa PBA.
* [[Hulyo 6]] – Kinoronahan ang Tanduay Centennial Rhum Masters bilang kampeon ng PBL Basketball ng 1998 Yakult PBL Centennial Cup matapos talunin ang Batang Red Bull sa Game 3 ng serye ng finals, 71–65. at sinira rin ang ikapitong tagtuyot nito sa titulo.
* [[Agosto 14]] – Napanalunan ng [[Alaska Milkmen]] ang kanilang ika-9 na sunod-sunod na titulo sa PBA, tinalo ang [[Mga beermen ng San Miguel]] sa pangalawang pagkakataon sa season, na nanalo sa anim na laro.
* [[Oktubre 6]] – Napanalunan ng [[Mga Kaibigan sa Teleponong Pang-mobile]] ang titulo sa PBA Centennial Cup, matapos talunin ang Formula Shell Super Unleaded sa obertaym, 67–66.
* [[Oktubre 31]] – Nanalo ang [[Mga dragon ng Pampanga]] bilang unang kampeon ng MBA, laban sa [[Mga Tagahampas sa Negros]] sa iskor na 4–1. Nakuha ng Dragons ang unang pambansang kampeonato ng MBA.
* [[Disyembre 6]]–[[Disyembre 20|20]] – Ang '''[[Pilipinas]]''' ay lumalahok sa [[Mga Larong Asyano noong 1998]] na ginanap sa [[Bangkok]], [[Thailand]] Ang bansa ay nasa ika-21 pwesto na may isang gintong medalya, limang pilak na medalya at 12 tansong medalya na may kabuuang 18 medalya sa kabuuan.<ref>[http://www.ocasia.org/13AG.asp 1998 Asian Games medal tally] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090213172322/http://ocasia.org/13AG.asp |date=2009-02-13 }}</ref>
* [[Disyembre 9]] – Nakuha ng Formula Shell Super Unleaded ang kanilang ikatlong titulo sa PBA at ang kanilang una sa loob ng anim na taon, na may 4–3 na tagumpay sa serye laban sa [[Mga Kaibigan sa Teleponong Pang-mobile]].
==Kapanganakan==
* Enero 4 - [[Liza Soberano]], aktres
* Enero 10 - Ayra Mariano, aktres
* Pebrero 3 - James Teng, aktor
* Pebrero 16 - Jack Reid, aktor at modelo
* Pebrero 24 - Mariel Pamintuan, aktres
* Marso 27 - BJ Forbes, aktor
* Marso 30 - [[Janella Salvador]], aktres
* Abril 16 - Paul Salas, aktor
* [[Mayo 4]] – Camille Trinidad, vlogger
* [[Mayo 15]]:
** [[Kokoy de Santos]], aktor, mang-aawit, mananayaw at [[modelong pangkomersyo]]
** Chloe Isleta, manlalangoy
* [[Mayo 18]] – [[Eunice Lagusad]], aktres at vlogger
* [[Mayo 22]]:
** [[Kath Arado]], manlalaro ng volleyball
** Jai Asuncion, vlogger
* [[Mayo 25]] – [[Ricci Rivero]], aktor at basketball player
* [[Mayo 26]] – [[Pinoy Big Brother: Otso|Wealand Ferrer]]
* Mayo 27 - Sachzna Laparan, modelo at aktres
* [[Mayo 28]] – [[Luis Gabriel Moreno]], archer at medalist sa Youth Olympic Games
* [[Mayo 29]] – Riva Quenery, aktres, vlogger, mang-aawit at mananayaw
* [[Hunyo 3]] – [[Markus Paterson]], aktor
* [[Hunyo 22]] – [[Maureen Wroblewitz]], nagwagi ng ''[[Asia's Next Top Model (season 5)|Asia's Next Top Model]]'' at co-host sa TV
* [[Hulyo 7]] – [[Tots Carlos]], manlalaro ng volleyball
* [[Hulyo 16]] – [[Carlo Paalam]], boksingero
* [[Hulyo 25]] – [[Paolo Gumabao]], aktor at modelo
* [[Hulyo 27]] – [[Javi Gómez de Liaño]], manlalaro ng basketball
* Agosto 1 – Barbie Imperial, aktres at mananayaw
* [[Agosto 4]] – Jayzam Manabat, vlogger
* [[Agosto 11]] – Claire Castro, artista
* [[Agosto 12]] – Ron Angeles, aktor at modelo
* [[Agosto 17]] – [[Gel Cayuna]], volleyball player
* Agosto 19 - Ella Guevara, aktres
* Agosto 21 - Prince Villanueva, aktor
* Agosto 24 - [[Sofia Andres]], aktres
* [[Agosto 27]] – Mikylla Ramirez, aktres
* [[Setyembre 1]] – [[Pinoy Big Brother: Otso|Argel Saycon]], aktor
* [[Setyembre 2]] – [[Dwight Ramos]], manlalaro ng basketbol
* [[Setyembre 6]] – [[Angel Guardian]], aktres
* [[Setyembre 9]] - Kaniel Magsino, Instagram star at dancer
* [[Setyembre 19]] – Lloyd Agustin, aktor
* Setyembre 21 - [[Miguel Tanfelix]], aktor
* Oktubre 1 - Ryle Paolo Santiago, aktor, miyembro ng Hashtags
* Oktubre 10 - [[Nash Aguas]], aktor
* [[Oktubre 24]] – Daniel "Tugue Zombie" Oke, tagalikha ng nilalaman na ipinanganak sa Nigeria
* Nobyembre 10:
** [[Claudine Co]], mang-aawit at influencer
** Renz Valerio, aktor
* Nobyembre 11 - Carlo Lacana, aktor
* [[Nobyembre 22]] – [[Jane de Leon]], aktres
* [[Nobyembre 28]] – [[Jeremias Lisbo]], aktor
* [[Nobyembre 30]] – Kim Perez, aktor at modelo
* Disyembre 2 - [[Gabbi Garcia]], aktres at endorser
* Disyembre 9 - Mika Dela Cruz, aktres
* Disyembre 26 - Ashley Ortega, aktres
* Disyembre 28 - Aaron Junatas, aktor
==Kamatayan==
* [[Enero 9]] – [[Charito Solis]], aktres (ipinanganak 1935)
* [[Pebrero 6]] – [[Miguel Rodriguez]], aktor at modelo (ipinanganak 1961)
* [[Abril]] – [[Pancho Magalona]], aktor (ipinanganak 1921)
* [[Hunyo 11]] – [[Leopoldo Salcedo]], aktor (ipinanganak 1912)
==Mga sanggunian==
{{Taon sa Pilipinas}}
{{stub|Taon}}
[[Kategorya:1998]]
n36ve6psspo012xysh0iytbcc2lgnq9
2220294
2220293
2026-08-13T09:25:45Z
~2026-43982-52
165113
/* Oktubre */
2220294
wikitext
text/x-wiki
Ang '''1998 sa Pilipinas''' ay mga pangyayaring mahalaga sa Pilipinas sa taong 1998.
== Mga Nanunungkulan ==
* '''[[President of the Philippines|Pangulo]]:''' [[Fidel V. Ramos]] ([[Lakas–CMD|Lakas]]) <small>(Hanggang Hunyo 30)</small>; [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]]) <small>(Simula Hunyo 30)</small>
* '''[[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]:''' [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]]) <small>(Hanggang Hunyo 30)</small>; [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ([[Lakas–CMD|Lakas]]) <small>(Simula Hunyo 30)</small>
* [[Senate of the Philippines|'''Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)''']]''':''' [[Neptali Gonzales]]
* '''[[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]:''' [[Jose de Venecia]]
* '''[[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]:''' [[Andres Narvasa]]
* '''[[Philippine Congress|Kongreso]]:''' [[Ika-10 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-10 na Kongreso]] <small>(Hanggang Hunyo 5)</small>; [[Ika-11 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-11 na Kongreso]] <small>(Simula Hulyo 27)</small>
== Kaganapan ==
===Enero===
* Iniutos ng [[Autonomous Region in Muslim Mindanao]] acting governor na si Guimid Matalam ang 60-araw na suspensyon kay [[Gobernador ng Lanao del Sur|gobernador ng Lanao del Sur]] Mahid Mutilan sa maraming kaso. Inutusan ng [[Manila]] [[Regional Trial Court]] (RTC) na arestuhin si Mutilan dahil sa ilegal na recruitment.<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Enero 1, 1998 |title=Muling sinuspinde ang gobernador ng Lanao del Sur |url=http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000180.htm |work=Philippine Headline News Online (PHNO) |url-status=dead |archive-url= |archive-date= |access-date=Marso 25, 2023}}</ref>
* Pumirma ang Tribal Communities Association of the Philippines ng limang kasunduan sa mga asosasyon ng mga katutubong negosyante sa Canada, bahagi ng 27 kasunduan sa negosyo na nilagdaan sa pagitan ng Pilipinas at [[Canada]]. Saklaw nito ang eksplorasyon ng mineral, pagpapaunlad ng isang plantasyon ng [[abaca]], paggawa ng isang [[fireboard]], at pag-install ng dalawang pasilidad ng komunikasyon.<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Enero 2, 1998 |title=RP, Pumirma ang mga tribo ng Canada ng mga proyektong nagkakahalaga ng $469-M |url=http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000183.htm |work=PHNO |url-status=dead |archive-url= |archive-date= |access-date=Marso 25, 2023}}</ref>
* Ang [[Olongapo]] RTC, na kumikilos batay sa isang reklamo ng isang kumpanya ng [[Subic Freeport]], ay naglabas ng isang [[temporary restraining order]] na nagpapahinto sa pagpapatupad ng ''Executive Order No. 444'' na nagdulot ng limitadong operasyon at pagbaba ng kita ng [[duty-free shop]]s sa [[Clark Freeport at Special Economic Zone|Clark]] at Subic.<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Enero 8, 1998 |title=Tagumpay sa Korte para sa mga tindahang walang duty |url=http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000192.htm |work=PHNO |url-status=dead |archive-url= |archive-date= |access-date=Marso 25, 2023}}</ref>
* Nag-utos ang pambansang pamahalaan ng [[moratorium]] sa mga aktibidad sa pagmimina sa Mount Diwalwal sa [[Monkayo]], [[Davao del Norte]].<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Enero 9, 1998 |title=Ipinatigil ang pagmimina sa Davao |url=http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000195.htm |work=PHNO |url-status=dead |archive-url= |archive-date= |access-date=Marso 25, 2023}}</ref>
* Nagsimula ang isang pagtatalo sa [[Alkalde ng Pasay|pagka-alkalde sa Pasay]], na kinasasangkutan ni [[Pablo Cuneta]], na bumalik mula sa medical leave, at ng bise alkalde na si [[Wenceslao Trinidad|Peewee Trinidad]], na nanunungkulan bilang acting capacity na tumangging umalis sa pwesto. Sinasabi ng [[Kagawaran ng Interyor at Pamahalaang Lokal]] na ang alitan ay "una sa uri nito."<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Enero 26, 1998 |title=Aayusin ng Korte ang alitan sa pagitan ng alkalde ng Pasay |url=http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000227.htm |work=PHNO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20000519054019/http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000227.htm |archive-date=Mayo 19, 2000 |access-date=Marso 25, 2023}}</ref>
* Enero 28 – Binihag ng mga armado ang hindi bababa sa 400 mga bata at mga guro sa loob ng ilang oras, sa isang mababang paaralan sa [[Maynila]].
===Pebrero===
* Pebrero 2 – Bumagsak ang ''Cebu Pacific Flight 387'' sa mga dalisdis ng Bundok Sumagaya sa [[Claveria, Misamis Oriental]], 104 pasahero ang namatay.
* Pebrero 11 – Ang Talisay ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng Negros Occidental sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8489''.
* Pebrero 14 – Ang katayuan ng [[Santiago, Isabela|Santiago]] bilang isang lungsod na bahagi ng lalawigan ay ibinaba sa pamamagitan ng pagsasabatas ng ''Republic Act 8528'' na nag-amyenda sa ilang seksyon ng ''Republic Act 7720'' tungo sa isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Isabela (lalawigan)|Isabela]].
* Pebrero 23 – Nilagdaan na ang ''Batas Republika 8535'' na lumilikha sa Lungsod ng [[Novaliches]].<ref>{{Banggitin ang balita|last=Samonte|first=Severino|petsa=Setyembre 12, 2020|title=Pagtaas ng bilang ng mga lungsod sa Pilipinas mula 60 noong 1987 patungong 146 noong 2020 traced|work=Philippine News Agency|url=https://www.pna.gov.ph/articles/1115219|access-date=Oktubre 22, 2021}}</ref>
* Huling bahagi ng Pebrero hanggang unang bahagi ng Marso – Isang pagsiklab ng malaria sa dalawang isla sa [[Siasi, Sulu]] ang nagdulot ng naiulat na pagkamatay ng mahigit 140 residente.<ref>—''[http://www.newsflash.org/199803/ht/ht000281.htm "149 patay sa pagsiklab ng malaria sa Sulu"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401144937/http://www.newsflash.org/199803/ht/ht000281.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 03-01-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199803/hl/hl000511.htm "Bumaba sa 140 ang bilang ng mga namatay sa malaria, tigdas ang susunod"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401144937/http://www.newsflash.org/199803/hl/hl000511.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 03-04-1998.<br><br>Lahat ay nakuha noong 03-31-2022.</ref>
* Marso 8 – Ang [[Compostela Valley]], ay itinatag bilang ika-78 lalawigan, sa pamamagitan ng [[Batas Republika ng Pilipinas|Batas Republika]] Bilang 8470.
* Marso 14 – Ang [[Passi, Iloilo|Passi]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Iloilo]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8469''.
* Marso 20 – Ang [[San Fernando, La Union|San Fernando]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[La Union]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8509''.
* Marso 21
** Ang [[Calapan]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Oriental Mindoro]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8475''.
**Ang [[Urdaneta, Pangasinan|Urdaneta]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Pangasinan]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8480''.<ref>{{Cite web|title=Kasaysayan ng Lungsod ng Urdaneta|url=https://urdaneta-city.gov.ph/|url-status=live|access-date=Pebrero 15, 2022|website=Lungsod ng Urdaneta|archive-url=https://web.archive.org/web/20010417042105/http://www.urdaneta-city.gov.ph:80/ |archive-date=2001-04-17 }}</ref>
**Ang [[Victorias]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Negros Occidental]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8488''.
* Marso 22
**Ang [[Kidapawan]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Cotabato]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8500''.<ref>{{Banggitin ang web|title=Historical Origin|url=https://www.kidapawancity.gov.ph/historical-origin/|url-status=live|access-date=Pebrero 15, 2022|website=City of Kidapawan|archive-url=https://web.archive.org/web/20200928035457/https://www.kidapawancity.gov.ph/historical-origin/ |archive-date=2020-09-28 }}</ref>
**Ang [[Malaybalay]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Bukidnon]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8490''.<ref>{{Banggitin web|title=KASAYSAYAN NG KASAYSAYAN|url=https://malaybalaycity.gov.ph/malaybalay-dev/historical-background/|url-status=live|access-date=Pebrero 15, 2022|website=ANG PAMAHALAANG LUNGSOD NG MALAYBALAY {{!}} OPISYAL NA WEBSITE|archive-url=https://web.archive.org/web/20200713070800/http://malaybalaycity.gov.ph/malaybalay-dev/historical-background/ |archive-date=2020-07-13 }}</ref>
**[[Parañaque]] ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa [[Metro Manila]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng Republic Act 8507 na inaprubahan noong Pebrero 13.
===Abril===
* Abril 4 – Ang [[Antipolo]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Rizal (lalawigan)|Rizal]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8508''.
* Abril 19 – Ang [[Lungsod ng Tarlac|Tarlac]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Tarlac]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8593''.
===Mayo===
* [[Mayo 11]] – [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas, 1998|Halalang pampanguluhan sa Pilipinas, 1998]].
* Mayo 16 – Isang sunog ang tumupok sa [[Lung Center of the Philippines]], kung saan hindi bababa sa 22 pasyente ang namatay, pati na rin ang katabing [[National Kidney and Transplant Institute]], sa [[Lungsod Quezon]].<ref>''[http://www.newsflash.org/199805/hl/hl000671.htm "22 ang namatay sa sunog sa Lung Center, pinaghihinalaan ang arson"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220402153842/http://www.newsflash.org/199805/hl/hl000671.htm |date=2022-04-02 }}'' PHNO. 05-17-1998. Nakuha noong 04-01-2022.</ref><ref>—''[http://www.aparchive.com/metadata/youtube/3cf7187968bd1baaf3c8941c19f4a31e "Pilipinas: Maynila: 8 pasyente ang namatay sa sunog sa ospital"]'' [[Associated Press|AP Archive]]. 05-16-1998.<br>—''[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-may-17-mn-50821-story.html "10 ang namatay sa sunog sa ospital sa Pilipinas"]'' [[Associated Press|AP]] (sa pamamagitan ng [[Los Angeles Times]]). 05-17-1998.<br>—''[https://kahimyang.com/kauswagan/articles/1802/today-in-philippine-history-may-16-1998-a-fire-swept-through-the-lung-center-of-the-philippines-killing-25-people "Mayo 16, 1998: isang sunog ang sumiklab sa Lung Center of the Philippines na ikinamatay ng 25 katao"]'' Ang Proyektong Kahimyang.<br><br>Lahat ay nakuha noong 04-01-2022.</ref>
===Hunyo===
* Hunyo 6 – Si Carmela Arcolas–Gamboa ng [[Negros Occidental]], ay kinoronahan bilang Miss Philippines Centennial noong 1998.
* [[Hunyo 12]] – Ipinagdiriwang ang Sentenaryo ng Kalayaan o ang Ika-100 Anibersaryo ng [[Araw ng Kalayaan]] ng [[Pilipinas]] mula sa [[Espanya]].
* Hunyo 30 – Nanumpa si dating [[Pangalawang Pangulo ng Pilipinas|Pangalawang Pangulo]] [[Joseph Estrada]] bilang [[Talaan ng mga Pangulo ng Pilipinas|ika-13]] [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] ng Pilipinas.
===Hulyo===
* Unang bahagi ng Hulyo – Iniulat ng [[Kagawaran ng Agrikultura (Pilipinas)|Kagawaran ng Agrikultura]] na ang tagtuyot at paglaganap ng peste sa mga pananim sa rehiyon ng [[Timog Mindanao]] sa pagitan ng Nobyembre 1997 at Hunyo 1998 ay nakaapekto sa humigit-kumulang 254,000 ektarya ng mga lupang sakahan, at sumira sa 360,037 metrikong tonelada ng mga pananim na nagkakahalaga ng hindi bababa sa {{Philippine peso|2}}-bilyon; Ang mga lupang tinatamnan ng palay at mais ang lubhang napinsala.<ref>''[http://www.newsflash.org/199807/ht/ht000445.htm "Pagkatapos ng tagtuyot: baha, mga pagkamatay sa Mindanao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401084524/http://www.newsflash.org/199807/ht/ht000445.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 07-09-1998. Nakuha noong 03-31-2022.</ref>
===Setyembre===
* Setyembre 18 – Lumubog sa dagat malapit sa [[Fortune Island (Philippines)|Fortune Island]], [[Nasugbu, Batangas]] ang pampasaherong lantsa na ''[[MV Princess of the Orient]]'', na tinatahak ang rutang Maynila-Cebu sa kasagsagan ng [[Typhoon Vicki (1998)|Typhoon Vicki (''Gading'')]], sa [[Fortune Island (Philippines)|Fortune Island]], [[Nasugbu, Batangas]]; 150 ang naiulat na patay o nawawala.<ref>—''[http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000899.htm "NEWSFLASH: Lumubog ang barkong patungong Cebu, nawawala ang mga pasahero"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401084523/http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000899.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 09-19-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000904.htm "54 ang patay, 75 ang nawawala pa rin sa sakuna sa Sulpicio"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401084523/http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000904.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 09-21-1998.<br><br>Lahat ay nakuha noong 03-31-2022.</ref><ref>—''[https://www.nytimes.com/1998/09/20/world/23-dead-many-missing-in-manila-ferry-sinking.html "23 Patay, Marami ang Nawawala sa Paglubog ng Ferry ng Maynila"]'' [[Associated Press|AP]] (via [[The New York Times]]). 09-20-1998.<br>—''[https://safety4sea.com/cm-princess-of-the-orient-erroneous-maneuvering-leads-to-deadly-sinking/ "Prinsesa ng Silangan: Ang maling pagmamaniobra ay humantong sa nakamamatay na paglubog"]'' Safety4Sea. 12-10-2019.<br><br>Para sa timeline ng mga kaugnay na aksidente:<br>—''[https://mobile.reuters.com/article/amp/idUSMAN5211320080623 "TIMELINE: Pinakamatinding mga sakuna sa barko sa Pilipinas"]'' [[Reuters]]. 06-23-2008.<br>Lahat ay nakuha noong 04-01-2022.</ref><ref>Tingnan ang mga detalye ng [https://www.wrecksite.eu/wreck.aspx?151182 aksidenteng ito] mula sa database ng [[Wrecksite]]. Nakuha noong 04-01-2022.</ref>
* Setyembre 23 – Sinuspinde ng [[Philippine Airlines]] (PAL) ang operasyon nito nang ilang araw simula hatinggabi, ayon sa inanunsyo nito noong Setyembre 17 na "permanenteng" paghinto, bilang resulta ng [[Krisis sa pananalapi sa Asya noong 1997|Krisis sa pananalapi sa Asya]] at aksyong industriyal ng mga unyon nito. Dalawang magkahiwalay na welga ang isinagawa, ng humigit-kumulang 600 piloto noong Hunyo, dahil sa mga paratang ng hindi patas na kasanayan sa paggawa at pagsira sa unyon ng PAL, na nakakaapekto sa mga operasyon ng PAL; at ng halos 2,000 miyembro ng unyon noong Hulyo, kasunod ng pagtanggal sa trabaho noong Hunyo 15 ng humigit-kumulang 5,000 empleyado bilang bahagi ng hakbang nito upang matugunan ang mga pagkalugi sa pananalapi. Gumawa si Pangulong Estrada ng serye ng mga interbensyon sa pagsisikap na malutas ang hindi pagkakaunawaan sa paggawa hanggang sa magkaroon ng ilang kasunduan sa pagitan ng PAL Employees Association at ng pamamahala ng airline. Noong Oktubre 7, bahagyang ipinagpatuloy ng PAL ang operasyon, ayon sa inanunsyo ni Pangulong... Estrada, Setyembre 28. Pinagtibay ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] noong 2016 ang pagtanggal sa trabaho sa 24 na piloto ng PAL, at noong 2018 ang pagtanggal sa trabaho sa humigit-kumulang 1,400 cabin crew.<ref>—''[https://web.archive.org/web/20051109132132/http://www.newsflash.org/199807/hl/hl000791.htm (UNANG PAGSUSURI NG PHNO) "Tapos na ang welga ng PAL, itinigil na ang mga piket"]'' PHNO. 07-26-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000896.htm "NEWSFLASH: Tuluyan nang magsasara ang Philippine Airlines sa susunod na linggo"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401084524/http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000896.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 09-17-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000928.htm "NEWSFLASH: Nalutas na! Muling magbubukas ang PAL sa Oktubre 7"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401084523/http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000928.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 09-28-1998.<br><br>Lahat ay nakuha noong 03-31-2022.</ref><ref>Para sa kaganapang ito:<br>—''[https://www.nytimes.com/1998/09/25/business/international-business-island-nation-loses-a-bridge-as-philippine-airlines-fails.html "INTERNASYONAL NA NEGOSYO; Nawalan ng Tulay ang Bansang Isla Dahil Nabigo ang Philippine Airlines"]'' [[The New York Times]]. 09-25-1998.<br>—''[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-sep-25-fi-26413-story.html "Nakumpiska ang Jet ng Philippine Airline sa LAX"]'' [[Los Angeles Times]]. 09-25-1998.<br>—''[https://web.archive.org/web/20110129083806/http://edition.cnn.com/ASIANOW/time/asia/magazine/1998/981005/philippine_airlines.html "NEGOSYO: Masamang Balitang Ibon"]'' [[Time (magazine)|Time Asia]] isyu ng 10-05-1998.<br><br>Mga kaugnay na pangyayari:<br>—''[https://www.philstar.com/metro/2016/02/05/1550132/sc-upholds-dismissal-pal-pilots-1998-strike/ "Pinagtibay ng SC ang pagtanggal sa mga piloto ng PAL sa welga noong 1998"]'' [[Philstar.com]]. 02-05-2016.<br>—''[https://www.pna.gov.ph/articles/1030102 "Legal na ang pagtanggal sa trabaho ng 1,400 cabin crew ng PAL noong 1998"]'' [[Philippine News Agency]]. 03-26-2018.<br>—''[https://www.abs-cbn.com/insights/08/05/10/pals-labor-woes-then-and-now "Mga problema sa paggawa ng PAL: noon at ngayon"]'' [[Newsbreak (magazine)|Newsbreak]] via [[ABS-CBN News]]. 08-05-2010.<br><br>Para sa mga detalye ng kaso:<br>—''[https://mirror.officialgazette.gov.ph/2009/10/02/fasap-v-philippine-airlines-g-r-no-178083-october-2-2009/ "G.R. No. 178083"]'' (10-02-2009) [[Opisyal na Pahayagan (Pilipinas)|Opisyal na Pahayagan]].<br>—''[https://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/1/63895 "G.R. No. 200088"]'' (02-26-2018) [[Korte Suprema ng Pilipinas|E-Library ng Korte Suprema]].<br><br>Timeline:<br>—''[https://www.philippineairlines.com/AboutUs/HistoryAndMilestone "Kasaysayan at mga Milestone"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160331042455/http://www.philippineairlines.com/AboutUs/HistoryAndMilestone |date=2016-03-31 }}'' Website ng Philippine Airlines.<br><br>Lahat ay nakuha noong 04-01-2022.</ref>
===Oktubre===
* Oktubre 6 – Bumoto ang [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]], 8–5, upang pawalang-sala ang dating [[Unang Ginang ng Pilipinas|Unang Ginang]] [[Imelda Marcos]] at baligtarin ang hatol noong 1993 [[Sandiganbayan]] na nagpapatunay na siya ay pinawalang-sala sa kasong katiwalian kaugnay ng pagtatayo ng [[Philippine General Hospital]].<ref>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000955.htm "NEWSFLASH: Pinawalang-sala si Imelda!"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250926080055/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000955.htm |date=2025-09-26 }}'' PHNO. 10-06-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000959.htm "Pinawalang-sala ng Korte Suprema si Imelda sa 3 batayan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071144/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000959.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 10-07-1998.<br><br>Lahat ay narekober noong 03-31-2022.</ref>
* Oktubre 14 – [[Oktubre 15|15]] – [[Typhoon Zeb|Super typhoon Zeb (''Iliang'')]] ay tumama sa [[Isabela (lalawigan)|Isabela]] at humampas sa Hilagang Luzon pati na rin sa ilang bahagi ng [[Nueva Ecija]] at [[Rizal (lalawigan)|Rizal]]; nagdulot ng malaking pinsala na nagkakahalaga ng humigit-kumulang isang bilyong [[Pilipinas na piso|piso]]; ang naiulat na bilang ng mga namatay ay 83.<ref name="tcZB">—''[https://apnews.com/article/d9a9cdbe1d56dfef8d233fd949dfe968 "2 Namatay sa Bagyong Pilipinas"]'' [[Associated Press|AP News]]. 10-22-1998.<br>—''[http://www.aparchive.com/metadata/youtube/0a7083b07363037ce094c5562ef3a9ab "Pilipinas: Mga Resulta ng Bagyong Bab"]'' AP Archive. 10-24-1998.<br>—''[https://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/201209.stm "Ibinaba ang antas ng Bagyong Bab"]'' [[BBC News]]. 10-26-1998.<br>—''[https://www.typhoon2000.ph/oct98.txt "Buwanang buod ng pandaigdigang bagyong tropikal, Oktubre 1998"]'' Typhoon2000. 1998.<br><br>Lahat ay nakuha noong 04-01-2022.</ref><ref>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000992.htm "Iliang toll: 33 patay, sarado ang mga haywey, binaha ang mga bayan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150606230716/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000992.htm |date=2015-06-06 }}'' PHNO. 10-16-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000995.htm "Bagyong Zeb: Daan-daang kinatatakutang patay, winasak ng Luzon"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071143/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000995.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 10-17-1998.<br><br>Nakuha ang lahat noong 03-31-2022.</ref>
* Oktubre 21 – [[Oktubre 23|23]] – [[Bagyong Loleng|Super typhoon Babs (''Loleng'')]] landfalls sa [[Catanduanes]] at [[Aurora (probinsya)|Aurora]] at mga rampages sa buong [[Metrozon][Central] Luzon at mga lalawigan sa [[Metrozon][Central] Luzon at Luzon. [[Eastern Visayas]], [[Negros]] pati na rin ang [[Baguio]] at ilang bahagi ng [[Ilocos Sur]]; kumpirmadong bilang ng nasawi ay 221; Ang mga pinsala ay nagkakahalaga ng humigit-kumulang [[₱]]3-bilyon sa kabuuan.<ref name="tcZB" /><ref>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001019.htm "Pinsala ng bagyo: Inilabas ang P200-M na pondo para sa kalamidad"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071143/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001019.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 10-23-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001024.htm "Bilang ng namatay sa Babs, 145, at pag-akyat, malawakang pagkawasak"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071144/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001024.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 10-24-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001025.htm "Sinuri ni Erap ang pinsala sa Bicol, nagkaloob ng P50-M para sa rehab ng Catanduanes"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071143/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001025.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 10-25-1998.<br><br>Lahat ay nakuha noong 03-31-2022.</ref>
===Disyembre===
* Disyembre 3 – Isang sunog ang sumira sa pribadong ampunan na ''Bahay Kalinga'', na pinapatakbo ng organisasyon ng kababaihan na ''Asociacion de Damas de Filipinas Inc.'', sa [[Paco, Maynila]], kung saan hindi bababa sa 30 katao ang kumpirmadong patay, karamihan ay mga batang na-admit doon.<ref>{{cite web | url=http://interaksyon.com/article/13880/today-in-history-in-1913-the-association-de-damas-filipinas-was-established | title=NGAYON SA KASAYSAYAN: Noong 1913, itinatag ang Association de Damas Filipinas | publisher=InterAksyon | date=Setyembre 26, 2011 | access-date=Setyembre 26, 2011 | archive-date=Setyembre 27, 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110927054048/http://www.interaksyon.com/article/13880/today-in-history-in-1913-the-association-de-damas-filipinas-was-established | url-status=dead }}</ref><ref>''[http://www.newsflash.org/199812/hl/hl001127.htm "Sunog sa ampunan sa Maynila: 29 patay, 9 nawawala"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181111090549/http://www.newsflash.org/199812/hl/hl001127.htm |date=2018-11-11 }}'' PHNO. 12-04-1998. Nakuha noong 03-31-2022.</ref><ref>—''[https://www.cbsnews.com/news/fire-ravages-manila-orphanage/ "Sinasalanta ng Sunog ang Bahay-ampunan sa Maynila"]'' [[CBS News]]. 12-03-1998.<br>—''[https://www.deseret.com/1998/12/3/19416099/fire-kills-28-in-manila-orphanage "28 ang namatay sa sunog sa bahay-ampunan sa Maynila"]'' [[Associated Press|AP]] (sa pamamagitan ng [[Deseret News]]). 12-03-1998.<br>—''[https://apnews.com/article/396c75acc6903df76563623f53dee481 "Iniimbestigahan ang Sunog sa Bahay-ampunan sa Pilipinas"]'' AP. 12-04-1998.<br><br>Para sa listahan ng mga kaugnay na sakuna:<br>—''[https://www.esquiremag.ph/culture/the-7-deadliest-fires-in-the-philippines-in-the-last-50-years-a1729-20180327-lfrm "Ang 7 Pinaka-Nakamamatay na Sunog sa Pilipinas sa Huling 50 Taon"]'' [[Esquire (magazine)|Esquire Philippines]]. 03-27-2018.<br><br>Lahat ay nakuha noong 04-01-2022.</ref>
* Disyembre 18 – Isang engkwentro sa pagitan ng pinuno ng [[Abu Sayyaf]] at ng pinaka-pinaghahanap na bandido ng bansa, si [[Abdurajak Janjalani]], kasama ang 20 rebelde, at ang 12-miyembrong pwersa ng gobyerno, ang naganap sa [[Lamitan, Basilan]]; Si Janjalani at dalawa sa kanyang mga tauhan ay napatay, habang dalawang tauhan ng gobyerno ang napatay at dalawa ang naiulat na nawawala.<ref name="dASG">''[http://www.newsflash.org/199812/ht/ht000620.htm "Hepe ng Abu Sayyaf, pampublikong kaaway bilang 1, napatay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071142/http://www.newsflash.org/199812/ht/ht000620.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 12-19-1998. Nakuha noong 03-31-2022.</ref>
* Disyembre 30 – Ang [[Valenzuela, Metro Manila|Valenzuela]] ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa [[Metro Manila]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8526''.<ref>{{Banggitin ang web|title=Modernong Kasaysayan|url=https://www.valenzuela.gov.ph/the_city/history|url-status=live|access-date=Pebrero 15, 2022|website=Tayo na, Valenzuela!|archive-url=https://web.archive.org/web/20170127171330/http://www.valenzuela.gov.ph:80/the_city/history |archive-date=2017-01-27 }}</ref>
==Palakasan==
* [[Enero 17]] – Nakamit ng [[Stag Pale Pilseners|Tanduay Gold Rhum Masters]] ang kanilang ika-6 na titulo sa PBL matapos nilang manalo laban sa Laro 5 ng 1998 ng mga Wakas ng Kopa ng Lahat-Pilipino, 82–76.
* [[Marso 7]] – Ang mga laro sa inagurasyon ng [[Samahan ng Basketbol ng Metropolitano]] ay ginanap sa Don Narciso Ramos Sports Complex sa Lingayen, Pangasinan.
* [[Mayo 8]] – Nabawi ng [[Alaska Milkmen]] ang korona ng [[Mga Wakas ng Kopa ng Lahat-Pilipino]] sa pamamagitan ng 4-3 na panalo sa serye laban sa [[Mga beermen ng San Miguel]] at naulit bilang magkasunod na titulo, kung saan napanalunan ng Alaska ang kanilang ika-8 titulo sa PBA.
* [[Hulyo 6]] – Kinoronahan ang Tanduay Centennial Rhum Masters bilang kampeon ng PBL Basketball ng 1998 Yakult PBL Centennial Cup matapos talunin ang Batang Red Bull sa Game 3 ng serye ng finals, 71–65. at sinira rin ang ikapitong tagtuyot nito sa titulo.
* [[Agosto 14]] – Napanalunan ng [[Alaska Milkmen]] ang kanilang ika-9 na sunod-sunod na titulo sa PBA, tinalo ang [[Mga beermen ng San Miguel]] sa pangalawang pagkakataon sa season, na nanalo sa anim na laro.
* [[Oktubre 6]] – Napanalunan ng [[Mga Kaibigan sa Teleponong Pang-mobile]] ang titulo sa PBA Centennial Cup, matapos talunin ang Formula Shell Super Unleaded sa obertaym, 67–66.
* [[Oktubre 31]] – Nanalo ang [[Mga dragon ng Pampanga]] bilang unang kampeon ng MBA, laban sa [[Mga Tagahampas sa Negros]] sa iskor na 4–1. Nakuha ng Dragons ang unang pambansang kampeonato ng MBA.
* [[Disyembre 6]]–[[Disyembre 20|20]] – Ang '''[[Pilipinas]]''' ay lumalahok sa [[Mga Larong Asyano noong 1998]] na ginanap sa [[Bangkok]], [[Thailand]] Ang bansa ay nasa ika-21 pwesto na may isang gintong medalya, limang pilak na medalya at 12 tansong medalya na may kabuuang 18 medalya sa kabuuan.<ref>[http://www.ocasia.org/13AG.asp 1998 Asian Games medal tally] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090213172322/http://ocasia.org/13AG.asp |date=2009-02-13 }}</ref>
* [[Disyembre 9]] – Nakuha ng Formula Shell Super Unleaded ang kanilang ikatlong titulo sa PBA at ang kanilang una sa loob ng anim na taon, na may 4–3 na tagumpay sa serye laban sa [[Mga Kaibigan sa Teleponong Pang-mobile]].
==Kapanganakan==
* Enero 4 - [[Liza Soberano]], aktres
* Enero 10 - Ayra Mariano, aktres
* Pebrero 3 - James Teng, aktor
* Pebrero 16 - Jack Reid, aktor at modelo
* Pebrero 24 - Mariel Pamintuan, aktres
* Marso 27 - BJ Forbes, aktor
* Marso 30 - [[Janella Salvador]], aktres
* Abril 16 - Paul Salas, aktor
* [[Mayo 4]] – Camille Trinidad, vlogger
* [[Mayo 15]]:
** [[Kokoy de Santos]], aktor, mang-aawit, mananayaw at [[modelong pangkomersyo]]
** Chloe Isleta, manlalangoy
* [[Mayo 18]] – [[Eunice Lagusad]], aktres at vlogger
* [[Mayo 22]]:
** [[Kath Arado]], manlalaro ng volleyball
** Jai Asuncion, vlogger
* [[Mayo 25]] – [[Ricci Rivero]], aktor at basketball player
* [[Mayo 26]] – [[Pinoy Big Brother: Otso|Wealand Ferrer]]
* Mayo 27 - Sachzna Laparan, modelo at aktres
* [[Mayo 28]] – [[Luis Gabriel Moreno]], archer at medalist sa Youth Olympic Games
* [[Mayo 29]] – Riva Quenery, aktres, vlogger, mang-aawit at mananayaw
* [[Hunyo 3]] – [[Markus Paterson]], aktor
* [[Hunyo 22]] – [[Maureen Wroblewitz]], nagwagi ng ''[[Asia's Next Top Model (season 5)|Asia's Next Top Model]]'' at co-host sa TV
* [[Hulyo 7]] – [[Tots Carlos]], manlalaro ng volleyball
* [[Hulyo 16]] – [[Carlo Paalam]], boksingero
* [[Hulyo 25]] – [[Paolo Gumabao]], aktor at modelo
* [[Hulyo 27]] – [[Javi Gómez de Liaño]], manlalaro ng basketball
* Agosto 1 – Barbie Imperial, aktres at mananayaw
* [[Agosto 4]] – Jayzam Manabat, vlogger
* [[Agosto 11]] – Claire Castro, artista
* [[Agosto 12]] – Ron Angeles, aktor at modelo
* [[Agosto 17]] – [[Gel Cayuna]], volleyball player
* Agosto 19 - Ella Guevara, aktres
* Agosto 21 - Prince Villanueva, aktor
* Agosto 24 - [[Sofia Andres]], aktres
* [[Agosto 27]] – Mikylla Ramirez, aktres
* [[Setyembre 1]] – [[Pinoy Big Brother: Otso|Argel Saycon]], aktor
* [[Setyembre 2]] – [[Dwight Ramos]], manlalaro ng basketbol
* [[Setyembre 6]] – [[Angel Guardian]], aktres
* [[Setyembre 9]] - Kaniel Magsino, Instagram star at dancer
* [[Setyembre 19]] – Lloyd Agustin, aktor
* Setyembre 21 - [[Miguel Tanfelix]], aktor
* Oktubre 1 - Ryle Paolo Santiago, aktor, miyembro ng Hashtags
* Oktubre 10 - [[Nash Aguas]], aktor
* [[Oktubre 24]] – Daniel "Tugue Zombie" Oke, tagalikha ng nilalaman na ipinanganak sa Nigeria
* Nobyembre 10:
** [[Claudine Co]], mang-aawit at influencer
** Renz Valerio, aktor
* Nobyembre 11 - Carlo Lacana, aktor
* [[Nobyembre 22]] – [[Jane de Leon]], aktres
* [[Nobyembre 28]] – [[Jeremias Lisbo]], aktor
* [[Nobyembre 30]] – Kim Perez, aktor at modelo
* Disyembre 2 - [[Gabbi Garcia]], aktres at endorser
* Disyembre 9 - Mika Dela Cruz, aktres
* Disyembre 26 - Ashley Ortega, aktres
* Disyembre 28 - Aaron Junatas, aktor
==Kamatayan==
* [[Enero 9]] – [[Charito Solis]], aktres (ipinanganak 1935)
* [[Pebrero 6]] – [[Miguel Rodriguez]], aktor at modelo (ipinanganak 1961)
* [[Abril]] – [[Pancho Magalona]], aktor (ipinanganak 1921)
* [[Hunyo 11]] – [[Leopoldo Salcedo]], aktor (ipinanganak 1912)
==Mga sanggunian==
{{Taon sa Pilipinas}}
{{stub|Taon}}
[[Kategorya:1998]]
tf9ayi6zaiu7jvkgwf850c5quaotw2e
2220295
2220294
2026-08-13T09:26:55Z
~2026-43982-52
165113
/* Oktubre */
2220295
wikitext
text/x-wiki
Ang '''1998 sa Pilipinas''' ay mga pangyayaring mahalaga sa Pilipinas sa taong 1998.
== Mga Nanunungkulan ==
* '''[[President of the Philippines|Pangulo]]:''' [[Fidel V. Ramos]] ([[Lakas–CMD|Lakas]]) <small>(Hanggang Hunyo 30)</small>; [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]]) <small>(Simula Hunyo 30)</small>
* '''[[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]:''' [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]]) <small>(Hanggang Hunyo 30)</small>; [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ([[Lakas–CMD|Lakas]]) <small>(Simula Hunyo 30)</small>
* [[Senate of the Philippines|'''Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)''']]''':''' [[Neptali Gonzales]]
* '''[[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]:''' [[Jose de Venecia]]
* '''[[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]:''' [[Andres Narvasa]]
* '''[[Philippine Congress|Kongreso]]:''' [[Ika-10 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-10 na Kongreso]] <small>(Hanggang Hunyo 5)</small>; [[Ika-11 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-11 na Kongreso]] <small>(Simula Hulyo 27)</small>
== Kaganapan ==
===Enero===
* Iniutos ng [[Autonomous Region in Muslim Mindanao]] acting governor na si Guimid Matalam ang 60-araw na suspensyon kay [[Gobernador ng Lanao del Sur|gobernador ng Lanao del Sur]] Mahid Mutilan sa maraming kaso. Inutusan ng [[Manila]] [[Regional Trial Court]] (RTC) na arestuhin si Mutilan dahil sa ilegal na recruitment.<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Enero 1, 1998 |title=Muling sinuspinde ang gobernador ng Lanao del Sur |url=http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000180.htm |work=Philippine Headline News Online (PHNO) |url-status=dead |archive-url= |archive-date= |access-date=Marso 25, 2023}}</ref>
* Pumirma ang Tribal Communities Association of the Philippines ng limang kasunduan sa mga asosasyon ng mga katutubong negosyante sa Canada, bahagi ng 27 kasunduan sa negosyo na nilagdaan sa pagitan ng Pilipinas at [[Canada]]. Saklaw nito ang eksplorasyon ng mineral, pagpapaunlad ng isang plantasyon ng [[abaca]], paggawa ng isang [[fireboard]], at pag-install ng dalawang pasilidad ng komunikasyon.<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Enero 2, 1998 |title=RP, Pumirma ang mga tribo ng Canada ng mga proyektong nagkakahalaga ng $469-M |url=http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000183.htm |work=PHNO |url-status=dead |archive-url= |archive-date= |access-date=Marso 25, 2023}}</ref>
* Ang [[Olongapo]] RTC, na kumikilos batay sa isang reklamo ng isang kumpanya ng [[Subic Freeport]], ay naglabas ng isang [[temporary restraining order]] na nagpapahinto sa pagpapatupad ng ''Executive Order No. 444'' na nagdulot ng limitadong operasyon at pagbaba ng kita ng [[duty-free shop]]s sa [[Clark Freeport at Special Economic Zone|Clark]] at Subic.<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Enero 8, 1998 |title=Tagumpay sa Korte para sa mga tindahang walang duty |url=http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000192.htm |work=PHNO |url-status=dead |archive-url= |archive-date= |access-date=Marso 25, 2023}}</ref>
* Nag-utos ang pambansang pamahalaan ng [[moratorium]] sa mga aktibidad sa pagmimina sa Mount Diwalwal sa [[Monkayo]], [[Davao del Norte]].<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Enero 9, 1998 |title=Ipinatigil ang pagmimina sa Davao |url=http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000195.htm |work=PHNO |url-status=dead |archive-url= |archive-date= |access-date=Marso 25, 2023}}</ref>
* Nagsimula ang isang pagtatalo sa [[Alkalde ng Pasay|pagka-alkalde sa Pasay]], na kinasasangkutan ni [[Pablo Cuneta]], na bumalik mula sa medical leave, at ng bise alkalde na si [[Wenceslao Trinidad|Peewee Trinidad]], na nanunungkulan bilang acting capacity na tumangging umalis sa pwesto. Sinasabi ng [[Kagawaran ng Interyor at Pamahalaang Lokal]] na ang alitan ay "una sa uri nito."<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Enero 26, 1998 |title=Aayusin ng Korte ang alitan sa pagitan ng alkalde ng Pasay |url=http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000227.htm |work=PHNO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20000519054019/http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000227.htm |archive-date=Mayo 19, 2000 |access-date=Marso 25, 2023}}</ref>
* Enero 28 – Binihag ng mga armado ang hindi bababa sa 400 mga bata at mga guro sa loob ng ilang oras, sa isang mababang paaralan sa [[Maynila]].
===Pebrero===
* Pebrero 2 – Bumagsak ang ''Cebu Pacific Flight 387'' sa mga dalisdis ng Bundok Sumagaya sa [[Claveria, Misamis Oriental]], 104 pasahero ang namatay.
* Pebrero 11 – Ang Talisay ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng Negros Occidental sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8489''.
* Pebrero 14 – Ang katayuan ng [[Santiago, Isabela|Santiago]] bilang isang lungsod na bahagi ng lalawigan ay ibinaba sa pamamagitan ng pagsasabatas ng ''Republic Act 8528'' na nag-amyenda sa ilang seksyon ng ''Republic Act 7720'' tungo sa isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Isabela (lalawigan)|Isabela]].
* Pebrero 23 – Nilagdaan na ang ''Batas Republika 8535'' na lumilikha sa Lungsod ng [[Novaliches]].<ref>{{Banggitin ang balita|last=Samonte|first=Severino|petsa=Setyembre 12, 2020|title=Pagtaas ng bilang ng mga lungsod sa Pilipinas mula 60 noong 1987 patungong 146 noong 2020 traced|work=Philippine News Agency|url=https://www.pna.gov.ph/articles/1115219|access-date=Oktubre 22, 2021}}</ref>
* Huling bahagi ng Pebrero hanggang unang bahagi ng Marso – Isang pagsiklab ng malaria sa dalawang isla sa [[Siasi, Sulu]] ang nagdulot ng naiulat na pagkamatay ng mahigit 140 residente.<ref>—''[http://www.newsflash.org/199803/ht/ht000281.htm "149 patay sa pagsiklab ng malaria sa Sulu"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401144937/http://www.newsflash.org/199803/ht/ht000281.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 03-01-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199803/hl/hl000511.htm "Bumaba sa 140 ang bilang ng mga namatay sa malaria, tigdas ang susunod"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401144937/http://www.newsflash.org/199803/hl/hl000511.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 03-04-1998.<br><br>Lahat ay nakuha noong 03-31-2022.</ref>
* Marso 8 – Ang [[Compostela Valley]], ay itinatag bilang ika-78 lalawigan, sa pamamagitan ng [[Batas Republika ng Pilipinas|Batas Republika]] Bilang 8470.
* Marso 14 – Ang [[Passi, Iloilo|Passi]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Iloilo]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8469''.
* Marso 20 – Ang [[San Fernando, La Union|San Fernando]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[La Union]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8509''.
* Marso 21
** Ang [[Calapan]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Oriental Mindoro]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8475''.
**Ang [[Urdaneta, Pangasinan|Urdaneta]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Pangasinan]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8480''.<ref>{{Cite web|title=Kasaysayan ng Lungsod ng Urdaneta|url=https://urdaneta-city.gov.ph/|url-status=live|access-date=Pebrero 15, 2022|website=Lungsod ng Urdaneta|archive-url=https://web.archive.org/web/20010417042105/http://www.urdaneta-city.gov.ph:80/ |archive-date=2001-04-17 }}</ref>
**Ang [[Victorias]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Negros Occidental]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8488''.
* Marso 22
**Ang [[Kidapawan]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Cotabato]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8500''.<ref>{{Banggitin ang web|title=Historical Origin|url=https://www.kidapawancity.gov.ph/historical-origin/|url-status=live|access-date=Pebrero 15, 2022|website=City of Kidapawan|archive-url=https://web.archive.org/web/20200928035457/https://www.kidapawancity.gov.ph/historical-origin/ |archive-date=2020-09-28 }}</ref>
**Ang [[Malaybalay]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Bukidnon]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8490''.<ref>{{Banggitin web|title=KASAYSAYAN NG KASAYSAYAN|url=https://malaybalaycity.gov.ph/malaybalay-dev/historical-background/|url-status=live|access-date=Pebrero 15, 2022|website=ANG PAMAHALAANG LUNGSOD NG MALAYBALAY {{!}} OPISYAL NA WEBSITE|archive-url=https://web.archive.org/web/20200713070800/http://malaybalaycity.gov.ph/malaybalay-dev/historical-background/ |archive-date=2020-07-13 }}</ref>
**[[Parañaque]] ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa [[Metro Manila]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng Republic Act 8507 na inaprubahan noong Pebrero 13.
===Abril===
* Abril 4 – Ang [[Antipolo]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Rizal (lalawigan)|Rizal]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8508''.
* Abril 19 – Ang [[Lungsod ng Tarlac|Tarlac]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Tarlac]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8593''.
===Mayo===
* [[Mayo 11]] – [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas, 1998|Halalang pampanguluhan sa Pilipinas, 1998]].
* Mayo 16 – Isang sunog ang tumupok sa [[Lung Center of the Philippines]], kung saan hindi bababa sa 22 pasyente ang namatay, pati na rin ang katabing [[National Kidney and Transplant Institute]], sa [[Lungsod Quezon]].<ref>''[http://www.newsflash.org/199805/hl/hl000671.htm "22 ang namatay sa sunog sa Lung Center, pinaghihinalaan ang arson"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220402153842/http://www.newsflash.org/199805/hl/hl000671.htm |date=2022-04-02 }}'' PHNO. 05-17-1998. Nakuha noong 04-01-2022.</ref><ref>—''[http://www.aparchive.com/metadata/youtube/3cf7187968bd1baaf3c8941c19f4a31e "Pilipinas: Maynila: 8 pasyente ang namatay sa sunog sa ospital"]'' [[Associated Press|AP Archive]]. 05-16-1998.<br>—''[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-may-17-mn-50821-story.html "10 ang namatay sa sunog sa ospital sa Pilipinas"]'' [[Associated Press|AP]] (sa pamamagitan ng [[Los Angeles Times]]). 05-17-1998.<br>—''[https://kahimyang.com/kauswagan/articles/1802/today-in-philippine-history-may-16-1998-a-fire-swept-through-the-lung-center-of-the-philippines-killing-25-people "Mayo 16, 1998: isang sunog ang sumiklab sa Lung Center of the Philippines na ikinamatay ng 25 katao"]'' Ang Proyektong Kahimyang.<br><br>Lahat ay nakuha noong 04-01-2022.</ref>
===Hunyo===
* Hunyo 6 – Si Carmela Arcolas–Gamboa ng [[Negros Occidental]], ay kinoronahan bilang Miss Philippines Centennial noong 1998.
* [[Hunyo 12]] – Ipinagdiriwang ang Sentenaryo ng Kalayaan o ang Ika-100 Anibersaryo ng [[Araw ng Kalayaan]] ng [[Pilipinas]] mula sa [[Espanya]].
* Hunyo 30 – Nanumpa si dating [[Pangalawang Pangulo ng Pilipinas|Pangalawang Pangulo]] [[Joseph Estrada]] bilang [[Talaan ng mga Pangulo ng Pilipinas|ika-13]] [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] ng Pilipinas.
===Hulyo===
* Unang bahagi ng Hulyo – Iniulat ng [[Kagawaran ng Agrikultura (Pilipinas)|Kagawaran ng Agrikultura]] na ang tagtuyot at paglaganap ng peste sa mga pananim sa rehiyon ng [[Timog Mindanao]] sa pagitan ng Nobyembre 1997 at Hunyo 1998 ay nakaapekto sa humigit-kumulang 254,000 ektarya ng mga lupang sakahan, at sumira sa 360,037 metrikong tonelada ng mga pananim na nagkakahalaga ng hindi bababa sa {{Philippine peso|2}}-bilyon; Ang mga lupang tinatamnan ng palay at mais ang lubhang napinsala.<ref>''[http://www.newsflash.org/199807/ht/ht000445.htm "Pagkatapos ng tagtuyot: baha, mga pagkamatay sa Mindanao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401084524/http://www.newsflash.org/199807/ht/ht000445.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 07-09-1998. Nakuha noong 03-31-2022.</ref>
===Setyembre===
* Setyembre 18 – Lumubog sa dagat malapit sa [[Fortune Island (Philippines)|Fortune Island]], [[Nasugbu, Batangas]] ang pampasaherong lantsa na ''[[MV Princess of the Orient]]'', na tinatahak ang rutang Maynila-Cebu sa kasagsagan ng [[Typhoon Vicki (1998)|Typhoon Vicki (''Gading'')]], sa [[Fortune Island (Philippines)|Fortune Island]], [[Nasugbu, Batangas]]; 150 ang naiulat na patay o nawawala.<ref>—''[http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000899.htm "NEWSFLASH: Lumubog ang barkong patungong Cebu, nawawala ang mga pasahero"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401084523/http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000899.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 09-19-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000904.htm "54 ang patay, 75 ang nawawala pa rin sa sakuna sa Sulpicio"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401084523/http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000904.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 09-21-1998.<br><br>Lahat ay nakuha noong 03-31-2022.</ref><ref>—''[https://www.nytimes.com/1998/09/20/world/23-dead-many-missing-in-manila-ferry-sinking.html "23 Patay, Marami ang Nawawala sa Paglubog ng Ferry ng Maynila"]'' [[Associated Press|AP]] (via [[The New York Times]]). 09-20-1998.<br>—''[https://safety4sea.com/cm-princess-of-the-orient-erroneous-maneuvering-leads-to-deadly-sinking/ "Prinsesa ng Silangan: Ang maling pagmamaniobra ay humantong sa nakamamatay na paglubog"]'' Safety4Sea. 12-10-2019.<br><br>Para sa timeline ng mga kaugnay na aksidente:<br>—''[https://mobile.reuters.com/article/amp/idUSMAN5211320080623 "TIMELINE: Pinakamatinding mga sakuna sa barko sa Pilipinas"]'' [[Reuters]]. 06-23-2008.<br>Lahat ay nakuha noong 04-01-2022.</ref><ref>Tingnan ang mga detalye ng [https://www.wrecksite.eu/wreck.aspx?151182 aksidenteng ito] mula sa database ng [[Wrecksite]]. Nakuha noong 04-01-2022.</ref>
* Setyembre 23 – Sinuspinde ng [[Philippine Airlines]] (PAL) ang operasyon nito nang ilang araw simula hatinggabi, ayon sa inanunsyo nito noong Setyembre 17 na "permanenteng" paghinto, bilang resulta ng [[Krisis sa pananalapi sa Asya noong 1997|Krisis sa pananalapi sa Asya]] at aksyong industriyal ng mga unyon nito. Dalawang magkahiwalay na welga ang isinagawa, ng humigit-kumulang 600 piloto noong Hunyo, dahil sa mga paratang ng hindi patas na kasanayan sa paggawa at pagsira sa unyon ng PAL, na nakakaapekto sa mga operasyon ng PAL; at ng halos 2,000 miyembro ng unyon noong Hulyo, kasunod ng pagtanggal sa trabaho noong Hunyo 15 ng humigit-kumulang 5,000 empleyado bilang bahagi ng hakbang nito upang matugunan ang mga pagkalugi sa pananalapi. Gumawa si Pangulong Estrada ng serye ng mga interbensyon sa pagsisikap na malutas ang hindi pagkakaunawaan sa paggawa hanggang sa magkaroon ng ilang kasunduan sa pagitan ng PAL Employees Association at ng pamamahala ng airline. Noong Oktubre 7, bahagyang ipinagpatuloy ng PAL ang operasyon, ayon sa inanunsyo ni Pangulong... Estrada, Setyembre 28. Pinagtibay ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] noong 2016 ang pagtanggal sa trabaho sa 24 na piloto ng PAL, at noong 2018 ang pagtanggal sa trabaho sa humigit-kumulang 1,400 cabin crew.<ref>—''[https://web.archive.org/web/20051109132132/http://www.newsflash.org/199807/hl/hl000791.htm (UNANG PAGSUSURI NG PHNO) "Tapos na ang welga ng PAL, itinigil na ang mga piket"]'' PHNO. 07-26-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000896.htm "NEWSFLASH: Tuluyan nang magsasara ang Philippine Airlines sa susunod na linggo"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401084524/http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000896.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 09-17-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000928.htm "NEWSFLASH: Nalutas na! Muling magbubukas ang PAL sa Oktubre 7"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401084523/http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000928.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 09-28-1998.<br><br>Lahat ay nakuha noong 03-31-2022.</ref><ref>Para sa kaganapang ito:<br>—''[https://www.nytimes.com/1998/09/25/business/international-business-island-nation-loses-a-bridge-as-philippine-airlines-fails.html "INTERNASYONAL NA NEGOSYO; Nawalan ng Tulay ang Bansang Isla Dahil Nabigo ang Philippine Airlines"]'' [[The New York Times]]. 09-25-1998.<br>—''[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-sep-25-fi-26413-story.html "Nakumpiska ang Jet ng Philippine Airline sa LAX"]'' [[Los Angeles Times]]. 09-25-1998.<br>—''[https://web.archive.org/web/20110129083806/http://edition.cnn.com/ASIANOW/time/asia/magazine/1998/981005/philippine_airlines.html "NEGOSYO: Masamang Balitang Ibon"]'' [[Time (magazine)|Time Asia]] isyu ng 10-05-1998.<br><br>Mga kaugnay na pangyayari:<br>—''[https://www.philstar.com/metro/2016/02/05/1550132/sc-upholds-dismissal-pal-pilots-1998-strike/ "Pinagtibay ng SC ang pagtanggal sa mga piloto ng PAL sa welga noong 1998"]'' [[Philstar.com]]. 02-05-2016.<br>—''[https://www.pna.gov.ph/articles/1030102 "Legal na ang pagtanggal sa trabaho ng 1,400 cabin crew ng PAL noong 1998"]'' [[Philippine News Agency]]. 03-26-2018.<br>—''[https://www.abs-cbn.com/insights/08/05/10/pals-labor-woes-then-and-now "Mga problema sa paggawa ng PAL: noon at ngayon"]'' [[Newsbreak (magazine)|Newsbreak]] via [[ABS-CBN News]]. 08-05-2010.<br><br>Para sa mga detalye ng kaso:<br>—''[https://mirror.officialgazette.gov.ph/2009/10/02/fasap-v-philippine-airlines-g-r-no-178083-october-2-2009/ "G.R. No. 178083"]'' (10-02-2009) [[Opisyal na Pahayagan (Pilipinas)|Opisyal na Pahayagan]].<br>—''[https://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/1/63895 "G.R. No. 200088"]'' (02-26-2018) [[Korte Suprema ng Pilipinas|E-Library ng Korte Suprema]].<br><br>Timeline:<br>—''[https://www.philippineairlines.com/AboutUs/HistoryAndMilestone "Kasaysayan at mga Milestone"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160331042455/http://www.philippineairlines.com/AboutUs/HistoryAndMilestone |date=2016-03-31 }}'' Website ng Philippine Airlines.<br><br>Lahat ay nakuha noong 04-01-2022.</ref>
===Oktubre===
* Oktubre 6 – Bumoto ang [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]], 8–5, upang pawalang-sala ang dating [[Unang Ginang ng Pilipinas|Unang Ginang]] [[Imelda Marcos]] at baligtarin ang hatol noong 1993 [[Sandiganbayan]] na nagpapatunay na siya ay pinawalang-sala sa kasong katiwalian kaugnay ng pagtatayo ng [[Philippine General Hospital]].<ref>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000955.htm "NEWSFLASH: Pinawalang-sala si Imelda!"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250926080055/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000955.htm |date=2025-09-26 }}'' PHNO. 10-06-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000959.htm "Pinawalang-sala ng Korte Suprema si Imelda sa 3 batayan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071144/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000959.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 10-07-1998.<br><br>Lahat ay narekober noong 03-31-2022.</ref>
* Oktubre 14 – [[Oktubre 15|15]] – [[Typhoon Zeb|Super typhoon Zeb (''Iliang'')]] ay tumama sa [[Isabela (lalawigan)|Isabela]] at humampas sa Hilagang Luzon pati na rin sa ilang bahagi ng [[Nueva Ecija]] at [[Rizal (lalawigan)|Rizal]]; nagdulot ng malaking pinsala na nagkakahalaga ng humigit-kumulang isang bilyong [[Piso ng Pilipinas|piso]]; ang naiulat na bilang ng mga namatay ay 83.<ref name="tcZB">—''[https://apnews.com/article/d9a9cdbe1d56dfef8d233fd949dfe968 "2 Namatay sa Bagyong Pilipinas"]'' [[Associated Press|AP News]]. 10-22-1998.<br>—''[http://www.aparchive.com/metadata/youtube/0a7083b07363037ce094c5562ef3a9ab "Pilipinas: Mga Resulta ng Bagyong Bab"]'' AP Archive. 10-24-1998.<br>—''[https://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/201209.stm "Ibinaba ang antas ng Bagyong Bab"]'' [[BBC News]]. 10-26-1998.<br>—''[https://www.typhoon2000.ph/oct98.txt "Buwanang buod ng pandaigdigang bagyong tropikal, Oktubre 1998"]'' Typhoon2000. 1998.<br><br>Lahat ay nakuha noong 04-01-2022.</ref><ref>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000992.htm "Iliang toll: 33 patay, sarado ang mga haywey, binaha ang mga bayan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150606230716/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000992.htm |date=2015-06-06 }}'' PHNO. 10-16-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000995.htm "Bagyong Zeb: Daan-daang kinatatakutang patay, winasak ng Luzon"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071143/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000995.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 10-17-1998.<br><br>Nakuha ang lahat noong 03-31-2022.</ref>
* Oktubre 21 – [[Oktubre 23|23]] – [[Bagyong Loleng|Super typhoon Babs (''Loleng'')]] landfalls sa [[Catanduanes]] at [[Aurora (lalawigan)|Aurora]] at mga rampages sa buong [[Metrozon][Central] Luzon at mga lalawigan sa [[Metrozon][Central] Luzon at Luzon. [[Eastern Visayas]], [[Negros]] pati na rin ang [[Baguio]] at ilang bahagi ng [[Ilocos Sur]]; kumpirmadong bilang ng nasawi ay 221; Ang mga pinsala ay nagkakahalaga ng humigit-kumulang [[₱]]3-bilyon sa kabuuan.<ref name="tcZB" /><ref>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001019.htm "Pinsala ng bagyo: Inilabas ang P200-M na pondo para sa kalamidad"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071143/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001019.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 10-23-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001024.htm "Bilang ng namatay sa Babs, 145, at pag-akyat, malawakang pagkawasak"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071144/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001024.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 10-24-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001025.htm "Sinuri ni Erap ang pinsala sa Bicol, nagkaloob ng P50-M para sa rehab ng Catanduanes"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071143/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001025.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 10-25-1998.<br><br>Lahat ay nakuha noong 03-31-2022.</ref>
===Disyembre===
* Disyembre 3 – Isang sunog ang sumira sa pribadong ampunan na ''Bahay Kalinga'', na pinapatakbo ng organisasyon ng kababaihan na ''Asociacion de Damas de Filipinas Inc.'', sa [[Paco, Maynila]], kung saan hindi bababa sa 30 katao ang kumpirmadong patay, karamihan ay mga batang na-admit doon.<ref>{{cite web | url=http://interaksyon.com/article/13880/today-in-history-in-1913-the-association-de-damas-filipinas-was-established | title=NGAYON SA KASAYSAYAN: Noong 1913, itinatag ang Association de Damas Filipinas | publisher=InterAksyon | date=Setyembre 26, 2011 | access-date=Setyembre 26, 2011 | archive-date=Setyembre 27, 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110927054048/http://www.interaksyon.com/article/13880/today-in-history-in-1913-the-association-de-damas-filipinas-was-established | url-status=dead }}</ref><ref>''[http://www.newsflash.org/199812/hl/hl001127.htm "Sunog sa ampunan sa Maynila: 29 patay, 9 nawawala"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181111090549/http://www.newsflash.org/199812/hl/hl001127.htm |date=2018-11-11 }}'' PHNO. 12-04-1998. Nakuha noong 03-31-2022.</ref><ref>—''[https://www.cbsnews.com/news/fire-ravages-manila-orphanage/ "Sinasalanta ng Sunog ang Bahay-ampunan sa Maynila"]'' [[CBS News]]. 12-03-1998.<br>—''[https://www.deseret.com/1998/12/3/19416099/fire-kills-28-in-manila-orphanage "28 ang namatay sa sunog sa bahay-ampunan sa Maynila"]'' [[Associated Press|AP]] (sa pamamagitan ng [[Deseret News]]). 12-03-1998.<br>—''[https://apnews.com/article/396c75acc6903df76563623f53dee481 "Iniimbestigahan ang Sunog sa Bahay-ampunan sa Pilipinas"]'' AP. 12-04-1998.<br><br>Para sa listahan ng mga kaugnay na sakuna:<br>—''[https://www.esquiremag.ph/culture/the-7-deadliest-fires-in-the-philippines-in-the-last-50-years-a1729-20180327-lfrm "Ang 7 Pinaka-Nakamamatay na Sunog sa Pilipinas sa Huling 50 Taon"]'' [[Esquire (magazine)|Esquire Philippines]]. 03-27-2018.<br><br>Lahat ay nakuha noong 04-01-2022.</ref>
* Disyembre 18 – Isang engkwentro sa pagitan ng pinuno ng [[Abu Sayyaf]] at ng pinaka-pinaghahanap na bandido ng bansa, si [[Abdurajak Janjalani]], kasama ang 20 rebelde, at ang 12-miyembrong pwersa ng gobyerno, ang naganap sa [[Lamitan, Basilan]]; Si Janjalani at dalawa sa kanyang mga tauhan ay napatay, habang dalawang tauhan ng gobyerno ang napatay at dalawa ang naiulat na nawawala.<ref name="dASG">''[http://www.newsflash.org/199812/ht/ht000620.htm "Hepe ng Abu Sayyaf, pampublikong kaaway bilang 1, napatay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071142/http://www.newsflash.org/199812/ht/ht000620.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 12-19-1998. Nakuha noong 03-31-2022.</ref>
* Disyembre 30 – Ang [[Valenzuela, Metro Manila|Valenzuela]] ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa [[Metro Manila]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8526''.<ref>{{Banggitin ang web|title=Modernong Kasaysayan|url=https://www.valenzuela.gov.ph/the_city/history|url-status=live|access-date=Pebrero 15, 2022|website=Tayo na, Valenzuela!|archive-url=https://web.archive.org/web/20170127171330/http://www.valenzuela.gov.ph:80/the_city/history |archive-date=2017-01-27 }}</ref>
==Palakasan==
* [[Enero 17]] – Nakamit ng [[Stag Pale Pilseners|Tanduay Gold Rhum Masters]] ang kanilang ika-6 na titulo sa PBL matapos nilang manalo laban sa Laro 5 ng 1998 ng mga Wakas ng Kopa ng Lahat-Pilipino, 82–76.
* [[Marso 7]] – Ang mga laro sa inagurasyon ng [[Samahan ng Basketbol ng Metropolitano]] ay ginanap sa Don Narciso Ramos Sports Complex sa Lingayen, Pangasinan.
* [[Mayo 8]] – Nabawi ng [[Alaska Milkmen]] ang korona ng [[Mga Wakas ng Kopa ng Lahat-Pilipino]] sa pamamagitan ng 4-3 na panalo sa serye laban sa [[Mga beermen ng San Miguel]] at naulit bilang magkasunod na titulo, kung saan napanalunan ng Alaska ang kanilang ika-8 titulo sa PBA.
* [[Hulyo 6]] – Kinoronahan ang Tanduay Centennial Rhum Masters bilang kampeon ng PBL Basketball ng 1998 Yakult PBL Centennial Cup matapos talunin ang Batang Red Bull sa Game 3 ng serye ng finals, 71–65. at sinira rin ang ikapitong tagtuyot nito sa titulo.
* [[Agosto 14]] – Napanalunan ng [[Alaska Milkmen]] ang kanilang ika-9 na sunod-sunod na titulo sa PBA, tinalo ang [[Mga beermen ng San Miguel]] sa pangalawang pagkakataon sa season, na nanalo sa anim na laro.
* [[Oktubre 6]] – Napanalunan ng [[Mga Kaibigan sa Teleponong Pang-mobile]] ang titulo sa PBA Centennial Cup, matapos talunin ang Formula Shell Super Unleaded sa obertaym, 67–66.
* [[Oktubre 31]] – Nanalo ang [[Mga dragon ng Pampanga]] bilang unang kampeon ng MBA, laban sa [[Mga Tagahampas sa Negros]] sa iskor na 4–1. Nakuha ng Dragons ang unang pambansang kampeonato ng MBA.
* [[Disyembre 6]]–[[Disyembre 20|20]] – Ang '''[[Pilipinas]]''' ay lumalahok sa [[Mga Larong Asyano noong 1998]] na ginanap sa [[Bangkok]], [[Thailand]] Ang bansa ay nasa ika-21 pwesto na may isang gintong medalya, limang pilak na medalya at 12 tansong medalya na may kabuuang 18 medalya sa kabuuan.<ref>[http://www.ocasia.org/13AG.asp 1998 Asian Games medal tally] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090213172322/http://ocasia.org/13AG.asp |date=2009-02-13 }}</ref>
* [[Disyembre 9]] – Nakuha ng Formula Shell Super Unleaded ang kanilang ikatlong titulo sa PBA at ang kanilang una sa loob ng anim na taon, na may 4–3 na tagumpay sa serye laban sa [[Mga Kaibigan sa Teleponong Pang-mobile]].
==Kapanganakan==
* Enero 4 - [[Liza Soberano]], aktres
* Enero 10 - Ayra Mariano, aktres
* Pebrero 3 - James Teng, aktor
* Pebrero 16 - Jack Reid, aktor at modelo
* Pebrero 24 - Mariel Pamintuan, aktres
* Marso 27 - BJ Forbes, aktor
* Marso 30 - [[Janella Salvador]], aktres
* Abril 16 - Paul Salas, aktor
* [[Mayo 4]] – Camille Trinidad, vlogger
* [[Mayo 15]]:
** [[Kokoy de Santos]], aktor, mang-aawit, mananayaw at [[modelong pangkomersyo]]
** Chloe Isleta, manlalangoy
* [[Mayo 18]] – [[Eunice Lagusad]], aktres at vlogger
* [[Mayo 22]]:
** [[Kath Arado]], manlalaro ng volleyball
** Jai Asuncion, vlogger
* [[Mayo 25]] – [[Ricci Rivero]], aktor at basketball player
* [[Mayo 26]] – [[Pinoy Big Brother: Otso|Wealand Ferrer]]
* Mayo 27 - Sachzna Laparan, modelo at aktres
* [[Mayo 28]] – [[Luis Gabriel Moreno]], archer at medalist sa Youth Olympic Games
* [[Mayo 29]] – Riva Quenery, aktres, vlogger, mang-aawit at mananayaw
* [[Hunyo 3]] – [[Markus Paterson]], aktor
* [[Hunyo 22]] – [[Maureen Wroblewitz]], nagwagi ng ''[[Asia's Next Top Model (season 5)|Asia's Next Top Model]]'' at co-host sa TV
* [[Hulyo 7]] – [[Tots Carlos]], manlalaro ng volleyball
* [[Hulyo 16]] – [[Carlo Paalam]], boksingero
* [[Hulyo 25]] – [[Paolo Gumabao]], aktor at modelo
* [[Hulyo 27]] – [[Javi Gómez de Liaño]], manlalaro ng basketball
* Agosto 1 – Barbie Imperial, aktres at mananayaw
* [[Agosto 4]] – Jayzam Manabat, vlogger
* [[Agosto 11]] – Claire Castro, artista
* [[Agosto 12]] – Ron Angeles, aktor at modelo
* [[Agosto 17]] – [[Gel Cayuna]], volleyball player
* Agosto 19 - Ella Guevara, aktres
* Agosto 21 - Prince Villanueva, aktor
* Agosto 24 - [[Sofia Andres]], aktres
* [[Agosto 27]] – Mikylla Ramirez, aktres
* [[Setyembre 1]] – [[Pinoy Big Brother: Otso|Argel Saycon]], aktor
* [[Setyembre 2]] – [[Dwight Ramos]], manlalaro ng basketbol
* [[Setyembre 6]] – [[Angel Guardian]], aktres
* [[Setyembre 9]] - Kaniel Magsino, Instagram star at dancer
* [[Setyembre 19]] – Lloyd Agustin, aktor
* Setyembre 21 - [[Miguel Tanfelix]], aktor
* Oktubre 1 - Ryle Paolo Santiago, aktor, miyembro ng Hashtags
* Oktubre 10 - [[Nash Aguas]], aktor
* [[Oktubre 24]] – Daniel "Tugue Zombie" Oke, tagalikha ng nilalaman na ipinanganak sa Nigeria
* Nobyembre 10:
** [[Claudine Co]], mang-aawit at influencer
** Renz Valerio, aktor
* Nobyembre 11 - Carlo Lacana, aktor
* [[Nobyembre 22]] – [[Jane de Leon]], aktres
* [[Nobyembre 28]] – [[Jeremias Lisbo]], aktor
* [[Nobyembre 30]] – Kim Perez, aktor at modelo
* Disyembre 2 - [[Gabbi Garcia]], aktres at endorser
* Disyembre 9 - Mika Dela Cruz, aktres
* Disyembre 26 - Ashley Ortega, aktres
* Disyembre 28 - Aaron Junatas, aktor
==Kamatayan==
* [[Enero 9]] – [[Charito Solis]], aktres (ipinanganak 1935)
* [[Pebrero 6]] – [[Miguel Rodriguez]], aktor at modelo (ipinanganak 1961)
* [[Abril]] – [[Pancho Magalona]], aktor (ipinanganak 1921)
* [[Hunyo 11]] – [[Leopoldo Salcedo]], aktor (ipinanganak 1912)
==Mga sanggunian==
{{Taon sa Pilipinas}}
{{stub|Taon}}
[[Kategorya:1998]]
pfu92vi4va45e67q5xw8yrswiwq0749
2220296
2220295
2026-08-13T09:28:05Z
~2026-43982-52
165113
/* Setyembre */
2220296
wikitext
text/x-wiki
Ang '''1998 sa Pilipinas''' ay mga pangyayaring mahalaga sa Pilipinas sa taong 1998.
== Mga Nanunungkulan ==
* '''[[President of the Philippines|Pangulo]]:''' [[Fidel V. Ramos]] ([[Lakas–CMD|Lakas]]) <small>(Hanggang Hunyo 30)</small>; [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]]) <small>(Simula Hunyo 30)</small>
* '''[[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]:''' [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]]) <small>(Hanggang Hunyo 30)</small>; [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ([[Lakas–CMD|Lakas]]) <small>(Simula Hunyo 30)</small>
* [[Senate of the Philippines|'''Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)''']]''':''' [[Neptali Gonzales]]
* '''[[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]:''' [[Jose de Venecia]]
* '''[[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]:''' [[Andres Narvasa]]
* '''[[Philippine Congress|Kongreso]]:''' [[Ika-10 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-10 na Kongreso]] <small>(Hanggang Hunyo 5)</small>; [[Ika-11 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-11 na Kongreso]] <small>(Simula Hulyo 27)</small>
== Kaganapan ==
===Enero===
* Iniutos ng [[Autonomous Region in Muslim Mindanao]] acting governor na si Guimid Matalam ang 60-araw na suspensyon kay [[Gobernador ng Lanao del Sur|gobernador ng Lanao del Sur]] Mahid Mutilan sa maraming kaso. Inutusan ng [[Manila]] [[Regional Trial Court]] (RTC) na arestuhin si Mutilan dahil sa ilegal na recruitment.<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Enero 1, 1998 |title=Muling sinuspinde ang gobernador ng Lanao del Sur |url=http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000180.htm |work=Philippine Headline News Online (PHNO) |url-status=dead |archive-url= |archive-date= |access-date=Marso 25, 2023}}</ref>
* Pumirma ang Tribal Communities Association of the Philippines ng limang kasunduan sa mga asosasyon ng mga katutubong negosyante sa Canada, bahagi ng 27 kasunduan sa negosyo na nilagdaan sa pagitan ng Pilipinas at [[Canada]]. Saklaw nito ang eksplorasyon ng mineral, pagpapaunlad ng isang plantasyon ng [[abaca]], paggawa ng isang [[fireboard]], at pag-install ng dalawang pasilidad ng komunikasyon.<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Enero 2, 1998 |title=RP, Pumirma ang mga tribo ng Canada ng mga proyektong nagkakahalaga ng $469-M |url=http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000183.htm |work=PHNO |url-status=dead |archive-url= |archive-date= |access-date=Marso 25, 2023}}</ref>
* Ang [[Olongapo]] RTC, na kumikilos batay sa isang reklamo ng isang kumpanya ng [[Subic Freeport]], ay naglabas ng isang [[temporary restraining order]] na nagpapahinto sa pagpapatupad ng ''Executive Order No. 444'' na nagdulot ng limitadong operasyon at pagbaba ng kita ng [[duty-free shop]]s sa [[Clark Freeport at Special Economic Zone|Clark]] at Subic.<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Enero 8, 1998 |title=Tagumpay sa Korte para sa mga tindahang walang duty |url=http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000192.htm |work=PHNO |url-status=dead |archive-url= |archive-date= |access-date=Marso 25, 2023}}</ref>
* Nag-utos ang pambansang pamahalaan ng [[moratorium]] sa mga aktibidad sa pagmimina sa Mount Diwalwal sa [[Monkayo]], [[Davao del Norte]].<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Enero 9, 1998 |title=Ipinatigil ang pagmimina sa Davao |url=http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000195.htm |work=PHNO |url-status=dead |archive-url= |archive-date= |access-date=Marso 25, 2023}}</ref>
* Nagsimula ang isang pagtatalo sa [[Alkalde ng Pasay|pagka-alkalde sa Pasay]], na kinasasangkutan ni [[Pablo Cuneta]], na bumalik mula sa medical leave, at ng bise alkalde na si [[Wenceslao Trinidad|Peewee Trinidad]], na nanunungkulan bilang acting capacity na tumangging umalis sa pwesto. Sinasabi ng [[Kagawaran ng Interyor at Pamahalaang Lokal]] na ang alitan ay "una sa uri nito."<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Enero 26, 1998 |title=Aayusin ng Korte ang alitan sa pagitan ng alkalde ng Pasay |url=http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000227.htm |work=PHNO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20000519054019/http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000227.htm |archive-date=Mayo 19, 2000 |access-date=Marso 25, 2023}}</ref>
* Enero 28 – Binihag ng mga armado ang hindi bababa sa 400 mga bata at mga guro sa loob ng ilang oras, sa isang mababang paaralan sa [[Maynila]].
===Pebrero===
* Pebrero 2 – Bumagsak ang ''Cebu Pacific Flight 387'' sa mga dalisdis ng Bundok Sumagaya sa [[Claveria, Misamis Oriental]], 104 pasahero ang namatay.
* Pebrero 11 – Ang Talisay ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng Negros Occidental sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8489''.
* Pebrero 14 – Ang katayuan ng [[Santiago, Isabela|Santiago]] bilang isang lungsod na bahagi ng lalawigan ay ibinaba sa pamamagitan ng pagsasabatas ng ''Republic Act 8528'' na nag-amyenda sa ilang seksyon ng ''Republic Act 7720'' tungo sa isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Isabela (lalawigan)|Isabela]].
* Pebrero 23 – Nilagdaan na ang ''Batas Republika 8535'' na lumilikha sa Lungsod ng [[Novaliches]].<ref>{{Banggitin ang balita|last=Samonte|first=Severino|petsa=Setyembre 12, 2020|title=Pagtaas ng bilang ng mga lungsod sa Pilipinas mula 60 noong 1987 patungong 146 noong 2020 traced|work=Philippine News Agency|url=https://www.pna.gov.ph/articles/1115219|access-date=Oktubre 22, 2021}}</ref>
* Huling bahagi ng Pebrero hanggang unang bahagi ng Marso – Isang pagsiklab ng malaria sa dalawang isla sa [[Siasi, Sulu]] ang nagdulot ng naiulat na pagkamatay ng mahigit 140 residente.<ref>—''[http://www.newsflash.org/199803/ht/ht000281.htm "149 patay sa pagsiklab ng malaria sa Sulu"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401144937/http://www.newsflash.org/199803/ht/ht000281.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 03-01-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199803/hl/hl000511.htm "Bumaba sa 140 ang bilang ng mga namatay sa malaria, tigdas ang susunod"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401144937/http://www.newsflash.org/199803/hl/hl000511.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 03-04-1998.<br><br>Lahat ay nakuha noong 03-31-2022.</ref>
* Marso 8 – Ang [[Compostela Valley]], ay itinatag bilang ika-78 lalawigan, sa pamamagitan ng [[Batas Republika ng Pilipinas|Batas Republika]] Bilang 8470.
* Marso 14 – Ang [[Passi, Iloilo|Passi]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Iloilo]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8469''.
* Marso 20 – Ang [[San Fernando, La Union|San Fernando]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[La Union]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8509''.
* Marso 21
** Ang [[Calapan]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Oriental Mindoro]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8475''.
**Ang [[Urdaneta, Pangasinan|Urdaneta]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Pangasinan]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8480''.<ref>{{Cite web|title=Kasaysayan ng Lungsod ng Urdaneta|url=https://urdaneta-city.gov.ph/|url-status=live|access-date=Pebrero 15, 2022|website=Lungsod ng Urdaneta|archive-url=https://web.archive.org/web/20010417042105/http://www.urdaneta-city.gov.ph:80/ |archive-date=2001-04-17 }}</ref>
**Ang [[Victorias]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Negros Occidental]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8488''.
* Marso 22
**Ang [[Kidapawan]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Cotabato]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8500''.<ref>{{Banggitin ang web|title=Historical Origin|url=https://www.kidapawancity.gov.ph/historical-origin/|url-status=live|access-date=Pebrero 15, 2022|website=City of Kidapawan|archive-url=https://web.archive.org/web/20200928035457/https://www.kidapawancity.gov.ph/historical-origin/ |archive-date=2020-09-28 }}</ref>
**Ang [[Malaybalay]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Bukidnon]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8490''.<ref>{{Banggitin web|title=KASAYSAYAN NG KASAYSAYAN|url=https://malaybalaycity.gov.ph/malaybalay-dev/historical-background/|url-status=live|access-date=Pebrero 15, 2022|website=ANG PAMAHALAANG LUNGSOD NG MALAYBALAY {{!}} OPISYAL NA WEBSITE|archive-url=https://web.archive.org/web/20200713070800/http://malaybalaycity.gov.ph/malaybalay-dev/historical-background/ |archive-date=2020-07-13 }}</ref>
**[[Parañaque]] ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa [[Metro Manila]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng Republic Act 8507 na inaprubahan noong Pebrero 13.
===Abril===
* Abril 4 – Ang [[Antipolo]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Rizal (lalawigan)|Rizal]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8508''.
* Abril 19 – Ang [[Lungsod ng Tarlac|Tarlac]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Tarlac]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8593''.
===Mayo===
* [[Mayo 11]] – [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas, 1998|Halalang pampanguluhan sa Pilipinas, 1998]].
* Mayo 16 – Isang sunog ang tumupok sa [[Lung Center of the Philippines]], kung saan hindi bababa sa 22 pasyente ang namatay, pati na rin ang katabing [[National Kidney and Transplant Institute]], sa [[Lungsod Quezon]].<ref>''[http://www.newsflash.org/199805/hl/hl000671.htm "22 ang namatay sa sunog sa Lung Center, pinaghihinalaan ang arson"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220402153842/http://www.newsflash.org/199805/hl/hl000671.htm |date=2022-04-02 }}'' PHNO. 05-17-1998. Nakuha noong 04-01-2022.</ref><ref>—''[http://www.aparchive.com/metadata/youtube/3cf7187968bd1baaf3c8941c19f4a31e "Pilipinas: Maynila: 8 pasyente ang namatay sa sunog sa ospital"]'' [[Associated Press|AP Archive]]. 05-16-1998.<br>—''[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-may-17-mn-50821-story.html "10 ang namatay sa sunog sa ospital sa Pilipinas"]'' [[Associated Press|AP]] (sa pamamagitan ng [[Los Angeles Times]]). 05-17-1998.<br>—''[https://kahimyang.com/kauswagan/articles/1802/today-in-philippine-history-may-16-1998-a-fire-swept-through-the-lung-center-of-the-philippines-killing-25-people "Mayo 16, 1998: isang sunog ang sumiklab sa Lung Center of the Philippines na ikinamatay ng 25 katao"]'' Ang Proyektong Kahimyang.<br><br>Lahat ay nakuha noong 04-01-2022.</ref>
===Hunyo===
* Hunyo 6 – Si Carmela Arcolas–Gamboa ng [[Negros Occidental]], ay kinoronahan bilang Miss Philippines Centennial noong 1998.
* [[Hunyo 12]] – Ipinagdiriwang ang Sentenaryo ng Kalayaan o ang Ika-100 Anibersaryo ng [[Araw ng Kalayaan]] ng [[Pilipinas]] mula sa [[Espanya]].
* Hunyo 30 – Nanumpa si dating [[Pangalawang Pangulo ng Pilipinas|Pangalawang Pangulo]] [[Joseph Estrada]] bilang [[Talaan ng mga Pangulo ng Pilipinas|ika-13]] [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] ng Pilipinas.
===Hulyo===
* Unang bahagi ng Hulyo – Iniulat ng [[Kagawaran ng Agrikultura (Pilipinas)|Kagawaran ng Agrikultura]] na ang tagtuyot at paglaganap ng peste sa mga pananim sa rehiyon ng [[Timog Mindanao]] sa pagitan ng Nobyembre 1997 at Hunyo 1998 ay nakaapekto sa humigit-kumulang 254,000 ektarya ng mga lupang sakahan, at sumira sa 360,037 metrikong tonelada ng mga pananim na nagkakahalaga ng hindi bababa sa {{Philippine peso|2}}-bilyon; Ang mga lupang tinatamnan ng palay at mais ang lubhang napinsala.<ref>''[http://www.newsflash.org/199807/ht/ht000445.htm "Pagkatapos ng tagtuyot: baha, mga pagkamatay sa Mindanao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401084524/http://www.newsflash.org/199807/ht/ht000445.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 07-09-1998. Nakuha noong 03-31-2022.</ref>
===Setyembre===
* Setyembre 18 – Lumubog sa dagat malapit sa [[Fortune Island (Philippines)|Fortune Island]], [[Nasugbu, Batangas]] ang pampasaherong lantsa na ''[[MV Princess of the Orient]]'', na tinatahak ang rutang Maynila-Cebu sa kasagsagan ng [[Typhoon Vicki (1998)|Typhoon Vicki (''Gading'')]], sa [[Fortune Island (Philippines)|Fortune Island]], [[Nasugbu, Batangas]]; 150 ang naiulat na patay o nawawala.<ref>—''[http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000899.htm "NEWSFLASH: Lumubog ang barkong patungong Cebu, nawawala ang mga pasahero"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401084523/http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000899.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 09-19-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000904.htm "54 ang patay, 75 ang nawawala pa rin sa sakuna sa Sulpicio"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401084523/http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000904.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 09-21-1998.<br><br>Lahat ay nakuha noong 03-31-2022.</ref><ref>—''[https://www.nytimes.com/1998/09/20/world/23-dead-many-missing-in-manila-ferry-sinking.html "23 Patay, Marami ang Nawawala sa Paglubog ng Ferry ng Maynila"]'' [[Associated Press|AP]] (via [[The New York Times]]). 09-20-1998.<br>—''[https://safety4sea.com/cm-princess-of-the-orient-erroneous-maneuvering-leads-to-deadly-sinking/ "Prinsesa ng Silangan: Ang maling pagmamaniobra ay humantong sa nakamamatay na paglubog"]'' Safety4Sea. 12-10-2019.<br><br>Para sa timeline ng mga kaugnay na aksidente:<br>—''[https://mobile.reuters.com/article/amp/idUSMAN5211320080623 "TIMELINE: Pinakamatinding mga sakuna sa barko sa Pilipinas"]'' [[Reuters]]. 06-23-2008.<br>Lahat ay nakuha noong 04-01-2022.</ref><ref>Tingnan ang mga detalye ng [https://www.wrecksite.eu/wreck.aspx?151182 aksidenteng ito] mula sa database ng [[Wrecksite]]. Nakuha noong 04-01-2022.</ref>
* Setyembre 23 – Sinuspinde ng [[Philippine Airlines]] (PAL) ang operasyon nito nang ilang araw simula hatinggabi, ayon sa inanunsyo nito noong Setyembre 17 na "permanenteng" paghinto, bilang resulta ng [[Krisis sa pananalapi ng Asya noong 1997|Krisis sa pananalapi sa Asya]] at aksyong industriyal ng mga unyon nito. Dalawang magkahiwalay na welga ang isinagawa, ng humigit-kumulang 600 piloto noong Hunyo, dahil sa mga paratang ng hindi patas na kasanayan sa paggawa at pagsira sa unyon ng PAL, na nakakaapekto sa mga operasyon ng PAL; at ng halos 2,000 miyembro ng unyon noong Hulyo, kasunod ng pagtanggal sa trabaho noong Hunyo 15 ng humigit-kumulang 5,000 empleyado bilang bahagi ng hakbang nito upang matugunan ang mga pagkalugi sa pananalapi. Gumawa si Pangulong Estrada ng serye ng mga interbensyon sa pagsisikap na malutas ang hindi pagkakaunawaan sa paggawa hanggang sa magkaroon ng ilang kasunduan sa pagitan ng PAL Employees Association at ng pamamahala ng airline. Noong Oktubre 7, bahagyang ipinagpatuloy ng PAL ang operasyon, ayon sa inanunsyo ni Pangulong... Estrada, Setyembre 28. Pinagtibay ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] noong 2016 ang pagtanggal sa trabaho sa 24 na piloto ng PAL, at noong 2018 ang pagtanggal sa trabaho sa humigit-kumulang 1,400 cabin crew.<ref>—''[https://web.archive.org/web/20051109132132/http://www.newsflash.org/199807/hl/hl000791.htm (UNANG PAGSUSURI NG PHNO) "Tapos na ang welga ng PAL, itinigil na ang mga piket"]'' PHNO. 07-26-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000896.htm "NEWSFLASH: Tuluyan nang magsasara ang Philippine Airlines sa susunod na linggo"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401084524/http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000896.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 09-17-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000928.htm "NEWSFLASH: Nalutas na! Muling magbubukas ang PAL sa Oktubre 7"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401084523/http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000928.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 09-28-1998.<br><br>Lahat ay nakuha noong 03-31-2022.</ref><ref>Para sa kaganapang ito:<br>—''[https://www.nytimes.com/1998/09/25/business/international-business-island-nation-loses-a-bridge-as-philippine-airlines-fails.html "INTERNASYONAL NA NEGOSYO; Nawalan ng Tulay ang Bansang Isla Dahil Nabigo ang Philippine Airlines"]'' [[The New York Times]]. 09-25-1998.<br>—''[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-sep-25-fi-26413-story.html "Nakumpiska ang Jet ng Philippine Airline sa LAX"]'' [[Los Angeles Times]]. 09-25-1998.<br>—''[https://web.archive.org/web/20110129083806/http://edition.cnn.com/ASIANOW/time/asia/magazine/1998/981005/philippine_airlines.html "NEGOSYO: Masamang Balitang Ibon"]'' [[Time (magazine)|Time Asia]] isyu ng 10-05-1998.<br><br>Mga kaugnay na pangyayari:<br>—''[https://www.philstar.com/metro/2016/02/05/1550132/sc-upholds-dismissal-pal-pilots-1998-strike/ "Pinagtibay ng SC ang pagtanggal sa mga piloto ng PAL sa welga noong 1998"]'' [[Philstar.com]]. 02-05-2016.<br>—''[https://www.pna.gov.ph/articles/1030102 "Legal na ang pagtanggal sa trabaho ng 1,400 cabin crew ng PAL noong 1998"]'' [[Philippine News Agency]]. 03-26-2018.<br>—''[https://www.abs-cbn.com/insights/08/05/10/pals-labor-woes-then-and-now "Mga problema sa paggawa ng PAL: noon at ngayon"]'' [[Newsbreak (magazine)|Newsbreak]] via [[ABS-CBN News]]. 08-05-2010.<br><br>Para sa mga detalye ng kaso:<br>—''[https://mirror.officialgazette.gov.ph/2009/10/02/fasap-v-philippine-airlines-g-r-no-178083-october-2-2009/ "G.R. No. 178083"]'' (10-02-2009) [[Opisyal na Pahayagan (Pilipinas)|Opisyal na Pahayagan]].<br>—''[https://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/1/63895 "G.R. No. 200088"]'' (02-26-2018) [[Korte Suprema ng Pilipinas|E-Library ng Korte Suprema]].<br><br>Timeline:<br>—''[https://www.philippineairlines.com/AboutUs/HistoryAndMilestone "Kasaysayan at mga Milestone"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160331042455/http://www.philippineairlines.com/AboutUs/HistoryAndMilestone |date=2016-03-31 }}'' Website ng Philippine Airlines.<br><br>Lahat ay nakuha noong 04-01-2022.</ref>
===Oktubre===
* Oktubre 6 – Bumoto ang [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]], 8–5, upang pawalang-sala ang dating [[Unang Ginang ng Pilipinas|Unang Ginang]] [[Imelda Marcos]] at baligtarin ang hatol noong 1993 [[Sandiganbayan]] na nagpapatunay na siya ay pinawalang-sala sa kasong katiwalian kaugnay ng pagtatayo ng [[Philippine General Hospital]].<ref>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000955.htm "NEWSFLASH: Pinawalang-sala si Imelda!"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250926080055/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000955.htm |date=2025-09-26 }}'' PHNO. 10-06-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000959.htm "Pinawalang-sala ng Korte Suprema si Imelda sa 3 batayan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071144/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000959.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 10-07-1998.<br><br>Lahat ay narekober noong 03-31-2022.</ref>
* Oktubre 14 – [[Oktubre 15|15]] – [[Typhoon Zeb|Super typhoon Zeb (''Iliang'')]] ay tumama sa [[Isabela (lalawigan)|Isabela]] at humampas sa Hilagang Luzon pati na rin sa ilang bahagi ng [[Nueva Ecija]] at [[Rizal (lalawigan)|Rizal]]; nagdulot ng malaking pinsala na nagkakahalaga ng humigit-kumulang isang bilyong [[Piso ng Pilipinas|piso]]; ang naiulat na bilang ng mga namatay ay 83.<ref name="tcZB">—''[https://apnews.com/article/d9a9cdbe1d56dfef8d233fd949dfe968 "2 Namatay sa Bagyong Pilipinas"]'' [[Associated Press|AP News]]. 10-22-1998.<br>—''[http://www.aparchive.com/metadata/youtube/0a7083b07363037ce094c5562ef3a9ab "Pilipinas: Mga Resulta ng Bagyong Bab"]'' AP Archive. 10-24-1998.<br>—''[https://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/201209.stm "Ibinaba ang antas ng Bagyong Bab"]'' [[BBC News]]. 10-26-1998.<br>—''[https://www.typhoon2000.ph/oct98.txt "Buwanang buod ng pandaigdigang bagyong tropikal, Oktubre 1998"]'' Typhoon2000. 1998.<br><br>Lahat ay nakuha noong 04-01-2022.</ref><ref>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000992.htm "Iliang toll: 33 patay, sarado ang mga haywey, binaha ang mga bayan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150606230716/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000992.htm |date=2015-06-06 }}'' PHNO. 10-16-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000995.htm "Bagyong Zeb: Daan-daang kinatatakutang patay, winasak ng Luzon"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071143/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000995.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 10-17-1998.<br><br>Nakuha ang lahat noong 03-31-2022.</ref>
* Oktubre 21 – [[Oktubre 23|23]] – [[Bagyong Loleng|Super typhoon Babs (''Loleng'')]] landfalls sa [[Catanduanes]] at [[Aurora (lalawigan)|Aurora]] at mga rampages sa buong [[Metrozon][Central] Luzon at mga lalawigan sa [[Metrozon][Central] Luzon at Luzon. [[Eastern Visayas]], [[Negros]] pati na rin ang [[Baguio]] at ilang bahagi ng [[Ilocos Sur]]; kumpirmadong bilang ng nasawi ay 221; Ang mga pinsala ay nagkakahalaga ng humigit-kumulang [[₱]]3-bilyon sa kabuuan.<ref name="tcZB" /><ref>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001019.htm "Pinsala ng bagyo: Inilabas ang P200-M na pondo para sa kalamidad"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071143/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001019.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 10-23-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001024.htm "Bilang ng namatay sa Babs, 145, at pag-akyat, malawakang pagkawasak"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071144/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001024.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 10-24-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001025.htm "Sinuri ni Erap ang pinsala sa Bicol, nagkaloob ng P50-M para sa rehab ng Catanduanes"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071143/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001025.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 10-25-1998.<br><br>Lahat ay nakuha noong 03-31-2022.</ref>
===Disyembre===
* Disyembre 3 – Isang sunog ang sumira sa pribadong ampunan na ''Bahay Kalinga'', na pinapatakbo ng organisasyon ng kababaihan na ''Asociacion de Damas de Filipinas Inc.'', sa [[Paco, Maynila]], kung saan hindi bababa sa 30 katao ang kumpirmadong patay, karamihan ay mga batang na-admit doon.<ref>{{cite web | url=http://interaksyon.com/article/13880/today-in-history-in-1913-the-association-de-damas-filipinas-was-established | title=NGAYON SA KASAYSAYAN: Noong 1913, itinatag ang Association de Damas Filipinas | publisher=InterAksyon | date=Setyembre 26, 2011 | access-date=Setyembre 26, 2011 | archive-date=Setyembre 27, 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110927054048/http://www.interaksyon.com/article/13880/today-in-history-in-1913-the-association-de-damas-filipinas-was-established | url-status=dead }}</ref><ref>''[http://www.newsflash.org/199812/hl/hl001127.htm "Sunog sa ampunan sa Maynila: 29 patay, 9 nawawala"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181111090549/http://www.newsflash.org/199812/hl/hl001127.htm |date=2018-11-11 }}'' PHNO. 12-04-1998. Nakuha noong 03-31-2022.</ref><ref>—''[https://www.cbsnews.com/news/fire-ravages-manila-orphanage/ "Sinasalanta ng Sunog ang Bahay-ampunan sa Maynila"]'' [[CBS News]]. 12-03-1998.<br>—''[https://www.deseret.com/1998/12/3/19416099/fire-kills-28-in-manila-orphanage "28 ang namatay sa sunog sa bahay-ampunan sa Maynila"]'' [[Associated Press|AP]] (sa pamamagitan ng [[Deseret News]]). 12-03-1998.<br>—''[https://apnews.com/article/396c75acc6903df76563623f53dee481 "Iniimbestigahan ang Sunog sa Bahay-ampunan sa Pilipinas"]'' AP. 12-04-1998.<br><br>Para sa listahan ng mga kaugnay na sakuna:<br>—''[https://www.esquiremag.ph/culture/the-7-deadliest-fires-in-the-philippines-in-the-last-50-years-a1729-20180327-lfrm "Ang 7 Pinaka-Nakamamatay na Sunog sa Pilipinas sa Huling 50 Taon"]'' [[Esquire (magazine)|Esquire Philippines]]. 03-27-2018.<br><br>Lahat ay nakuha noong 04-01-2022.</ref>
* Disyembre 18 – Isang engkwentro sa pagitan ng pinuno ng [[Abu Sayyaf]] at ng pinaka-pinaghahanap na bandido ng bansa, si [[Abdurajak Janjalani]], kasama ang 20 rebelde, at ang 12-miyembrong pwersa ng gobyerno, ang naganap sa [[Lamitan, Basilan]]; Si Janjalani at dalawa sa kanyang mga tauhan ay napatay, habang dalawang tauhan ng gobyerno ang napatay at dalawa ang naiulat na nawawala.<ref name="dASG">''[http://www.newsflash.org/199812/ht/ht000620.htm "Hepe ng Abu Sayyaf, pampublikong kaaway bilang 1, napatay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071142/http://www.newsflash.org/199812/ht/ht000620.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 12-19-1998. Nakuha noong 03-31-2022.</ref>
* Disyembre 30 – Ang [[Valenzuela, Metro Manila|Valenzuela]] ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa [[Metro Manila]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8526''.<ref>{{Banggitin ang web|title=Modernong Kasaysayan|url=https://www.valenzuela.gov.ph/the_city/history|url-status=live|access-date=Pebrero 15, 2022|website=Tayo na, Valenzuela!|archive-url=https://web.archive.org/web/20170127171330/http://www.valenzuela.gov.ph:80/the_city/history |archive-date=2017-01-27 }}</ref>
==Palakasan==
* [[Enero 17]] – Nakamit ng [[Stag Pale Pilseners|Tanduay Gold Rhum Masters]] ang kanilang ika-6 na titulo sa PBL matapos nilang manalo laban sa Laro 5 ng 1998 ng mga Wakas ng Kopa ng Lahat-Pilipino, 82–76.
* [[Marso 7]] – Ang mga laro sa inagurasyon ng [[Samahan ng Basketbol ng Metropolitano]] ay ginanap sa Don Narciso Ramos Sports Complex sa Lingayen, Pangasinan.
* [[Mayo 8]] – Nabawi ng [[Alaska Milkmen]] ang korona ng [[Mga Wakas ng Kopa ng Lahat-Pilipino]] sa pamamagitan ng 4-3 na panalo sa serye laban sa [[Mga beermen ng San Miguel]] at naulit bilang magkasunod na titulo, kung saan napanalunan ng Alaska ang kanilang ika-8 titulo sa PBA.
* [[Hulyo 6]] – Kinoronahan ang Tanduay Centennial Rhum Masters bilang kampeon ng PBL Basketball ng 1998 Yakult PBL Centennial Cup matapos talunin ang Batang Red Bull sa Game 3 ng serye ng finals, 71–65. at sinira rin ang ikapitong tagtuyot nito sa titulo.
* [[Agosto 14]] – Napanalunan ng [[Alaska Milkmen]] ang kanilang ika-9 na sunod-sunod na titulo sa PBA, tinalo ang [[Mga beermen ng San Miguel]] sa pangalawang pagkakataon sa season, na nanalo sa anim na laro.
* [[Oktubre 6]] – Napanalunan ng [[Mga Kaibigan sa Teleponong Pang-mobile]] ang titulo sa PBA Centennial Cup, matapos talunin ang Formula Shell Super Unleaded sa obertaym, 67–66.
* [[Oktubre 31]] – Nanalo ang [[Mga dragon ng Pampanga]] bilang unang kampeon ng MBA, laban sa [[Mga Tagahampas sa Negros]] sa iskor na 4–1. Nakuha ng Dragons ang unang pambansang kampeonato ng MBA.
* [[Disyembre 6]]–[[Disyembre 20|20]] – Ang '''[[Pilipinas]]''' ay lumalahok sa [[Mga Larong Asyano noong 1998]] na ginanap sa [[Bangkok]], [[Thailand]] Ang bansa ay nasa ika-21 pwesto na may isang gintong medalya, limang pilak na medalya at 12 tansong medalya na may kabuuang 18 medalya sa kabuuan.<ref>[http://www.ocasia.org/13AG.asp 1998 Asian Games medal tally] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090213172322/http://ocasia.org/13AG.asp |date=2009-02-13 }}</ref>
* [[Disyembre 9]] – Nakuha ng Formula Shell Super Unleaded ang kanilang ikatlong titulo sa PBA at ang kanilang una sa loob ng anim na taon, na may 4–3 na tagumpay sa serye laban sa [[Mga Kaibigan sa Teleponong Pang-mobile]].
==Kapanganakan==
* Enero 4 - [[Liza Soberano]], aktres
* Enero 10 - Ayra Mariano, aktres
* Pebrero 3 - James Teng, aktor
* Pebrero 16 - Jack Reid, aktor at modelo
* Pebrero 24 - Mariel Pamintuan, aktres
* Marso 27 - BJ Forbes, aktor
* Marso 30 - [[Janella Salvador]], aktres
* Abril 16 - Paul Salas, aktor
* [[Mayo 4]] – Camille Trinidad, vlogger
* [[Mayo 15]]:
** [[Kokoy de Santos]], aktor, mang-aawit, mananayaw at [[modelong pangkomersyo]]
** Chloe Isleta, manlalangoy
* [[Mayo 18]] – [[Eunice Lagusad]], aktres at vlogger
* [[Mayo 22]]:
** [[Kath Arado]], manlalaro ng volleyball
** Jai Asuncion, vlogger
* [[Mayo 25]] – [[Ricci Rivero]], aktor at basketball player
* [[Mayo 26]] – [[Pinoy Big Brother: Otso|Wealand Ferrer]]
* Mayo 27 - Sachzna Laparan, modelo at aktres
* [[Mayo 28]] – [[Luis Gabriel Moreno]], archer at medalist sa Youth Olympic Games
* [[Mayo 29]] – Riva Quenery, aktres, vlogger, mang-aawit at mananayaw
* [[Hunyo 3]] – [[Markus Paterson]], aktor
* [[Hunyo 22]] – [[Maureen Wroblewitz]], nagwagi ng ''[[Asia's Next Top Model (season 5)|Asia's Next Top Model]]'' at co-host sa TV
* [[Hulyo 7]] – [[Tots Carlos]], manlalaro ng volleyball
* [[Hulyo 16]] – [[Carlo Paalam]], boksingero
* [[Hulyo 25]] – [[Paolo Gumabao]], aktor at modelo
* [[Hulyo 27]] – [[Javi Gómez de Liaño]], manlalaro ng basketball
* Agosto 1 – Barbie Imperial, aktres at mananayaw
* [[Agosto 4]] – Jayzam Manabat, vlogger
* [[Agosto 11]] – Claire Castro, artista
* [[Agosto 12]] – Ron Angeles, aktor at modelo
* [[Agosto 17]] – [[Gel Cayuna]], volleyball player
* Agosto 19 - Ella Guevara, aktres
* Agosto 21 - Prince Villanueva, aktor
* Agosto 24 - [[Sofia Andres]], aktres
* [[Agosto 27]] – Mikylla Ramirez, aktres
* [[Setyembre 1]] – [[Pinoy Big Brother: Otso|Argel Saycon]], aktor
* [[Setyembre 2]] – [[Dwight Ramos]], manlalaro ng basketbol
* [[Setyembre 6]] – [[Angel Guardian]], aktres
* [[Setyembre 9]] - Kaniel Magsino, Instagram star at dancer
* [[Setyembre 19]] – Lloyd Agustin, aktor
* Setyembre 21 - [[Miguel Tanfelix]], aktor
* Oktubre 1 - Ryle Paolo Santiago, aktor, miyembro ng Hashtags
* Oktubre 10 - [[Nash Aguas]], aktor
* [[Oktubre 24]] – Daniel "Tugue Zombie" Oke, tagalikha ng nilalaman na ipinanganak sa Nigeria
* Nobyembre 10:
** [[Claudine Co]], mang-aawit at influencer
** Renz Valerio, aktor
* Nobyembre 11 - Carlo Lacana, aktor
* [[Nobyembre 22]] – [[Jane de Leon]], aktres
* [[Nobyembre 28]] – [[Jeremias Lisbo]], aktor
* [[Nobyembre 30]] – Kim Perez, aktor at modelo
* Disyembre 2 - [[Gabbi Garcia]], aktres at endorser
* Disyembre 9 - Mika Dela Cruz, aktres
* Disyembre 26 - Ashley Ortega, aktres
* Disyembre 28 - Aaron Junatas, aktor
==Kamatayan==
* [[Enero 9]] – [[Charito Solis]], aktres (ipinanganak 1935)
* [[Pebrero 6]] – [[Miguel Rodriguez]], aktor at modelo (ipinanganak 1961)
* [[Abril]] – [[Pancho Magalona]], aktor (ipinanganak 1921)
* [[Hunyo 11]] – [[Leopoldo Salcedo]], aktor (ipinanganak 1912)
==Mga sanggunian==
{{Taon sa Pilipinas}}
{{stub|Taon}}
[[Kategorya:1998]]
0j4yxbzjf5e6qwe3m3gy4b4kiw808pq
2220297
2220296
2026-08-13T09:28:49Z
~2026-43982-52
165113
/* Hulyo */
2220297
wikitext
text/x-wiki
Ang '''1998 sa Pilipinas''' ay mga pangyayaring mahalaga sa Pilipinas sa taong 1998.
== Mga Nanunungkulan ==
* '''[[President of the Philippines|Pangulo]]:''' [[Fidel V. Ramos]] ([[Lakas–CMD|Lakas]]) <small>(Hanggang Hunyo 30)</small>; [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]]) <small>(Simula Hunyo 30)</small>
* '''[[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]:''' [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]]) <small>(Hanggang Hunyo 30)</small>; [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ([[Lakas–CMD|Lakas]]) <small>(Simula Hunyo 30)</small>
* [[Senate of the Philippines|'''Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)''']]''':''' [[Neptali Gonzales]]
* '''[[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]:''' [[Jose de Venecia]]
* '''[[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]:''' [[Andres Narvasa]]
* '''[[Philippine Congress|Kongreso]]:''' [[Ika-10 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-10 na Kongreso]] <small>(Hanggang Hunyo 5)</small>; [[Ika-11 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-11 na Kongreso]] <small>(Simula Hulyo 27)</small>
== Kaganapan ==
===Enero===
* Iniutos ng [[Autonomous Region in Muslim Mindanao]] acting governor na si Guimid Matalam ang 60-araw na suspensyon kay [[Gobernador ng Lanao del Sur|gobernador ng Lanao del Sur]] Mahid Mutilan sa maraming kaso. Inutusan ng [[Manila]] [[Regional Trial Court]] (RTC) na arestuhin si Mutilan dahil sa ilegal na recruitment.<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Enero 1, 1998 |title=Muling sinuspinde ang gobernador ng Lanao del Sur |url=http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000180.htm |work=Philippine Headline News Online (PHNO) |url-status=dead |archive-url= |archive-date= |access-date=Marso 25, 2023}}</ref>
* Pumirma ang Tribal Communities Association of the Philippines ng limang kasunduan sa mga asosasyon ng mga katutubong negosyante sa Canada, bahagi ng 27 kasunduan sa negosyo na nilagdaan sa pagitan ng Pilipinas at [[Canada]]. Saklaw nito ang eksplorasyon ng mineral, pagpapaunlad ng isang plantasyon ng [[abaca]], paggawa ng isang [[fireboard]], at pag-install ng dalawang pasilidad ng komunikasyon.<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Enero 2, 1998 |title=RP, Pumirma ang mga tribo ng Canada ng mga proyektong nagkakahalaga ng $469-M |url=http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000183.htm |work=PHNO |url-status=dead |archive-url= |archive-date= |access-date=Marso 25, 2023}}</ref>
* Ang [[Olongapo]] RTC, na kumikilos batay sa isang reklamo ng isang kumpanya ng [[Subic Freeport]], ay naglabas ng isang [[temporary restraining order]] na nagpapahinto sa pagpapatupad ng ''Executive Order No. 444'' na nagdulot ng limitadong operasyon at pagbaba ng kita ng [[duty-free shop]]s sa [[Clark Freeport at Special Economic Zone|Clark]] at Subic.<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Enero 8, 1998 |title=Tagumpay sa Korte para sa mga tindahang walang duty |url=http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000192.htm |work=PHNO |url-status=dead |archive-url= |archive-date= |access-date=Marso 25, 2023}}</ref>
* Nag-utos ang pambansang pamahalaan ng [[moratorium]] sa mga aktibidad sa pagmimina sa Mount Diwalwal sa [[Monkayo]], [[Davao del Norte]].<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Enero 9, 1998 |title=Ipinatigil ang pagmimina sa Davao |url=http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000195.htm |work=PHNO |url-status=dead |archive-url= |archive-date= |access-date=Marso 25, 2023}}</ref>
* Nagsimula ang isang pagtatalo sa [[Alkalde ng Pasay|pagka-alkalde sa Pasay]], na kinasasangkutan ni [[Pablo Cuneta]], na bumalik mula sa medical leave, at ng bise alkalde na si [[Wenceslao Trinidad|Peewee Trinidad]], na nanunungkulan bilang acting capacity na tumangging umalis sa pwesto. Sinasabi ng [[Kagawaran ng Interyor at Pamahalaang Lokal]] na ang alitan ay "una sa uri nito."<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Enero 26, 1998 |title=Aayusin ng Korte ang alitan sa pagitan ng alkalde ng Pasay |url=http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000227.htm |work=PHNO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20000519054019/http://www.newsflash.org/199801/ht/ht000227.htm |archive-date=Mayo 19, 2000 |access-date=Marso 25, 2023}}</ref>
* Enero 28 – Binihag ng mga armado ang hindi bababa sa 400 mga bata at mga guro sa loob ng ilang oras, sa isang mababang paaralan sa [[Maynila]].
===Pebrero===
* Pebrero 2 – Bumagsak ang ''Cebu Pacific Flight 387'' sa mga dalisdis ng Bundok Sumagaya sa [[Claveria, Misamis Oriental]], 104 pasahero ang namatay.
* Pebrero 11 – Ang Talisay ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng Negros Occidental sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8489''.
* Pebrero 14 – Ang katayuan ng [[Santiago, Isabela|Santiago]] bilang isang lungsod na bahagi ng lalawigan ay ibinaba sa pamamagitan ng pagsasabatas ng ''Republic Act 8528'' na nag-amyenda sa ilang seksyon ng ''Republic Act 7720'' tungo sa isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Isabela (lalawigan)|Isabela]].
* Pebrero 23 – Nilagdaan na ang ''Batas Republika 8535'' na lumilikha sa Lungsod ng [[Novaliches]].<ref>{{Banggitin ang balita|last=Samonte|first=Severino|petsa=Setyembre 12, 2020|title=Pagtaas ng bilang ng mga lungsod sa Pilipinas mula 60 noong 1987 patungong 146 noong 2020 traced|work=Philippine News Agency|url=https://www.pna.gov.ph/articles/1115219|access-date=Oktubre 22, 2021}}</ref>
* Huling bahagi ng Pebrero hanggang unang bahagi ng Marso – Isang pagsiklab ng malaria sa dalawang isla sa [[Siasi, Sulu]] ang nagdulot ng naiulat na pagkamatay ng mahigit 140 residente.<ref>—''[http://www.newsflash.org/199803/ht/ht000281.htm "149 patay sa pagsiklab ng malaria sa Sulu"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401144937/http://www.newsflash.org/199803/ht/ht000281.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 03-01-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199803/hl/hl000511.htm "Bumaba sa 140 ang bilang ng mga namatay sa malaria, tigdas ang susunod"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401144937/http://www.newsflash.org/199803/hl/hl000511.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 03-04-1998.<br><br>Lahat ay nakuha noong 03-31-2022.</ref>
* Marso 8 – Ang [[Compostela Valley]], ay itinatag bilang ika-78 lalawigan, sa pamamagitan ng [[Batas Republika ng Pilipinas|Batas Republika]] Bilang 8470.
* Marso 14 – Ang [[Passi, Iloilo|Passi]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Iloilo]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8469''.
* Marso 20 – Ang [[San Fernando, La Union|San Fernando]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[La Union]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8509''.
* Marso 21
** Ang [[Calapan]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Oriental Mindoro]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8475''.
**Ang [[Urdaneta, Pangasinan|Urdaneta]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Pangasinan]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8480''.<ref>{{Cite web|title=Kasaysayan ng Lungsod ng Urdaneta|url=https://urdaneta-city.gov.ph/|url-status=live|access-date=Pebrero 15, 2022|website=Lungsod ng Urdaneta|archive-url=https://web.archive.org/web/20010417042105/http://www.urdaneta-city.gov.ph:80/ |archive-date=2001-04-17 }}</ref>
**Ang [[Victorias]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Negros Occidental]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8488''.
* Marso 22
**Ang [[Kidapawan]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Cotabato]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8500''.<ref>{{Banggitin ang web|title=Historical Origin|url=https://www.kidapawancity.gov.ph/historical-origin/|url-status=live|access-date=Pebrero 15, 2022|website=City of Kidapawan|archive-url=https://web.archive.org/web/20200928035457/https://www.kidapawancity.gov.ph/historical-origin/ |archive-date=2020-09-28 }}</ref>
**Ang [[Malaybalay]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Bukidnon]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Republic Act 8490''.<ref>{{Banggitin web|title=KASAYSAYAN NG KASAYSAYAN|url=https://malaybalaycity.gov.ph/malaybalay-dev/historical-background/|url-status=live|access-date=Pebrero 15, 2022|website=ANG PAMAHALAANG LUNGSOD NG MALAYBALAY {{!}} OPISYAL NA WEBSITE|archive-url=https://web.archive.org/web/20200713070800/http://malaybalaycity.gov.ph/malaybalay-dev/historical-background/ |archive-date=2020-07-13 }}</ref>
**[[Parañaque]] ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa [[Metro Manila]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng Republic Act 8507 na inaprubahan noong Pebrero 13.
===Abril===
* Abril 4 – Ang [[Antipolo]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Rizal (lalawigan)|Rizal]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8508''.
* Abril 19 – Ang [[Lungsod ng Tarlac|Tarlac]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Tarlac]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8593''.
===Mayo===
* [[Mayo 11]] – [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas, 1998|Halalang pampanguluhan sa Pilipinas, 1998]].
* Mayo 16 – Isang sunog ang tumupok sa [[Lung Center of the Philippines]], kung saan hindi bababa sa 22 pasyente ang namatay, pati na rin ang katabing [[National Kidney and Transplant Institute]], sa [[Lungsod Quezon]].<ref>''[http://www.newsflash.org/199805/hl/hl000671.htm "22 ang namatay sa sunog sa Lung Center, pinaghihinalaan ang arson"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220402153842/http://www.newsflash.org/199805/hl/hl000671.htm |date=2022-04-02 }}'' PHNO. 05-17-1998. Nakuha noong 04-01-2022.</ref><ref>—''[http://www.aparchive.com/metadata/youtube/3cf7187968bd1baaf3c8941c19f4a31e "Pilipinas: Maynila: 8 pasyente ang namatay sa sunog sa ospital"]'' [[Associated Press|AP Archive]]. 05-16-1998.<br>—''[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-may-17-mn-50821-story.html "10 ang namatay sa sunog sa ospital sa Pilipinas"]'' [[Associated Press|AP]] (sa pamamagitan ng [[Los Angeles Times]]). 05-17-1998.<br>—''[https://kahimyang.com/kauswagan/articles/1802/today-in-philippine-history-may-16-1998-a-fire-swept-through-the-lung-center-of-the-philippines-killing-25-people "Mayo 16, 1998: isang sunog ang sumiklab sa Lung Center of the Philippines na ikinamatay ng 25 katao"]'' Ang Proyektong Kahimyang.<br><br>Lahat ay nakuha noong 04-01-2022.</ref>
===Hunyo===
* Hunyo 6 – Si Carmela Arcolas–Gamboa ng [[Negros Occidental]], ay kinoronahan bilang Miss Philippines Centennial noong 1998.
* [[Hunyo 12]] – Ipinagdiriwang ang Sentenaryo ng Kalayaan o ang Ika-100 Anibersaryo ng [[Araw ng Kalayaan]] ng [[Pilipinas]] mula sa [[Espanya]].
* Hunyo 30 – Nanumpa si dating [[Pangalawang Pangulo ng Pilipinas|Pangalawang Pangulo]] [[Joseph Estrada]] bilang [[Talaan ng mga Pangulo ng Pilipinas|ika-13]] [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] ng Pilipinas.
===Hulyo===
* Unang bahagi ng Hulyo – Iniulat ng [[Kagawaran ng Agrikultura (Pilipinas)|Kagawaran ng Agrikultura]] na ang tagtuyot at paglaganap ng peste sa mga pananim sa rehiyon ng [[Rehiyon ng Davao|Timog Mindanao]] sa pagitan ng Nobyembre 1997 at Hunyo 1998 ay nakaapekto sa humigit-kumulang 254,000 ektarya ng mga lupang sakahan, at sumira sa 360,037 metrikong tonelada ng mga pananim na nagkakahalaga ng hindi bababa sa {{Philippine peso|2}}-bilyon; Ang mga lupang tinatamnan ng palay at mais ang lubhang napinsala.<ref>''[http://www.newsflash.org/199807/ht/ht000445.htm "Pagkatapos ng tagtuyot: baha, mga pagkamatay sa Mindanao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401084524/http://www.newsflash.org/199807/ht/ht000445.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 07-09-1998. Nakuha noong 03-31-2022.</ref>
===Setyembre===
* Setyembre 18 – Lumubog sa dagat malapit sa [[Fortune Island (Philippines)|Fortune Island]], [[Nasugbu, Batangas]] ang pampasaherong lantsa na ''[[MV Princess of the Orient]]'', na tinatahak ang rutang Maynila-Cebu sa kasagsagan ng [[Typhoon Vicki (1998)|Typhoon Vicki (''Gading'')]], sa [[Fortune Island (Philippines)|Fortune Island]], [[Nasugbu, Batangas]]; 150 ang naiulat na patay o nawawala.<ref>—''[http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000899.htm "NEWSFLASH: Lumubog ang barkong patungong Cebu, nawawala ang mga pasahero"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401084523/http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000899.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 09-19-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000904.htm "54 ang patay, 75 ang nawawala pa rin sa sakuna sa Sulpicio"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401084523/http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000904.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 09-21-1998.<br><br>Lahat ay nakuha noong 03-31-2022.</ref><ref>—''[https://www.nytimes.com/1998/09/20/world/23-dead-many-missing-in-manila-ferry-sinking.html "23 Patay, Marami ang Nawawala sa Paglubog ng Ferry ng Maynila"]'' [[Associated Press|AP]] (via [[The New York Times]]). 09-20-1998.<br>—''[https://safety4sea.com/cm-princess-of-the-orient-erroneous-maneuvering-leads-to-deadly-sinking/ "Prinsesa ng Silangan: Ang maling pagmamaniobra ay humantong sa nakamamatay na paglubog"]'' Safety4Sea. 12-10-2019.<br><br>Para sa timeline ng mga kaugnay na aksidente:<br>—''[https://mobile.reuters.com/article/amp/idUSMAN5211320080623 "TIMELINE: Pinakamatinding mga sakuna sa barko sa Pilipinas"]'' [[Reuters]]. 06-23-2008.<br>Lahat ay nakuha noong 04-01-2022.</ref><ref>Tingnan ang mga detalye ng [https://www.wrecksite.eu/wreck.aspx?151182 aksidenteng ito] mula sa database ng [[Wrecksite]]. Nakuha noong 04-01-2022.</ref>
* Setyembre 23 – Sinuspinde ng [[Philippine Airlines]] (PAL) ang operasyon nito nang ilang araw simula hatinggabi, ayon sa inanunsyo nito noong Setyembre 17 na "permanenteng" paghinto, bilang resulta ng [[Krisis sa pananalapi ng Asya noong 1997|Krisis sa pananalapi sa Asya]] at aksyong industriyal ng mga unyon nito. Dalawang magkahiwalay na welga ang isinagawa, ng humigit-kumulang 600 piloto noong Hunyo, dahil sa mga paratang ng hindi patas na kasanayan sa paggawa at pagsira sa unyon ng PAL, na nakakaapekto sa mga operasyon ng PAL; at ng halos 2,000 miyembro ng unyon noong Hulyo, kasunod ng pagtanggal sa trabaho noong Hunyo 15 ng humigit-kumulang 5,000 empleyado bilang bahagi ng hakbang nito upang matugunan ang mga pagkalugi sa pananalapi. Gumawa si Pangulong Estrada ng serye ng mga interbensyon sa pagsisikap na malutas ang hindi pagkakaunawaan sa paggawa hanggang sa magkaroon ng ilang kasunduan sa pagitan ng PAL Employees Association at ng pamamahala ng airline. Noong Oktubre 7, bahagyang ipinagpatuloy ng PAL ang operasyon, ayon sa inanunsyo ni Pangulong... Estrada, Setyembre 28. Pinagtibay ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] noong 2016 ang pagtanggal sa trabaho sa 24 na piloto ng PAL, at noong 2018 ang pagtanggal sa trabaho sa humigit-kumulang 1,400 cabin crew.<ref>—''[https://web.archive.org/web/20051109132132/http://www.newsflash.org/199807/hl/hl000791.htm (UNANG PAGSUSURI NG PHNO) "Tapos na ang welga ng PAL, itinigil na ang mga piket"]'' PHNO. 07-26-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000896.htm "NEWSFLASH: Tuluyan nang magsasara ang Philippine Airlines sa susunod na linggo"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401084524/http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000896.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 09-17-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000928.htm "NEWSFLASH: Nalutas na! Muling magbubukas ang PAL sa Oktubre 7"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401084523/http://www.newsflash.org/199809/hl/hl000928.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 09-28-1998.<br><br>Lahat ay nakuha noong 03-31-2022.</ref><ref>Para sa kaganapang ito:<br>—''[https://www.nytimes.com/1998/09/25/business/international-business-island-nation-loses-a-bridge-as-philippine-airlines-fails.html "INTERNASYONAL NA NEGOSYO; Nawalan ng Tulay ang Bansang Isla Dahil Nabigo ang Philippine Airlines"]'' [[The New York Times]]. 09-25-1998.<br>—''[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-sep-25-fi-26413-story.html "Nakumpiska ang Jet ng Philippine Airline sa LAX"]'' [[Los Angeles Times]]. 09-25-1998.<br>—''[https://web.archive.org/web/20110129083806/http://edition.cnn.com/ASIANOW/time/asia/magazine/1998/981005/philippine_airlines.html "NEGOSYO: Masamang Balitang Ibon"]'' [[Time (magazine)|Time Asia]] isyu ng 10-05-1998.<br><br>Mga kaugnay na pangyayari:<br>—''[https://www.philstar.com/metro/2016/02/05/1550132/sc-upholds-dismissal-pal-pilots-1998-strike/ "Pinagtibay ng SC ang pagtanggal sa mga piloto ng PAL sa welga noong 1998"]'' [[Philstar.com]]. 02-05-2016.<br>—''[https://www.pna.gov.ph/articles/1030102 "Legal na ang pagtanggal sa trabaho ng 1,400 cabin crew ng PAL noong 1998"]'' [[Philippine News Agency]]. 03-26-2018.<br>—''[https://www.abs-cbn.com/insights/08/05/10/pals-labor-woes-then-and-now "Mga problema sa paggawa ng PAL: noon at ngayon"]'' [[Newsbreak (magazine)|Newsbreak]] via [[ABS-CBN News]]. 08-05-2010.<br><br>Para sa mga detalye ng kaso:<br>—''[https://mirror.officialgazette.gov.ph/2009/10/02/fasap-v-philippine-airlines-g-r-no-178083-october-2-2009/ "G.R. No. 178083"]'' (10-02-2009) [[Opisyal na Pahayagan (Pilipinas)|Opisyal na Pahayagan]].<br>—''[https://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/1/63895 "G.R. No. 200088"]'' (02-26-2018) [[Korte Suprema ng Pilipinas|E-Library ng Korte Suprema]].<br><br>Timeline:<br>—''[https://www.philippineairlines.com/AboutUs/HistoryAndMilestone "Kasaysayan at mga Milestone"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160331042455/http://www.philippineairlines.com/AboutUs/HistoryAndMilestone |date=2016-03-31 }}'' Website ng Philippine Airlines.<br><br>Lahat ay nakuha noong 04-01-2022.</ref>
===Oktubre===
* Oktubre 6 – Bumoto ang [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]], 8–5, upang pawalang-sala ang dating [[Unang Ginang ng Pilipinas|Unang Ginang]] [[Imelda Marcos]] at baligtarin ang hatol noong 1993 [[Sandiganbayan]] na nagpapatunay na siya ay pinawalang-sala sa kasong katiwalian kaugnay ng pagtatayo ng [[Philippine General Hospital]].<ref>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000955.htm "NEWSFLASH: Pinawalang-sala si Imelda!"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250926080055/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000955.htm |date=2025-09-26 }}'' PHNO. 10-06-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000959.htm "Pinawalang-sala ng Korte Suprema si Imelda sa 3 batayan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071144/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000959.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 10-07-1998.<br><br>Lahat ay narekober noong 03-31-2022.</ref>
* Oktubre 14 – [[Oktubre 15|15]] – [[Typhoon Zeb|Super typhoon Zeb (''Iliang'')]] ay tumama sa [[Isabela (lalawigan)|Isabela]] at humampas sa Hilagang Luzon pati na rin sa ilang bahagi ng [[Nueva Ecija]] at [[Rizal (lalawigan)|Rizal]]; nagdulot ng malaking pinsala na nagkakahalaga ng humigit-kumulang isang bilyong [[Piso ng Pilipinas|piso]]; ang naiulat na bilang ng mga namatay ay 83.<ref name="tcZB">—''[https://apnews.com/article/d9a9cdbe1d56dfef8d233fd949dfe968 "2 Namatay sa Bagyong Pilipinas"]'' [[Associated Press|AP News]]. 10-22-1998.<br>—''[http://www.aparchive.com/metadata/youtube/0a7083b07363037ce094c5562ef3a9ab "Pilipinas: Mga Resulta ng Bagyong Bab"]'' AP Archive. 10-24-1998.<br>—''[https://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/201209.stm "Ibinaba ang antas ng Bagyong Bab"]'' [[BBC News]]. 10-26-1998.<br>—''[https://www.typhoon2000.ph/oct98.txt "Buwanang buod ng pandaigdigang bagyong tropikal, Oktubre 1998"]'' Typhoon2000. 1998.<br><br>Lahat ay nakuha noong 04-01-2022.</ref><ref>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000992.htm "Iliang toll: 33 patay, sarado ang mga haywey, binaha ang mga bayan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150606230716/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000992.htm |date=2015-06-06 }}'' PHNO. 10-16-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000995.htm "Bagyong Zeb: Daan-daang kinatatakutang patay, winasak ng Luzon"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071143/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl000995.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 10-17-1998.<br><br>Nakuha ang lahat noong 03-31-2022.</ref>
* Oktubre 21 – [[Oktubre 23|23]] – [[Bagyong Loleng|Super typhoon Babs (''Loleng'')]] landfalls sa [[Catanduanes]] at [[Aurora (lalawigan)|Aurora]] at mga rampages sa buong [[Metrozon][Central] Luzon at mga lalawigan sa [[Metrozon][Central] Luzon at Luzon. [[Eastern Visayas]], [[Negros]] pati na rin ang [[Baguio]] at ilang bahagi ng [[Ilocos Sur]]; kumpirmadong bilang ng nasawi ay 221; Ang mga pinsala ay nagkakahalaga ng humigit-kumulang [[₱]]3-bilyon sa kabuuan.<ref name="tcZB" /><ref>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001019.htm "Pinsala ng bagyo: Inilabas ang P200-M na pondo para sa kalamidad"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071143/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001019.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 10-23-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001024.htm "Bilang ng namatay sa Babs, 145, at pag-akyat, malawakang pagkawasak"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071144/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001024.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 10-24-1998.<br>—''[http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001025.htm "Sinuri ni Erap ang pinsala sa Bicol, nagkaloob ng P50-M para sa rehab ng Catanduanes"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071143/http://www.newsflash.org/199810/hl/hl001025.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 10-25-1998.<br><br>Lahat ay nakuha noong 03-31-2022.</ref>
===Disyembre===
* Disyembre 3 – Isang sunog ang sumira sa pribadong ampunan na ''Bahay Kalinga'', na pinapatakbo ng organisasyon ng kababaihan na ''Asociacion de Damas de Filipinas Inc.'', sa [[Paco, Maynila]], kung saan hindi bababa sa 30 katao ang kumpirmadong patay, karamihan ay mga batang na-admit doon.<ref>{{cite web | url=http://interaksyon.com/article/13880/today-in-history-in-1913-the-association-de-damas-filipinas-was-established | title=NGAYON SA KASAYSAYAN: Noong 1913, itinatag ang Association de Damas Filipinas | publisher=InterAksyon | date=Setyembre 26, 2011 | access-date=Setyembre 26, 2011 | archive-date=Setyembre 27, 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110927054048/http://www.interaksyon.com/article/13880/today-in-history-in-1913-the-association-de-damas-filipinas-was-established | url-status=dead }}</ref><ref>''[http://www.newsflash.org/199812/hl/hl001127.htm "Sunog sa ampunan sa Maynila: 29 patay, 9 nawawala"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181111090549/http://www.newsflash.org/199812/hl/hl001127.htm |date=2018-11-11 }}'' PHNO. 12-04-1998. Nakuha noong 03-31-2022.</ref><ref>—''[https://www.cbsnews.com/news/fire-ravages-manila-orphanage/ "Sinasalanta ng Sunog ang Bahay-ampunan sa Maynila"]'' [[CBS News]]. 12-03-1998.<br>—''[https://www.deseret.com/1998/12/3/19416099/fire-kills-28-in-manila-orphanage "28 ang namatay sa sunog sa bahay-ampunan sa Maynila"]'' [[Associated Press|AP]] (sa pamamagitan ng [[Deseret News]]). 12-03-1998.<br>—''[https://apnews.com/article/396c75acc6903df76563623f53dee481 "Iniimbestigahan ang Sunog sa Bahay-ampunan sa Pilipinas"]'' AP. 12-04-1998.<br><br>Para sa listahan ng mga kaugnay na sakuna:<br>—''[https://www.esquiremag.ph/culture/the-7-deadliest-fires-in-the-philippines-in-the-last-50-years-a1729-20180327-lfrm "Ang 7 Pinaka-Nakamamatay na Sunog sa Pilipinas sa Huling 50 Taon"]'' [[Esquire (magazine)|Esquire Philippines]]. 03-27-2018.<br><br>Lahat ay nakuha noong 04-01-2022.</ref>
* Disyembre 18 – Isang engkwentro sa pagitan ng pinuno ng [[Abu Sayyaf]] at ng pinaka-pinaghahanap na bandido ng bansa, si [[Abdurajak Janjalani]], kasama ang 20 rebelde, at ang 12-miyembrong pwersa ng gobyerno, ang naganap sa [[Lamitan, Basilan]]; Si Janjalani at dalawa sa kanyang mga tauhan ay napatay, habang dalawang tauhan ng gobyerno ang napatay at dalawa ang naiulat na nawawala.<ref name="dASG">''[http://www.newsflash.org/199812/ht/ht000620.htm "Hepe ng Abu Sayyaf, pampublikong kaaway bilang 1, napatay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401071142/http://www.newsflash.org/199812/ht/ht000620.htm |date=2022-04-01 }}'' PHNO. 12-19-1998. Nakuha noong 03-31-2022.</ref>
* Disyembre 30 – Ang [[Valenzuela, Metro Manila|Valenzuela]] ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa [[Metro Manila]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8526''.<ref>{{Banggitin ang web|title=Modernong Kasaysayan|url=https://www.valenzuela.gov.ph/the_city/history|url-status=live|access-date=Pebrero 15, 2022|website=Tayo na, Valenzuela!|archive-url=https://web.archive.org/web/20170127171330/http://www.valenzuela.gov.ph:80/the_city/history |archive-date=2017-01-27 }}</ref>
==Palakasan==
* [[Enero 17]] – Nakamit ng [[Stag Pale Pilseners|Tanduay Gold Rhum Masters]] ang kanilang ika-6 na titulo sa PBL matapos nilang manalo laban sa Laro 5 ng 1998 ng mga Wakas ng Kopa ng Lahat-Pilipino, 82–76.
* [[Marso 7]] – Ang mga laro sa inagurasyon ng [[Samahan ng Basketbol ng Metropolitano]] ay ginanap sa Don Narciso Ramos Sports Complex sa Lingayen, Pangasinan.
* [[Mayo 8]] – Nabawi ng [[Alaska Milkmen]] ang korona ng [[Mga Wakas ng Kopa ng Lahat-Pilipino]] sa pamamagitan ng 4-3 na panalo sa serye laban sa [[Mga beermen ng San Miguel]] at naulit bilang magkasunod na titulo, kung saan napanalunan ng Alaska ang kanilang ika-8 titulo sa PBA.
* [[Hulyo 6]] – Kinoronahan ang Tanduay Centennial Rhum Masters bilang kampeon ng PBL Basketball ng 1998 Yakult PBL Centennial Cup matapos talunin ang Batang Red Bull sa Game 3 ng serye ng finals, 71–65. at sinira rin ang ikapitong tagtuyot nito sa titulo.
* [[Agosto 14]] – Napanalunan ng [[Alaska Milkmen]] ang kanilang ika-9 na sunod-sunod na titulo sa PBA, tinalo ang [[Mga beermen ng San Miguel]] sa pangalawang pagkakataon sa season, na nanalo sa anim na laro.
* [[Oktubre 6]] – Napanalunan ng [[Mga Kaibigan sa Teleponong Pang-mobile]] ang titulo sa PBA Centennial Cup, matapos talunin ang Formula Shell Super Unleaded sa obertaym, 67–66.
* [[Oktubre 31]] – Nanalo ang [[Mga dragon ng Pampanga]] bilang unang kampeon ng MBA, laban sa [[Mga Tagahampas sa Negros]] sa iskor na 4–1. Nakuha ng Dragons ang unang pambansang kampeonato ng MBA.
* [[Disyembre 6]]–[[Disyembre 20|20]] – Ang '''[[Pilipinas]]''' ay lumalahok sa [[Mga Larong Asyano noong 1998]] na ginanap sa [[Bangkok]], [[Thailand]] Ang bansa ay nasa ika-21 pwesto na may isang gintong medalya, limang pilak na medalya at 12 tansong medalya na may kabuuang 18 medalya sa kabuuan.<ref>[http://www.ocasia.org/13AG.asp 1998 Asian Games medal tally] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090213172322/http://ocasia.org/13AG.asp |date=2009-02-13 }}</ref>
* [[Disyembre 9]] – Nakuha ng Formula Shell Super Unleaded ang kanilang ikatlong titulo sa PBA at ang kanilang una sa loob ng anim na taon, na may 4–3 na tagumpay sa serye laban sa [[Mga Kaibigan sa Teleponong Pang-mobile]].
==Kapanganakan==
* Enero 4 - [[Liza Soberano]], aktres
* Enero 10 - Ayra Mariano, aktres
* Pebrero 3 - James Teng, aktor
* Pebrero 16 - Jack Reid, aktor at modelo
* Pebrero 24 - Mariel Pamintuan, aktres
* Marso 27 - BJ Forbes, aktor
* Marso 30 - [[Janella Salvador]], aktres
* Abril 16 - Paul Salas, aktor
* [[Mayo 4]] – Camille Trinidad, vlogger
* [[Mayo 15]]:
** [[Kokoy de Santos]], aktor, mang-aawit, mananayaw at [[modelong pangkomersyo]]
** Chloe Isleta, manlalangoy
* [[Mayo 18]] – [[Eunice Lagusad]], aktres at vlogger
* [[Mayo 22]]:
** [[Kath Arado]], manlalaro ng volleyball
** Jai Asuncion, vlogger
* [[Mayo 25]] – [[Ricci Rivero]], aktor at basketball player
* [[Mayo 26]] – [[Pinoy Big Brother: Otso|Wealand Ferrer]]
* Mayo 27 - Sachzna Laparan, modelo at aktres
* [[Mayo 28]] – [[Luis Gabriel Moreno]], archer at medalist sa Youth Olympic Games
* [[Mayo 29]] – Riva Quenery, aktres, vlogger, mang-aawit at mananayaw
* [[Hunyo 3]] – [[Markus Paterson]], aktor
* [[Hunyo 22]] – [[Maureen Wroblewitz]], nagwagi ng ''[[Asia's Next Top Model (season 5)|Asia's Next Top Model]]'' at co-host sa TV
* [[Hulyo 7]] – [[Tots Carlos]], manlalaro ng volleyball
* [[Hulyo 16]] – [[Carlo Paalam]], boksingero
* [[Hulyo 25]] – [[Paolo Gumabao]], aktor at modelo
* [[Hulyo 27]] – [[Javi Gómez de Liaño]], manlalaro ng basketball
* Agosto 1 – Barbie Imperial, aktres at mananayaw
* [[Agosto 4]] – Jayzam Manabat, vlogger
* [[Agosto 11]] – Claire Castro, artista
* [[Agosto 12]] – Ron Angeles, aktor at modelo
* [[Agosto 17]] – [[Gel Cayuna]], volleyball player
* Agosto 19 - Ella Guevara, aktres
* Agosto 21 - Prince Villanueva, aktor
* Agosto 24 - [[Sofia Andres]], aktres
* [[Agosto 27]] – Mikylla Ramirez, aktres
* [[Setyembre 1]] – [[Pinoy Big Brother: Otso|Argel Saycon]], aktor
* [[Setyembre 2]] – [[Dwight Ramos]], manlalaro ng basketbol
* [[Setyembre 6]] – [[Angel Guardian]], aktres
* [[Setyembre 9]] - Kaniel Magsino, Instagram star at dancer
* [[Setyembre 19]] – Lloyd Agustin, aktor
* Setyembre 21 - [[Miguel Tanfelix]], aktor
* Oktubre 1 - Ryle Paolo Santiago, aktor, miyembro ng Hashtags
* Oktubre 10 - [[Nash Aguas]], aktor
* [[Oktubre 24]] – Daniel "Tugue Zombie" Oke, tagalikha ng nilalaman na ipinanganak sa Nigeria
* Nobyembre 10:
** [[Claudine Co]], mang-aawit at influencer
** Renz Valerio, aktor
* Nobyembre 11 - Carlo Lacana, aktor
* [[Nobyembre 22]] – [[Jane de Leon]], aktres
* [[Nobyembre 28]] – [[Jeremias Lisbo]], aktor
* [[Nobyembre 30]] – Kim Perez, aktor at modelo
* Disyembre 2 - [[Gabbi Garcia]], aktres at endorser
* Disyembre 9 - Mika Dela Cruz, aktres
* Disyembre 26 - Ashley Ortega, aktres
* Disyembre 28 - Aaron Junatas, aktor
==Kamatayan==
* [[Enero 9]] – [[Charito Solis]], aktres (ipinanganak 1935)
* [[Pebrero 6]] – [[Miguel Rodriguez]], aktor at modelo (ipinanganak 1961)
* [[Abril]] – [[Pancho Magalona]], aktor (ipinanganak 1921)
* [[Hunyo 11]] – [[Leopoldo Salcedo]], aktor (ipinanganak 1912)
==Mga sanggunian==
{{Taon sa Pilipinas}}
{{stub|Taon}}
[[Kategorya:1998]]
8o9r682u4okjfrjo3slx16a50190ux8
2000 sa Pilipinas
0
250022
2220298
2197298
2026-08-13T09:35:09Z
~2026-43982-52
165113
/* Agosto */
2220298
wikitext
text/x-wiki
Ang '''2000 sa Pilipinas''' ay dinidetalye ang mga pangyayari na may kahalagaan na nangyari sa [[Pilipinas]] noong taong 2000.
== Panunungkulan ==
* [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]]: [[Joseph Estrada]] ([[Pwersa ng Masang Pilipino|PMP]])
* [[Pangalawang Pangulo ng Pilipinas|Pangalawang Pangulo]]: [[Gloria Macapagal-Arroyo]] ([[Lakas–CMD|Lakas]])
* [[Senate of the Philippines|Pangulo ng Senado]]: [[Blas Ople]] <small>(Hanggang Hulyo 12)</small>; [[Franklin Drilon]] <small>(Hulyo 12-Nobyembre 13)</small>; [[Aquilino Pimentel, Jr.]] <small>(Mula Nobyembre 13)</small>
* [[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Kapulungan]]: [[Manuel Villar]]
* [[Punong Mahistrado ng Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]: [[Hilario Davide]]
* [[Kongreso ng Pilipinas]]: Ika-11 Kongreso ng Pilipinas
== Kaganapan ==
=== Kronolohiya ===
* Enero 1 – Ipinagdiriwang ng Pilipinas ang bagong [[2000 Today|2000 milenyo]] sa buong bansa.
* Marso 15 – Ipinahayag ni Pangulong Estrada ang ''"all-out-war"'' laban sa [[Moro Islamic Liberation Front|''Moro Islamic Liberation Front'' (MILF)]].
* Abril 19 – Bumagsak ang ''Air Philippines Flight 541 Boeing 737-2H4'' sa [[Samal, Davao del Norte|''Island Garden City of'' Samal, Davao del Norte]], ikinasawi ng 131, ang pinakamalalang aksidente sa himpapawid sa kasaysayan ng Pilipinas.
* Mayo 3 – Binihag ng mga teroristang ''[[Abu Sayyaf]]'' ang 21 katao, kabilang ang 10 mga turista at 11 mga manggagawa sa ''resort'', sa isla ng Sipadan, [[Malaysia]]. Ang krisis sa pagbihag ay tumagal ng apat na buwan.
* Mayo 4 – '''Agham at teknolohiya.''' Matapos magmula sa [[Pilipinas]], ang ''ILOVEYOU computer virus'', ay mabilis na kumalat sa buong mundo.
* Mayo 25 – '''Armadong alitan at pag-atake.''' Kinumander ni Reginald Chua ang ''Philippine Airlines Flight 812'', isang ''Airbus A330-301'' na may lulang 290 iba pang mga tao, bago lumapag sa [[Pandaigdigang Paliparan ng Ninoy Aquino]] malapit sa [[Maynila]], Pilipinas. Siya ay nag-utos sa mga pasahero na ilagay ang kanilang mga mahahalagang gamit sa isang bag, at pagkatapos ay nagtangkang tumalon mula sa eroplano sa pamamagitan ng likurang pintuan gamit ang isang gawang-sariling [[parasyut]], ngunit nasindak at sa halip ay kumapit sa mga pinto; pagkatapos ay isang lalaking ''flight attendant'' ang tumulak sa kanya mula sa pintuan at siya ay nahulog mula sa eroplano. sa [[Antipolo|Antipolo, Rizal]]. Ang kanyang katawan ay natagpuan makalipas ang tatlong araw malapit sa Llabac, [[Real, Quezon]].
* Hulyo 2 – '''Sakuna at aksidente.''' Isang ''[[Hukbong Himpapawid ng Pilipinas|Philippine Air Force]] GAF Nomad'' ay nakaranas ng posibleng problema sa makina matapos umalis mula Paliparang Cagayancillo sa [[Cagayancillo, Palawan|Cagayancillo]] malapit sa [[Palawan]] sa Pilipinas. Ang piloto nito ay nagtangkang bumalik sa paliparan, ngunit ang eoplano ay lumampas sa ''runway'' at bumagsak sa [[Dagat Sulu]], ikinamatay ng 11 sa 12-kataong sakay. Sina Gobernador Salvatore Socrates at Mayor-Heneral ng [[Hukbong Himpapawid ng Pilipinas]] Santiago Madrid ay kabilang sa mga patay.
* Hulyo 10 – Pagguho ng mga basura sa Payatas.
* Agosto 10 – Idineklarang [[Talaan ng mga lungsod sa Pilipinas|ika-86]] na lungsod ang [[Maasin|Maasin, Katimugang Leyte]], alinsunod sa [https://web.archive.org/web/20160303193848/http://www.congress.gov.ph/download/ra_11/RA08796.pdf Batas Republika Blg. 8796], pinagtibay Hulyo 11.
* Setyembre 8 – Idineklarang [[Talaan ng mga lungsod sa Pilipinas|ika-87]] lungsod ang [[Digos|Digos, Davao del Sur]], alinsunod sa Batas Republika Blg. 8798, pinagtibay Hunyo 15.
* Setyembre 10 – Idineklarang [[Talaan ng mga lungsod sa Pilipinas|ika-88]] lungsod ang [[San Jose del Monte|San Jose del Monte, Bulacan]], alinsunod sa Batas Republika Blg. 8797, pinagtibay Hulyo 15.
* Setyembre 18 – Idineklarang [[Talaan ng mga lungsod sa Pilipinas|ika-89 at ika-90]] na mga lungsod ang [[Bislig|Bislig, Surigao del Sur]], alinsunod sa Batas Republika Blg. 8804, at [[Tacurong|Tacurong, Sultan Kudarat]], alinsunod sa Batas Republika Blg. 8805, kapwa pinagtibay Agosto 16.
* Setyembre 30 – Idineklarang [[Talaan ng mga lungsod sa Pilipinas|ika-91]] lungsod ang [[Lungsod ng Masbate|Masbate, Masbate]], alinsunod sa Batas Republika Blg. 8807, pinagtibay Agosto 16.
* Oktubre 8 – Idineklarang [[Talaan ng mga lungsod sa Pilipinas|ika-92]] lungsod ang [[Koronadal|Koronadal, Timog Cotabato]], alinsunod sa [https://web.archive.org/web/20160303223646/http://www.congress.gov.ph/download/ra_11/RA08803.pdf Batas Republika Blg. 8803], pinagtibay Agosto 16.
* Nobyembre 13 – Ipinalitis si [[Joseph Estrada|Pangulong Estrada]] ng [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan ng mga Kinatawan]].
[[Talaksan:Joseph Estrada 1998.jpg|thumb|Si [[Joseph Estrada]] ay ang unang pangulo na nilitis ng [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan ng mga Kinatawan]].]]
* Disyembre 7 – '''''Impeachment trial kay [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] [[Joseph Estrada|Estrada]]:''''' Pormal na sinimulan ng Senado ang pagsasakdal sa kasong ''impeachment'' laban kay [[Joseph Estrada|Pangulong Estrada]]. Pinangunahan ni Punong Mahistrado [[Hilario Davide Jr.|Hilario Davide, Jr.]] ang [[paglilitis]].
* Disyembre 9 – Idineklarang [[Talaan ng mga lungsod sa Pilipinas|ika-93]] lungsod ang [[Muñoz|Muñoz, Nueva Ecija]], alinsunod sa Batas Republika Blg. 8977, pinagtibay Nobyembre 7.
* Disyembre 16 – Idineklarang [[Talaan ng mga lungsod sa Pilipinas|ika-94]] na lungsod ang [[Lungsod ng Sorsogon|Sorsogon, Sorsogon]], alinsunod sa Batas Republika Blg. 8806, pinagtibay Agosto 16.
* Disyembre 23 – Idineklarang [[Talaan ng mga lungsod sa Pilipinas|ika-95]] lungsod ang [[Bayawan|Bayawan, Negros Oriental]], alinsunod sa Batas Republika Blg. 8983, pinagtibay Disyembre 5.
* Disyembre 30
** '''Armadong alitan at pag-atake. ''Mga pambobomba sa Araw ni Rizal:''''' Isang serye ng mga bomba ang sumabog sa iba't-ibang lugar sa [[Kalakhang Maynila]], Pilipinas, sa loob ng ilang oras na ikinamatay ng 22 at ikinasugat ng nasa isandaan.
** Idineklarang [[Talaan ng mga lungsod sa Pilipinas|ika-96, ika-97 at ika-98]] na mga lungsod ang [[Talisay, Cebu]], alinsunod sa Batas Republika Blg. 8979, pinagtibay Nobyembre 22; [[Balanga|Balanga, Bataan]], alinsunod sa Batas Republika Blg. 8984, at [[Valencia, Bukidnon]], alinsunod sa Batas Republika Blg. 8985, kapwa pinagtibay Disyembre 5.
=== Hindi Tiyak ang Petsa ===
* Itinatag ang ''Green Papaya Art Projects'' sa Maynila.<ref>''[http://www.newmuseum.org/spaces/listing/country:Philippines "Philippines"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304092802/http://www.newmuseum.org/spaces/listing/country:Philippines |date=2016-03-04 }}. Art Spaces Directory.'' New York: ''New Museum.'' Hinango 05-20-2017.</ref>
=== Estatistika ===
* Populasyon (2000 sensus): 76,504,077<ref>''[https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA3408 "Philippines"].'' ''Europa World Year Book 2004''. Taylor & Francis. [[International Standard Book Number|ISBN]] [[Natatangi%3ABookSources/1857432533|1857432533]].</ref>
== Telebisyon ==
{{main|2000 sa Telebisyong pilipino}}
==Palakasan==
* [[Enero 31]] – Napanalunan ng Welcoat House Paints ang ikatlong sunod na titulo sa PBL sa 1999–2000 2nd Yakult-PBL Challenge Cup matapos talunin ang Ana Water Dispenser sa Finals Game 3, 58–56.
* [[Pebrero 11]]–[[Pebrero 13|13]] Ang Pilipinas ang magiging punong-abala ng [[2000 Asian Beach Volleyball Championship]] na ginanap mula Pebrero 11 hanggang 13, 2000 sa Pasay, Pilipinas
* [[Marso 5]] – Ang [[Negros Occidental]] ang naging pangkalahatang kampeon sa unang ''Palaro ng Bayan'', na ginanap sa [[General Santos]], na nanalo ng kabuuang 67 medalya kabilang ang 31 ginto.<ref name="PDI0306">''[[Philippine Daily Inquirer]]'' [https://news.google.com/newspapers?nid=83UE6yvegO4C&dat=20000306&printsec=frontpage&hl=en (03-06-2000)] Kinuha noong 02-03-2024 — sa pamamagitan ng [[Google News Archive]].
* {{cite news |author=Pia Lee–Brago |title=Pinarangalan ng Santo Papa ang Pilipino, 43 pang martir}} pahina A1, A20.
* {{cite news |author=Dennis Eroa |title=Nakuha ng Negros ang titulo sa Palaro}} pahina B24.</ref>
* [[Hunyo 11]] – Napanalunan ng [[Alaska Milkmen]] ang kanilang ikatlong korona sa PBA All-Filipino sa nakalipas na limang taon sa pamamagitan ng 4-1 na tagumpay sa serye laban sa [[Purefoods TJ Hotdogs]]. Ang pagkapanalo sa titulo ang kanilang ika-10 kampeonato.
* [[Hunyo 27]] – Napanalunan ng Welcoat Paint Masters ang kanilang ikaapat na sunod na titulo sa [[Philippine Basketball League]] matapos nilang talunin ang Shark Energy Drink sa 2000 PBL Chairman's Cup na ginanap sa [[Makati Coliseum]].
* [[Agosto 6]] – Ang 2000 ABC-PBA All-Star Game ay ang All-Star game na ginanap noong Agosto 6, 2000, sa [[Philsports Arena]] sa Pasig.
* [[Agosto 24]]–[[Agosto 27|27]] – Ang Pilipinas ang magho-host ng [[2000 FIVB World Grand Prix]] sa [[Araneta Coliseum]] sa Quezon City.
* [[Setyembre 12]]–[[Setyembre 17|17]] – Ang Dagupan City ang nagho-host ng [[2000 Asian Junior Women's Volleyball Championship]] na ginanap sa Dagupan City.
* [[Setyembre 15]]–[[Oktubre 1]] – Ang Pilipinas ay lumahok sa [[2000 Summer Olympics]] sa Sydney, Australia sa pamamagitan ng pagpapadala ng delegasyon na binubuo ng 20 miyembro. Ngunit lahat ng atleta ay natalo sa nasabing kaganapan at hindi naiuwi ang kanilang mga medalya.
* [[Setyembre 15]] – Nakuha ng [[San Miguel Beermen]] ang kanilang ika-14 na korona sa PBA sa pamamagitan ng panalo laban sa [[Sta. Lucia Realtors]] sa limang laro. Ang Realtors ay nasa kanilang unang pagsali sa finals simula nang sumali sa liga noong 1993.
* [[Nobyembre 25]] – Tinalo ng [[San Juan Knights]] ang [[Negros Slashers]], 104–91 sa Game Six, sa San Juan Gym para sa kanilang unang MBA national title.
* [[Disyembre 20]] – Napanatili ng [[San Miguel Beermen]] ang titulo sa PBA Governors Cup at nakuha ang kanilang ika-15 korona sa PBA, tinalo ang [[Purefoods TJ Hotdogs]] sa kanilang finals series, apat na laro laban sa isa.
== Kapanganakan ==
===Enero===
* [[Enero 1]] – Ariel John Edu, manlalaro ng basketbol
* [[Enero 2]] – Faith Nisperos, manlalaro ng balibol
===Pebrero===
* [[Pebrero 16]] – [[Carlos Yulo|Carlos Edriel Yulo]], gymnast
* [[Pebrero 23]] – [[Lexi Gonzales]], aktres, mananayaw at mang-aawit
* Pebrero 26 – [[Alexa Ilacad]], aktres
===Marso===
* Marso 1 – Nikki Samonte, modelo at mang-aawit
* Marso 2 – [[Bianca Umali]], aktres
* [[Marso 8]] – [[Thea Astley (mang-aawit)|Thea Astley]], mang-aawit, aktres at host
* [[Marso 9]] – [[Emilio Daez]], aktor at host
* [[Marso 12]] – [[Sabrina Man]], aktres
===Abril===
* [[Abril 7]] – [[Vincent Magbanua]], aktor
* [[Abril 21]] – [[Taki Saito]], aktres, tagapagtanghal, host
* [[Abril 28]] – [[Sela Guia]], aktres at dating miyembro ng ''[[MNL48]]''
===Hunyo===
* [[Hunyo 3]] – Beabadoobee, mang-aawit at manunulat ng kanta
* [[Hunyo 25]] – Dionesa Tolentin, manlalaro ng football at futsal
===Hulyo===
* Hulyo 15 – Edward Barber, aktor
* [[Hulyo 22]] – [[Kaori Oinuma]], aktres
* [[Hulyo 28]] – [[Kaitlin De Guzman]], artistikong himnastika
===Agosto===
* [[Agosto 3]]:
** [[Kira Balinger]], aktres
** [[Vivoree Esclito]], aktres
** Melizza Jimenez, aktres, modelo at mang-aawit
* [[Agosto 10]] – Ace Banzuelo, mang-aawit
* [[Agosto 16]] – [[Elijah Canlas]], aktor, mang-aawit at manunulat ng kanta
* Agosto 21 – [[Kate Valdez]], aktres
===Setyembre===
* [[Setyembre 16]] – [[Therese Malvar]], aktres
* [[Setyembre 24]] – [[Rhea Chan]], manlalaro ng football at futsal
===Oktubre===
* [[Oktubre 6]] – Dale Baldillo, aktor
* [[Oktubre 26]] – Mika Salamanca, aktres, mang-aawit, at personalidad sa media
===Nobyembre===
* [[Nobyembre 1]] – [[Anthony Jennings (aktor)|Anthony Jennings]], aktor
===Disyembre===
* [[Disyembre 5]] – Vanessa Gandler, manlalaro ng volleyball
* [[Disyembre 12]] – Brace Arquiza, aktor at modelo
* [[Disyembre 16]] – Kakie, mang-aawit at manunulat ng kanta
== Kamatayan ==
* [[Enero 22]] – [[Teddy Boy Locsin|Teddy "Boy" Locsin, Sr.]], mamamahayag (ipinanganak Disyembre 24, 1914)
* [[Mayo 15]] – [[Roberto Benedicto]], negosyante (ipinanganak Abril 17, 1917)
* [[Setyembre 27]] – [[Pablo Cuneta]], pulitiko, dating Alkalde ng Pasay at ama ni [[Sharon Cuneta]] (ipinanganak Pebrero 2, 1910)
* [[Setyembre 29]] – Maningning Miclat, makata at pintor (ipinanganak Abrik 15, 1972)
{{Taon sa Pilipinas}}
== Mga sanggunian ==
[[Kategorya:2000]]
[[Kategorya:Pilipinas]]
6iycjf38zc158fv3w1dah42rrtf086y
2002 sa Pilipinas
0
257551
2220274
2197994
2026-08-13T08:44:05Z
~2026-43982-52
165113
/* Palakasan */
2220274
wikitext
text/x-wiki
Ang '''2002 sa Pilipinas''' ay ang mga detalye ng mga pangyayari na naganap sa [[Pilipinas]] noong taong [[2002]].
== Panunungkulan ==
* [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] - [[Gloria Macapagal Arroyo]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]])
* [[Pangalawang Pangulo ng Pilipinas|Pangalawang Pangulo]] - [[Teofisto Guingona, Jr.]] ([[Lakas-Christian Muslim Democrats|Lakas]])
* [[Senate of the Philippines|Pangulo ng Senado]] - [[Franklin Drilon]]
* [[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Kapulungan]] - [[Jose de Venecia, Jr.]]
* [[Punong Mahistrado ng Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]] - [[Hilario Davide|Hilario Davide, Jr.]]
* [[Kongreso ng Pilipinas]] - [[Ika-12 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-12 Kongreso ng Pilipinas]]
== Kaganapan ==
=== Pangunahing Kaganapan at mga Paksa ===
* '''Kamatayan:''' [tingnan ang ''Kamatayan'']
* '''Mga Kaganapan:''' [tingnan ang ''Kronolohiya'']
* '''Mga armadong alitan:''' [tingnan ang ''Kronolohiya'']
* '''Mga Halalan:''' ''Wala''
* '''Mga Paglilitis:''' [tingnan ang ''Kronolohiya'']
=== Kronolohiya ===
* [[Enero 31]] – Ang [[Sandiganbayan]], na kumikilos batay sa mga mosyon para sa muling pagsasaalang-alang mula sa [[pamilyang Marcos]], ay binabaligtad ang unang desisyon nito noong 2000 na nagpapawalang-bisa pabor sa [[Pamahalaan ng Pilipinas|ang gobyerno]] [[Dolyar ng Estados Unidos|US$]]658 milyong halaga ng mga deposito sa Switzerland na hawak sa [[eskrow]] sa [[Pambansang Bangko ng Pilipinas]] na idineklarang [[Hindi Maipaliwanag na Yaman ng Pamilyang Marcos|maling Nakaw na Yaman]]. Ito ay isasantabi noong 2003 ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]], na kalaunan ay muling pinagtibay ang unang desisyon.<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite web |url=https://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/1/48708 |title=G.R. Blg. 152154 |petsa=Hulyo 15, 2003 |website=E-Library ng Korte Suprema |publisher=[[Korte Suprema ng Pilipinas]] |access-date=Hulyo 19, 2023 }}
* {{cite web |url=https://hrvvmemcom.gov.ph/ill-gotten-wealth-recognized-by-the-philippine-supreme-court-2/ |title=Kinilala ng Korte Suprema ng Pilipinas ang Yaman na Nakuha Nang Hindi Mabuti |petsa=Hulyo 15, 2021 |website=Human Rights Violations Victims' Memorial Commission |publisher=[[Pamahalaan ng Pilipinas]] |access-date=Hulyo 19, 2023 |archive-date=Hulyo 20, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720011904/https://hrvvmemcom.gov.ph/ill-gotten-wealth-recognized-by-the-philippine-supreme-court-2/ |url-status=dead }}</ref>
* [[Pebrero 26]] – Inamin ng dating Pangulong [[Joseph Estrada]] ang pagpirma sa ₱500 milyong ''Jose Velarde'' bank account sa [[Equitable PCI Bank|Equitable-PCI Bank]].
* Marso 5 – Lindol sa Mindanao
* Abril 20 – Niyanig nang pag sabog ang lungsod sa General Santos sa isang Fit Mart department store sa South Dadiangas Proper, 15 ang naitalang patay kabilang ang 4 na bata, 55 naman ang kumpirmadong sugatan.
* Mayo 31 – '''''Pagbihag sa isang bata sa [[Pasay|Pasay City]] Bus Terminal:''''' Isang 4-anyos na batang lalaki ay namatay.
* [[Hunyo 7]] – Sinalakay ng mga tropa ng [[Hukbong Sandatahan ng Pilipinas]] ang [[Abu Sayyaf]] sa [[Mindanao]] sa pagtatangkang iligtas ang mga bihag ng huli na nakakulong simula noong kalagitnaan ng 2001. [[Mga Amerikano|Amerikano]] Pinalaya si Gracia Burnham, habang ang kanyang asawang si Martin, pati na rin ang isang bihag na Pilipino at apat sa mga gerilya, ay napatay.<ref>{{cite web |url=https://2001-2009.state.gov/r/pa/ho/pubs/fs/5902.htm |title=Mga Mahahalagang Insidente ng Terorista, 1961–2003: Isang Maikling Kronolohiya |date=Marso 2004 |website=[[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}</ref>
* [[Hunyo 18]]–[[Hunyo 19|19]] – Hindi bababa sa 16 na miyembro ng [[Samahan ng mga Misyonero ng Mabait sa Pilipinas]], pati na rin ang dalawa mula sa puwersa ng gobyerno, ang namatay sa isang magdamag na sagupaan sa pinagsamang pwersa na sumalakay sa mansyon ng pamilyang Ecleo sa [[San Jose, Dinagat Islands|San Jose]], na noon ay bahagi ng [[Surigao del Norte]], sa kanilang pagtatangkang arestuhin ang pinuno ng kulto na si Ruben Jr. Isang pugante na inakusahan ng ilang kaso ng pagpatay, sumuko si Ecleo noong ika-19.<ref>—''[http://en.people.cn/200206/19/eng20020619_98140.shtml "Sumuko ang pinuno ng kulto sa Pilipinas matapos ang madugong sagupaan"]'' [[People's Daily]] Online. 06-19-2002.<br>—''[https://www.philstar.com/headlines/2002/06/21/165435/ecleo-faces-more-charges/ "Mas maraming kaso ang hinaharap ni Ecleo"]'' [[Philstar.com]]. 06-21-2002.<br>Lahat ay nakuha noong 02-28-2022.</ref>
* [[Hunyo 21]] – Ang pinuno ng ekstremistang [[Abu Sayyaf]], [[Abu Sabaya]], ay pinatay ng mga sundalo ng [[Hukbong Katihan ng Pilipinas]].<ref>{{Banggitin ang aklat|pamagat = World Almanac at Aklat ng mga Katotohanan 2007|taon = 2007}}</ref>
* [[Hulyo 15]] – Ang magkasabay na halalan sa [[Barangay]] at [[Sangguniang Kabataan]] ay ginanap sa unang pagkakataon sa [[Pilipinas]] kasunod ng Republic Act No. 9164 na inaprubahan noong Marso 19, 2002, ng [[Ika-12 Kongreso ng Pilipinas]].
* [[Agosto 21]]–[[Agosto 22|22]] – Dinukot ni [[Abu Sayyaf]] ang anim na Pilipinong miyembro ng isang [[Mga Saksi ni Jehova|grupong Kristiyano]], dalawa sa kanila ang kalaunan ay pinugutan ng ulo.
* Setyembre 23 – ''[[Kapuluang Spratly|Kapuliang Spratly]]:'' Ang Gobernador ng lalawigan ng [[Palawan]] ay nagpadala ng mga sundalo ng Pilipinas upang kunin ang mga 'di-natitirhan at mayaman sa langis na [[Kapuluang Spratly]], na inaangkin ng [[Pilipinas]], [[Brunei]], ang [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]], [[Malaysia]], ang [[Taiwan|Republika ng Tsina (Taiwan)]], at [[Vietnam]].
* Oktubre 17 – ''Mga pambobomba sa Zamboanga:'' Dalawang bomba ang sumabog sa pangunahing ''shopping district'' ng halos Kristiyanong [[lungsod ng Zamboanga]] sa katimugan ng bansa, ikinamatay ng anim at ikinasugat ng 150. Ito ay ang pangalawang pangunahing malinaw na [[Terorismo|insidente ng terorismo]] sa [[timog-silangang Asya]] sa loob ng isang linggo. Agad na nakatutok ang hinala sa ''[[Jemaah Islamiyah]]'', isang [[Islam|Islamikong]] grupong ''extremist'' na sinisiyasat rin sa pambobomba sa kotse sa Bali sa [[Indonesia]].
* Oktubre 18 – ''Pambobomba sa bus sa Maynila:'' Isang bomba ang sumabog sa ''suburban'' [[Maynila]], ikinasira ng isang bus at ikinamatay ng hindi bababa sa tatlo-katao, habang 23 iba pa ang nasugatan. Isang granada ang sumabog sa distritong pinansiyal ng kabisera ng bansa. Ang mga pambobomba ay naganap isang araw lamang pagkatapos ng dalawang nakamamatay na pambobomba sa katimugang Pilipinas.<ref>''[[BBC|BBC News]]. [http://www.bbc.com/news/world-asia-15581450 "Timeline"] Philippines Profile.'' Hinango 06-05-2017.</ref>
* [[Oktubre 21]] – Isang Philippine Marine na nagbabantay sa simbahan ang namatay at 16 na iba pa ang nasugatan matapos sumabog ang isang bomba, na nakalagay sa bag na naiwan sa isang tindahan ng [[kandila]], sa [[Kuta Pilar]], isang dambana ng mga Katoliko sa [[Lungsod ng Zamboanga]].<ref>{{cite news |title=Pagsabog sa Timog Pilipinas, 1 ang patay, 16 ang sugatan |url=http://www.cnn.com/2002/WORLD/asiapcf/southeast/10/20/philippine.blast/index.html |access-date=13 Hunyo 2024 |work=CNN |date=20 Oktubre 2002}}</ref>
=== Nobyembre ===
* [[Nobyembre 11]] – [[Laoag International Airlines Flight 585]], isang naka-iskedyul na paglipad na pinapatakbo ng [[Paliparang Pandaigdig ng Laoag]] mula Maynila patungong [[Basco, Batanes|Basco]] via [[Laoag]], ay bumagsak sa [[Manila Bay]] ilang sandali matapos lumipad mula sa [[Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino]].
* Disyembre 24 – Isang bomba na pinaniniwalaang itinanim ng isang Muslim na samahang separatista ay pumatay ng 13-katao, kabilang ang alkalde ng bayan, at sumugat ng 12 sa pag-atake noong [[Noche Buena|Bisperas ng Pasko]] sa [[Datu Piang, Maguindanao|bayan ng Datu Piang]] sa katimugan ng bansa.
== Mga Paggunita ==
* Disyembre 5 – [[Islam|Islamikong]] [[pista]] ng ''[[Eid al-Fitr|Eid ul-Fitr]]'', na tatapos ng [[Ramadan]] para sa mga Muslim sa buong mundo ([[Pagdiriwang|ipinagdiriwang]] din sa bansa).
==Palakasan==
* [[Mayo 26]] – Ang [[Philippine Basketball Association|Purefoods TJ Hotdogs]] ay nagwagi ng pambihirang pitong laro matapos talunin ang [[Alaska Aces (PBA)|Alaska Aces]], 91–76, sa [[2002 PBA Governors' Cup finals]] sa Araneta Coliseum.
* [[Setyembre 20]] – Ang [[Philippine Basketball Association|Red Bull Thunder]] ay nanalo ng kanilang pangalawang titulo sa kampeonato sa [[2002 PBA Commissioner's Cup finals]] laban sa [[Talk 'N Text Phone Pals]] sa pitong laro.
* [[Setyembre 29]]–[[Oktubre 14]] – Ang Pilipinas ay lalahok sa [[2002 Asian Games]] na ginanap sa [[Busan]], [[South Korea]]. Ang bansa ay nasa ika-18 pwesto na may tatlong gintong medalya, pitong pilak na medalya at 16 na tansong medalya na may kabuuang 26 na medalya.<ref>[http://www.ocasia.org/14AG.asp 2002 Asian Games medal tally] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090207192950/http://www.ocasia.org/14AG.asp |date=Pebrero 7, 2009 }}</ref>
* [[Oktubre 5]] – [[University Athletic Association of the Philippines]] men's division finals: Tinalo ng [[Ateneo Blue Eagles]] ang [[De La Salle Green Archers]] upang wakasan ang kanilang 4-taong sunod-sunod na titulo at mapanalunan ang kanilang unang titulo sa loob ng 14 na taon.
* [[Disyembre 25]] – Napanalunan ng [[Coca-Cola Tigers]] ang kanilang unang titulo sa PBA sa pamamagitan ng 3-1 na panalo sa serye laban sa [[Alaska Aces (PBA)|Alaska Aces]], kung saan ang Tigers ang naging unang koponan na nanalo ng kampeonato sa kanilang pinakaunang season.
== Kapanganakan ==
* [[Enero 8]] – Andi Abaya, aktres
* [[Enero 8]] - Jay Ortega, aktor, modelo at punong-abala
* [[Enero 13]] – Ayanna Misola, aktres
* [[Enero 16]] – Yukii Takahashi, aktres
* [[Enero 28]] – [[Janine Berdin]], aktres at mang-aawit
* [[Enero 31]] – Larkin Castor, aktor
* [[Enero 16]] – Kirsten Gonzales, aktres
* [[Pebrero 22]] – Roseanne Magan, mang-aawit at aktres
* [[Pebrero 28]] – [[Ylona Garcia]], aktres at mang-aawit
* [[Marso 16]] – [[Franchesca Salcedo]], aktres
* [[Marso 17]] – Raheel Bhyria, aktor at modelo
* [[Abril 5]] – [[Golden Cañedo]], singer
* [[Abril 9]] – SAB, singer-songwriter
* [[Abril 21]] – Carl at Clarence Aguirre, conjoined twins
* [[Abril 29]] – [[Karina Bautista]], aktres at housemate sa Pinoy Big Brother
* [[Mayo 3]] – KD Estrada, aktor at mang-aawit
* [[Mayo 11]] – Kai Sotto, manlalaro ng basketball
* [[Mayo 15]] – Shanaia Gomez, aktres
* [[Mayo 16]]:
** Angela - mang-aawit at aktres
** Shayne Sava, aktres
* [[Mayo 27]] – Maloi Ricalde, miyembro ng Bini
<!--* [[Hunyo 8]] – Sean Lester Beltran, social media influencer and model (d. [[2023]])-->
* [[Hunyo 10]] – [[Belle Mariano]], aktres
* [[Hunyo 29]] – Mhicaela Belen, volleyball player
* [[Hulyo 9]]:
** [[Seth Fedelin]], aktor
** Jhanlo Mark Sangiao, mixed martial artist
* [[Hulyo 18]] – Ogie Escanilla, aktor at mananayaw
* [[Agosto 6]]:
** Bailey May, aktor at mang-aawit
** Angel Leighton, aktres
* [[Agosto 16]] – Reiven Umali,Tawag ng Tanghalan Season 5, itinanghal sa edisyon
* [[Agosto 31]] – Gabb Skribikin, dating miyembro ng ''MNL48''
* [[Setyembre 3]]:
** [[Bugoy Cariño]], aktor
** [[Kyline Alcantara]], aktres at mang-aawit
* [[Setyembre 15]] – Hannah Arguelles, aktrescat modelo
* [[Setyembre 17]] – [[Will Ashley]], aktor
* [[Setyembre 23]] – Abdul Raman, aktor
* [[Setyembre 24]]:
** Anji Salvacion, aktres at mang-aawit<ref>{{Cite web |last=Licup |first=Michelle |title=Anji Salvacion: The singing sweetheart is ready to hit it big |url=https://www.pep.ph/peptionary/163331/anji-salvacion-a4995-20220122 |access-date=2022-07-19 |website=Philippine Entertainment Portal |date=2022-01-22}}</ref>
** [[Vince Crisostomo]], aktor
* [[Setyembre 25]] – Daniella Stranner, aktres
* [[Setyembre 29]] – Dylan Ytturalde, mang-lalaro ng volleyball
* [[Oktubre 6]] – Dale Baldillo, Filipino child actor and model
* [[Nobyembre 15]] – Mitzi Josh, aktres at mang-aawit
* [[Nobyembre 26]] – Coleen Trinidad, miyembro ng ''MNL48''
* [[Disyembre 13]] – AC Bonifacio, mananayaw, mang-aawit at aktres
* [[Disyembre 7]] – Sean Lucas, aktor
* [[Disyembre 15]] – Chanty, ''miyembro ng Lapillus''
== Kamatayan ==
* [[Marso 14]] – Tan Yu, negosyante (ipinanganak 1927)
* [[Marso 29]] – [[Rico Yan]], artista, aktor sa pelikula at telebisyon (ipinanganak Marso 14, 1975)
* [[Abril 4]] – [[Jack Tanuan]], basketbolista (ipinanganak Hulyo 23, 1965)
* [[Hunyo 21]] – Abu Sabaya, pinuno ng [[Abu Sayyaf|''Abu Sayyaf'']] (ipinanganak Hulyo 18, 1962)
* [[Setyembre 1]] – Martin Urra, basketbolista (ipinanganak 1931)
* [[Nobyembre 1]] – Eduardo Decena, basketbolista (ipinanganak 1926)
* [[Nobyembre 18]] – [[Zaldy Zshornack]], aktor (ipinanganak Disyembre 30, 1937)
{{Taon sa Pilipinas}}
== Mga sanggunian ==
[[Kategorya:2002]]
[[Kategorya:Pilipinas]]
5npzx8099es095fwzuqz62kpj75t4b7
2220299
2220274
2026-08-13T09:39:25Z
~2026-43982-52
165113
/* Nobyembre */
2220299
wikitext
text/x-wiki
Ang '''2002 sa Pilipinas''' ay ang mga detalye ng mga pangyayari na naganap sa [[Pilipinas]] noong taong [[2002]].
== Panunungkulan ==
* [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] - [[Gloria Macapagal Arroyo]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]])
* [[Pangalawang Pangulo ng Pilipinas|Pangalawang Pangulo]] - [[Teofisto Guingona, Jr.]] ([[Lakas-Christian Muslim Democrats|Lakas]])
* [[Senate of the Philippines|Pangulo ng Senado]] - [[Franklin Drilon]]
* [[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Kapulungan]] - [[Jose de Venecia, Jr.]]
* [[Punong Mahistrado ng Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]] - [[Hilario Davide|Hilario Davide, Jr.]]
* [[Kongreso ng Pilipinas]] - [[Ika-12 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-12 Kongreso ng Pilipinas]]
== Kaganapan ==
=== Pangunahing Kaganapan at mga Paksa ===
* '''Kamatayan:''' [tingnan ang ''Kamatayan'']
* '''Mga Kaganapan:''' [tingnan ang ''Kronolohiya'']
* '''Mga armadong alitan:''' [tingnan ang ''Kronolohiya'']
* '''Mga Halalan:''' ''Wala''
* '''Mga Paglilitis:''' [tingnan ang ''Kronolohiya'']
=== Kronolohiya ===
* [[Enero 31]] – Ang [[Sandiganbayan]], na kumikilos batay sa mga mosyon para sa muling pagsasaalang-alang mula sa [[pamilyang Marcos]], ay binabaligtad ang unang desisyon nito noong 2000 na nagpapawalang-bisa pabor sa [[Pamahalaan ng Pilipinas|ang gobyerno]] [[Dolyar ng Estados Unidos|US$]]658 milyong halaga ng mga deposito sa Switzerland na hawak sa [[eskrow]] sa [[Pambansang Bangko ng Pilipinas]] na idineklarang [[Hindi Maipaliwanag na Yaman ng Pamilyang Marcos|maling Nakaw na Yaman]]. Ito ay isasantabi noong 2003 ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]], na kalaunan ay muling pinagtibay ang unang desisyon.<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite web |url=https://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/1/48708 |title=G.R. Blg. 152154 |petsa=Hulyo 15, 2003 |website=E-Library ng Korte Suprema |publisher=[[Korte Suprema ng Pilipinas]] |access-date=Hulyo 19, 2023 }}
* {{cite web |url=https://hrvvmemcom.gov.ph/ill-gotten-wealth-recognized-by-the-philippine-supreme-court-2/ |title=Kinilala ng Korte Suprema ng Pilipinas ang Yaman na Nakuha Nang Hindi Mabuti |petsa=Hulyo 15, 2021 |website=Human Rights Violations Victims' Memorial Commission |publisher=[[Pamahalaan ng Pilipinas]] |access-date=Hulyo 19, 2023 |archive-date=Hulyo 20, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720011904/https://hrvvmemcom.gov.ph/ill-gotten-wealth-recognized-by-the-philippine-supreme-court-2/ |url-status=dead }}</ref>
* [[Pebrero 26]] – Inamin ng dating Pangulong [[Joseph Estrada]] ang pagpirma sa ₱500 milyong ''Jose Velarde'' bank account sa [[Equitable PCI Bank|Equitable-PCI Bank]].
* Marso 5 – Lindol sa Mindanao
* Abril 20 – Niyanig nang pag sabog ang lungsod sa General Santos sa isang Fit Mart department store sa South Dadiangas Proper, 15 ang naitalang patay kabilang ang 4 na bata, 55 naman ang kumpirmadong sugatan.
* Mayo 31 – '''''Pagbihag sa isang bata sa [[Pasay|Pasay City]] Bus Terminal:''''' Isang 4-anyos na batang lalaki ay namatay.
* [[Hunyo 7]] – Sinalakay ng mga tropa ng [[Hukbong Sandatahan ng Pilipinas]] ang [[Abu Sayyaf]] sa [[Mindanao]] sa pagtatangkang iligtas ang mga bihag ng huli na nakakulong simula noong kalagitnaan ng 2001. [[Mga Amerikano|Amerikano]] Pinalaya si Gracia Burnham, habang ang kanyang asawang si Martin, pati na rin ang isang bihag na Pilipino at apat sa mga gerilya, ay napatay.<ref>{{cite web |url=https://2001-2009.state.gov/r/pa/ho/pubs/fs/5902.htm |title=Mga Mahahalagang Insidente ng Terorista, 1961–2003: Isang Maikling Kronolohiya |date=Marso 2004 |website=[[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}</ref>
* [[Hunyo 18]]–[[Hunyo 19|19]] – Hindi bababa sa 16 na miyembro ng [[Samahan ng mga Misyonero ng Mabait sa Pilipinas]], pati na rin ang dalawa mula sa puwersa ng gobyerno, ang namatay sa isang magdamag na sagupaan sa pinagsamang pwersa na sumalakay sa mansyon ng pamilyang Ecleo sa [[San Jose, Dinagat Islands|San Jose]], na noon ay bahagi ng [[Surigao del Norte]], sa kanilang pagtatangkang arestuhin ang pinuno ng kulto na si Ruben Jr. Isang pugante na inakusahan ng ilang kaso ng pagpatay, sumuko si Ecleo noong ika-19.<ref>—''[http://en.people.cn/200206/19/eng20020619_98140.shtml "Sumuko ang pinuno ng kulto sa Pilipinas matapos ang madugong sagupaan"]'' [[People's Daily]] Online. 06-19-2002.<br>—''[https://www.philstar.com/headlines/2002/06/21/165435/ecleo-faces-more-charges/ "Mas maraming kaso ang hinaharap ni Ecleo"]'' [[Philstar.com]]. 06-21-2002.<br>Lahat ay nakuha noong 02-28-2022.</ref>
* [[Hunyo 21]] – Ang pinuno ng ekstremistang [[Abu Sayyaf]], [[Abu Sabaya]], ay pinatay ng mga sundalo ng [[Hukbong Katihan ng Pilipinas]].<ref>{{Banggitin ang aklat|pamagat = World Almanac at Aklat ng mga Katotohanan 2007|taon = 2007}}</ref>
* [[Hulyo 15]] – Ang magkasabay na halalan sa [[Barangay]] at [[Sangguniang Kabataan]] ay ginanap sa unang pagkakataon sa [[Pilipinas]] kasunod ng Republic Act No. 9164 na inaprubahan noong Marso 19, 2002, ng [[Ika-12 Kongreso ng Pilipinas]].
* [[Agosto 21]]–[[Agosto 22|22]] – Dinukot ni [[Abu Sayyaf]] ang anim na Pilipinong miyembro ng isang [[Mga Saksi ni Jehova|grupong Kristiyano]], dalawa sa kanila ang kalaunan ay pinugutan ng ulo.
* Setyembre 23 – ''[[Kapuluang Spratly|Kapuliang Spratly]]:'' Ang Gobernador ng lalawigan ng [[Palawan]] ay nagpadala ng mga sundalo ng Pilipinas upang kunin ang mga 'di-natitirhan at mayaman sa langis na [[Kapuluang Spratly]], na inaangkin ng [[Pilipinas]], [[Brunei]], ang [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]], [[Malaysia]], ang [[Taiwan|Republika ng Tsina (Taiwan)]], at [[Vietnam]].
* Oktubre 17 – ''Mga pambobomba sa Zamboanga:'' Dalawang bomba ang sumabog sa pangunahing ''shopping district'' ng halos Kristiyanong [[lungsod ng Zamboanga]] sa katimugan ng bansa, ikinamatay ng anim at ikinasugat ng 150. Ito ay ang pangalawang pangunahing malinaw na [[Terorismo|insidente ng terorismo]] sa [[timog-silangang Asya]] sa loob ng isang linggo. Agad na nakatutok ang hinala sa ''[[Jemaah Islamiyah]]'', isang [[Islam|Islamikong]] grupong ''extremist'' na sinisiyasat rin sa pambobomba sa kotse sa Bali sa [[Indonesia]].
* Oktubre 18 – ''Pambobomba sa bus sa Maynila:'' Isang bomba ang sumabog sa ''suburban'' [[Maynila]], ikinasira ng isang bus at ikinamatay ng hindi bababa sa tatlo-katao, habang 23 iba pa ang nasugatan. Isang granada ang sumabog sa distritong pinansiyal ng kabisera ng bansa. Ang mga pambobomba ay naganap isang araw lamang pagkatapos ng dalawang nakamamatay na pambobomba sa katimugang Pilipinas.<ref>''[[BBC|BBC News]]. [http://www.bbc.com/news/world-asia-15581450 "Timeline"] Philippines Profile.'' Hinango 06-05-2017.</ref>
* [[Oktubre 21]] – Isang Philippine Marine na nagbabantay sa simbahan ang namatay at 16 na iba pa ang nasugatan matapos sumabog ang isang bomba, na nakalagay sa bag na naiwan sa isang tindahan ng [[kandila]], sa [[Kuta Pilar]], isang dambana ng mga Katoliko sa [[Lungsod ng Zamboanga]].<ref>{{cite news |title=Pagsabog sa Timog Pilipinas, 1 ang patay, 16 ang sugatan |url=http://www.cnn.com/2002/WORLD/asiapcf/southeast/10/20/philippine.blast/index.html |access-date=13 Hunyo 2024 |work=CNN |date=20 Oktubre 2002}}</ref>
* [[Nobyembre 11]] – [[Laoag International Airlines Flight 585]], isang naka-iskedyul na paglipad na pinapatakbo ng [[Paliparang Pandaigdig ng Laoag]] mula Maynila patungong [[Basco, Batanes|Basco]] via [[Laoag]], ay bumagsak sa [[Manila Bay]] ilang sandali matapos lumipad mula sa [[Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino]].
* Disyembre 24 – Isang bomba na pinaniniwalaang itinanim ng isang Muslim na samahang separatista ay pumatay ng 13-katao, kabilang ang alkalde ng bayan, at sumugat ng 12 sa pag-atake noong [[Noche Buena|Bisperas ng Pasko]] sa [[Datu Piang, Maguindanao|bayan ng Datu Piang]] sa katimugan ng bansa.
== Mga Paggunita ==
* Disyembre 5 – [[Islam|Islamikong]] [[pista]] ng ''[[Eid al-Fitr|Eid ul-Fitr]]'', na tatapos ng [[Ramadan]] para sa mga Muslim sa buong mundo ([[Pagdiriwang|ipinagdiriwang]] din sa bansa).
==Palakasan==
* [[Mayo 26]] – Ang [[Philippine Basketball Association|Purefoods TJ Hotdogs]] ay nagwagi ng pambihirang pitong laro matapos talunin ang [[Alaska Aces (PBA)|Alaska Aces]], 91–76, sa [[2002 PBA Governors' Cup finals]] sa Araneta Coliseum.
* [[Setyembre 20]] – Ang [[Philippine Basketball Association|Red Bull Thunder]] ay nanalo ng kanilang pangalawang titulo sa kampeonato sa [[2002 PBA Commissioner's Cup finals]] laban sa [[Talk 'N Text Phone Pals]] sa pitong laro.
* [[Setyembre 29]]–[[Oktubre 14]] – Ang Pilipinas ay lalahok sa [[2002 Asian Games]] na ginanap sa [[Busan]], [[South Korea]]. Ang bansa ay nasa ika-18 pwesto na may tatlong gintong medalya, pitong pilak na medalya at 16 na tansong medalya na may kabuuang 26 na medalya.<ref>[http://www.ocasia.org/14AG.asp 2002 Asian Games medal tally] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090207192950/http://www.ocasia.org/14AG.asp |date=Pebrero 7, 2009 }}</ref>
* [[Oktubre 5]] – [[University Athletic Association of the Philippines]] men's division finals: Tinalo ng [[Ateneo Blue Eagles]] ang [[De La Salle Green Archers]] upang wakasan ang kanilang 4-taong sunod-sunod na titulo at mapanalunan ang kanilang unang titulo sa loob ng 14 na taon.
* [[Disyembre 25]] – Napanalunan ng [[Coca-Cola Tigers]] ang kanilang unang titulo sa PBA sa pamamagitan ng 3-1 na panalo sa serye laban sa [[Alaska Aces (PBA)|Alaska Aces]], kung saan ang Tigers ang naging unang koponan na nanalo ng kampeonato sa kanilang pinakaunang season.
== Kapanganakan ==
* [[Enero 8]] – Andi Abaya, aktres
* [[Enero 8]] - Jay Ortega, aktor, modelo at punong-abala
* [[Enero 13]] – Ayanna Misola, aktres
* [[Enero 16]] – Yukii Takahashi, aktres
* [[Enero 28]] – [[Janine Berdin]], aktres at mang-aawit
* [[Enero 31]] – Larkin Castor, aktor
* [[Enero 16]] – Kirsten Gonzales, aktres
* [[Pebrero 22]] – Roseanne Magan, mang-aawit at aktres
* [[Pebrero 28]] – [[Ylona Garcia]], aktres at mang-aawit
* [[Marso 16]] – [[Franchesca Salcedo]], aktres
* [[Marso 17]] – Raheel Bhyria, aktor at modelo
* [[Abril 5]] – [[Golden Cañedo]], singer
* [[Abril 9]] – SAB, singer-songwriter
* [[Abril 21]] – Carl at Clarence Aguirre, conjoined twins
* [[Abril 29]] – [[Karina Bautista]], aktres at housemate sa Pinoy Big Brother
* [[Mayo 3]] – KD Estrada, aktor at mang-aawit
* [[Mayo 11]] – Kai Sotto, manlalaro ng basketball
* [[Mayo 15]] – Shanaia Gomez, aktres
* [[Mayo 16]]:
** Angela - mang-aawit at aktres
** Shayne Sava, aktres
* [[Mayo 27]] – Maloi Ricalde, miyembro ng Bini
<!--* [[Hunyo 8]] – Sean Lester Beltran, social media influencer and model (d. [[2023]])-->
* [[Hunyo 10]] – [[Belle Mariano]], aktres
* [[Hunyo 29]] – Mhicaela Belen, volleyball player
* [[Hulyo 9]]:
** [[Seth Fedelin]], aktor
** Jhanlo Mark Sangiao, mixed martial artist
* [[Hulyo 18]] – Ogie Escanilla, aktor at mananayaw
* [[Agosto 6]]:
** Bailey May, aktor at mang-aawit
** Angel Leighton, aktres
* [[Agosto 16]] – Reiven Umali,Tawag ng Tanghalan Season 5, itinanghal sa edisyon
* [[Agosto 31]] – Gabb Skribikin, dating miyembro ng ''MNL48''
* [[Setyembre 3]]:
** [[Bugoy Cariño]], aktor
** [[Kyline Alcantara]], aktres at mang-aawit
* [[Setyembre 15]] – Hannah Arguelles, aktrescat modelo
* [[Setyembre 17]] – [[Will Ashley]], aktor
* [[Setyembre 23]] – Abdul Raman, aktor
* [[Setyembre 24]]:
** Anji Salvacion, aktres at mang-aawit<ref>{{Cite web |last=Licup |first=Michelle |title=Anji Salvacion: The singing sweetheart is ready to hit it big |url=https://www.pep.ph/peptionary/163331/anji-salvacion-a4995-20220122 |access-date=2022-07-19 |website=Philippine Entertainment Portal |date=2022-01-22}}</ref>
** [[Vince Crisostomo]], aktor
* [[Setyembre 25]] – Daniella Stranner, aktres
* [[Setyembre 29]] – Dylan Ytturalde, mang-lalaro ng volleyball
* [[Oktubre 6]] – Dale Baldillo, Filipino child actor and model
* [[Nobyembre 15]] – Mitzi Josh, aktres at mang-aawit
* [[Nobyembre 26]] – Coleen Trinidad, miyembro ng ''MNL48''
* [[Disyembre 13]] – AC Bonifacio, mananayaw, mang-aawit at aktres
* [[Disyembre 7]] – Sean Lucas, aktor
* [[Disyembre 15]] – Chanty, ''miyembro ng Lapillus''
== Kamatayan ==
* [[Marso 14]] – Tan Yu, negosyante (ipinanganak 1927)
* [[Marso 29]] – [[Rico Yan]], artista, aktor sa pelikula at telebisyon (ipinanganak Marso 14, 1975)
* [[Abril 4]] – [[Jack Tanuan]], basketbolista (ipinanganak Hulyo 23, 1965)
* [[Hunyo 21]] – Abu Sabaya, pinuno ng [[Abu Sayyaf|''Abu Sayyaf'']] (ipinanganak Hulyo 18, 1962)
* [[Setyembre 1]] – Martin Urra, basketbolista (ipinanganak 1931)
* [[Nobyembre 1]] – Eduardo Decena, basketbolista (ipinanganak 1926)
* [[Nobyembre 18]] – [[Zaldy Zshornack]], aktor (ipinanganak Disyembre 30, 1937)
{{Taon sa Pilipinas}}
== Mga sanggunian ==
[[Kategorya:2002]]
[[Kategorya:Pilipinas]]
aceey0ky133ujjh5osb0czsdbxctzri
2003 sa Pilipinas
0
257602
2220273
2187800
2026-08-13T08:40:07Z
~2026-43982-52
165113
/* Kapanganakan */
2220273
wikitext
text/x-wiki
Ang '''2003 sa Pilipinas''' ay dinidetalye ang mga pangyayari na may kahalagaan na nangyari sa [[Pilipinas]] noong taong 2003.
== Panunungkulan ==
* [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] - [[Gloria Macapagal Arroyo]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]])
* [[Pangalawang Pangulo ng Pilipinas|Pangalawang Pangulo]] - [[Teofisto Guingona, Jr.]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]])
* [[Senate of the Philippines|Pangulo ng Senado]] - [[Franklin Drilon]]
* [[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Kapulungan]] - [[Jose de Venecia, Jr.]]
* [[Punong Mahistrado ng Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]] - [[Hilario Davide|Hilario Davide, Jr.]]
* [[Kongreso ng Pilipinas]] - Ika-12 Kongreso ng Pilipinas
== Kaganapan ==
=== Enero ===
* [[Enero 22]]–[[Enero 26|26]] – Ang ika-4 na [[Pandaigdigang Pagpupulong ng mga Pamilya]] ay ginaganap sa [[Quirino Grandstand]], [[Luneta Park]], [[Manila]].
=== Pebrero ===
* [[Pebrero 13]] – Ang [[Batas sa Pagboto ng Absentee sa Ibang Bansa]] ay naipasa bilang batas na nagbibigay ng sistema ng pagboto para sa [[mga Pilipinong nasa ibang bansa]].
===Marso===
* [[Marso 1]] - Bilang resulta ng pagpapatupad ng batas ng Electric Power Industry Reform Act (EPIRA) o Republic Act 9136 isang taon at siyam na buwan bago nito noong Hunyo 8, 2001, ang [[National Power Corporation]] (NAPOCOR/NPC) ay pumalit sa operasyon, pagpapanatili, pamamahala, at pagmamay-ari ng power grid ng Pilipinas at mga kaugnay na asset at pasilidad nito sa isa pang korporasyong pag-aari ng gobyerno na [[National Transmission Corporation]] (TransCo).
* [[Marso 4]] – Isang bomba [[Pambobomba sa paliparan ng Davao|sumabog]] sa labas ng terminal ng [[Paliparang Pandaigdig ng Francisco Bangoy]], na ikinamatay ng 22 at ikinasugat ng 143. Inako ng [[Abu Sayyaf]] ang responsibilidad sa pag-atake. Ilang umano'y miyembro ng ASG at ng [[Moro Islamic Liberation Front]] ang aarestuhin sa Abril dahil sa kanilang pagkakasangkot.<ref name="HRW">{{cite web |url=https://www.hrw.org/reports/2007/philippines0707/background/2.htm |title=Mga Buhay na Nawasak: Mga Pag-atake sa mga Sibilyan sa Pilipinas — Mga Pag-aaral ng Kaso |date=Hulyo 2007 |website=[[Human Rights Watch]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}</ref><ref>{{cite news |date=Marso 4, 2003 |title=Bomba, 21 ang Pumatay, Kabilang ang Isang Amerikano, sa Paliparan ng Pilipinas |url=https://www.foxnews.com/story/bomb-kills-21-including-an-american-at-philippines-airport/ |agency=[[Associated Press]] |via=[[Fox News]] |access-date=Marso 4, 2003}}</ref>
* [[Marso 31]] - Isang pananambang sa [[Vigan]] ang ikinamatay ng apat na tao. Nakaligtas sa pananambang ang tagapagbalita sa radyo at dating miyembro ng lupon ng [[Ilocos Norte]] na si Efren Rafanan Sr., kasama ang kanyang anak na babae. <ref>http://totocausing.blogspot.com/2012/04/day-hope-for-justice-died-in-ilocos-sur.html totocausing.blogspot.com Marso 31, 2003. Nakuha noong Agosto 16, 2023</ref><ref>{{cite news |last1=Molina, Dumlao |title=4 Mga biktima ng pananambang sa Vigan, inilibing |url=https://www.philstar.com/nation/2003/04/10/202150/4-vigan-ambush-victims-laid-rest |access-date=Setyembre 10, 2023 |agency=PhilStar Global}}</ref>
===Abril===
* [[Abril 2]] – Isa na namang pagsabog ng bomba sa [[Davao City]] ang tumama sa Sasa Wharf, na ikinamatay ng 17 katao at ikinasugat ng 56. Ilang umano'y militanteng Islamiko ang aarestuhin kalaunan dahil sa kanilang pagkakasangkot.<ref name="HRW" />
===Mayo===
* [[Mayo 10]] – Isang pambobomba sa palengke ng lungsod sa [[Koronadal]], [[South Cotabato]], ang ikinamatay ng hindi bababa sa 10 katao at ikinasugat ng 42; ang mga biktima ay karamihan ay mga drayber ng [[tricycle]] at kanilang mga pasahero. Ang mga pinaghihinalaang miyembro ng [[Jemaah Islamiyah]] [[Indonesyo]] ay kabilang sa mga aarestuhin kalaunan kaugnay ng mga pag-atake sa lungsod.<ref name="HRW" />
* [[Mayo 26]] – Ang [[Anti-Trafficking in Persons Act of 2003]] ay naipasa bilang batas. Ang Pilipinas ay naging isa sa mga unang bansang Asyano na nagpasa ng batas laban sa trafficking.
=== Hunyo ===
* [[Hunyo 23]] - Isang bagong batas ang ipinatupad na kumokontrol sa pagbebenta at paggamit ng mga produktong tabako, kabilang ang phaseout ng lahat ng patalastas ng tabako sa loob ng limang taon at isang ganap na pagbabawal sa paninigarilyo sa mga saradong pampublikong lugar, kabilang ang mga paaralan.
=== Hulyo ===
* [[Hulyo 15]] – Ang [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]], na ibinalik ang desisyon ng [[Sandiganbayan]] noong 2000 at isinantabi ang pagbaligtad nito noong 2002, ay nag-uutos ng pag-agaw pabor sa [[Pamahalaan ng Pilipinas|ang pamahalaan]] ng [[piso ng Pilipinas|₱]]36 bilyon ([[dolyar ng Estados Unidos|US$]]676 milyon, katapusan ng taon 2002) sa mga deposito sa bangko ng Switzerland na idineklarang bahagi ng [[nakaw na yaman ng pamilyang Marcos|ang nakaw na yaman]] ng [[pamilyang Marcos]], sa magiging pinakamalaking pagbawi ng naturang kayamanan. Maghahain ang pamilya ng mga mosyon para sa muling pagsasaalang-alang sa Agosto ngunit tatanggihan nang may pinal na desisyon pagkalipas ng tatlong buwan.<ref>Mga pagbanggit sa desisyon ng Korte Suprema sa mga Marcos:
* {{cite news |last=Clapano |first=Jose Rodel |date=Enero 17, 2003 |title=Ang kayamanan ni Marcos sa escrow ay nasa $676-M na ngayon |url=https://www.philstar.com/headlines/2003/01/17/191798/marcos-wealth-escrow-now-676-m/ |newspaper=[[The Philippine Star]] |access-date=Hulyo 19, 2023}}
* {{cite web |url=http://hrlibrary.umn.edu/research/Philippines/Sandiganbayan.html |title=G.R. Blg. 152154 |petsa=Hulyo 15, 2003 |website=Aklatan ng Karapatang Pantao ng Unibersidad ng Minnesota |publisher=[[Unibersidad ng Minnesota]] |access-date=Hulyo 19, 2023}}
* {{cite web |url=https://lawphil.net/judjuris/juri2003/nov2003/gr_152154_2003.html |title=G.R. Blg. 152154 |petsa=Nobyembre 18, 2003 |website=The LawPhil Project |publisher=Arellano Law Foundation |access-date=Hulyo 19, 2023}}
* {{Banggitin ang balita |last=Carranza |first=Ruben |petsa=Hulyo 12, 2023 |title=Opinyon: Bakit kailangan nating tandaan ang hatol ng SC sa mga ninakaw na yaman ng mga Marcos |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/voices/thought-leaders/opinion-remember-supreme-court-verdict-marcos-ill-gotten-wealth/ |access-date=Hulyo 13, 2023}}</ref>
[[Talaksan:2007ManilaPenSiegeMap.jpg|thumb|Kinalalagyan ng ''Oakwood Premiere'' at ''Manila Peninsula Hotel'' sa Makati. Ang mga hotel ay naging lugar ng pag-aalsa ng Magdalo noong 2003 at 2007, ayon sa pagkakasunod.]]
* Hulyo 27 - Isang grupo ng mga sundalo na tinatawag ang kanilang sarili na [[Magdalo Group|Bagong Katipuneros]] ay naglunsad ng [[Oakwood mutiny|mutiny in Oakwood]] laban kay Presidente [[Gloria Macapagal Arroyo]], na binanggit ang diumano'y katiwalian ng administrasyon ni Arroyo at sinasabing si Arroyo ay malapit nang magdeklara ng batas militar.
==Mga Konsiyerto==
* [[Setyembre 13]] – Ang Kaganapan kasama sina [[F4 (banda)|F4]] at [[Barbie Hsu]] nang live sa PhilSports Complex, [[Pasig]]
* [[Nobyembre 16]] – [[Mariah Carey]] nang live sa Bonifacio Global City Open Field, [[Taguig]]
* [[Disyembre 26]] – [[F4 (banda)|F4]] nang live sa Bonifacio Global City Open Field, [[Taguig]]
==Palakasan==
* [[Hulyo 13]] – Napanalunan ng [[Talk 'N Text Phone Pals]] ang kanilang kauna-unahang titulo sa PBA sa loob ng 13 taon, matapos manalo ng apat na sunod-sunod laban sa defending champions na [[Coca Cola Tigers]] sa isang 4-2 na panalo sa serye.
* [[Agosto 23]] – Napanalunan ng [[Alaska Aces (PBA)|Alaska Aces]] ang kanilang titulo sa PBA Invitational Championship sa pamamagitan ng 2-1 na panalo sa serye laban sa [[Coca-Cola Tigers]].
* [[Disyembre 14]] – Matapos ang dalawang runner-up finishes sa unang dalawang kumperensya, napanalunan ng [[Coca Cola Tigers]] ang kanilang ika-2 titulo sa PBA sa pamamagitan ng 4-3 na panalo sa serye laban sa [[San Miguel Beermen]].
* [[Disyembre 5]]–[[Disyembre 13|13]] – Ang [[Pilipinas]] ay lalahok sa ika-22 [[Palaro ng Timog Silangang Asya]] sa [[Hanoi]], Vietnam.
== Kapanganakan ==
* [[Pebrero 5]] – Michael Sager, aktor at modelo
* [[Pebrero 14]] – Zephanie Dimaranan, mang-aawit
* [[Marso 2]] – AZ Martinez, aktres
* [[Marso 6]]:
**Jehramie Trangia, mang-aawit
**Shanelle Agustin, aktres
* [[Marso 12]] – [[Andrea Brillantes]], aktres at modelo
* [[Marso 25]] – Yen Quirante, aktres
* [[Hunyo 1]] – Jayda Avanzado, aktres at mang-aawit
* [[Hunyo 18]] - Skye Chua, aktres at skating
* [[Hunyo 19]] - Gwen Apuli, miyembro ng Bini
* [[Hunyo 20]] - [[Kyle Echarri]], aktor at mang-aawit
* [[Hunyo 25]] – Angel Canino, volleyball player
* [[Hulyo 15]] - Stacey Sevilleja, miyembto ng Bini
* [[Agosto 16]] – Harvey Bautista, aktor
* [[Setyembre 13]] – [[Ashley del Mundo]], aktres
* [[Oktubre 12]] – [[Kobie Brown]], aktor
* [[Oktubre 13]] – Ar Angel Aviles, aktres
* [[Oktubre 22]] – [[Lie Reposposa]], mang-aawit at aktres
* [[Oktubre 24]] – Anjay Anson, aktor
* [[Nobyembre 12]], Mikha Lim, miyembro ng Bini
* [[Nobyembre 22]] – Reign Parani, actress
* [[Nobyembre 23]] – [[Allen Ansay]], aktor at modelo
* [[Disyembre 3]]– Matthew Uy, aktor
* [[Disyembre 27]] – Louise Abuel, aktor at modelo
== Kamatayan ==
* [[Marso 31]] – [[Eddie Arenas]], aktor (ipinanganak 1935)
* [[Hulyo 4]] – Manuel Araneta, Jr., basketbolista (ipinanganak 1926)
* [[Hulyo 19]] – [[Vic Vargas]], aktor (ipinanganak 1939)
* [[Disyembre 14]] – [[Blas Ople]], mamamahayag at politiko (ipinanganak 1927)
* [[Disyembre 29]] - Miko Sotto, aktor (ipinanganak 1982)
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
{{Taon sa Pilipinas}}
{{Taon sa Asya|2003}}
[[Kategorya:2003 sa Pilipinas]]
jxw07jmqhh96ehrts5qzwy1nzsqp33k
Unibersidad ng Dundee
0
280053
2220254
1826041
2026-08-13T00:25:15Z
Aubreyjanev
159817
Nagdagdag ng impormasyon na may sanggunian
2220254
wikitext
text/x-wiki
[[Talaksan:Dundee_University.jpg|thumb|Ang Gusaling Harris ]]
Ang ''' Unibersidad ng Dundee''' ([[Wikang Ingles|Ingles]]:''' '''''University of Dundee'', dinadaglat na bilang '''''Dund. '''''sa post-nominal) ay isang pampublikong unibersidad sa pananaliksik na nakabase sa lungsod ng [[Dundee]] sa silangang baybayin ng [[Scotland]]. Itinatag noong 1881 ang institusyon bilang isang bahaging kolehiyo ng [[Unibersidad ng St Andrews]] kasama ng United College at St Mary's College na matatagpuan sa mismong bayan ng St Andrews. Kasunod ng makabuluhang pagpapalawak, ang Unibersidad ng Dundee ay naging isang malayang institusyon noong 1967 habang pinapanatili ang sinauna nitong pamana at istruktura.
Ang pangunahing kampus ng unibersidad ay matatagpuan sa West End ng Dundee na naglalaman ng maraming ng pasilidad sa pagtuturo at pananaliksik. Ang unibersidad ay may mga karagdagang mga pasilidad sa Ninewells Hospital, na naglalaman ng paaralan ng medisina; Perth Royal Infirmary; at sa Kirkcaldy, Fife, na naglalaman ng isang bahagi ng paaralan ng pagnanars. Ito ay kabilang sa nangungunang 25 unibersidad sa United Kingdom, ayon sa ''The Times and Sunday Times Good University Guide 2026''<ref>{{Cite web |title=University of Dundee: Fees, Reviews, Rankings, Courses & Contact info |url=https://www.hotcoursesabroad.com/study/uk/school-college-university/university-of-dundee/15002/international.html |access-date=2026-08-13 |website=www.hotcoursesabroad.com |language=en}}</ref>.
{{coord|format=dms|display=title}}
{{Stub|Edukasyon}}
[[Kategorya:Mga pamantasan sa United Kingdom]]
lo4cqefkeee2tkrh6ljtxnsi0iwlfli
Unibersidad ng California, Santa Cruz
0
280439
2220253
1724224
2026-08-13T00:18:01Z
Aubreyjanev
159817
Nagdagdag ng impormasyon na may sanggunian
2220253
wikitext
text/x-wiki
[[Talaksan:UCSC_McHenry_Library.jpg|thumb|McHenry Library]]
Ang '''Unibersidad ng California, Santa Cruz''' (kilala rin bilang '''UC Santa Cruz''' o '''UCSC'''), ay isang pampublikong unibersidad sa pananaliksik at isa sa 10 kampus ng sistemang Unibersidad ng California. Matatagpuan sa 75 milya (120 km) sa timog ng San Francisco sa gilid ng kostal na komunidad ng [[Santa Cruz, California|Santa Cruz]], ang kampus ay namamalagi sa {{Convert|2001|acres|ha}} ng kaburulan kung saan matatanaw ang Dagat Pasipiko at Look ng Monterey.
Itinatag noong 1965, ang UC Santa Cruz ay nagsimula bilang isang ''showcase'' para sa progresibo at multidisiplinaryong pag-aaral sa antas ''undergraduate'', makabagong pamamaraan ng pagtuturo, at kontemporaryong arkitektura. Simula noon, ito ay lumaki sa isang modernong unibersidad sa pananaliksik na may isang malawak na hanay iba't-ibang programa hanggang antas gradwado, habang napananatili ang reputasyon nito sa malakas na suporta sa antas ''undergraduate'' at aktibismo ng mga mag-aaral. Ang sistema ng mga residensyal na kolehiyo, ay ginawa upang pagsamahin ang konsepto ng pagsuporta sa mag-aaral sa loob ng maliit na kolehiyoat ang pagkukunan ng isang malaking unibersidad. Ayon sa Clarivate, ang unibersidad ang nangungunang pampublikong unibersidad sa Estados Unidos pagdating sa mga highly cited researcher<ref>{{Cite web |title=University of California, Santa Cruz : Rankings, Fees & Courses Details {{!}} TopUniversities |url=https://www.topuniversities.com/universities/university-california-santa-cruz |access-date=2026-08-13 |website=www.topuniversities.com |language=en}}</ref>.
{{Stub|Edukasyon}}
[[Kategorya:Mga pamantasan sa Estados Unidos]]
nxy1p0ho0vw9g1xj7yiljyj3ivrf7hg
1997 sa Pilipinas
0
280589
2220278
2217799
2026-08-13T08:54:48Z
~2026-43982-52
165113
/* Kaganapan */
2220278
wikitext
text/x-wiki
Ang '''1997 sa Pilipinas''' ay ang mga detalye ng mga pangyayari sa tala na nangyari sa Pilipinas noong taong 1997.
== Mga Nanunungkulan ==
* '''[[President of the Philippines|Pangulo]]:''' [[Fidel V. Ramos]] ([[Lakas–CMD|Lakas]])
* '''[[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]:''' [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]])
* [[Senate of the Philippines|'''Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)''']]''':''' [[Ernesto Maceda]]
* '''[[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]:''' [[Jose de Venecia]]
* '''[[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]:''' [[Andres Narvasa]]
* '''[[Philippine Congress|Kongreso]]:''' [[Ika-10 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-10 na Kongreso]]
== Kaganapan ==
===Enero===
* [[Enero 3]] – Ang [[Kawanihan ng Imigrasyon (Pilipinas)|Kawanihan ng Imigrasyon]] ay nagpatibay ng isang patakaran laban sa [[Dayuhan|mga dayuhan]] na may [[Ilegal na imigrasyon|hindi awtorisadong pananatili sa bansa]], sa bisa ng ''Alien Social Integration Act''.<ref name="NHCP">{{cite book |date=2006 |title=Historical Calendar (1970–2000) |url= |location=[[Manila]] |publisher=[[National Historical Institute]] |page= |isbn=971-538-180-4}}</ref>
* [[Enero 7]] – Isang pagkilala mula sa Pangulo ang ibinigay kay Rhona Mahilum, na kilala sa pagsagip sa kanyang mga kapatid mula sa kanilang nasusunog na bahay sa [[Negros Occidental]].<ref name="NHCP" />
* [[Enero 15]] – Isang [[memorandum ng Ang kasunduang ito ay nilagdaan ng [[Kagawaran ng Kagalingang Panlipunan at Pagpapaunlad]] at ng [[Hapon]] na [[hindi pang-gobyernong organisasyon]] [[Asian Women's Fund]], na naglalayong magbigay ng tulong sa mga dating [[mga babaeng pang-aliw]].<ref name="NHCP" />
* Enero 17 - Ang dating mambabatas na si [[Romeo Jalosjos]] na inakusahan ng pagpatay sa isang 11-taong-gulang na batang babae noong 1996, ay naaresto sa [[Bagac, Bataan]].<ref>{{cite web| url=http://www.gmanetwork.com/news/story/71726/news/the-conviction-of-romeo-jalosjos |title=The Conviction of Romeo Jalosjos| publisher=''[[GMA News]]''| date=December 6, 2007| accessdate=December 6, 2007}}</ref>
* [[Enero 27]]:
** Isang kasunduan sa tigil-putukan sa pagitan ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|ang pambansang pamahalaan]] at ng [[Moro Islamic Liberation Front]] (MILF) ang nilagdaan, na nagtapos sa mahigit isang linggong labanan sa [[Buldon, Maguindanao]].<ref>{{cite news |date=Enero 27, 1997 |title=Transcript — Sumang-ayon ang mga sundalo at MILF na itigil ang labanan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan27.html |work=[[The World Tonight (programa sa TV sa Pilipinas)|The World Tonight]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
** Isang pampasaherong bus, na tumatawid sa rutang [[Pilar, Sorsogon|Pilar]]–[[Maynila]], ang nahulog sa bangin sa [[Labo, Camarines Norte]], na ikinamatay ng labingsiyam na katao kabilang ang drayber.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Bus nahuhulog sa bangin, 19 patay |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpjan28.html |work=[[TV Patrol]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Mas maraming Tsino ang nasa panganib / Aksidente sa bus |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan28.html |work=[[The World Tonight (programa sa TV sa Pilipinas)|The World Tonight]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Enero 28]]–[[Enero 31|31]] – Ang [[Kagawaran ng Kapaligiran at Likas na Yaman]] [[Euthanasia|pumatay]] ng 596 na [[unggoy]] sa isang sakahan sa [[Calamba, Laguna]], sa pamamagitan ng [[nakamamatay na iniksyon]], upang maiwasan ang posibleng pagsiklab ng [[Ebola Reston]] virus na nauna nang pumatay sa pito.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Ang pangwakas na solusyon |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan28.html |work=The World Tonight; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Enero 31, 1997 |title=Transcript — Nakumpleto ng DENR ang pagpuksa sa 600 unggoy |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan31.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Enero 29]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang batas na nagpapalakas sa programa ng agham at teknolohiya ng bansa (''Republic Act No. 8248'').<ref name="NHCP" />
* [[Enero 31]] – Pinangunahan ni [[Unang Ginang ng Pilipinas|Unang Ginang]] [[Amelita Ramos]] ang paglulunsad ng [[bulk carrier]] ng bansa, ang ''Sea Amelita'', sa Tsuneishi shipyard sa [[Balamban, Cebu]].<ref name="NHCP" />
===Pebrero===
* [[Pebrero 3]] – Bumoto ang [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]], {{nobreak|11–4}}, upang ihinto ang pagbebenta ng 51 porsyento ng [[Manila Hotel]] sa kompanyang [[Malaysia]] na Renong Berhad, at inutusan ang may-ari nito, ang [[Government Service Insurance System]], na ibenta ito sa Manila Prince Hotel, binabanggit ang probisyon ng [[Konstitusyon ng Pilipinas|konstitusyon]] na "Pilipino muna" at ang hotel ay bahagi ng "[[pambansang patrimonya]]". Kalaunan ay maghahain ang Komite sa Pribatisasyon ng isang petisyon para sa muling pag-bid.<ref name="NHCP" /><ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 3, 1997 |title=Transcript — Itinataguyod ng Korte Suprema ang Patakaran na "Pilipino Muna"; inutusan ang GSIS na ibenta ang Manila Hotel sa isang lokal na kumpanya |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb03.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Muling pag-bid sa bentahan ng Manila Hotel |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb21.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 4]] – Pinatay ng tatlong armadong lalaki si Obispo [[Benjamin de Jesus]] sa harap ng [[Katedral ng Jolo]] sa [[Jolo, Sulu]], na siyang magiging unang pagpatay sa bansa sa isang [[Mga Obispo sa Simbahang Katoliko|obispong Romano Katoliko]].<ref name="NHCP" /><ref name="d0204">{{cite news |date=Pebrero 4, 1997 |title=Transcript — Obispo De Jesus ng Jolo pinaslang |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb04.html |work=TV Patrol; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 5]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang ''Batas Republika Blg. 8249'', na nag-aamyenda sa karta ng [[Sandiganbayan]].<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 8]] – Nagkabisa ang ''Batas Republika Blg. 8180'', ang batas [[Deregulasyon|pag-alis ng regulasyon]] sa industriya ng langis, na nagtatapos sa dalawampung taon ng kontrol ng gobyerno sa mga kumpanya ng langis at nag-aalis ng mga subsidyo. Noon pa mang [[Pebrero 5]], ilang [[Rally ng protesta|mga rally ng protesta]], na humihiling ng pagpapawalang-bisa sa nasabing batas, ang isinagawa na.<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite news |date=Pebrero 4, 1997 |title=Transcript — Deregulasyon sa langis |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb04.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 6, 1997 |title=Transcript — Handa na para sa ganap na Deregulasyon sa Langis sa Pebrero 8 |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb06.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 11, 1997 |title=Transcript — Inutusan ng Korte Suprema ang palasyo na bigyang-katwiran ang deregulasyon sa langis |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb11.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Pebrero 13]] – Isang [[Beechcraft Baron]] ang sumabog at bumagsak mula sa [[Naic]] at [[Cavite City]] sa [[Cavite]], habang papunta ito sa [[Maynila]] mula sa [[Mindoro]]. Ang lahat ng anim na indibidwal ay kumpirmado o ipinapalagay na patay na.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 17, 1997 |title=Transcript — 2 pang bangkay sa nag-crash na eroplano na natagpuan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb17.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 3, 1997 |title=Transcript — 2 bangkay ng mga biktima ng pagbagsak ang narekober |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb17.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 18, 1997 |title=Transcript — Isa pang bangkay sa pagbagsak ng eroplano, natagpuan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb18.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Bangkay ni Llamas natagpuan sa Tanza |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 14]] – Isang Beechcraft RPC 1919 ang bumagsak habang lumilipad sa [[Jolo Airport|isang paliparan]] sa [[Jolo, Sulu]], na ikinamatay ng retiradong auxiliary bishop na si Antonino Nepomuceno at {{nobreak|3–4}} iba pang mga indibidwal. Ang pagbagsak ng eroplano ay unang pinaniniwalaang sanhi ng pagbaril o pagkakamali ng piloto.<ref name="NHCP" /><ref name="d0214">Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 17, 1997 |title=Transcript — Binaril ni Bishop Antonio ang eroplano sa eroplano —AOPA |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb17.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 18, 1997 |title=Transcript — Pananabotahe sa kaso ni Bishop Nepomuceno isinasantabi |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb18.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Bangkay ni Llamas na natagpuan sa Tanza |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 18]] – Isang resolusyon ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] na nagpapatunay sa kanilang lubos na pagtutol sa [[Repormang Konstitusyonal sa Pilipinas|mga susog sa konstitusyon]] ang pinagtibay.<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 19]]:
** Ibinasura ng [[Korte ng Apelasyon ng Pilipinas|Korte ng Apelasyon]] ang isang petisyon ng isang grupong nakabase sa [[Rizal (lalawigan)|Rizal]] laban sa pribatisasyon ng [[Sistema ng Tubig at Alkantarilya ng Metropolitan]] (STAM), na binabanggit ang kawalan ng merito; pinaninindigan ang isang desisyon ng [[Manila]] [[Hukuman ng Paglilitis sa Rehiyon]]. Ibibigay ang STAM sa mga nanalong bidder makalipas ang dalawang araw.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Pagsasa-pribado ng MWSS, tuloy na |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Nagpapatuloy ang pribatisasyon ng MWSS habang inalis ang TRO |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb19.html |work=The World Tonight; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Ibinigay na ang MWSS sa mga nanalong bidder; Ipinagpaliban ng CA ang TRO |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb21.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
** Iniutos ng Sandiganbayan ang 90-araw na suspensyon kay senador [[Miriam Defensor-Santiago]] kaugnay ng mga kasong [[Graft (politika)|graft]] na isinampa noong 1995 habang siya ang pinuno ng [[Kawanihan ng Imigrasyon (Pilipinas)|Kawanihan ng Imigrasyon at Deportasyon]].<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Santiago, 90 araw na suspendido sa Senado |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Pinatawan si Santiago ng 90-araw na suspensyon dahil sa katiwalian |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb19.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Pebrero 21]] – Isang resolusyon sa [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan]] na nagbibigay ng amnestiya sa mga miyembro ng ''[[Repormahin ang Kilusan ng Sandatahang Lakas|Repormahin ang Kilusan ng Sandatahang Lakas – Mga Sundalo ng Sambayanang Pilipino – Unyon ng mga Batang Opisyal]]'' (RAM–SFP–YOU), kasabay ng ''Proclamation No. 723'', ay inaprubahan.<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 22]] – Si Joel Arnan, pinuno ng grupong ''[[Kuratong Baleleng|Kuratong Solido]]'', at dalawang kapwa bilanggo, ay nakatakas mula sa isang kulungan ng munisipyo sa [[San Pedro, Laguna]], habang nagkakaroon ng noise barrage at kahit na binabantayan ng piling puwersa mula sa [[Distrito ng Pulisya ng Maynila|Kumand ng Distrito ng Pulisya sa Kanluran]].<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite news |date=Pebrero 24, 1997 |title=Transcript — Hepe ng Pulisya ng San Pedro, sinibak sa pagtakas ng lider ng Solido gang |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb24.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 24, 1997 |title=Transcript — Lider ng Solido gang, pumuga |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb24.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 23]] – Sa isang pribadong pagpupulong sa tirahan ni Christopher Carrion sa [[Ayala Alabang| Ayala Alabang Village]], sa [[Muntinlupa]], ipinaalam ni [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] [[Fidel V. Ramos|Fidel Ramos]] sa dating Pangulong [[Corazon Aquino]] na hindi niya maaaring ihinto ang kampanya sa [[Reporma sa Konstitusyon sa Pilipinas]], na binabanggit ito bilang isang paglabag sa kalayaan sa pagpapahayag. Binigyang-diin ni [[Fidel V. Ramos|Ramos]] ang kanyang pangakong itaguyod ang Konstitusyon at itinanggi ang paglahok sa inisyatiba.<ref name="ConstitutioanlReform1997">{{Banggitin ang balita |last=Samonte |first=Severino |title=Paano nagsimula ang unang panukala sa Pagbabago ng Saligang Batas noong 1997? |petsa=Disyembre 29, 2023 |url=https://www.pna.gov.ph/opinion/pieces/810-how-the-first-charter-change-proposal-started-in-1997 |access-date=Hunyo 22, 2024 |work=Philippine News Agency}}</ref>
===Marso===
* [[Marso 1]] – [[Pangulo ng Timog Aprika|Pangulo ng Timog Aprika]] [[Nelson Mandela]], simula sa kanyang tatlong-araw na [[pagbisitang pang-estado]], ay dumating sa bansa.<ref name="NHCP" />
* [[Marso 17]] – [[Tulay ni Narciso Ramos|Ang pinakamahabang tulay]] sa [[Pangasinan]], na nagdurugtong sa mga munisipalidad ng [[Santa Maria, Pangasinan|Santa Maria]] at [[Asingan]], ay pinasinayaan.<ref name="NHCP" />
* [[Marso 19]] – Ibinigay ni Pangulong Ramos ang [[Karapatan ng asylum|pansamantalang asylum]] kay [[Hwang Jang-yop]], ang nangungunang ideologo mula sa [[Hilagang Korea]].<ref name="NHCP" />
* [[Marso 26]] – Ang [[Las Piñas]] ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa [[Metro Manila]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8251''.
===Abril===
* [[Abril 8]] – Naglabas ang Korte Suprema ng [[pansamantalang utos ng pagpigil]] mula sa [[Listahan ng mga patakaran ng pambansang kard ng pagkakakilanlan ayon sa bansa|implementasyon ng gobyerno]] ng sistemang [[pambansang pagkakakilanlan|pambansang pagkakakilanlan]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 9]] – Iniutos ni Pangulong Ramos ang pagpapalaya ng {{nobreak|[[Philippine peso|₱]]595 milyon}}, na inilaan para sa bahagyang pagbabayad para sa pagsasaayos ng pensiyon ng mga beterano ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 16]] – Bilang bahagi ng kampanya ng gobyerno upang maiwasan ang [[polio]] sa bansa, limang milyong bata ang nabigyan ng libreng bakuna laban sa polio.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 20]] – Ang pangunahing kampo ng MILF sa [[Sirawai, Zamboanga del Norte]], ay nasakop ng mga puwersa ng gobyerno, at pitong rebelde ang napatay.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 21]] – Kinumpirma ng [[Malacañang]] ang pagwawakas ng gobyerno sa pagtutol nito sa [[paghingi ng asylum|pag-aaplay para sa asylum]] ng pinuno ng [[Partido Komunista ng Pilipinas|komunista]] na si [[Jose Maria Sison]], na noon ay ipinatapon sa [[Netherlands]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 24]] – Pinagtitibay ng [[Pinuno ng Kawani ng Sandatahang Lakas ng Pilipinas|Ang pamunuan]] ng [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]] ang pagbabawal sa mga [[homoseksuwal]] sa militar.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 27]] – Kinumpirma ng MILF na limang libong rebeldeng [[Moro National Liberation Front]] ang lumihis sa kanilang panig, na binabanggit ang umano'y mabagal na pagpapatupad ng mga programang pangkabuhayan ng gobyerno.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 29]]–[[Abril 30|30]] – Nagpadala ang militar ng mga karagdagang sundalong pandagat sa [[Kapuluan ng Kalayaan]] na pinagtatalunan kasunod ng mga ulat na tatlong armadong barkong pandigma ng [[Hukbong Dagat ng Tsina]] ang ipinadala roon. Nagpadala ng mga jet fighter kinabukasan upang dagdagan ang pangkat, kasabay ng protesta ng [[Maynila]] na humihingi ng paliwanag mula sa [[Beijing]]. Noong [[Mayo 3]], iginiit ni [[Tsina]] ang soberanya nito sa lugar, at iginiit ang mga legal na karapatan na ipadala ang kanilang mga barko.<ref name="NHCP" />
===Mayo===
* [[Mayo 2]] – Pinagtitibay ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang bisa ng pagiging miyembro ng [[mga estadong miyembro ng Organisasyon ng Pandaigdigang Kalakalan|bansa]] sa [[World Trade Organization]].<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 9]] – Inaprubahan ng [[World Bank]] ang mga bagong pautang, na nagkakahalaga ng humigit-kumulang {{nobreak|[[United States dollar|$]]1 bilyon}}, sa bansa, na sasakupin ang mga programa sa pagpapagaan ng kahirapan, imprastraktura, at likas na yaman, sa susunod na tatlong taon.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 11]] – Ang mga tauhan ng militar na nasa tungkulin sa halalan ay inatake sa [[Lantawan, Basilan]] ng tatlumpung miyembro ng [[Abu Sayyaf]], kung saan pito sa huli ang napatay sa labanan.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 20]] – Tinanggihan ng Pilipinas ang iminungkahing eksplorasyon kasama ang Tsina sa [[hindi pagkakaunawaan sa Dagat Timog Tsina|ang pinagtatalunang]] [[Scarborough Shoal]]. Pagkalipas ng walong araw, sinang-ayunan ni Pangulong Ramos ang kasunduan sa magkasanib na pagpapaunlad ng mga bansa sa lugar.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 21]] – Dinakip ng [[Philippine Coast Guard]] ang dalawampu't isang mangingisda na [[Han Chinese|Chinese]] sa Scarborough Shoal. Noong [[Mayo 30]], inireklamo ni [[Taiwan]], na nagsasabing ang lugar ay bahagi ng kanilang soberanong teritoryo, ang nasabing pag-aresto. Noong [[Mayo 26]], nagpulong ang mga opisyal ng ministeryong panlabas ng Pilipinas at Tsina sa [[Beijing]], sa pagtatangkang bawasan ang tensyon na dulot ng magkasalungat na mga pag-aangkin sa lugar.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 28]] – Ang paglulunsad ng unang proyekto ng [[electronic library]] ng bansa sa Manila Hotel ay pinangunahan ng [[Komisyon sa Mas Mataas na Edukasyon (Pilipinas)|Komisyon sa Mas Mataas na Edukasyon]] at [[Kagawaran ng Edukasyon, Kultura at Isports]].<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 31]] – Ibinasura ng Sandiganbayan ang mga kasong katiwalian laban sa dating Unang Ginang [[Imelda Marcos]] sa mga paratang ng pagtanggap ng suhol habang siya ang ministro ng [[Mga kagawaran ng ehekutibo ng Pilipinas|mga pamayanang pantao]], na binabanggit ang kakulangan ng ebidensya.<ref name="NHCP" />
===Hunyo===
* [[Hunyo 4]] – Nagbitiw si Pangalawang Pangulong Estrada bilang tagapangulo ng Presidential Anti-Crime Commission, na iniulat na upang ihanda ang [[Halalan sa pagkapangulo ng Pilipinas noong 1998|para sa kanyang pagtakbo sa pagkapangulo]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 10]] – Ibinasura nang may pinal na batayan ng Korte Suprema ang [[mosyon para sa muling pagsasaalang-alang]] na isinumite ng mga tagapagtaguyod ng PIRMA at tagapayo ng gobyerno para sa [[Repormang Konstitusyonal sa Pilipinas|repormang konstitusyonal]], na pinaninindigan ang naunang desisyon nito na pumipigil sa mga naturang pagtatangka.<ref name="NHCP" /><ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* [[Hunyo 14]] – Ipinahayag ni [[Fidel V. Ramos|FVR]] na pinahintulutan niya ang Legislative-Executive Development Advisory Council (LEDAC), na pabilisin ang isang panukalang batas sa inisyatiba ng mga tao batay sa mga dahilan na ibinigay ng Korte Suprema sa pagtanggi sa petisyon.<ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* [[Hunyo 16]] – Apatnapu't tatlong surveyor mula sa isang kompanya ng langis na pinapatakbo ng estado ang dinakip ng mga pinaghihinalaang gerilya ng MILF sa [[Sultan sa Barongis, Maguindanao]], ngunit kalaunan ay pinalaya.<ref name="ms0628" /> Ito ay humantong sa isang malawakang opensiba ng [[Hukbong Sandatahan ng Pilipinas|hukbo]] laban sa MILF na magsisimula kinabukasan, naganap sa [[Pagalungan]], gayundin sa [[Maguindanao]], at sa ilang bahagi ng [[Cotabato]]. Hanggang [[Hunyo 28]], ang mga sagupaan ay nakapatay na ng 146 mula sa MILF at labindalawang tropa.<ref name="afp0628nst" /><ref>{{cite news |agency=[[Agence France-Presse]] |date=Hunyo 29, 1997 |title=Magpapatuloy ang opensiba sa kabila ng banta |url=https://books.google.com/books?id=4QEzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA11&article_id=4912,6042484 |newspaper=[[New Sunday Times]] (New Straits Times) |location=[[Kuala Lumpur]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=20 |via=[[Google Books]]}}</ref>
* [[Hunyo 22]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang ''Proklamasyon Blg. 1030'' na nagdedeklara sa [[Mamag]] isang espesyal na protektadong [[fauna]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 23]] – Nagpaputok ang militar ng [[babala]] sa isang barkong pangisda ng Tsina, na nakaangkla malapit sa isang isla na hawak ng mga Pilipino sa Spratlys.<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 26]]:
** Humigit-kumulang 110 aktibong tauhan ng tagapagpatupad ng batas ang inilagay ng komunidad ng Intelihensiya sa isang [[listahan ng mga hinahanap]] dahil sa umano'y papel sa mga aktibidad na [[pagkidnap]].<ref name="NHCP" />
** <!---Dalawang pampasaherong bus ang na-hijack ng humigit-kumulang 200 rebeldeng Moro, na kumuha rin ng humigit-kumulang animnapung commuter bilang mga hostage. Hinabol ng mga tropa ng [[Hukbong Katihan ng Pilipinas|Hukbong Katihan]] ang mga hostage-taker; sampung tao ang papatayin.<ref name="NHCP" />--->Animnapung pasahero ang dinukot ng 150 separatista ng MILF mula sa dalawang bus sa isang road block sa Maguindanao; 41 sa kanila ang nakatakas. Kalaunan ay tumakas ang mga rebelde patungong [[Kabacan, Cotabato]], kung saan naganap ang isang shootout, na nag-iwan ng pitong katao na patay.<ref name="ms0628">{{cite news |first=Jaime |last=Panesa |date=Hunyo 28, 1997 |title=60 pasahero ng bus ang dinakip ng mga Muslim rebs |url=https://books.google.com/books?id=q5MVAAAAIBAJ&dq=philippines+bus+hostage&pg=PA1&article_id=5588,2740235 |newspaper=[[Manila Standard]] |location= |publisher= |access-date=Hunyo 13, 2025 |pages=1, 4 |via=[[Google Books]]}}</ref><ref>{{cite news |agency=[[Associated Press]] |date=Hunyo 27, 1997 |title=Binaboy ng mga Rebelde |url=https://books.google.com/books?id=R8AzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA7&article_id=6914,7097047 |newspaper=[[Lodi News-Sentinel]] |location=[[Lodi, California]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=12 |via=[[Google Books]]}}</ref> Sa mga sibilyang bihag, dalawa ang napatay, habang sampu pa rin ang nakakulong hanggang kinabukasan.<ref name="afp0628nst" />
** Nasakop ng mga tropa ng gobyerno ang Camp Rajamuda, isang pangunahing base ng MILF, sa [[Pikit, Cotabato]].<ref name="ms0628" /><ref name="afp0628nst" />
* [[Hunyo 27]] – Isang detatsment ng hukbo sa Kabacan ang inatake ng 50 mandirigma ng MILF, 13 sa kanila ang papatayin sa isang labanan ng barilan.<ref name="afp0628nst">{{cite news |agency=[[Agence France-Presse]] |date=Hunyo 28, 1997 |title=Umakyat sa 158 ang bilang ng mga namatay sa mga sagupaan sa Pilipinas |url=https://books.google.com/books?id=4AEzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA64&article_id=6775,5642818 |newspaper=[[New Straits Times]] |location=[[Kuala Lumpur]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=17 |via=[[Google Books]]}}</ref>
===Hulyo===
* [[Hulyo 11]] – Nagsimulang maranasan ng Pilipinas ang epekto ng [[Krisis sa pananalapi sa Asya noong 1997|Krisis sa pananalapi sa Asya]]; ang [[Piso ng Pilipinas|peso]] ay bumaba ng 11.5% kung saan ang halaga ng peso-dollar ay naitala sa [[₱]]29.45. Ang karagdagang depreciation ay nagiging sanhi ng pagbaba ng [[Philippine Stock Exchange]] [[Talatuntunang Komposito ng PSE|talatuntang komposito]], at pangunahing nakakaapekto sa paglago ng ekonomiya ng bansa, kung saan ang taunang nominal na [[Gross domestic product|GDP]] per capita ay bumaba ng 12.5% mula sa nakaraang taon.<ref>—''[https://sgp.fas.org/crs/row/crs-asia2.htm "Ang krisis sa pananalapi sa Asya noong 1997-98"]'' [[Federation of American Scientists]] Proyekto sa Paglilihim ng Gobyerno. Pebrero 6, 1998.<br />—''[https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/crash/etc/cron.html "Timeline ng pagbagsak"]'' [[PBS]]. Hunyo 1999.<br />—''[https://internationalbanker.com/history-of-financial-crises/asian-financial-crisis-of-1997/ "Krisis sa pananalapi sa Asya noong 1997"]'' International Banker. Setyembre 29, 2021.<br />—''[https://corporatefinanceinstitute.com/resources/knowledge/finance/asian-financial-crisis/ "Krisis sa Pinansyal sa Asya"]'' [[Corporate Finance Institute]]. 2015.<br />—''[https://businessmirror.com.ph/2017/07/04/the-asian-financial-crisis-part-two-the-philippine-response/ "Ang krisis pinansyal ng Asya (Bahagi 2: Ang tugon ng Pilipinas)"]'' [[BusinessMirror]]. Hulyo 4, 2017.<br />Lahat ng nabanggit ay nakuha noong 02-19-2022.</ref><ref>''"#Journeyto30"'' ni Epi Fabonan III, ''[[Philstar.com]]'': (1997) [https://www.philstar.com/headlines/2016/01/02/1538658/journeyto30-pole-vault-crisis "A pole vault into crisis"] Enero 2, 2016. Nakuha noong Agosto 1, 2018.</ref> Ang krisis ay nakakaapekto sa maraming bansa sa [[Silangang Asya|Silangan]] at [[Timog-Silangang Asya]].
* [[Hulyo 16]] – Ang magkapatid na [[Kaso ng pagpatay kay Chiong|Marijoy at Jacqueline Chiong]] ay dinukot at pinatay sa [[Cebu City]], ang mga suspek ay kalaunan ay hinatulan ng kamatayan, na siya namang humantong sa pag-aalis ng parusang kamatayan noong 2006.
===Agosto===
* [[Agosto 2]] – Ang [[Kabankalan]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng Negros Occidental sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8297''.
* [[Agosto 15]]:
** Ang bangkang pandagat na ''F/B King Roger'', sakay ng 43 turistang [[Mga taga-Hongkong|mula sa Hong Kong]], ay tumaob at tumaob sa [[Manila]] [[Timog Daungan ng Maynila|Timog Daungan]] habang pabalik sa [[Klub ng Yate sa Maynila]] [[marina]] mula sa isang paglilibot sa [[Manila Bay]], na ikinamatay ng pito.<ref name="ad-sea97" />
** Ang pampasaherong bangkang ''M/V Kalibo Star'', na may rutang [[Cebu]]–[[Tacloban]], ay tumaob at lumubog sa [[Biliran]], na nag-iwan ng hindi bababa sa 12 patay at 13 nawawala.<ref name="ad-sea97">Mga aksidente sa dagat:
* {{cite news |last=Cortes |first=Claro |date=Agosto 16, 1997 |title=Dalawang Bangka ang Tumaob sa Maalong Dagat 16 Patay, 65 Nawawala Nang Maglibot ang Ferry, Bangka Lumubog sa Pilipinas |url=https://www.spokesman.com/stories/1997/aug/16/two-boats-capsize-in-rough-seas-16-dead-65/ |agency=[[Associated Press]] |via=[[The Spokesman-Review]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}
* {{cite news |date=Hunyo 23, 2008 |title=Mga malalaking aksidente sa karagatan sa Pilipinas |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/content/102803/major-marine-mishaps-in-the-philippines/story/ |work=[[GMA News Online]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}</ref>
* [[Agosto 19]] – Ang satellite ng komunikasyon na ''[[Agila-2]]'' ay inilunsad mula sa Tsina at nagsimula ng komersyal na serbisyo. Ito ang unang satellite ng bansa na hindi nakuha habang nasa orbit.
===Setyembre===
* [[Setyembre 4]] – Sabay-sabay na pagsabog ng granada sa mga terminal ng bus sa [[Maynila]] at [[Bulacan]] ay ikinamatay ng anim at ikinasugat ng 105, karamihan ay mga commuter.<ref>''[http://www.newsflash.org/199709/hl/hl000002.htm "Anim ang ikinamatay ng mga bomba sa Maynila, Bulacan"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 09-04-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref> Isang dating hindi kilalang grupong maka-gobyerno na ''Mga Sundalong Pilipino para sa Bansa'' ang umaangkin ng responsibilidad para sa mga pag-atakeng ito.<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite book |last=Ross |first=Christopher |date=Abril 1998 |title=Mga Huwaran ng Pandaigdigang Terorismo: 1997 |url=https://books.google.com/books?id=G67xPUNU-14C&dq=1997+mindanao+bus+hostage&pg=PA11 |location=[[Estados Unidos]] |publisher=[[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]]; DIANE Publishing |pages=11–12 |isbn=0-7881-7558-0 |access-date=Hulyo 13, 2024 |via=[[Google Books]]}}
* {{cite web |url=https://1997-2001.state.gov/global/terrorism/1997Report/asia.html |title=Mga Huwaran ng Pandaigdigang Terorismo: 1997 — Pangkalahatang-ideya ng Asya |date=Enero 20, 2001 |website=[[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]] — Archive |publisher=[[Pamahalaan ng Estados Unidos]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}</ref>{{Efn|Hindi tinukoy ang petsa sa mga sangguniang ito.|name=fn1}}
* [[Setyembre 21]] – Inilabas ang bagong pahayag ng pangulo na nag-udyok sa mga grupong kontra-charter change na pinamumunuan ng [[Simbahang Katoliko sa Pilipinas|Katoliko Simbahan]] at mga kaalyado ng dating Pangulong [[Cory Aquino]] upang paigtingin ang kanilang kampanya, na nagtapos sa isang rally ng indignation sa [[Rizal Park]] sa [[Maynila]], kasabay ng ika-25 anibersaryo ng pagdedeklara ng dating Pangulong [[Ferdinand Marcos|Ferdinand E. Marcos Sr.]] ng batas militar sa bansa.<ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* Setyembre 22 - Naganap ang [[Pagdiskaril ng tren sa Muntinlupa]], taon 1997, hindi bababa sa 7 ang utas at 220 mga sugatan.
* [[Setyembre 23]] – Nagkakaisang tinanggihan ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] en banc ang pagsisikap ng PIRMA, kung saan walong mahistrado ang nagsasabing walang batas na nagbibigay-daan at anim na iba pa ang nagsasabing may mali ang petisyon ng grupo.<ref>{{Banggitin ang balita |date=Mayo 21, 2013 |title=Ano ang Nauna: Mga Nakaraang Pagtatangka sa Pagbabago ng Saligang Batas |url=https://newsinfo.inquirer.net/412607/what-went-before-past-charter-change-attempts |access-date=Hunyo 22, 2024 |pages=INQUIRER.NET}}</ref>
* [[Setyembre 25]] – Isang sagupaan sa pagitan ng mga armadong kalalakihan ni Gob. [[Abdusakur Mahail Tan|Abdusakur Tan]] at [[Jolo, Sulu|Jolo]] Mayor Sout Tan ang naganap sa mga bayan ng [[Maimbung]] at [[Indanan]] sa [[Sulu]], na ikinamatay 17 tagasuporta mula sa magkabilang magkaribal.<ref>''[http://www.newsflash.org/199709/hl/hl000091.htm "17 ang namatay sa digmaan ng mga tribo dahil sa nawalang baka"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 09-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Setyembre 30]] – Naipasa ang Batas Laban sa Panggagahasa (''Batas Republika 8353'').<ref name="MSyr97">"Ulat sa Katapusan ng Taon ng Agenda ng Repormang Panlipunan" (12-31-1997) ''[[Manila Standard]]'', pp. 7–10. ([https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19971231&printsec=frontpage&hl=en Link]) Nakuha noong 02-18-2022.</ref>
===Oktubre===
* [[Oktubre 5]] – Isang trak ng kargamento ang bumangga sa isang mini-bus sa [[Tampilisan, Zamboanga del Norte]] na ikinamatay ng 25 katao, ayon sa ulat, sa itinuturing ng pulisya na pinakamalalang aksidente sa kalsada sa lugar ng [[Zamboanga Peninsula]].<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000119.htm "Aksidente ng bus at trak sa Zamboanga, 25 ang namatay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220315163900/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000119.htm |date=2022-03-15 }}'' PHNO. 10-05-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 6]] – Isinagawa ng [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]] ang pagbitay sa dalawang indibidwal, na "sinentensyahan ng kamatayan" para sa maraming kasong kriminal, sa [[Masiu, Lanao del Sur]], na sinasabing ginawa dahil sa bisa ng mga batas Islamiko, na nagdulot ng mga kritisismo sa publiko.<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000235.htm "Mga kaso ng pagpatay laban sa mga berdugo ng MILF"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173214/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000235.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 27]] – Nilagdaan ni Pangulong [[Fidel Ramos|Ramos]] ang isang batas (''RA 8368''), na nagpapawalang-bisa sa Batas Laban sa Pag-iiskwater (''Dekreto ng Pangulo 772''); Pag-dekriminalisa sa squatting ngunit pagpapanatili ng mga parusa laban sa mga propesyonal na squatter at mga sindikato ng squatting.<ref name="MSyr97" /><ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000232.htm "Pag-dekriminalisa sa squatting, nilagdaan ni Ramos ang batas"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173219/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000232.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-28-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 28]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang isang batas (''RA 8369'') na lumilikha ng mga espesyal na korte para sa mga kasong kinasasangkutan ng mga bata at relasyon ng pamilya.<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000233.htm "Nilagdaan ni Ramos ang batas ng mga korte ng pamilya"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173220/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000233.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 29]] – Pangulong Nilagdaan ni Ramos ang [[Batas sa mga Karapatan ng mga Katutubo ng 1997|Batas sa mga Karapatan ng mga Katutubo]] (''RA 8371''), isang batas na nagpoprotekta sa mga karapatan ng sektor ng mga katutubo sa kanilang mga lupang ninuno at lumilikha ng [[Pambansang Komisyon sa mga Katutubong Katutubo (Pilipinas)|Pambansang Komisyon sa mga Katutubong Katutubo]].<ref name="MSyr97" /><ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000237.htm "Nilagdaan ang Batas sa mga Katutubo"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173218/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000237.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-30-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
===Nobyembre===
* [[Nobyembre 5]] – Bumoto ang [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ng 9–2, upang ideklara ang isang batas (''RA 8180'') na nagtatapos sa kontrol ng gobyerno sa industriya ng langis bilang labag sa konstitusyon.<ref>''[http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000254.htm "Idineklarang labag sa konstitusyon ang batas sa deregulasyon ng langis"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173219/http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000254.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 11-06-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Nobyembre 12]] – Isang sagupaan sa pagitan ng mga rebeldeng MILF at mga armadong guwardiya ng isang plantasyon ng niyog sa [[Maguindanao]] ang nagtapos sa pagkamatay ni Amin Cusain, isang pinuno ng MILF, pitong rebelde at dalawang sibilyan.<ref>''[http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000273.htm "Pinuno ng MILF, 9 na iba pa ang namatay sa sagupaan sa Maguindanao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173214/http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000273.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 11-12-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>{{Efn|name=fn1}}
===Disyembre===
* [[Disyembre 22]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang pitong panukalang batas para sa repormang panlipunan, kabilang ang kompyuterisasyon ng proseso ng halalan sa [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas noong 1998|susunod na taon]] at mga kasunod na pangkalahatang halalan (''RA 8436'') at [[Kilusang awtonomiya ng Cordillera|awtonomiya]] para sa [[Rehiyong Administratibo ng Cordillera|mga Cordillera]].<ref>''[http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000365.htm "Pinirmahan ni FVR ang 7 batas sa repormang panlipunan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173221/http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000365.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 12-24-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref><ref>Maragay, Fel V. (12-23-1997). "'Basket ng Pasko' ng mga batas, kabilang ang kompyuterisasyon ng botohan, nilagdaan" ''[[Manila Standard]]'', pp. 1, 4. ([https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19971223&printsec=frontpage&hl=en Link]) Kinuha noong 02-18-2022.</ref>
* [[Disyembre 26]] – Ang malakas na ulan ay nagdulot ng pagguho ng mga tunel ng minahan ng ginto sa [[Bundok Diwata]], [[Monkayo]], na noon ay bahagi ng [[Davao del Norte]]; lima ang nailigtas; kinumpirma ng mga sumunod na ulat na 80 minero ang namatay.<ref>—''[http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000379.htm "Mga minero na nalibing sa bundok ng ginto sa Davao"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 12-31-1997. Nakuha noong 02-17-2022.
—''[http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000382.htm "Mga nakaligtas na natagpuan sa pagguho ng minahan sa Davao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250222224817/http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000382.htm |date=2025-02-22 }}'' PHNO. 01-01-1998. Nakuha noong 02-17-2022.<br/>
—''[http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000403.htm "80 kumpirmadong patay sa mga minahan sa Davao"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 01-12-1998. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
==Libangan at kultura==
* [[Pebrero 6]] – Ang kolumnista ng magasin sa libangan na si [[Cristy Fermin]] ay hinatulan ng hukuman ng [[libelo]], na isinampa noong 1995 ng aktres na si [[Annabelle Rama]], na inakusahan niya ng [[paglustay]], kasama ang kanyang asawang si [[Eddie Gutierrez (aktor)|Eddie Gutierrez]], sa [[Estados Unidos]]. Siya ay binigyan ng maximum na 1½-taong sentensya sa bilangguan.<ref>{{cite news |date=Pebrero 6, 1997 |title=Transcript — Reyna ng tsismis, hinatulan sa kasong libelo |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb06.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 22]] – Nanalo si [[Jaya (mang-aawit)|Jaya]] ng malaking gantimpala sa ika-2 Asian Song Festival na ginanap sa [[Hong Kong]], para sa kanyang pag-awit ng kantang "You Lift Me Up".<ref name="NHCP" />
==Palakasan==
* [[Pebrero 20]] – Tinalo ni [[Gerry Peñalosa]] ang defending champion na si [[Hiroshi Kawashima]] ng [[Hapon]] sa kanilang laban sa [[boksing]] sa [[Tokyo]], at napanalunan ang titulong [[Konseho ng Boksing Pandaigdig|KBP]] [[sobrang panggabi]] sa pamamagitan ng isang unanimous decision.<ref name="NHCP" /><ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 20, 1997 |title=Transcript — Si Peñalosa ang bagong Super-flyweight King ng WBC |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb20.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Uuwi ang bagong kampeon |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb21.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[May 17]] – Napanatili ni [[Luisito Espinosa]] ang titulo ng WBC [[featherweight]] matapos talunin ang [[Mehiko|Mehikano]] challenger [[Manuel Medina (boksingero)|Manuel Medina]] sa [[Rizal Park]] sa [[Manila]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 14]] – Tinalo ni Gerry Peñalosa ang kalaban na si Seung Koo-Lee ng [[Timog Korea]], at napanatili ang kanyang titulong WBC super flyweight.<ref name="NHCP" />
* [[Oktubre 11]]–[[Oktubre 19|19]] – Sumali ang Pilipinas sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 1997]].
* [[Nobyembre 22]]–[[Nobyembre 23|23]] – Ang Pilipinas ang magiging punong-abala ng [[Mga Kampeonato sa Judo sa Asya 1997]] na ginanap sa Maynila.
* [[Disyembre 14]] – Nanalo ang [[Alaska Milkmen]] laban sa [[Purefoods Carne Norte Beefies]], 4 na laro laban sa 1, upang mapanatili ang titulong [[1997 Governors' Cup ng Samahang Basketbol ng Pilipinas]].Purefoods Carne Norte Beefies
== Kapanganakan ==
===Enero===
* [[Enero 4]] - Anjo Pertierra, aktor, manlalaro ng volleyball, modelo at reporter
* [[Enero 12]] - [[Ken Suson (musikero)|Felip]], mang-aawit-songwriter, rapper, mananayaw, producer at mga miyembro ng ''[[SB19]]''
* [[Enero 20]]:
** [[Kim Last]], aktor at contestant ng That's My Bae
** Vien Iligan-Velasquez, vlogger
* [[Enero 23]] - Joshua de Leon, modelo at basketball player
* [[Enero 28]] - [[Arthur Nery]], mang-aawit at manunulat ng kanta
===Pebrero===
* [[Pebrero 3]] – Rhap Salazar, mang-aawit, manunulat ng kanta at aktor
* Pebrero 15 – [[Kit Thompson]], aktor
* [[Pebrero 19]] – Justine Baltazar, manlalaro ng basketbol
===Marso===
* [[Marso 3]] – Brent Valdez, aktor
* Marso 10:
** [[Julia Barretto]], aktres at mananayaw
** Migs Villasis, aktor at modelo
* [[Marso 13]] – [[Lou Yanong]], aktres at modelo
*[[Marso 15]] – [[Kenneth Paris]], BPO, Subject Matter Expert - Celo Business Solutions Inc.
* [[Marso 16]] - [[Roxie Smith]], artista, modelo, endorser, presenter ng kaganapan at telebisyon, at titleholder ng beauty pageant
* [[Marso 23]] – Rob Gomez, aktor
* Marso 26 – Samm Alvero, aktres
=== Abril ===
* [[Abril 3]] – [[RK Ilagan]], basketball player
* [[Abril 5]] – Allora Alcantara, aktres at YouTuber
* [[Abril 11]] – Ara Davao, aktres
* [[Abril 17]] – Mia Alfonso, awtor
===Mayo===
* Mayo 1 – [[Miles Ocampo]], aktres
* Mayo 6:
** [[Maymay Entrata]], modelo, mang-aawit, komposer, mananayaw at aktres
**[[Ranz Kyle]], [[YouTube]] personalidad at mananayaw
* Mayo 26 – Bryan Santos. manlalaro ng basketbol
===Hunyo===
* Hunyo 3 – Issa Pressman, aktres
* Hunyo 17
** [[Jameson Blake]], aktor, miyembro ng Hashtags
** Wilbert Ross, miyembro ng Hashtags
** Gifer Fernandez, vlogger at YouTuber
* [[Hunyo 21]] – Race Matias, aktor
* [[Hunyo 28]] – Joshua de Sequera, modelo ng beauty pageant
===Hulyo===
* [[Hulyo 2]] – [[Jackie Buntan]], [[Muay Thai]] kickboxer
* [[Hulyo 29]] – Mathew Custodio, manlalaro ng putbol
* Hulyo 31 – [[Barbie Forteza]], aktres at mananayaw
** [[EJ Laure]], manlalaro ng balibol
** Aya Fernandez, host, mang-aawit, mananayaw at artista
===Agosto===
* [[Agosto 5]] – [[Jeremiah Tiangco]], mang-aawit
* [[Agosto 16]] – Angela Beard, manlalaro ng putbol
===Setyembre===
* [[Setyembre 9]] – [[Ian Pangilinan]], aktor at mang-aawit
* [[Setyembre 14]] – [[Iñigo Pascual]], aktor at mang-aawit
* Setyembre 16 – Julian Marcus Trono, aktor
* Setyembre 19 – Kobe Paras, manlalaro ng basketbol
* Setyembre 22 – [[Maris Racal]], aktres, mang-aawit at mananayaw
* [[Setyembre 24]] – Juan Carlos Galano, aktor at modelo
===Oktubre===
* [[Oktubre 2]] – [[Liezel Lopez]], aktres
* Oktubre 4 – [[Michelle Vito]], aktres
* Oktubre 7:
** [[Joshua Garcia]], aktor
** [[J. Rey Soul]], mang-aawit
* [[Oktubre 10]] – Rufino Herrera, triathlete
* Oktubre 12 – Jimboy Martin, aktor, miyembro ng Hashtags
* [[Oktubre 14]] – [[Olivia McDaniel]], footballer
* [[Oktubre 16]] – [[Leila Alcasid]], mang-aawit-songwriter at aktres
* [[Oktubre 17]] – Sky Quizon, aktor at host
* Oktubre 20 – [[Manolo Pedrosa]], aktor
* [[Oktubre 22]] – [[Kiara Takahashi]], aktres
* Oktubre 27 – Paulo Angeles, aktor, miyembro ng Hashtags
===Nobyembre===
* [[Nobyembre 3]] – [[Renee Co]], abogado at politiko
* Nobyembre 4 – [[Bea Binene]], aktres at mananayaw
* [[Nobyembre 28]] – [[Claire Ruiz]], aktres
===Disyembre===
* [[Disyembre 1]] – Karl Gabriel, aktor
* Disyembre 4 – [[Ruru Madrid]], aktor
* [[Disyembre 6]] – Brent Manalo, aktor at modelo
* [[Disyembre 15]] – [[Celeste Cortesi]], aktres at may hawak ng titulo sa patimpalak ng kagandahan
* Disyembre 17:
** Jazz Ocampo, aktres
** Genesis Redido, atleta, aktor at modelo
* Disyembre 18 – Mikee Quintos, aktres at mang-aawit
* [[Disyembre 21]] - Mary Joy Apostol, aktres
==Kamatayan==
* [[Pebrero 4]] – [[Benjamin de Jesus]], [[Jolo, Sulu|Jolo]] na nakabase sa [[Romano Katoliko]] [[Mga Obispo sa Simbahang Katoliko|obispo]]<ref name="NHCP" /><ref name="d0204" />
* [[Pebrero 7]] – [[Jose Garcia Villa]], makata, manunulat at pintor (ipinanganak 1908)
* [[Abril 6]] – [[Max Alvarado]], aktor (ipinanganak 1929)
* [[Pebrero 14]] – Antonino Nepomuceno, retiradong obispo ng Romano Katoliko na nakabase sa [[Lungsod ng Kotabato]] (ipinanganak 1935) <ref name="NHCP" /><ref name="d0214"
* [[Abril 21]] – [[Diosdado Macapagal]], ika-9 na Pangulo ng Pilipinas (ipinanganak 1910)
* [[Hunyo 27]] – [[Cesar Alzona]], dating may-akda (b. [[1926]])
* [[Hulyo 2]] – [[Chiquito (aktor)|Chiquito]], [[aktor ng komedya]] (b. [[1928]])<ref name="NHCP" />
* [[Hulyo 7]] – [[Rolando Tinio]], makatang filipino, dramatista, aktor, sanaysay, at tagapagturo (b. [[1937]])
* [[Oktubre 7]] – [[Felicisimo Ampon]], manlalaro ng tennis (b. [[1920]])
* [[Oktubre 10]] – [[Dencio Padilla]], aktor at komedyante (ipinanganak 1928)
==Tingnan din==
*[[Krisis sa pananalapi ng Asya noong 1997]]
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
{{Taon sa Pilipinas}}
{{Taon sa Asya|1997}}
[[Kategorya:1997 sa Pilipinas]]
9sib003jkuw8hhu7gsh2cdqffka44go
2220279
2220278
2026-08-13T08:59:03Z
~2026-43982-52
165113
/* Enero */
2220279
wikitext
text/x-wiki
Ang '''1997 sa Pilipinas''' ay ang mga detalye ng mga pangyayari sa tala na nangyari sa Pilipinas noong taong 1997.
== Mga Nanunungkulan ==
* '''[[President of the Philippines|Pangulo]]:''' [[Fidel V. Ramos]] ([[Lakas–CMD|Lakas]])
* '''[[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]:''' [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]])
* [[Senate of the Philippines|'''Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)''']]''':''' [[Ernesto Maceda]]
* '''[[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]:''' [[Jose de Venecia]]
* '''[[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]:''' [[Andres Narvasa]]
* '''[[Philippine Congress|Kongreso]]:''' [[Ika-10 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-10 na Kongreso]]
== Kaganapan ==
===Enero===
* [[Enero 3]] – Ang [[Kawanihan ng Imigrasyon (Pilipinas)|Kawanihan ng Imigrasyon]] ay nagpatibay ng isang patakaran laban sa [[Dayuhan|mga dayuhan]] na may [[Ilegal na imigrasyon|hindi awtorisadong pananatili sa bansa]], sa bisa ng ''Alien Social Integration Act''.<ref name="NHCP">{{cite book |date=2006 |title=Historical Calendar (1970–2000) |url= |location=[[Manila]] |publisher=[[National Historical Institute]] |page= |isbn=971-538-180-4}}</ref>
* [[Enero 7]] – Isang pagkilala mula sa Pangulo ang ibinigay kay Rhona Mahilum, na kilala sa pagsagip sa kanyang mga kapatid mula sa kanilang nasusunog na bahay sa [[Negros Occidental]].<ref name="NHCP" />
* [[Enero 15]] – Isang memorandum ng Ang kasunduang ito ay nilagdaan ng [[Kagawaran ng Kagalingan at Pagpapaunlad Panlipunan]] at ng [[Hapon]] na [[Organisasyong di-pampamahalaan]] [[Asian Women's Fund]], na naglalayong magbigay ng tulong sa mga dating [[mga babaeng pang-aliw]].<ref name="NHCP" />
* Enero 17 - Ang dating mambabatas na si [[Romeo Jalosjos]] na inakusahan ng pagpatay sa isang 11-taong-gulang na batang babae noong 1996, ay naaresto sa [[Bagac, Bataan]].<ref>{{cite web| url=http://www.gmanetwork.com/news/story/71726/news/the-conviction-of-romeo-jalosjos |title=The Conviction of Romeo Jalosjos| publisher=''[[GMA News]]''| date=December 6, 2007| accessdate=December 6, 2007}}</ref>
* [[Enero 27]]:
** Isang kasunduan sa tigil-putukan sa pagitan ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|ang pambansang pamahalaan]] at ng [[Moro Islamic Liberation Front]] (MILF) ang nilagdaan, na nagtapos sa mahigit isang linggong labanan sa [[Buldon, Maguindanao]].<ref>{{cite news |date=Enero 27, 1997 |title=Transcript — Sumang-ayon ang mga sundalo at MILF na itigil ang labanan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan27.html |work=[[The World Tonight (programa sa TV sa Pilipinas)|The World Tonight]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
** Isang pampasaherong bus, na tumatawid sa rutang [[Pilar, Sorsogon|Pilar]]–[[Maynila]], ang nahulog sa bangin sa [[Labo, Camarines Norte]], na ikinamatay ng labingsiyam na katao kabilang ang drayber.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Bus nahuhulog sa bangin, 19 patay |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpjan28.html |work=[[TV Patrol]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Mas maraming Tsino ang nasa panganib / Aksidente sa bus |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan28.html |work=[[The World Tonight (programa sa TV sa Pilipinas)|The World Tonight]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Enero 28]]–[[Enero 31|31]] – Ang [[Kagawaran ng Kapaligiran at Likas na Yaman]] [[Euthanasia|pumatay]] ng 596 na [[unggoy]] sa isang sakahan sa [[Calamba, Laguna]], sa pamamagitan ng [[nakamamatay na iniksyon]], upang maiwasan ang posibleng pagsiklab ng [[Ebola Reston]] virus na nauna nang pumatay sa pito.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Ang pangwakas na solusyon |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan28.html |work=The World Tonight; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Enero 31, 1997 |title=Transcript — Nakumpleto ng DENR ang pagpuksa sa 600 unggoy |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan31.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Enero 29]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang batas na nagpapalakas sa programa ng agham at teknolohiya ng bansa (''Republic Act No. 8248'').<ref name="NHCP" />
* [[Enero 31]] – Pinangunahan ni [[Unang Ginang ng Pilipinas|Unang Ginang]] [[Amelita Ramos]] ang paglulunsad ng [[bulk carrier]] ng bansa, ang ''Sea Amelita'', sa Tsuneishi shipyard sa [[Balamban, Cebu]].<ref name="NHCP" />
===Pebrero===
* [[Pebrero 3]] – Bumoto ang [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]], {{nobreak|11–4}}, upang ihinto ang pagbebenta ng 51 porsyento ng [[Manila Hotel]] sa kompanyang [[Malaysia]] na Renong Berhad, at inutusan ang may-ari nito, ang [[Government Service Insurance System]], na ibenta ito sa Manila Prince Hotel, binabanggit ang probisyon ng [[Konstitusyon ng Pilipinas|konstitusyon]] na "Pilipino muna" at ang hotel ay bahagi ng "[[pambansang patrimonya]]". Kalaunan ay maghahain ang Komite sa Pribatisasyon ng isang petisyon para sa muling pag-bid.<ref name="NHCP" /><ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 3, 1997 |title=Transcript — Itinataguyod ng Korte Suprema ang Patakaran na "Pilipino Muna"; inutusan ang GSIS na ibenta ang Manila Hotel sa isang lokal na kumpanya |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb03.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Muling pag-bid sa bentahan ng Manila Hotel |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb21.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 4]] – Pinatay ng tatlong armadong lalaki si Obispo [[Benjamin de Jesus]] sa harap ng [[Katedral ng Jolo]] sa [[Jolo, Sulu]], na siyang magiging unang pagpatay sa bansa sa isang [[Mga Obispo sa Simbahang Katoliko|obispong Romano Katoliko]].<ref name="NHCP" /><ref name="d0204">{{cite news |date=Pebrero 4, 1997 |title=Transcript — Obispo De Jesus ng Jolo pinaslang |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb04.html |work=TV Patrol; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 5]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang ''Batas Republika Blg. 8249'', na nag-aamyenda sa karta ng [[Sandiganbayan]].<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 8]] – Nagkabisa ang ''Batas Republika Blg. 8180'', ang batas [[Deregulasyon|pag-alis ng regulasyon]] sa industriya ng langis, na nagtatapos sa dalawampung taon ng kontrol ng gobyerno sa mga kumpanya ng langis at nag-aalis ng mga subsidyo. Noon pa mang [[Pebrero 5]], ilang [[Rally ng protesta|mga rally ng protesta]], na humihiling ng pagpapawalang-bisa sa nasabing batas, ang isinagawa na.<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite news |date=Pebrero 4, 1997 |title=Transcript — Deregulasyon sa langis |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb04.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 6, 1997 |title=Transcript — Handa na para sa ganap na Deregulasyon sa Langis sa Pebrero 8 |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb06.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 11, 1997 |title=Transcript — Inutusan ng Korte Suprema ang palasyo na bigyang-katwiran ang deregulasyon sa langis |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb11.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Pebrero 13]] – Isang [[Beechcraft Baron]] ang sumabog at bumagsak mula sa [[Naic]] at [[Cavite City]] sa [[Cavite]], habang papunta ito sa [[Maynila]] mula sa [[Mindoro]]. Ang lahat ng anim na indibidwal ay kumpirmado o ipinapalagay na patay na.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 17, 1997 |title=Transcript — 2 pang bangkay sa nag-crash na eroplano na natagpuan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb17.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 3, 1997 |title=Transcript — 2 bangkay ng mga biktima ng pagbagsak ang narekober |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb17.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 18, 1997 |title=Transcript — Isa pang bangkay sa pagbagsak ng eroplano, natagpuan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb18.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Bangkay ni Llamas natagpuan sa Tanza |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 14]] – Isang Beechcraft RPC 1919 ang bumagsak habang lumilipad sa [[Jolo Airport|isang paliparan]] sa [[Jolo, Sulu]], na ikinamatay ng retiradong auxiliary bishop na si Antonino Nepomuceno at {{nobreak|3–4}} iba pang mga indibidwal. Ang pagbagsak ng eroplano ay unang pinaniniwalaang sanhi ng pagbaril o pagkakamali ng piloto.<ref name="NHCP" /><ref name="d0214">Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 17, 1997 |title=Transcript — Binaril ni Bishop Antonio ang eroplano sa eroplano —AOPA |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb17.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 18, 1997 |title=Transcript — Pananabotahe sa kaso ni Bishop Nepomuceno isinasantabi |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb18.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Bangkay ni Llamas na natagpuan sa Tanza |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 18]] – Isang resolusyon ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] na nagpapatunay sa kanilang lubos na pagtutol sa [[Repormang Konstitusyonal sa Pilipinas|mga susog sa konstitusyon]] ang pinagtibay.<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 19]]:
** Ibinasura ng [[Korte ng Apelasyon ng Pilipinas|Korte ng Apelasyon]] ang isang petisyon ng isang grupong nakabase sa [[Rizal (lalawigan)|Rizal]] laban sa pribatisasyon ng [[Sistema ng Tubig at Alkantarilya ng Metropolitan]] (STAM), na binabanggit ang kawalan ng merito; pinaninindigan ang isang desisyon ng [[Manila]] [[Hukuman ng Paglilitis sa Rehiyon]]. Ibibigay ang STAM sa mga nanalong bidder makalipas ang dalawang araw.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Pagsasa-pribado ng MWSS, tuloy na |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Nagpapatuloy ang pribatisasyon ng MWSS habang inalis ang TRO |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb19.html |work=The World Tonight; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Ibinigay na ang MWSS sa mga nanalong bidder; Ipinagpaliban ng CA ang TRO |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb21.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
** Iniutos ng Sandiganbayan ang 90-araw na suspensyon kay senador [[Miriam Defensor-Santiago]] kaugnay ng mga kasong [[Graft (politika)|graft]] na isinampa noong 1995 habang siya ang pinuno ng [[Kawanihan ng Imigrasyon (Pilipinas)|Kawanihan ng Imigrasyon at Deportasyon]].<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Santiago, 90 araw na suspendido sa Senado |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Pinatawan si Santiago ng 90-araw na suspensyon dahil sa katiwalian |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb19.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Pebrero 21]] – Isang resolusyon sa [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan]] na nagbibigay ng amnestiya sa mga miyembro ng ''[[Repormahin ang Kilusan ng Sandatahang Lakas|Repormahin ang Kilusan ng Sandatahang Lakas – Mga Sundalo ng Sambayanang Pilipino – Unyon ng mga Batang Opisyal]]'' (RAM–SFP–YOU), kasabay ng ''Proclamation No. 723'', ay inaprubahan.<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 22]] – Si Joel Arnan, pinuno ng grupong ''[[Kuratong Baleleng|Kuratong Solido]]'', at dalawang kapwa bilanggo, ay nakatakas mula sa isang kulungan ng munisipyo sa [[San Pedro, Laguna]], habang nagkakaroon ng noise barrage at kahit na binabantayan ng piling puwersa mula sa [[Distrito ng Pulisya ng Maynila|Kumand ng Distrito ng Pulisya sa Kanluran]].<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite news |date=Pebrero 24, 1997 |title=Transcript — Hepe ng Pulisya ng San Pedro, sinibak sa pagtakas ng lider ng Solido gang |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb24.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 24, 1997 |title=Transcript — Lider ng Solido gang, pumuga |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb24.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 23]] – Sa isang pribadong pagpupulong sa tirahan ni Christopher Carrion sa [[Ayala Alabang| Ayala Alabang Village]], sa [[Muntinlupa]], ipinaalam ni [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] [[Fidel V. Ramos|Fidel Ramos]] sa dating Pangulong [[Corazon Aquino]] na hindi niya maaaring ihinto ang kampanya sa [[Reporma sa Konstitusyon sa Pilipinas]], na binabanggit ito bilang isang paglabag sa kalayaan sa pagpapahayag. Binigyang-diin ni [[Fidel V. Ramos|Ramos]] ang kanyang pangakong itaguyod ang Konstitusyon at itinanggi ang paglahok sa inisyatiba.<ref name="ConstitutioanlReform1997">{{Banggitin ang balita |last=Samonte |first=Severino |title=Paano nagsimula ang unang panukala sa Pagbabago ng Saligang Batas noong 1997? |petsa=Disyembre 29, 2023 |url=https://www.pna.gov.ph/opinion/pieces/810-how-the-first-charter-change-proposal-started-in-1997 |access-date=Hunyo 22, 2024 |work=Philippine News Agency}}</ref>
===Marso===
* [[Marso 1]] – [[Pangulo ng Timog Aprika|Pangulo ng Timog Aprika]] [[Nelson Mandela]], simula sa kanyang tatlong-araw na [[pagbisitang pang-estado]], ay dumating sa bansa.<ref name="NHCP" />
* [[Marso 17]] – [[Tulay ni Narciso Ramos|Ang pinakamahabang tulay]] sa [[Pangasinan]], na nagdurugtong sa mga munisipalidad ng [[Santa Maria, Pangasinan|Santa Maria]] at [[Asingan]], ay pinasinayaan.<ref name="NHCP" />
* [[Marso 19]] – Ibinigay ni Pangulong Ramos ang [[Karapatan ng asylum|pansamantalang asylum]] kay [[Hwang Jang-yop]], ang nangungunang ideologo mula sa [[Hilagang Korea]].<ref name="NHCP" />
* [[Marso 26]] – Ang [[Las Piñas]] ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa [[Metro Manila]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8251''.
===Abril===
* [[Abril 8]] – Naglabas ang Korte Suprema ng [[pansamantalang utos ng pagpigil]] mula sa [[Listahan ng mga patakaran ng pambansang kard ng pagkakakilanlan ayon sa bansa|implementasyon ng gobyerno]] ng sistemang [[pambansang pagkakakilanlan|pambansang pagkakakilanlan]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 9]] – Iniutos ni Pangulong Ramos ang pagpapalaya ng {{nobreak|[[Philippine peso|₱]]595 milyon}}, na inilaan para sa bahagyang pagbabayad para sa pagsasaayos ng pensiyon ng mga beterano ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 16]] – Bilang bahagi ng kampanya ng gobyerno upang maiwasan ang [[polio]] sa bansa, limang milyong bata ang nabigyan ng libreng bakuna laban sa polio.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 20]] – Ang pangunahing kampo ng MILF sa [[Sirawai, Zamboanga del Norte]], ay nasakop ng mga puwersa ng gobyerno, at pitong rebelde ang napatay.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 21]] – Kinumpirma ng [[Malacañang]] ang pagwawakas ng gobyerno sa pagtutol nito sa [[paghingi ng asylum|pag-aaplay para sa asylum]] ng pinuno ng [[Partido Komunista ng Pilipinas|komunista]] na si [[Jose Maria Sison]], na noon ay ipinatapon sa [[Netherlands]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 24]] – Pinagtitibay ng [[Pinuno ng Kawani ng Sandatahang Lakas ng Pilipinas|Ang pamunuan]] ng [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]] ang pagbabawal sa mga [[homoseksuwal]] sa militar.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 27]] – Kinumpirma ng MILF na limang libong rebeldeng [[Moro National Liberation Front]] ang lumihis sa kanilang panig, na binabanggit ang umano'y mabagal na pagpapatupad ng mga programang pangkabuhayan ng gobyerno.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 29]]–[[Abril 30|30]] – Nagpadala ang militar ng mga karagdagang sundalong pandagat sa [[Kapuluan ng Kalayaan]] na pinagtatalunan kasunod ng mga ulat na tatlong armadong barkong pandigma ng [[Hukbong Dagat ng Tsina]] ang ipinadala roon. Nagpadala ng mga jet fighter kinabukasan upang dagdagan ang pangkat, kasabay ng protesta ng [[Maynila]] na humihingi ng paliwanag mula sa [[Beijing]]. Noong [[Mayo 3]], iginiit ni [[Tsina]] ang soberanya nito sa lugar, at iginiit ang mga legal na karapatan na ipadala ang kanilang mga barko.<ref name="NHCP" />
===Mayo===
* [[Mayo 2]] – Pinagtitibay ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang bisa ng pagiging miyembro ng [[mga estadong miyembro ng Organisasyon ng Pandaigdigang Kalakalan|bansa]] sa [[World Trade Organization]].<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 9]] – Inaprubahan ng [[World Bank]] ang mga bagong pautang, na nagkakahalaga ng humigit-kumulang {{nobreak|[[United States dollar|$]]1 bilyon}}, sa bansa, na sasakupin ang mga programa sa pagpapagaan ng kahirapan, imprastraktura, at likas na yaman, sa susunod na tatlong taon.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 11]] – Ang mga tauhan ng militar na nasa tungkulin sa halalan ay inatake sa [[Lantawan, Basilan]] ng tatlumpung miyembro ng [[Abu Sayyaf]], kung saan pito sa huli ang napatay sa labanan.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 20]] – Tinanggihan ng Pilipinas ang iminungkahing eksplorasyon kasama ang Tsina sa [[hindi pagkakaunawaan sa Dagat Timog Tsina|ang pinagtatalunang]] [[Scarborough Shoal]]. Pagkalipas ng walong araw, sinang-ayunan ni Pangulong Ramos ang kasunduan sa magkasanib na pagpapaunlad ng mga bansa sa lugar.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 21]] – Dinakip ng [[Philippine Coast Guard]] ang dalawampu't isang mangingisda na [[Han Chinese|Chinese]] sa Scarborough Shoal. Noong [[Mayo 30]], inireklamo ni [[Taiwan]], na nagsasabing ang lugar ay bahagi ng kanilang soberanong teritoryo, ang nasabing pag-aresto. Noong [[Mayo 26]], nagpulong ang mga opisyal ng ministeryong panlabas ng Pilipinas at Tsina sa [[Beijing]], sa pagtatangkang bawasan ang tensyon na dulot ng magkasalungat na mga pag-aangkin sa lugar.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 28]] – Ang paglulunsad ng unang proyekto ng [[electronic library]] ng bansa sa Manila Hotel ay pinangunahan ng [[Komisyon sa Mas Mataas na Edukasyon (Pilipinas)|Komisyon sa Mas Mataas na Edukasyon]] at [[Kagawaran ng Edukasyon, Kultura at Isports]].<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 31]] – Ibinasura ng Sandiganbayan ang mga kasong katiwalian laban sa dating Unang Ginang [[Imelda Marcos]] sa mga paratang ng pagtanggap ng suhol habang siya ang ministro ng [[Mga kagawaran ng ehekutibo ng Pilipinas|mga pamayanang pantao]], na binabanggit ang kakulangan ng ebidensya.<ref name="NHCP" />
===Hunyo===
* [[Hunyo 4]] – Nagbitiw si Pangalawang Pangulong Estrada bilang tagapangulo ng Presidential Anti-Crime Commission, na iniulat na upang ihanda ang [[Halalan sa pagkapangulo ng Pilipinas noong 1998|para sa kanyang pagtakbo sa pagkapangulo]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 10]] – Ibinasura nang may pinal na batayan ng Korte Suprema ang [[mosyon para sa muling pagsasaalang-alang]] na isinumite ng mga tagapagtaguyod ng PIRMA at tagapayo ng gobyerno para sa [[Repormang Konstitusyonal sa Pilipinas|repormang konstitusyonal]], na pinaninindigan ang naunang desisyon nito na pumipigil sa mga naturang pagtatangka.<ref name="NHCP" /><ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* [[Hunyo 14]] – Ipinahayag ni [[Fidel V. Ramos|FVR]] na pinahintulutan niya ang Legislative-Executive Development Advisory Council (LEDAC), na pabilisin ang isang panukalang batas sa inisyatiba ng mga tao batay sa mga dahilan na ibinigay ng Korte Suprema sa pagtanggi sa petisyon.<ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* [[Hunyo 16]] – Apatnapu't tatlong surveyor mula sa isang kompanya ng langis na pinapatakbo ng estado ang dinakip ng mga pinaghihinalaang gerilya ng MILF sa [[Sultan sa Barongis, Maguindanao]], ngunit kalaunan ay pinalaya.<ref name="ms0628" /> Ito ay humantong sa isang malawakang opensiba ng [[Hukbong Sandatahan ng Pilipinas|hukbo]] laban sa MILF na magsisimula kinabukasan, naganap sa [[Pagalungan]], gayundin sa [[Maguindanao]], at sa ilang bahagi ng [[Cotabato]]. Hanggang [[Hunyo 28]], ang mga sagupaan ay nakapatay na ng 146 mula sa MILF at labindalawang tropa.<ref name="afp0628nst" /><ref>{{cite news |agency=[[Agence France-Presse]] |date=Hunyo 29, 1997 |title=Magpapatuloy ang opensiba sa kabila ng banta |url=https://books.google.com/books?id=4QEzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA11&article_id=4912,6042484 |newspaper=[[New Sunday Times]] (New Straits Times) |location=[[Kuala Lumpur]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=20 |via=[[Google Books]]}}</ref>
* [[Hunyo 22]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang ''Proklamasyon Blg. 1030'' na nagdedeklara sa [[Mamag]] isang espesyal na protektadong [[fauna]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 23]] – Nagpaputok ang militar ng [[babala]] sa isang barkong pangisda ng Tsina, na nakaangkla malapit sa isang isla na hawak ng mga Pilipino sa Spratlys.<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 26]]:
** Humigit-kumulang 110 aktibong tauhan ng tagapagpatupad ng batas ang inilagay ng komunidad ng Intelihensiya sa isang [[listahan ng mga hinahanap]] dahil sa umano'y papel sa mga aktibidad na [[pagkidnap]].<ref name="NHCP" />
** <!---Dalawang pampasaherong bus ang na-hijack ng humigit-kumulang 200 rebeldeng Moro, na kumuha rin ng humigit-kumulang animnapung commuter bilang mga hostage. Hinabol ng mga tropa ng [[Hukbong Katihan ng Pilipinas|Hukbong Katihan]] ang mga hostage-taker; sampung tao ang papatayin.<ref name="NHCP" />--->Animnapung pasahero ang dinukot ng 150 separatista ng MILF mula sa dalawang bus sa isang road block sa Maguindanao; 41 sa kanila ang nakatakas. Kalaunan ay tumakas ang mga rebelde patungong [[Kabacan, Cotabato]], kung saan naganap ang isang shootout, na nag-iwan ng pitong katao na patay.<ref name="ms0628">{{cite news |first=Jaime |last=Panesa |date=Hunyo 28, 1997 |title=60 pasahero ng bus ang dinakip ng mga Muslim rebs |url=https://books.google.com/books?id=q5MVAAAAIBAJ&dq=philippines+bus+hostage&pg=PA1&article_id=5588,2740235 |newspaper=[[Manila Standard]] |location= |publisher= |access-date=Hunyo 13, 2025 |pages=1, 4 |via=[[Google Books]]}}</ref><ref>{{cite news |agency=[[Associated Press]] |date=Hunyo 27, 1997 |title=Binaboy ng mga Rebelde |url=https://books.google.com/books?id=R8AzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA7&article_id=6914,7097047 |newspaper=[[Lodi News-Sentinel]] |location=[[Lodi, California]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=12 |via=[[Google Books]]}}</ref> Sa mga sibilyang bihag, dalawa ang napatay, habang sampu pa rin ang nakakulong hanggang kinabukasan.<ref name="afp0628nst" />
** Nasakop ng mga tropa ng gobyerno ang Camp Rajamuda, isang pangunahing base ng MILF, sa [[Pikit, Cotabato]].<ref name="ms0628" /><ref name="afp0628nst" />
* [[Hunyo 27]] – Isang detatsment ng hukbo sa Kabacan ang inatake ng 50 mandirigma ng MILF, 13 sa kanila ang papatayin sa isang labanan ng barilan.<ref name="afp0628nst">{{cite news |agency=[[Agence France-Presse]] |date=Hunyo 28, 1997 |title=Umakyat sa 158 ang bilang ng mga namatay sa mga sagupaan sa Pilipinas |url=https://books.google.com/books?id=4AEzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA64&article_id=6775,5642818 |newspaper=[[New Straits Times]] |location=[[Kuala Lumpur]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=17 |via=[[Google Books]]}}</ref>
===Hulyo===
* [[Hulyo 11]] – Nagsimulang maranasan ng Pilipinas ang epekto ng [[Krisis sa pananalapi sa Asya noong 1997|Krisis sa pananalapi sa Asya]]; ang [[Piso ng Pilipinas|peso]] ay bumaba ng 11.5% kung saan ang halaga ng peso-dollar ay naitala sa [[₱]]29.45. Ang karagdagang depreciation ay nagiging sanhi ng pagbaba ng [[Philippine Stock Exchange]] [[Talatuntunang Komposito ng PSE|talatuntang komposito]], at pangunahing nakakaapekto sa paglago ng ekonomiya ng bansa, kung saan ang taunang nominal na [[Gross domestic product|GDP]] per capita ay bumaba ng 12.5% mula sa nakaraang taon.<ref>—''[https://sgp.fas.org/crs/row/crs-asia2.htm "Ang krisis sa pananalapi sa Asya noong 1997-98"]'' [[Federation of American Scientists]] Proyekto sa Paglilihim ng Gobyerno. Pebrero 6, 1998.<br />—''[https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/crash/etc/cron.html "Timeline ng pagbagsak"]'' [[PBS]]. Hunyo 1999.<br />—''[https://internationalbanker.com/history-of-financial-crises/asian-financial-crisis-of-1997/ "Krisis sa pananalapi sa Asya noong 1997"]'' International Banker. Setyembre 29, 2021.<br />—''[https://corporatefinanceinstitute.com/resources/knowledge/finance/asian-financial-crisis/ "Krisis sa Pinansyal sa Asya"]'' [[Corporate Finance Institute]]. 2015.<br />—''[https://businessmirror.com.ph/2017/07/04/the-asian-financial-crisis-part-two-the-philippine-response/ "Ang krisis pinansyal ng Asya (Bahagi 2: Ang tugon ng Pilipinas)"]'' [[BusinessMirror]]. Hulyo 4, 2017.<br />Lahat ng nabanggit ay nakuha noong 02-19-2022.</ref><ref>''"#Journeyto30"'' ni Epi Fabonan III, ''[[Philstar.com]]'': (1997) [https://www.philstar.com/headlines/2016/01/02/1538658/journeyto30-pole-vault-crisis "A pole vault into crisis"] Enero 2, 2016. Nakuha noong Agosto 1, 2018.</ref> Ang krisis ay nakakaapekto sa maraming bansa sa [[Silangang Asya|Silangan]] at [[Timog-Silangang Asya]].
* [[Hulyo 16]] – Ang magkapatid na [[Kaso ng pagpatay kay Chiong|Marijoy at Jacqueline Chiong]] ay dinukot at pinatay sa [[Cebu City]], ang mga suspek ay kalaunan ay hinatulan ng kamatayan, na siya namang humantong sa pag-aalis ng parusang kamatayan noong 2006.
===Agosto===
* [[Agosto 2]] – Ang [[Kabankalan]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng Negros Occidental sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8297''.
* [[Agosto 15]]:
** Ang bangkang pandagat na ''F/B King Roger'', sakay ng 43 turistang [[Mga taga-Hongkong|mula sa Hong Kong]], ay tumaob at tumaob sa [[Manila]] [[Timog Daungan ng Maynila|Timog Daungan]] habang pabalik sa [[Klub ng Yate sa Maynila]] [[marina]] mula sa isang paglilibot sa [[Manila Bay]], na ikinamatay ng pito.<ref name="ad-sea97" />
** Ang pampasaherong bangkang ''M/V Kalibo Star'', na may rutang [[Cebu]]–[[Tacloban]], ay tumaob at lumubog sa [[Biliran]], na nag-iwan ng hindi bababa sa 12 patay at 13 nawawala.<ref name="ad-sea97">Mga aksidente sa dagat:
* {{cite news |last=Cortes |first=Claro |date=Agosto 16, 1997 |title=Dalawang Bangka ang Tumaob sa Maalong Dagat 16 Patay, 65 Nawawala Nang Maglibot ang Ferry, Bangka Lumubog sa Pilipinas |url=https://www.spokesman.com/stories/1997/aug/16/two-boats-capsize-in-rough-seas-16-dead-65/ |agency=[[Associated Press]] |via=[[The Spokesman-Review]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}
* {{cite news |date=Hunyo 23, 2008 |title=Mga malalaking aksidente sa karagatan sa Pilipinas |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/content/102803/major-marine-mishaps-in-the-philippines/story/ |work=[[GMA News Online]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}</ref>
* [[Agosto 19]] – Ang satellite ng komunikasyon na ''[[Agila-2]]'' ay inilunsad mula sa Tsina at nagsimula ng komersyal na serbisyo. Ito ang unang satellite ng bansa na hindi nakuha habang nasa orbit.
===Setyembre===
* [[Setyembre 4]] – Sabay-sabay na pagsabog ng granada sa mga terminal ng bus sa [[Maynila]] at [[Bulacan]] ay ikinamatay ng anim at ikinasugat ng 105, karamihan ay mga commuter.<ref>''[http://www.newsflash.org/199709/hl/hl000002.htm "Anim ang ikinamatay ng mga bomba sa Maynila, Bulacan"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 09-04-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref> Isang dating hindi kilalang grupong maka-gobyerno na ''Mga Sundalong Pilipino para sa Bansa'' ang umaangkin ng responsibilidad para sa mga pag-atakeng ito.<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite book |last=Ross |first=Christopher |date=Abril 1998 |title=Mga Huwaran ng Pandaigdigang Terorismo: 1997 |url=https://books.google.com/books?id=G67xPUNU-14C&dq=1997+mindanao+bus+hostage&pg=PA11 |location=[[Estados Unidos]] |publisher=[[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]]; DIANE Publishing |pages=11–12 |isbn=0-7881-7558-0 |access-date=Hulyo 13, 2024 |via=[[Google Books]]}}
* {{cite web |url=https://1997-2001.state.gov/global/terrorism/1997Report/asia.html |title=Mga Huwaran ng Pandaigdigang Terorismo: 1997 — Pangkalahatang-ideya ng Asya |date=Enero 20, 2001 |website=[[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]] — Archive |publisher=[[Pamahalaan ng Estados Unidos]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}</ref>{{Efn|Hindi tinukoy ang petsa sa mga sangguniang ito.|name=fn1}}
* [[Setyembre 21]] – Inilabas ang bagong pahayag ng pangulo na nag-udyok sa mga grupong kontra-charter change na pinamumunuan ng [[Simbahang Katoliko sa Pilipinas|Katoliko Simbahan]] at mga kaalyado ng dating Pangulong [[Cory Aquino]] upang paigtingin ang kanilang kampanya, na nagtapos sa isang rally ng indignation sa [[Rizal Park]] sa [[Maynila]], kasabay ng ika-25 anibersaryo ng pagdedeklara ng dating Pangulong [[Ferdinand Marcos|Ferdinand E. Marcos Sr.]] ng batas militar sa bansa.<ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* Setyembre 22 - Naganap ang [[Pagdiskaril ng tren sa Muntinlupa]], taon 1997, hindi bababa sa 7 ang utas at 220 mga sugatan.
* [[Setyembre 23]] – Nagkakaisang tinanggihan ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] en banc ang pagsisikap ng PIRMA, kung saan walong mahistrado ang nagsasabing walang batas na nagbibigay-daan at anim na iba pa ang nagsasabing may mali ang petisyon ng grupo.<ref>{{Banggitin ang balita |date=Mayo 21, 2013 |title=Ano ang Nauna: Mga Nakaraang Pagtatangka sa Pagbabago ng Saligang Batas |url=https://newsinfo.inquirer.net/412607/what-went-before-past-charter-change-attempts |access-date=Hunyo 22, 2024 |pages=INQUIRER.NET}}</ref>
* [[Setyembre 25]] – Isang sagupaan sa pagitan ng mga armadong kalalakihan ni Gob. [[Abdusakur Mahail Tan|Abdusakur Tan]] at [[Jolo, Sulu|Jolo]] Mayor Sout Tan ang naganap sa mga bayan ng [[Maimbung]] at [[Indanan]] sa [[Sulu]], na ikinamatay 17 tagasuporta mula sa magkabilang magkaribal.<ref>''[http://www.newsflash.org/199709/hl/hl000091.htm "17 ang namatay sa digmaan ng mga tribo dahil sa nawalang baka"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 09-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Setyembre 30]] – Naipasa ang Batas Laban sa Panggagahasa (''Batas Republika 8353'').<ref name="MSyr97">"Ulat sa Katapusan ng Taon ng Agenda ng Repormang Panlipunan" (12-31-1997) ''[[Manila Standard]]'', pp. 7–10. ([https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19971231&printsec=frontpage&hl=en Link]) Nakuha noong 02-18-2022.</ref>
===Oktubre===
* [[Oktubre 5]] – Isang trak ng kargamento ang bumangga sa isang mini-bus sa [[Tampilisan, Zamboanga del Norte]] na ikinamatay ng 25 katao, ayon sa ulat, sa itinuturing ng pulisya na pinakamalalang aksidente sa kalsada sa lugar ng [[Zamboanga Peninsula]].<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000119.htm "Aksidente ng bus at trak sa Zamboanga, 25 ang namatay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220315163900/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000119.htm |date=2022-03-15 }}'' PHNO. 10-05-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 6]] – Isinagawa ng [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]] ang pagbitay sa dalawang indibidwal, na "sinentensyahan ng kamatayan" para sa maraming kasong kriminal, sa [[Masiu, Lanao del Sur]], na sinasabing ginawa dahil sa bisa ng mga batas Islamiko, na nagdulot ng mga kritisismo sa publiko.<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000235.htm "Mga kaso ng pagpatay laban sa mga berdugo ng MILF"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173214/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000235.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 27]] – Nilagdaan ni Pangulong [[Fidel Ramos|Ramos]] ang isang batas (''RA 8368''), na nagpapawalang-bisa sa Batas Laban sa Pag-iiskwater (''Dekreto ng Pangulo 772''); Pag-dekriminalisa sa squatting ngunit pagpapanatili ng mga parusa laban sa mga propesyonal na squatter at mga sindikato ng squatting.<ref name="MSyr97" /><ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000232.htm "Pag-dekriminalisa sa squatting, nilagdaan ni Ramos ang batas"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173219/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000232.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-28-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 28]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang isang batas (''RA 8369'') na lumilikha ng mga espesyal na korte para sa mga kasong kinasasangkutan ng mga bata at relasyon ng pamilya.<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000233.htm "Nilagdaan ni Ramos ang batas ng mga korte ng pamilya"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173220/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000233.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 29]] – Pangulong Nilagdaan ni Ramos ang [[Batas sa mga Karapatan ng mga Katutubo ng 1997|Batas sa mga Karapatan ng mga Katutubo]] (''RA 8371''), isang batas na nagpoprotekta sa mga karapatan ng sektor ng mga katutubo sa kanilang mga lupang ninuno at lumilikha ng [[Pambansang Komisyon sa mga Katutubong Katutubo (Pilipinas)|Pambansang Komisyon sa mga Katutubong Katutubo]].<ref name="MSyr97" /><ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000237.htm "Nilagdaan ang Batas sa mga Katutubo"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173218/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000237.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-30-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
===Nobyembre===
* [[Nobyembre 5]] – Bumoto ang [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ng 9–2, upang ideklara ang isang batas (''RA 8180'') na nagtatapos sa kontrol ng gobyerno sa industriya ng langis bilang labag sa konstitusyon.<ref>''[http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000254.htm "Idineklarang labag sa konstitusyon ang batas sa deregulasyon ng langis"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173219/http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000254.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 11-06-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Nobyembre 12]] – Isang sagupaan sa pagitan ng mga rebeldeng MILF at mga armadong guwardiya ng isang plantasyon ng niyog sa [[Maguindanao]] ang nagtapos sa pagkamatay ni Amin Cusain, isang pinuno ng MILF, pitong rebelde at dalawang sibilyan.<ref>''[http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000273.htm "Pinuno ng MILF, 9 na iba pa ang namatay sa sagupaan sa Maguindanao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173214/http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000273.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 11-12-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>{{Efn|name=fn1}}
===Disyembre===
* [[Disyembre 22]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang pitong panukalang batas para sa repormang panlipunan, kabilang ang kompyuterisasyon ng proseso ng halalan sa [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas noong 1998|susunod na taon]] at mga kasunod na pangkalahatang halalan (''RA 8436'') at [[Kilusang awtonomiya ng Cordillera|awtonomiya]] para sa [[Rehiyong Administratibo ng Cordillera|mga Cordillera]].<ref>''[http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000365.htm "Pinirmahan ni FVR ang 7 batas sa repormang panlipunan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173221/http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000365.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 12-24-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref><ref>Maragay, Fel V. (12-23-1997). "'Basket ng Pasko' ng mga batas, kabilang ang kompyuterisasyon ng botohan, nilagdaan" ''[[Manila Standard]]'', pp. 1, 4. ([https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19971223&printsec=frontpage&hl=en Link]) Kinuha noong 02-18-2022.</ref>
* [[Disyembre 26]] – Ang malakas na ulan ay nagdulot ng pagguho ng mga tunel ng minahan ng ginto sa [[Bundok Diwata]], [[Monkayo]], na noon ay bahagi ng [[Davao del Norte]]; lima ang nailigtas; kinumpirma ng mga sumunod na ulat na 80 minero ang namatay.<ref>—''[http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000379.htm "Mga minero na nalibing sa bundok ng ginto sa Davao"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 12-31-1997. Nakuha noong 02-17-2022.
—''[http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000382.htm "Mga nakaligtas na natagpuan sa pagguho ng minahan sa Davao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250222224817/http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000382.htm |date=2025-02-22 }}'' PHNO. 01-01-1998. Nakuha noong 02-17-2022.<br/>
—''[http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000403.htm "80 kumpirmadong patay sa mga minahan sa Davao"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 01-12-1998. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
==Libangan at kultura==
* [[Pebrero 6]] – Ang kolumnista ng magasin sa libangan na si [[Cristy Fermin]] ay hinatulan ng hukuman ng [[libelo]], na isinampa noong 1995 ng aktres na si [[Annabelle Rama]], na inakusahan niya ng [[paglustay]], kasama ang kanyang asawang si [[Eddie Gutierrez (aktor)|Eddie Gutierrez]], sa [[Estados Unidos]]. Siya ay binigyan ng maximum na 1½-taong sentensya sa bilangguan.<ref>{{cite news |date=Pebrero 6, 1997 |title=Transcript — Reyna ng tsismis, hinatulan sa kasong libelo |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb06.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 22]] – Nanalo si [[Jaya (mang-aawit)|Jaya]] ng malaking gantimpala sa ika-2 Asian Song Festival na ginanap sa [[Hong Kong]], para sa kanyang pag-awit ng kantang "You Lift Me Up".<ref name="NHCP" />
==Palakasan==
* [[Pebrero 20]] – Tinalo ni [[Gerry Peñalosa]] ang defending champion na si [[Hiroshi Kawashima]] ng [[Hapon]] sa kanilang laban sa [[boksing]] sa [[Tokyo]], at napanalunan ang titulong [[Konseho ng Boksing Pandaigdig|KBP]] [[sobrang panggabi]] sa pamamagitan ng isang unanimous decision.<ref name="NHCP" /><ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 20, 1997 |title=Transcript — Si Peñalosa ang bagong Super-flyweight King ng WBC |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb20.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Uuwi ang bagong kampeon |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb21.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[May 17]] – Napanatili ni [[Luisito Espinosa]] ang titulo ng WBC [[featherweight]] matapos talunin ang [[Mehiko|Mehikano]] challenger [[Manuel Medina (boksingero)|Manuel Medina]] sa [[Rizal Park]] sa [[Manila]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 14]] – Tinalo ni Gerry Peñalosa ang kalaban na si Seung Koo-Lee ng [[Timog Korea]], at napanatili ang kanyang titulong WBC super flyweight.<ref name="NHCP" />
* [[Oktubre 11]]–[[Oktubre 19|19]] – Sumali ang Pilipinas sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 1997]].
* [[Nobyembre 22]]–[[Nobyembre 23|23]] – Ang Pilipinas ang magiging punong-abala ng [[Mga Kampeonato sa Judo sa Asya 1997]] na ginanap sa Maynila.
* [[Disyembre 14]] – Nanalo ang [[Alaska Milkmen]] laban sa [[Purefoods Carne Norte Beefies]], 4 na laro laban sa 1, upang mapanatili ang titulong [[1997 Governors' Cup ng Samahang Basketbol ng Pilipinas]].Purefoods Carne Norte Beefies
== Kapanganakan ==
===Enero===
* [[Enero 4]] - Anjo Pertierra, aktor, manlalaro ng volleyball, modelo at reporter
* [[Enero 12]] - [[Ken Suson (musikero)|Felip]], mang-aawit-songwriter, rapper, mananayaw, producer at mga miyembro ng ''[[SB19]]''
* [[Enero 20]]:
** [[Kim Last]], aktor at contestant ng That's My Bae
** Vien Iligan-Velasquez, vlogger
* [[Enero 23]] - Joshua de Leon, modelo at basketball player
* [[Enero 28]] - [[Arthur Nery]], mang-aawit at manunulat ng kanta
===Pebrero===
* [[Pebrero 3]] – Rhap Salazar, mang-aawit, manunulat ng kanta at aktor
* Pebrero 15 – [[Kit Thompson]], aktor
* [[Pebrero 19]] – Justine Baltazar, manlalaro ng basketbol
===Marso===
* [[Marso 3]] – Brent Valdez, aktor
* Marso 10:
** [[Julia Barretto]], aktres at mananayaw
** Migs Villasis, aktor at modelo
* [[Marso 13]] – [[Lou Yanong]], aktres at modelo
*[[Marso 15]] – [[Kenneth Paris]], BPO, Subject Matter Expert - Celo Business Solutions Inc.
* [[Marso 16]] - [[Roxie Smith]], artista, modelo, endorser, presenter ng kaganapan at telebisyon, at titleholder ng beauty pageant
* [[Marso 23]] – Rob Gomez, aktor
* Marso 26 – Samm Alvero, aktres
=== Abril ===
* [[Abril 3]] – [[RK Ilagan]], basketball player
* [[Abril 5]] – Allora Alcantara, aktres at YouTuber
* [[Abril 11]] – Ara Davao, aktres
* [[Abril 17]] – Mia Alfonso, awtor
===Mayo===
* Mayo 1 – [[Miles Ocampo]], aktres
* Mayo 6:
** [[Maymay Entrata]], modelo, mang-aawit, komposer, mananayaw at aktres
**[[Ranz Kyle]], [[YouTube]] personalidad at mananayaw
* Mayo 26 – Bryan Santos. manlalaro ng basketbol
===Hunyo===
* Hunyo 3 – Issa Pressman, aktres
* Hunyo 17
** [[Jameson Blake]], aktor, miyembro ng Hashtags
** Wilbert Ross, miyembro ng Hashtags
** Gifer Fernandez, vlogger at YouTuber
* [[Hunyo 21]] – Race Matias, aktor
* [[Hunyo 28]] – Joshua de Sequera, modelo ng beauty pageant
===Hulyo===
* [[Hulyo 2]] – [[Jackie Buntan]], [[Muay Thai]] kickboxer
* [[Hulyo 29]] – Mathew Custodio, manlalaro ng putbol
* Hulyo 31 – [[Barbie Forteza]], aktres at mananayaw
** [[EJ Laure]], manlalaro ng balibol
** Aya Fernandez, host, mang-aawit, mananayaw at artista
===Agosto===
* [[Agosto 5]] – [[Jeremiah Tiangco]], mang-aawit
* [[Agosto 16]] – Angela Beard, manlalaro ng putbol
===Setyembre===
* [[Setyembre 9]] – [[Ian Pangilinan]], aktor at mang-aawit
* [[Setyembre 14]] – [[Iñigo Pascual]], aktor at mang-aawit
* Setyembre 16 – Julian Marcus Trono, aktor
* Setyembre 19 – Kobe Paras, manlalaro ng basketbol
* Setyembre 22 – [[Maris Racal]], aktres, mang-aawit at mananayaw
* [[Setyembre 24]] – Juan Carlos Galano, aktor at modelo
===Oktubre===
* [[Oktubre 2]] – [[Liezel Lopez]], aktres
* Oktubre 4 – [[Michelle Vito]], aktres
* Oktubre 7:
** [[Joshua Garcia]], aktor
** [[J. Rey Soul]], mang-aawit
* [[Oktubre 10]] – Rufino Herrera, triathlete
* Oktubre 12 – Jimboy Martin, aktor, miyembro ng Hashtags
* [[Oktubre 14]] – [[Olivia McDaniel]], footballer
* [[Oktubre 16]] – [[Leila Alcasid]], mang-aawit-songwriter at aktres
* [[Oktubre 17]] – Sky Quizon, aktor at host
* Oktubre 20 – [[Manolo Pedrosa]], aktor
* [[Oktubre 22]] – [[Kiara Takahashi]], aktres
* Oktubre 27 – Paulo Angeles, aktor, miyembro ng Hashtags
===Nobyembre===
* [[Nobyembre 3]] – [[Renee Co]], abogado at politiko
* Nobyembre 4 – [[Bea Binene]], aktres at mananayaw
* [[Nobyembre 28]] – [[Claire Ruiz]], aktres
===Disyembre===
* [[Disyembre 1]] – Karl Gabriel, aktor
* Disyembre 4 – [[Ruru Madrid]], aktor
* [[Disyembre 6]] – Brent Manalo, aktor at modelo
* [[Disyembre 15]] – [[Celeste Cortesi]], aktres at may hawak ng titulo sa patimpalak ng kagandahan
* Disyembre 17:
** Jazz Ocampo, aktres
** Genesis Redido, atleta, aktor at modelo
* Disyembre 18 – Mikee Quintos, aktres at mang-aawit
* [[Disyembre 21]] - Mary Joy Apostol, aktres
==Kamatayan==
* [[Pebrero 4]] – [[Benjamin de Jesus]], [[Jolo, Sulu|Jolo]] na nakabase sa [[Romano Katoliko]] [[Mga Obispo sa Simbahang Katoliko|obispo]]<ref name="NHCP" /><ref name="d0204" />
* [[Pebrero 7]] – [[Jose Garcia Villa]], makata, manunulat at pintor (ipinanganak 1908)
* [[Abril 6]] – [[Max Alvarado]], aktor (ipinanganak 1929)
* [[Pebrero 14]] – Antonino Nepomuceno, retiradong obispo ng Romano Katoliko na nakabase sa [[Lungsod ng Kotabato]] (ipinanganak 1935) <ref name="NHCP" /><ref name="d0214"
* [[Abril 21]] – [[Diosdado Macapagal]], ika-9 na Pangulo ng Pilipinas (ipinanganak 1910)
* [[Hunyo 27]] – [[Cesar Alzona]], dating may-akda (b. [[1926]])
* [[Hulyo 2]] – [[Chiquito (aktor)|Chiquito]], [[aktor ng komedya]] (b. [[1928]])<ref name="NHCP" />
* [[Hulyo 7]] – [[Rolando Tinio]], makatang filipino, dramatista, aktor, sanaysay, at tagapagturo (b. [[1937]])
* [[Oktubre 7]] – [[Felicisimo Ampon]], manlalaro ng tennis (b. [[1920]])
* [[Oktubre 10]] – [[Dencio Padilla]], aktor at komedyante (ipinanganak 1928)
==Tingnan din==
*[[Krisis sa pananalapi ng Asya noong 1997]]
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
{{Taon sa Pilipinas}}
{{Taon sa Asya|1997}}
[[Kategorya:1997 sa Pilipinas]]
s2au4bsubjjnlxf5meefk2z039hwokv
2220280
2220279
2026-08-13T09:01:33Z
~2026-43982-52
165113
/* Abril */
2220280
wikitext
text/x-wiki
Ang '''1997 sa Pilipinas''' ay ang mga detalye ng mga pangyayari sa tala na nangyari sa Pilipinas noong taong 1997.
== Mga Nanunungkulan ==
* '''[[President of the Philippines|Pangulo]]:''' [[Fidel V. Ramos]] ([[Lakas–CMD|Lakas]])
* '''[[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]:''' [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]])
* [[Senate of the Philippines|'''Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)''']]''':''' [[Ernesto Maceda]]
* '''[[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]:''' [[Jose de Venecia]]
* '''[[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]:''' [[Andres Narvasa]]
* '''[[Philippine Congress|Kongreso]]:''' [[Ika-10 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-10 na Kongreso]]
== Kaganapan ==
===Enero===
* [[Enero 3]] – Ang [[Kawanihan ng Imigrasyon (Pilipinas)|Kawanihan ng Imigrasyon]] ay nagpatibay ng isang patakaran laban sa [[Dayuhan|mga dayuhan]] na may [[Ilegal na imigrasyon|hindi awtorisadong pananatili sa bansa]], sa bisa ng ''Alien Social Integration Act''.<ref name="NHCP">{{cite book |date=2006 |title=Historical Calendar (1970–2000) |url= |location=[[Manila]] |publisher=[[National Historical Institute]] |page= |isbn=971-538-180-4}}</ref>
* [[Enero 7]] – Isang pagkilala mula sa Pangulo ang ibinigay kay Rhona Mahilum, na kilala sa pagsagip sa kanyang mga kapatid mula sa kanilang nasusunog na bahay sa [[Negros Occidental]].<ref name="NHCP" />
* [[Enero 15]] – Isang memorandum ng Ang kasunduang ito ay nilagdaan ng [[Kagawaran ng Kagalingan at Pagpapaunlad Panlipunan]] at ng [[Hapon]] na [[Organisasyong di-pampamahalaan]] [[Asian Women's Fund]], na naglalayong magbigay ng tulong sa mga dating [[mga babaeng pang-aliw]].<ref name="NHCP" />
* Enero 17 - Ang dating mambabatas na si [[Romeo Jalosjos]] na inakusahan ng pagpatay sa isang 11-taong-gulang na batang babae noong 1996, ay naaresto sa [[Bagac, Bataan]].<ref>{{cite web| url=http://www.gmanetwork.com/news/story/71726/news/the-conviction-of-romeo-jalosjos |title=The Conviction of Romeo Jalosjos| publisher=''[[GMA News]]''| date=December 6, 2007| accessdate=December 6, 2007}}</ref>
* [[Enero 27]]:
** Isang kasunduan sa tigil-putukan sa pagitan ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|ang pambansang pamahalaan]] at ng [[Moro Islamic Liberation Front]] (MILF) ang nilagdaan, na nagtapos sa mahigit isang linggong labanan sa [[Buldon, Maguindanao]].<ref>{{cite news |date=Enero 27, 1997 |title=Transcript — Sumang-ayon ang mga sundalo at MILF na itigil ang labanan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan27.html |work=[[The World Tonight (programa sa TV sa Pilipinas)|The World Tonight]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
** Isang pampasaherong bus, na tumatawid sa rutang [[Pilar, Sorsogon|Pilar]]–[[Maynila]], ang nahulog sa bangin sa [[Labo, Camarines Norte]], na ikinamatay ng labingsiyam na katao kabilang ang drayber.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Bus nahuhulog sa bangin, 19 patay |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpjan28.html |work=[[TV Patrol]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Mas maraming Tsino ang nasa panganib / Aksidente sa bus |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan28.html |work=[[The World Tonight (programa sa TV sa Pilipinas)|The World Tonight]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Enero 28]]–[[Enero 31|31]] – Ang [[Kagawaran ng Kapaligiran at Likas na Yaman]] [[Euthanasia|pumatay]] ng 596 na [[unggoy]] sa isang sakahan sa [[Calamba, Laguna]], sa pamamagitan ng [[nakamamatay na iniksyon]], upang maiwasan ang posibleng pagsiklab ng [[Ebola Reston]] virus na nauna nang pumatay sa pito.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Ang pangwakas na solusyon |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan28.html |work=The World Tonight; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Enero 31, 1997 |title=Transcript — Nakumpleto ng DENR ang pagpuksa sa 600 unggoy |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan31.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Enero 29]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang batas na nagpapalakas sa programa ng agham at teknolohiya ng bansa (''Republic Act No. 8248'').<ref name="NHCP" />
* [[Enero 31]] – Pinangunahan ni [[Unang Ginang ng Pilipinas|Unang Ginang]] [[Amelita Ramos]] ang paglulunsad ng [[bulk carrier]] ng bansa, ang ''Sea Amelita'', sa Tsuneishi shipyard sa [[Balamban, Cebu]].<ref name="NHCP" />
===Pebrero===
* [[Pebrero 3]] – Bumoto ang [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]], {{nobreak|11–4}}, upang ihinto ang pagbebenta ng 51 porsyento ng [[Manila Hotel]] sa kompanyang [[Malaysia]] na Renong Berhad, at inutusan ang may-ari nito, ang [[Government Service Insurance System]], na ibenta ito sa Manila Prince Hotel, binabanggit ang probisyon ng [[Konstitusyon ng Pilipinas|konstitusyon]] na "Pilipino muna" at ang hotel ay bahagi ng "[[pambansang patrimonya]]". Kalaunan ay maghahain ang Komite sa Pribatisasyon ng isang petisyon para sa muling pag-bid.<ref name="NHCP" /><ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 3, 1997 |title=Transcript — Itinataguyod ng Korte Suprema ang Patakaran na "Pilipino Muna"; inutusan ang GSIS na ibenta ang Manila Hotel sa isang lokal na kumpanya |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb03.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Muling pag-bid sa bentahan ng Manila Hotel |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb21.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 4]] – Pinatay ng tatlong armadong lalaki si Obispo [[Benjamin de Jesus]] sa harap ng [[Katedral ng Jolo]] sa [[Jolo, Sulu]], na siyang magiging unang pagpatay sa bansa sa isang [[Mga Obispo sa Simbahang Katoliko|obispong Romano Katoliko]].<ref name="NHCP" /><ref name="d0204">{{cite news |date=Pebrero 4, 1997 |title=Transcript — Obispo De Jesus ng Jolo pinaslang |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb04.html |work=TV Patrol; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 5]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang ''Batas Republika Blg. 8249'', na nag-aamyenda sa karta ng [[Sandiganbayan]].<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 8]] – Nagkabisa ang ''Batas Republika Blg. 8180'', ang batas [[Deregulasyon|pag-alis ng regulasyon]] sa industriya ng langis, na nagtatapos sa dalawampung taon ng kontrol ng gobyerno sa mga kumpanya ng langis at nag-aalis ng mga subsidyo. Noon pa mang [[Pebrero 5]], ilang [[Rally ng protesta|mga rally ng protesta]], na humihiling ng pagpapawalang-bisa sa nasabing batas, ang isinagawa na.<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite news |date=Pebrero 4, 1997 |title=Transcript — Deregulasyon sa langis |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb04.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 6, 1997 |title=Transcript — Handa na para sa ganap na Deregulasyon sa Langis sa Pebrero 8 |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb06.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 11, 1997 |title=Transcript — Inutusan ng Korte Suprema ang palasyo na bigyang-katwiran ang deregulasyon sa langis |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb11.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Pebrero 13]] – Isang [[Beechcraft Baron]] ang sumabog at bumagsak mula sa [[Naic]] at [[Cavite City]] sa [[Cavite]], habang papunta ito sa [[Maynila]] mula sa [[Mindoro]]. Ang lahat ng anim na indibidwal ay kumpirmado o ipinapalagay na patay na.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 17, 1997 |title=Transcript — 2 pang bangkay sa nag-crash na eroplano na natagpuan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb17.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 3, 1997 |title=Transcript — 2 bangkay ng mga biktima ng pagbagsak ang narekober |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb17.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 18, 1997 |title=Transcript — Isa pang bangkay sa pagbagsak ng eroplano, natagpuan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb18.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Bangkay ni Llamas natagpuan sa Tanza |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 14]] – Isang Beechcraft RPC 1919 ang bumagsak habang lumilipad sa [[Jolo Airport|isang paliparan]] sa [[Jolo, Sulu]], na ikinamatay ng retiradong auxiliary bishop na si Antonino Nepomuceno at {{nobreak|3–4}} iba pang mga indibidwal. Ang pagbagsak ng eroplano ay unang pinaniniwalaang sanhi ng pagbaril o pagkakamali ng piloto.<ref name="NHCP" /><ref name="d0214">Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 17, 1997 |title=Transcript — Binaril ni Bishop Antonio ang eroplano sa eroplano —AOPA |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb17.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 18, 1997 |title=Transcript — Pananabotahe sa kaso ni Bishop Nepomuceno isinasantabi |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb18.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Bangkay ni Llamas na natagpuan sa Tanza |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 18]] – Isang resolusyon ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] na nagpapatunay sa kanilang lubos na pagtutol sa [[Repormang Konstitusyonal sa Pilipinas|mga susog sa konstitusyon]] ang pinagtibay.<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 19]]:
** Ibinasura ng [[Korte ng Apelasyon ng Pilipinas|Korte ng Apelasyon]] ang isang petisyon ng isang grupong nakabase sa [[Rizal (lalawigan)|Rizal]] laban sa pribatisasyon ng [[Sistema ng Tubig at Alkantarilya ng Metropolitan]] (STAM), na binabanggit ang kawalan ng merito; pinaninindigan ang isang desisyon ng [[Manila]] [[Hukuman ng Paglilitis sa Rehiyon]]. Ibibigay ang STAM sa mga nanalong bidder makalipas ang dalawang araw.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Pagsasa-pribado ng MWSS, tuloy na |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Nagpapatuloy ang pribatisasyon ng MWSS habang inalis ang TRO |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb19.html |work=The World Tonight; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Ibinigay na ang MWSS sa mga nanalong bidder; Ipinagpaliban ng CA ang TRO |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb21.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
** Iniutos ng Sandiganbayan ang 90-araw na suspensyon kay senador [[Miriam Defensor-Santiago]] kaugnay ng mga kasong [[Graft (politika)|graft]] na isinampa noong 1995 habang siya ang pinuno ng [[Kawanihan ng Imigrasyon (Pilipinas)|Kawanihan ng Imigrasyon at Deportasyon]].<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Santiago, 90 araw na suspendido sa Senado |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Pinatawan si Santiago ng 90-araw na suspensyon dahil sa katiwalian |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb19.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Pebrero 21]] – Isang resolusyon sa [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan]] na nagbibigay ng amnestiya sa mga miyembro ng ''[[Repormahin ang Kilusan ng Sandatahang Lakas|Repormahin ang Kilusan ng Sandatahang Lakas – Mga Sundalo ng Sambayanang Pilipino – Unyon ng mga Batang Opisyal]]'' (RAM–SFP–YOU), kasabay ng ''Proclamation No. 723'', ay inaprubahan.<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 22]] – Si Joel Arnan, pinuno ng grupong ''[[Kuratong Baleleng|Kuratong Solido]]'', at dalawang kapwa bilanggo, ay nakatakas mula sa isang kulungan ng munisipyo sa [[San Pedro, Laguna]], habang nagkakaroon ng noise barrage at kahit na binabantayan ng piling puwersa mula sa [[Distrito ng Pulisya ng Maynila|Kumand ng Distrito ng Pulisya sa Kanluran]].<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite news |date=Pebrero 24, 1997 |title=Transcript — Hepe ng Pulisya ng San Pedro, sinibak sa pagtakas ng lider ng Solido gang |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb24.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 24, 1997 |title=Transcript — Lider ng Solido gang, pumuga |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb24.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 23]] – Sa isang pribadong pagpupulong sa tirahan ni Christopher Carrion sa [[Ayala Alabang| Ayala Alabang Village]], sa [[Muntinlupa]], ipinaalam ni [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] [[Fidel V. Ramos|Fidel Ramos]] sa dating Pangulong [[Corazon Aquino]] na hindi niya maaaring ihinto ang kampanya sa [[Reporma sa Konstitusyon sa Pilipinas]], na binabanggit ito bilang isang paglabag sa kalayaan sa pagpapahayag. Binigyang-diin ni [[Fidel V. Ramos|Ramos]] ang kanyang pangakong itaguyod ang Konstitusyon at itinanggi ang paglahok sa inisyatiba.<ref name="ConstitutioanlReform1997">{{Banggitin ang balita |last=Samonte |first=Severino |title=Paano nagsimula ang unang panukala sa Pagbabago ng Saligang Batas noong 1997? |petsa=Disyembre 29, 2023 |url=https://www.pna.gov.ph/opinion/pieces/810-how-the-first-charter-change-proposal-started-in-1997 |access-date=Hunyo 22, 2024 |work=Philippine News Agency}}</ref>
===Marso===
* [[Marso 1]] – [[Pangulo ng Timog Aprika|Pangulo ng Timog Aprika]] [[Nelson Mandela]], simula sa kanyang tatlong-araw na [[pagbisitang pang-estado]], ay dumating sa bansa.<ref name="NHCP" />
* [[Marso 17]] – [[Tulay ni Narciso Ramos|Ang pinakamahabang tulay]] sa [[Pangasinan]], na nagdurugtong sa mga munisipalidad ng [[Santa Maria, Pangasinan|Santa Maria]] at [[Asingan]], ay pinasinayaan.<ref name="NHCP" />
* [[Marso 19]] – Ibinigay ni Pangulong Ramos ang [[Karapatan ng asylum|pansamantalang asylum]] kay [[Hwang Jang-yop]], ang nangungunang ideologo mula sa [[Hilagang Korea]].<ref name="NHCP" />
* [[Marso 26]] – Ang [[Las Piñas]] ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa [[Metro Manila]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8251''.
===Abril===
* [[Abril 8]] – Naglabas ang Korte Suprema ng [[Injuction|pansamantalang utos ng pagpigil]] mula sa [[Listahan ng mga patakaran ng pambansang kard ng pagkakakilanlan ayon sa bansa|implementasyon ng gobyerno]] ng sistemang [[pambansang pagkakakilanlan|pambansang pagkakakilanlan]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 9]] – Iniutos ni Pangulong Ramos ang pagpapalaya ng {{nobreak|[[Philippine peso|₱]]595 milyon}}, na inilaan para sa bahagyang pagbabayad para sa pagsasaayos ng pensiyon ng mga beterano ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 16]] – Bilang bahagi ng kampanya ng gobyerno upang maiwasan ang [[polio]] sa bansa, limang milyong bata ang nabigyan ng libreng bakuna laban sa polio.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 20]] – Ang pangunahing kampo ng MILF sa [[Sirawai, Zamboanga del Norte]], ay nasakop ng mga puwersa ng gobyerno, at pitong rebelde ang napatay.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 21]] – Kinumpirma ng [[Malacañang]] ang pagwawakas ng gobyerno sa pagtutol nito sa [[paghingi ng asylum|pag-aaplay para sa asylum]] ng pinuno ng [[Partido Komunista ng Pilipinas|komunista]] na si [[Jose Maria Sison]], na noon ay ipinatapon sa [[Netherlands]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 24]] – Pinagtitibay ng [[Pinuno ng Kawani ng Sandatahang Lakas ng Pilipinas|Ang pamunuan]] ng [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]] ang pagbabawal sa mga [[homoseksuwal]] sa militar.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 27]] – Kinumpirma ng MILF na limang libong rebeldeng [[Moro National Liberation Front]] ang lumihis sa kanilang panig, na binabanggit ang umano'y mabagal na pagpapatupad ng mga programang pangkabuhayan ng gobyerno.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 29]]–[[Abril 30|30]] – Nagpadala ang militar ng mga karagdagang sundalong pandagat sa [[Kapuluan ng Kalayaan]] na pinagtatalunan kasunod ng mga ulat na tatlong armadong barkong pandigma ng [[Hukbong Dagat ng Tsina]] ang ipinadala roon. Nagpadala ng mga jet fighter kinabukasan upang dagdagan ang pangkat, kasabay ng protesta ng [[Maynila]] na humihingi ng paliwanag mula sa [[Beijing]]. Noong [[Mayo 3]], iginiit ni [[Tsina]] ang soberanya nito sa lugar, at iginiit ang mga legal na karapatan na ipadala ang kanilang mga barko.<ref name="NHCP" />
===Mayo===
* [[Mayo 2]] – Pinagtitibay ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang bisa ng pagiging miyembro ng [[mga estadong miyembro ng Organisasyon ng Pandaigdigang Kalakalan|bansa]] sa [[World Trade Organization]].<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 9]] – Inaprubahan ng [[World Bank]] ang mga bagong pautang, na nagkakahalaga ng humigit-kumulang {{nobreak|[[United States dollar|$]]1 bilyon}}, sa bansa, na sasakupin ang mga programa sa pagpapagaan ng kahirapan, imprastraktura, at likas na yaman, sa susunod na tatlong taon.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 11]] – Ang mga tauhan ng militar na nasa tungkulin sa halalan ay inatake sa [[Lantawan, Basilan]] ng tatlumpung miyembro ng [[Abu Sayyaf]], kung saan pito sa huli ang napatay sa labanan.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 20]] – Tinanggihan ng Pilipinas ang iminungkahing eksplorasyon kasama ang Tsina sa [[hindi pagkakaunawaan sa Dagat Timog Tsina|ang pinagtatalunang]] [[Scarborough Shoal]]. Pagkalipas ng walong araw, sinang-ayunan ni Pangulong Ramos ang kasunduan sa magkasanib na pagpapaunlad ng mga bansa sa lugar.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 21]] – Dinakip ng [[Philippine Coast Guard]] ang dalawampu't isang mangingisda na [[Han Chinese|Chinese]] sa Scarborough Shoal. Noong [[Mayo 30]], inireklamo ni [[Taiwan]], na nagsasabing ang lugar ay bahagi ng kanilang soberanong teritoryo, ang nasabing pag-aresto. Noong [[Mayo 26]], nagpulong ang mga opisyal ng ministeryong panlabas ng Pilipinas at Tsina sa [[Beijing]], sa pagtatangkang bawasan ang tensyon na dulot ng magkasalungat na mga pag-aangkin sa lugar.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 28]] – Ang paglulunsad ng unang proyekto ng [[electronic library]] ng bansa sa Manila Hotel ay pinangunahan ng [[Komisyon sa Mas Mataas na Edukasyon (Pilipinas)|Komisyon sa Mas Mataas na Edukasyon]] at [[Kagawaran ng Edukasyon, Kultura at Isports]].<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 31]] – Ibinasura ng Sandiganbayan ang mga kasong katiwalian laban sa dating Unang Ginang [[Imelda Marcos]] sa mga paratang ng pagtanggap ng suhol habang siya ang ministro ng [[Mga kagawaran ng ehekutibo ng Pilipinas|mga pamayanang pantao]], na binabanggit ang kakulangan ng ebidensya.<ref name="NHCP" />
===Hunyo===
* [[Hunyo 4]] – Nagbitiw si Pangalawang Pangulong Estrada bilang tagapangulo ng Presidential Anti-Crime Commission, na iniulat na upang ihanda ang [[Halalan sa pagkapangulo ng Pilipinas noong 1998|para sa kanyang pagtakbo sa pagkapangulo]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 10]] – Ibinasura nang may pinal na batayan ng Korte Suprema ang [[mosyon para sa muling pagsasaalang-alang]] na isinumite ng mga tagapagtaguyod ng PIRMA at tagapayo ng gobyerno para sa [[Repormang Konstitusyonal sa Pilipinas|repormang konstitusyonal]], na pinaninindigan ang naunang desisyon nito na pumipigil sa mga naturang pagtatangka.<ref name="NHCP" /><ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* [[Hunyo 14]] – Ipinahayag ni [[Fidel V. Ramos|FVR]] na pinahintulutan niya ang Legislative-Executive Development Advisory Council (LEDAC), na pabilisin ang isang panukalang batas sa inisyatiba ng mga tao batay sa mga dahilan na ibinigay ng Korte Suprema sa pagtanggi sa petisyon.<ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* [[Hunyo 16]] – Apatnapu't tatlong surveyor mula sa isang kompanya ng langis na pinapatakbo ng estado ang dinakip ng mga pinaghihinalaang gerilya ng MILF sa [[Sultan sa Barongis, Maguindanao]], ngunit kalaunan ay pinalaya.<ref name="ms0628" /> Ito ay humantong sa isang malawakang opensiba ng [[Hukbong Sandatahan ng Pilipinas|hukbo]] laban sa MILF na magsisimula kinabukasan, naganap sa [[Pagalungan]], gayundin sa [[Maguindanao]], at sa ilang bahagi ng [[Cotabato]]. Hanggang [[Hunyo 28]], ang mga sagupaan ay nakapatay na ng 146 mula sa MILF at labindalawang tropa.<ref name="afp0628nst" /><ref>{{cite news |agency=[[Agence France-Presse]] |date=Hunyo 29, 1997 |title=Magpapatuloy ang opensiba sa kabila ng banta |url=https://books.google.com/books?id=4QEzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA11&article_id=4912,6042484 |newspaper=[[New Sunday Times]] (New Straits Times) |location=[[Kuala Lumpur]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=20 |via=[[Google Books]]}}</ref>
* [[Hunyo 22]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang ''Proklamasyon Blg. 1030'' na nagdedeklara sa [[Mamag]] isang espesyal na protektadong [[fauna]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 23]] – Nagpaputok ang militar ng [[babala]] sa isang barkong pangisda ng Tsina, na nakaangkla malapit sa isang isla na hawak ng mga Pilipino sa Spratlys.<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 26]]:
** Humigit-kumulang 110 aktibong tauhan ng tagapagpatupad ng batas ang inilagay ng komunidad ng Intelihensiya sa isang [[listahan ng mga hinahanap]] dahil sa umano'y papel sa mga aktibidad na [[pagkidnap]].<ref name="NHCP" />
** <!---Dalawang pampasaherong bus ang na-hijack ng humigit-kumulang 200 rebeldeng Moro, na kumuha rin ng humigit-kumulang animnapung commuter bilang mga hostage. Hinabol ng mga tropa ng [[Hukbong Katihan ng Pilipinas|Hukbong Katihan]] ang mga hostage-taker; sampung tao ang papatayin.<ref name="NHCP" />--->Animnapung pasahero ang dinukot ng 150 separatista ng MILF mula sa dalawang bus sa isang road block sa Maguindanao; 41 sa kanila ang nakatakas. Kalaunan ay tumakas ang mga rebelde patungong [[Kabacan, Cotabato]], kung saan naganap ang isang shootout, na nag-iwan ng pitong katao na patay.<ref name="ms0628">{{cite news |first=Jaime |last=Panesa |date=Hunyo 28, 1997 |title=60 pasahero ng bus ang dinakip ng mga Muslim rebs |url=https://books.google.com/books?id=q5MVAAAAIBAJ&dq=philippines+bus+hostage&pg=PA1&article_id=5588,2740235 |newspaper=[[Manila Standard]] |location= |publisher= |access-date=Hunyo 13, 2025 |pages=1, 4 |via=[[Google Books]]}}</ref><ref>{{cite news |agency=[[Associated Press]] |date=Hunyo 27, 1997 |title=Binaboy ng mga Rebelde |url=https://books.google.com/books?id=R8AzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA7&article_id=6914,7097047 |newspaper=[[Lodi News-Sentinel]] |location=[[Lodi, California]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=12 |via=[[Google Books]]}}</ref> Sa mga sibilyang bihag, dalawa ang napatay, habang sampu pa rin ang nakakulong hanggang kinabukasan.<ref name="afp0628nst" />
** Nasakop ng mga tropa ng gobyerno ang Camp Rajamuda, isang pangunahing base ng MILF, sa [[Pikit, Cotabato]].<ref name="ms0628" /><ref name="afp0628nst" />
* [[Hunyo 27]] – Isang detatsment ng hukbo sa Kabacan ang inatake ng 50 mandirigma ng MILF, 13 sa kanila ang papatayin sa isang labanan ng barilan.<ref name="afp0628nst">{{cite news |agency=[[Agence France-Presse]] |date=Hunyo 28, 1997 |title=Umakyat sa 158 ang bilang ng mga namatay sa mga sagupaan sa Pilipinas |url=https://books.google.com/books?id=4AEzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA64&article_id=6775,5642818 |newspaper=[[New Straits Times]] |location=[[Kuala Lumpur]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=17 |via=[[Google Books]]}}</ref>
===Hulyo===
* [[Hulyo 11]] – Nagsimulang maranasan ng Pilipinas ang epekto ng [[Krisis sa pananalapi sa Asya noong 1997|Krisis sa pananalapi sa Asya]]; ang [[Piso ng Pilipinas|peso]] ay bumaba ng 11.5% kung saan ang halaga ng peso-dollar ay naitala sa [[₱]]29.45. Ang karagdagang depreciation ay nagiging sanhi ng pagbaba ng [[Philippine Stock Exchange]] [[Talatuntunang Komposito ng PSE|talatuntang komposito]], at pangunahing nakakaapekto sa paglago ng ekonomiya ng bansa, kung saan ang taunang nominal na [[Gross domestic product|GDP]] per capita ay bumaba ng 12.5% mula sa nakaraang taon.<ref>—''[https://sgp.fas.org/crs/row/crs-asia2.htm "Ang krisis sa pananalapi sa Asya noong 1997-98"]'' [[Federation of American Scientists]] Proyekto sa Paglilihim ng Gobyerno. Pebrero 6, 1998.<br />—''[https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/crash/etc/cron.html "Timeline ng pagbagsak"]'' [[PBS]]. Hunyo 1999.<br />—''[https://internationalbanker.com/history-of-financial-crises/asian-financial-crisis-of-1997/ "Krisis sa pananalapi sa Asya noong 1997"]'' International Banker. Setyembre 29, 2021.<br />—''[https://corporatefinanceinstitute.com/resources/knowledge/finance/asian-financial-crisis/ "Krisis sa Pinansyal sa Asya"]'' [[Corporate Finance Institute]]. 2015.<br />—''[https://businessmirror.com.ph/2017/07/04/the-asian-financial-crisis-part-two-the-philippine-response/ "Ang krisis pinansyal ng Asya (Bahagi 2: Ang tugon ng Pilipinas)"]'' [[BusinessMirror]]. Hulyo 4, 2017.<br />Lahat ng nabanggit ay nakuha noong 02-19-2022.</ref><ref>''"#Journeyto30"'' ni Epi Fabonan III, ''[[Philstar.com]]'': (1997) [https://www.philstar.com/headlines/2016/01/02/1538658/journeyto30-pole-vault-crisis "A pole vault into crisis"] Enero 2, 2016. Nakuha noong Agosto 1, 2018.</ref> Ang krisis ay nakakaapekto sa maraming bansa sa [[Silangang Asya|Silangan]] at [[Timog-Silangang Asya]].
* [[Hulyo 16]] – Ang magkapatid na [[Kaso ng pagpatay kay Chiong|Marijoy at Jacqueline Chiong]] ay dinukot at pinatay sa [[Cebu City]], ang mga suspek ay kalaunan ay hinatulan ng kamatayan, na siya namang humantong sa pag-aalis ng parusang kamatayan noong 2006.
===Agosto===
* [[Agosto 2]] – Ang [[Kabankalan]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng Negros Occidental sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8297''.
* [[Agosto 15]]:
** Ang bangkang pandagat na ''F/B King Roger'', sakay ng 43 turistang [[Mga taga-Hongkong|mula sa Hong Kong]], ay tumaob at tumaob sa [[Manila]] [[Timog Daungan ng Maynila|Timog Daungan]] habang pabalik sa [[Klub ng Yate sa Maynila]] [[marina]] mula sa isang paglilibot sa [[Manila Bay]], na ikinamatay ng pito.<ref name="ad-sea97" />
** Ang pampasaherong bangkang ''M/V Kalibo Star'', na may rutang [[Cebu]]–[[Tacloban]], ay tumaob at lumubog sa [[Biliran]], na nag-iwan ng hindi bababa sa 12 patay at 13 nawawala.<ref name="ad-sea97">Mga aksidente sa dagat:
* {{cite news |last=Cortes |first=Claro |date=Agosto 16, 1997 |title=Dalawang Bangka ang Tumaob sa Maalong Dagat 16 Patay, 65 Nawawala Nang Maglibot ang Ferry, Bangka Lumubog sa Pilipinas |url=https://www.spokesman.com/stories/1997/aug/16/two-boats-capsize-in-rough-seas-16-dead-65/ |agency=[[Associated Press]] |via=[[The Spokesman-Review]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}
* {{cite news |date=Hunyo 23, 2008 |title=Mga malalaking aksidente sa karagatan sa Pilipinas |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/content/102803/major-marine-mishaps-in-the-philippines/story/ |work=[[GMA News Online]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}</ref>
* [[Agosto 19]] – Ang satellite ng komunikasyon na ''[[Agila-2]]'' ay inilunsad mula sa Tsina at nagsimula ng komersyal na serbisyo. Ito ang unang satellite ng bansa na hindi nakuha habang nasa orbit.
===Setyembre===
* [[Setyembre 4]] – Sabay-sabay na pagsabog ng granada sa mga terminal ng bus sa [[Maynila]] at [[Bulacan]] ay ikinamatay ng anim at ikinasugat ng 105, karamihan ay mga commuter.<ref>''[http://www.newsflash.org/199709/hl/hl000002.htm "Anim ang ikinamatay ng mga bomba sa Maynila, Bulacan"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 09-04-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref> Isang dating hindi kilalang grupong maka-gobyerno na ''Mga Sundalong Pilipino para sa Bansa'' ang umaangkin ng responsibilidad para sa mga pag-atakeng ito.<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite book |last=Ross |first=Christopher |date=Abril 1998 |title=Mga Huwaran ng Pandaigdigang Terorismo: 1997 |url=https://books.google.com/books?id=G67xPUNU-14C&dq=1997+mindanao+bus+hostage&pg=PA11 |location=[[Estados Unidos]] |publisher=[[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]]; DIANE Publishing |pages=11–12 |isbn=0-7881-7558-0 |access-date=Hulyo 13, 2024 |via=[[Google Books]]}}
* {{cite web |url=https://1997-2001.state.gov/global/terrorism/1997Report/asia.html |title=Mga Huwaran ng Pandaigdigang Terorismo: 1997 — Pangkalahatang-ideya ng Asya |date=Enero 20, 2001 |website=[[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]] — Archive |publisher=[[Pamahalaan ng Estados Unidos]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}</ref>{{Efn|Hindi tinukoy ang petsa sa mga sangguniang ito.|name=fn1}}
* [[Setyembre 21]] – Inilabas ang bagong pahayag ng pangulo na nag-udyok sa mga grupong kontra-charter change na pinamumunuan ng [[Simbahang Katoliko sa Pilipinas|Katoliko Simbahan]] at mga kaalyado ng dating Pangulong [[Cory Aquino]] upang paigtingin ang kanilang kampanya, na nagtapos sa isang rally ng indignation sa [[Rizal Park]] sa [[Maynila]], kasabay ng ika-25 anibersaryo ng pagdedeklara ng dating Pangulong [[Ferdinand Marcos|Ferdinand E. Marcos Sr.]] ng batas militar sa bansa.<ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* Setyembre 22 - Naganap ang [[Pagdiskaril ng tren sa Muntinlupa]], taon 1997, hindi bababa sa 7 ang utas at 220 mga sugatan.
* [[Setyembre 23]] – Nagkakaisang tinanggihan ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] en banc ang pagsisikap ng PIRMA, kung saan walong mahistrado ang nagsasabing walang batas na nagbibigay-daan at anim na iba pa ang nagsasabing may mali ang petisyon ng grupo.<ref>{{Banggitin ang balita |date=Mayo 21, 2013 |title=Ano ang Nauna: Mga Nakaraang Pagtatangka sa Pagbabago ng Saligang Batas |url=https://newsinfo.inquirer.net/412607/what-went-before-past-charter-change-attempts |access-date=Hunyo 22, 2024 |pages=INQUIRER.NET}}</ref>
* [[Setyembre 25]] – Isang sagupaan sa pagitan ng mga armadong kalalakihan ni Gob. [[Abdusakur Mahail Tan|Abdusakur Tan]] at [[Jolo, Sulu|Jolo]] Mayor Sout Tan ang naganap sa mga bayan ng [[Maimbung]] at [[Indanan]] sa [[Sulu]], na ikinamatay 17 tagasuporta mula sa magkabilang magkaribal.<ref>''[http://www.newsflash.org/199709/hl/hl000091.htm "17 ang namatay sa digmaan ng mga tribo dahil sa nawalang baka"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 09-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Setyembre 30]] – Naipasa ang Batas Laban sa Panggagahasa (''Batas Republika 8353'').<ref name="MSyr97">"Ulat sa Katapusan ng Taon ng Agenda ng Repormang Panlipunan" (12-31-1997) ''[[Manila Standard]]'', pp. 7–10. ([https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19971231&printsec=frontpage&hl=en Link]) Nakuha noong 02-18-2022.</ref>
===Oktubre===
* [[Oktubre 5]] – Isang trak ng kargamento ang bumangga sa isang mini-bus sa [[Tampilisan, Zamboanga del Norte]] na ikinamatay ng 25 katao, ayon sa ulat, sa itinuturing ng pulisya na pinakamalalang aksidente sa kalsada sa lugar ng [[Zamboanga Peninsula]].<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000119.htm "Aksidente ng bus at trak sa Zamboanga, 25 ang namatay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220315163900/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000119.htm |date=2022-03-15 }}'' PHNO. 10-05-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 6]] – Isinagawa ng [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]] ang pagbitay sa dalawang indibidwal, na "sinentensyahan ng kamatayan" para sa maraming kasong kriminal, sa [[Masiu, Lanao del Sur]], na sinasabing ginawa dahil sa bisa ng mga batas Islamiko, na nagdulot ng mga kritisismo sa publiko.<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000235.htm "Mga kaso ng pagpatay laban sa mga berdugo ng MILF"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173214/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000235.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 27]] – Nilagdaan ni Pangulong [[Fidel Ramos|Ramos]] ang isang batas (''RA 8368''), na nagpapawalang-bisa sa Batas Laban sa Pag-iiskwater (''Dekreto ng Pangulo 772''); Pag-dekriminalisa sa squatting ngunit pagpapanatili ng mga parusa laban sa mga propesyonal na squatter at mga sindikato ng squatting.<ref name="MSyr97" /><ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000232.htm "Pag-dekriminalisa sa squatting, nilagdaan ni Ramos ang batas"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173219/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000232.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-28-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 28]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang isang batas (''RA 8369'') na lumilikha ng mga espesyal na korte para sa mga kasong kinasasangkutan ng mga bata at relasyon ng pamilya.<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000233.htm "Nilagdaan ni Ramos ang batas ng mga korte ng pamilya"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173220/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000233.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 29]] – Pangulong Nilagdaan ni Ramos ang [[Batas sa mga Karapatan ng mga Katutubo ng 1997|Batas sa mga Karapatan ng mga Katutubo]] (''RA 8371''), isang batas na nagpoprotekta sa mga karapatan ng sektor ng mga katutubo sa kanilang mga lupang ninuno at lumilikha ng [[Pambansang Komisyon sa mga Katutubong Katutubo (Pilipinas)|Pambansang Komisyon sa mga Katutubong Katutubo]].<ref name="MSyr97" /><ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000237.htm "Nilagdaan ang Batas sa mga Katutubo"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173218/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000237.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-30-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
===Nobyembre===
* [[Nobyembre 5]] – Bumoto ang [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ng 9–2, upang ideklara ang isang batas (''RA 8180'') na nagtatapos sa kontrol ng gobyerno sa industriya ng langis bilang labag sa konstitusyon.<ref>''[http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000254.htm "Idineklarang labag sa konstitusyon ang batas sa deregulasyon ng langis"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173219/http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000254.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 11-06-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Nobyembre 12]] – Isang sagupaan sa pagitan ng mga rebeldeng MILF at mga armadong guwardiya ng isang plantasyon ng niyog sa [[Maguindanao]] ang nagtapos sa pagkamatay ni Amin Cusain, isang pinuno ng MILF, pitong rebelde at dalawang sibilyan.<ref>''[http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000273.htm "Pinuno ng MILF, 9 na iba pa ang namatay sa sagupaan sa Maguindanao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173214/http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000273.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 11-12-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>{{Efn|name=fn1}}
===Disyembre===
* [[Disyembre 22]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang pitong panukalang batas para sa repormang panlipunan, kabilang ang kompyuterisasyon ng proseso ng halalan sa [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas noong 1998|susunod na taon]] at mga kasunod na pangkalahatang halalan (''RA 8436'') at [[Kilusang awtonomiya ng Cordillera|awtonomiya]] para sa [[Rehiyong Administratibo ng Cordillera|mga Cordillera]].<ref>''[http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000365.htm "Pinirmahan ni FVR ang 7 batas sa repormang panlipunan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173221/http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000365.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 12-24-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref><ref>Maragay, Fel V. (12-23-1997). "'Basket ng Pasko' ng mga batas, kabilang ang kompyuterisasyon ng botohan, nilagdaan" ''[[Manila Standard]]'', pp. 1, 4. ([https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19971223&printsec=frontpage&hl=en Link]) Kinuha noong 02-18-2022.</ref>
* [[Disyembre 26]] – Ang malakas na ulan ay nagdulot ng pagguho ng mga tunel ng minahan ng ginto sa [[Bundok Diwata]], [[Monkayo]], na noon ay bahagi ng [[Davao del Norte]]; lima ang nailigtas; kinumpirma ng mga sumunod na ulat na 80 minero ang namatay.<ref>—''[http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000379.htm "Mga minero na nalibing sa bundok ng ginto sa Davao"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 12-31-1997. Nakuha noong 02-17-2022.
—''[http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000382.htm "Mga nakaligtas na natagpuan sa pagguho ng minahan sa Davao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250222224817/http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000382.htm |date=2025-02-22 }}'' PHNO. 01-01-1998. Nakuha noong 02-17-2022.<br/>
—''[http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000403.htm "80 kumpirmadong patay sa mga minahan sa Davao"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 01-12-1998. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
==Libangan at kultura==
* [[Pebrero 6]] – Ang kolumnista ng magasin sa libangan na si [[Cristy Fermin]] ay hinatulan ng hukuman ng [[libelo]], na isinampa noong 1995 ng aktres na si [[Annabelle Rama]], na inakusahan niya ng [[paglustay]], kasama ang kanyang asawang si [[Eddie Gutierrez (aktor)|Eddie Gutierrez]], sa [[Estados Unidos]]. Siya ay binigyan ng maximum na 1½-taong sentensya sa bilangguan.<ref>{{cite news |date=Pebrero 6, 1997 |title=Transcript — Reyna ng tsismis, hinatulan sa kasong libelo |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb06.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 22]] – Nanalo si [[Jaya (mang-aawit)|Jaya]] ng malaking gantimpala sa ika-2 Asian Song Festival na ginanap sa [[Hong Kong]], para sa kanyang pag-awit ng kantang "You Lift Me Up".<ref name="NHCP" />
==Palakasan==
* [[Pebrero 20]] – Tinalo ni [[Gerry Peñalosa]] ang defending champion na si [[Hiroshi Kawashima]] ng [[Hapon]] sa kanilang laban sa [[boksing]] sa [[Tokyo]], at napanalunan ang titulong [[Konseho ng Boksing Pandaigdig|KBP]] [[sobrang panggabi]] sa pamamagitan ng isang unanimous decision.<ref name="NHCP" /><ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 20, 1997 |title=Transcript — Si Peñalosa ang bagong Super-flyweight King ng WBC |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb20.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Uuwi ang bagong kampeon |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb21.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[May 17]] – Napanatili ni [[Luisito Espinosa]] ang titulo ng WBC [[featherweight]] matapos talunin ang [[Mehiko|Mehikano]] challenger [[Manuel Medina (boksingero)|Manuel Medina]] sa [[Rizal Park]] sa [[Manila]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 14]] – Tinalo ni Gerry Peñalosa ang kalaban na si Seung Koo-Lee ng [[Timog Korea]], at napanatili ang kanyang titulong WBC super flyweight.<ref name="NHCP" />
* [[Oktubre 11]]–[[Oktubre 19|19]] – Sumali ang Pilipinas sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 1997]].
* [[Nobyembre 22]]–[[Nobyembre 23|23]] – Ang Pilipinas ang magiging punong-abala ng [[Mga Kampeonato sa Judo sa Asya 1997]] na ginanap sa Maynila.
* [[Disyembre 14]] – Nanalo ang [[Alaska Milkmen]] laban sa [[Purefoods Carne Norte Beefies]], 4 na laro laban sa 1, upang mapanatili ang titulong [[1997 Governors' Cup ng Samahang Basketbol ng Pilipinas]].Purefoods Carne Norte Beefies
== Kapanganakan ==
===Enero===
* [[Enero 4]] - Anjo Pertierra, aktor, manlalaro ng volleyball, modelo at reporter
* [[Enero 12]] - [[Ken Suson (musikero)|Felip]], mang-aawit-songwriter, rapper, mananayaw, producer at mga miyembro ng ''[[SB19]]''
* [[Enero 20]]:
** [[Kim Last]], aktor at contestant ng That's My Bae
** Vien Iligan-Velasquez, vlogger
* [[Enero 23]] - Joshua de Leon, modelo at basketball player
* [[Enero 28]] - [[Arthur Nery]], mang-aawit at manunulat ng kanta
===Pebrero===
* [[Pebrero 3]] – Rhap Salazar, mang-aawit, manunulat ng kanta at aktor
* Pebrero 15 – [[Kit Thompson]], aktor
* [[Pebrero 19]] – Justine Baltazar, manlalaro ng basketbol
===Marso===
* [[Marso 3]] – Brent Valdez, aktor
* Marso 10:
** [[Julia Barretto]], aktres at mananayaw
** Migs Villasis, aktor at modelo
* [[Marso 13]] – [[Lou Yanong]], aktres at modelo
*[[Marso 15]] – [[Kenneth Paris]], BPO, Subject Matter Expert - Celo Business Solutions Inc.
* [[Marso 16]] - [[Roxie Smith]], artista, modelo, endorser, presenter ng kaganapan at telebisyon, at titleholder ng beauty pageant
* [[Marso 23]] – Rob Gomez, aktor
* Marso 26 – Samm Alvero, aktres
=== Abril ===
* [[Abril 3]] – [[RK Ilagan]], basketball player
* [[Abril 5]] – Allora Alcantara, aktres at YouTuber
* [[Abril 11]] – Ara Davao, aktres
* [[Abril 17]] – Mia Alfonso, awtor
===Mayo===
* Mayo 1 – [[Miles Ocampo]], aktres
* Mayo 6:
** [[Maymay Entrata]], modelo, mang-aawit, komposer, mananayaw at aktres
**[[Ranz Kyle]], [[YouTube]] personalidad at mananayaw
* Mayo 26 – Bryan Santos. manlalaro ng basketbol
===Hunyo===
* Hunyo 3 – Issa Pressman, aktres
* Hunyo 17
** [[Jameson Blake]], aktor, miyembro ng Hashtags
** Wilbert Ross, miyembro ng Hashtags
** Gifer Fernandez, vlogger at YouTuber
* [[Hunyo 21]] – Race Matias, aktor
* [[Hunyo 28]] – Joshua de Sequera, modelo ng beauty pageant
===Hulyo===
* [[Hulyo 2]] – [[Jackie Buntan]], [[Muay Thai]] kickboxer
* [[Hulyo 29]] – Mathew Custodio, manlalaro ng putbol
* Hulyo 31 – [[Barbie Forteza]], aktres at mananayaw
** [[EJ Laure]], manlalaro ng balibol
** Aya Fernandez, host, mang-aawit, mananayaw at artista
===Agosto===
* [[Agosto 5]] – [[Jeremiah Tiangco]], mang-aawit
* [[Agosto 16]] – Angela Beard, manlalaro ng putbol
===Setyembre===
* [[Setyembre 9]] – [[Ian Pangilinan]], aktor at mang-aawit
* [[Setyembre 14]] – [[Iñigo Pascual]], aktor at mang-aawit
* Setyembre 16 – Julian Marcus Trono, aktor
* Setyembre 19 – Kobe Paras, manlalaro ng basketbol
* Setyembre 22 – [[Maris Racal]], aktres, mang-aawit at mananayaw
* [[Setyembre 24]] – Juan Carlos Galano, aktor at modelo
===Oktubre===
* [[Oktubre 2]] – [[Liezel Lopez]], aktres
* Oktubre 4 – [[Michelle Vito]], aktres
* Oktubre 7:
** [[Joshua Garcia]], aktor
** [[J. Rey Soul]], mang-aawit
* [[Oktubre 10]] – Rufino Herrera, triathlete
* Oktubre 12 – Jimboy Martin, aktor, miyembro ng Hashtags
* [[Oktubre 14]] – [[Olivia McDaniel]], footballer
* [[Oktubre 16]] – [[Leila Alcasid]], mang-aawit-songwriter at aktres
* [[Oktubre 17]] – Sky Quizon, aktor at host
* Oktubre 20 – [[Manolo Pedrosa]], aktor
* [[Oktubre 22]] – [[Kiara Takahashi]], aktres
* Oktubre 27 – Paulo Angeles, aktor, miyembro ng Hashtags
===Nobyembre===
* [[Nobyembre 3]] – [[Renee Co]], abogado at politiko
* Nobyembre 4 – [[Bea Binene]], aktres at mananayaw
* [[Nobyembre 28]] – [[Claire Ruiz]], aktres
===Disyembre===
* [[Disyembre 1]] – Karl Gabriel, aktor
* Disyembre 4 – [[Ruru Madrid]], aktor
* [[Disyembre 6]] – Brent Manalo, aktor at modelo
* [[Disyembre 15]] – [[Celeste Cortesi]], aktres at may hawak ng titulo sa patimpalak ng kagandahan
* Disyembre 17:
** Jazz Ocampo, aktres
** Genesis Redido, atleta, aktor at modelo
* Disyembre 18 – Mikee Quintos, aktres at mang-aawit
* [[Disyembre 21]] - Mary Joy Apostol, aktres
==Kamatayan==
* [[Pebrero 4]] – [[Benjamin de Jesus]], [[Jolo, Sulu|Jolo]] na nakabase sa [[Romano Katoliko]] [[Mga Obispo sa Simbahang Katoliko|obispo]]<ref name="NHCP" /><ref name="d0204" />
* [[Pebrero 7]] – [[Jose Garcia Villa]], makata, manunulat at pintor (ipinanganak 1908)
* [[Abril 6]] – [[Max Alvarado]], aktor (ipinanganak 1929)
* [[Pebrero 14]] – Antonino Nepomuceno, retiradong obispo ng Romano Katoliko na nakabase sa [[Lungsod ng Kotabato]] (ipinanganak 1935) <ref name="NHCP" /><ref name="d0214"
* [[Abril 21]] – [[Diosdado Macapagal]], ika-9 na Pangulo ng Pilipinas (ipinanganak 1910)
* [[Hunyo 27]] – [[Cesar Alzona]], dating may-akda (b. [[1926]])
* [[Hulyo 2]] – [[Chiquito (aktor)|Chiquito]], [[aktor ng komedya]] (b. [[1928]])<ref name="NHCP" />
* [[Hulyo 7]] – [[Rolando Tinio]], makatang filipino, dramatista, aktor, sanaysay, at tagapagturo (b. [[1937]])
* [[Oktubre 7]] – [[Felicisimo Ampon]], manlalaro ng tennis (b. [[1920]])
* [[Oktubre 10]] – [[Dencio Padilla]], aktor at komedyante (ipinanganak 1928)
==Tingnan din==
*[[Krisis sa pananalapi ng Asya noong 1997]]
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
{{Taon sa Pilipinas}}
{{Taon sa Asya|1997}}
[[Kategorya:1997 sa Pilipinas]]
nvh92yi5553szjqwydjo0r8uwem9qit
2220281
2220280
2026-08-13T09:02:16Z
~2026-43982-52
165113
/* Abril */
2220281
wikitext
text/x-wiki
Ang '''1997 sa Pilipinas''' ay ang mga detalye ng mga pangyayari sa tala na nangyari sa Pilipinas noong taong 1997.
== Mga Nanunungkulan ==
* '''[[President of the Philippines|Pangulo]]:''' [[Fidel V. Ramos]] ([[Lakas–CMD|Lakas]])
* '''[[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]:''' [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]])
* [[Senate of the Philippines|'''Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)''']]''':''' [[Ernesto Maceda]]
* '''[[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]:''' [[Jose de Venecia]]
* '''[[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]:''' [[Andres Narvasa]]
* '''[[Philippine Congress|Kongreso]]:''' [[Ika-10 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-10 na Kongreso]]
== Kaganapan ==
===Enero===
* [[Enero 3]] – Ang [[Kawanihan ng Imigrasyon (Pilipinas)|Kawanihan ng Imigrasyon]] ay nagpatibay ng isang patakaran laban sa [[Dayuhan|mga dayuhan]] na may [[Ilegal na imigrasyon|hindi awtorisadong pananatili sa bansa]], sa bisa ng ''Alien Social Integration Act''.<ref name="NHCP">{{cite book |date=2006 |title=Historical Calendar (1970–2000) |url= |location=[[Manila]] |publisher=[[National Historical Institute]] |page= |isbn=971-538-180-4}}</ref>
* [[Enero 7]] – Isang pagkilala mula sa Pangulo ang ibinigay kay Rhona Mahilum, na kilala sa pagsagip sa kanyang mga kapatid mula sa kanilang nasusunog na bahay sa [[Negros Occidental]].<ref name="NHCP" />
* [[Enero 15]] – Isang memorandum ng Ang kasunduang ito ay nilagdaan ng [[Kagawaran ng Kagalingan at Pagpapaunlad Panlipunan]] at ng [[Hapon]] na [[Organisasyong di-pampamahalaan]] [[Asian Women's Fund]], na naglalayong magbigay ng tulong sa mga dating [[mga babaeng pang-aliw]].<ref name="NHCP" />
* Enero 17 - Ang dating mambabatas na si [[Romeo Jalosjos]] na inakusahan ng pagpatay sa isang 11-taong-gulang na batang babae noong 1996, ay naaresto sa [[Bagac, Bataan]].<ref>{{cite web| url=http://www.gmanetwork.com/news/story/71726/news/the-conviction-of-romeo-jalosjos |title=The Conviction of Romeo Jalosjos| publisher=''[[GMA News]]''| date=December 6, 2007| accessdate=December 6, 2007}}</ref>
* [[Enero 27]]:
** Isang kasunduan sa tigil-putukan sa pagitan ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|ang pambansang pamahalaan]] at ng [[Moro Islamic Liberation Front]] (MILF) ang nilagdaan, na nagtapos sa mahigit isang linggong labanan sa [[Buldon, Maguindanao]].<ref>{{cite news |date=Enero 27, 1997 |title=Transcript — Sumang-ayon ang mga sundalo at MILF na itigil ang labanan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan27.html |work=[[The World Tonight (programa sa TV sa Pilipinas)|The World Tonight]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
** Isang pampasaherong bus, na tumatawid sa rutang [[Pilar, Sorsogon|Pilar]]–[[Maynila]], ang nahulog sa bangin sa [[Labo, Camarines Norte]], na ikinamatay ng labingsiyam na katao kabilang ang drayber.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Bus nahuhulog sa bangin, 19 patay |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpjan28.html |work=[[TV Patrol]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Mas maraming Tsino ang nasa panganib / Aksidente sa bus |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan28.html |work=[[The World Tonight (programa sa TV sa Pilipinas)|The World Tonight]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Enero 28]]–[[Enero 31|31]] – Ang [[Kagawaran ng Kapaligiran at Likas na Yaman]] [[Euthanasia|pumatay]] ng 596 na [[unggoy]] sa isang sakahan sa [[Calamba, Laguna]], sa pamamagitan ng [[nakamamatay na iniksyon]], upang maiwasan ang posibleng pagsiklab ng [[Ebola Reston]] virus na nauna nang pumatay sa pito.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Ang pangwakas na solusyon |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan28.html |work=The World Tonight; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Enero 31, 1997 |title=Transcript — Nakumpleto ng DENR ang pagpuksa sa 600 unggoy |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan31.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Enero 29]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang batas na nagpapalakas sa programa ng agham at teknolohiya ng bansa (''Republic Act No. 8248'').<ref name="NHCP" />
* [[Enero 31]] – Pinangunahan ni [[Unang Ginang ng Pilipinas|Unang Ginang]] [[Amelita Ramos]] ang paglulunsad ng [[bulk carrier]] ng bansa, ang ''Sea Amelita'', sa Tsuneishi shipyard sa [[Balamban, Cebu]].<ref name="NHCP" />
===Pebrero===
* [[Pebrero 3]] – Bumoto ang [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]], {{nobreak|11–4}}, upang ihinto ang pagbebenta ng 51 porsyento ng [[Manila Hotel]] sa kompanyang [[Malaysia]] na Renong Berhad, at inutusan ang may-ari nito, ang [[Government Service Insurance System]], na ibenta ito sa Manila Prince Hotel, binabanggit ang probisyon ng [[Konstitusyon ng Pilipinas|konstitusyon]] na "Pilipino muna" at ang hotel ay bahagi ng "[[pambansang patrimonya]]". Kalaunan ay maghahain ang Komite sa Pribatisasyon ng isang petisyon para sa muling pag-bid.<ref name="NHCP" /><ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 3, 1997 |title=Transcript — Itinataguyod ng Korte Suprema ang Patakaran na "Pilipino Muna"; inutusan ang GSIS na ibenta ang Manila Hotel sa isang lokal na kumpanya |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb03.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Muling pag-bid sa bentahan ng Manila Hotel |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb21.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 4]] – Pinatay ng tatlong armadong lalaki si Obispo [[Benjamin de Jesus]] sa harap ng [[Katedral ng Jolo]] sa [[Jolo, Sulu]], na siyang magiging unang pagpatay sa bansa sa isang [[Mga Obispo sa Simbahang Katoliko|obispong Romano Katoliko]].<ref name="NHCP" /><ref name="d0204">{{cite news |date=Pebrero 4, 1997 |title=Transcript — Obispo De Jesus ng Jolo pinaslang |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb04.html |work=TV Patrol; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 5]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang ''Batas Republika Blg. 8249'', na nag-aamyenda sa karta ng [[Sandiganbayan]].<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 8]] – Nagkabisa ang ''Batas Republika Blg. 8180'', ang batas [[Deregulasyon|pag-alis ng regulasyon]] sa industriya ng langis, na nagtatapos sa dalawampung taon ng kontrol ng gobyerno sa mga kumpanya ng langis at nag-aalis ng mga subsidyo. Noon pa mang [[Pebrero 5]], ilang [[Rally ng protesta|mga rally ng protesta]], na humihiling ng pagpapawalang-bisa sa nasabing batas, ang isinagawa na.<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite news |date=Pebrero 4, 1997 |title=Transcript — Deregulasyon sa langis |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb04.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 6, 1997 |title=Transcript — Handa na para sa ganap na Deregulasyon sa Langis sa Pebrero 8 |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb06.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 11, 1997 |title=Transcript — Inutusan ng Korte Suprema ang palasyo na bigyang-katwiran ang deregulasyon sa langis |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb11.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Pebrero 13]] – Isang [[Beechcraft Baron]] ang sumabog at bumagsak mula sa [[Naic]] at [[Cavite City]] sa [[Cavite]], habang papunta ito sa [[Maynila]] mula sa [[Mindoro]]. Ang lahat ng anim na indibidwal ay kumpirmado o ipinapalagay na patay na.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 17, 1997 |title=Transcript — 2 pang bangkay sa nag-crash na eroplano na natagpuan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb17.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 3, 1997 |title=Transcript — 2 bangkay ng mga biktima ng pagbagsak ang narekober |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb17.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 18, 1997 |title=Transcript — Isa pang bangkay sa pagbagsak ng eroplano, natagpuan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb18.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Bangkay ni Llamas natagpuan sa Tanza |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 14]] – Isang Beechcraft RPC 1919 ang bumagsak habang lumilipad sa [[Jolo Airport|isang paliparan]] sa [[Jolo, Sulu]], na ikinamatay ng retiradong auxiliary bishop na si Antonino Nepomuceno at {{nobreak|3–4}} iba pang mga indibidwal. Ang pagbagsak ng eroplano ay unang pinaniniwalaang sanhi ng pagbaril o pagkakamali ng piloto.<ref name="NHCP" /><ref name="d0214">Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 17, 1997 |title=Transcript — Binaril ni Bishop Antonio ang eroplano sa eroplano —AOPA |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb17.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 18, 1997 |title=Transcript — Pananabotahe sa kaso ni Bishop Nepomuceno isinasantabi |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb18.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Bangkay ni Llamas na natagpuan sa Tanza |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 18]] – Isang resolusyon ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] na nagpapatunay sa kanilang lubos na pagtutol sa [[Repormang Konstitusyonal sa Pilipinas|mga susog sa konstitusyon]] ang pinagtibay.<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 19]]:
** Ibinasura ng [[Korte ng Apelasyon ng Pilipinas|Korte ng Apelasyon]] ang isang petisyon ng isang grupong nakabase sa [[Rizal (lalawigan)|Rizal]] laban sa pribatisasyon ng [[Sistema ng Tubig at Alkantarilya ng Metropolitan]] (STAM), na binabanggit ang kawalan ng merito; pinaninindigan ang isang desisyon ng [[Manila]] [[Hukuman ng Paglilitis sa Rehiyon]]. Ibibigay ang STAM sa mga nanalong bidder makalipas ang dalawang araw.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Pagsasa-pribado ng MWSS, tuloy na |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Nagpapatuloy ang pribatisasyon ng MWSS habang inalis ang TRO |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb19.html |work=The World Tonight; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Ibinigay na ang MWSS sa mga nanalong bidder; Ipinagpaliban ng CA ang TRO |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb21.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
** Iniutos ng Sandiganbayan ang 90-araw na suspensyon kay senador [[Miriam Defensor-Santiago]] kaugnay ng mga kasong [[Graft (politika)|graft]] na isinampa noong 1995 habang siya ang pinuno ng [[Kawanihan ng Imigrasyon (Pilipinas)|Kawanihan ng Imigrasyon at Deportasyon]].<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Santiago, 90 araw na suspendido sa Senado |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Pinatawan si Santiago ng 90-araw na suspensyon dahil sa katiwalian |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb19.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Pebrero 21]] – Isang resolusyon sa [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan]] na nagbibigay ng amnestiya sa mga miyembro ng ''[[Repormahin ang Kilusan ng Sandatahang Lakas|Repormahin ang Kilusan ng Sandatahang Lakas – Mga Sundalo ng Sambayanang Pilipino – Unyon ng mga Batang Opisyal]]'' (RAM–SFP–YOU), kasabay ng ''Proclamation No. 723'', ay inaprubahan.<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 22]] – Si Joel Arnan, pinuno ng grupong ''[[Kuratong Baleleng|Kuratong Solido]]'', at dalawang kapwa bilanggo, ay nakatakas mula sa isang kulungan ng munisipyo sa [[San Pedro, Laguna]], habang nagkakaroon ng noise barrage at kahit na binabantayan ng piling puwersa mula sa [[Distrito ng Pulisya ng Maynila|Kumand ng Distrito ng Pulisya sa Kanluran]].<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite news |date=Pebrero 24, 1997 |title=Transcript — Hepe ng Pulisya ng San Pedro, sinibak sa pagtakas ng lider ng Solido gang |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb24.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 24, 1997 |title=Transcript — Lider ng Solido gang, pumuga |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb24.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 23]] – Sa isang pribadong pagpupulong sa tirahan ni Christopher Carrion sa [[Ayala Alabang| Ayala Alabang Village]], sa [[Muntinlupa]], ipinaalam ni [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] [[Fidel V. Ramos|Fidel Ramos]] sa dating Pangulong [[Corazon Aquino]] na hindi niya maaaring ihinto ang kampanya sa [[Reporma sa Konstitusyon sa Pilipinas]], na binabanggit ito bilang isang paglabag sa kalayaan sa pagpapahayag. Binigyang-diin ni [[Fidel V. Ramos|Ramos]] ang kanyang pangakong itaguyod ang Konstitusyon at itinanggi ang paglahok sa inisyatiba.<ref name="ConstitutioanlReform1997">{{Banggitin ang balita |last=Samonte |first=Severino |title=Paano nagsimula ang unang panukala sa Pagbabago ng Saligang Batas noong 1997? |petsa=Disyembre 29, 2023 |url=https://www.pna.gov.ph/opinion/pieces/810-how-the-first-charter-change-proposal-started-in-1997 |access-date=Hunyo 22, 2024 |work=Philippine News Agency}}</ref>
===Marso===
* [[Marso 1]] – [[Pangulo ng Timog Aprika|Pangulo ng Timog Aprika]] [[Nelson Mandela]], simula sa kanyang tatlong-araw na [[pagbisitang pang-estado]], ay dumating sa bansa.<ref name="NHCP" />
* [[Marso 17]] – [[Tulay ni Narciso Ramos|Ang pinakamahabang tulay]] sa [[Pangasinan]], na nagdurugtong sa mga munisipalidad ng [[Santa Maria, Pangasinan|Santa Maria]] at [[Asingan]], ay pinasinayaan.<ref name="NHCP" />
* [[Marso 19]] – Ibinigay ni Pangulong Ramos ang [[Karapatan ng asylum|pansamantalang asylum]] kay [[Hwang Jang-yop]], ang nangungunang ideologo mula sa [[Hilagang Korea]].<ref name="NHCP" />
* [[Marso 26]] – Ang [[Las Piñas]] ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa [[Metro Manila]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8251''.
===Abril===
* [[Abril 8]] – Naglabas ang Korte Suprema ng [[Injunction|pansamantalang utos ng pagpigil]] mula sa [[Listahan ng mga patakaran ng pambansang kard ng pagkakakilanlan ayon sa bansa|implementasyon ng gobyerno]] ng sistemang [[pambansang pagkakakilanlan|pambansang pagkakakilanlan]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 9]] – Iniutos ni Pangulong Ramos ang pagpapalaya ng {{nobreak|[[Philippine peso|₱]]595 milyon}}, na inilaan para sa bahagyang pagbabayad para sa pagsasaayos ng pensiyon ng mga beterano ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 16]] – Bilang bahagi ng kampanya ng gobyerno upang maiwasan ang [[polio]] sa bansa, limang milyong bata ang nabigyan ng libreng bakuna laban sa polio.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 20]] – Ang pangunahing kampo ng MILF sa [[Sirawai, Zamboanga del Norte]], ay nasakop ng mga puwersa ng gobyerno, at pitong rebelde ang napatay.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 21]] – Kinumpirma ng [[Malacañang]] ang pagwawakas ng gobyerno sa pagtutol nito sa [[paghingi ng asylum|pag-aaplay para sa asylum]] ng pinuno ng [[Partido Komunista ng Pilipinas|komunista]] na si [[Jose Maria Sison]], na noon ay ipinatapon sa [[Netherlands]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 24]] – Pinagtitibay ng [[Pinuno ng Kawani ng Sandatahang Lakas ng Pilipinas|Ang pamunuan]] ng [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]] ang pagbabawal sa mga [[homoseksuwal]] sa militar.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 27]] – Kinumpirma ng MILF na limang libong rebeldeng [[Moro National Liberation Front]] ang lumihis sa kanilang panig, na binabanggit ang umano'y mabagal na pagpapatupad ng mga programang pangkabuhayan ng gobyerno.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 29]]–[[Abril 30|30]] – Nagpadala ang militar ng mga karagdagang sundalong pandagat sa [[Kapuluan ng Kalayaan]] na pinagtatalunan kasunod ng mga ulat na tatlong armadong barkong pandigma ng [[Hukbong Dagat ng Tsina]] ang ipinadala roon. Nagpadala ng mga jet fighter kinabukasan upang dagdagan ang pangkat, kasabay ng protesta ng [[Maynila]] na humihingi ng paliwanag mula sa [[Beijing]]. Noong [[Mayo 3]], iginiit ni [[Tsina]] ang soberanya nito sa lugar, at iginiit ang mga legal na karapatan na ipadala ang kanilang mga barko.<ref name="NHCP" />
===Mayo===
* [[Mayo 2]] – Pinagtitibay ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang bisa ng pagiging miyembro ng [[mga estadong miyembro ng Organisasyon ng Pandaigdigang Kalakalan|bansa]] sa [[World Trade Organization]].<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 9]] – Inaprubahan ng [[World Bank]] ang mga bagong pautang, na nagkakahalaga ng humigit-kumulang {{nobreak|[[United States dollar|$]]1 bilyon}}, sa bansa, na sasakupin ang mga programa sa pagpapagaan ng kahirapan, imprastraktura, at likas na yaman, sa susunod na tatlong taon.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 11]] – Ang mga tauhan ng militar na nasa tungkulin sa halalan ay inatake sa [[Lantawan, Basilan]] ng tatlumpung miyembro ng [[Abu Sayyaf]], kung saan pito sa huli ang napatay sa labanan.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 20]] – Tinanggihan ng Pilipinas ang iminungkahing eksplorasyon kasama ang Tsina sa [[hindi pagkakaunawaan sa Dagat Timog Tsina|ang pinagtatalunang]] [[Scarborough Shoal]]. Pagkalipas ng walong araw, sinang-ayunan ni Pangulong Ramos ang kasunduan sa magkasanib na pagpapaunlad ng mga bansa sa lugar.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 21]] – Dinakip ng [[Philippine Coast Guard]] ang dalawampu't isang mangingisda na [[Han Chinese|Chinese]] sa Scarborough Shoal. Noong [[Mayo 30]], inireklamo ni [[Taiwan]], na nagsasabing ang lugar ay bahagi ng kanilang soberanong teritoryo, ang nasabing pag-aresto. Noong [[Mayo 26]], nagpulong ang mga opisyal ng ministeryong panlabas ng Pilipinas at Tsina sa [[Beijing]], sa pagtatangkang bawasan ang tensyon na dulot ng magkasalungat na mga pag-aangkin sa lugar.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 28]] – Ang paglulunsad ng unang proyekto ng [[electronic library]] ng bansa sa Manila Hotel ay pinangunahan ng [[Komisyon sa Mas Mataas na Edukasyon (Pilipinas)|Komisyon sa Mas Mataas na Edukasyon]] at [[Kagawaran ng Edukasyon, Kultura at Isports]].<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 31]] – Ibinasura ng Sandiganbayan ang mga kasong katiwalian laban sa dating Unang Ginang [[Imelda Marcos]] sa mga paratang ng pagtanggap ng suhol habang siya ang ministro ng [[Mga kagawaran ng ehekutibo ng Pilipinas|mga pamayanang pantao]], na binabanggit ang kakulangan ng ebidensya.<ref name="NHCP" />
===Hunyo===
* [[Hunyo 4]] – Nagbitiw si Pangalawang Pangulong Estrada bilang tagapangulo ng Presidential Anti-Crime Commission, na iniulat na upang ihanda ang [[Halalan sa pagkapangulo ng Pilipinas noong 1998|para sa kanyang pagtakbo sa pagkapangulo]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 10]] – Ibinasura nang may pinal na batayan ng Korte Suprema ang [[mosyon para sa muling pagsasaalang-alang]] na isinumite ng mga tagapagtaguyod ng PIRMA at tagapayo ng gobyerno para sa [[Repormang Konstitusyonal sa Pilipinas|repormang konstitusyonal]], na pinaninindigan ang naunang desisyon nito na pumipigil sa mga naturang pagtatangka.<ref name="NHCP" /><ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* [[Hunyo 14]] – Ipinahayag ni [[Fidel V. Ramos|FVR]] na pinahintulutan niya ang Legislative-Executive Development Advisory Council (LEDAC), na pabilisin ang isang panukalang batas sa inisyatiba ng mga tao batay sa mga dahilan na ibinigay ng Korte Suprema sa pagtanggi sa petisyon.<ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* [[Hunyo 16]] – Apatnapu't tatlong surveyor mula sa isang kompanya ng langis na pinapatakbo ng estado ang dinakip ng mga pinaghihinalaang gerilya ng MILF sa [[Sultan sa Barongis, Maguindanao]], ngunit kalaunan ay pinalaya.<ref name="ms0628" /> Ito ay humantong sa isang malawakang opensiba ng [[Hukbong Sandatahan ng Pilipinas|hukbo]] laban sa MILF na magsisimula kinabukasan, naganap sa [[Pagalungan]], gayundin sa [[Maguindanao]], at sa ilang bahagi ng [[Cotabato]]. Hanggang [[Hunyo 28]], ang mga sagupaan ay nakapatay na ng 146 mula sa MILF at labindalawang tropa.<ref name="afp0628nst" /><ref>{{cite news |agency=[[Agence France-Presse]] |date=Hunyo 29, 1997 |title=Magpapatuloy ang opensiba sa kabila ng banta |url=https://books.google.com/books?id=4QEzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA11&article_id=4912,6042484 |newspaper=[[New Sunday Times]] (New Straits Times) |location=[[Kuala Lumpur]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=20 |via=[[Google Books]]}}</ref>
* [[Hunyo 22]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang ''Proklamasyon Blg. 1030'' na nagdedeklara sa [[Mamag]] isang espesyal na protektadong [[fauna]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 23]] – Nagpaputok ang militar ng [[babala]] sa isang barkong pangisda ng Tsina, na nakaangkla malapit sa isang isla na hawak ng mga Pilipino sa Spratlys.<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 26]]:
** Humigit-kumulang 110 aktibong tauhan ng tagapagpatupad ng batas ang inilagay ng komunidad ng Intelihensiya sa isang [[listahan ng mga hinahanap]] dahil sa umano'y papel sa mga aktibidad na [[pagkidnap]].<ref name="NHCP" />
** <!---Dalawang pampasaherong bus ang na-hijack ng humigit-kumulang 200 rebeldeng Moro, na kumuha rin ng humigit-kumulang animnapung commuter bilang mga hostage. Hinabol ng mga tropa ng [[Hukbong Katihan ng Pilipinas|Hukbong Katihan]] ang mga hostage-taker; sampung tao ang papatayin.<ref name="NHCP" />--->Animnapung pasahero ang dinukot ng 150 separatista ng MILF mula sa dalawang bus sa isang road block sa Maguindanao; 41 sa kanila ang nakatakas. Kalaunan ay tumakas ang mga rebelde patungong [[Kabacan, Cotabato]], kung saan naganap ang isang shootout, na nag-iwan ng pitong katao na patay.<ref name="ms0628">{{cite news |first=Jaime |last=Panesa |date=Hunyo 28, 1997 |title=60 pasahero ng bus ang dinakip ng mga Muslim rebs |url=https://books.google.com/books?id=q5MVAAAAIBAJ&dq=philippines+bus+hostage&pg=PA1&article_id=5588,2740235 |newspaper=[[Manila Standard]] |location= |publisher= |access-date=Hunyo 13, 2025 |pages=1, 4 |via=[[Google Books]]}}</ref><ref>{{cite news |agency=[[Associated Press]] |date=Hunyo 27, 1997 |title=Binaboy ng mga Rebelde |url=https://books.google.com/books?id=R8AzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA7&article_id=6914,7097047 |newspaper=[[Lodi News-Sentinel]] |location=[[Lodi, California]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=12 |via=[[Google Books]]}}</ref> Sa mga sibilyang bihag, dalawa ang napatay, habang sampu pa rin ang nakakulong hanggang kinabukasan.<ref name="afp0628nst" />
** Nasakop ng mga tropa ng gobyerno ang Camp Rajamuda, isang pangunahing base ng MILF, sa [[Pikit, Cotabato]].<ref name="ms0628" /><ref name="afp0628nst" />
* [[Hunyo 27]] – Isang detatsment ng hukbo sa Kabacan ang inatake ng 50 mandirigma ng MILF, 13 sa kanila ang papatayin sa isang labanan ng barilan.<ref name="afp0628nst">{{cite news |agency=[[Agence France-Presse]] |date=Hunyo 28, 1997 |title=Umakyat sa 158 ang bilang ng mga namatay sa mga sagupaan sa Pilipinas |url=https://books.google.com/books?id=4AEzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA64&article_id=6775,5642818 |newspaper=[[New Straits Times]] |location=[[Kuala Lumpur]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=17 |via=[[Google Books]]}}</ref>
===Hulyo===
* [[Hulyo 11]] – Nagsimulang maranasan ng Pilipinas ang epekto ng [[Krisis sa pananalapi sa Asya noong 1997|Krisis sa pananalapi sa Asya]]; ang [[Piso ng Pilipinas|peso]] ay bumaba ng 11.5% kung saan ang halaga ng peso-dollar ay naitala sa [[₱]]29.45. Ang karagdagang depreciation ay nagiging sanhi ng pagbaba ng [[Philippine Stock Exchange]] [[Talatuntunang Komposito ng PSE|talatuntang komposito]], at pangunahing nakakaapekto sa paglago ng ekonomiya ng bansa, kung saan ang taunang nominal na [[Gross domestic product|GDP]] per capita ay bumaba ng 12.5% mula sa nakaraang taon.<ref>—''[https://sgp.fas.org/crs/row/crs-asia2.htm "Ang krisis sa pananalapi sa Asya noong 1997-98"]'' [[Federation of American Scientists]] Proyekto sa Paglilihim ng Gobyerno. Pebrero 6, 1998.<br />—''[https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/crash/etc/cron.html "Timeline ng pagbagsak"]'' [[PBS]]. Hunyo 1999.<br />—''[https://internationalbanker.com/history-of-financial-crises/asian-financial-crisis-of-1997/ "Krisis sa pananalapi sa Asya noong 1997"]'' International Banker. Setyembre 29, 2021.<br />—''[https://corporatefinanceinstitute.com/resources/knowledge/finance/asian-financial-crisis/ "Krisis sa Pinansyal sa Asya"]'' [[Corporate Finance Institute]]. 2015.<br />—''[https://businessmirror.com.ph/2017/07/04/the-asian-financial-crisis-part-two-the-philippine-response/ "Ang krisis pinansyal ng Asya (Bahagi 2: Ang tugon ng Pilipinas)"]'' [[BusinessMirror]]. Hulyo 4, 2017.<br />Lahat ng nabanggit ay nakuha noong 02-19-2022.</ref><ref>''"#Journeyto30"'' ni Epi Fabonan III, ''[[Philstar.com]]'': (1997) [https://www.philstar.com/headlines/2016/01/02/1538658/journeyto30-pole-vault-crisis "A pole vault into crisis"] Enero 2, 2016. Nakuha noong Agosto 1, 2018.</ref> Ang krisis ay nakakaapekto sa maraming bansa sa [[Silangang Asya|Silangan]] at [[Timog-Silangang Asya]].
* [[Hulyo 16]] – Ang magkapatid na [[Kaso ng pagpatay kay Chiong|Marijoy at Jacqueline Chiong]] ay dinukot at pinatay sa [[Cebu City]], ang mga suspek ay kalaunan ay hinatulan ng kamatayan, na siya namang humantong sa pag-aalis ng parusang kamatayan noong 2006.
===Agosto===
* [[Agosto 2]] – Ang [[Kabankalan]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng Negros Occidental sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8297''.
* [[Agosto 15]]:
** Ang bangkang pandagat na ''F/B King Roger'', sakay ng 43 turistang [[Mga taga-Hongkong|mula sa Hong Kong]], ay tumaob at tumaob sa [[Manila]] [[Timog Daungan ng Maynila|Timog Daungan]] habang pabalik sa [[Klub ng Yate sa Maynila]] [[marina]] mula sa isang paglilibot sa [[Manila Bay]], na ikinamatay ng pito.<ref name="ad-sea97" />
** Ang pampasaherong bangkang ''M/V Kalibo Star'', na may rutang [[Cebu]]–[[Tacloban]], ay tumaob at lumubog sa [[Biliran]], na nag-iwan ng hindi bababa sa 12 patay at 13 nawawala.<ref name="ad-sea97">Mga aksidente sa dagat:
* {{cite news |last=Cortes |first=Claro |date=Agosto 16, 1997 |title=Dalawang Bangka ang Tumaob sa Maalong Dagat 16 Patay, 65 Nawawala Nang Maglibot ang Ferry, Bangka Lumubog sa Pilipinas |url=https://www.spokesman.com/stories/1997/aug/16/two-boats-capsize-in-rough-seas-16-dead-65/ |agency=[[Associated Press]] |via=[[The Spokesman-Review]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}
* {{cite news |date=Hunyo 23, 2008 |title=Mga malalaking aksidente sa karagatan sa Pilipinas |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/content/102803/major-marine-mishaps-in-the-philippines/story/ |work=[[GMA News Online]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}</ref>
* [[Agosto 19]] – Ang satellite ng komunikasyon na ''[[Agila-2]]'' ay inilunsad mula sa Tsina at nagsimula ng komersyal na serbisyo. Ito ang unang satellite ng bansa na hindi nakuha habang nasa orbit.
===Setyembre===
* [[Setyembre 4]] – Sabay-sabay na pagsabog ng granada sa mga terminal ng bus sa [[Maynila]] at [[Bulacan]] ay ikinamatay ng anim at ikinasugat ng 105, karamihan ay mga commuter.<ref>''[http://www.newsflash.org/199709/hl/hl000002.htm "Anim ang ikinamatay ng mga bomba sa Maynila, Bulacan"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 09-04-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref> Isang dating hindi kilalang grupong maka-gobyerno na ''Mga Sundalong Pilipino para sa Bansa'' ang umaangkin ng responsibilidad para sa mga pag-atakeng ito.<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite book |last=Ross |first=Christopher |date=Abril 1998 |title=Mga Huwaran ng Pandaigdigang Terorismo: 1997 |url=https://books.google.com/books?id=G67xPUNU-14C&dq=1997+mindanao+bus+hostage&pg=PA11 |location=[[Estados Unidos]] |publisher=[[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]]; DIANE Publishing |pages=11–12 |isbn=0-7881-7558-0 |access-date=Hulyo 13, 2024 |via=[[Google Books]]}}
* {{cite web |url=https://1997-2001.state.gov/global/terrorism/1997Report/asia.html |title=Mga Huwaran ng Pandaigdigang Terorismo: 1997 — Pangkalahatang-ideya ng Asya |date=Enero 20, 2001 |website=[[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]] — Archive |publisher=[[Pamahalaan ng Estados Unidos]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}</ref>{{Efn|Hindi tinukoy ang petsa sa mga sangguniang ito.|name=fn1}}
* [[Setyembre 21]] – Inilabas ang bagong pahayag ng pangulo na nag-udyok sa mga grupong kontra-charter change na pinamumunuan ng [[Simbahang Katoliko sa Pilipinas|Katoliko Simbahan]] at mga kaalyado ng dating Pangulong [[Cory Aquino]] upang paigtingin ang kanilang kampanya, na nagtapos sa isang rally ng indignation sa [[Rizal Park]] sa [[Maynila]], kasabay ng ika-25 anibersaryo ng pagdedeklara ng dating Pangulong [[Ferdinand Marcos|Ferdinand E. Marcos Sr.]] ng batas militar sa bansa.<ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* Setyembre 22 - Naganap ang [[Pagdiskaril ng tren sa Muntinlupa]], taon 1997, hindi bababa sa 7 ang utas at 220 mga sugatan.
* [[Setyembre 23]] – Nagkakaisang tinanggihan ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] en banc ang pagsisikap ng PIRMA, kung saan walong mahistrado ang nagsasabing walang batas na nagbibigay-daan at anim na iba pa ang nagsasabing may mali ang petisyon ng grupo.<ref>{{Banggitin ang balita |date=Mayo 21, 2013 |title=Ano ang Nauna: Mga Nakaraang Pagtatangka sa Pagbabago ng Saligang Batas |url=https://newsinfo.inquirer.net/412607/what-went-before-past-charter-change-attempts |access-date=Hunyo 22, 2024 |pages=INQUIRER.NET}}</ref>
* [[Setyembre 25]] – Isang sagupaan sa pagitan ng mga armadong kalalakihan ni Gob. [[Abdusakur Mahail Tan|Abdusakur Tan]] at [[Jolo, Sulu|Jolo]] Mayor Sout Tan ang naganap sa mga bayan ng [[Maimbung]] at [[Indanan]] sa [[Sulu]], na ikinamatay 17 tagasuporta mula sa magkabilang magkaribal.<ref>''[http://www.newsflash.org/199709/hl/hl000091.htm "17 ang namatay sa digmaan ng mga tribo dahil sa nawalang baka"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 09-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Setyembre 30]] – Naipasa ang Batas Laban sa Panggagahasa (''Batas Republika 8353'').<ref name="MSyr97">"Ulat sa Katapusan ng Taon ng Agenda ng Repormang Panlipunan" (12-31-1997) ''[[Manila Standard]]'', pp. 7–10. ([https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19971231&printsec=frontpage&hl=en Link]) Nakuha noong 02-18-2022.</ref>
===Oktubre===
* [[Oktubre 5]] – Isang trak ng kargamento ang bumangga sa isang mini-bus sa [[Tampilisan, Zamboanga del Norte]] na ikinamatay ng 25 katao, ayon sa ulat, sa itinuturing ng pulisya na pinakamalalang aksidente sa kalsada sa lugar ng [[Zamboanga Peninsula]].<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000119.htm "Aksidente ng bus at trak sa Zamboanga, 25 ang namatay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220315163900/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000119.htm |date=2022-03-15 }}'' PHNO. 10-05-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 6]] – Isinagawa ng [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]] ang pagbitay sa dalawang indibidwal, na "sinentensyahan ng kamatayan" para sa maraming kasong kriminal, sa [[Masiu, Lanao del Sur]], na sinasabing ginawa dahil sa bisa ng mga batas Islamiko, na nagdulot ng mga kritisismo sa publiko.<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000235.htm "Mga kaso ng pagpatay laban sa mga berdugo ng MILF"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173214/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000235.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 27]] – Nilagdaan ni Pangulong [[Fidel Ramos|Ramos]] ang isang batas (''RA 8368''), na nagpapawalang-bisa sa Batas Laban sa Pag-iiskwater (''Dekreto ng Pangulo 772''); Pag-dekriminalisa sa squatting ngunit pagpapanatili ng mga parusa laban sa mga propesyonal na squatter at mga sindikato ng squatting.<ref name="MSyr97" /><ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000232.htm "Pag-dekriminalisa sa squatting, nilagdaan ni Ramos ang batas"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173219/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000232.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-28-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 28]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang isang batas (''RA 8369'') na lumilikha ng mga espesyal na korte para sa mga kasong kinasasangkutan ng mga bata at relasyon ng pamilya.<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000233.htm "Nilagdaan ni Ramos ang batas ng mga korte ng pamilya"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173220/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000233.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 29]] – Pangulong Nilagdaan ni Ramos ang [[Batas sa mga Karapatan ng mga Katutubo ng 1997|Batas sa mga Karapatan ng mga Katutubo]] (''RA 8371''), isang batas na nagpoprotekta sa mga karapatan ng sektor ng mga katutubo sa kanilang mga lupang ninuno at lumilikha ng [[Pambansang Komisyon sa mga Katutubong Katutubo (Pilipinas)|Pambansang Komisyon sa mga Katutubong Katutubo]].<ref name="MSyr97" /><ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000237.htm "Nilagdaan ang Batas sa mga Katutubo"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173218/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000237.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-30-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
===Nobyembre===
* [[Nobyembre 5]] – Bumoto ang [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ng 9–2, upang ideklara ang isang batas (''RA 8180'') na nagtatapos sa kontrol ng gobyerno sa industriya ng langis bilang labag sa konstitusyon.<ref>''[http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000254.htm "Idineklarang labag sa konstitusyon ang batas sa deregulasyon ng langis"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173219/http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000254.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 11-06-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Nobyembre 12]] – Isang sagupaan sa pagitan ng mga rebeldeng MILF at mga armadong guwardiya ng isang plantasyon ng niyog sa [[Maguindanao]] ang nagtapos sa pagkamatay ni Amin Cusain, isang pinuno ng MILF, pitong rebelde at dalawang sibilyan.<ref>''[http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000273.htm "Pinuno ng MILF, 9 na iba pa ang namatay sa sagupaan sa Maguindanao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173214/http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000273.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 11-12-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>{{Efn|name=fn1}}
===Disyembre===
* [[Disyembre 22]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang pitong panukalang batas para sa repormang panlipunan, kabilang ang kompyuterisasyon ng proseso ng halalan sa [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas noong 1998|susunod na taon]] at mga kasunod na pangkalahatang halalan (''RA 8436'') at [[Kilusang awtonomiya ng Cordillera|awtonomiya]] para sa [[Rehiyong Administratibo ng Cordillera|mga Cordillera]].<ref>''[http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000365.htm "Pinirmahan ni FVR ang 7 batas sa repormang panlipunan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173221/http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000365.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 12-24-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref><ref>Maragay, Fel V. (12-23-1997). "'Basket ng Pasko' ng mga batas, kabilang ang kompyuterisasyon ng botohan, nilagdaan" ''[[Manila Standard]]'', pp. 1, 4. ([https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19971223&printsec=frontpage&hl=en Link]) Kinuha noong 02-18-2022.</ref>
* [[Disyembre 26]] – Ang malakas na ulan ay nagdulot ng pagguho ng mga tunel ng minahan ng ginto sa [[Bundok Diwata]], [[Monkayo]], na noon ay bahagi ng [[Davao del Norte]]; lima ang nailigtas; kinumpirma ng mga sumunod na ulat na 80 minero ang namatay.<ref>—''[http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000379.htm "Mga minero na nalibing sa bundok ng ginto sa Davao"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 12-31-1997. Nakuha noong 02-17-2022.
—''[http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000382.htm "Mga nakaligtas na natagpuan sa pagguho ng minahan sa Davao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250222224817/http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000382.htm |date=2025-02-22 }}'' PHNO. 01-01-1998. Nakuha noong 02-17-2022.<br/>
—''[http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000403.htm "80 kumpirmadong patay sa mga minahan sa Davao"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 01-12-1998. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
==Libangan at kultura==
* [[Pebrero 6]] – Ang kolumnista ng magasin sa libangan na si [[Cristy Fermin]] ay hinatulan ng hukuman ng [[libelo]], na isinampa noong 1995 ng aktres na si [[Annabelle Rama]], na inakusahan niya ng [[paglustay]], kasama ang kanyang asawang si [[Eddie Gutierrez (aktor)|Eddie Gutierrez]], sa [[Estados Unidos]]. Siya ay binigyan ng maximum na 1½-taong sentensya sa bilangguan.<ref>{{cite news |date=Pebrero 6, 1997 |title=Transcript — Reyna ng tsismis, hinatulan sa kasong libelo |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb06.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 22]] – Nanalo si [[Jaya (mang-aawit)|Jaya]] ng malaking gantimpala sa ika-2 Asian Song Festival na ginanap sa [[Hong Kong]], para sa kanyang pag-awit ng kantang "You Lift Me Up".<ref name="NHCP" />
==Palakasan==
* [[Pebrero 20]] – Tinalo ni [[Gerry Peñalosa]] ang defending champion na si [[Hiroshi Kawashima]] ng [[Hapon]] sa kanilang laban sa [[boksing]] sa [[Tokyo]], at napanalunan ang titulong [[Konseho ng Boksing Pandaigdig|KBP]] [[sobrang panggabi]] sa pamamagitan ng isang unanimous decision.<ref name="NHCP" /><ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 20, 1997 |title=Transcript — Si Peñalosa ang bagong Super-flyweight King ng WBC |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb20.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Uuwi ang bagong kampeon |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb21.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[May 17]] – Napanatili ni [[Luisito Espinosa]] ang titulo ng WBC [[featherweight]] matapos talunin ang [[Mehiko|Mehikano]] challenger [[Manuel Medina (boksingero)|Manuel Medina]] sa [[Rizal Park]] sa [[Manila]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 14]] – Tinalo ni Gerry Peñalosa ang kalaban na si Seung Koo-Lee ng [[Timog Korea]], at napanatili ang kanyang titulong WBC super flyweight.<ref name="NHCP" />
* [[Oktubre 11]]–[[Oktubre 19|19]] – Sumali ang Pilipinas sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 1997]].
* [[Nobyembre 22]]–[[Nobyembre 23|23]] – Ang Pilipinas ang magiging punong-abala ng [[Mga Kampeonato sa Judo sa Asya 1997]] na ginanap sa Maynila.
* [[Disyembre 14]] – Nanalo ang [[Alaska Milkmen]] laban sa [[Purefoods Carne Norte Beefies]], 4 na laro laban sa 1, upang mapanatili ang titulong [[1997 Governors' Cup ng Samahang Basketbol ng Pilipinas]].Purefoods Carne Norte Beefies
== Kapanganakan ==
===Enero===
* [[Enero 4]] - Anjo Pertierra, aktor, manlalaro ng volleyball, modelo at reporter
* [[Enero 12]] - [[Ken Suson (musikero)|Felip]], mang-aawit-songwriter, rapper, mananayaw, producer at mga miyembro ng ''[[SB19]]''
* [[Enero 20]]:
** [[Kim Last]], aktor at contestant ng That's My Bae
** Vien Iligan-Velasquez, vlogger
* [[Enero 23]] - Joshua de Leon, modelo at basketball player
* [[Enero 28]] - [[Arthur Nery]], mang-aawit at manunulat ng kanta
===Pebrero===
* [[Pebrero 3]] – Rhap Salazar, mang-aawit, manunulat ng kanta at aktor
* Pebrero 15 – [[Kit Thompson]], aktor
* [[Pebrero 19]] – Justine Baltazar, manlalaro ng basketbol
===Marso===
* [[Marso 3]] – Brent Valdez, aktor
* Marso 10:
** [[Julia Barretto]], aktres at mananayaw
** Migs Villasis, aktor at modelo
* [[Marso 13]] – [[Lou Yanong]], aktres at modelo
*[[Marso 15]] – [[Kenneth Paris]], BPO, Subject Matter Expert - Celo Business Solutions Inc.
* [[Marso 16]] - [[Roxie Smith]], artista, modelo, endorser, presenter ng kaganapan at telebisyon, at titleholder ng beauty pageant
* [[Marso 23]] – Rob Gomez, aktor
* Marso 26 – Samm Alvero, aktres
=== Abril ===
* [[Abril 3]] – [[RK Ilagan]], basketball player
* [[Abril 5]] – Allora Alcantara, aktres at YouTuber
* [[Abril 11]] – Ara Davao, aktres
* [[Abril 17]] – Mia Alfonso, awtor
===Mayo===
* Mayo 1 – [[Miles Ocampo]], aktres
* Mayo 6:
** [[Maymay Entrata]], modelo, mang-aawit, komposer, mananayaw at aktres
**[[Ranz Kyle]], [[YouTube]] personalidad at mananayaw
* Mayo 26 – Bryan Santos. manlalaro ng basketbol
===Hunyo===
* Hunyo 3 – Issa Pressman, aktres
* Hunyo 17
** [[Jameson Blake]], aktor, miyembro ng Hashtags
** Wilbert Ross, miyembro ng Hashtags
** Gifer Fernandez, vlogger at YouTuber
* [[Hunyo 21]] – Race Matias, aktor
* [[Hunyo 28]] – Joshua de Sequera, modelo ng beauty pageant
===Hulyo===
* [[Hulyo 2]] – [[Jackie Buntan]], [[Muay Thai]] kickboxer
* [[Hulyo 29]] – Mathew Custodio, manlalaro ng putbol
* Hulyo 31 – [[Barbie Forteza]], aktres at mananayaw
** [[EJ Laure]], manlalaro ng balibol
** Aya Fernandez, host, mang-aawit, mananayaw at artista
===Agosto===
* [[Agosto 5]] – [[Jeremiah Tiangco]], mang-aawit
* [[Agosto 16]] – Angela Beard, manlalaro ng putbol
===Setyembre===
* [[Setyembre 9]] – [[Ian Pangilinan]], aktor at mang-aawit
* [[Setyembre 14]] – [[Iñigo Pascual]], aktor at mang-aawit
* Setyembre 16 – Julian Marcus Trono, aktor
* Setyembre 19 – Kobe Paras, manlalaro ng basketbol
* Setyembre 22 – [[Maris Racal]], aktres, mang-aawit at mananayaw
* [[Setyembre 24]] – Juan Carlos Galano, aktor at modelo
===Oktubre===
* [[Oktubre 2]] – [[Liezel Lopez]], aktres
* Oktubre 4 – [[Michelle Vito]], aktres
* Oktubre 7:
** [[Joshua Garcia]], aktor
** [[J. Rey Soul]], mang-aawit
* [[Oktubre 10]] – Rufino Herrera, triathlete
* Oktubre 12 – Jimboy Martin, aktor, miyembro ng Hashtags
* [[Oktubre 14]] – [[Olivia McDaniel]], footballer
* [[Oktubre 16]] – [[Leila Alcasid]], mang-aawit-songwriter at aktres
* [[Oktubre 17]] – Sky Quizon, aktor at host
* Oktubre 20 – [[Manolo Pedrosa]], aktor
* [[Oktubre 22]] – [[Kiara Takahashi]], aktres
* Oktubre 27 – Paulo Angeles, aktor, miyembro ng Hashtags
===Nobyembre===
* [[Nobyembre 3]] – [[Renee Co]], abogado at politiko
* Nobyembre 4 – [[Bea Binene]], aktres at mananayaw
* [[Nobyembre 28]] – [[Claire Ruiz]], aktres
===Disyembre===
* [[Disyembre 1]] – Karl Gabriel, aktor
* Disyembre 4 – [[Ruru Madrid]], aktor
* [[Disyembre 6]] – Brent Manalo, aktor at modelo
* [[Disyembre 15]] – [[Celeste Cortesi]], aktres at may hawak ng titulo sa patimpalak ng kagandahan
* Disyembre 17:
** Jazz Ocampo, aktres
** Genesis Redido, atleta, aktor at modelo
* Disyembre 18 – Mikee Quintos, aktres at mang-aawit
* [[Disyembre 21]] - Mary Joy Apostol, aktres
==Kamatayan==
* [[Pebrero 4]] – [[Benjamin de Jesus]], [[Jolo, Sulu|Jolo]] na nakabase sa [[Romano Katoliko]] [[Mga Obispo sa Simbahang Katoliko|obispo]]<ref name="NHCP" /><ref name="d0204" />
* [[Pebrero 7]] – [[Jose Garcia Villa]], makata, manunulat at pintor (ipinanganak 1908)
* [[Abril 6]] – [[Max Alvarado]], aktor (ipinanganak 1929)
* [[Pebrero 14]] – Antonino Nepomuceno, retiradong obispo ng Romano Katoliko na nakabase sa [[Lungsod ng Kotabato]] (ipinanganak 1935) <ref name="NHCP" /><ref name="d0214"
* [[Abril 21]] – [[Diosdado Macapagal]], ika-9 na Pangulo ng Pilipinas (ipinanganak 1910)
* [[Hunyo 27]] – [[Cesar Alzona]], dating may-akda (b. [[1926]])
* [[Hulyo 2]] – [[Chiquito (aktor)|Chiquito]], [[aktor ng komedya]] (b. [[1928]])<ref name="NHCP" />
* [[Hulyo 7]] – [[Rolando Tinio]], makatang filipino, dramatista, aktor, sanaysay, at tagapagturo (b. [[1937]])
* [[Oktubre 7]] – [[Felicisimo Ampon]], manlalaro ng tennis (b. [[1920]])
* [[Oktubre 10]] – [[Dencio Padilla]], aktor at komedyante (ipinanganak 1928)
==Tingnan din==
*[[Krisis sa pananalapi ng Asya noong 1997]]
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
{{Taon sa Pilipinas}}
{{Taon sa Asya|1997}}
[[Kategorya:1997 sa Pilipinas]]
jij2dnts0v5dij2g0v9ojdensihf7wg
2220282
2220281
2026-08-13T09:04:45Z
~2026-43982-52
165113
/* Hulyo */
2220282
wikitext
text/x-wiki
Ang '''1997 sa Pilipinas''' ay ang mga detalye ng mga pangyayari sa tala na nangyari sa Pilipinas noong taong 1997.
== Mga Nanunungkulan ==
* '''[[President of the Philippines|Pangulo]]:''' [[Fidel V. Ramos]] ([[Lakas–CMD|Lakas]])
* '''[[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]:''' [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]])
* [[Senate of the Philippines|'''Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)''']]''':''' [[Ernesto Maceda]]
* '''[[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]:''' [[Jose de Venecia]]
* '''[[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]:''' [[Andres Narvasa]]
* '''[[Philippine Congress|Kongreso]]:''' [[Ika-10 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-10 na Kongreso]]
== Kaganapan ==
===Enero===
* [[Enero 3]] – Ang [[Kawanihan ng Imigrasyon (Pilipinas)|Kawanihan ng Imigrasyon]] ay nagpatibay ng isang patakaran laban sa [[Dayuhan|mga dayuhan]] na may [[Ilegal na imigrasyon|hindi awtorisadong pananatili sa bansa]], sa bisa ng ''Alien Social Integration Act''.<ref name="NHCP">{{cite book |date=2006 |title=Historical Calendar (1970–2000) |url= |location=[[Manila]] |publisher=[[National Historical Institute]] |page= |isbn=971-538-180-4}}</ref>
* [[Enero 7]] – Isang pagkilala mula sa Pangulo ang ibinigay kay Rhona Mahilum, na kilala sa pagsagip sa kanyang mga kapatid mula sa kanilang nasusunog na bahay sa [[Negros Occidental]].<ref name="NHCP" />
* [[Enero 15]] – Isang memorandum ng Ang kasunduang ito ay nilagdaan ng [[Kagawaran ng Kagalingan at Pagpapaunlad Panlipunan]] at ng [[Hapon]] na [[Organisasyong di-pampamahalaan]] [[Asian Women's Fund]], na naglalayong magbigay ng tulong sa mga dating [[mga babaeng pang-aliw]].<ref name="NHCP" />
* Enero 17 - Ang dating mambabatas na si [[Romeo Jalosjos]] na inakusahan ng pagpatay sa isang 11-taong-gulang na batang babae noong 1996, ay naaresto sa [[Bagac, Bataan]].<ref>{{cite web| url=http://www.gmanetwork.com/news/story/71726/news/the-conviction-of-romeo-jalosjos |title=The Conviction of Romeo Jalosjos| publisher=''[[GMA News]]''| date=December 6, 2007| accessdate=December 6, 2007}}</ref>
* [[Enero 27]]:
** Isang kasunduan sa tigil-putukan sa pagitan ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|ang pambansang pamahalaan]] at ng [[Moro Islamic Liberation Front]] (MILF) ang nilagdaan, na nagtapos sa mahigit isang linggong labanan sa [[Buldon, Maguindanao]].<ref>{{cite news |date=Enero 27, 1997 |title=Transcript — Sumang-ayon ang mga sundalo at MILF na itigil ang labanan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan27.html |work=[[The World Tonight (programa sa TV sa Pilipinas)|The World Tonight]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
** Isang pampasaherong bus, na tumatawid sa rutang [[Pilar, Sorsogon|Pilar]]–[[Maynila]], ang nahulog sa bangin sa [[Labo, Camarines Norte]], na ikinamatay ng labingsiyam na katao kabilang ang drayber.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Bus nahuhulog sa bangin, 19 patay |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpjan28.html |work=[[TV Patrol]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Mas maraming Tsino ang nasa panganib / Aksidente sa bus |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan28.html |work=[[The World Tonight (programa sa TV sa Pilipinas)|The World Tonight]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Enero 28]]–[[Enero 31|31]] – Ang [[Kagawaran ng Kapaligiran at Likas na Yaman]] [[Euthanasia|pumatay]] ng 596 na [[unggoy]] sa isang sakahan sa [[Calamba, Laguna]], sa pamamagitan ng [[nakamamatay na iniksyon]], upang maiwasan ang posibleng pagsiklab ng [[Ebola Reston]] virus na nauna nang pumatay sa pito.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Ang pangwakas na solusyon |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan28.html |work=The World Tonight; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Enero 31, 1997 |title=Transcript — Nakumpleto ng DENR ang pagpuksa sa 600 unggoy |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan31.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Enero 29]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang batas na nagpapalakas sa programa ng agham at teknolohiya ng bansa (''Republic Act No. 8248'').<ref name="NHCP" />
* [[Enero 31]] – Pinangunahan ni [[Unang Ginang ng Pilipinas|Unang Ginang]] [[Amelita Ramos]] ang paglulunsad ng [[bulk carrier]] ng bansa, ang ''Sea Amelita'', sa Tsuneishi shipyard sa [[Balamban, Cebu]].<ref name="NHCP" />
===Pebrero===
* [[Pebrero 3]] – Bumoto ang [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]], {{nobreak|11–4}}, upang ihinto ang pagbebenta ng 51 porsyento ng [[Manila Hotel]] sa kompanyang [[Malaysia]] na Renong Berhad, at inutusan ang may-ari nito, ang [[Government Service Insurance System]], na ibenta ito sa Manila Prince Hotel, binabanggit ang probisyon ng [[Konstitusyon ng Pilipinas|konstitusyon]] na "Pilipino muna" at ang hotel ay bahagi ng "[[pambansang patrimonya]]". Kalaunan ay maghahain ang Komite sa Pribatisasyon ng isang petisyon para sa muling pag-bid.<ref name="NHCP" /><ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 3, 1997 |title=Transcript — Itinataguyod ng Korte Suprema ang Patakaran na "Pilipino Muna"; inutusan ang GSIS na ibenta ang Manila Hotel sa isang lokal na kumpanya |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb03.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Muling pag-bid sa bentahan ng Manila Hotel |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb21.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 4]] – Pinatay ng tatlong armadong lalaki si Obispo [[Benjamin de Jesus]] sa harap ng [[Katedral ng Jolo]] sa [[Jolo, Sulu]], na siyang magiging unang pagpatay sa bansa sa isang [[Mga Obispo sa Simbahang Katoliko|obispong Romano Katoliko]].<ref name="NHCP" /><ref name="d0204">{{cite news |date=Pebrero 4, 1997 |title=Transcript — Obispo De Jesus ng Jolo pinaslang |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb04.html |work=TV Patrol; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 5]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang ''Batas Republika Blg. 8249'', na nag-aamyenda sa karta ng [[Sandiganbayan]].<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 8]] – Nagkabisa ang ''Batas Republika Blg. 8180'', ang batas [[Deregulasyon|pag-alis ng regulasyon]] sa industriya ng langis, na nagtatapos sa dalawampung taon ng kontrol ng gobyerno sa mga kumpanya ng langis at nag-aalis ng mga subsidyo. Noon pa mang [[Pebrero 5]], ilang [[Rally ng protesta|mga rally ng protesta]], na humihiling ng pagpapawalang-bisa sa nasabing batas, ang isinagawa na.<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite news |date=Pebrero 4, 1997 |title=Transcript — Deregulasyon sa langis |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb04.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 6, 1997 |title=Transcript — Handa na para sa ganap na Deregulasyon sa Langis sa Pebrero 8 |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb06.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 11, 1997 |title=Transcript — Inutusan ng Korte Suprema ang palasyo na bigyang-katwiran ang deregulasyon sa langis |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb11.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Pebrero 13]] – Isang [[Beechcraft Baron]] ang sumabog at bumagsak mula sa [[Naic]] at [[Cavite City]] sa [[Cavite]], habang papunta ito sa [[Maynila]] mula sa [[Mindoro]]. Ang lahat ng anim na indibidwal ay kumpirmado o ipinapalagay na patay na.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 17, 1997 |title=Transcript — 2 pang bangkay sa nag-crash na eroplano na natagpuan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb17.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 3, 1997 |title=Transcript — 2 bangkay ng mga biktima ng pagbagsak ang narekober |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb17.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 18, 1997 |title=Transcript — Isa pang bangkay sa pagbagsak ng eroplano, natagpuan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb18.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Bangkay ni Llamas natagpuan sa Tanza |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 14]] – Isang Beechcraft RPC 1919 ang bumagsak habang lumilipad sa [[Jolo Airport|isang paliparan]] sa [[Jolo, Sulu]], na ikinamatay ng retiradong auxiliary bishop na si Antonino Nepomuceno at {{nobreak|3–4}} iba pang mga indibidwal. Ang pagbagsak ng eroplano ay unang pinaniniwalaang sanhi ng pagbaril o pagkakamali ng piloto.<ref name="NHCP" /><ref name="d0214">Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 17, 1997 |title=Transcript — Binaril ni Bishop Antonio ang eroplano sa eroplano —AOPA |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb17.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 18, 1997 |title=Transcript — Pananabotahe sa kaso ni Bishop Nepomuceno isinasantabi |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb18.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Bangkay ni Llamas na natagpuan sa Tanza |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 18]] – Isang resolusyon ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] na nagpapatunay sa kanilang lubos na pagtutol sa [[Repormang Konstitusyonal sa Pilipinas|mga susog sa konstitusyon]] ang pinagtibay.<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 19]]:
** Ibinasura ng [[Korte ng Apelasyon ng Pilipinas|Korte ng Apelasyon]] ang isang petisyon ng isang grupong nakabase sa [[Rizal (lalawigan)|Rizal]] laban sa pribatisasyon ng [[Sistema ng Tubig at Alkantarilya ng Metropolitan]] (STAM), na binabanggit ang kawalan ng merito; pinaninindigan ang isang desisyon ng [[Manila]] [[Hukuman ng Paglilitis sa Rehiyon]]. Ibibigay ang STAM sa mga nanalong bidder makalipas ang dalawang araw.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Pagsasa-pribado ng MWSS, tuloy na |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Nagpapatuloy ang pribatisasyon ng MWSS habang inalis ang TRO |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb19.html |work=The World Tonight; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Ibinigay na ang MWSS sa mga nanalong bidder; Ipinagpaliban ng CA ang TRO |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb21.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
** Iniutos ng Sandiganbayan ang 90-araw na suspensyon kay senador [[Miriam Defensor-Santiago]] kaugnay ng mga kasong [[Graft (politika)|graft]] na isinampa noong 1995 habang siya ang pinuno ng [[Kawanihan ng Imigrasyon (Pilipinas)|Kawanihan ng Imigrasyon at Deportasyon]].<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Santiago, 90 araw na suspendido sa Senado |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Pinatawan si Santiago ng 90-araw na suspensyon dahil sa katiwalian |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb19.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Pebrero 21]] – Isang resolusyon sa [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan]] na nagbibigay ng amnestiya sa mga miyembro ng ''[[Repormahin ang Kilusan ng Sandatahang Lakas|Repormahin ang Kilusan ng Sandatahang Lakas – Mga Sundalo ng Sambayanang Pilipino – Unyon ng mga Batang Opisyal]]'' (RAM–SFP–YOU), kasabay ng ''Proclamation No. 723'', ay inaprubahan.<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 22]] – Si Joel Arnan, pinuno ng grupong ''[[Kuratong Baleleng|Kuratong Solido]]'', at dalawang kapwa bilanggo, ay nakatakas mula sa isang kulungan ng munisipyo sa [[San Pedro, Laguna]], habang nagkakaroon ng noise barrage at kahit na binabantayan ng piling puwersa mula sa [[Distrito ng Pulisya ng Maynila|Kumand ng Distrito ng Pulisya sa Kanluran]].<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite news |date=Pebrero 24, 1997 |title=Transcript — Hepe ng Pulisya ng San Pedro, sinibak sa pagtakas ng lider ng Solido gang |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb24.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 24, 1997 |title=Transcript — Lider ng Solido gang, pumuga |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb24.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 23]] – Sa isang pribadong pagpupulong sa tirahan ni Christopher Carrion sa [[Ayala Alabang| Ayala Alabang Village]], sa [[Muntinlupa]], ipinaalam ni [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] [[Fidel V. Ramos|Fidel Ramos]] sa dating Pangulong [[Corazon Aquino]] na hindi niya maaaring ihinto ang kampanya sa [[Reporma sa Konstitusyon sa Pilipinas]], na binabanggit ito bilang isang paglabag sa kalayaan sa pagpapahayag. Binigyang-diin ni [[Fidel V. Ramos|Ramos]] ang kanyang pangakong itaguyod ang Konstitusyon at itinanggi ang paglahok sa inisyatiba.<ref name="ConstitutioanlReform1997">{{Banggitin ang balita |last=Samonte |first=Severino |title=Paano nagsimula ang unang panukala sa Pagbabago ng Saligang Batas noong 1997? |petsa=Disyembre 29, 2023 |url=https://www.pna.gov.ph/opinion/pieces/810-how-the-first-charter-change-proposal-started-in-1997 |access-date=Hunyo 22, 2024 |work=Philippine News Agency}}</ref>
===Marso===
* [[Marso 1]] – [[Pangulo ng Timog Aprika|Pangulo ng Timog Aprika]] [[Nelson Mandela]], simula sa kanyang tatlong-araw na [[pagbisitang pang-estado]], ay dumating sa bansa.<ref name="NHCP" />
* [[Marso 17]] – [[Tulay ni Narciso Ramos|Ang pinakamahabang tulay]] sa [[Pangasinan]], na nagdurugtong sa mga munisipalidad ng [[Santa Maria, Pangasinan|Santa Maria]] at [[Asingan]], ay pinasinayaan.<ref name="NHCP" />
* [[Marso 19]] – Ibinigay ni Pangulong Ramos ang [[Karapatan ng asylum|pansamantalang asylum]] kay [[Hwang Jang-yop]], ang nangungunang ideologo mula sa [[Hilagang Korea]].<ref name="NHCP" />
* [[Marso 26]] – Ang [[Las Piñas]] ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa [[Metro Manila]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8251''.
===Abril===
* [[Abril 8]] – Naglabas ang Korte Suprema ng [[Injunction|pansamantalang utos ng pagpigil]] mula sa [[Listahan ng mga patakaran ng pambansang kard ng pagkakakilanlan ayon sa bansa|implementasyon ng gobyerno]] ng sistemang [[pambansang pagkakakilanlan|pambansang pagkakakilanlan]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 9]] – Iniutos ni Pangulong Ramos ang pagpapalaya ng {{nobreak|[[Philippine peso|₱]]595 milyon}}, na inilaan para sa bahagyang pagbabayad para sa pagsasaayos ng pensiyon ng mga beterano ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 16]] – Bilang bahagi ng kampanya ng gobyerno upang maiwasan ang [[polio]] sa bansa, limang milyong bata ang nabigyan ng libreng bakuna laban sa polio.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 20]] – Ang pangunahing kampo ng MILF sa [[Sirawai, Zamboanga del Norte]], ay nasakop ng mga puwersa ng gobyerno, at pitong rebelde ang napatay.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 21]] – Kinumpirma ng [[Malacañang]] ang pagwawakas ng gobyerno sa pagtutol nito sa [[paghingi ng asylum|pag-aaplay para sa asylum]] ng pinuno ng [[Partido Komunista ng Pilipinas|komunista]] na si [[Jose Maria Sison]], na noon ay ipinatapon sa [[Netherlands]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 24]] – Pinagtitibay ng [[Pinuno ng Kawani ng Sandatahang Lakas ng Pilipinas|Ang pamunuan]] ng [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]] ang pagbabawal sa mga [[homoseksuwal]] sa militar.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 27]] – Kinumpirma ng MILF na limang libong rebeldeng [[Moro National Liberation Front]] ang lumihis sa kanilang panig, na binabanggit ang umano'y mabagal na pagpapatupad ng mga programang pangkabuhayan ng gobyerno.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 29]]–[[Abril 30|30]] – Nagpadala ang militar ng mga karagdagang sundalong pandagat sa [[Kapuluan ng Kalayaan]] na pinagtatalunan kasunod ng mga ulat na tatlong armadong barkong pandigma ng [[Hukbong Dagat ng Tsina]] ang ipinadala roon. Nagpadala ng mga jet fighter kinabukasan upang dagdagan ang pangkat, kasabay ng protesta ng [[Maynila]] na humihingi ng paliwanag mula sa [[Beijing]]. Noong [[Mayo 3]], iginiit ni [[Tsina]] ang soberanya nito sa lugar, at iginiit ang mga legal na karapatan na ipadala ang kanilang mga barko.<ref name="NHCP" />
===Mayo===
* [[Mayo 2]] – Pinagtitibay ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang bisa ng pagiging miyembro ng [[mga estadong miyembro ng Organisasyon ng Pandaigdigang Kalakalan|bansa]] sa [[World Trade Organization]].<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 9]] – Inaprubahan ng [[World Bank]] ang mga bagong pautang, na nagkakahalaga ng humigit-kumulang {{nobreak|[[United States dollar|$]]1 bilyon}}, sa bansa, na sasakupin ang mga programa sa pagpapagaan ng kahirapan, imprastraktura, at likas na yaman, sa susunod na tatlong taon.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 11]] – Ang mga tauhan ng militar na nasa tungkulin sa halalan ay inatake sa [[Lantawan, Basilan]] ng tatlumpung miyembro ng [[Abu Sayyaf]], kung saan pito sa huli ang napatay sa labanan.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 20]] – Tinanggihan ng Pilipinas ang iminungkahing eksplorasyon kasama ang Tsina sa [[hindi pagkakaunawaan sa Dagat Timog Tsina|ang pinagtatalunang]] [[Scarborough Shoal]]. Pagkalipas ng walong araw, sinang-ayunan ni Pangulong Ramos ang kasunduan sa magkasanib na pagpapaunlad ng mga bansa sa lugar.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 21]] – Dinakip ng [[Philippine Coast Guard]] ang dalawampu't isang mangingisda na [[Han Chinese|Chinese]] sa Scarborough Shoal. Noong [[Mayo 30]], inireklamo ni [[Taiwan]], na nagsasabing ang lugar ay bahagi ng kanilang soberanong teritoryo, ang nasabing pag-aresto. Noong [[Mayo 26]], nagpulong ang mga opisyal ng ministeryong panlabas ng Pilipinas at Tsina sa [[Beijing]], sa pagtatangkang bawasan ang tensyon na dulot ng magkasalungat na mga pag-aangkin sa lugar.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 28]] – Ang paglulunsad ng unang proyekto ng [[electronic library]] ng bansa sa Manila Hotel ay pinangunahan ng [[Komisyon sa Mas Mataas na Edukasyon (Pilipinas)|Komisyon sa Mas Mataas na Edukasyon]] at [[Kagawaran ng Edukasyon, Kultura at Isports]].<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 31]] – Ibinasura ng Sandiganbayan ang mga kasong katiwalian laban sa dating Unang Ginang [[Imelda Marcos]] sa mga paratang ng pagtanggap ng suhol habang siya ang ministro ng [[Mga kagawaran ng ehekutibo ng Pilipinas|mga pamayanang pantao]], na binabanggit ang kakulangan ng ebidensya.<ref name="NHCP" />
===Hunyo===
* [[Hunyo 4]] – Nagbitiw si Pangalawang Pangulong Estrada bilang tagapangulo ng Presidential Anti-Crime Commission, na iniulat na upang ihanda ang [[Halalan sa pagkapangulo ng Pilipinas noong 1998|para sa kanyang pagtakbo sa pagkapangulo]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 10]] – Ibinasura nang may pinal na batayan ng Korte Suprema ang [[mosyon para sa muling pagsasaalang-alang]] na isinumite ng mga tagapagtaguyod ng PIRMA at tagapayo ng gobyerno para sa [[Repormang Konstitusyonal sa Pilipinas|repormang konstitusyonal]], na pinaninindigan ang naunang desisyon nito na pumipigil sa mga naturang pagtatangka.<ref name="NHCP" /><ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* [[Hunyo 14]] – Ipinahayag ni [[Fidel V. Ramos|FVR]] na pinahintulutan niya ang Legislative-Executive Development Advisory Council (LEDAC), na pabilisin ang isang panukalang batas sa inisyatiba ng mga tao batay sa mga dahilan na ibinigay ng Korte Suprema sa pagtanggi sa petisyon.<ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* [[Hunyo 16]] – Apatnapu't tatlong surveyor mula sa isang kompanya ng langis na pinapatakbo ng estado ang dinakip ng mga pinaghihinalaang gerilya ng MILF sa [[Sultan sa Barongis, Maguindanao]], ngunit kalaunan ay pinalaya.<ref name="ms0628" /> Ito ay humantong sa isang malawakang opensiba ng [[Hukbong Sandatahan ng Pilipinas|hukbo]] laban sa MILF na magsisimula kinabukasan, naganap sa [[Pagalungan]], gayundin sa [[Maguindanao]], at sa ilang bahagi ng [[Cotabato]]. Hanggang [[Hunyo 28]], ang mga sagupaan ay nakapatay na ng 146 mula sa MILF at labindalawang tropa.<ref name="afp0628nst" /><ref>{{cite news |agency=[[Agence France-Presse]] |date=Hunyo 29, 1997 |title=Magpapatuloy ang opensiba sa kabila ng banta |url=https://books.google.com/books?id=4QEzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA11&article_id=4912,6042484 |newspaper=[[New Sunday Times]] (New Straits Times) |location=[[Kuala Lumpur]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=20 |via=[[Google Books]]}}</ref>
* [[Hunyo 22]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang ''Proklamasyon Blg. 1030'' na nagdedeklara sa [[Mamag]] isang espesyal na protektadong [[fauna]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 23]] – Nagpaputok ang militar ng [[babala]] sa isang barkong pangisda ng Tsina, na nakaangkla malapit sa isang isla na hawak ng mga Pilipino sa Spratlys.<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 26]]:
** Humigit-kumulang 110 aktibong tauhan ng tagapagpatupad ng batas ang inilagay ng komunidad ng Intelihensiya sa isang [[listahan ng mga hinahanap]] dahil sa umano'y papel sa mga aktibidad na [[pagkidnap]].<ref name="NHCP" />
** <!---Dalawang pampasaherong bus ang na-hijack ng humigit-kumulang 200 rebeldeng Moro, na kumuha rin ng humigit-kumulang animnapung commuter bilang mga hostage. Hinabol ng mga tropa ng [[Hukbong Katihan ng Pilipinas|Hukbong Katihan]] ang mga hostage-taker; sampung tao ang papatayin.<ref name="NHCP" />--->Animnapung pasahero ang dinukot ng 150 separatista ng MILF mula sa dalawang bus sa isang road block sa Maguindanao; 41 sa kanila ang nakatakas. Kalaunan ay tumakas ang mga rebelde patungong [[Kabacan, Cotabato]], kung saan naganap ang isang shootout, na nag-iwan ng pitong katao na patay.<ref name="ms0628">{{cite news |first=Jaime |last=Panesa |date=Hunyo 28, 1997 |title=60 pasahero ng bus ang dinakip ng mga Muslim rebs |url=https://books.google.com/books?id=q5MVAAAAIBAJ&dq=philippines+bus+hostage&pg=PA1&article_id=5588,2740235 |newspaper=[[Manila Standard]] |location= |publisher= |access-date=Hunyo 13, 2025 |pages=1, 4 |via=[[Google Books]]}}</ref><ref>{{cite news |agency=[[Associated Press]] |date=Hunyo 27, 1997 |title=Binaboy ng mga Rebelde |url=https://books.google.com/books?id=R8AzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA7&article_id=6914,7097047 |newspaper=[[Lodi News-Sentinel]] |location=[[Lodi, California]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=12 |via=[[Google Books]]}}</ref> Sa mga sibilyang bihag, dalawa ang napatay, habang sampu pa rin ang nakakulong hanggang kinabukasan.<ref name="afp0628nst" />
** Nasakop ng mga tropa ng gobyerno ang Camp Rajamuda, isang pangunahing base ng MILF, sa [[Pikit, Cotabato]].<ref name="ms0628" /><ref name="afp0628nst" />
* [[Hunyo 27]] – Isang detatsment ng hukbo sa Kabacan ang inatake ng 50 mandirigma ng MILF, 13 sa kanila ang papatayin sa isang labanan ng barilan.<ref name="afp0628nst">{{cite news |agency=[[Agence France-Presse]] |date=Hunyo 28, 1997 |title=Umakyat sa 158 ang bilang ng mga namatay sa mga sagupaan sa Pilipinas |url=https://books.google.com/books?id=4AEzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA64&article_id=6775,5642818 |newspaper=[[New Straits Times]] |location=[[Kuala Lumpur]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=17 |via=[[Google Books]]}}</ref>
===Hulyo===
* [[Hulyo 11]] – Nagsimulang maranasan ng Pilipinas ang epekto ng [[Krisis sa pananalapi ng Asya noong 1997|Krisis sa pananalapi sa Asya]]; ang [[Piso ng Pilipinas|peso]] ay bumaba ng 11.5% kung saan ang halaga ng peso-dollar ay naitala sa [[₱]]29.45. Ang karagdagang depreciation ay nagiging sanhi ng pagbaba ng [[Philippine Stock Exchange]] [[Talatuntunang Komposito ng PSE|talatuntang komposito]], at pangunahing nakakaapekto sa paglago ng ekonomiya ng bansa, kung saan ang taunang nominal na [[Gross domestic product|GDP]] per capita ay bumaba ng 12.5% mula sa nakaraang taon.<ref>—''[https://sgp.fas.org/crs/row/crs-asia2.htm "Ang krisis sa pananalapi sa Asya noong 1997-98"]'' [[Federation of American Scientists]] Proyekto sa Paglilihim ng Gobyerno. Pebrero 6, 1998.<br />—''[https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/crash/etc/cron.html "Timeline ng pagbagsak"]'' [[PBS]]. Hunyo 1999.<br />—''[https://internationalbanker.com/history-of-financial-crises/asian-financial-crisis-of-1997/ "Krisis sa pananalapi sa Asya noong 1997"]'' International Banker. Setyembre 29, 2021.<br />—''[https://corporatefinanceinstitute.com/resources/knowledge/finance/asian-financial-crisis/ "Krisis sa Pinansyal sa Asya"]'' [[Corporate Finance Institute]]. 2015.<br />—''[https://businessmirror.com.ph/2017/07/04/the-asian-financial-crisis-part-two-the-philippine-response/ "Ang krisis pinansyal ng Asya (Bahagi 2: Ang tugon ng Pilipinas)"]'' [[BusinessMirror]]. Hulyo 4, 2017.<br />Lahat ng nabanggit ay nakuha noong 02-19-2022.</ref><ref>''"#Journeyto30"'' ni Epi Fabonan III, ''[[Philstar.com]]'': (1997) [https://www.philstar.com/headlines/2016/01/02/1538658/journeyto30-pole-vault-crisis "A pole vault into crisis"] Enero 2, 2016. Nakuha noong Agosto 1, 2018.</ref> Ang krisis ay nakakaapekto sa maraming bansa sa [[Silangang Asya|Silangan]] at [[Timog-Silangang Asya]].
* [[Hulyo 16]] – Ang magkapatid na [[Kaso ng pagpatay kay Chiong|Marijoy at Jacqueline Chiong]] ay dinukot at pinatay sa [[Cebu City]], ang mga suspek ay kalaunan ay hinatulan ng kamatayan, na siya namang humantong sa pag-aalis ng parusang kamatayan noong 2006.
===Agosto===
* [[Agosto 2]] – Ang [[Kabankalan]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng Negros Occidental sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8297''.
* [[Agosto 15]]:
** Ang bangkang pandagat na ''F/B King Roger'', sakay ng 43 turistang [[Mga taga-Hongkong|mula sa Hong Kong]], ay tumaob at tumaob sa [[Manila]] [[Timog Daungan ng Maynila|Timog Daungan]] habang pabalik sa [[Klub ng Yate sa Maynila]] [[marina]] mula sa isang paglilibot sa [[Manila Bay]], na ikinamatay ng pito.<ref name="ad-sea97" />
** Ang pampasaherong bangkang ''M/V Kalibo Star'', na may rutang [[Cebu]]–[[Tacloban]], ay tumaob at lumubog sa [[Biliran]], na nag-iwan ng hindi bababa sa 12 patay at 13 nawawala.<ref name="ad-sea97">Mga aksidente sa dagat:
* {{cite news |last=Cortes |first=Claro |date=Agosto 16, 1997 |title=Dalawang Bangka ang Tumaob sa Maalong Dagat 16 Patay, 65 Nawawala Nang Maglibot ang Ferry, Bangka Lumubog sa Pilipinas |url=https://www.spokesman.com/stories/1997/aug/16/two-boats-capsize-in-rough-seas-16-dead-65/ |agency=[[Associated Press]] |via=[[The Spokesman-Review]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}
* {{cite news |date=Hunyo 23, 2008 |title=Mga malalaking aksidente sa karagatan sa Pilipinas |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/content/102803/major-marine-mishaps-in-the-philippines/story/ |work=[[GMA News Online]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}</ref>
* [[Agosto 19]] – Ang satellite ng komunikasyon na ''[[Agila-2]]'' ay inilunsad mula sa Tsina at nagsimula ng komersyal na serbisyo. Ito ang unang satellite ng bansa na hindi nakuha habang nasa orbit.
===Setyembre===
* [[Setyembre 4]] – Sabay-sabay na pagsabog ng granada sa mga terminal ng bus sa [[Maynila]] at [[Bulacan]] ay ikinamatay ng anim at ikinasugat ng 105, karamihan ay mga commuter.<ref>''[http://www.newsflash.org/199709/hl/hl000002.htm "Anim ang ikinamatay ng mga bomba sa Maynila, Bulacan"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 09-04-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref> Isang dating hindi kilalang grupong maka-gobyerno na ''Mga Sundalong Pilipino para sa Bansa'' ang umaangkin ng responsibilidad para sa mga pag-atakeng ito.<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite book |last=Ross |first=Christopher |date=Abril 1998 |title=Mga Huwaran ng Pandaigdigang Terorismo: 1997 |url=https://books.google.com/books?id=G67xPUNU-14C&dq=1997+mindanao+bus+hostage&pg=PA11 |location=[[Estados Unidos]] |publisher=[[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]]; DIANE Publishing |pages=11–12 |isbn=0-7881-7558-0 |access-date=Hulyo 13, 2024 |via=[[Google Books]]}}
* {{cite web |url=https://1997-2001.state.gov/global/terrorism/1997Report/asia.html |title=Mga Huwaran ng Pandaigdigang Terorismo: 1997 — Pangkalahatang-ideya ng Asya |date=Enero 20, 2001 |website=[[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]] — Archive |publisher=[[Pamahalaan ng Estados Unidos]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}</ref>{{Efn|Hindi tinukoy ang petsa sa mga sangguniang ito.|name=fn1}}
* [[Setyembre 21]] – Inilabas ang bagong pahayag ng pangulo na nag-udyok sa mga grupong kontra-charter change na pinamumunuan ng [[Simbahang Katoliko sa Pilipinas|Katoliko Simbahan]] at mga kaalyado ng dating Pangulong [[Cory Aquino]] upang paigtingin ang kanilang kampanya, na nagtapos sa isang rally ng indignation sa [[Rizal Park]] sa [[Maynila]], kasabay ng ika-25 anibersaryo ng pagdedeklara ng dating Pangulong [[Ferdinand Marcos|Ferdinand E. Marcos Sr.]] ng batas militar sa bansa.<ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* Setyembre 22 - Naganap ang [[Pagdiskaril ng tren sa Muntinlupa]], taon 1997, hindi bababa sa 7 ang utas at 220 mga sugatan.
* [[Setyembre 23]] – Nagkakaisang tinanggihan ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] en banc ang pagsisikap ng PIRMA, kung saan walong mahistrado ang nagsasabing walang batas na nagbibigay-daan at anim na iba pa ang nagsasabing may mali ang petisyon ng grupo.<ref>{{Banggitin ang balita |date=Mayo 21, 2013 |title=Ano ang Nauna: Mga Nakaraang Pagtatangka sa Pagbabago ng Saligang Batas |url=https://newsinfo.inquirer.net/412607/what-went-before-past-charter-change-attempts |access-date=Hunyo 22, 2024 |pages=INQUIRER.NET}}</ref>
* [[Setyembre 25]] – Isang sagupaan sa pagitan ng mga armadong kalalakihan ni Gob. [[Abdusakur Mahail Tan|Abdusakur Tan]] at [[Jolo, Sulu|Jolo]] Mayor Sout Tan ang naganap sa mga bayan ng [[Maimbung]] at [[Indanan]] sa [[Sulu]], na ikinamatay 17 tagasuporta mula sa magkabilang magkaribal.<ref>''[http://www.newsflash.org/199709/hl/hl000091.htm "17 ang namatay sa digmaan ng mga tribo dahil sa nawalang baka"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 09-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Setyembre 30]] – Naipasa ang Batas Laban sa Panggagahasa (''Batas Republika 8353'').<ref name="MSyr97">"Ulat sa Katapusan ng Taon ng Agenda ng Repormang Panlipunan" (12-31-1997) ''[[Manila Standard]]'', pp. 7–10. ([https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19971231&printsec=frontpage&hl=en Link]) Nakuha noong 02-18-2022.</ref>
===Oktubre===
* [[Oktubre 5]] – Isang trak ng kargamento ang bumangga sa isang mini-bus sa [[Tampilisan, Zamboanga del Norte]] na ikinamatay ng 25 katao, ayon sa ulat, sa itinuturing ng pulisya na pinakamalalang aksidente sa kalsada sa lugar ng [[Zamboanga Peninsula]].<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000119.htm "Aksidente ng bus at trak sa Zamboanga, 25 ang namatay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220315163900/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000119.htm |date=2022-03-15 }}'' PHNO. 10-05-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 6]] – Isinagawa ng [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]] ang pagbitay sa dalawang indibidwal, na "sinentensyahan ng kamatayan" para sa maraming kasong kriminal, sa [[Masiu, Lanao del Sur]], na sinasabing ginawa dahil sa bisa ng mga batas Islamiko, na nagdulot ng mga kritisismo sa publiko.<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000235.htm "Mga kaso ng pagpatay laban sa mga berdugo ng MILF"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173214/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000235.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 27]] – Nilagdaan ni Pangulong [[Fidel Ramos|Ramos]] ang isang batas (''RA 8368''), na nagpapawalang-bisa sa Batas Laban sa Pag-iiskwater (''Dekreto ng Pangulo 772''); Pag-dekriminalisa sa squatting ngunit pagpapanatili ng mga parusa laban sa mga propesyonal na squatter at mga sindikato ng squatting.<ref name="MSyr97" /><ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000232.htm "Pag-dekriminalisa sa squatting, nilagdaan ni Ramos ang batas"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173219/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000232.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-28-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 28]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang isang batas (''RA 8369'') na lumilikha ng mga espesyal na korte para sa mga kasong kinasasangkutan ng mga bata at relasyon ng pamilya.<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000233.htm "Nilagdaan ni Ramos ang batas ng mga korte ng pamilya"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173220/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000233.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 29]] – Pangulong Nilagdaan ni Ramos ang [[Batas sa mga Karapatan ng mga Katutubo ng 1997|Batas sa mga Karapatan ng mga Katutubo]] (''RA 8371''), isang batas na nagpoprotekta sa mga karapatan ng sektor ng mga katutubo sa kanilang mga lupang ninuno at lumilikha ng [[Pambansang Komisyon sa mga Katutubong Katutubo (Pilipinas)|Pambansang Komisyon sa mga Katutubong Katutubo]].<ref name="MSyr97" /><ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000237.htm "Nilagdaan ang Batas sa mga Katutubo"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173218/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000237.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-30-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
===Nobyembre===
* [[Nobyembre 5]] – Bumoto ang [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ng 9–2, upang ideklara ang isang batas (''RA 8180'') na nagtatapos sa kontrol ng gobyerno sa industriya ng langis bilang labag sa konstitusyon.<ref>''[http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000254.htm "Idineklarang labag sa konstitusyon ang batas sa deregulasyon ng langis"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173219/http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000254.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 11-06-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Nobyembre 12]] – Isang sagupaan sa pagitan ng mga rebeldeng MILF at mga armadong guwardiya ng isang plantasyon ng niyog sa [[Maguindanao]] ang nagtapos sa pagkamatay ni Amin Cusain, isang pinuno ng MILF, pitong rebelde at dalawang sibilyan.<ref>''[http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000273.htm "Pinuno ng MILF, 9 na iba pa ang namatay sa sagupaan sa Maguindanao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173214/http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000273.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 11-12-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>{{Efn|name=fn1}}
===Disyembre===
* [[Disyembre 22]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang pitong panukalang batas para sa repormang panlipunan, kabilang ang kompyuterisasyon ng proseso ng halalan sa [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas noong 1998|susunod na taon]] at mga kasunod na pangkalahatang halalan (''RA 8436'') at [[Kilusang awtonomiya ng Cordillera|awtonomiya]] para sa [[Rehiyong Administratibo ng Cordillera|mga Cordillera]].<ref>''[http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000365.htm "Pinirmahan ni FVR ang 7 batas sa repormang panlipunan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173221/http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000365.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 12-24-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref><ref>Maragay, Fel V. (12-23-1997). "'Basket ng Pasko' ng mga batas, kabilang ang kompyuterisasyon ng botohan, nilagdaan" ''[[Manila Standard]]'', pp. 1, 4. ([https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19971223&printsec=frontpage&hl=en Link]) Kinuha noong 02-18-2022.</ref>
* [[Disyembre 26]] – Ang malakas na ulan ay nagdulot ng pagguho ng mga tunel ng minahan ng ginto sa [[Bundok Diwata]], [[Monkayo]], na noon ay bahagi ng [[Davao del Norte]]; lima ang nailigtas; kinumpirma ng mga sumunod na ulat na 80 minero ang namatay.<ref>—''[http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000379.htm "Mga minero na nalibing sa bundok ng ginto sa Davao"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 12-31-1997. Nakuha noong 02-17-2022.
—''[http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000382.htm "Mga nakaligtas na natagpuan sa pagguho ng minahan sa Davao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250222224817/http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000382.htm |date=2025-02-22 }}'' PHNO. 01-01-1998. Nakuha noong 02-17-2022.<br/>
—''[http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000403.htm "80 kumpirmadong patay sa mga minahan sa Davao"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 01-12-1998. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
==Libangan at kultura==
* [[Pebrero 6]] – Ang kolumnista ng magasin sa libangan na si [[Cristy Fermin]] ay hinatulan ng hukuman ng [[libelo]], na isinampa noong 1995 ng aktres na si [[Annabelle Rama]], na inakusahan niya ng [[paglustay]], kasama ang kanyang asawang si [[Eddie Gutierrez (aktor)|Eddie Gutierrez]], sa [[Estados Unidos]]. Siya ay binigyan ng maximum na 1½-taong sentensya sa bilangguan.<ref>{{cite news |date=Pebrero 6, 1997 |title=Transcript — Reyna ng tsismis, hinatulan sa kasong libelo |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb06.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 22]] – Nanalo si [[Jaya (mang-aawit)|Jaya]] ng malaking gantimpala sa ika-2 Asian Song Festival na ginanap sa [[Hong Kong]], para sa kanyang pag-awit ng kantang "You Lift Me Up".<ref name="NHCP" />
==Palakasan==
* [[Pebrero 20]] – Tinalo ni [[Gerry Peñalosa]] ang defending champion na si [[Hiroshi Kawashima]] ng [[Hapon]] sa kanilang laban sa [[boksing]] sa [[Tokyo]], at napanalunan ang titulong [[Konseho ng Boksing Pandaigdig|KBP]] [[sobrang panggabi]] sa pamamagitan ng isang unanimous decision.<ref name="NHCP" /><ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 20, 1997 |title=Transcript — Si Peñalosa ang bagong Super-flyweight King ng WBC |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb20.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Uuwi ang bagong kampeon |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb21.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[May 17]] – Napanatili ni [[Luisito Espinosa]] ang titulo ng WBC [[featherweight]] matapos talunin ang [[Mehiko|Mehikano]] challenger [[Manuel Medina (boksingero)|Manuel Medina]] sa [[Rizal Park]] sa [[Manila]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 14]] – Tinalo ni Gerry Peñalosa ang kalaban na si Seung Koo-Lee ng [[Timog Korea]], at napanatili ang kanyang titulong WBC super flyweight.<ref name="NHCP" />
* [[Oktubre 11]]–[[Oktubre 19|19]] – Sumali ang Pilipinas sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 1997]].
* [[Nobyembre 22]]–[[Nobyembre 23|23]] – Ang Pilipinas ang magiging punong-abala ng [[Mga Kampeonato sa Judo sa Asya 1997]] na ginanap sa Maynila.
* [[Disyembre 14]] – Nanalo ang [[Alaska Milkmen]] laban sa [[Purefoods Carne Norte Beefies]], 4 na laro laban sa 1, upang mapanatili ang titulong [[1997 Governors' Cup ng Samahang Basketbol ng Pilipinas]].Purefoods Carne Norte Beefies
== Kapanganakan ==
===Enero===
* [[Enero 4]] - Anjo Pertierra, aktor, manlalaro ng volleyball, modelo at reporter
* [[Enero 12]] - [[Ken Suson (musikero)|Felip]], mang-aawit-songwriter, rapper, mananayaw, producer at mga miyembro ng ''[[SB19]]''
* [[Enero 20]]:
** [[Kim Last]], aktor at contestant ng That's My Bae
** Vien Iligan-Velasquez, vlogger
* [[Enero 23]] - Joshua de Leon, modelo at basketball player
* [[Enero 28]] - [[Arthur Nery]], mang-aawit at manunulat ng kanta
===Pebrero===
* [[Pebrero 3]] – Rhap Salazar, mang-aawit, manunulat ng kanta at aktor
* Pebrero 15 – [[Kit Thompson]], aktor
* [[Pebrero 19]] – Justine Baltazar, manlalaro ng basketbol
===Marso===
* [[Marso 3]] – Brent Valdez, aktor
* Marso 10:
** [[Julia Barretto]], aktres at mananayaw
** Migs Villasis, aktor at modelo
* [[Marso 13]] – [[Lou Yanong]], aktres at modelo
*[[Marso 15]] – [[Kenneth Paris]], BPO, Subject Matter Expert - Celo Business Solutions Inc.
* [[Marso 16]] - [[Roxie Smith]], artista, modelo, endorser, presenter ng kaganapan at telebisyon, at titleholder ng beauty pageant
* [[Marso 23]] – Rob Gomez, aktor
* Marso 26 – Samm Alvero, aktres
=== Abril ===
* [[Abril 3]] – [[RK Ilagan]], basketball player
* [[Abril 5]] – Allora Alcantara, aktres at YouTuber
* [[Abril 11]] – Ara Davao, aktres
* [[Abril 17]] – Mia Alfonso, awtor
===Mayo===
* Mayo 1 – [[Miles Ocampo]], aktres
* Mayo 6:
** [[Maymay Entrata]], modelo, mang-aawit, komposer, mananayaw at aktres
**[[Ranz Kyle]], [[YouTube]] personalidad at mananayaw
* Mayo 26 – Bryan Santos. manlalaro ng basketbol
===Hunyo===
* Hunyo 3 – Issa Pressman, aktres
* Hunyo 17
** [[Jameson Blake]], aktor, miyembro ng Hashtags
** Wilbert Ross, miyembro ng Hashtags
** Gifer Fernandez, vlogger at YouTuber
* [[Hunyo 21]] – Race Matias, aktor
* [[Hunyo 28]] – Joshua de Sequera, modelo ng beauty pageant
===Hulyo===
* [[Hulyo 2]] – [[Jackie Buntan]], [[Muay Thai]] kickboxer
* [[Hulyo 29]] – Mathew Custodio, manlalaro ng putbol
* Hulyo 31 – [[Barbie Forteza]], aktres at mananayaw
** [[EJ Laure]], manlalaro ng balibol
** Aya Fernandez, host, mang-aawit, mananayaw at artista
===Agosto===
* [[Agosto 5]] – [[Jeremiah Tiangco]], mang-aawit
* [[Agosto 16]] – Angela Beard, manlalaro ng putbol
===Setyembre===
* [[Setyembre 9]] – [[Ian Pangilinan]], aktor at mang-aawit
* [[Setyembre 14]] – [[Iñigo Pascual]], aktor at mang-aawit
* Setyembre 16 – Julian Marcus Trono, aktor
* Setyembre 19 – Kobe Paras, manlalaro ng basketbol
* Setyembre 22 – [[Maris Racal]], aktres, mang-aawit at mananayaw
* [[Setyembre 24]] – Juan Carlos Galano, aktor at modelo
===Oktubre===
* [[Oktubre 2]] – [[Liezel Lopez]], aktres
* Oktubre 4 – [[Michelle Vito]], aktres
* Oktubre 7:
** [[Joshua Garcia]], aktor
** [[J. Rey Soul]], mang-aawit
* [[Oktubre 10]] – Rufino Herrera, triathlete
* Oktubre 12 – Jimboy Martin, aktor, miyembro ng Hashtags
* [[Oktubre 14]] – [[Olivia McDaniel]], footballer
* [[Oktubre 16]] – [[Leila Alcasid]], mang-aawit-songwriter at aktres
* [[Oktubre 17]] – Sky Quizon, aktor at host
* Oktubre 20 – [[Manolo Pedrosa]], aktor
* [[Oktubre 22]] – [[Kiara Takahashi]], aktres
* Oktubre 27 – Paulo Angeles, aktor, miyembro ng Hashtags
===Nobyembre===
* [[Nobyembre 3]] – [[Renee Co]], abogado at politiko
* Nobyembre 4 – [[Bea Binene]], aktres at mananayaw
* [[Nobyembre 28]] – [[Claire Ruiz]], aktres
===Disyembre===
* [[Disyembre 1]] – Karl Gabriel, aktor
* Disyembre 4 – [[Ruru Madrid]], aktor
* [[Disyembre 6]] – Brent Manalo, aktor at modelo
* [[Disyembre 15]] – [[Celeste Cortesi]], aktres at may hawak ng titulo sa patimpalak ng kagandahan
* Disyembre 17:
** Jazz Ocampo, aktres
** Genesis Redido, atleta, aktor at modelo
* Disyembre 18 – Mikee Quintos, aktres at mang-aawit
* [[Disyembre 21]] - Mary Joy Apostol, aktres
==Kamatayan==
* [[Pebrero 4]] – [[Benjamin de Jesus]], [[Jolo, Sulu|Jolo]] na nakabase sa [[Romano Katoliko]] [[Mga Obispo sa Simbahang Katoliko|obispo]]<ref name="NHCP" /><ref name="d0204" />
* [[Pebrero 7]] – [[Jose Garcia Villa]], makata, manunulat at pintor (ipinanganak 1908)
* [[Abril 6]] – [[Max Alvarado]], aktor (ipinanganak 1929)
* [[Pebrero 14]] – Antonino Nepomuceno, retiradong obispo ng Romano Katoliko na nakabase sa [[Lungsod ng Kotabato]] (ipinanganak 1935) <ref name="NHCP" /><ref name="d0214"
* [[Abril 21]] – [[Diosdado Macapagal]], ika-9 na Pangulo ng Pilipinas (ipinanganak 1910)
* [[Hunyo 27]] – [[Cesar Alzona]], dating may-akda (b. [[1926]])
* [[Hulyo 2]] – [[Chiquito (aktor)|Chiquito]], [[aktor ng komedya]] (b. [[1928]])<ref name="NHCP" />
* [[Hulyo 7]] – [[Rolando Tinio]], makatang filipino, dramatista, aktor, sanaysay, at tagapagturo (b. [[1937]])
* [[Oktubre 7]] – [[Felicisimo Ampon]], manlalaro ng tennis (b. [[1920]])
* [[Oktubre 10]] – [[Dencio Padilla]], aktor at komedyante (ipinanganak 1928)
==Tingnan din==
*[[Krisis sa pananalapi ng Asya noong 1997]]
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
{{Taon sa Pilipinas}}
{{Taon sa Asya|1997}}
[[Kategorya:1997 sa Pilipinas]]
tk6yty8p87ae2cpenaoig7jhzuc34zi
2220283
2220282
2026-08-13T09:06:32Z
~2026-43982-52
165113
/* Agosto */
2220283
wikitext
text/x-wiki
Ang '''1997 sa Pilipinas''' ay ang mga detalye ng mga pangyayari sa tala na nangyari sa Pilipinas noong taong 1997.
== Mga Nanunungkulan ==
* '''[[President of the Philippines|Pangulo]]:''' [[Fidel V. Ramos]] ([[Lakas–CMD|Lakas]])
* '''[[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]:''' [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]])
* [[Senate of the Philippines|'''Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)''']]''':''' [[Ernesto Maceda]]
* '''[[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]:''' [[Jose de Venecia]]
* '''[[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]:''' [[Andres Narvasa]]
* '''[[Philippine Congress|Kongreso]]:''' [[Ika-10 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-10 na Kongreso]]
== Kaganapan ==
===Enero===
* [[Enero 3]] – Ang [[Kawanihan ng Imigrasyon (Pilipinas)|Kawanihan ng Imigrasyon]] ay nagpatibay ng isang patakaran laban sa [[Dayuhan|mga dayuhan]] na may [[Ilegal na imigrasyon|hindi awtorisadong pananatili sa bansa]], sa bisa ng ''Alien Social Integration Act''.<ref name="NHCP">{{cite book |date=2006 |title=Historical Calendar (1970–2000) |url= |location=[[Manila]] |publisher=[[National Historical Institute]] |page= |isbn=971-538-180-4}}</ref>
* [[Enero 7]] – Isang pagkilala mula sa Pangulo ang ibinigay kay Rhona Mahilum, na kilala sa pagsagip sa kanyang mga kapatid mula sa kanilang nasusunog na bahay sa [[Negros Occidental]].<ref name="NHCP" />
* [[Enero 15]] – Isang memorandum ng Ang kasunduang ito ay nilagdaan ng [[Kagawaran ng Kagalingan at Pagpapaunlad Panlipunan]] at ng [[Hapon]] na [[Organisasyong di-pampamahalaan]] [[Asian Women's Fund]], na naglalayong magbigay ng tulong sa mga dating [[mga babaeng pang-aliw]].<ref name="NHCP" />
* Enero 17 - Ang dating mambabatas na si [[Romeo Jalosjos]] na inakusahan ng pagpatay sa isang 11-taong-gulang na batang babae noong 1996, ay naaresto sa [[Bagac, Bataan]].<ref>{{cite web| url=http://www.gmanetwork.com/news/story/71726/news/the-conviction-of-romeo-jalosjos |title=The Conviction of Romeo Jalosjos| publisher=''[[GMA News]]''| date=December 6, 2007| accessdate=December 6, 2007}}</ref>
* [[Enero 27]]:
** Isang kasunduan sa tigil-putukan sa pagitan ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|ang pambansang pamahalaan]] at ng [[Moro Islamic Liberation Front]] (MILF) ang nilagdaan, na nagtapos sa mahigit isang linggong labanan sa [[Buldon, Maguindanao]].<ref>{{cite news |date=Enero 27, 1997 |title=Transcript — Sumang-ayon ang mga sundalo at MILF na itigil ang labanan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan27.html |work=[[The World Tonight (programa sa TV sa Pilipinas)|The World Tonight]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
** Isang pampasaherong bus, na tumatawid sa rutang [[Pilar, Sorsogon|Pilar]]–[[Maynila]], ang nahulog sa bangin sa [[Labo, Camarines Norte]], na ikinamatay ng labingsiyam na katao kabilang ang drayber.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Bus nahuhulog sa bangin, 19 patay |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpjan28.html |work=[[TV Patrol]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Mas maraming Tsino ang nasa panganib / Aksidente sa bus |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan28.html |work=[[The World Tonight (programa sa TV sa Pilipinas)|The World Tonight]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Enero 28]]–[[Enero 31|31]] – Ang [[Kagawaran ng Kapaligiran at Likas na Yaman]] [[Euthanasia|pumatay]] ng 596 na [[unggoy]] sa isang sakahan sa [[Calamba, Laguna]], sa pamamagitan ng [[nakamamatay na iniksyon]], upang maiwasan ang posibleng pagsiklab ng [[Ebola Reston]] virus na nauna nang pumatay sa pito.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Ang pangwakas na solusyon |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan28.html |work=The World Tonight; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Enero 31, 1997 |title=Transcript — Nakumpleto ng DENR ang pagpuksa sa 600 unggoy |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan31.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Enero 29]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang batas na nagpapalakas sa programa ng agham at teknolohiya ng bansa (''Republic Act No. 8248'').<ref name="NHCP" />
* [[Enero 31]] – Pinangunahan ni [[Unang Ginang ng Pilipinas|Unang Ginang]] [[Amelita Ramos]] ang paglulunsad ng [[bulk carrier]] ng bansa, ang ''Sea Amelita'', sa Tsuneishi shipyard sa [[Balamban, Cebu]].<ref name="NHCP" />
===Pebrero===
* [[Pebrero 3]] – Bumoto ang [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]], {{nobreak|11–4}}, upang ihinto ang pagbebenta ng 51 porsyento ng [[Manila Hotel]] sa kompanyang [[Malaysia]] na Renong Berhad, at inutusan ang may-ari nito, ang [[Government Service Insurance System]], na ibenta ito sa Manila Prince Hotel, binabanggit ang probisyon ng [[Konstitusyon ng Pilipinas|konstitusyon]] na "Pilipino muna" at ang hotel ay bahagi ng "[[pambansang patrimonya]]". Kalaunan ay maghahain ang Komite sa Pribatisasyon ng isang petisyon para sa muling pag-bid.<ref name="NHCP" /><ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 3, 1997 |title=Transcript — Itinataguyod ng Korte Suprema ang Patakaran na "Pilipino Muna"; inutusan ang GSIS na ibenta ang Manila Hotel sa isang lokal na kumpanya |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb03.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Muling pag-bid sa bentahan ng Manila Hotel |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb21.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 4]] – Pinatay ng tatlong armadong lalaki si Obispo [[Benjamin de Jesus]] sa harap ng [[Katedral ng Jolo]] sa [[Jolo, Sulu]], na siyang magiging unang pagpatay sa bansa sa isang [[Mga Obispo sa Simbahang Katoliko|obispong Romano Katoliko]].<ref name="NHCP" /><ref name="d0204">{{cite news |date=Pebrero 4, 1997 |title=Transcript — Obispo De Jesus ng Jolo pinaslang |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb04.html |work=TV Patrol; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 5]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang ''Batas Republika Blg. 8249'', na nag-aamyenda sa karta ng [[Sandiganbayan]].<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 8]] – Nagkabisa ang ''Batas Republika Blg. 8180'', ang batas [[Deregulasyon|pag-alis ng regulasyon]] sa industriya ng langis, na nagtatapos sa dalawampung taon ng kontrol ng gobyerno sa mga kumpanya ng langis at nag-aalis ng mga subsidyo. Noon pa mang [[Pebrero 5]], ilang [[Rally ng protesta|mga rally ng protesta]], na humihiling ng pagpapawalang-bisa sa nasabing batas, ang isinagawa na.<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite news |date=Pebrero 4, 1997 |title=Transcript — Deregulasyon sa langis |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb04.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 6, 1997 |title=Transcript — Handa na para sa ganap na Deregulasyon sa Langis sa Pebrero 8 |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb06.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 11, 1997 |title=Transcript — Inutusan ng Korte Suprema ang palasyo na bigyang-katwiran ang deregulasyon sa langis |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb11.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Pebrero 13]] – Isang [[Beechcraft Baron]] ang sumabog at bumagsak mula sa [[Naic]] at [[Cavite City]] sa [[Cavite]], habang papunta ito sa [[Maynila]] mula sa [[Mindoro]]. Ang lahat ng anim na indibidwal ay kumpirmado o ipinapalagay na patay na.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 17, 1997 |title=Transcript — 2 pang bangkay sa nag-crash na eroplano na natagpuan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb17.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 3, 1997 |title=Transcript — 2 bangkay ng mga biktima ng pagbagsak ang narekober |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb17.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 18, 1997 |title=Transcript — Isa pang bangkay sa pagbagsak ng eroplano, natagpuan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb18.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Bangkay ni Llamas natagpuan sa Tanza |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 14]] – Isang Beechcraft RPC 1919 ang bumagsak habang lumilipad sa [[Jolo Airport|isang paliparan]] sa [[Jolo, Sulu]], na ikinamatay ng retiradong auxiliary bishop na si Antonino Nepomuceno at {{nobreak|3–4}} iba pang mga indibidwal. Ang pagbagsak ng eroplano ay unang pinaniniwalaang sanhi ng pagbaril o pagkakamali ng piloto.<ref name="NHCP" /><ref name="d0214">Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 17, 1997 |title=Transcript — Binaril ni Bishop Antonio ang eroplano sa eroplano —AOPA |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb17.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 18, 1997 |title=Transcript — Pananabotahe sa kaso ni Bishop Nepomuceno isinasantabi |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb18.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Bangkay ni Llamas na natagpuan sa Tanza |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 18]] – Isang resolusyon ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] na nagpapatunay sa kanilang lubos na pagtutol sa [[Repormang Konstitusyonal sa Pilipinas|mga susog sa konstitusyon]] ang pinagtibay.<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 19]]:
** Ibinasura ng [[Korte ng Apelasyon ng Pilipinas|Korte ng Apelasyon]] ang isang petisyon ng isang grupong nakabase sa [[Rizal (lalawigan)|Rizal]] laban sa pribatisasyon ng [[Sistema ng Tubig at Alkantarilya ng Metropolitan]] (STAM), na binabanggit ang kawalan ng merito; pinaninindigan ang isang desisyon ng [[Manila]] [[Hukuman ng Paglilitis sa Rehiyon]]. Ibibigay ang STAM sa mga nanalong bidder makalipas ang dalawang araw.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Pagsasa-pribado ng MWSS, tuloy na |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Nagpapatuloy ang pribatisasyon ng MWSS habang inalis ang TRO |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb19.html |work=The World Tonight; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Ibinigay na ang MWSS sa mga nanalong bidder; Ipinagpaliban ng CA ang TRO |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb21.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
** Iniutos ng Sandiganbayan ang 90-araw na suspensyon kay senador [[Miriam Defensor-Santiago]] kaugnay ng mga kasong [[Graft (politika)|graft]] na isinampa noong 1995 habang siya ang pinuno ng [[Kawanihan ng Imigrasyon (Pilipinas)|Kawanihan ng Imigrasyon at Deportasyon]].<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Santiago, 90 araw na suspendido sa Senado |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Pinatawan si Santiago ng 90-araw na suspensyon dahil sa katiwalian |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb19.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Pebrero 21]] – Isang resolusyon sa [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan]] na nagbibigay ng amnestiya sa mga miyembro ng ''[[Repormahin ang Kilusan ng Sandatahang Lakas|Repormahin ang Kilusan ng Sandatahang Lakas – Mga Sundalo ng Sambayanang Pilipino – Unyon ng mga Batang Opisyal]]'' (RAM–SFP–YOU), kasabay ng ''Proclamation No. 723'', ay inaprubahan.<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 22]] – Si Joel Arnan, pinuno ng grupong ''[[Kuratong Baleleng|Kuratong Solido]]'', at dalawang kapwa bilanggo, ay nakatakas mula sa isang kulungan ng munisipyo sa [[San Pedro, Laguna]], habang nagkakaroon ng noise barrage at kahit na binabantayan ng piling puwersa mula sa [[Distrito ng Pulisya ng Maynila|Kumand ng Distrito ng Pulisya sa Kanluran]].<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite news |date=Pebrero 24, 1997 |title=Transcript — Hepe ng Pulisya ng San Pedro, sinibak sa pagtakas ng lider ng Solido gang |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb24.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 24, 1997 |title=Transcript — Lider ng Solido gang, pumuga |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb24.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 23]] – Sa isang pribadong pagpupulong sa tirahan ni Christopher Carrion sa [[Ayala Alabang| Ayala Alabang Village]], sa [[Muntinlupa]], ipinaalam ni [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] [[Fidel V. Ramos|Fidel Ramos]] sa dating Pangulong [[Corazon Aquino]] na hindi niya maaaring ihinto ang kampanya sa [[Reporma sa Konstitusyon sa Pilipinas]], na binabanggit ito bilang isang paglabag sa kalayaan sa pagpapahayag. Binigyang-diin ni [[Fidel V. Ramos|Ramos]] ang kanyang pangakong itaguyod ang Konstitusyon at itinanggi ang paglahok sa inisyatiba.<ref name="ConstitutioanlReform1997">{{Banggitin ang balita |last=Samonte |first=Severino |title=Paano nagsimula ang unang panukala sa Pagbabago ng Saligang Batas noong 1997? |petsa=Disyembre 29, 2023 |url=https://www.pna.gov.ph/opinion/pieces/810-how-the-first-charter-change-proposal-started-in-1997 |access-date=Hunyo 22, 2024 |work=Philippine News Agency}}</ref>
===Marso===
* [[Marso 1]] – [[Pangulo ng Timog Aprika|Pangulo ng Timog Aprika]] [[Nelson Mandela]], simula sa kanyang tatlong-araw na [[pagbisitang pang-estado]], ay dumating sa bansa.<ref name="NHCP" />
* [[Marso 17]] – [[Tulay ni Narciso Ramos|Ang pinakamahabang tulay]] sa [[Pangasinan]], na nagdurugtong sa mga munisipalidad ng [[Santa Maria, Pangasinan|Santa Maria]] at [[Asingan]], ay pinasinayaan.<ref name="NHCP" />
* [[Marso 19]] – Ibinigay ni Pangulong Ramos ang [[Karapatan ng asylum|pansamantalang asylum]] kay [[Hwang Jang-yop]], ang nangungunang ideologo mula sa [[Hilagang Korea]].<ref name="NHCP" />
* [[Marso 26]] – Ang [[Las Piñas]] ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa [[Metro Manila]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8251''.
===Abril===
* [[Abril 8]] – Naglabas ang Korte Suprema ng [[Injunction|pansamantalang utos ng pagpigil]] mula sa [[Listahan ng mga patakaran ng pambansang kard ng pagkakakilanlan ayon sa bansa|implementasyon ng gobyerno]] ng sistemang [[pambansang pagkakakilanlan|pambansang pagkakakilanlan]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 9]] – Iniutos ni Pangulong Ramos ang pagpapalaya ng {{nobreak|[[Philippine peso|₱]]595 milyon}}, na inilaan para sa bahagyang pagbabayad para sa pagsasaayos ng pensiyon ng mga beterano ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 16]] – Bilang bahagi ng kampanya ng gobyerno upang maiwasan ang [[polio]] sa bansa, limang milyong bata ang nabigyan ng libreng bakuna laban sa polio.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 20]] – Ang pangunahing kampo ng MILF sa [[Sirawai, Zamboanga del Norte]], ay nasakop ng mga puwersa ng gobyerno, at pitong rebelde ang napatay.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 21]] – Kinumpirma ng [[Malacañang]] ang pagwawakas ng gobyerno sa pagtutol nito sa [[paghingi ng asylum|pag-aaplay para sa asylum]] ng pinuno ng [[Partido Komunista ng Pilipinas|komunista]] na si [[Jose Maria Sison]], na noon ay ipinatapon sa [[Netherlands]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 24]] – Pinagtitibay ng [[Pinuno ng Kawani ng Sandatahang Lakas ng Pilipinas|Ang pamunuan]] ng [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]] ang pagbabawal sa mga [[homoseksuwal]] sa militar.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 27]] – Kinumpirma ng MILF na limang libong rebeldeng [[Moro National Liberation Front]] ang lumihis sa kanilang panig, na binabanggit ang umano'y mabagal na pagpapatupad ng mga programang pangkabuhayan ng gobyerno.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 29]]–[[Abril 30|30]] – Nagpadala ang militar ng mga karagdagang sundalong pandagat sa [[Kapuluan ng Kalayaan]] na pinagtatalunan kasunod ng mga ulat na tatlong armadong barkong pandigma ng [[Hukbong Dagat ng Tsina]] ang ipinadala roon. Nagpadala ng mga jet fighter kinabukasan upang dagdagan ang pangkat, kasabay ng protesta ng [[Maynila]] na humihingi ng paliwanag mula sa [[Beijing]]. Noong [[Mayo 3]], iginiit ni [[Tsina]] ang soberanya nito sa lugar, at iginiit ang mga legal na karapatan na ipadala ang kanilang mga barko.<ref name="NHCP" />
===Mayo===
* [[Mayo 2]] – Pinagtitibay ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang bisa ng pagiging miyembro ng [[mga estadong miyembro ng Organisasyon ng Pandaigdigang Kalakalan|bansa]] sa [[World Trade Organization]].<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 9]] – Inaprubahan ng [[World Bank]] ang mga bagong pautang, na nagkakahalaga ng humigit-kumulang {{nobreak|[[United States dollar|$]]1 bilyon}}, sa bansa, na sasakupin ang mga programa sa pagpapagaan ng kahirapan, imprastraktura, at likas na yaman, sa susunod na tatlong taon.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 11]] – Ang mga tauhan ng militar na nasa tungkulin sa halalan ay inatake sa [[Lantawan, Basilan]] ng tatlumpung miyembro ng [[Abu Sayyaf]], kung saan pito sa huli ang napatay sa labanan.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 20]] – Tinanggihan ng Pilipinas ang iminungkahing eksplorasyon kasama ang Tsina sa [[hindi pagkakaunawaan sa Dagat Timog Tsina|ang pinagtatalunang]] [[Scarborough Shoal]]. Pagkalipas ng walong araw, sinang-ayunan ni Pangulong Ramos ang kasunduan sa magkasanib na pagpapaunlad ng mga bansa sa lugar.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 21]] – Dinakip ng [[Philippine Coast Guard]] ang dalawampu't isang mangingisda na [[Han Chinese|Chinese]] sa Scarborough Shoal. Noong [[Mayo 30]], inireklamo ni [[Taiwan]], na nagsasabing ang lugar ay bahagi ng kanilang soberanong teritoryo, ang nasabing pag-aresto. Noong [[Mayo 26]], nagpulong ang mga opisyal ng ministeryong panlabas ng Pilipinas at Tsina sa [[Beijing]], sa pagtatangkang bawasan ang tensyon na dulot ng magkasalungat na mga pag-aangkin sa lugar.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 28]] – Ang paglulunsad ng unang proyekto ng [[electronic library]] ng bansa sa Manila Hotel ay pinangunahan ng [[Komisyon sa Mas Mataas na Edukasyon (Pilipinas)|Komisyon sa Mas Mataas na Edukasyon]] at [[Kagawaran ng Edukasyon, Kultura at Isports]].<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 31]] – Ibinasura ng Sandiganbayan ang mga kasong katiwalian laban sa dating Unang Ginang [[Imelda Marcos]] sa mga paratang ng pagtanggap ng suhol habang siya ang ministro ng [[Mga kagawaran ng ehekutibo ng Pilipinas|mga pamayanang pantao]], na binabanggit ang kakulangan ng ebidensya.<ref name="NHCP" />
===Hunyo===
* [[Hunyo 4]] – Nagbitiw si Pangalawang Pangulong Estrada bilang tagapangulo ng Presidential Anti-Crime Commission, na iniulat na upang ihanda ang [[Halalan sa pagkapangulo ng Pilipinas noong 1998|para sa kanyang pagtakbo sa pagkapangulo]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 10]] – Ibinasura nang may pinal na batayan ng Korte Suprema ang [[mosyon para sa muling pagsasaalang-alang]] na isinumite ng mga tagapagtaguyod ng PIRMA at tagapayo ng gobyerno para sa [[Repormang Konstitusyonal sa Pilipinas|repormang konstitusyonal]], na pinaninindigan ang naunang desisyon nito na pumipigil sa mga naturang pagtatangka.<ref name="NHCP" /><ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* [[Hunyo 14]] – Ipinahayag ni [[Fidel V. Ramos|FVR]] na pinahintulutan niya ang Legislative-Executive Development Advisory Council (LEDAC), na pabilisin ang isang panukalang batas sa inisyatiba ng mga tao batay sa mga dahilan na ibinigay ng Korte Suprema sa pagtanggi sa petisyon.<ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* [[Hunyo 16]] – Apatnapu't tatlong surveyor mula sa isang kompanya ng langis na pinapatakbo ng estado ang dinakip ng mga pinaghihinalaang gerilya ng MILF sa [[Sultan sa Barongis, Maguindanao]], ngunit kalaunan ay pinalaya.<ref name="ms0628" /> Ito ay humantong sa isang malawakang opensiba ng [[Hukbong Sandatahan ng Pilipinas|hukbo]] laban sa MILF na magsisimula kinabukasan, naganap sa [[Pagalungan]], gayundin sa [[Maguindanao]], at sa ilang bahagi ng [[Cotabato]]. Hanggang [[Hunyo 28]], ang mga sagupaan ay nakapatay na ng 146 mula sa MILF at labindalawang tropa.<ref name="afp0628nst" /><ref>{{cite news |agency=[[Agence France-Presse]] |date=Hunyo 29, 1997 |title=Magpapatuloy ang opensiba sa kabila ng banta |url=https://books.google.com/books?id=4QEzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA11&article_id=4912,6042484 |newspaper=[[New Sunday Times]] (New Straits Times) |location=[[Kuala Lumpur]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=20 |via=[[Google Books]]}}</ref>
* [[Hunyo 22]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang ''Proklamasyon Blg. 1030'' na nagdedeklara sa [[Mamag]] isang espesyal na protektadong [[fauna]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 23]] – Nagpaputok ang militar ng [[babala]] sa isang barkong pangisda ng Tsina, na nakaangkla malapit sa isang isla na hawak ng mga Pilipino sa Spratlys.<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 26]]:
** Humigit-kumulang 110 aktibong tauhan ng tagapagpatupad ng batas ang inilagay ng komunidad ng Intelihensiya sa isang [[listahan ng mga hinahanap]] dahil sa umano'y papel sa mga aktibidad na [[pagkidnap]].<ref name="NHCP" />
** <!---Dalawang pampasaherong bus ang na-hijack ng humigit-kumulang 200 rebeldeng Moro, na kumuha rin ng humigit-kumulang animnapung commuter bilang mga hostage. Hinabol ng mga tropa ng [[Hukbong Katihan ng Pilipinas|Hukbong Katihan]] ang mga hostage-taker; sampung tao ang papatayin.<ref name="NHCP" />--->Animnapung pasahero ang dinukot ng 150 separatista ng MILF mula sa dalawang bus sa isang road block sa Maguindanao; 41 sa kanila ang nakatakas. Kalaunan ay tumakas ang mga rebelde patungong [[Kabacan, Cotabato]], kung saan naganap ang isang shootout, na nag-iwan ng pitong katao na patay.<ref name="ms0628">{{cite news |first=Jaime |last=Panesa |date=Hunyo 28, 1997 |title=60 pasahero ng bus ang dinakip ng mga Muslim rebs |url=https://books.google.com/books?id=q5MVAAAAIBAJ&dq=philippines+bus+hostage&pg=PA1&article_id=5588,2740235 |newspaper=[[Manila Standard]] |location= |publisher= |access-date=Hunyo 13, 2025 |pages=1, 4 |via=[[Google Books]]}}</ref><ref>{{cite news |agency=[[Associated Press]] |date=Hunyo 27, 1997 |title=Binaboy ng mga Rebelde |url=https://books.google.com/books?id=R8AzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA7&article_id=6914,7097047 |newspaper=[[Lodi News-Sentinel]] |location=[[Lodi, California]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=12 |via=[[Google Books]]}}</ref> Sa mga sibilyang bihag, dalawa ang napatay, habang sampu pa rin ang nakakulong hanggang kinabukasan.<ref name="afp0628nst" />
** Nasakop ng mga tropa ng gobyerno ang Camp Rajamuda, isang pangunahing base ng MILF, sa [[Pikit, Cotabato]].<ref name="ms0628" /><ref name="afp0628nst" />
* [[Hunyo 27]] – Isang detatsment ng hukbo sa Kabacan ang inatake ng 50 mandirigma ng MILF, 13 sa kanila ang papatayin sa isang labanan ng barilan.<ref name="afp0628nst">{{cite news |agency=[[Agence France-Presse]] |date=Hunyo 28, 1997 |title=Umakyat sa 158 ang bilang ng mga namatay sa mga sagupaan sa Pilipinas |url=https://books.google.com/books?id=4AEzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA64&article_id=6775,5642818 |newspaper=[[New Straits Times]] |location=[[Kuala Lumpur]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=17 |via=[[Google Books]]}}</ref>
===Hulyo===
* [[Hulyo 11]] – Nagsimulang maranasan ng Pilipinas ang epekto ng [[Krisis sa pananalapi ng Asya noong 1997|Krisis sa pananalapi sa Asya]]; ang [[Piso ng Pilipinas|peso]] ay bumaba ng 11.5% kung saan ang halaga ng peso-dollar ay naitala sa [[₱]]29.45. Ang karagdagang depreciation ay nagiging sanhi ng pagbaba ng [[Philippine Stock Exchange]] [[Talatuntunang Komposito ng PSE|talatuntang komposito]], at pangunahing nakakaapekto sa paglago ng ekonomiya ng bansa, kung saan ang taunang nominal na [[Gross domestic product|GDP]] per capita ay bumaba ng 12.5% mula sa nakaraang taon.<ref>—''[https://sgp.fas.org/crs/row/crs-asia2.htm "Ang krisis sa pananalapi sa Asya noong 1997-98"]'' [[Federation of American Scientists]] Proyekto sa Paglilihim ng Gobyerno. Pebrero 6, 1998.<br />—''[https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/crash/etc/cron.html "Timeline ng pagbagsak"]'' [[PBS]]. Hunyo 1999.<br />—''[https://internationalbanker.com/history-of-financial-crises/asian-financial-crisis-of-1997/ "Krisis sa pananalapi sa Asya noong 1997"]'' International Banker. Setyembre 29, 2021.<br />—''[https://corporatefinanceinstitute.com/resources/knowledge/finance/asian-financial-crisis/ "Krisis sa Pinansyal sa Asya"]'' [[Corporate Finance Institute]]. 2015.<br />—''[https://businessmirror.com.ph/2017/07/04/the-asian-financial-crisis-part-two-the-philippine-response/ "Ang krisis pinansyal ng Asya (Bahagi 2: Ang tugon ng Pilipinas)"]'' [[BusinessMirror]]. Hulyo 4, 2017.<br />Lahat ng nabanggit ay nakuha noong 02-19-2022.</ref><ref>''"#Journeyto30"'' ni Epi Fabonan III, ''[[Philstar.com]]'': (1997) [https://www.philstar.com/headlines/2016/01/02/1538658/journeyto30-pole-vault-crisis "A pole vault into crisis"] Enero 2, 2016. Nakuha noong Agosto 1, 2018.</ref> Ang krisis ay nakakaapekto sa maraming bansa sa [[Silangang Asya|Silangan]] at [[Timog-Silangang Asya]].
* [[Hulyo 16]] – Ang magkapatid na [[Kaso ng pagpatay kay Chiong|Marijoy at Jacqueline Chiong]] ay dinukot at pinatay sa [[Cebu City]], ang mga suspek ay kalaunan ay hinatulan ng kamatayan, na siya namang humantong sa pag-aalis ng parusang kamatayan noong 2006.
===Agosto===
* [[Agosto 2]] – Ang [[Kabankalan]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng Negros Occidental sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8297''.
* [[Agosto 15]]:
** Ang bangkang pandagat na ''F/B King Roger'', sakay ng 43 turistang [[Mga taga-Hongkong|mula sa Hong Kong]], ay tumaob at tumaob sa [[Manila]] [[Pantalan ng Maynila|Timog Daungan]] habang pabalik sa [[Klub ng Yate sa Maynila]] [[marina]] mula sa isang paglilibot sa [[Manila Bay]], na ikinamatay ng pito.<ref name="ad-sea97" />
** Ang pampasaherong bangkang ''M/V Kalibo Star'', na may rutang [[Cebu]]–[[Tacloban]], ay tumaob at lumubog sa [[Biliran]], na nag-iwan ng hindi bababa sa 12 patay at 13 nawawala.<ref name="ad-sea97">Mga aksidente sa dagat:
* {{cite news |last=Cortes |first=Claro |date=Agosto 16, 1997 |title=Dalawang Bangka ang Tumaob sa Maalong Dagat 16 Patay, 65 Nawawala Nang Maglibot ang Ferry, Bangka Lumubog sa Pilipinas |url=https://www.spokesman.com/stories/1997/aug/16/two-boats-capsize-in-rough-seas-16-dead-65/ |agency=[[Associated Press]] |via=[[The Spokesman-Review]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}
* {{cite news |date=Hunyo 23, 2008 |title=Mga malalaking aksidente sa karagatan sa Pilipinas |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/content/102803/major-marine-mishaps-in-the-philippines/story/ |work=[[GMA News Online]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}</ref>
* [[Agosto 19]] – Ang satellite ng komunikasyon na ''[[Agila-2]]'' ay inilunsad mula sa Tsina at nagsimula ng komersyal na serbisyo. Ito ang unang satellite ng bansa na hindi nakuha habang nasa orbit.
===Setyembre===
* [[Setyembre 4]] – Sabay-sabay na pagsabog ng granada sa mga terminal ng bus sa [[Maynila]] at [[Bulacan]] ay ikinamatay ng anim at ikinasugat ng 105, karamihan ay mga commuter.<ref>''[http://www.newsflash.org/199709/hl/hl000002.htm "Anim ang ikinamatay ng mga bomba sa Maynila, Bulacan"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 09-04-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref> Isang dating hindi kilalang grupong maka-gobyerno na ''Mga Sundalong Pilipino para sa Bansa'' ang umaangkin ng responsibilidad para sa mga pag-atakeng ito.<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite book |last=Ross |first=Christopher |date=Abril 1998 |title=Mga Huwaran ng Pandaigdigang Terorismo: 1997 |url=https://books.google.com/books?id=G67xPUNU-14C&dq=1997+mindanao+bus+hostage&pg=PA11 |location=[[Estados Unidos]] |publisher=[[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]]; DIANE Publishing |pages=11–12 |isbn=0-7881-7558-0 |access-date=Hulyo 13, 2024 |via=[[Google Books]]}}
* {{cite web |url=https://1997-2001.state.gov/global/terrorism/1997Report/asia.html |title=Mga Huwaran ng Pandaigdigang Terorismo: 1997 — Pangkalahatang-ideya ng Asya |date=Enero 20, 2001 |website=[[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]] — Archive |publisher=[[Pamahalaan ng Estados Unidos]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}</ref>{{Efn|Hindi tinukoy ang petsa sa mga sangguniang ito.|name=fn1}}
* [[Setyembre 21]] – Inilabas ang bagong pahayag ng pangulo na nag-udyok sa mga grupong kontra-charter change na pinamumunuan ng [[Simbahang Katoliko sa Pilipinas|Katoliko Simbahan]] at mga kaalyado ng dating Pangulong [[Cory Aquino]] upang paigtingin ang kanilang kampanya, na nagtapos sa isang rally ng indignation sa [[Rizal Park]] sa [[Maynila]], kasabay ng ika-25 anibersaryo ng pagdedeklara ng dating Pangulong [[Ferdinand Marcos|Ferdinand E. Marcos Sr.]] ng batas militar sa bansa.<ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* Setyembre 22 - Naganap ang [[Pagdiskaril ng tren sa Muntinlupa]], taon 1997, hindi bababa sa 7 ang utas at 220 mga sugatan.
* [[Setyembre 23]] – Nagkakaisang tinanggihan ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] en banc ang pagsisikap ng PIRMA, kung saan walong mahistrado ang nagsasabing walang batas na nagbibigay-daan at anim na iba pa ang nagsasabing may mali ang petisyon ng grupo.<ref>{{Banggitin ang balita |date=Mayo 21, 2013 |title=Ano ang Nauna: Mga Nakaraang Pagtatangka sa Pagbabago ng Saligang Batas |url=https://newsinfo.inquirer.net/412607/what-went-before-past-charter-change-attempts |access-date=Hunyo 22, 2024 |pages=INQUIRER.NET}}</ref>
* [[Setyembre 25]] – Isang sagupaan sa pagitan ng mga armadong kalalakihan ni Gob. [[Abdusakur Mahail Tan|Abdusakur Tan]] at [[Jolo, Sulu|Jolo]] Mayor Sout Tan ang naganap sa mga bayan ng [[Maimbung]] at [[Indanan]] sa [[Sulu]], na ikinamatay 17 tagasuporta mula sa magkabilang magkaribal.<ref>''[http://www.newsflash.org/199709/hl/hl000091.htm "17 ang namatay sa digmaan ng mga tribo dahil sa nawalang baka"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 09-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Setyembre 30]] – Naipasa ang Batas Laban sa Panggagahasa (''Batas Republika 8353'').<ref name="MSyr97">"Ulat sa Katapusan ng Taon ng Agenda ng Repormang Panlipunan" (12-31-1997) ''[[Manila Standard]]'', pp. 7–10. ([https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19971231&printsec=frontpage&hl=en Link]) Nakuha noong 02-18-2022.</ref>
===Oktubre===
* [[Oktubre 5]] – Isang trak ng kargamento ang bumangga sa isang mini-bus sa [[Tampilisan, Zamboanga del Norte]] na ikinamatay ng 25 katao, ayon sa ulat, sa itinuturing ng pulisya na pinakamalalang aksidente sa kalsada sa lugar ng [[Zamboanga Peninsula]].<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000119.htm "Aksidente ng bus at trak sa Zamboanga, 25 ang namatay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220315163900/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000119.htm |date=2022-03-15 }}'' PHNO. 10-05-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 6]] – Isinagawa ng [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]] ang pagbitay sa dalawang indibidwal, na "sinentensyahan ng kamatayan" para sa maraming kasong kriminal, sa [[Masiu, Lanao del Sur]], na sinasabing ginawa dahil sa bisa ng mga batas Islamiko, na nagdulot ng mga kritisismo sa publiko.<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000235.htm "Mga kaso ng pagpatay laban sa mga berdugo ng MILF"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173214/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000235.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 27]] – Nilagdaan ni Pangulong [[Fidel Ramos|Ramos]] ang isang batas (''RA 8368''), na nagpapawalang-bisa sa Batas Laban sa Pag-iiskwater (''Dekreto ng Pangulo 772''); Pag-dekriminalisa sa squatting ngunit pagpapanatili ng mga parusa laban sa mga propesyonal na squatter at mga sindikato ng squatting.<ref name="MSyr97" /><ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000232.htm "Pag-dekriminalisa sa squatting, nilagdaan ni Ramos ang batas"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173219/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000232.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-28-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 28]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang isang batas (''RA 8369'') na lumilikha ng mga espesyal na korte para sa mga kasong kinasasangkutan ng mga bata at relasyon ng pamilya.<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000233.htm "Nilagdaan ni Ramos ang batas ng mga korte ng pamilya"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173220/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000233.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 29]] – Pangulong Nilagdaan ni Ramos ang [[Batas sa mga Karapatan ng mga Katutubo ng 1997|Batas sa mga Karapatan ng mga Katutubo]] (''RA 8371''), isang batas na nagpoprotekta sa mga karapatan ng sektor ng mga katutubo sa kanilang mga lupang ninuno at lumilikha ng [[Pambansang Komisyon sa mga Katutubong Katutubo (Pilipinas)|Pambansang Komisyon sa mga Katutubong Katutubo]].<ref name="MSyr97" /><ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000237.htm "Nilagdaan ang Batas sa mga Katutubo"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173218/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000237.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-30-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
===Nobyembre===
* [[Nobyembre 5]] – Bumoto ang [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ng 9–2, upang ideklara ang isang batas (''RA 8180'') na nagtatapos sa kontrol ng gobyerno sa industriya ng langis bilang labag sa konstitusyon.<ref>''[http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000254.htm "Idineklarang labag sa konstitusyon ang batas sa deregulasyon ng langis"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173219/http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000254.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 11-06-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Nobyembre 12]] – Isang sagupaan sa pagitan ng mga rebeldeng MILF at mga armadong guwardiya ng isang plantasyon ng niyog sa [[Maguindanao]] ang nagtapos sa pagkamatay ni Amin Cusain, isang pinuno ng MILF, pitong rebelde at dalawang sibilyan.<ref>''[http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000273.htm "Pinuno ng MILF, 9 na iba pa ang namatay sa sagupaan sa Maguindanao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173214/http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000273.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 11-12-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>{{Efn|name=fn1}}
===Disyembre===
* [[Disyembre 22]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang pitong panukalang batas para sa repormang panlipunan, kabilang ang kompyuterisasyon ng proseso ng halalan sa [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas noong 1998|susunod na taon]] at mga kasunod na pangkalahatang halalan (''RA 8436'') at [[Kilusang awtonomiya ng Cordillera|awtonomiya]] para sa [[Rehiyong Administratibo ng Cordillera|mga Cordillera]].<ref>''[http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000365.htm "Pinirmahan ni FVR ang 7 batas sa repormang panlipunan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173221/http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000365.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 12-24-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref><ref>Maragay, Fel V. (12-23-1997). "'Basket ng Pasko' ng mga batas, kabilang ang kompyuterisasyon ng botohan, nilagdaan" ''[[Manila Standard]]'', pp. 1, 4. ([https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19971223&printsec=frontpage&hl=en Link]) Kinuha noong 02-18-2022.</ref>
* [[Disyembre 26]] – Ang malakas na ulan ay nagdulot ng pagguho ng mga tunel ng minahan ng ginto sa [[Bundok Diwata]], [[Monkayo]], na noon ay bahagi ng [[Davao del Norte]]; lima ang nailigtas; kinumpirma ng mga sumunod na ulat na 80 minero ang namatay.<ref>—''[http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000379.htm "Mga minero na nalibing sa bundok ng ginto sa Davao"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 12-31-1997. Nakuha noong 02-17-2022.
—''[http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000382.htm "Mga nakaligtas na natagpuan sa pagguho ng minahan sa Davao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250222224817/http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000382.htm |date=2025-02-22 }}'' PHNO. 01-01-1998. Nakuha noong 02-17-2022.<br/>
—''[http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000403.htm "80 kumpirmadong patay sa mga minahan sa Davao"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 01-12-1998. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
==Libangan at kultura==
* [[Pebrero 6]] – Ang kolumnista ng magasin sa libangan na si [[Cristy Fermin]] ay hinatulan ng hukuman ng [[libelo]], na isinampa noong 1995 ng aktres na si [[Annabelle Rama]], na inakusahan niya ng [[paglustay]], kasama ang kanyang asawang si [[Eddie Gutierrez (aktor)|Eddie Gutierrez]], sa [[Estados Unidos]]. Siya ay binigyan ng maximum na 1½-taong sentensya sa bilangguan.<ref>{{cite news |date=Pebrero 6, 1997 |title=Transcript — Reyna ng tsismis, hinatulan sa kasong libelo |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb06.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 22]] – Nanalo si [[Jaya (mang-aawit)|Jaya]] ng malaking gantimpala sa ika-2 Asian Song Festival na ginanap sa [[Hong Kong]], para sa kanyang pag-awit ng kantang "You Lift Me Up".<ref name="NHCP" />
==Palakasan==
* [[Pebrero 20]] – Tinalo ni [[Gerry Peñalosa]] ang defending champion na si [[Hiroshi Kawashima]] ng [[Hapon]] sa kanilang laban sa [[boksing]] sa [[Tokyo]], at napanalunan ang titulong [[Konseho ng Boksing Pandaigdig|KBP]] [[sobrang panggabi]] sa pamamagitan ng isang unanimous decision.<ref name="NHCP" /><ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 20, 1997 |title=Transcript — Si Peñalosa ang bagong Super-flyweight King ng WBC |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb20.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Uuwi ang bagong kampeon |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb21.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[May 17]] – Napanatili ni [[Luisito Espinosa]] ang titulo ng WBC [[featherweight]] matapos talunin ang [[Mehiko|Mehikano]] challenger [[Manuel Medina (boksingero)|Manuel Medina]] sa [[Rizal Park]] sa [[Manila]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 14]] – Tinalo ni Gerry Peñalosa ang kalaban na si Seung Koo-Lee ng [[Timog Korea]], at napanatili ang kanyang titulong WBC super flyweight.<ref name="NHCP" />
* [[Oktubre 11]]–[[Oktubre 19|19]] – Sumali ang Pilipinas sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 1997]].
* [[Nobyembre 22]]–[[Nobyembre 23|23]] – Ang Pilipinas ang magiging punong-abala ng [[Mga Kampeonato sa Judo sa Asya 1997]] na ginanap sa Maynila.
* [[Disyembre 14]] – Nanalo ang [[Alaska Milkmen]] laban sa [[Purefoods Carne Norte Beefies]], 4 na laro laban sa 1, upang mapanatili ang titulong [[1997 Governors' Cup ng Samahang Basketbol ng Pilipinas]].Purefoods Carne Norte Beefies
== Kapanganakan ==
===Enero===
* [[Enero 4]] - Anjo Pertierra, aktor, manlalaro ng volleyball, modelo at reporter
* [[Enero 12]] - [[Ken Suson (musikero)|Felip]], mang-aawit-songwriter, rapper, mananayaw, producer at mga miyembro ng ''[[SB19]]''
* [[Enero 20]]:
** [[Kim Last]], aktor at contestant ng That's My Bae
** Vien Iligan-Velasquez, vlogger
* [[Enero 23]] - Joshua de Leon, modelo at basketball player
* [[Enero 28]] - [[Arthur Nery]], mang-aawit at manunulat ng kanta
===Pebrero===
* [[Pebrero 3]] – Rhap Salazar, mang-aawit, manunulat ng kanta at aktor
* Pebrero 15 – [[Kit Thompson]], aktor
* [[Pebrero 19]] – Justine Baltazar, manlalaro ng basketbol
===Marso===
* [[Marso 3]] – Brent Valdez, aktor
* Marso 10:
** [[Julia Barretto]], aktres at mananayaw
** Migs Villasis, aktor at modelo
* [[Marso 13]] – [[Lou Yanong]], aktres at modelo
*[[Marso 15]] – [[Kenneth Paris]], BPO, Subject Matter Expert - Celo Business Solutions Inc.
* [[Marso 16]] - [[Roxie Smith]], artista, modelo, endorser, presenter ng kaganapan at telebisyon, at titleholder ng beauty pageant
* [[Marso 23]] – Rob Gomez, aktor
* Marso 26 – Samm Alvero, aktres
=== Abril ===
* [[Abril 3]] – [[RK Ilagan]], basketball player
* [[Abril 5]] – Allora Alcantara, aktres at YouTuber
* [[Abril 11]] – Ara Davao, aktres
* [[Abril 17]] – Mia Alfonso, awtor
===Mayo===
* Mayo 1 – [[Miles Ocampo]], aktres
* Mayo 6:
** [[Maymay Entrata]], modelo, mang-aawit, komposer, mananayaw at aktres
**[[Ranz Kyle]], [[YouTube]] personalidad at mananayaw
* Mayo 26 – Bryan Santos. manlalaro ng basketbol
===Hunyo===
* Hunyo 3 – Issa Pressman, aktres
* Hunyo 17
** [[Jameson Blake]], aktor, miyembro ng Hashtags
** Wilbert Ross, miyembro ng Hashtags
** Gifer Fernandez, vlogger at YouTuber
* [[Hunyo 21]] – Race Matias, aktor
* [[Hunyo 28]] – Joshua de Sequera, modelo ng beauty pageant
===Hulyo===
* [[Hulyo 2]] – [[Jackie Buntan]], [[Muay Thai]] kickboxer
* [[Hulyo 29]] – Mathew Custodio, manlalaro ng putbol
* Hulyo 31 – [[Barbie Forteza]], aktres at mananayaw
** [[EJ Laure]], manlalaro ng balibol
** Aya Fernandez, host, mang-aawit, mananayaw at artista
===Agosto===
* [[Agosto 5]] – [[Jeremiah Tiangco]], mang-aawit
* [[Agosto 16]] – Angela Beard, manlalaro ng putbol
===Setyembre===
* [[Setyembre 9]] – [[Ian Pangilinan]], aktor at mang-aawit
* [[Setyembre 14]] – [[Iñigo Pascual]], aktor at mang-aawit
* Setyembre 16 – Julian Marcus Trono, aktor
* Setyembre 19 – Kobe Paras, manlalaro ng basketbol
* Setyembre 22 – [[Maris Racal]], aktres, mang-aawit at mananayaw
* [[Setyembre 24]] – Juan Carlos Galano, aktor at modelo
===Oktubre===
* [[Oktubre 2]] – [[Liezel Lopez]], aktres
* Oktubre 4 – [[Michelle Vito]], aktres
* Oktubre 7:
** [[Joshua Garcia]], aktor
** [[J. Rey Soul]], mang-aawit
* [[Oktubre 10]] – Rufino Herrera, triathlete
* Oktubre 12 – Jimboy Martin, aktor, miyembro ng Hashtags
* [[Oktubre 14]] – [[Olivia McDaniel]], footballer
* [[Oktubre 16]] – [[Leila Alcasid]], mang-aawit-songwriter at aktres
* [[Oktubre 17]] – Sky Quizon, aktor at host
* Oktubre 20 – [[Manolo Pedrosa]], aktor
* [[Oktubre 22]] – [[Kiara Takahashi]], aktres
* Oktubre 27 – Paulo Angeles, aktor, miyembro ng Hashtags
===Nobyembre===
* [[Nobyembre 3]] – [[Renee Co]], abogado at politiko
* Nobyembre 4 – [[Bea Binene]], aktres at mananayaw
* [[Nobyembre 28]] – [[Claire Ruiz]], aktres
===Disyembre===
* [[Disyembre 1]] – Karl Gabriel, aktor
* Disyembre 4 – [[Ruru Madrid]], aktor
* [[Disyembre 6]] – Brent Manalo, aktor at modelo
* [[Disyembre 15]] – [[Celeste Cortesi]], aktres at may hawak ng titulo sa patimpalak ng kagandahan
* Disyembre 17:
** Jazz Ocampo, aktres
** Genesis Redido, atleta, aktor at modelo
* Disyembre 18 – Mikee Quintos, aktres at mang-aawit
* [[Disyembre 21]] - Mary Joy Apostol, aktres
==Kamatayan==
* [[Pebrero 4]] – [[Benjamin de Jesus]], [[Jolo, Sulu|Jolo]] na nakabase sa [[Romano Katoliko]] [[Mga Obispo sa Simbahang Katoliko|obispo]]<ref name="NHCP" /><ref name="d0204" />
* [[Pebrero 7]] – [[Jose Garcia Villa]], makata, manunulat at pintor (ipinanganak 1908)
* [[Abril 6]] – [[Max Alvarado]], aktor (ipinanganak 1929)
* [[Pebrero 14]] – Antonino Nepomuceno, retiradong obispo ng Romano Katoliko na nakabase sa [[Lungsod ng Kotabato]] (ipinanganak 1935) <ref name="NHCP" /><ref name="d0214"
* [[Abril 21]] – [[Diosdado Macapagal]], ika-9 na Pangulo ng Pilipinas (ipinanganak 1910)
* [[Hunyo 27]] – [[Cesar Alzona]], dating may-akda (b. [[1926]])
* [[Hulyo 2]] – [[Chiquito (aktor)|Chiquito]], [[aktor ng komedya]] (b. [[1928]])<ref name="NHCP" />
* [[Hulyo 7]] – [[Rolando Tinio]], makatang filipino, dramatista, aktor, sanaysay, at tagapagturo (b. [[1937]])
* [[Oktubre 7]] – [[Felicisimo Ampon]], manlalaro ng tennis (b. [[1920]])
* [[Oktubre 10]] – [[Dencio Padilla]], aktor at komedyante (ipinanganak 1928)
==Tingnan din==
*[[Krisis sa pananalapi ng Asya noong 1997]]
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
{{Taon sa Pilipinas}}
{{Taon sa Asya|1997}}
[[Kategorya:1997 sa Pilipinas]]
dmo1hrn7bhfmncncoe5w4q10fnd7xr3
2220284
2220283
2026-08-13T09:07:38Z
~2026-43982-52
165113
/* Setyembre */
2220284
wikitext
text/x-wiki
Ang '''1997 sa Pilipinas''' ay ang mga detalye ng mga pangyayari sa tala na nangyari sa Pilipinas noong taong 1997.
== Mga Nanunungkulan ==
* '''[[President of the Philippines|Pangulo]]:''' [[Fidel V. Ramos]] ([[Lakas–CMD|Lakas]])
* '''[[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]:''' [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]])
* [[Senate of the Philippines|'''Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)''']]''':''' [[Ernesto Maceda]]
* '''[[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]:''' [[Jose de Venecia]]
* '''[[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]:''' [[Andres Narvasa]]
* '''[[Philippine Congress|Kongreso]]:''' [[Ika-10 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-10 na Kongreso]]
== Kaganapan ==
===Enero===
* [[Enero 3]] – Ang [[Kawanihan ng Imigrasyon (Pilipinas)|Kawanihan ng Imigrasyon]] ay nagpatibay ng isang patakaran laban sa [[Dayuhan|mga dayuhan]] na may [[Ilegal na imigrasyon|hindi awtorisadong pananatili sa bansa]], sa bisa ng ''Alien Social Integration Act''.<ref name="NHCP">{{cite book |date=2006 |title=Historical Calendar (1970–2000) |url= |location=[[Manila]] |publisher=[[National Historical Institute]] |page= |isbn=971-538-180-4}}</ref>
* [[Enero 7]] – Isang pagkilala mula sa Pangulo ang ibinigay kay Rhona Mahilum, na kilala sa pagsagip sa kanyang mga kapatid mula sa kanilang nasusunog na bahay sa [[Negros Occidental]].<ref name="NHCP" />
* [[Enero 15]] – Isang memorandum ng Ang kasunduang ito ay nilagdaan ng [[Kagawaran ng Kagalingan at Pagpapaunlad Panlipunan]] at ng [[Hapon]] na [[Organisasyong di-pampamahalaan]] [[Asian Women's Fund]], na naglalayong magbigay ng tulong sa mga dating [[mga babaeng pang-aliw]].<ref name="NHCP" />
* Enero 17 - Ang dating mambabatas na si [[Romeo Jalosjos]] na inakusahan ng pagpatay sa isang 11-taong-gulang na batang babae noong 1996, ay naaresto sa [[Bagac, Bataan]].<ref>{{cite web| url=http://www.gmanetwork.com/news/story/71726/news/the-conviction-of-romeo-jalosjos |title=The Conviction of Romeo Jalosjos| publisher=''[[GMA News]]''| date=December 6, 2007| accessdate=December 6, 2007}}</ref>
* [[Enero 27]]:
** Isang kasunduan sa tigil-putukan sa pagitan ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|ang pambansang pamahalaan]] at ng [[Moro Islamic Liberation Front]] (MILF) ang nilagdaan, na nagtapos sa mahigit isang linggong labanan sa [[Buldon, Maguindanao]].<ref>{{cite news |date=Enero 27, 1997 |title=Transcript — Sumang-ayon ang mga sundalo at MILF na itigil ang labanan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan27.html |work=[[The World Tonight (programa sa TV sa Pilipinas)|The World Tonight]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
** Isang pampasaherong bus, na tumatawid sa rutang [[Pilar, Sorsogon|Pilar]]–[[Maynila]], ang nahulog sa bangin sa [[Labo, Camarines Norte]], na ikinamatay ng labingsiyam na katao kabilang ang drayber.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Bus nahuhulog sa bangin, 19 patay |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpjan28.html |work=[[TV Patrol]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Mas maraming Tsino ang nasa panganib / Aksidente sa bus |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan28.html |work=[[The World Tonight (programa sa TV sa Pilipinas)|The World Tonight]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Enero 28]]–[[Enero 31|31]] – Ang [[Kagawaran ng Kapaligiran at Likas na Yaman]] [[Euthanasia|pumatay]] ng 596 na [[unggoy]] sa isang sakahan sa [[Calamba, Laguna]], sa pamamagitan ng [[nakamamatay na iniksyon]], upang maiwasan ang posibleng pagsiklab ng [[Ebola Reston]] virus na nauna nang pumatay sa pito.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Ang pangwakas na solusyon |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan28.html |work=The World Tonight; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Enero 31, 1997 |title=Transcript — Nakumpleto ng DENR ang pagpuksa sa 600 unggoy |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan31.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Enero 29]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang batas na nagpapalakas sa programa ng agham at teknolohiya ng bansa (''Republic Act No. 8248'').<ref name="NHCP" />
* [[Enero 31]] – Pinangunahan ni [[Unang Ginang ng Pilipinas|Unang Ginang]] [[Amelita Ramos]] ang paglulunsad ng [[bulk carrier]] ng bansa, ang ''Sea Amelita'', sa Tsuneishi shipyard sa [[Balamban, Cebu]].<ref name="NHCP" />
===Pebrero===
* [[Pebrero 3]] – Bumoto ang [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]], {{nobreak|11–4}}, upang ihinto ang pagbebenta ng 51 porsyento ng [[Manila Hotel]] sa kompanyang [[Malaysia]] na Renong Berhad, at inutusan ang may-ari nito, ang [[Government Service Insurance System]], na ibenta ito sa Manila Prince Hotel, binabanggit ang probisyon ng [[Konstitusyon ng Pilipinas|konstitusyon]] na "Pilipino muna" at ang hotel ay bahagi ng "[[pambansang patrimonya]]". Kalaunan ay maghahain ang Komite sa Pribatisasyon ng isang petisyon para sa muling pag-bid.<ref name="NHCP" /><ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 3, 1997 |title=Transcript — Itinataguyod ng Korte Suprema ang Patakaran na "Pilipino Muna"; inutusan ang GSIS na ibenta ang Manila Hotel sa isang lokal na kumpanya |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb03.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Muling pag-bid sa bentahan ng Manila Hotel |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb21.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 4]] – Pinatay ng tatlong armadong lalaki si Obispo [[Benjamin de Jesus]] sa harap ng [[Katedral ng Jolo]] sa [[Jolo, Sulu]], na siyang magiging unang pagpatay sa bansa sa isang [[Mga Obispo sa Simbahang Katoliko|obispong Romano Katoliko]].<ref name="NHCP" /><ref name="d0204">{{cite news |date=Pebrero 4, 1997 |title=Transcript — Obispo De Jesus ng Jolo pinaslang |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb04.html |work=TV Patrol; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 5]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang ''Batas Republika Blg. 8249'', na nag-aamyenda sa karta ng [[Sandiganbayan]].<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 8]] – Nagkabisa ang ''Batas Republika Blg. 8180'', ang batas [[Deregulasyon|pag-alis ng regulasyon]] sa industriya ng langis, na nagtatapos sa dalawampung taon ng kontrol ng gobyerno sa mga kumpanya ng langis at nag-aalis ng mga subsidyo. Noon pa mang [[Pebrero 5]], ilang [[Rally ng protesta|mga rally ng protesta]], na humihiling ng pagpapawalang-bisa sa nasabing batas, ang isinagawa na.<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite news |date=Pebrero 4, 1997 |title=Transcript — Deregulasyon sa langis |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb04.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 6, 1997 |title=Transcript — Handa na para sa ganap na Deregulasyon sa Langis sa Pebrero 8 |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb06.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 11, 1997 |title=Transcript — Inutusan ng Korte Suprema ang palasyo na bigyang-katwiran ang deregulasyon sa langis |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb11.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Pebrero 13]] – Isang [[Beechcraft Baron]] ang sumabog at bumagsak mula sa [[Naic]] at [[Cavite City]] sa [[Cavite]], habang papunta ito sa [[Maynila]] mula sa [[Mindoro]]. Ang lahat ng anim na indibidwal ay kumpirmado o ipinapalagay na patay na.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 17, 1997 |title=Transcript — 2 pang bangkay sa nag-crash na eroplano na natagpuan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb17.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 3, 1997 |title=Transcript — 2 bangkay ng mga biktima ng pagbagsak ang narekober |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb17.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 18, 1997 |title=Transcript — Isa pang bangkay sa pagbagsak ng eroplano, natagpuan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb18.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Bangkay ni Llamas natagpuan sa Tanza |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 14]] – Isang Beechcraft RPC 1919 ang bumagsak habang lumilipad sa [[Jolo Airport|isang paliparan]] sa [[Jolo, Sulu]], na ikinamatay ng retiradong auxiliary bishop na si Antonino Nepomuceno at {{nobreak|3–4}} iba pang mga indibidwal. Ang pagbagsak ng eroplano ay unang pinaniniwalaang sanhi ng pagbaril o pagkakamali ng piloto.<ref name="NHCP" /><ref name="d0214">Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 17, 1997 |title=Transcript — Binaril ni Bishop Antonio ang eroplano sa eroplano —AOPA |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb17.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 18, 1997 |title=Transcript — Pananabotahe sa kaso ni Bishop Nepomuceno isinasantabi |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb18.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Bangkay ni Llamas na natagpuan sa Tanza |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 18]] – Isang resolusyon ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] na nagpapatunay sa kanilang lubos na pagtutol sa [[Repormang Konstitusyonal sa Pilipinas|mga susog sa konstitusyon]] ang pinagtibay.<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 19]]:
** Ibinasura ng [[Korte ng Apelasyon ng Pilipinas|Korte ng Apelasyon]] ang isang petisyon ng isang grupong nakabase sa [[Rizal (lalawigan)|Rizal]] laban sa pribatisasyon ng [[Sistema ng Tubig at Alkantarilya ng Metropolitan]] (STAM), na binabanggit ang kawalan ng merito; pinaninindigan ang isang desisyon ng [[Manila]] [[Hukuman ng Paglilitis sa Rehiyon]]. Ibibigay ang STAM sa mga nanalong bidder makalipas ang dalawang araw.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Pagsasa-pribado ng MWSS, tuloy na |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Nagpapatuloy ang pribatisasyon ng MWSS habang inalis ang TRO |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb19.html |work=The World Tonight; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Ibinigay na ang MWSS sa mga nanalong bidder; Ipinagpaliban ng CA ang TRO |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb21.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
** Iniutos ng Sandiganbayan ang 90-araw na suspensyon kay senador [[Miriam Defensor-Santiago]] kaugnay ng mga kasong [[Graft (politika)|graft]] na isinampa noong 1995 habang siya ang pinuno ng [[Kawanihan ng Imigrasyon (Pilipinas)|Kawanihan ng Imigrasyon at Deportasyon]].<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Santiago, 90 araw na suspendido sa Senado |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Pinatawan si Santiago ng 90-araw na suspensyon dahil sa katiwalian |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb19.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Pebrero 21]] – Isang resolusyon sa [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan]] na nagbibigay ng amnestiya sa mga miyembro ng ''[[Repormahin ang Kilusan ng Sandatahang Lakas|Repormahin ang Kilusan ng Sandatahang Lakas – Mga Sundalo ng Sambayanang Pilipino – Unyon ng mga Batang Opisyal]]'' (RAM–SFP–YOU), kasabay ng ''Proclamation No. 723'', ay inaprubahan.<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 22]] – Si Joel Arnan, pinuno ng grupong ''[[Kuratong Baleleng|Kuratong Solido]]'', at dalawang kapwa bilanggo, ay nakatakas mula sa isang kulungan ng munisipyo sa [[San Pedro, Laguna]], habang nagkakaroon ng noise barrage at kahit na binabantayan ng piling puwersa mula sa [[Distrito ng Pulisya ng Maynila|Kumand ng Distrito ng Pulisya sa Kanluran]].<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite news |date=Pebrero 24, 1997 |title=Transcript — Hepe ng Pulisya ng San Pedro, sinibak sa pagtakas ng lider ng Solido gang |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb24.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 24, 1997 |title=Transcript — Lider ng Solido gang, pumuga |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb24.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 23]] – Sa isang pribadong pagpupulong sa tirahan ni Christopher Carrion sa [[Ayala Alabang| Ayala Alabang Village]], sa [[Muntinlupa]], ipinaalam ni [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] [[Fidel V. Ramos|Fidel Ramos]] sa dating Pangulong [[Corazon Aquino]] na hindi niya maaaring ihinto ang kampanya sa [[Reporma sa Konstitusyon sa Pilipinas]], na binabanggit ito bilang isang paglabag sa kalayaan sa pagpapahayag. Binigyang-diin ni [[Fidel V. Ramos|Ramos]] ang kanyang pangakong itaguyod ang Konstitusyon at itinanggi ang paglahok sa inisyatiba.<ref name="ConstitutioanlReform1997">{{Banggitin ang balita |last=Samonte |first=Severino |title=Paano nagsimula ang unang panukala sa Pagbabago ng Saligang Batas noong 1997? |petsa=Disyembre 29, 2023 |url=https://www.pna.gov.ph/opinion/pieces/810-how-the-first-charter-change-proposal-started-in-1997 |access-date=Hunyo 22, 2024 |work=Philippine News Agency}}</ref>
===Marso===
* [[Marso 1]] – [[Pangulo ng Timog Aprika|Pangulo ng Timog Aprika]] [[Nelson Mandela]], simula sa kanyang tatlong-araw na [[pagbisitang pang-estado]], ay dumating sa bansa.<ref name="NHCP" />
* [[Marso 17]] – [[Tulay ni Narciso Ramos|Ang pinakamahabang tulay]] sa [[Pangasinan]], na nagdurugtong sa mga munisipalidad ng [[Santa Maria, Pangasinan|Santa Maria]] at [[Asingan]], ay pinasinayaan.<ref name="NHCP" />
* [[Marso 19]] – Ibinigay ni Pangulong Ramos ang [[Karapatan ng asylum|pansamantalang asylum]] kay [[Hwang Jang-yop]], ang nangungunang ideologo mula sa [[Hilagang Korea]].<ref name="NHCP" />
* [[Marso 26]] – Ang [[Las Piñas]] ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa [[Metro Manila]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8251''.
===Abril===
* [[Abril 8]] – Naglabas ang Korte Suprema ng [[Injunction|pansamantalang utos ng pagpigil]] mula sa [[Listahan ng mga patakaran ng pambansang kard ng pagkakakilanlan ayon sa bansa|implementasyon ng gobyerno]] ng sistemang [[pambansang pagkakakilanlan|pambansang pagkakakilanlan]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 9]] – Iniutos ni Pangulong Ramos ang pagpapalaya ng {{nobreak|[[Philippine peso|₱]]595 milyon}}, na inilaan para sa bahagyang pagbabayad para sa pagsasaayos ng pensiyon ng mga beterano ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 16]] – Bilang bahagi ng kampanya ng gobyerno upang maiwasan ang [[polio]] sa bansa, limang milyong bata ang nabigyan ng libreng bakuna laban sa polio.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 20]] – Ang pangunahing kampo ng MILF sa [[Sirawai, Zamboanga del Norte]], ay nasakop ng mga puwersa ng gobyerno, at pitong rebelde ang napatay.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 21]] – Kinumpirma ng [[Malacañang]] ang pagwawakas ng gobyerno sa pagtutol nito sa [[paghingi ng asylum|pag-aaplay para sa asylum]] ng pinuno ng [[Partido Komunista ng Pilipinas|komunista]] na si [[Jose Maria Sison]], na noon ay ipinatapon sa [[Netherlands]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 24]] – Pinagtitibay ng [[Pinuno ng Kawani ng Sandatahang Lakas ng Pilipinas|Ang pamunuan]] ng [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]] ang pagbabawal sa mga [[homoseksuwal]] sa militar.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 27]] – Kinumpirma ng MILF na limang libong rebeldeng [[Moro National Liberation Front]] ang lumihis sa kanilang panig, na binabanggit ang umano'y mabagal na pagpapatupad ng mga programang pangkabuhayan ng gobyerno.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 29]]–[[Abril 30|30]] – Nagpadala ang militar ng mga karagdagang sundalong pandagat sa [[Kapuluan ng Kalayaan]] na pinagtatalunan kasunod ng mga ulat na tatlong armadong barkong pandigma ng [[Hukbong Dagat ng Tsina]] ang ipinadala roon. Nagpadala ng mga jet fighter kinabukasan upang dagdagan ang pangkat, kasabay ng protesta ng [[Maynila]] na humihingi ng paliwanag mula sa [[Beijing]]. Noong [[Mayo 3]], iginiit ni [[Tsina]] ang soberanya nito sa lugar, at iginiit ang mga legal na karapatan na ipadala ang kanilang mga barko.<ref name="NHCP" />
===Mayo===
* [[Mayo 2]] – Pinagtitibay ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang bisa ng pagiging miyembro ng [[mga estadong miyembro ng Organisasyon ng Pandaigdigang Kalakalan|bansa]] sa [[World Trade Organization]].<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 9]] – Inaprubahan ng [[World Bank]] ang mga bagong pautang, na nagkakahalaga ng humigit-kumulang {{nobreak|[[United States dollar|$]]1 bilyon}}, sa bansa, na sasakupin ang mga programa sa pagpapagaan ng kahirapan, imprastraktura, at likas na yaman, sa susunod na tatlong taon.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 11]] – Ang mga tauhan ng militar na nasa tungkulin sa halalan ay inatake sa [[Lantawan, Basilan]] ng tatlumpung miyembro ng [[Abu Sayyaf]], kung saan pito sa huli ang napatay sa labanan.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 20]] – Tinanggihan ng Pilipinas ang iminungkahing eksplorasyon kasama ang Tsina sa [[hindi pagkakaunawaan sa Dagat Timog Tsina|ang pinagtatalunang]] [[Scarborough Shoal]]. Pagkalipas ng walong araw, sinang-ayunan ni Pangulong Ramos ang kasunduan sa magkasanib na pagpapaunlad ng mga bansa sa lugar.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 21]] – Dinakip ng [[Philippine Coast Guard]] ang dalawampu't isang mangingisda na [[Han Chinese|Chinese]] sa Scarborough Shoal. Noong [[Mayo 30]], inireklamo ni [[Taiwan]], na nagsasabing ang lugar ay bahagi ng kanilang soberanong teritoryo, ang nasabing pag-aresto. Noong [[Mayo 26]], nagpulong ang mga opisyal ng ministeryong panlabas ng Pilipinas at Tsina sa [[Beijing]], sa pagtatangkang bawasan ang tensyon na dulot ng magkasalungat na mga pag-aangkin sa lugar.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 28]] – Ang paglulunsad ng unang proyekto ng [[electronic library]] ng bansa sa Manila Hotel ay pinangunahan ng [[Komisyon sa Mas Mataas na Edukasyon (Pilipinas)|Komisyon sa Mas Mataas na Edukasyon]] at [[Kagawaran ng Edukasyon, Kultura at Isports]].<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 31]] – Ibinasura ng Sandiganbayan ang mga kasong katiwalian laban sa dating Unang Ginang [[Imelda Marcos]] sa mga paratang ng pagtanggap ng suhol habang siya ang ministro ng [[Mga kagawaran ng ehekutibo ng Pilipinas|mga pamayanang pantao]], na binabanggit ang kakulangan ng ebidensya.<ref name="NHCP" />
===Hunyo===
* [[Hunyo 4]] – Nagbitiw si Pangalawang Pangulong Estrada bilang tagapangulo ng Presidential Anti-Crime Commission, na iniulat na upang ihanda ang [[Halalan sa pagkapangulo ng Pilipinas noong 1998|para sa kanyang pagtakbo sa pagkapangulo]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 10]] – Ibinasura nang may pinal na batayan ng Korte Suprema ang [[mosyon para sa muling pagsasaalang-alang]] na isinumite ng mga tagapagtaguyod ng PIRMA at tagapayo ng gobyerno para sa [[Repormang Konstitusyonal sa Pilipinas|repormang konstitusyonal]], na pinaninindigan ang naunang desisyon nito na pumipigil sa mga naturang pagtatangka.<ref name="NHCP" /><ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* [[Hunyo 14]] – Ipinahayag ni [[Fidel V. Ramos|FVR]] na pinahintulutan niya ang Legislative-Executive Development Advisory Council (LEDAC), na pabilisin ang isang panukalang batas sa inisyatiba ng mga tao batay sa mga dahilan na ibinigay ng Korte Suprema sa pagtanggi sa petisyon.<ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* [[Hunyo 16]] – Apatnapu't tatlong surveyor mula sa isang kompanya ng langis na pinapatakbo ng estado ang dinakip ng mga pinaghihinalaang gerilya ng MILF sa [[Sultan sa Barongis, Maguindanao]], ngunit kalaunan ay pinalaya.<ref name="ms0628" /> Ito ay humantong sa isang malawakang opensiba ng [[Hukbong Sandatahan ng Pilipinas|hukbo]] laban sa MILF na magsisimula kinabukasan, naganap sa [[Pagalungan]], gayundin sa [[Maguindanao]], at sa ilang bahagi ng [[Cotabato]]. Hanggang [[Hunyo 28]], ang mga sagupaan ay nakapatay na ng 146 mula sa MILF at labindalawang tropa.<ref name="afp0628nst" /><ref>{{cite news |agency=[[Agence France-Presse]] |date=Hunyo 29, 1997 |title=Magpapatuloy ang opensiba sa kabila ng banta |url=https://books.google.com/books?id=4QEzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA11&article_id=4912,6042484 |newspaper=[[New Sunday Times]] (New Straits Times) |location=[[Kuala Lumpur]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=20 |via=[[Google Books]]}}</ref>
* [[Hunyo 22]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang ''Proklamasyon Blg. 1030'' na nagdedeklara sa [[Mamag]] isang espesyal na protektadong [[fauna]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 23]] – Nagpaputok ang militar ng [[babala]] sa isang barkong pangisda ng Tsina, na nakaangkla malapit sa isang isla na hawak ng mga Pilipino sa Spratlys.<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 26]]:
** Humigit-kumulang 110 aktibong tauhan ng tagapagpatupad ng batas ang inilagay ng komunidad ng Intelihensiya sa isang [[listahan ng mga hinahanap]] dahil sa umano'y papel sa mga aktibidad na [[pagkidnap]].<ref name="NHCP" />
** <!---Dalawang pampasaherong bus ang na-hijack ng humigit-kumulang 200 rebeldeng Moro, na kumuha rin ng humigit-kumulang animnapung commuter bilang mga hostage. Hinabol ng mga tropa ng [[Hukbong Katihan ng Pilipinas|Hukbong Katihan]] ang mga hostage-taker; sampung tao ang papatayin.<ref name="NHCP" />--->Animnapung pasahero ang dinukot ng 150 separatista ng MILF mula sa dalawang bus sa isang road block sa Maguindanao; 41 sa kanila ang nakatakas. Kalaunan ay tumakas ang mga rebelde patungong [[Kabacan, Cotabato]], kung saan naganap ang isang shootout, na nag-iwan ng pitong katao na patay.<ref name="ms0628">{{cite news |first=Jaime |last=Panesa |date=Hunyo 28, 1997 |title=60 pasahero ng bus ang dinakip ng mga Muslim rebs |url=https://books.google.com/books?id=q5MVAAAAIBAJ&dq=philippines+bus+hostage&pg=PA1&article_id=5588,2740235 |newspaper=[[Manila Standard]] |location= |publisher= |access-date=Hunyo 13, 2025 |pages=1, 4 |via=[[Google Books]]}}</ref><ref>{{cite news |agency=[[Associated Press]] |date=Hunyo 27, 1997 |title=Binaboy ng mga Rebelde |url=https://books.google.com/books?id=R8AzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA7&article_id=6914,7097047 |newspaper=[[Lodi News-Sentinel]] |location=[[Lodi, California]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=12 |via=[[Google Books]]}}</ref> Sa mga sibilyang bihag, dalawa ang napatay, habang sampu pa rin ang nakakulong hanggang kinabukasan.<ref name="afp0628nst" />
** Nasakop ng mga tropa ng gobyerno ang Camp Rajamuda, isang pangunahing base ng MILF, sa [[Pikit, Cotabato]].<ref name="ms0628" /><ref name="afp0628nst" />
* [[Hunyo 27]] – Isang detatsment ng hukbo sa Kabacan ang inatake ng 50 mandirigma ng MILF, 13 sa kanila ang papatayin sa isang labanan ng barilan.<ref name="afp0628nst">{{cite news |agency=[[Agence France-Presse]] |date=Hunyo 28, 1997 |title=Umakyat sa 158 ang bilang ng mga namatay sa mga sagupaan sa Pilipinas |url=https://books.google.com/books?id=4AEzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA64&article_id=6775,5642818 |newspaper=[[New Straits Times]] |location=[[Kuala Lumpur]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=17 |via=[[Google Books]]}}</ref>
===Hulyo===
* [[Hulyo 11]] – Nagsimulang maranasan ng Pilipinas ang epekto ng [[Krisis sa pananalapi ng Asya noong 1997|Krisis sa pananalapi sa Asya]]; ang [[Piso ng Pilipinas|peso]] ay bumaba ng 11.5% kung saan ang halaga ng peso-dollar ay naitala sa [[₱]]29.45. Ang karagdagang depreciation ay nagiging sanhi ng pagbaba ng [[Philippine Stock Exchange]] [[Talatuntunang Komposito ng PSE|talatuntang komposito]], at pangunahing nakakaapekto sa paglago ng ekonomiya ng bansa, kung saan ang taunang nominal na [[Gross domestic product|GDP]] per capita ay bumaba ng 12.5% mula sa nakaraang taon.<ref>—''[https://sgp.fas.org/crs/row/crs-asia2.htm "Ang krisis sa pananalapi sa Asya noong 1997-98"]'' [[Federation of American Scientists]] Proyekto sa Paglilihim ng Gobyerno. Pebrero 6, 1998.<br />—''[https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/crash/etc/cron.html "Timeline ng pagbagsak"]'' [[PBS]]. Hunyo 1999.<br />—''[https://internationalbanker.com/history-of-financial-crises/asian-financial-crisis-of-1997/ "Krisis sa pananalapi sa Asya noong 1997"]'' International Banker. Setyembre 29, 2021.<br />—''[https://corporatefinanceinstitute.com/resources/knowledge/finance/asian-financial-crisis/ "Krisis sa Pinansyal sa Asya"]'' [[Corporate Finance Institute]]. 2015.<br />—''[https://businessmirror.com.ph/2017/07/04/the-asian-financial-crisis-part-two-the-philippine-response/ "Ang krisis pinansyal ng Asya (Bahagi 2: Ang tugon ng Pilipinas)"]'' [[BusinessMirror]]. Hulyo 4, 2017.<br />Lahat ng nabanggit ay nakuha noong 02-19-2022.</ref><ref>''"#Journeyto30"'' ni Epi Fabonan III, ''[[Philstar.com]]'': (1997) [https://www.philstar.com/headlines/2016/01/02/1538658/journeyto30-pole-vault-crisis "A pole vault into crisis"] Enero 2, 2016. Nakuha noong Agosto 1, 2018.</ref> Ang krisis ay nakakaapekto sa maraming bansa sa [[Silangang Asya|Silangan]] at [[Timog-Silangang Asya]].
* [[Hulyo 16]] – Ang magkapatid na [[Kaso ng pagpatay kay Chiong|Marijoy at Jacqueline Chiong]] ay dinukot at pinatay sa [[Cebu City]], ang mga suspek ay kalaunan ay hinatulan ng kamatayan, na siya namang humantong sa pag-aalis ng parusang kamatayan noong 2006.
===Agosto===
* [[Agosto 2]] – Ang [[Kabankalan]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng Negros Occidental sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8297''.
* [[Agosto 15]]:
** Ang bangkang pandagat na ''F/B King Roger'', sakay ng 43 turistang [[Mga taga-Hongkong|mula sa Hong Kong]], ay tumaob at tumaob sa [[Manila]] [[Pantalan ng Maynila|Timog Daungan]] habang pabalik sa [[Klub ng Yate sa Maynila]] [[marina]] mula sa isang paglilibot sa [[Manila Bay]], na ikinamatay ng pito.<ref name="ad-sea97" />
** Ang pampasaherong bangkang ''M/V Kalibo Star'', na may rutang [[Cebu]]–[[Tacloban]], ay tumaob at lumubog sa [[Biliran]], na nag-iwan ng hindi bababa sa 12 patay at 13 nawawala.<ref name="ad-sea97">Mga aksidente sa dagat:
* {{cite news |last=Cortes |first=Claro |date=Agosto 16, 1997 |title=Dalawang Bangka ang Tumaob sa Maalong Dagat 16 Patay, 65 Nawawala Nang Maglibot ang Ferry, Bangka Lumubog sa Pilipinas |url=https://www.spokesman.com/stories/1997/aug/16/two-boats-capsize-in-rough-seas-16-dead-65/ |agency=[[Associated Press]] |via=[[The Spokesman-Review]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}
* {{cite news |date=Hunyo 23, 2008 |title=Mga malalaking aksidente sa karagatan sa Pilipinas |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/content/102803/major-marine-mishaps-in-the-philippines/story/ |work=[[GMA News Online]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}</ref>
* [[Agosto 19]] – Ang satellite ng komunikasyon na ''[[Agila-2]]'' ay inilunsad mula sa Tsina at nagsimula ng komersyal na serbisyo. Ito ang unang satellite ng bansa na hindi nakuha habang nasa orbit.
===Setyembre===
* [[Setyembre 4]] – Sabay-sabay na pagsabog ng granada sa mga terminal ng bus sa [[Maynila]] at [[Bulacan]] ay ikinamatay ng anim at ikinasugat ng 105, karamihan ay mga commuter.<ref>''[http://www.newsflash.org/199709/hl/hl000002.htm "Anim ang ikinamatay ng mga bomba sa Maynila, Bulacan"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 09-04-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref> Isang dating hindi kilalang grupong maka-gobyerno na ''Mga Sundalong Pilipino para sa Bansa'' ang umaangkin ng responsibilidad para sa mga pag-atakeng ito.<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite book |last=Ross |first=Christopher |date=Abril 1998 |title=Mga Huwaran ng Pandaigdigang Terorismo: 1997 |url=https://books.google.com/books?id=G67xPUNU-14C&dq=1997+mindanao+bus+hostage&pg=PA11 |location=[[Estados Unidos]] |publisher=[[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]]; DIANE Publishing |pages=11–12 |isbn=0-7881-7558-0 |access-date=Hulyo 13, 2024 |via=[[Google Books]]}}
* {{cite web |url=https://1997-2001.state.gov/global/terrorism/1997Report/asia.html |title=Mga Huwaran ng Pandaigdigang Terorismo: 1997 — Pangkalahatang-ideya ng Asya |date=Enero 20, 2001 |website=[[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]] — Archive |publisher=[[Pamahalaan ng Estados Unidos]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}</ref>{{Efn|Hindi tinukoy ang petsa sa mga sangguniang ito.|name=fn1}}
* [[Setyembre 21]] – Inilabas ang bagong pahayag ng pangulo na nag-udyok sa mga grupong kontra-charter change na pinamumunuan ng [[Simbahang Katolika sa Pilipinas|Katoliko Simbahan]] at mga kaalyado ng dating Pangulong [[Cory Aquino]] upang paigtingin ang kanilang kampanya, na nagtapos sa isang rally ng indignation sa [[Rizal Park]] sa [[Maynila]], kasabay ng ika-25 anibersaryo ng pagdedeklara ng dating Pangulong [[Ferdinand Marcos|Ferdinand E. Marcos Sr.]] ng batas militar sa bansa.<ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* Setyembre 22 - Naganap ang [[Pagdiskaril ng tren sa Muntinlupa]], taon 1997, hindi bababa sa 7 ang utas at 220 mga sugatan.
* [[Setyembre 23]] – Nagkakaisang tinanggihan ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] en banc ang pagsisikap ng PIRMA, kung saan walong mahistrado ang nagsasabing walang batas na nagbibigay-daan at anim na iba pa ang nagsasabing may mali ang petisyon ng grupo.<ref>{{Banggitin ang balita |date=Mayo 21, 2013 |title=Ano ang Nauna: Mga Nakaraang Pagtatangka sa Pagbabago ng Saligang Batas |url=https://newsinfo.inquirer.net/412607/what-went-before-past-charter-change-attempts |access-date=Hunyo 22, 2024 |pages=INQUIRER.NET}}</ref>
* [[Setyembre 25]] – Isang sagupaan sa pagitan ng mga armadong kalalakihan ni Gob. [[Abdusakur Mahail Tan|Abdusakur Tan]] at [[Jolo, Sulu|Jolo]] Mayor Sout Tan ang naganap sa mga bayan ng [[Maimbung]] at [[Indanan]] sa [[Sulu]], na ikinamatay 17 tagasuporta mula sa magkabilang magkaribal.<ref>''[http://www.newsflash.org/199709/hl/hl000091.htm "17 ang namatay sa digmaan ng mga tribo dahil sa nawalang baka"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 09-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Setyembre 30]] – Naipasa ang Batas Laban sa Panggagahasa (''Batas Republika 8353'').<ref name="MSyr97">"Ulat sa Katapusan ng Taon ng Agenda ng Repormang Panlipunan" (12-31-1997) ''[[Manila Standard]]'', pp. 7–10. ([https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19971231&printsec=frontpage&hl=en Link]) Nakuha noong 02-18-2022.</ref>
===Oktubre===
* [[Oktubre 5]] – Isang trak ng kargamento ang bumangga sa isang mini-bus sa [[Tampilisan, Zamboanga del Norte]] na ikinamatay ng 25 katao, ayon sa ulat, sa itinuturing ng pulisya na pinakamalalang aksidente sa kalsada sa lugar ng [[Zamboanga Peninsula]].<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000119.htm "Aksidente ng bus at trak sa Zamboanga, 25 ang namatay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220315163900/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000119.htm |date=2022-03-15 }}'' PHNO. 10-05-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 6]] – Isinagawa ng [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]] ang pagbitay sa dalawang indibidwal, na "sinentensyahan ng kamatayan" para sa maraming kasong kriminal, sa [[Masiu, Lanao del Sur]], na sinasabing ginawa dahil sa bisa ng mga batas Islamiko, na nagdulot ng mga kritisismo sa publiko.<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000235.htm "Mga kaso ng pagpatay laban sa mga berdugo ng MILF"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173214/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000235.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 27]] – Nilagdaan ni Pangulong [[Fidel Ramos|Ramos]] ang isang batas (''RA 8368''), na nagpapawalang-bisa sa Batas Laban sa Pag-iiskwater (''Dekreto ng Pangulo 772''); Pag-dekriminalisa sa squatting ngunit pagpapanatili ng mga parusa laban sa mga propesyonal na squatter at mga sindikato ng squatting.<ref name="MSyr97" /><ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000232.htm "Pag-dekriminalisa sa squatting, nilagdaan ni Ramos ang batas"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173219/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000232.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-28-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 28]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang isang batas (''RA 8369'') na lumilikha ng mga espesyal na korte para sa mga kasong kinasasangkutan ng mga bata at relasyon ng pamilya.<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000233.htm "Nilagdaan ni Ramos ang batas ng mga korte ng pamilya"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173220/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000233.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 29]] – Pangulong Nilagdaan ni Ramos ang [[Batas sa mga Karapatan ng mga Katutubo ng 1997|Batas sa mga Karapatan ng mga Katutubo]] (''RA 8371''), isang batas na nagpoprotekta sa mga karapatan ng sektor ng mga katutubo sa kanilang mga lupang ninuno at lumilikha ng [[Pambansang Komisyon sa mga Katutubong Katutubo (Pilipinas)|Pambansang Komisyon sa mga Katutubong Katutubo]].<ref name="MSyr97" /><ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000237.htm "Nilagdaan ang Batas sa mga Katutubo"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173218/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000237.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-30-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
===Nobyembre===
* [[Nobyembre 5]] – Bumoto ang [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ng 9–2, upang ideklara ang isang batas (''RA 8180'') na nagtatapos sa kontrol ng gobyerno sa industriya ng langis bilang labag sa konstitusyon.<ref>''[http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000254.htm "Idineklarang labag sa konstitusyon ang batas sa deregulasyon ng langis"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173219/http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000254.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 11-06-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Nobyembre 12]] – Isang sagupaan sa pagitan ng mga rebeldeng MILF at mga armadong guwardiya ng isang plantasyon ng niyog sa [[Maguindanao]] ang nagtapos sa pagkamatay ni Amin Cusain, isang pinuno ng MILF, pitong rebelde at dalawang sibilyan.<ref>''[http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000273.htm "Pinuno ng MILF, 9 na iba pa ang namatay sa sagupaan sa Maguindanao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173214/http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000273.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 11-12-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>{{Efn|name=fn1}}
===Disyembre===
* [[Disyembre 22]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang pitong panukalang batas para sa repormang panlipunan, kabilang ang kompyuterisasyon ng proseso ng halalan sa [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas noong 1998|susunod na taon]] at mga kasunod na pangkalahatang halalan (''RA 8436'') at [[Kilusang awtonomiya ng Cordillera|awtonomiya]] para sa [[Rehiyong Administratibo ng Cordillera|mga Cordillera]].<ref>''[http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000365.htm "Pinirmahan ni FVR ang 7 batas sa repormang panlipunan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173221/http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000365.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 12-24-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref><ref>Maragay, Fel V. (12-23-1997). "'Basket ng Pasko' ng mga batas, kabilang ang kompyuterisasyon ng botohan, nilagdaan" ''[[Manila Standard]]'', pp. 1, 4. ([https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19971223&printsec=frontpage&hl=en Link]) Kinuha noong 02-18-2022.</ref>
* [[Disyembre 26]] – Ang malakas na ulan ay nagdulot ng pagguho ng mga tunel ng minahan ng ginto sa [[Bundok Diwata]], [[Monkayo]], na noon ay bahagi ng [[Davao del Norte]]; lima ang nailigtas; kinumpirma ng mga sumunod na ulat na 80 minero ang namatay.<ref>—''[http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000379.htm "Mga minero na nalibing sa bundok ng ginto sa Davao"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 12-31-1997. Nakuha noong 02-17-2022.
—''[http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000382.htm "Mga nakaligtas na natagpuan sa pagguho ng minahan sa Davao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250222224817/http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000382.htm |date=2025-02-22 }}'' PHNO. 01-01-1998. Nakuha noong 02-17-2022.<br/>
—''[http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000403.htm "80 kumpirmadong patay sa mga minahan sa Davao"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 01-12-1998. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
==Libangan at kultura==
* [[Pebrero 6]] – Ang kolumnista ng magasin sa libangan na si [[Cristy Fermin]] ay hinatulan ng hukuman ng [[libelo]], na isinampa noong 1995 ng aktres na si [[Annabelle Rama]], na inakusahan niya ng [[paglustay]], kasama ang kanyang asawang si [[Eddie Gutierrez (aktor)|Eddie Gutierrez]], sa [[Estados Unidos]]. Siya ay binigyan ng maximum na 1½-taong sentensya sa bilangguan.<ref>{{cite news |date=Pebrero 6, 1997 |title=Transcript — Reyna ng tsismis, hinatulan sa kasong libelo |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb06.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 22]] – Nanalo si [[Jaya (mang-aawit)|Jaya]] ng malaking gantimpala sa ika-2 Asian Song Festival na ginanap sa [[Hong Kong]], para sa kanyang pag-awit ng kantang "You Lift Me Up".<ref name="NHCP" />
==Palakasan==
* [[Pebrero 20]] – Tinalo ni [[Gerry Peñalosa]] ang defending champion na si [[Hiroshi Kawashima]] ng [[Hapon]] sa kanilang laban sa [[boksing]] sa [[Tokyo]], at napanalunan ang titulong [[Konseho ng Boksing Pandaigdig|KBP]] [[sobrang panggabi]] sa pamamagitan ng isang unanimous decision.<ref name="NHCP" /><ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 20, 1997 |title=Transcript — Si Peñalosa ang bagong Super-flyweight King ng WBC |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb20.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Uuwi ang bagong kampeon |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb21.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[May 17]] – Napanatili ni [[Luisito Espinosa]] ang titulo ng WBC [[featherweight]] matapos talunin ang [[Mehiko|Mehikano]] challenger [[Manuel Medina (boksingero)|Manuel Medina]] sa [[Rizal Park]] sa [[Manila]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 14]] – Tinalo ni Gerry Peñalosa ang kalaban na si Seung Koo-Lee ng [[Timog Korea]], at napanatili ang kanyang titulong WBC super flyweight.<ref name="NHCP" />
* [[Oktubre 11]]–[[Oktubre 19|19]] – Sumali ang Pilipinas sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 1997]].
* [[Nobyembre 22]]–[[Nobyembre 23|23]] – Ang Pilipinas ang magiging punong-abala ng [[Mga Kampeonato sa Judo sa Asya 1997]] na ginanap sa Maynila.
* [[Disyembre 14]] – Nanalo ang [[Alaska Milkmen]] laban sa [[Purefoods Carne Norte Beefies]], 4 na laro laban sa 1, upang mapanatili ang titulong [[1997 Governors' Cup ng Samahang Basketbol ng Pilipinas]].Purefoods Carne Norte Beefies
== Kapanganakan ==
===Enero===
* [[Enero 4]] - Anjo Pertierra, aktor, manlalaro ng volleyball, modelo at reporter
* [[Enero 12]] - [[Ken Suson (musikero)|Felip]], mang-aawit-songwriter, rapper, mananayaw, producer at mga miyembro ng ''[[SB19]]''
* [[Enero 20]]:
** [[Kim Last]], aktor at contestant ng That's My Bae
** Vien Iligan-Velasquez, vlogger
* [[Enero 23]] - Joshua de Leon, modelo at basketball player
* [[Enero 28]] - [[Arthur Nery]], mang-aawit at manunulat ng kanta
===Pebrero===
* [[Pebrero 3]] – Rhap Salazar, mang-aawit, manunulat ng kanta at aktor
* Pebrero 15 – [[Kit Thompson]], aktor
* [[Pebrero 19]] – Justine Baltazar, manlalaro ng basketbol
===Marso===
* [[Marso 3]] – Brent Valdez, aktor
* Marso 10:
** [[Julia Barretto]], aktres at mananayaw
** Migs Villasis, aktor at modelo
* [[Marso 13]] – [[Lou Yanong]], aktres at modelo
*[[Marso 15]] – [[Kenneth Paris]], BPO, Subject Matter Expert - Celo Business Solutions Inc.
* [[Marso 16]] - [[Roxie Smith]], artista, modelo, endorser, presenter ng kaganapan at telebisyon, at titleholder ng beauty pageant
* [[Marso 23]] – Rob Gomez, aktor
* Marso 26 – Samm Alvero, aktres
=== Abril ===
* [[Abril 3]] – [[RK Ilagan]], basketball player
* [[Abril 5]] – Allora Alcantara, aktres at YouTuber
* [[Abril 11]] – Ara Davao, aktres
* [[Abril 17]] – Mia Alfonso, awtor
===Mayo===
* Mayo 1 – [[Miles Ocampo]], aktres
* Mayo 6:
** [[Maymay Entrata]], modelo, mang-aawit, komposer, mananayaw at aktres
**[[Ranz Kyle]], [[YouTube]] personalidad at mananayaw
* Mayo 26 – Bryan Santos. manlalaro ng basketbol
===Hunyo===
* Hunyo 3 – Issa Pressman, aktres
* Hunyo 17
** [[Jameson Blake]], aktor, miyembro ng Hashtags
** Wilbert Ross, miyembro ng Hashtags
** Gifer Fernandez, vlogger at YouTuber
* [[Hunyo 21]] – Race Matias, aktor
* [[Hunyo 28]] – Joshua de Sequera, modelo ng beauty pageant
===Hulyo===
* [[Hulyo 2]] – [[Jackie Buntan]], [[Muay Thai]] kickboxer
* [[Hulyo 29]] – Mathew Custodio, manlalaro ng putbol
* Hulyo 31 – [[Barbie Forteza]], aktres at mananayaw
** [[EJ Laure]], manlalaro ng balibol
** Aya Fernandez, host, mang-aawit, mananayaw at artista
===Agosto===
* [[Agosto 5]] – [[Jeremiah Tiangco]], mang-aawit
* [[Agosto 16]] – Angela Beard, manlalaro ng putbol
===Setyembre===
* [[Setyembre 9]] – [[Ian Pangilinan]], aktor at mang-aawit
* [[Setyembre 14]] – [[Iñigo Pascual]], aktor at mang-aawit
* Setyembre 16 – Julian Marcus Trono, aktor
* Setyembre 19 – Kobe Paras, manlalaro ng basketbol
* Setyembre 22 – [[Maris Racal]], aktres, mang-aawit at mananayaw
* [[Setyembre 24]] – Juan Carlos Galano, aktor at modelo
===Oktubre===
* [[Oktubre 2]] – [[Liezel Lopez]], aktres
* Oktubre 4 – [[Michelle Vito]], aktres
* Oktubre 7:
** [[Joshua Garcia]], aktor
** [[J. Rey Soul]], mang-aawit
* [[Oktubre 10]] – Rufino Herrera, triathlete
* Oktubre 12 – Jimboy Martin, aktor, miyembro ng Hashtags
* [[Oktubre 14]] – [[Olivia McDaniel]], footballer
* [[Oktubre 16]] – [[Leila Alcasid]], mang-aawit-songwriter at aktres
* [[Oktubre 17]] – Sky Quizon, aktor at host
* Oktubre 20 – [[Manolo Pedrosa]], aktor
* [[Oktubre 22]] – [[Kiara Takahashi]], aktres
* Oktubre 27 – Paulo Angeles, aktor, miyembro ng Hashtags
===Nobyembre===
* [[Nobyembre 3]] – [[Renee Co]], abogado at politiko
* Nobyembre 4 – [[Bea Binene]], aktres at mananayaw
* [[Nobyembre 28]] – [[Claire Ruiz]], aktres
===Disyembre===
* [[Disyembre 1]] – Karl Gabriel, aktor
* Disyembre 4 – [[Ruru Madrid]], aktor
* [[Disyembre 6]] – Brent Manalo, aktor at modelo
* [[Disyembre 15]] – [[Celeste Cortesi]], aktres at may hawak ng titulo sa patimpalak ng kagandahan
* Disyembre 17:
** Jazz Ocampo, aktres
** Genesis Redido, atleta, aktor at modelo
* Disyembre 18 – Mikee Quintos, aktres at mang-aawit
* [[Disyembre 21]] - Mary Joy Apostol, aktres
==Kamatayan==
* [[Pebrero 4]] – [[Benjamin de Jesus]], [[Jolo, Sulu|Jolo]] na nakabase sa [[Romano Katoliko]] [[Mga Obispo sa Simbahang Katoliko|obispo]]<ref name="NHCP" /><ref name="d0204" />
* [[Pebrero 7]] – [[Jose Garcia Villa]], makata, manunulat at pintor (ipinanganak 1908)
* [[Abril 6]] – [[Max Alvarado]], aktor (ipinanganak 1929)
* [[Pebrero 14]] – Antonino Nepomuceno, retiradong obispo ng Romano Katoliko na nakabase sa [[Lungsod ng Kotabato]] (ipinanganak 1935) <ref name="NHCP" /><ref name="d0214"
* [[Abril 21]] – [[Diosdado Macapagal]], ika-9 na Pangulo ng Pilipinas (ipinanganak 1910)
* [[Hunyo 27]] – [[Cesar Alzona]], dating may-akda (b. [[1926]])
* [[Hulyo 2]] – [[Chiquito (aktor)|Chiquito]], [[aktor ng komedya]] (b. [[1928]])<ref name="NHCP" />
* [[Hulyo 7]] – [[Rolando Tinio]], makatang filipino, dramatista, aktor, sanaysay, at tagapagturo (b. [[1937]])
* [[Oktubre 7]] – [[Felicisimo Ampon]], manlalaro ng tennis (b. [[1920]])
* [[Oktubre 10]] – [[Dencio Padilla]], aktor at komedyante (ipinanganak 1928)
==Tingnan din==
*[[Krisis sa pananalapi ng Asya noong 1997]]
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
{{Taon sa Pilipinas}}
{{Taon sa Asya|1997}}
[[Kategorya:1997 sa Pilipinas]]
dqzp54h0ojkq1a0kw3he745xd28m7pb
2220285
2220284
2026-08-13T09:08:49Z
~2026-43982-52
165113
/* Oktubre */
2220285
wikitext
text/x-wiki
Ang '''1997 sa Pilipinas''' ay ang mga detalye ng mga pangyayari sa tala na nangyari sa Pilipinas noong taong 1997.
== Mga Nanunungkulan ==
* '''[[President of the Philippines|Pangulo]]:''' [[Fidel V. Ramos]] ([[Lakas–CMD|Lakas]])
* '''[[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]:''' [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]])
* [[Senate of the Philippines|'''Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)''']]''':''' [[Ernesto Maceda]]
* '''[[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]:''' [[Jose de Venecia]]
* '''[[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]:''' [[Andres Narvasa]]
* '''[[Philippine Congress|Kongreso]]:''' [[Ika-10 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-10 na Kongreso]]
== Kaganapan ==
===Enero===
* [[Enero 3]] – Ang [[Kawanihan ng Imigrasyon (Pilipinas)|Kawanihan ng Imigrasyon]] ay nagpatibay ng isang patakaran laban sa [[Dayuhan|mga dayuhan]] na may [[Ilegal na imigrasyon|hindi awtorisadong pananatili sa bansa]], sa bisa ng ''Alien Social Integration Act''.<ref name="NHCP">{{cite book |date=2006 |title=Historical Calendar (1970–2000) |url= |location=[[Manila]] |publisher=[[National Historical Institute]] |page= |isbn=971-538-180-4}}</ref>
* [[Enero 7]] – Isang pagkilala mula sa Pangulo ang ibinigay kay Rhona Mahilum, na kilala sa pagsagip sa kanyang mga kapatid mula sa kanilang nasusunog na bahay sa [[Negros Occidental]].<ref name="NHCP" />
* [[Enero 15]] – Isang memorandum ng Ang kasunduang ito ay nilagdaan ng [[Kagawaran ng Kagalingan at Pagpapaunlad Panlipunan]] at ng [[Hapon]] na [[Organisasyong di-pampamahalaan]] [[Asian Women's Fund]], na naglalayong magbigay ng tulong sa mga dating [[mga babaeng pang-aliw]].<ref name="NHCP" />
* Enero 17 - Ang dating mambabatas na si [[Romeo Jalosjos]] na inakusahan ng pagpatay sa isang 11-taong-gulang na batang babae noong 1996, ay naaresto sa [[Bagac, Bataan]].<ref>{{cite web| url=http://www.gmanetwork.com/news/story/71726/news/the-conviction-of-romeo-jalosjos |title=The Conviction of Romeo Jalosjos| publisher=''[[GMA News]]''| date=December 6, 2007| accessdate=December 6, 2007}}</ref>
* [[Enero 27]]:
** Isang kasunduan sa tigil-putukan sa pagitan ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|ang pambansang pamahalaan]] at ng [[Moro Islamic Liberation Front]] (MILF) ang nilagdaan, na nagtapos sa mahigit isang linggong labanan sa [[Buldon, Maguindanao]].<ref>{{cite news |date=Enero 27, 1997 |title=Transcript — Sumang-ayon ang mga sundalo at MILF na itigil ang labanan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan27.html |work=[[The World Tonight (programa sa TV sa Pilipinas)|The World Tonight]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
** Isang pampasaherong bus, na tumatawid sa rutang [[Pilar, Sorsogon|Pilar]]–[[Maynila]], ang nahulog sa bangin sa [[Labo, Camarines Norte]], na ikinamatay ng labingsiyam na katao kabilang ang drayber.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Bus nahuhulog sa bangin, 19 patay |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpjan28.html |work=[[TV Patrol]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Mas maraming Tsino ang nasa panganib / Aksidente sa bus |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan28.html |work=[[The World Tonight (programa sa TV sa Pilipinas)|The World Tonight]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Enero 28]]–[[Enero 31|31]] – Ang [[Kagawaran ng Kapaligiran at Likas na Yaman]] [[Euthanasia|pumatay]] ng 596 na [[unggoy]] sa isang sakahan sa [[Calamba, Laguna]], sa pamamagitan ng [[nakamamatay na iniksyon]], upang maiwasan ang posibleng pagsiklab ng [[Ebola Reston]] virus na nauna nang pumatay sa pito.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Ang pangwakas na solusyon |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan28.html |work=The World Tonight; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Enero 31, 1997 |title=Transcript — Nakumpleto ng DENR ang pagpuksa sa 600 unggoy |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan31.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Enero 29]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang batas na nagpapalakas sa programa ng agham at teknolohiya ng bansa (''Republic Act No. 8248'').<ref name="NHCP" />
* [[Enero 31]] – Pinangunahan ni [[Unang Ginang ng Pilipinas|Unang Ginang]] [[Amelita Ramos]] ang paglulunsad ng [[bulk carrier]] ng bansa, ang ''Sea Amelita'', sa Tsuneishi shipyard sa [[Balamban, Cebu]].<ref name="NHCP" />
===Pebrero===
* [[Pebrero 3]] – Bumoto ang [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]], {{nobreak|11–4}}, upang ihinto ang pagbebenta ng 51 porsyento ng [[Manila Hotel]] sa kompanyang [[Malaysia]] na Renong Berhad, at inutusan ang may-ari nito, ang [[Government Service Insurance System]], na ibenta ito sa Manila Prince Hotel, binabanggit ang probisyon ng [[Konstitusyon ng Pilipinas|konstitusyon]] na "Pilipino muna" at ang hotel ay bahagi ng "[[pambansang patrimonya]]". Kalaunan ay maghahain ang Komite sa Pribatisasyon ng isang petisyon para sa muling pag-bid.<ref name="NHCP" /><ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 3, 1997 |title=Transcript — Itinataguyod ng Korte Suprema ang Patakaran na "Pilipino Muna"; inutusan ang GSIS na ibenta ang Manila Hotel sa isang lokal na kumpanya |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb03.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Muling pag-bid sa bentahan ng Manila Hotel |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb21.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 4]] – Pinatay ng tatlong armadong lalaki si Obispo [[Benjamin de Jesus]] sa harap ng [[Katedral ng Jolo]] sa [[Jolo, Sulu]], na siyang magiging unang pagpatay sa bansa sa isang [[Mga Obispo sa Simbahang Katoliko|obispong Romano Katoliko]].<ref name="NHCP" /><ref name="d0204">{{cite news |date=Pebrero 4, 1997 |title=Transcript — Obispo De Jesus ng Jolo pinaslang |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb04.html |work=TV Patrol; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 5]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang ''Batas Republika Blg. 8249'', na nag-aamyenda sa karta ng [[Sandiganbayan]].<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 8]] – Nagkabisa ang ''Batas Republika Blg. 8180'', ang batas [[Deregulasyon|pag-alis ng regulasyon]] sa industriya ng langis, na nagtatapos sa dalawampung taon ng kontrol ng gobyerno sa mga kumpanya ng langis at nag-aalis ng mga subsidyo. Noon pa mang [[Pebrero 5]], ilang [[Rally ng protesta|mga rally ng protesta]], na humihiling ng pagpapawalang-bisa sa nasabing batas, ang isinagawa na.<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite news |date=Pebrero 4, 1997 |title=Transcript — Deregulasyon sa langis |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb04.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 6, 1997 |title=Transcript — Handa na para sa ganap na Deregulasyon sa Langis sa Pebrero 8 |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb06.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 11, 1997 |title=Transcript — Inutusan ng Korte Suprema ang palasyo na bigyang-katwiran ang deregulasyon sa langis |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb11.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Pebrero 13]] – Isang [[Beechcraft Baron]] ang sumabog at bumagsak mula sa [[Naic]] at [[Cavite City]] sa [[Cavite]], habang papunta ito sa [[Maynila]] mula sa [[Mindoro]]. Ang lahat ng anim na indibidwal ay kumpirmado o ipinapalagay na patay na.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 17, 1997 |title=Transcript — 2 pang bangkay sa nag-crash na eroplano na natagpuan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb17.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 3, 1997 |title=Transcript — 2 bangkay ng mga biktima ng pagbagsak ang narekober |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb17.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 18, 1997 |title=Transcript — Isa pang bangkay sa pagbagsak ng eroplano, natagpuan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb18.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Bangkay ni Llamas natagpuan sa Tanza |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 14]] – Isang Beechcraft RPC 1919 ang bumagsak habang lumilipad sa [[Jolo Airport|isang paliparan]] sa [[Jolo, Sulu]], na ikinamatay ng retiradong auxiliary bishop na si Antonino Nepomuceno at {{nobreak|3–4}} iba pang mga indibidwal. Ang pagbagsak ng eroplano ay unang pinaniniwalaang sanhi ng pagbaril o pagkakamali ng piloto.<ref name="NHCP" /><ref name="d0214">Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 17, 1997 |title=Transcript — Binaril ni Bishop Antonio ang eroplano sa eroplano —AOPA |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb17.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 18, 1997 |title=Transcript — Pananabotahe sa kaso ni Bishop Nepomuceno isinasantabi |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb18.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Bangkay ni Llamas na natagpuan sa Tanza |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 18]] – Isang resolusyon ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] na nagpapatunay sa kanilang lubos na pagtutol sa [[Repormang Konstitusyonal sa Pilipinas|mga susog sa konstitusyon]] ang pinagtibay.<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 19]]:
** Ibinasura ng [[Korte ng Apelasyon ng Pilipinas|Korte ng Apelasyon]] ang isang petisyon ng isang grupong nakabase sa [[Rizal (lalawigan)|Rizal]] laban sa pribatisasyon ng [[Sistema ng Tubig at Alkantarilya ng Metropolitan]] (STAM), na binabanggit ang kawalan ng merito; pinaninindigan ang isang desisyon ng [[Manila]] [[Hukuman ng Paglilitis sa Rehiyon]]. Ibibigay ang STAM sa mga nanalong bidder makalipas ang dalawang araw.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Pagsasa-pribado ng MWSS, tuloy na |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Nagpapatuloy ang pribatisasyon ng MWSS habang inalis ang TRO |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb19.html |work=The World Tonight; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Ibinigay na ang MWSS sa mga nanalong bidder; Ipinagpaliban ng CA ang TRO |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb21.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
** Iniutos ng Sandiganbayan ang 90-araw na suspensyon kay senador [[Miriam Defensor-Santiago]] kaugnay ng mga kasong [[Graft (politika)|graft]] na isinampa noong 1995 habang siya ang pinuno ng [[Kawanihan ng Imigrasyon (Pilipinas)|Kawanihan ng Imigrasyon at Deportasyon]].<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Santiago, 90 araw na suspendido sa Senado |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Pinatawan si Santiago ng 90-araw na suspensyon dahil sa katiwalian |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb19.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Pebrero 21]] – Isang resolusyon sa [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan]] na nagbibigay ng amnestiya sa mga miyembro ng ''[[Repormahin ang Kilusan ng Sandatahang Lakas|Repormahin ang Kilusan ng Sandatahang Lakas – Mga Sundalo ng Sambayanang Pilipino – Unyon ng mga Batang Opisyal]]'' (RAM–SFP–YOU), kasabay ng ''Proclamation No. 723'', ay inaprubahan.<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 22]] – Si Joel Arnan, pinuno ng grupong ''[[Kuratong Baleleng|Kuratong Solido]]'', at dalawang kapwa bilanggo, ay nakatakas mula sa isang kulungan ng munisipyo sa [[San Pedro, Laguna]], habang nagkakaroon ng noise barrage at kahit na binabantayan ng piling puwersa mula sa [[Distrito ng Pulisya ng Maynila|Kumand ng Distrito ng Pulisya sa Kanluran]].<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite news |date=Pebrero 24, 1997 |title=Transcript — Hepe ng Pulisya ng San Pedro, sinibak sa pagtakas ng lider ng Solido gang |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb24.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 24, 1997 |title=Transcript — Lider ng Solido gang, pumuga |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb24.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 23]] – Sa isang pribadong pagpupulong sa tirahan ni Christopher Carrion sa [[Ayala Alabang| Ayala Alabang Village]], sa [[Muntinlupa]], ipinaalam ni [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] [[Fidel V. Ramos|Fidel Ramos]] sa dating Pangulong [[Corazon Aquino]] na hindi niya maaaring ihinto ang kampanya sa [[Reporma sa Konstitusyon sa Pilipinas]], na binabanggit ito bilang isang paglabag sa kalayaan sa pagpapahayag. Binigyang-diin ni [[Fidel V. Ramos|Ramos]] ang kanyang pangakong itaguyod ang Konstitusyon at itinanggi ang paglahok sa inisyatiba.<ref name="ConstitutioanlReform1997">{{Banggitin ang balita |last=Samonte |first=Severino |title=Paano nagsimula ang unang panukala sa Pagbabago ng Saligang Batas noong 1997? |petsa=Disyembre 29, 2023 |url=https://www.pna.gov.ph/opinion/pieces/810-how-the-first-charter-change-proposal-started-in-1997 |access-date=Hunyo 22, 2024 |work=Philippine News Agency}}</ref>
===Marso===
* [[Marso 1]] – [[Pangulo ng Timog Aprika|Pangulo ng Timog Aprika]] [[Nelson Mandela]], simula sa kanyang tatlong-araw na [[pagbisitang pang-estado]], ay dumating sa bansa.<ref name="NHCP" />
* [[Marso 17]] – [[Tulay ni Narciso Ramos|Ang pinakamahabang tulay]] sa [[Pangasinan]], na nagdurugtong sa mga munisipalidad ng [[Santa Maria, Pangasinan|Santa Maria]] at [[Asingan]], ay pinasinayaan.<ref name="NHCP" />
* [[Marso 19]] – Ibinigay ni Pangulong Ramos ang [[Karapatan ng asylum|pansamantalang asylum]] kay [[Hwang Jang-yop]], ang nangungunang ideologo mula sa [[Hilagang Korea]].<ref name="NHCP" />
* [[Marso 26]] – Ang [[Las Piñas]] ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa [[Metro Manila]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8251''.
===Abril===
* [[Abril 8]] – Naglabas ang Korte Suprema ng [[Injunction|pansamantalang utos ng pagpigil]] mula sa [[Listahan ng mga patakaran ng pambansang kard ng pagkakakilanlan ayon sa bansa|implementasyon ng gobyerno]] ng sistemang [[pambansang pagkakakilanlan|pambansang pagkakakilanlan]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 9]] – Iniutos ni Pangulong Ramos ang pagpapalaya ng {{nobreak|[[Philippine peso|₱]]595 milyon}}, na inilaan para sa bahagyang pagbabayad para sa pagsasaayos ng pensiyon ng mga beterano ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 16]] – Bilang bahagi ng kampanya ng gobyerno upang maiwasan ang [[polio]] sa bansa, limang milyong bata ang nabigyan ng libreng bakuna laban sa polio.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 20]] – Ang pangunahing kampo ng MILF sa [[Sirawai, Zamboanga del Norte]], ay nasakop ng mga puwersa ng gobyerno, at pitong rebelde ang napatay.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 21]] – Kinumpirma ng [[Malacañang]] ang pagwawakas ng gobyerno sa pagtutol nito sa [[paghingi ng asylum|pag-aaplay para sa asylum]] ng pinuno ng [[Partido Komunista ng Pilipinas|komunista]] na si [[Jose Maria Sison]], na noon ay ipinatapon sa [[Netherlands]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 24]] – Pinagtitibay ng [[Pinuno ng Kawani ng Sandatahang Lakas ng Pilipinas|Ang pamunuan]] ng [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]] ang pagbabawal sa mga [[homoseksuwal]] sa militar.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 27]] – Kinumpirma ng MILF na limang libong rebeldeng [[Moro National Liberation Front]] ang lumihis sa kanilang panig, na binabanggit ang umano'y mabagal na pagpapatupad ng mga programang pangkabuhayan ng gobyerno.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 29]]–[[Abril 30|30]] – Nagpadala ang militar ng mga karagdagang sundalong pandagat sa [[Kapuluan ng Kalayaan]] na pinagtatalunan kasunod ng mga ulat na tatlong armadong barkong pandigma ng [[Hukbong Dagat ng Tsina]] ang ipinadala roon. Nagpadala ng mga jet fighter kinabukasan upang dagdagan ang pangkat, kasabay ng protesta ng [[Maynila]] na humihingi ng paliwanag mula sa [[Beijing]]. Noong [[Mayo 3]], iginiit ni [[Tsina]] ang soberanya nito sa lugar, at iginiit ang mga legal na karapatan na ipadala ang kanilang mga barko.<ref name="NHCP" />
===Mayo===
* [[Mayo 2]] – Pinagtitibay ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang bisa ng pagiging miyembro ng [[mga estadong miyembro ng Organisasyon ng Pandaigdigang Kalakalan|bansa]] sa [[World Trade Organization]].<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 9]] – Inaprubahan ng [[World Bank]] ang mga bagong pautang, na nagkakahalaga ng humigit-kumulang {{nobreak|[[United States dollar|$]]1 bilyon}}, sa bansa, na sasakupin ang mga programa sa pagpapagaan ng kahirapan, imprastraktura, at likas na yaman, sa susunod na tatlong taon.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 11]] – Ang mga tauhan ng militar na nasa tungkulin sa halalan ay inatake sa [[Lantawan, Basilan]] ng tatlumpung miyembro ng [[Abu Sayyaf]], kung saan pito sa huli ang napatay sa labanan.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 20]] – Tinanggihan ng Pilipinas ang iminungkahing eksplorasyon kasama ang Tsina sa [[hindi pagkakaunawaan sa Dagat Timog Tsina|ang pinagtatalunang]] [[Scarborough Shoal]]. Pagkalipas ng walong araw, sinang-ayunan ni Pangulong Ramos ang kasunduan sa magkasanib na pagpapaunlad ng mga bansa sa lugar.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 21]] – Dinakip ng [[Philippine Coast Guard]] ang dalawampu't isang mangingisda na [[Han Chinese|Chinese]] sa Scarborough Shoal. Noong [[Mayo 30]], inireklamo ni [[Taiwan]], na nagsasabing ang lugar ay bahagi ng kanilang soberanong teritoryo, ang nasabing pag-aresto. Noong [[Mayo 26]], nagpulong ang mga opisyal ng ministeryong panlabas ng Pilipinas at Tsina sa [[Beijing]], sa pagtatangkang bawasan ang tensyon na dulot ng magkasalungat na mga pag-aangkin sa lugar.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 28]] – Ang paglulunsad ng unang proyekto ng [[electronic library]] ng bansa sa Manila Hotel ay pinangunahan ng [[Komisyon sa Mas Mataas na Edukasyon (Pilipinas)|Komisyon sa Mas Mataas na Edukasyon]] at [[Kagawaran ng Edukasyon, Kultura at Isports]].<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 31]] – Ibinasura ng Sandiganbayan ang mga kasong katiwalian laban sa dating Unang Ginang [[Imelda Marcos]] sa mga paratang ng pagtanggap ng suhol habang siya ang ministro ng [[Mga kagawaran ng ehekutibo ng Pilipinas|mga pamayanang pantao]], na binabanggit ang kakulangan ng ebidensya.<ref name="NHCP" />
===Hunyo===
* [[Hunyo 4]] – Nagbitiw si Pangalawang Pangulong Estrada bilang tagapangulo ng Presidential Anti-Crime Commission, na iniulat na upang ihanda ang [[Halalan sa pagkapangulo ng Pilipinas noong 1998|para sa kanyang pagtakbo sa pagkapangulo]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 10]] – Ibinasura nang may pinal na batayan ng Korte Suprema ang [[mosyon para sa muling pagsasaalang-alang]] na isinumite ng mga tagapagtaguyod ng PIRMA at tagapayo ng gobyerno para sa [[Repormang Konstitusyonal sa Pilipinas|repormang konstitusyonal]], na pinaninindigan ang naunang desisyon nito na pumipigil sa mga naturang pagtatangka.<ref name="NHCP" /><ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* [[Hunyo 14]] – Ipinahayag ni [[Fidel V. Ramos|FVR]] na pinahintulutan niya ang Legislative-Executive Development Advisory Council (LEDAC), na pabilisin ang isang panukalang batas sa inisyatiba ng mga tao batay sa mga dahilan na ibinigay ng Korte Suprema sa pagtanggi sa petisyon.<ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* [[Hunyo 16]] – Apatnapu't tatlong surveyor mula sa isang kompanya ng langis na pinapatakbo ng estado ang dinakip ng mga pinaghihinalaang gerilya ng MILF sa [[Sultan sa Barongis, Maguindanao]], ngunit kalaunan ay pinalaya.<ref name="ms0628" /> Ito ay humantong sa isang malawakang opensiba ng [[Hukbong Sandatahan ng Pilipinas|hukbo]] laban sa MILF na magsisimula kinabukasan, naganap sa [[Pagalungan]], gayundin sa [[Maguindanao]], at sa ilang bahagi ng [[Cotabato]]. Hanggang [[Hunyo 28]], ang mga sagupaan ay nakapatay na ng 146 mula sa MILF at labindalawang tropa.<ref name="afp0628nst" /><ref>{{cite news |agency=[[Agence France-Presse]] |date=Hunyo 29, 1997 |title=Magpapatuloy ang opensiba sa kabila ng banta |url=https://books.google.com/books?id=4QEzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA11&article_id=4912,6042484 |newspaper=[[New Sunday Times]] (New Straits Times) |location=[[Kuala Lumpur]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=20 |via=[[Google Books]]}}</ref>
* [[Hunyo 22]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang ''Proklamasyon Blg. 1030'' na nagdedeklara sa [[Mamag]] isang espesyal na protektadong [[fauna]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 23]] – Nagpaputok ang militar ng [[babala]] sa isang barkong pangisda ng Tsina, na nakaangkla malapit sa isang isla na hawak ng mga Pilipino sa Spratlys.<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 26]]:
** Humigit-kumulang 110 aktibong tauhan ng tagapagpatupad ng batas ang inilagay ng komunidad ng Intelihensiya sa isang [[listahan ng mga hinahanap]] dahil sa umano'y papel sa mga aktibidad na [[pagkidnap]].<ref name="NHCP" />
** <!---Dalawang pampasaherong bus ang na-hijack ng humigit-kumulang 200 rebeldeng Moro, na kumuha rin ng humigit-kumulang animnapung commuter bilang mga hostage. Hinabol ng mga tropa ng [[Hukbong Katihan ng Pilipinas|Hukbong Katihan]] ang mga hostage-taker; sampung tao ang papatayin.<ref name="NHCP" />--->Animnapung pasahero ang dinukot ng 150 separatista ng MILF mula sa dalawang bus sa isang road block sa Maguindanao; 41 sa kanila ang nakatakas. Kalaunan ay tumakas ang mga rebelde patungong [[Kabacan, Cotabato]], kung saan naganap ang isang shootout, na nag-iwan ng pitong katao na patay.<ref name="ms0628">{{cite news |first=Jaime |last=Panesa |date=Hunyo 28, 1997 |title=60 pasahero ng bus ang dinakip ng mga Muslim rebs |url=https://books.google.com/books?id=q5MVAAAAIBAJ&dq=philippines+bus+hostage&pg=PA1&article_id=5588,2740235 |newspaper=[[Manila Standard]] |location= |publisher= |access-date=Hunyo 13, 2025 |pages=1, 4 |via=[[Google Books]]}}</ref><ref>{{cite news |agency=[[Associated Press]] |date=Hunyo 27, 1997 |title=Binaboy ng mga Rebelde |url=https://books.google.com/books?id=R8AzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA7&article_id=6914,7097047 |newspaper=[[Lodi News-Sentinel]] |location=[[Lodi, California]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=12 |via=[[Google Books]]}}</ref> Sa mga sibilyang bihag, dalawa ang napatay, habang sampu pa rin ang nakakulong hanggang kinabukasan.<ref name="afp0628nst" />
** Nasakop ng mga tropa ng gobyerno ang Camp Rajamuda, isang pangunahing base ng MILF, sa [[Pikit, Cotabato]].<ref name="ms0628" /><ref name="afp0628nst" />
* [[Hunyo 27]] – Isang detatsment ng hukbo sa Kabacan ang inatake ng 50 mandirigma ng MILF, 13 sa kanila ang papatayin sa isang labanan ng barilan.<ref name="afp0628nst">{{cite news |agency=[[Agence France-Presse]] |date=Hunyo 28, 1997 |title=Umakyat sa 158 ang bilang ng mga namatay sa mga sagupaan sa Pilipinas |url=https://books.google.com/books?id=4AEzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA64&article_id=6775,5642818 |newspaper=[[New Straits Times]] |location=[[Kuala Lumpur]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=17 |via=[[Google Books]]}}</ref>
===Hulyo===
* [[Hulyo 11]] – Nagsimulang maranasan ng Pilipinas ang epekto ng [[Krisis sa pananalapi ng Asya noong 1997|Krisis sa pananalapi sa Asya]]; ang [[Piso ng Pilipinas|peso]] ay bumaba ng 11.5% kung saan ang halaga ng peso-dollar ay naitala sa [[₱]]29.45. Ang karagdagang depreciation ay nagiging sanhi ng pagbaba ng [[Philippine Stock Exchange]] [[Talatuntunang Komposito ng PSE|talatuntang komposito]], at pangunahing nakakaapekto sa paglago ng ekonomiya ng bansa, kung saan ang taunang nominal na [[Gross domestic product|GDP]] per capita ay bumaba ng 12.5% mula sa nakaraang taon.<ref>—''[https://sgp.fas.org/crs/row/crs-asia2.htm "Ang krisis sa pananalapi sa Asya noong 1997-98"]'' [[Federation of American Scientists]] Proyekto sa Paglilihim ng Gobyerno. Pebrero 6, 1998.<br />—''[https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/crash/etc/cron.html "Timeline ng pagbagsak"]'' [[PBS]]. Hunyo 1999.<br />—''[https://internationalbanker.com/history-of-financial-crises/asian-financial-crisis-of-1997/ "Krisis sa pananalapi sa Asya noong 1997"]'' International Banker. Setyembre 29, 2021.<br />—''[https://corporatefinanceinstitute.com/resources/knowledge/finance/asian-financial-crisis/ "Krisis sa Pinansyal sa Asya"]'' [[Corporate Finance Institute]]. 2015.<br />—''[https://businessmirror.com.ph/2017/07/04/the-asian-financial-crisis-part-two-the-philippine-response/ "Ang krisis pinansyal ng Asya (Bahagi 2: Ang tugon ng Pilipinas)"]'' [[BusinessMirror]]. Hulyo 4, 2017.<br />Lahat ng nabanggit ay nakuha noong 02-19-2022.</ref><ref>''"#Journeyto30"'' ni Epi Fabonan III, ''[[Philstar.com]]'': (1997) [https://www.philstar.com/headlines/2016/01/02/1538658/journeyto30-pole-vault-crisis "A pole vault into crisis"] Enero 2, 2016. Nakuha noong Agosto 1, 2018.</ref> Ang krisis ay nakakaapekto sa maraming bansa sa [[Silangang Asya|Silangan]] at [[Timog-Silangang Asya]].
* [[Hulyo 16]] – Ang magkapatid na [[Kaso ng pagpatay kay Chiong|Marijoy at Jacqueline Chiong]] ay dinukot at pinatay sa [[Cebu City]], ang mga suspek ay kalaunan ay hinatulan ng kamatayan, na siya namang humantong sa pag-aalis ng parusang kamatayan noong 2006.
===Agosto===
* [[Agosto 2]] – Ang [[Kabankalan]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng Negros Occidental sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8297''.
* [[Agosto 15]]:
** Ang bangkang pandagat na ''F/B King Roger'', sakay ng 43 turistang [[Mga taga-Hongkong|mula sa Hong Kong]], ay tumaob at tumaob sa [[Manila]] [[Pantalan ng Maynila|Timog Daungan]] habang pabalik sa [[Klub ng Yate sa Maynila]] [[marina]] mula sa isang paglilibot sa [[Manila Bay]], na ikinamatay ng pito.<ref name="ad-sea97" />
** Ang pampasaherong bangkang ''M/V Kalibo Star'', na may rutang [[Cebu]]–[[Tacloban]], ay tumaob at lumubog sa [[Biliran]], na nag-iwan ng hindi bababa sa 12 patay at 13 nawawala.<ref name="ad-sea97">Mga aksidente sa dagat:
* {{cite news |last=Cortes |first=Claro |date=Agosto 16, 1997 |title=Dalawang Bangka ang Tumaob sa Maalong Dagat 16 Patay, 65 Nawawala Nang Maglibot ang Ferry, Bangka Lumubog sa Pilipinas |url=https://www.spokesman.com/stories/1997/aug/16/two-boats-capsize-in-rough-seas-16-dead-65/ |agency=[[Associated Press]] |via=[[The Spokesman-Review]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}
* {{cite news |date=Hunyo 23, 2008 |title=Mga malalaking aksidente sa karagatan sa Pilipinas |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/content/102803/major-marine-mishaps-in-the-philippines/story/ |work=[[GMA News Online]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}</ref>
* [[Agosto 19]] – Ang satellite ng komunikasyon na ''[[Agila-2]]'' ay inilunsad mula sa Tsina at nagsimula ng komersyal na serbisyo. Ito ang unang satellite ng bansa na hindi nakuha habang nasa orbit.
===Setyembre===
* [[Setyembre 4]] – Sabay-sabay na pagsabog ng granada sa mga terminal ng bus sa [[Maynila]] at [[Bulacan]] ay ikinamatay ng anim at ikinasugat ng 105, karamihan ay mga commuter.<ref>''[http://www.newsflash.org/199709/hl/hl000002.htm "Anim ang ikinamatay ng mga bomba sa Maynila, Bulacan"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 09-04-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref> Isang dating hindi kilalang grupong maka-gobyerno na ''Mga Sundalong Pilipino para sa Bansa'' ang umaangkin ng responsibilidad para sa mga pag-atakeng ito.<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite book |last=Ross |first=Christopher |date=Abril 1998 |title=Mga Huwaran ng Pandaigdigang Terorismo: 1997 |url=https://books.google.com/books?id=G67xPUNU-14C&dq=1997+mindanao+bus+hostage&pg=PA11 |location=[[Estados Unidos]] |publisher=[[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]]; DIANE Publishing |pages=11–12 |isbn=0-7881-7558-0 |access-date=Hulyo 13, 2024 |via=[[Google Books]]}}
* {{cite web |url=https://1997-2001.state.gov/global/terrorism/1997Report/asia.html |title=Mga Huwaran ng Pandaigdigang Terorismo: 1997 — Pangkalahatang-ideya ng Asya |date=Enero 20, 2001 |website=[[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]] — Archive |publisher=[[Pamahalaan ng Estados Unidos]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}</ref>{{Efn|Hindi tinukoy ang petsa sa mga sangguniang ito.|name=fn1}}
* [[Setyembre 21]] – Inilabas ang bagong pahayag ng pangulo na nag-udyok sa mga grupong kontra-charter change na pinamumunuan ng [[Simbahang Katolika sa Pilipinas|Katoliko Simbahan]] at mga kaalyado ng dating Pangulong [[Cory Aquino]] upang paigtingin ang kanilang kampanya, na nagtapos sa isang rally ng indignation sa [[Rizal Park]] sa [[Maynila]], kasabay ng ika-25 anibersaryo ng pagdedeklara ng dating Pangulong [[Ferdinand Marcos|Ferdinand E. Marcos Sr.]] ng batas militar sa bansa.<ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* Setyembre 22 - Naganap ang [[Pagdiskaril ng tren sa Muntinlupa]], taon 1997, hindi bababa sa 7 ang utas at 220 mga sugatan.
* [[Setyembre 23]] – Nagkakaisang tinanggihan ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] en banc ang pagsisikap ng PIRMA, kung saan walong mahistrado ang nagsasabing walang batas na nagbibigay-daan at anim na iba pa ang nagsasabing may mali ang petisyon ng grupo.<ref>{{Banggitin ang balita |date=Mayo 21, 2013 |title=Ano ang Nauna: Mga Nakaraang Pagtatangka sa Pagbabago ng Saligang Batas |url=https://newsinfo.inquirer.net/412607/what-went-before-past-charter-change-attempts |access-date=Hunyo 22, 2024 |pages=INQUIRER.NET}}</ref>
* [[Setyembre 25]] – Isang sagupaan sa pagitan ng mga armadong kalalakihan ni Gob. [[Abdusakur Mahail Tan|Abdusakur Tan]] at [[Jolo, Sulu|Jolo]] Mayor Sout Tan ang naganap sa mga bayan ng [[Maimbung]] at [[Indanan]] sa [[Sulu]], na ikinamatay 17 tagasuporta mula sa magkabilang magkaribal.<ref>''[http://www.newsflash.org/199709/hl/hl000091.htm "17 ang namatay sa digmaan ng mga tribo dahil sa nawalang baka"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 09-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Setyembre 30]] – Naipasa ang Batas Laban sa Panggagahasa (''Batas Republika 8353'').<ref name="MSyr97">"Ulat sa Katapusan ng Taon ng Agenda ng Repormang Panlipunan" (12-31-1997) ''[[Manila Standard]]'', pp. 7–10. ([https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19971231&printsec=frontpage&hl=en Link]) Nakuha noong 02-18-2022.</ref>
===Oktubre===
* [[Oktubre 5]] – Isang trak ng kargamento ang bumangga sa isang mini-bus sa [[Tampilisan, Zamboanga del Norte]] na ikinamatay ng 25 katao, ayon sa ulat, sa itinuturing ng pulisya na pinakamalalang aksidente sa kalsada sa lugar ng [[Zamboanga Peninsula]].<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000119.htm "Aksidente ng bus at trak sa Zamboanga, 25 ang namatay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220315163900/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000119.htm |date=2022-03-15 }}'' PHNO. 10-05-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 6]] – Isinagawa ng [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]] ang pagbitay sa dalawang indibidwal, na "sinentensyahan ng kamatayan" para sa maraming kasong kriminal, sa [[Masiu, Lanao del Sur]], na sinasabing ginawa dahil sa bisa ng mga batas Islamiko, na nagdulot ng mga kritisismo sa publiko.<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000235.htm "Mga kaso ng pagpatay laban sa mga berdugo ng MILF"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173214/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000235.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 27]] – Nilagdaan ni Pangulong [[Fidel Ramos|Ramos]] ang isang batas (''RA 8368''), na nagpapawalang-bisa sa Batas Laban sa Pag-iiskwater (''Dekreto ng Pangulo 772''); Pag-dekriminalisa sa squatting ngunit pagpapanatili ng mga parusa laban sa mga propesyonal na squatter at mga sindikato ng squatting.<ref name="MSyr97" /><ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000232.htm "Pag-dekriminalisa sa squatting, nilagdaan ni Ramos ang batas"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173219/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000232.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-28-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 28]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang isang batas (''RA 8369'') na lumilikha ng mga espesyal na korte para sa mga kasong kinasasangkutan ng mga bata at relasyon ng pamilya.<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000233.htm "Nilagdaan ni Ramos ang batas ng mga korte ng pamilya"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173220/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000233.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 29]] – Pangulong Nilagdaan ni Ramos ang [[Batas sa mga Karapatan ng mga Katutubo ng 1997|Batas sa mga Karapatan ng mga Katutubo]] (''RA 8371''), isang batas na nagpoprotekta sa mga karapatan ng sektor ng mga katutubo sa kanilang mga lupang ninuno at lumilikha ng [[Pambansang Komisyon sa mga Katutubong Mamamayan]].<ref name="MSyr97" /><ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000237.htm "Nilagdaan ang Batas sa mga Katutubo"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173218/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000237.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-30-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
===Nobyembre===
* [[Nobyembre 5]] – Bumoto ang [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ng 9–2, upang ideklara ang isang batas (''RA 8180'') na nagtatapos sa kontrol ng gobyerno sa industriya ng langis bilang labag sa konstitusyon.<ref>''[http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000254.htm "Idineklarang labag sa konstitusyon ang batas sa deregulasyon ng langis"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173219/http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000254.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 11-06-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Nobyembre 12]] – Isang sagupaan sa pagitan ng mga rebeldeng MILF at mga armadong guwardiya ng isang plantasyon ng niyog sa [[Maguindanao]] ang nagtapos sa pagkamatay ni Amin Cusain, isang pinuno ng MILF, pitong rebelde at dalawang sibilyan.<ref>''[http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000273.htm "Pinuno ng MILF, 9 na iba pa ang namatay sa sagupaan sa Maguindanao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173214/http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000273.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 11-12-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>{{Efn|name=fn1}}
===Disyembre===
* [[Disyembre 22]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang pitong panukalang batas para sa repormang panlipunan, kabilang ang kompyuterisasyon ng proseso ng halalan sa [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas noong 1998|susunod na taon]] at mga kasunod na pangkalahatang halalan (''RA 8436'') at [[Kilusang awtonomiya ng Cordillera|awtonomiya]] para sa [[Rehiyong Administratibo ng Cordillera|mga Cordillera]].<ref>''[http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000365.htm "Pinirmahan ni FVR ang 7 batas sa repormang panlipunan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173221/http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000365.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 12-24-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref><ref>Maragay, Fel V. (12-23-1997). "'Basket ng Pasko' ng mga batas, kabilang ang kompyuterisasyon ng botohan, nilagdaan" ''[[Manila Standard]]'', pp. 1, 4. ([https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19971223&printsec=frontpage&hl=en Link]) Kinuha noong 02-18-2022.</ref>
* [[Disyembre 26]] – Ang malakas na ulan ay nagdulot ng pagguho ng mga tunel ng minahan ng ginto sa [[Bundok Diwata]], [[Monkayo]], na noon ay bahagi ng [[Davao del Norte]]; lima ang nailigtas; kinumpirma ng mga sumunod na ulat na 80 minero ang namatay.<ref>—''[http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000379.htm "Mga minero na nalibing sa bundok ng ginto sa Davao"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 12-31-1997. Nakuha noong 02-17-2022.
—''[http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000382.htm "Mga nakaligtas na natagpuan sa pagguho ng minahan sa Davao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250222224817/http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000382.htm |date=2025-02-22 }}'' PHNO. 01-01-1998. Nakuha noong 02-17-2022.<br/>
—''[http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000403.htm "80 kumpirmadong patay sa mga minahan sa Davao"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 01-12-1998. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
==Libangan at kultura==
* [[Pebrero 6]] – Ang kolumnista ng magasin sa libangan na si [[Cristy Fermin]] ay hinatulan ng hukuman ng [[libelo]], na isinampa noong 1995 ng aktres na si [[Annabelle Rama]], na inakusahan niya ng [[paglustay]], kasama ang kanyang asawang si [[Eddie Gutierrez (aktor)|Eddie Gutierrez]], sa [[Estados Unidos]]. Siya ay binigyan ng maximum na 1½-taong sentensya sa bilangguan.<ref>{{cite news |date=Pebrero 6, 1997 |title=Transcript — Reyna ng tsismis, hinatulan sa kasong libelo |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb06.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 22]] – Nanalo si [[Jaya (mang-aawit)|Jaya]] ng malaking gantimpala sa ika-2 Asian Song Festival na ginanap sa [[Hong Kong]], para sa kanyang pag-awit ng kantang "You Lift Me Up".<ref name="NHCP" />
==Palakasan==
* [[Pebrero 20]] – Tinalo ni [[Gerry Peñalosa]] ang defending champion na si [[Hiroshi Kawashima]] ng [[Hapon]] sa kanilang laban sa [[boksing]] sa [[Tokyo]], at napanalunan ang titulong [[Konseho ng Boksing Pandaigdig|KBP]] [[sobrang panggabi]] sa pamamagitan ng isang unanimous decision.<ref name="NHCP" /><ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 20, 1997 |title=Transcript — Si Peñalosa ang bagong Super-flyweight King ng WBC |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb20.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Uuwi ang bagong kampeon |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb21.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[May 17]] – Napanatili ni [[Luisito Espinosa]] ang titulo ng WBC [[featherweight]] matapos talunin ang [[Mehiko|Mehikano]] challenger [[Manuel Medina (boksingero)|Manuel Medina]] sa [[Rizal Park]] sa [[Manila]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 14]] – Tinalo ni Gerry Peñalosa ang kalaban na si Seung Koo-Lee ng [[Timog Korea]], at napanatili ang kanyang titulong WBC super flyweight.<ref name="NHCP" />
* [[Oktubre 11]]–[[Oktubre 19|19]] – Sumali ang Pilipinas sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 1997]].
* [[Nobyembre 22]]–[[Nobyembre 23|23]] – Ang Pilipinas ang magiging punong-abala ng [[Mga Kampeonato sa Judo sa Asya 1997]] na ginanap sa Maynila.
* [[Disyembre 14]] – Nanalo ang [[Alaska Milkmen]] laban sa [[Purefoods Carne Norte Beefies]], 4 na laro laban sa 1, upang mapanatili ang titulong [[1997 Governors' Cup ng Samahang Basketbol ng Pilipinas]].Purefoods Carne Norte Beefies
== Kapanganakan ==
===Enero===
* [[Enero 4]] - Anjo Pertierra, aktor, manlalaro ng volleyball, modelo at reporter
* [[Enero 12]] - [[Ken Suson (musikero)|Felip]], mang-aawit-songwriter, rapper, mananayaw, producer at mga miyembro ng ''[[SB19]]''
* [[Enero 20]]:
** [[Kim Last]], aktor at contestant ng That's My Bae
** Vien Iligan-Velasquez, vlogger
* [[Enero 23]] - Joshua de Leon, modelo at basketball player
* [[Enero 28]] - [[Arthur Nery]], mang-aawit at manunulat ng kanta
===Pebrero===
* [[Pebrero 3]] – Rhap Salazar, mang-aawit, manunulat ng kanta at aktor
* Pebrero 15 – [[Kit Thompson]], aktor
* [[Pebrero 19]] – Justine Baltazar, manlalaro ng basketbol
===Marso===
* [[Marso 3]] – Brent Valdez, aktor
* Marso 10:
** [[Julia Barretto]], aktres at mananayaw
** Migs Villasis, aktor at modelo
* [[Marso 13]] – [[Lou Yanong]], aktres at modelo
*[[Marso 15]] – [[Kenneth Paris]], BPO, Subject Matter Expert - Celo Business Solutions Inc.
* [[Marso 16]] - [[Roxie Smith]], artista, modelo, endorser, presenter ng kaganapan at telebisyon, at titleholder ng beauty pageant
* [[Marso 23]] – Rob Gomez, aktor
* Marso 26 – Samm Alvero, aktres
=== Abril ===
* [[Abril 3]] – [[RK Ilagan]], basketball player
* [[Abril 5]] – Allora Alcantara, aktres at YouTuber
* [[Abril 11]] – Ara Davao, aktres
* [[Abril 17]] – Mia Alfonso, awtor
===Mayo===
* Mayo 1 – [[Miles Ocampo]], aktres
* Mayo 6:
** [[Maymay Entrata]], modelo, mang-aawit, komposer, mananayaw at aktres
**[[Ranz Kyle]], [[YouTube]] personalidad at mananayaw
* Mayo 26 – Bryan Santos. manlalaro ng basketbol
===Hunyo===
* Hunyo 3 – Issa Pressman, aktres
* Hunyo 17
** [[Jameson Blake]], aktor, miyembro ng Hashtags
** Wilbert Ross, miyembro ng Hashtags
** Gifer Fernandez, vlogger at YouTuber
* [[Hunyo 21]] – Race Matias, aktor
* [[Hunyo 28]] – Joshua de Sequera, modelo ng beauty pageant
===Hulyo===
* [[Hulyo 2]] – [[Jackie Buntan]], [[Muay Thai]] kickboxer
* [[Hulyo 29]] – Mathew Custodio, manlalaro ng putbol
* Hulyo 31 – [[Barbie Forteza]], aktres at mananayaw
** [[EJ Laure]], manlalaro ng balibol
** Aya Fernandez, host, mang-aawit, mananayaw at artista
===Agosto===
* [[Agosto 5]] – [[Jeremiah Tiangco]], mang-aawit
* [[Agosto 16]] – Angela Beard, manlalaro ng putbol
===Setyembre===
* [[Setyembre 9]] – [[Ian Pangilinan]], aktor at mang-aawit
* [[Setyembre 14]] – [[Iñigo Pascual]], aktor at mang-aawit
* Setyembre 16 – Julian Marcus Trono, aktor
* Setyembre 19 – Kobe Paras, manlalaro ng basketbol
* Setyembre 22 – [[Maris Racal]], aktres, mang-aawit at mananayaw
* [[Setyembre 24]] – Juan Carlos Galano, aktor at modelo
===Oktubre===
* [[Oktubre 2]] – [[Liezel Lopez]], aktres
* Oktubre 4 – [[Michelle Vito]], aktres
* Oktubre 7:
** [[Joshua Garcia]], aktor
** [[J. Rey Soul]], mang-aawit
* [[Oktubre 10]] – Rufino Herrera, triathlete
* Oktubre 12 – Jimboy Martin, aktor, miyembro ng Hashtags
* [[Oktubre 14]] – [[Olivia McDaniel]], footballer
* [[Oktubre 16]] – [[Leila Alcasid]], mang-aawit-songwriter at aktres
* [[Oktubre 17]] – Sky Quizon, aktor at host
* Oktubre 20 – [[Manolo Pedrosa]], aktor
* [[Oktubre 22]] – [[Kiara Takahashi]], aktres
* Oktubre 27 – Paulo Angeles, aktor, miyembro ng Hashtags
===Nobyembre===
* [[Nobyembre 3]] – [[Renee Co]], abogado at politiko
* Nobyembre 4 – [[Bea Binene]], aktres at mananayaw
* [[Nobyembre 28]] – [[Claire Ruiz]], aktres
===Disyembre===
* [[Disyembre 1]] – Karl Gabriel, aktor
* Disyembre 4 – [[Ruru Madrid]], aktor
* [[Disyembre 6]] – Brent Manalo, aktor at modelo
* [[Disyembre 15]] – [[Celeste Cortesi]], aktres at may hawak ng titulo sa patimpalak ng kagandahan
* Disyembre 17:
** Jazz Ocampo, aktres
** Genesis Redido, atleta, aktor at modelo
* Disyembre 18 – Mikee Quintos, aktres at mang-aawit
* [[Disyembre 21]] - Mary Joy Apostol, aktres
==Kamatayan==
* [[Pebrero 4]] – [[Benjamin de Jesus]], [[Jolo, Sulu|Jolo]] na nakabase sa [[Romano Katoliko]] [[Mga Obispo sa Simbahang Katoliko|obispo]]<ref name="NHCP" /><ref name="d0204" />
* [[Pebrero 7]] – [[Jose Garcia Villa]], makata, manunulat at pintor (ipinanganak 1908)
* [[Abril 6]] – [[Max Alvarado]], aktor (ipinanganak 1929)
* [[Pebrero 14]] – Antonino Nepomuceno, retiradong obispo ng Romano Katoliko na nakabase sa [[Lungsod ng Kotabato]] (ipinanganak 1935) <ref name="NHCP" /><ref name="d0214"
* [[Abril 21]] – [[Diosdado Macapagal]], ika-9 na Pangulo ng Pilipinas (ipinanganak 1910)
* [[Hunyo 27]] – [[Cesar Alzona]], dating may-akda (b. [[1926]])
* [[Hulyo 2]] – [[Chiquito (aktor)|Chiquito]], [[aktor ng komedya]] (b. [[1928]])<ref name="NHCP" />
* [[Hulyo 7]] – [[Rolando Tinio]], makatang filipino, dramatista, aktor, sanaysay, at tagapagturo (b. [[1937]])
* [[Oktubre 7]] – [[Felicisimo Ampon]], manlalaro ng tennis (b. [[1920]])
* [[Oktubre 10]] – [[Dencio Padilla]], aktor at komedyante (ipinanganak 1928)
==Tingnan din==
*[[Krisis sa pananalapi ng Asya noong 1997]]
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
{{Taon sa Pilipinas}}
{{Taon sa Asya|1997}}
[[Kategorya:1997 sa Pilipinas]]
d2fmdbbpuj3y77et4d3m14ktd6ghqvl
2220287
2220285
2026-08-13T09:13:14Z
~2026-43982-52
165113
/* Disyembre */
2220287
wikitext
text/x-wiki
Ang '''1997 sa Pilipinas''' ay ang mga detalye ng mga pangyayari sa tala na nangyari sa Pilipinas noong taong 1997.
== Mga Nanunungkulan ==
* '''[[President of the Philippines|Pangulo]]:''' [[Fidel V. Ramos]] ([[Lakas–CMD|Lakas]])
* '''[[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]:''' [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]])
* [[Senate of the Philippines|'''Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)''']]''':''' [[Ernesto Maceda]]
* '''[[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]:''' [[Jose de Venecia]]
* '''[[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]:''' [[Andres Narvasa]]
* '''[[Philippine Congress|Kongreso]]:''' [[Ika-10 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-10 na Kongreso]]
== Kaganapan ==
===Enero===
* [[Enero 3]] – Ang [[Kawanihan ng Imigrasyon (Pilipinas)|Kawanihan ng Imigrasyon]] ay nagpatibay ng isang patakaran laban sa [[Dayuhan|mga dayuhan]] na may [[Ilegal na imigrasyon|hindi awtorisadong pananatili sa bansa]], sa bisa ng ''Alien Social Integration Act''.<ref name="NHCP">{{cite book |date=2006 |title=Historical Calendar (1970–2000) |url= |location=[[Manila]] |publisher=[[National Historical Institute]] |page= |isbn=971-538-180-4}}</ref>
* [[Enero 7]] – Isang pagkilala mula sa Pangulo ang ibinigay kay Rhona Mahilum, na kilala sa pagsagip sa kanyang mga kapatid mula sa kanilang nasusunog na bahay sa [[Negros Occidental]].<ref name="NHCP" />
* [[Enero 15]] – Isang memorandum ng Ang kasunduang ito ay nilagdaan ng [[Kagawaran ng Kagalingan at Pagpapaunlad Panlipunan]] at ng [[Hapon]] na [[Organisasyong di-pampamahalaan]] [[Asian Women's Fund]], na naglalayong magbigay ng tulong sa mga dating [[mga babaeng pang-aliw]].<ref name="NHCP" />
* Enero 17 - Ang dating mambabatas na si [[Romeo Jalosjos]] na inakusahan ng pagpatay sa isang 11-taong-gulang na batang babae noong 1996, ay naaresto sa [[Bagac, Bataan]].<ref>{{cite web| url=http://www.gmanetwork.com/news/story/71726/news/the-conviction-of-romeo-jalosjos |title=The Conviction of Romeo Jalosjos| publisher=''[[GMA News]]''| date=December 6, 2007| accessdate=December 6, 2007}}</ref>
* [[Enero 27]]:
** Isang kasunduan sa tigil-putukan sa pagitan ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|ang pambansang pamahalaan]] at ng [[Moro Islamic Liberation Front]] (MILF) ang nilagdaan, na nagtapos sa mahigit isang linggong labanan sa [[Buldon, Maguindanao]].<ref>{{cite news |date=Enero 27, 1997 |title=Transcript — Sumang-ayon ang mga sundalo at MILF na itigil ang labanan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan27.html |work=[[The World Tonight (programa sa TV sa Pilipinas)|The World Tonight]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
** Isang pampasaherong bus, na tumatawid sa rutang [[Pilar, Sorsogon|Pilar]]–[[Maynila]], ang nahulog sa bangin sa [[Labo, Camarines Norte]], na ikinamatay ng labingsiyam na katao kabilang ang drayber.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Bus nahuhulog sa bangin, 19 patay |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpjan28.html |work=[[TV Patrol]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Mas maraming Tsino ang nasa panganib / Aksidente sa bus |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan28.html |work=[[The World Tonight (programa sa TV sa Pilipinas)|The World Tonight]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Enero 28]]–[[Enero 31|31]] – Ang [[Kagawaran ng Kapaligiran at Likas na Yaman]] [[Euthanasia|pumatay]] ng 596 na [[unggoy]] sa isang sakahan sa [[Calamba, Laguna]], sa pamamagitan ng [[nakamamatay na iniksyon]], upang maiwasan ang posibleng pagsiklab ng [[Ebola Reston]] virus na nauna nang pumatay sa pito.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Ang pangwakas na solusyon |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan28.html |work=The World Tonight; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Enero 31, 1997 |title=Transcript — Nakumpleto ng DENR ang pagpuksa sa 600 unggoy |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan31.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Enero 29]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang batas na nagpapalakas sa programa ng agham at teknolohiya ng bansa (''Republic Act No. 8248'').<ref name="NHCP" />
* [[Enero 31]] – Pinangunahan ni [[Unang Ginang ng Pilipinas|Unang Ginang]] [[Amelita Ramos]] ang paglulunsad ng [[bulk carrier]] ng bansa, ang ''Sea Amelita'', sa Tsuneishi shipyard sa [[Balamban, Cebu]].<ref name="NHCP" />
===Pebrero===
* [[Pebrero 3]] – Bumoto ang [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]], {{nobreak|11–4}}, upang ihinto ang pagbebenta ng 51 porsyento ng [[Manila Hotel]] sa kompanyang [[Malaysia]] na Renong Berhad, at inutusan ang may-ari nito, ang [[Government Service Insurance System]], na ibenta ito sa Manila Prince Hotel, binabanggit ang probisyon ng [[Konstitusyon ng Pilipinas|konstitusyon]] na "Pilipino muna" at ang hotel ay bahagi ng "[[pambansang patrimonya]]". Kalaunan ay maghahain ang Komite sa Pribatisasyon ng isang petisyon para sa muling pag-bid.<ref name="NHCP" /><ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 3, 1997 |title=Transcript — Itinataguyod ng Korte Suprema ang Patakaran na "Pilipino Muna"; inutusan ang GSIS na ibenta ang Manila Hotel sa isang lokal na kumpanya |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb03.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Muling pag-bid sa bentahan ng Manila Hotel |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb21.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 4]] – Pinatay ng tatlong armadong lalaki si Obispo [[Benjamin de Jesus]] sa harap ng [[Katedral ng Jolo]] sa [[Jolo, Sulu]], na siyang magiging unang pagpatay sa bansa sa isang [[Mga Obispo sa Simbahang Katoliko|obispong Romano Katoliko]].<ref name="NHCP" /><ref name="d0204">{{cite news |date=Pebrero 4, 1997 |title=Transcript — Obispo De Jesus ng Jolo pinaslang |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb04.html |work=TV Patrol; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 5]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang ''Batas Republika Blg. 8249'', na nag-aamyenda sa karta ng [[Sandiganbayan]].<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 8]] – Nagkabisa ang ''Batas Republika Blg. 8180'', ang batas [[Deregulasyon|pag-alis ng regulasyon]] sa industriya ng langis, na nagtatapos sa dalawampung taon ng kontrol ng gobyerno sa mga kumpanya ng langis at nag-aalis ng mga subsidyo. Noon pa mang [[Pebrero 5]], ilang [[Rally ng protesta|mga rally ng protesta]], na humihiling ng pagpapawalang-bisa sa nasabing batas, ang isinagawa na.<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite news |date=Pebrero 4, 1997 |title=Transcript — Deregulasyon sa langis |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb04.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 6, 1997 |title=Transcript — Handa na para sa ganap na Deregulasyon sa Langis sa Pebrero 8 |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb06.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 11, 1997 |title=Transcript — Inutusan ng Korte Suprema ang palasyo na bigyang-katwiran ang deregulasyon sa langis |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb11.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Pebrero 13]] – Isang [[Beechcraft Baron]] ang sumabog at bumagsak mula sa [[Naic]] at [[Cavite City]] sa [[Cavite]], habang papunta ito sa [[Maynila]] mula sa [[Mindoro]]. Ang lahat ng anim na indibidwal ay kumpirmado o ipinapalagay na patay na.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 17, 1997 |title=Transcript — 2 pang bangkay sa nag-crash na eroplano na natagpuan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb17.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 3, 1997 |title=Transcript — 2 bangkay ng mga biktima ng pagbagsak ang narekober |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb17.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 18, 1997 |title=Transcript — Isa pang bangkay sa pagbagsak ng eroplano, natagpuan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb18.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Bangkay ni Llamas natagpuan sa Tanza |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 14]] – Isang Beechcraft RPC 1919 ang bumagsak habang lumilipad sa [[Jolo Airport|isang paliparan]] sa [[Jolo, Sulu]], na ikinamatay ng retiradong auxiliary bishop na si Antonino Nepomuceno at {{nobreak|3–4}} iba pang mga indibidwal. Ang pagbagsak ng eroplano ay unang pinaniniwalaang sanhi ng pagbaril o pagkakamali ng piloto.<ref name="NHCP" /><ref name="d0214">Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 17, 1997 |title=Transcript — Binaril ni Bishop Antonio ang eroplano sa eroplano —AOPA |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb17.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 18, 1997 |title=Transcript — Pananabotahe sa kaso ni Bishop Nepomuceno isinasantabi |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb18.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Bangkay ni Llamas na natagpuan sa Tanza |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 18]] – Isang resolusyon ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] na nagpapatunay sa kanilang lubos na pagtutol sa [[Repormang Konstitusyonal sa Pilipinas|mga susog sa konstitusyon]] ang pinagtibay.<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 19]]:
** Ibinasura ng [[Korte ng Apelasyon ng Pilipinas|Korte ng Apelasyon]] ang isang petisyon ng isang grupong nakabase sa [[Rizal (lalawigan)|Rizal]] laban sa pribatisasyon ng [[Sistema ng Tubig at Alkantarilya ng Metropolitan]] (STAM), na binabanggit ang kawalan ng merito; pinaninindigan ang isang desisyon ng [[Manila]] [[Hukuman ng Paglilitis sa Rehiyon]]. Ibibigay ang STAM sa mga nanalong bidder makalipas ang dalawang araw.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Pagsasa-pribado ng MWSS, tuloy na |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Nagpapatuloy ang pribatisasyon ng MWSS habang inalis ang TRO |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb19.html |work=The World Tonight; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Ibinigay na ang MWSS sa mga nanalong bidder; Ipinagpaliban ng CA ang TRO |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb21.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
** Iniutos ng Sandiganbayan ang 90-araw na suspensyon kay senador [[Miriam Defensor-Santiago]] kaugnay ng mga kasong [[Graft (politika)|graft]] na isinampa noong 1995 habang siya ang pinuno ng [[Kawanihan ng Imigrasyon (Pilipinas)|Kawanihan ng Imigrasyon at Deportasyon]].<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Santiago, 90 araw na suspendido sa Senado |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Pinatawan si Santiago ng 90-araw na suspensyon dahil sa katiwalian |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb19.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Pebrero 21]] – Isang resolusyon sa [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan]] na nagbibigay ng amnestiya sa mga miyembro ng ''[[Repormahin ang Kilusan ng Sandatahang Lakas|Repormahin ang Kilusan ng Sandatahang Lakas – Mga Sundalo ng Sambayanang Pilipino – Unyon ng mga Batang Opisyal]]'' (RAM–SFP–YOU), kasabay ng ''Proclamation No. 723'', ay inaprubahan.<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 22]] – Si Joel Arnan, pinuno ng grupong ''[[Kuratong Baleleng|Kuratong Solido]]'', at dalawang kapwa bilanggo, ay nakatakas mula sa isang kulungan ng munisipyo sa [[San Pedro, Laguna]], habang nagkakaroon ng noise barrage at kahit na binabantayan ng piling puwersa mula sa [[Distrito ng Pulisya ng Maynila|Kumand ng Distrito ng Pulisya sa Kanluran]].<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite news |date=Pebrero 24, 1997 |title=Transcript — Hepe ng Pulisya ng San Pedro, sinibak sa pagtakas ng lider ng Solido gang |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb24.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 24, 1997 |title=Transcript — Lider ng Solido gang, pumuga |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb24.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 23]] – Sa isang pribadong pagpupulong sa tirahan ni Christopher Carrion sa [[Ayala Alabang| Ayala Alabang Village]], sa [[Muntinlupa]], ipinaalam ni [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] [[Fidel V. Ramos|Fidel Ramos]] sa dating Pangulong [[Corazon Aquino]] na hindi niya maaaring ihinto ang kampanya sa [[Reporma sa Konstitusyon sa Pilipinas]], na binabanggit ito bilang isang paglabag sa kalayaan sa pagpapahayag. Binigyang-diin ni [[Fidel V. Ramos|Ramos]] ang kanyang pangakong itaguyod ang Konstitusyon at itinanggi ang paglahok sa inisyatiba.<ref name="ConstitutioanlReform1997">{{Banggitin ang balita |last=Samonte |first=Severino |title=Paano nagsimula ang unang panukala sa Pagbabago ng Saligang Batas noong 1997? |petsa=Disyembre 29, 2023 |url=https://www.pna.gov.ph/opinion/pieces/810-how-the-first-charter-change-proposal-started-in-1997 |access-date=Hunyo 22, 2024 |work=Philippine News Agency}}</ref>
===Marso===
* [[Marso 1]] – [[Pangulo ng Timog Aprika|Pangulo ng Timog Aprika]] [[Nelson Mandela]], simula sa kanyang tatlong-araw na [[pagbisitang pang-estado]], ay dumating sa bansa.<ref name="NHCP" />
* [[Marso 17]] – [[Tulay ni Narciso Ramos|Ang pinakamahabang tulay]] sa [[Pangasinan]], na nagdurugtong sa mga munisipalidad ng [[Santa Maria, Pangasinan|Santa Maria]] at [[Asingan]], ay pinasinayaan.<ref name="NHCP" />
* [[Marso 19]] – Ibinigay ni Pangulong Ramos ang [[Karapatan ng asylum|pansamantalang asylum]] kay [[Hwang Jang-yop]], ang nangungunang ideologo mula sa [[Hilagang Korea]].<ref name="NHCP" />
* [[Marso 26]] – Ang [[Las Piñas]] ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa [[Metro Manila]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8251''.
===Abril===
* [[Abril 8]] – Naglabas ang Korte Suprema ng [[Injunction|pansamantalang utos ng pagpigil]] mula sa [[Listahan ng mga patakaran ng pambansang kard ng pagkakakilanlan ayon sa bansa|implementasyon ng gobyerno]] ng sistemang [[pambansang pagkakakilanlan|pambansang pagkakakilanlan]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 9]] – Iniutos ni Pangulong Ramos ang pagpapalaya ng {{nobreak|[[Philippine peso|₱]]595 milyon}}, na inilaan para sa bahagyang pagbabayad para sa pagsasaayos ng pensiyon ng mga beterano ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 16]] – Bilang bahagi ng kampanya ng gobyerno upang maiwasan ang [[polio]] sa bansa, limang milyong bata ang nabigyan ng libreng bakuna laban sa polio.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 20]] – Ang pangunahing kampo ng MILF sa [[Sirawai, Zamboanga del Norte]], ay nasakop ng mga puwersa ng gobyerno, at pitong rebelde ang napatay.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 21]] – Kinumpirma ng [[Malacañang]] ang pagwawakas ng gobyerno sa pagtutol nito sa [[paghingi ng asylum|pag-aaplay para sa asylum]] ng pinuno ng [[Partido Komunista ng Pilipinas|komunista]] na si [[Jose Maria Sison]], na noon ay ipinatapon sa [[Netherlands]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 24]] – Pinagtitibay ng [[Pinuno ng Kawani ng Sandatahang Lakas ng Pilipinas|Ang pamunuan]] ng [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]] ang pagbabawal sa mga [[homoseksuwal]] sa militar.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 27]] – Kinumpirma ng MILF na limang libong rebeldeng [[Moro National Liberation Front]] ang lumihis sa kanilang panig, na binabanggit ang umano'y mabagal na pagpapatupad ng mga programang pangkabuhayan ng gobyerno.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 29]]–[[Abril 30|30]] – Nagpadala ang militar ng mga karagdagang sundalong pandagat sa [[Kapuluan ng Kalayaan]] na pinagtatalunan kasunod ng mga ulat na tatlong armadong barkong pandigma ng [[Hukbong Dagat ng Tsina]] ang ipinadala roon. Nagpadala ng mga jet fighter kinabukasan upang dagdagan ang pangkat, kasabay ng protesta ng [[Maynila]] na humihingi ng paliwanag mula sa [[Beijing]]. Noong [[Mayo 3]], iginiit ni [[Tsina]] ang soberanya nito sa lugar, at iginiit ang mga legal na karapatan na ipadala ang kanilang mga barko.<ref name="NHCP" />
===Mayo===
* [[Mayo 2]] – Pinagtitibay ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang bisa ng pagiging miyembro ng [[mga estadong miyembro ng Organisasyon ng Pandaigdigang Kalakalan|bansa]] sa [[World Trade Organization]].<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 9]] – Inaprubahan ng [[World Bank]] ang mga bagong pautang, na nagkakahalaga ng humigit-kumulang {{nobreak|[[United States dollar|$]]1 bilyon}}, sa bansa, na sasakupin ang mga programa sa pagpapagaan ng kahirapan, imprastraktura, at likas na yaman, sa susunod na tatlong taon.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 11]] – Ang mga tauhan ng militar na nasa tungkulin sa halalan ay inatake sa [[Lantawan, Basilan]] ng tatlumpung miyembro ng [[Abu Sayyaf]], kung saan pito sa huli ang napatay sa labanan.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 20]] – Tinanggihan ng Pilipinas ang iminungkahing eksplorasyon kasama ang Tsina sa [[hindi pagkakaunawaan sa Dagat Timog Tsina|ang pinagtatalunang]] [[Scarborough Shoal]]. Pagkalipas ng walong araw, sinang-ayunan ni Pangulong Ramos ang kasunduan sa magkasanib na pagpapaunlad ng mga bansa sa lugar.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 21]] – Dinakip ng [[Philippine Coast Guard]] ang dalawampu't isang mangingisda na [[Han Chinese|Chinese]] sa Scarborough Shoal. Noong [[Mayo 30]], inireklamo ni [[Taiwan]], na nagsasabing ang lugar ay bahagi ng kanilang soberanong teritoryo, ang nasabing pag-aresto. Noong [[Mayo 26]], nagpulong ang mga opisyal ng ministeryong panlabas ng Pilipinas at Tsina sa [[Beijing]], sa pagtatangkang bawasan ang tensyon na dulot ng magkasalungat na mga pag-aangkin sa lugar.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 28]] – Ang paglulunsad ng unang proyekto ng [[electronic library]] ng bansa sa Manila Hotel ay pinangunahan ng [[Komisyon sa Mas Mataas na Edukasyon (Pilipinas)|Komisyon sa Mas Mataas na Edukasyon]] at [[Kagawaran ng Edukasyon, Kultura at Isports]].<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 31]] – Ibinasura ng Sandiganbayan ang mga kasong katiwalian laban sa dating Unang Ginang [[Imelda Marcos]] sa mga paratang ng pagtanggap ng suhol habang siya ang ministro ng [[Mga kagawaran ng ehekutibo ng Pilipinas|mga pamayanang pantao]], na binabanggit ang kakulangan ng ebidensya.<ref name="NHCP" />
===Hunyo===
* [[Hunyo 4]] – Nagbitiw si Pangalawang Pangulong Estrada bilang tagapangulo ng Presidential Anti-Crime Commission, na iniulat na upang ihanda ang [[Halalan sa pagkapangulo ng Pilipinas noong 1998|para sa kanyang pagtakbo sa pagkapangulo]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 10]] – Ibinasura nang may pinal na batayan ng Korte Suprema ang [[mosyon para sa muling pagsasaalang-alang]] na isinumite ng mga tagapagtaguyod ng PIRMA at tagapayo ng gobyerno para sa [[Repormang Konstitusyonal sa Pilipinas|repormang konstitusyonal]], na pinaninindigan ang naunang desisyon nito na pumipigil sa mga naturang pagtatangka.<ref name="NHCP" /><ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* [[Hunyo 14]] – Ipinahayag ni [[Fidel V. Ramos|FVR]] na pinahintulutan niya ang Legislative-Executive Development Advisory Council (LEDAC), na pabilisin ang isang panukalang batas sa inisyatiba ng mga tao batay sa mga dahilan na ibinigay ng Korte Suprema sa pagtanggi sa petisyon.<ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* [[Hunyo 16]] – Apatnapu't tatlong surveyor mula sa isang kompanya ng langis na pinapatakbo ng estado ang dinakip ng mga pinaghihinalaang gerilya ng MILF sa [[Sultan sa Barongis, Maguindanao]], ngunit kalaunan ay pinalaya.<ref name="ms0628" /> Ito ay humantong sa isang malawakang opensiba ng [[Hukbong Sandatahan ng Pilipinas|hukbo]] laban sa MILF na magsisimula kinabukasan, naganap sa [[Pagalungan]], gayundin sa [[Maguindanao]], at sa ilang bahagi ng [[Cotabato]]. Hanggang [[Hunyo 28]], ang mga sagupaan ay nakapatay na ng 146 mula sa MILF at labindalawang tropa.<ref name="afp0628nst" /><ref>{{cite news |agency=[[Agence France-Presse]] |date=Hunyo 29, 1997 |title=Magpapatuloy ang opensiba sa kabila ng banta |url=https://books.google.com/books?id=4QEzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA11&article_id=4912,6042484 |newspaper=[[New Sunday Times]] (New Straits Times) |location=[[Kuala Lumpur]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=20 |via=[[Google Books]]}}</ref>
* [[Hunyo 22]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang ''Proklamasyon Blg. 1030'' na nagdedeklara sa [[Mamag]] isang espesyal na protektadong [[fauna]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 23]] – Nagpaputok ang militar ng [[babala]] sa isang barkong pangisda ng Tsina, na nakaangkla malapit sa isang isla na hawak ng mga Pilipino sa Spratlys.<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 26]]:
** Humigit-kumulang 110 aktibong tauhan ng tagapagpatupad ng batas ang inilagay ng komunidad ng Intelihensiya sa isang [[listahan ng mga hinahanap]] dahil sa umano'y papel sa mga aktibidad na [[pagkidnap]].<ref name="NHCP" />
** <!---Dalawang pampasaherong bus ang na-hijack ng humigit-kumulang 200 rebeldeng Moro, na kumuha rin ng humigit-kumulang animnapung commuter bilang mga hostage. Hinabol ng mga tropa ng [[Hukbong Katihan ng Pilipinas|Hukbong Katihan]] ang mga hostage-taker; sampung tao ang papatayin.<ref name="NHCP" />--->Animnapung pasahero ang dinukot ng 150 separatista ng MILF mula sa dalawang bus sa isang road block sa Maguindanao; 41 sa kanila ang nakatakas. Kalaunan ay tumakas ang mga rebelde patungong [[Kabacan, Cotabato]], kung saan naganap ang isang shootout, na nag-iwan ng pitong katao na patay.<ref name="ms0628">{{cite news |first=Jaime |last=Panesa |date=Hunyo 28, 1997 |title=60 pasahero ng bus ang dinakip ng mga Muslim rebs |url=https://books.google.com/books?id=q5MVAAAAIBAJ&dq=philippines+bus+hostage&pg=PA1&article_id=5588,2740235 |newspaper=[[Manila Standard]] |location= |publisher= |access-date=Hunyo 13, 2025 |pages=1, 4 |via=[[Google Books]]}}</ref><ref>{{cite news |agency=[[Associated Press]] |date=Hunyo 27, 1997 |title=Binaboy ng mga Rebelde |url=https://books.google.com/books?id=R8AzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA7&article_id=6914,7097047 |newspaper=[[Lodi News-Sentinel]] |location=[[Lodi, California]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=12 |via=[[Google Books]]}}</ref> Sa mga sibilyang bihag, dalawa ang napatay, habang sampu pa rin ang nakakulong hanggang kinabukasan.<ref name="afp0628nst" />
** Nasakop ng mga tropa ng gobyerno ang Camp Rajamuda, isang pangunahing base ng MILF, sa [[Pikit, Cotabato]].<ref name="ms0628" /><ref name="afp0628nst" />
* [[Hunyo 27]] – Isang detatsment ng hukbo sa Kabacan ang inatake ng 50 mandirigma ng MILF, 13 sa kanila ang papatayin sa isang labanan ng barilan.<ref name="afp0628nst">{{cite news |agency=[[Agence France-Presse]] |date=Hunyo 28, 1997 |title=Umakyat sa 158 ang bilang ng mga namatay sa mga sagupaan sa Pilipinas |url=https://books.google.com/books?id=4AEzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA64&article_id=6775,5642818 |newspaper=[[New Straits Times]] |location=[[Kuala Lumpur]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=17 |via=[[Google Books]]}}</ref>
===Hulyo===
* [[Hulyo 11]] – Nagsimulang maranasan ng Pilipinas ang epekto ng [[Krisis sa pananalapi ng Asya noong 1997|Krisis sa pananalapi sa Asya]]; ang [[Piso ng Pilipinas|peso]] ay bumaba ng 11.5% kung saan ang halaga ng peso-dollar ay naitala sa [[₱]]29.45. Ang karagdagang depreciation ay nagiging sanhi ng pagbaba ng [[Philippine Stock Exchange]] [[Talatuntunang Komposito ng PSE|talatuntang komposito]], at pangunahing nakakaapekto sa paglago ng ekonomiya ng bansa, kung saan ang taunang nominal na [[Gross domestic product|GDP]] per capita ay bumaba ng 12.5% mula sa nakaraang taon.<ref>—''[https://sgp.fas.org/crs/row/crs-asia2.htm "Ang krisis sa pananalapi sa Asya noong 1997-98"]'' [[Federation of American Scientists]] Proyekto sa Paglilihim ng Gobyerno. Pebrero 6, 1998.<br />—''[https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/crash/etc/cron.html "Timeline ng pagbagsak"]'' [[PBS]]. Hunyo 1999.<br />—''[https://internationalbanker.com/history-of-financial-crises/asian-financial-crisis-of-1997/ "Krisis sa pananalapi sa Asya noong 1997"]'' International Banker. Setyembre 29, 2021.<br />—''[https://corporatefinanceinstitute.com/resources/knowledge/finance/asian-financial-crisis/ "Krisis sa Pinansyal sa Asya"]'' [[Corporate Finance Institute]]. 2015.<br />—''[https://businessmirror.com.ph/2017/07/04/the-asian-financial-crisis-part-two-the-philippine-response/ "Ang krisis pinansyal ng Asya (Bahagi 2: Ang tugon ng Pilipinas)"]'' [[BusinessMirror]]. Hulyo 4, 2017.<br />Lahat ng nabanggit ay nakuha noong 02-19-2022.</ref><ref>''"#Journeyto30"'' ni Epi Fabonan III, ''[[Philstar.com]]'': (1997) [https://www.philstar.com/headlines/2016/01/02/1538658/journeyto30-pole-vault-crisis "A pole vault into crisis"] Enero 2, 2016. Nakuha noong Agosto 1, 2018.</ref> Ang krisis ay nakakaapekto sa maraming bansa sa [[Silangang Asya|Silangan]] at [[Timog-Silangang Asya]].
* [[Hulyo 16]] – Ang magkapatid na [[Kaso ng pagpatay kay Chiong|Marijoy at Jacqueline Chiong]] ay dinukot at pinatay sa [[Cebu City]], ang mga suspek ay kalaunan ay hinatulan ng kamatayan, na siya namang humantong sa pag-aalis ng parusang kamatayan noong 2006.
===Agosto===
* [[Agosto 2]] – Ang [[Kabankalan]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng Negros Occidental sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8297''.
* [[Agosto 15]]:
** Ang bangkang pandagat na ''F/B King Roger'', sakay ng 43 turistang [[Mga taga-Hongkong|mula sa Hong Kong]], ay tumaob at tumaob sa [[Manila]] [[Pantalan ng Maynila|Timog Daungan]] habang pabalik sa [[Klub ng Yate sa Maynila]] [[marina]] mula sa isang paglilibot sa [[Manila Bay]], na ikinamatay ng pito.<ref name="ad-sea97" />
** Ang pampasaherong bangkang ''M/V Kalibo Star'', na may rutang [[Cebu]]–[[Tacloban]], ay tumaob at lumubog sa [[Biliran]], na nag-iwan ng hindi bababa sa 12 patay at 13 nawawala.<ref name="ad-sea97">Mga aksidente sa dagat:
* {{cite news |last=Cortes |first=Claro |date=Agosto 16, 1997 |title=Dalawang Bangka ang Tumaob sa Maalong Dagat 16 Patay, 65 Nawawala Nang Maglibot ang Ferry, Bangka Lumubog sa Pilipinas |url=https://www.spokesman.com/stories/1997/aug/16/two-boats-capsize-in-rough-seas-16-dead-65/ |agency=[[Associated Press]] |via=[[The Spokesman-Review]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}
* {{cite news |date=Hunyo 23, 2008 |title=Mga malalaking aksidente sa karagatan sa Pilipinas |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/content/102803/major-marine-mishaps-in-the-philippines/story/ |work=[[GMA News Online]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}</ref>
* [[Agosto 19]] – Ang satellite ng komunikasyon na ''[[Agila-2]]'' ay inilunsad mula sa Tsina at nagsimula ng komersyal na serbisyo. Ito ang unang satellite ng bansa na hindi nakuha habang nasa orbit.
===Setyembre===
* [[Setyembre 4]] – Sabay-sabay na pagsabog ng granada sa mga terminal ng bus sa [[Maynila]] at [[Bulacan]] ay ikinamatay ng anim at ikinasugat ng 105, karamihan ay mga commuter.<ref>''[http://www.newsflash.org/199709/hl/hl000002.htm "Anim ang ikinamatay ng mga bomba sa Maynila, Bulacan"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 09-04-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref> Isang dating hindi kilalang grupong maka-gobyerno na ''Mga Sundalong Pilipino para sa Bansa'' ang umaangkin ng responsibilidad para sa mga pag-atakeng ito.<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite book |last=Ross |first=Christopher |date=Abril 1998 |title=Mga Huwaran ng Pandaigdigang Terorismo: 1997 |url=https://books.google.com/books?id=G67xPUNU-14C&dq=1997+mindanao+bus+hostage&pg=PA11 |location=[[Estados Unidos]] |publisher=[[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]]; DIANE Publishing |pages=11–12 |isbn=0-7881-7558-0 |access-date=Hulyo 13, 2024 |via=[[Google Books]]}}
* {{cite web |url=https://1997-2001.state.gov/global/terrorism/1997Report/asia.html |title=Mga Huwaran ng Pandaigdigang Terorismo: 1997 — Pangkalahatang-ideya ng Asya |date=Enero 20, 2001 |website=[[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]] — Archive |publisher=[[Pamahalaan ng Estados Unidos]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}</ref>{{Efn|Hindi tinukoy ang petsa sa mga sangguniang ito.|name=fn1}}
* [[Setyembre 21]] – Inilabas ang bagong pahayag ng pangulo na nag-udyok sa mga grupong kontra-charter change na pinamumunuan ng [[Simbahang Katolika sa Pilipinas|Katoliko Simbahan]] at mga kaalyado ng dating Pangulong [[Cory Aquino]] upang paigtingin ang kanilang kampanya, na nagtapos sa isang rally ng indignation sa [[Rizal Park]] sa [[Maynila]], kasabay ng ika-25 anibersaryo ng pagdedeklara ng dating Pangulong [[Ferdinand Marcos|Ferdinand E. Marcos Sr.]] ng batas militar sa bansa.<ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* Setyembre 22 - Naganap ang [[Pagdiskaril ng tren sa Muntinlupa]], taon 1997, hindi bababa sa 7 ang utas at 220 mga sugatan.
* [[Setyembre 23]] – Nagkakaisang tinanggihan ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] en banc ang pagsisikap ng PIRMA, kung saan walong mahistrado ang nagsasabing walang batas na nagbibigay-daan at anim na iba pa ang nagsasabing may mali ang petisyon ng grupo.<ref>{{Banggitin ang balita |date=Mayo 21, 2013 |title=Ano ang Nauna: Mga Nakaraang Pagtatangka sa Pagbabago ng Saligang Batas |url=https://newsinfo.inquirer.net/412607/what-went-before-past-charter-change-attempts |access-date=Hunyo 22, 2024 |pages=INQUIRER.NET}}</ref>
* [[Setyembre 25]] – Isang sagupaan sa pagitan ng mga armadong kalalakihan ni Gob. [[Abdusakur Mahail Tan|Abdusakur Tan]] at [[Jolo, Sulu|Jolo]] Mayor Sout Tan ang naganap sa mga bayan ng [[Maimbung]] at [[Indanan]] sa [[Sulu]], na ikinamatay 17 tagasuporta mula sa magkabilang magkaribal.<ref>''[http://www.newsflash.org/199709/hl/hl000091.htm "17 ang namatay sa digmaan ng mga tribo dahil sa nawalang baka"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 09-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Setyembre 30]] – Naipasa ang Batas Laban sa Panggagahasa (''Batas Republika 8353'').<ref name="MSyr97">"Ulat sa Katapusan ng Taon ng Agenda ng Repormang Panlipunan" (12-31-1997) ''[[Manila Standard]]'', pp. 7–10. ([https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19971231&printsec=frontpage&hl=en Link]) Nakuha noong 02-18-2022.</ref>
===Oktubre===
* [[Oktubre 5]] – Isang trak ng kargamento ang bumangga sa isang mini-bus sa [[Tampilisan, Zamboanga del Norte]] na ikinamatay ng 25 katao, ayon sa ulat, sa itinuturing ng pulisya na pinakamalalang aksidente sa kalsada sa lugar ng [[Zamboanga Peninsula]].<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000119.htm "Aksidente ng bus at trak sa Zamboanga, 25 ang namatay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220315163900/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000119.htm |date=2022-03-15 }}'' PHNO. 10-05-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 6]] – Isinagawa ng [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]] ang pagbitay sa dalawang indibidwal, na "sinentensyahan ng kamatayan" para sa maraming kasong kriminal, sa [[Masiu, Lanao del Sur]], na sinasabing ginawa dahil sa bisa ng mga batas Islamiko, na nagdulot ng mga kritisismo sa publiko.<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000235.htm "Mga kaso ng pagpatay laban sa mga berdugo ng MILF"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173214/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000235.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 27]] – Nilagdaan ni Pangulong [[Fidel Ramos|Ramos]] ang isang batas (''RA 8368''), na nagpapawalang-bisa sa Batas Laban sa Pag-iiskwater (''Dekreto ng Pangulo 772''); Pag-dekriminalisa sa squatting ngunit pagpapanatili ng mga parusa laban sa mga propesyonal na squatter at mga sindikato ng squatting.<ref name="MSyr97" /><ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000232.htm "Pag-dekriminalisa sa squatting, nilagdaan ni Ramos ang batas"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173219/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000232.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-28-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 28]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang isang batas (''RA 8369'') na lumilikha ng mga espesyal na korte para sa mga kasong kinasasangkutan ng mga bata at relasyon ng pamilya.<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000233.htm "Nilagdaan ni Ramos ang batas ng mga korte ng pamilya"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173220/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000233.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 29]] – Pangulong Nilagdaan ni Ramos ang [[Batas sa mga Karapatan ng mga Katutubo ng 1997|Batas sa mga Karapatan ng mga Katutubo]] (''RA 8371''), isang batas na nagpoprotekta sa mga karapatan ng sektor ng mga katutubo sa kanilang mga lupang ninuno at lumilikha ng [[Pambansang Komisyon sa mga Katutubong Mamamayan]].<ref name="MSyr97" /><ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000237.htm "Nilagdaan ang Batas sa mga Katutubo"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173218/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000237.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-30-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
===Nobyembre===
* [[Nobyembre 5]] – Bumoto ang [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ng 9–2, upang ideklara ang isang batas (''RA 8180'') na nagtatapos sa kontrol ng gobyerno sa industriya ng langis bilang labag sa konstitusyon.<ref>''[http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000254.htm "Idineklarang labag sa konstitusyon ang batas sa deregulasyon ng langis"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173219/http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000254.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 11-06-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Nobyembre 12]] – Isang sagupaan sa pagitan ng mga rebeldeng MILF at mga armadong guwardiya ng isang plantasyon ng niyog sa [[Maguindanao]] ang nagtapos sa pagkamatay ni Amin Cusain, isang pinuno ng MILF, pitong rebelde at dalawang sibilyan.<ref>''[http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000273.htm "Pinuno ng MILF, 9 na iba pa ang namatay sa sagupaan sa Maguindanao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173214/http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000273.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 11-12-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>{{Efn|name=fn1}}
===Disyembre===
* Maagang bahagi ng Disyembre – Sa [[Estados Unidos]], ibinasura ng isang [[Hukuman ng apela ng Pederal]] ang isang kasong isinampa sa [[Los Angeles]] ng mga umano'y biktima ng [[Mga pang-aabuso sa karapatang pantao ng diktadurang Marcos|mga paglabag sa karapatang pantao sa ilalim ng administrasyong Marcos]], na naglalayong i-freeze ang halos {{nobreak|[[Dolyar ng Estados Unidos|$]]500 milyon}} na mga ari-arian ng [[pamilyang Marcos|Marcos]] sa dalawang bangko sa [[Switzerland]], na binabanggit ang posibleng paglabag sa [[doktrina ng Batas ng Estado]]. Iniutos na ng [[Korte Suprema ng Switzerland|Korte Suprema ng Switzerland]] ang pagpapatigil sa pag-freeze ng mga bank account noong 1990.<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Disyembre 6, 1997 |title=Ibinasura ang kaso ng mga biktima ng FM |url=http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000326.htm |work=Philippine Headline News Online (PHNO) |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/19991105063348/http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000326.htm |archive-date=Nobyembre 5, 1999 |access-date=Hunyo 28, 2026}}</ref>
* [[Disyembre 12]] – Ang [[Makati]] Hinatulan ng [[Regional Trial Court|RTC]] si Kinatawan Jalosjos ng [[statutory rape]] at [[acts of lasciviousness]] kaugnay ng mga kasong isinampa ng isang babaeng menor de edad, at sinentensiyahan siya ng [[habambuhay na pagkakabilanggo]].<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Disyembre 12, 1997 |title=Jalosjos ay nagkasala, hinatulan ng habambuhay na sentensiya |url=http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000338.htm |work=PHNO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/19991108192333/http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000338.htm |archive-date=Nobyembre 8, 1999 |access-date=Hunyo 28, 2026}}</ref>
* [[Disyembre 18]] – [[Binan, Laguna]], ang alkalde na si Bayani Almonte, kasama ang isang umano'y [[bugaw]], ay hinatulan ng hukuman ng [[panggagahasa]] sa kabila ng pagtalikod ng biktima, at sinentensiyahan ng habambuhay na pagkakakulong.<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Disyembre 19, 1997 |title=Habambuhay na pagkakakulong ang hinatulan ng alkalde ng Binan para sa panggagahasa |url=http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000355.htm |work=PHNO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/19991109190242/http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000355.htm |archive-date=Nobyembre 9, 1999 |access-date=Hunyo 28, 2026}}</ref>
* [[Disyembre 22]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang pitong panukalang batas para sa repormang panlipunan, kabilang ang kompyuterisasyon ng proseso ng halalan sa [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas, 1998|susunod na taon]] at mga kasunod na pangkalahatang halalan (''RA 8436'') at [[Kilusang awtonomiya ng Cordillera|awtonomiya]] para sa [[Rehiyong Administratibo ng Cordillera|mga Cordillera]].<ref>''[http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000365.htm "Pinirmahan ni FVR ang 7 batas sa repormang panlipunan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173221/http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000365.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 12-24-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref><ref>Maragay, Fel V. (12-23-1997). "'Basket ng Pasko' ng mga batas, kabilang ang kompyuterisasyon ng botohan, nilagdaan" ''[[Manila Standard]]'', pp. 1, 4. ([https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19971223&printsec=frontpage&hl=en Link]) Kinuha noong 02-18-2022.</ref>
* [[Disyembre 26]] – Ang malakas na ulan ay nagdulot ng pagguho ng mga tunel ng minahan ng ginto sa [[Bundok Diwata]], [[Monkayo]], na noon ay bahagi ng [[Davao del Norte]]; lima ang nailigtas; kinumpirma ng mga sumunod na ulat na 80 minero ang namatay.<ref>—''[http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000379.htm "Mga minero na nalibing sa bundok ng ginto sa Davao"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 12-31-1997. Nakuha noong 02-17-2022.
—''[http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000382.htm "Mga nakaligtas na natagpuan sa pagguho ng minahan sa Davao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250222224817/http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000382.htm |date=2025-02-22 }}'' PHNO. 01-01-1998. Nakuha noong 02-17-2022.<br/>
—''[http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000403.htm "80 kumpirmadong patay sa mga minahan sa Davao"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 01-12-1998. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
==Libangan at kultura==
* [[Pebrero 6]] – Ang kolumnista ng magasin sa libangan na si [[Cristy Fermin]] ay hinatulan ng hukuman ng [[libelo]], na isinampa noong 1995 ng aktres na si [[Annabelle Rama]], na inakusahan niya ng [[paglustay]], kasama ang kanyang asawang si [[Eddie Gutierrez (aktor)|Eddie Gutierrez]], sa [[Estados Unidos]]. Siya ay binigyan ng maximum na 1½-taong sentensya sa bilangguan.<ref>{{cite news |date=Pebrero 6, 1997 |title=Transcript — Reyna ng tsismis, hinatulan sa kasong libelo |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb06.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 22]] – Nanalo si [[Jaya (mang-aawit)|Jaya]] ng malaking gantimpala sa ika-2 Asian Song Festival na ginanap sa [[Hong Kong]], para sa kanyang pag-awit ng kantang "You Lift Me Up".<ref name="NHCP" />
==Palakasan==
* [[Pebrero 20]] – Tinalo ni [[Gerry Peñalosa]] ang defending champion na si [[Hiroshi Kawashima]] ng [[Hapon]] sa kanilang laban sa [[boksing]] sa [[Tokyo]], at napanalunan ang titulong [[Konseho ng Boksing Pandaigdig|KBP]] [[sobrang panggabi]] sa pamamagitan ng isang unanimous decision.<ref name="NHCP" /><ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 20, 1997 |title=Transcript — Si Peñalosa ang bagong Super-flyweight King ng WBC |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb20.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Uuwi ang bagong kampeon |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb21.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[May 17]] – Napanatili ni [[Luisito Espinosa]] ang titulo ng WBC [[featherweight]] matapos talunin ang [[Mehiko|Mehikano]] challenger [[Manuel Medina (boksingero)|Manuel Medina]] sa [[Rizal Park]] sa [[Manila]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 14]] – Tinalo ni Gerry Peñalosa ang kalaban na si Seung Koo-Lee ng [[Timog Korea]], at napanatili ang kanyang titulong WBC super flyweight.<ref name="NHCP" />
* [[Oktubre 11]]–[[Oktubre 19|19]] – Sumali ang Pilipinas sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 1997]].
* [[Nobyembre 22]]–[[Nobyembre 23|23]] – Ang Pilipinas ang magiging punong-abala ng [[Mga Kampeonato sa Judo sa Asya 1997]] na ginanap sa Maynila.
* [[Disyembre 14]] – Nanalo ang [[Alaska Milkmen]] laban sa [[Purefoods Carne Norte Beefies]], 4 na laro laban sa 1, upang mapanatili ang titulong [[1997 Governors' Cup ng Samahang Basketbol ng Pilipinas]].Purefoods Carne Norte Beefies
== Kapanganakan ==
===Enero===
* [[Enero 4]] - Anjo Pertierra, aktor, manlalaro ng volleyball, modelo at reporter
* [[Enero 12]] - [[Ken Suson (musikero)|Felip]], mang-aawit-songwriter, rapper, mananayaw, producer at mga miyembro ng ''[[SB19]]''
* [[Enero 20]]:
** [[Kim Last]], aktor at contestant ng That's My Bae
** Vien Iligan-Velasquez, vlogger
* [[Enero 23]] - Joshua de Leon, modelo at basketball player
* [[Enero 28]] - [[Arthur Nery]], mang-aawit at manunulat ng kanta
===Pebrero===
* [[Pebrero 3]] – Rhap Salazar, mang-aawit, manunulat ng kanta at aktor
* Pebrero 15 – [[Kit Thompson]], aktor
* [[Pebrero 19]] – Justine Baltazar, manlalaro ng basketbol
===Marso===
* [[Marso 3]] – Brent Valdez, aktor
* Marso 10:
** [[Julia Barretto]], aktres at mananayaw
** Migs Villasis, aktor at modelo
* [[Marso 13]] – [[Lou Yanong]], aktres at modelo
*[[Marso 15]] – [[Kenneth Paris]], BPO, Subject Matter Expert - Celo Business Solutions Inc.
* [[Marso 16]] - [[Roxie Smith]], artista, modelo, endorser, presenter ng kaganapan at telebisyon, at titleholder ng beauty pageant
* [[Marso 23]] – Rob Gomez, aktor
* Marso 26 – Samm Alvero, aktres
=== Abril ===
* [[Abril 3]] – [[RK Ilagan]], basketball player
* [[Abril 5]] – Allora Alcantara, aktres at YouTuber
* [[Abril 11]] – Ara Davao, aktres
* [[Abril 17]] – Mia Alfonso, awtor
===Mayo===
* Mayo 1 – [[Miles Ocampo]], aktres
* Mayo 6:
** [[Maymay Entrata]], modelo, mang-aawit, komposer, mananayaw at aktres
**[[Ranz Kyle]], [[YouTube]] personalidad at mananayaw
* Mayo 26 – Bryan Santos. manlalaro ng basketbol
===Hunyo===
* Hunyo 3 – Issa Pressman, aktres
* Hunyo 17
** [[Jameson Blake]], aktor, miyembro ng Hashtags
** Wilbert Ross, miyembro ng Hashtags
** Gifer Fernandez, vlogger at YouTuber
* [[Hunyo 21]] – Race Matias, aktor
* [[Hunyo 28]] – Joshua de Sequera, modelo ng beauty pageant
===Hulyo===
* [[Hulyo 2]] – [[Jackie Buntan]], [[Muay Thai]] kickboxer
* [[Hulyo 29]] – Mathew Custodio, manlalaro ng putbol
* Hulyo 31 – [[Barbie Forteza]], aktres at mananayaw
** [[EJ Laure]], manlalaro ng balibol
** Aya Fernandez, host, mang-aawit, mananayaw at artista
===Agosto===
* [[Agosto 5]] – [[Jeremiah Tiangco]], mang-aawit
* [[Agosto 16]] – Angela Beard, manlalaro ng putbol
===Setyembre===
* [[Setyembre 9]] – [[Ian Pangilinan]], aktor at mang-aawit
* [[Setyembre 14]] – [[Iñigo Pascual]], aktor at mang-aawit
* Setyembre 16 – Julian Marcus Trono, aktor
* Setyembre 19 – Kobe Paras, manlalaro ng basketbol
* Setyembre 22 – [[Maris Racal]], aktres, mang-aawit at mananayaw
* [[Setyembre 24]] – Juan Carlos Galano, aktor at modelo
===Oktubre===
* [[Oktubre 2]] – [[Liezel Lopez]], aktres
* Oktubre 4 – [[Michelle Vito]], aktres
* Oktubre 7:
** [[Joshua Garcia]], aktor
** [[J. Rey Soul]], mang-aawit
* [[Oktubre 10]] – Rufino Herrera, triathlete
* Oktubre 12 – Jimboy Martin, aktor, miyembro ng Hashtags
* [[Oktubre 14]] – [[Olivia McDaniel]], footballer
* [[Oktubre 16]] – [[Leila Alcasid]], mang-aawit-songwriter at aktres
* [[Oktubre 17]] – Sky Quizon, aktor at host
* Oktubre 20 – [[Manolo Pedrosa]], aktor
* [[Oktubre 22]] – [[Kiara Takahashi]], aktres
* Oktubre 27 – Paulo Angeles, aktor, miyembro ng Hashtags
===Nobyembre===
* [[Nobyembre 3]] – [[Renee Co]], abogado at politiko
* Nobyembre 4 – [[Bea Binene]], aktres at mananayaw
* [[Nobyembre 28]] – [[Claire Ruiz]], aktres
===Disyembre===
* [[Disyembre 1]] – Karl Gabriel, aktor
* Disyembre 4 – [[Ruru Madrid]], aktor
* [[Disyembre 6]] – Brent Manalo, aktor at modelo
* [[Disyembre 15]] – [[Celeste Cortesi]], aktres at may hawak ng titulo sa patimpalak ng kagandahan
* Disyembre 17:
** Jazz Ocampo, aktres
** Genesis Redido, atleta, aktor at modelo
* Disyembre 18 – Mikee Quintos, aktres at mang-aawit
* [[Disyembre 21]] - Mary Joy Apostol, aktres
==Kamatayan==
* [[Pebrero 4]] – [[Benjamin de Jesus]], [[Jolo, Sulu|Jolo]] na nakabase sa [[Romano Katoliko]] [[Mga Obispo sa Simbahang Katoliko|obispo]]<ref name="NHCP" /><ref name="d0204" />
* [[Pebrero 7]] – [[Jose Garcia Villa]], makata, manunulat at pintor (ipinanganak 1908)
* [[Abril 6]] – [[Max Alvarado]], aktor (ipinanganak 1929)
* [[Pebrero 14]] – Antonino Nepomuceno, retiradong obispo ng Romano Katoliko na nakabase sa [[Lungsod ng Kotabato]] (ipinanganak 1935) <ref name="NHCP" /><ref name="d0214"
* [[Abril 21]] – [[Diosdado Macapagal]], ika-9 na Pangulo ng Pilipinas (ipinanganak 1910)
* [[Hunyo 27]] – [[Cesar Alzona]], dating may-akda (b. [[1926]])
* [[Hulyo 2]] – [[Chiquito (aktor)|Chiquito]], [[aktor ng komedya]] (b. [[1928]])<ref name="NHCP" />
* [[Hulyo 7]] – [[Rolando Tinio]], makatang filipino, dramatista, aktor, sanaysay, at tagapagturo (b. [[1937]])
* [[Oktubre 7]] – [[Felicisimo Ampon]], manlalaro ng tennis (b. [[1920]])
* [[Oktubre 10]] – [[Dencio Padilla]], aktor at komedyante (ipinanganak 1928)
==Tingnan din==
*[[Krisis sa pananalapi ng Asya noong 1997]]
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
{{Taon sa Pilipinas}}
{{Taon sa Asya|1997}}
[[Kategorya:1997 sa Pilipinas]]
jsxfknzjsm32dn3sx58fse9w5q2vokw
2220289
2220287
2026-08-13T09:16:10Z
~2026-43982-52
165113
/* Palakasan */
2220289
wikitext
text/x-wiki
Ang '''1997 sa Pilipinas''' ay ang mga detalye ng mga pangyayari sa tala na nangyari sa Pilipinas noong taong 1997.
== Mga Nanunungkulan ==
* '''[[President of the Philippines|Pangulo]]:''' [[Fidel V. Ramos]] ([[Lakas–CMD|Lakas]])
* '''[[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]:''' [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]])
* [[Senate of the Philippines|'''Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)''']]''':''' [[Ernesto Maceda]]
* '''[[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]:''' [[Jose de Venecia]]
* '''[[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]:''' [[Andres Narvasa]]
* '''[[Philippine Congress|Kongreso]]:''' [[Ika-10 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-10 na Kongreso]]
== Kaganapan ==
===Enero===
* [[Enero 3]] – Ang [[Kawanihan ng Imigrasyon (Pilipinas)|Kawanihan ng Imigrasyon]] ay nagpatibay ng isang patakaran laban sa [[Dayuhan|mga dayuhan]] na may [[Ilegal na imigrasyon|hindi awtorisadong pananatili sa bansa]], sa bisa ng ''Alien Social Integration Act''.<ref name="NHCP">{{cite book |date=2006 |title=Historical Calendar (1970–2000) |url= |location=[[Manila]] |publisher=[[National Historical Institute]] |page= |isbn=971-538-180-4}}</ref>
* [[Enero 7]] – Isang pagkilala mula sa Pangulo ang ibinigay kay Rhona Mahilum, na kilala sa pagsagip sa kanyang mga kapatid mula sa kanilang nasusunog na bahay sa [[Negros Occidental]].<ref name="NHCP" />
* [[Enero 15]] – Isang memorandum ng Ang kasunduang ito ay nilagdaan ng [[Kagawaran ng Kagalingan at Pagpapaunlad Panlipunan]] at ng [[Hapon]] na [[Organisasyong di-pampamahalaan]] [[Asian Women's Fund]], na naglalayong magbigay ng tulong sa mga dating [[mga babaeng pang-aliw]].<ref name="NHCP" />
* Enero 17 - Ang dating mambabatas na si [[Romeo Jalosjos]] na inakusahan ng pagpatay sa isang 11-taong-gulang na batang babae noong 1996, ay naaresto sa [[Bagac, Bataan]].<ref>{{cite web| url=http://www.gmanetwork.com/news/story/71726/news/the-conviction-of-romeo-jalosjos |title=The Conviction of Romeo Jalosjos| publisher=''[[GMA News]]''| date=December 6, 2007| accessdate=December 6, 2007}}</ref>
* [[Enero 27]]:
** Isang kasunduan sa tigil-putukan sa pagitan ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|ang pambansang pamahalaan]] at ng [[Moro Islamic Liberation Front]] (MILF) ang nilagdaan, na nagtapos sa mahigit isang linggong labanan sa [[Buldon, Maguindanao]].<ref>{{cite news |date=Enero 27, 1997 |title=Transcript — Sumang-ayon ang mga sundalo at MILF na itigil ang labanan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan27.html |work=[[The World Tonight (programa sa TV sa Pilipinas)|The World Tonight]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
** Isang pampasaherong bus, na tumatawid sa rutang [[Pilar, Sorsogon|Pilar]]–[[Maynila]], ang nahulog sa bangin sa [[Labo, Camarines Norte]], na ikinamatay ng labingsiyam na katao kabilang ang drayber.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Bus nahuhulog sa bangin, 19 patay |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpjan28.html |work=[[TV Patrol]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Mas maraming Tsino ang nasa panganib / Aksidente sa bus |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan28.html |work=[[The World Tonight (programa sa TV sa Pilipinas)|The World Tonight]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Enero 28]]–[[Enero 31|31]] – Ang [[Kagawaran ng Kapaligiran at Likas na Yaman]] [[Euthanasia|pumatay]] ng 596 na [[unggoy]] sa isang sakahan sa [[Calamba, Laguna]], sa pamamagitan ng [[nakamamatay na iniksyon]], upang maiwasan ang posibleng pagsiklab ng [[Ebola Reston]] virus na nauna nang pumatay sa pito.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Enero 28, 1997 |title=Transcript — Ang pangwakas na solusyon |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan28.html |work=The World Tonight; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Enero 31, 1997 |title=Transcript — Nakumpleto ng DENR ang pagpuksa sa 600 unggoy |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan31.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Enero 29]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang batas na nagpapalakas sa programa ng agham at teknolohiya ng bansa (''Republic Act No. 8248'').<ref name="NHCP" />
* [[Enero 31]] – Pinangunahan ni [[Unang Ginang ng Pilipinas|Unang Ginang]] [[Amelita Ramos]] ang paglulunsad ng [[bulk carrier]] ng bansa, ang ''Sea Amelita'', sa Tsuneishi shipyard sa [[Balamban, Cebu]].<ref name="NHCP" />
===Pebrero===
* [[Pebrero 3]] – Bumoto ang [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]], {{nobreak|11–4}}, upang ihinto ang pagbebenta ng 51 porsyento ng [[Manila Hotel]] sa kompanyang [[Malaysia]] na Renong Berhad, at inutusan ang may-ari nito, ang [[Government Service Insurance System]], na ibenta ito sa Manila Prince Hotel, binabanggit ang probisyon ng [[Konstitusyon ng Pilipinas|konstitusyon]] na "Pilipino muna" at ang hotel ay bahagi ng "[[pambansang patrimonya]]". Kalaunan ay maghahain ang Komite sa Pribatisasyon ng isang petisyon para sa muling pag-bid.<ref name="NHCP" /><ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 3, 1997 |title=Transcript — Itinataguyod ng Korte Suprema ang Patakaran na "Pilipino Muna"; inutusan ang GSIS na ibenta ang Manila Hotel sa isang lokal na kumpanya |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb03.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Muling pag-bid sa bentahan ng Manila Hotel |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb21.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 4]] – Pinatay ng tatlong armadong lalaki si Obispo [[Benjamin de Jesus]] sa harap ng [[Katedral ng Jolo]] sa [[Jolo, Sulu]], na siyang magiging unang pagpatay sa bansa sa isang [[Mga Obispo sa Simbahang Katoliko|obispong Romano Katoliko]].<ref name="NHCP" /><ref name="d0204">{{cite news |date=Pebrero 4, 1997 |title=Transcript — Obispo De Jesus ng Jolo pinaslang |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb04.html |work=TV Patrol; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 5]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang ''Batas Republika Blg. 8249'', na nag-aamyenda sa karta ng [[Sandiganbayan]].<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 8]] – Nagkabisa ang ''Batas Republika Blg. 8180'', ang batas [[Deregulasyon|pag-alis ng regulasyon]] sa industriya ng langis, na nagtatapos sa dalawampung taon ng kontrol ng gobyerno sa mga kumpanya ng langis at nag-aalis ng mga subsidyo. Noon pa mang [[Pebrero 5]], ilang [[Rally ng protesta|mga rally ng protesta]], na humihiling ng pagpapawalang-bisa sa nasabing batas, ang isinagawa na.<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite news |date=Pebrero 4, 1997 |title=Transcript — Deregulasyon sa langis |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb04.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 6, 1997 |title=Transcript — Handa na para sa ganap na Deregulasyon sa Langis sa Pebrero 8 |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb06.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 11, 1997 |title=Transcript — Inutusan ng Korte Suprema ang palasyo na bigyang-katwiran ang deregulasyon sa langis |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb11.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Pebrero 13]] – Isang [[Beechcraft Baron]] ang sumabog at bumagsak mula sa [[Naic]] at [[Cavite City]] sa [[Cavite]], habang papunta ito sa [[Maynila]] mula sa [[Mindoro]]. Ang lahat ng anim na indibidwal ay kumpirmado o ipinapalagay na patay na.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 17, 1997 |title=Transcript — 2 pang bangkay sa nag-crash na eroplano na natagpuan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb17.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 3, 1997 |title=Transcript — 2 bangkay ng mga biktima ng pagbagsak ang narekober |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb17.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 18, 1997 |title=Transcript — Isa pang bangkay sa pagbagsak ng eroplano, natagpuan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb18.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Bangkay ni Llamas natagpuan sa Tanza |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 14]] – Isang Beechcraft RPC 1919 ang bumagsak habang lumilipad sa [[Jolo Airport|isang paliparan]] sa [[Jolo, Sulu]], na ikinamatay ng retiradong auxiliary bishop na si Antonino Nepomuceno at {{nobreak|3–4}} iba pang mga indibidwal. Ang pagbagsak ng eroplano ay unang pinaniniwalaang sanhi ng pagbaril o pagkakamali ng piloto.<ref name="NHCP" /><ref name="d0214">Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 17, 1997 |title=Transcript — Binaril ni Bishop Antonio ang eroplano sa eroplano —AOPA |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb17.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 18, 1997 |title=Transcript — Pananabotahe sa kaso ni Bishop Nepomuceno isinasantabi |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb18.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Bangkay ni Llamas na natagpuan sa Tanza |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 18]] – Isang resolusyon ng [[Senado ng Pilipinas|Senado]] na nagpapatunay sa kanilang lubos na pagtutol sa [[Repormang Konstitusyonal sa Pilipinas|mga susog sa konstitusyon]] ang pinagtibay.<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 19]]:
** Ibinasura ng [[Korte ng Apelasyon ng Pilipinas|Korte ng Apelasyon]] ang isang petisyon ng isang grupong nakabase sa [[Rizal (lalawigan)|Rizal]] laban sa pribatisasyon ng [[Sistema ng Tubig at Alkantarilya ng Metropolitan]] (STAM), na binabanggit ang kawalan ng merito; pinaninindigan ang isang desisyon ng [[Manila]] [[Hukuman ng Paglilitis sa Rehiyon]]. Ibibigay ang STAM sa mga nanalong bidder makalipas ang dalawang araw.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Pagsasa-pribado ng MWSS, tuloy na |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Nagpapatuloy ang pribatisasyon ng MWSS habang inalis ang TRO |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb19.html |work=The World Tonight; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Ibinigay na ang MWSS sa mga nanalong bidder; Ipinagpaliban ng CA ang TRO |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb21.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
** Iniutos ng Sandiganbayan ang 90-araw na suspensyon kay senador [[Miriam Defensor-Santiago]] kaugnay ng mga kasong [[Graft (politika)|graft]] na isinampa noong 1995 habang siya ang pinuno ng [[Kawanihan ng Imigrasyon (Pilipinas)|Kawanihan ng Imigrasyon at Deportasyon]].<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Santiago, 90 araw na suspendido sa Senado |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb19.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1997 |title=Transcript — Pinatawan si Santiago ng 90-araw na suspensyon dahil sa katiwalian |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb19.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Pebrero 21]] – Isang resolusyon sa [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan]] na nagbibigay ng amnestiya sa mga miyembro ng ''[[Repormahin ang Kilusan ng Sandatahang Lakas|Repormahin ang Kilusan ng Sandatahang Lakas – Mga Sundalo ng Sambayanang Pilipino – Unyon ng mga Batang Opisyal]]'' (RAM–SFP–YOU), kasabay ng ''Proclamation No. 723'', ay inaprubahan.<ref name="NHCP" />
* [[Pebrero 22]] – Si Joel Arnan, pinuno ng grupong ''[[Kuratong Baleleng|Kuratong Solido]]'', at dalawang kapwa bilanggo, ay nakatakas mula sa isang kulungan ng munisipyo sa [[San Pedro, Laguna]], habang nagkakaroon ng noise barrage at kahit na binabantayan ng piling puwersa mula sa [[Distrito ng Pulisya ng Maynila|Kumand ng Distrito ng Pulisya sa Kanluran]].<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite news |date=Pebrero 24, 1997 |title=Transcript — Hepe ng Pulisya ng San Pedro, sinibak sa pagtakas ng lider ng Solido gang |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb24.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Pebrero 24, 1997 |title=Transcript — Lider ng Solido gang, pumuga |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb24.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 23]] – Sa isang pribadong pagpupulong sa tirahan ni Christopher Carrion sa [[Ayala Alabang| Ayala Alabang Village]], sa [[Muntinlupa]], ipinaalam ni [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] [[Fidel V. Ramos|Fidel Ramos]] sa dating Pangulong [[Corazon Aquino]] na hindi niya maaaring ihinto ang kampanya sa [[Reporma sa Konstitusyon sa Pilipinas]], na binabanggit ito bilang isang paglabag sa kalayaan sa pagpapahayag. Binigyang-diin ni [[Fidel V. Ramos|Ramos]] ang kanyang pangakong itaguyod ang Konstitusyon at itinanggi ang paglahok sa inisyatiba.<ref name="ConstitutioanlReform1997">{{Banggitin ang balita |last=Samonte |first=Severino |title=Paano nagsimula ang unang panukala sa Pagbabago ng Saligang Batas noong 1997? |petsa=Disyembre 29, 2023 |url=https://www.pna.gov.ph/opinion/pieces/810-how-the-first-charter-change-proposal-started-in-1997 |access-date=Hunyo 22, 2024 |work=Philippine News Agency}}</ref>
===Marso===
* [[Marso 1]] – [[Pangulo ng Timog Aprika|Pangulo ng Timog Aprika]] [[Nelson Mandela]], simula sa kanyang tatlong-araw na [[pagbisitang pang-estado]], ay dumating sa bansa.<ref name="NHCP" />
* [[Marso 17]] – [[Tulay ni Narciso Ramos|Ang pinakamahabang tulay]] sa [[Pangasinan]], na nagdurugtong sa mga munisipalidad ng [[Santa Maria, Pangasinan|Santa Maria]] at [[Asingan]], ay pinasinayaan.<ref name="NHCP" />
* [[Marso 19]] – Ibinigay ni Pangulong Ramos ang [[Karapatan ng asylum|pansamantalang asylum]] kay [[Hwang Jang-yop]], ang nangungunang ideologo mula sa [[Hilagang Korea]].<ref name="NHCP" />
* [[Marso 26]] – Ang [[Las Piñas]] ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa [[Metro Manila]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8251''.
===Abril===
* [[Abril 8]] – Naglabas ang Korte Suprema ng [[Injunction|pansamantalang utos ng pagpigil]] mula sa [[Listahan ng mga patakaran ng pambansang kard ng pagkakakilanlan ayon sa bansa|implementasyon ng gobyerno]] ng sistemang [[pambansang pagkakakilanlan|pambansang pagkakakilanlan]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 9]] – Iniutos ni Pangulong Ramos ang pagpapalaya ng {{nobreak|[[Philippine peso|₱]]595 milyon}}, na inilaan para sa bahagyang pagbabayad para sa pagsasaayos ng pensiyon ng mga beterano ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 16]] – Bilang bahagi ng kampanya ng gobyerno upang maiwasan ang [[polio]] sa bansa, limang milyong bata ang nabigyan ng libreng bakuna laban sa polio.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 20]] – Ang pangunahing kampo ng MILF sa [[Sirawai, Zamboanga del Norte]], ay nasakop ng mga puwersa ng gobyerno, at pitong rebelde ang napatay.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 21]] – Kinumpirma ng [[Malacañang]] ang pagwawakas ng gobyerno sa pagtutol nito sa [[paghingi ng asylum|pag-aaplay para sa asylum]] ng pinuno ng [[Partido Komunista ng Pilipinas|komunista]] na si [[Jose Maria Sison]], na noon ay ipinatapon sa [[Netherlands]].<ref name="NHCP" />
* [[Abril 24]] – Pinagtitibay ng [[Pinuno ng Kawani ng Sandatahang Lakas ng Pilipinas|Ang pamunuan]] ng [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]] ang pagbabawal sa mga [[homoseksuwal]] sa militar.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 27]] – Kinumpirma ng MILF na limang libong rebeldeng [[Moro National Liberation Front]] ang lumihis sa kanilang panig, na binabanggit ang umano'y mabagal na pagpapatupad ng mga programang pangkabuhayan ng gobyerno.<ref name="NHCP" />
* [[Abril 29]]–[[Abril 30|30]] – Nagpadala ang militar ng mga karagdagang sundalong pandagat sa [[Kapuluan ng Kalayaan]] na pinagtatalunan kasunod ng mga ulat na tatlong armadong barkong pandigma ng [[Hukbong Dagat ng Tsina]] ang ipinadala roon. Nagpadala ng mga jet fighter kinabukasan upang dagdagan ang pangkat, kasabay ng protesta ng [[Maynila]] na humihingi ng paliwanag mula sa [[Beijing]]. Noong [[Mayo 3]], iginiit ni [[Tsina]] ang soberanya nito sa lugar, at iginiit ang mga legal na karapatan na ipadala ang kanilang mga barko.<ref name="NHCP" />
===Mayo===
* [[Mayo 2]] – Pinagtitibay ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang bisa ng pagiging miyembro ng [[mga estadong miyembro ng Organisasyon ng Pandaigdigang Kalakalan|bansa]] sa [[World Trade Organization]].<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 9]] – Inaprubahan ng [[World Bank]] ang mga bagong pautang, na nagkakahalaga ng humigit-kumulang {{nobreak|[[United States dollar|$]]1 bilyon}}, sa bansa, na sasakupin ang mga programa sa pagpapagaan ng kahirapan, imprastraktura, at likas na yaman, sa susunod na tatlong taon.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 11]] – Ang mga tauhan ng militar na nasa tungkulin sa halalan ay inatake sa [[Lantawan, Basilan]] ng tatlumpung miyembro ng [[Abu Sayyaf]], kung saan pito sa huli ang napatay sa labanan.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 20]] – Tinanggihan ng Pilipinas ang iminungkahing eksplorasyon kasama ang Tsina sa [[hindi pagkakaunawaan sa Dagat Timog Tsina|ang pinagtatalunang]] [[Scarborough Shoal]]. Pagkalipas ng walong araw, sinang-ayunan ni Pangulong Ramos ang kasunduan sa magkasanib na pagpapaunlad ng mga bansa sa lugar.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 21]] – Dinakip ng [[Philippine Coast Guard]] ang dalawampu't isang mangingisda na [[Han Chinese|Chinese]] sa Scarborough Shoal. Noong [[Mayo 30]], inireklamo ni [[Taiwan]], na nagsasabing ang lugar ay bahagi ng kanilang soberanong teritoryo, ang nasabing pag-aresto. Noong [[Mayo 26]], nagpulong ang mga opisyal ng ministeryong panlabas ng Pilipinas at Tsina sa [[Beijing]], sa pagtatangkang bawasan ang tensyon na dulot ng magkasalungat na mga pag-aangkin sa lugar.<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 28]] – Ang paglulunsad ng unang proyekto ng [[electronic library]] ng bansa sa Manila Hotel ay pinangunahan ng [[Komisyon sa Mas Mataas na Edukasyon (Pilipinas)|Komisyon sa Mas Mataas na Edukasyon]] at [[Kagawaran ng Edukasyon, Kultura at Isports]].<ref name="NHCP" />
* [[Mayo 31]] – Ibinasura ng Sandiganbayan ang mga kasong katiwalian laban sa dating Unang Ginang [[Imelda Marcos]] sa mga paratang ng pagtanggap ng suhol habang siya ang ministro ng [[Mga kagawaran ng ehekutibo ng Pilipinas|mga pamayanang pantao]], na binabanggit ang kakulangan ng ebidensya.<ref name="NHCP" />
===Hunyo===
* [[Hunyo 4]] – Nagbitiw si Pangalawang Pangulong Estrada bilang tagapangulo ng Presidential Anti-Crime Commission, na iniulat na upang ihanda ang [[Halalan sa pagkapangulo ng Pilipinas noong 1998|para sa kanyang pagtakbo sa pagkapangulo]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 10]] – Ibinasura nang may pinal na batayan ng Korte Suprema ang [[mosyon para sa muling pagsasaalang-alang]] na isinumite ng mga tagapagtaguyod ng PIRMA at tagapayo ng gobyerno para sa [[Repormang Konstitusyonal sa Pilipinas|repormang konstitusyonal]], na pinaninindigan ang naunang desisyon nito na pumipigil sa mga naturang pagtatangka.<ref name="NHCP" /><ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* [[Hunyo 14]] – Ipinahayag ni [[Fidel V. Ramos|FVR]] na pinahintulutan niya ang Legislative-Executive Development Advisory Council (LEDAC), na pabilisin ang isang panukalang batas sa inisyatiba ng mga tao batay sa mga dahilan na ibinigay ng Korte Suprema sa pagtanggi sa petisyon.<ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* [[Hunyo 16]] – Apatnapu't tatlong surveyor mula sa isang kompanya ng langis na pinapatakbo ng estado ang dinakip ng mga pinaghihinalaang gerilya ng MILF sa [[Sultan sa Barongis, Maguindanao]], ngunit kalaunan ay pinalaya.<ref name="ms0628" /> Ito ay humantong sa isang malawakang opensiba ng [[Hukbong Sandatahan ng Pilipinas|hukbo]] laban sa MILF na magsisimula kinabukasan, naganap sa [[Pagalungan]], gayundin sa [[Maguindanao]], at sa ilang bahagi ng [[Cotabato]]. Hanggang [[Hunyo 28]], ang mga sagupaan ay nakapatay na ng 146 mula sa MILF at labindalawang tropa.<ref name="afp0628nst" /><ref>{{cite news |agency=[[Agence France-Presse]] |date=Hunyo 29, 1997 |title=Magpapatuloy ang opensiba sa kabila ng banta |url=https://books.google.com/books?id=4QEzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA11&article_id=4912,6042484 |newspaper=[[New Sunday Times]] (New Straits Times) |location=[[Kuala Lumpur]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=20 |via=[[Google Books]]}}</ref>
* [[Hunyo 22]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang ''Proklamasyon Blg. 1030'' na nagdedeklara sa [[Mamag]] isang espesyal na protektadong [[fauna]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 23]] – Nagpaputok ang militar ng [[babala]] sa isang barkong pangisda ng Tsina, na nakaangkla malapit sa isang isla na hawak ng mga Pilipino sa Spratlys.<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 26]]:
** Humigit-kumulang 110 aktibong tauhan ng tagapagpatupad ng batas ang inilagay ng komunidad ng Intelihensiya sa isang [[listahan ng mga hinahanap]] dahil sa umano'y papel sa mga aktibidad na [[pagkidnap]].<ref name="NHCP" />
** <!---Dalawang pampasaherong bus ang na-hijack ng humigit-kumulang 200 rebeldeng Moro, na kumuha rin ng humigit-kumulang animnapung commuter bilang mga hostage. Hinabol ng mga tropa ng [[Hukbong Katihan ng Pilipinas|Hukbong Katihan]] ang mga hostage-taker; sampung tao ang papatayin.<ref name="NHCP" />--->Animnapung pasahero ang dinukot ng 150 separatista ng MILF mula sa dalawang bus sa isang road block sa Maguindanao; 41 sa kanila ang nakatakas. Kalaunan ay tumakas ang mga rebelde patungong [[Kabacan, Cotabato]], kung saan naganap ang isang shootout, na nag-iwan ng pitong katao na patay.<ref name="ms0628">{{cite news |first=Jaime |last=Panesa |date=Hunyo 28, 1997 |title=60 pasahero ng bus ang dinakip ng mga Muslim rebs |url=https://books.google.com/books?id=q5MVAAAAIBAJ&dq=philippines+bus+hostage&pg=PA1&article_id=5588,2740235 |newspaper=[[Manila Standard]] |location= |publisher= |access-date=Hunyo 13, 2025 |pages=1, 4 |via=[[Google Books]]}}</ref><ref>{{cite news |agency=[[Associated Press]] |date=Hunyo 27, 1997 |title=Binaboy ng mga Rebelde |url=https://books.google.com/books?id=R8AzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA7&article_id=6914,7097047 |newspaper=[[Lodi News-Sentinel]] |location=[[Lodi, California]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=12 |via=[[Google Books]]}}</ref> Sa mga sibilyang bihag, dalawa ang napatay, habang sampu pa rin ang nakakulong hanggang kinabukasan.<ref name="afp0628nst" />
** Nasakop ng mga tropa ng gobyerno ang Camp Rajamuda, isang pangunahing base ng MILF, sa [[Pikit, Cotabato]].<ref name="ms0628" /><ref name="afp0628nst" />
* [[Hunyo 27]] – Isang detatsment ng hukbo sa Kabacan ang inatake ng 50 mandirigma ng MILF, 13 sa kanila ang papatayin sa isang labanan ng barilan.<ref name="afp0628nst">{{cite news |agency=[[Agence France-Presse]] |date=Hunyo 28, 1997 |title=Umakyat sa 158 ang bilang ng mga namatay sa mga sagupaan sa Pilipinas |url=https://books.google.com/books?id=4AEzAAAAIBAJ&dq=philippines+hostage&pg=PA64&article_id=6775,5642818 |newspaper=[[New Straits Times]] |location=[[Kuala Lumpur]] |publisher= |access-date=Hunyo 12, 2025 |page=17 |via=[[Google Books]]}}</ref>
===Hulyo===
* [[Hulyo 11]] – Nagsimulang maranasan ng Pilipinas ang epekto ng [[Krisis sa pananalapi ng Asya noong 1997|Krisis sa pananalapi sa Asya]]; ang [[Piso ng Pilipinas|peso]] ay bumaba ng 11.5% kung saan ang halaga ng peso-dollar ay naitala sa [[₱]]29.45. Ang karagdagang depreciation ay nagiging sanhi ng pagbaba ng [[Philippine Stock Exchange]] [[Talatuntunang Komposito ng PSE|talatuntang komposito]], at pangunahing nakakaapekto sa paglago ng ekonomiya ng bansa, kung saan ang taunang nominal na [[Gross domestic product|GDP]] per capita ay bumaba ng 12.5% mula sa nakaraang taon.<ref>—''[https://sgp.fas.org/crs/row/crs-asia2.htm "Ang krisis sa pananalapi sa Asya noong 1997-98"]'' [[Federation of American Scientists]] Proyekto sa Paglilihim ng Gobyerno. Pebrero 6, 1998.<br />—''[https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/crash/etc/cron.html "Timeline ng pagbagsak"]'' [[PBS]]. Hunyo 1999.<br />—''[https://internationalbanker.com/history-of-financial-crises/asian-financial-crisis-of-1997/ "Krisis sa pananalapi sa Asya noong 1997"]'' International Banker. Setyembre 29, 2021.<br />—''[https://corporatefinanceinstitute.com/resources/knowledge/finance/asian-financial-crisis/ "Krisis sa Pinansyal sa Asya"]'' [[Corporate Finance Institute]]. 2015.<br />—''[https://businessmirror.com.ph/2017/07/04/the-asian-financial-crisis-part-two-the-philippine-response/ "Ang krisis pinansyal ng Asya (Bahagi 2: Ang tugon ng Pilipinas)"]'' [[BusinessMirror]]. Hulyo 4, 2017.<br />Lahat ng nabanggit ay nakuha noong 02-19-2022.</ref><ref>''"#Journeyto30"'' ni Epi Fabonan III, ''[[Philstar.com]]'': (1997) [https://www.philstar.com/headlines/2016/01/02/1538658/journeyto30-pole-vault-crisis "A pole vault into crisis"] Enero 2, 2016. Nakuha noong Agosto 1, 2018.</ref> Ang krisis ay nakakaapekto sa maraming bansa sa [[Silangang Asya|Silangan]] at [[Timog-Silangang Asya]].
* [[Hulyo 16]] – Ang magkapatid na [[Kaso ng pagpatay kay Chiong|Marijoy at Jacqueline Chiong]] ay dinukot at pinatay sa [[Cebu City]], ang mga suspek ay kalaunan ay hinatulan ng kamatayan, na siya namang humantong sa pag-aalis ng parusang kamatayan noong 2006.
===Agosto===
* [[Agosto 2]] – Ang [[Kabankalan]] ay naging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng Negros Occidental sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8297''.
* [[Agosto 15]]:
** Ang bangkang pandagat na ''F/B King Roger'', sakay ng 43 turistang [[Mga taga-Hongkong|mula sa Hong Kong]], ay tumaob at tumaob sa [[Manila]] [[Pantalan ng Maynila|Timog Daungan]] habang pabalik sa [[Klub ng Yate sa Maynila]] [[marina]] mula sa isang paglilibot sa [[Manila Bay]], na ikinamatay ng pito.<ref name="ad-sea97" />
** Ang pampasaherong bangkang ''M/V Kalibo Star'', na may rutang [[Cebu]]–[[Tacloban]], ay tumaob at lumubog sa [[Biliran]], na nag-iwan ng hindi bababa sa 12 patay at 13 nawawala.<ref name="ad-sea97">Mga aksidente sa dagat:
* {{cite news |last=Cortes |first=Claro |date=Agosto 16, 1997 |title=Dalawang Bangka ang Tumaob sa Maalong Dagat 16 Patay, 65 Nawawala Nang Maglibot ang Ferry, Bangka Lumubog sa Pilipinas |url=https://www.spokesman.com/stories/1997/aug/16/two-boats-capsize-in-rough-seas-16-dead-65/ |agency=[[Associated Press]] |via=[[The Spokesman-Review]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}
* {{cite news |date=Hunyo 23, 2008 |title=Mga malalaking aksidente sa karagatan sa Pilipinas |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/content/102803/major-marine-mishaps-in-the-philippines/story/ |work=[[GMA News Online]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}</ref>
* [[Agosto 19]] – Ang satellite ng komunikasyon na ''[[Agila-2]]'' ay inilunsad mula sa Tsina at nagsimula ng komersyal na serbisyo. Ito ang unang satellite ng bansa na hindi nakuha habang nasa orbit.
===Setyembre===
* [[Setyembre 4]] – Sabay-sabay na pagsabog ng granada sa mga terminal ng bus sa [[Maynila]] at [[Bulacan]] ay ikinamatay ng anim at ikinasugat ng 105, karamihan ay mga commuter.<ref>''[http://www.newsflash.org/199709/hl/hl000002.htm "Anim ang ikinamatay ng mga bomba sa Maynila, Bulacan"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 09-04-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref> Isang dating hindi kilalang grupong maka-gobyerno na ''Mga Sundalong Pilipino para sa Bansa'' ang umaangkin ng responsibilidad para sa mga pag-atakeng ito.<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite book |last=Ross |first=Christopher |date=Abril 1998 |title=Mga Huwaran ng Pandaigdigang Terorismo: 1997 |url=https://books.google.com/books?id=G67xPUNU-14C&dq=1997+mindanao+bus+hostage&pg=PA11 |location=[[Estados Unidos]] |publisher=[[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]]; DIANE Publishing |pages=11–12 |isbn=0-7881-7558-0 |access-date=Hulyo 13, 2024 |via=[[Google Books]]}}
* {{cite web |url=https://1997-2001.state.gov/global/terrorism/1997Report/asia.html |title=Mga Huwaran ng Pandaigdigang Terorismo: 1997 — Pangkalahatang-ideya ng Asya |date=Enero 20, 2001 |website=[[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]] — Archive |publisher=[[Pamahalaan ng Estados Unidos]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}</ref>{{Efn|Hindi tinukoy ang petsa sa mga sangguniang ito.|name=fn1}}
* [[Setyembre 21]] – Inilabas ang bagong pahayag ng pangulo na nag-udyok sa mga grupong kontra-charter change na pinamumunuan ng [[Simbahang Katolika sa Pilipinas|Katoliko Simbahan]] at mga kaalyado ng dating Pangulong [[Cory Aquino]] upang paigtingin ang kanilang kampanya, na nagtapos sa isang rally ng indignation sa [[Rizal Park]] sa [[Maynila]], kasabay ng ika-25 anibersaryo ng pagdedeklara ng dating Pangulong [[Ferdinand Marcos|Ferdinand E. Marcos Sr.]] ng batas militar sa bansa.<ref name="ConstitutioanlReform1997"></ref>
* Setyembre 22 - Naganap ang [[Pagdiskaril ng tren sa Muntinlupa]], taon 1997, hindi bababa sa 7 ang utas at 220 mga sugatan.
* [[Setyembre 23]] – Nagkakaisang tinanggihan ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] en banc ang pagsisikap ng PIRMA, kung saan walong mahistrado ang nagsasabing walang batas na nagbibigay-daan at anim na iba pa ang nagsasabing may mali ang petisyon ng grupo.<ref>{{Banggitin ang balita |date=Mayo 21, 2013 |title=Ano ang Nauna: Mga Nakaraang Pagtatangka sa Pagbabago ng Saligang Batas |url=https://newsinfo.inquirer.net/412607/what-went-before-past-charter-change-attempts |access-date=Hunyo 22, 2024 |pages=INQUIRER.NET}}</ref>
* [[Setyembre 25]] – Isang sagupaan sa pagitan ng mga armadong kalalakihan ni Gob. [[Abdusakur Mahail Tan|Abdusakur Tan]] at [[Jolo, Sulu|Jolo]] Mayor Sout Tan ang naganap sa mga bayan ng [[Maimbung]] at [[Indanan]] sa [[Sulu]], na ikinamatay 17 tagasuporta mula sa magkabilang magkaribal.<ref>''[http://www.newsflash.org/199709/hl/hl000091.htm "17 ang namatay sa digmaan ng mga tribo dahil sa nawalang baka"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 09-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Setyembre 30]] – Naipasa ang Batas Laban sa Panggagahasa (''Batas Republika 8353'').<ref name="MSyr97">"Ulat sa Katapusan ng Taon ng Agenda ng Repormang Panlipunan" (12-31-1997) ''[[Manila Standard]]'', pp. 7–10. ([https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19971231&printsec=frontpage&hl=en Link]) Nakuha noong 02-18-2022.</ref>
===Oktubre===
* [[Oktubre 5]] – Isang trak ng kargamento ang bumangga sa isang mini-bus sa [[Tampilisan, Zamboanga del Norte]] na ikinamatay ng 25 katao, ayon sa ulat, sa itinuturing ng pulisya na pinakamalalang aksidente sa kalsada sa lugar ng [[Zamboanga Peninsula]].<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000119.htm "Aksidente ng bus at trak sa Zamboanga, 25 ang namatay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220315163900/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000119.htm |date=2022-03-15 }}'' PHNO. 10-05-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 6]] – Isinagawa ng [[Moro Islamic Liberation Front|MILF]] ang pagbitay sa dalawang indibidwal, na "sinentensyahan ng kamatayan" para sa maraming kasong kriminal, sa [[Masiu, Lanao del Sur]], na sinasabing ginawa dahil sa bisa ng mga batas Islamiko, na nagdulot ng mga kritisismo sa publiko.<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000235.htm "Mga kaso ng pagpatay laban sa mga berdugo ng MILF"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173214/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000235.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 27]] – Nilagdaan ni Pangulong [[Fidel Ramos|Ramos]] ang isang batas (''RA 8368''), na nagpapawalang-bisa sa Batas Laban sa Pag-iiskwater (''Dekreto ng Pangulo 772''); Pag-dekriminalisa sa squatting ngunit pagpapanatili ng mga parusa laban sa mga propesyonal na squatter at mga sindikato ng squatting.<ref name="MSyr97" /><ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000232.htm "Pag-dekriminalisa sa squatting, nilagdaan ni Ramos ang batas"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173219/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000232.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-28-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 28]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang isang batas (''RA 8369'') na lumilikha ng mga espesyal na korte para sa mga kasong kinasasangkutan ng mga bata at relasyon ng pamilya.<ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000233.htm "Nilagdaan ni Ramos ang batas ng mga korte ng pamilya"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173220/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000233.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-29-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Oktubre 29]] – Pangulong Nilagdaan ni Ramos ang [[Batas sa mga Karapatan ng mga Katutubo ng 1997|Batas sa mga Karapatan ng mga Katutubo]] (''RA 8371''), isang batas na nagpoprotekta sa mga karapatan ng sektor ng mga katutubo sa kanilang mga lupang ninuno at lumilikha ng [[Pambansang Komisyon sa mga Katutubong Mamamayan]].<ref name="MSyr97" /><ref>''[http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000237.htm "Nilagdaan ang Batas sa mga Katutubo"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173218/http://www.newsflash.org/199710/hl/hl000237.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 10-30-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
===Nobyembre===
* [[Nobyembre 5]] – Bumoto ang [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ng 9–2, upang ideklara ang isang batas (''RA 8180'') na nagtatapos sa kontrol ng gobyerno sa industriya ng langis bilang labag sa konstitusyon.<ref>''[http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000254.htm "Idineklarang labag sa konstitusyon ang batas sa deregulasyon ng langis"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173219/http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000254.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 11-06-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
* [[Nobyembre 12]] – Isang sagupaan sa pagitan ng mga rebeldeng MILF at mga armadong guwardiya ng isang plantasyon ng niyog sa [[Maguindanao]] ang nagtapos sa pagkamatay ni Amin Cusain, isang pinuno ng MILF, pitong rebelde at dalawang sibilyan.<ref>''[http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000273.htm "Pinuno ng MILF, 9 na iba pa ang namatay sa sagupaan sa Maguindanao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173214/http://www.newsflash.org/199711/hl/hl000273.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 11-12-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>{{Efn|name=fn1}}
===Disyembre===
* Maagang bahagi ng Disyembre – Sa [[Estados Unidos]], ibinasura ng isang [[Hukuman ng apela ng Pederal]] ang isang kasong isinampa sa [[Los Angeles]] ng mga umano'y biktima ng [[Mga pang-aabuso sa karapatang pantao ng diktadurang Marcos|mga paglabag sa karapatang pantao sa ilalim ng administrasyong Marcos]], na naglalayong i-freeze ang halos {{nobreak|[[Dolyar ng Estados Unidos|$]]500 milyon}} na mga ari-arian ng [[pamilyang Marcos|Marcos]] sa dalawang bangko sa [[Switzerland]], na binabanggit ang posibleng paglabag sa [[doktrina ng Batas ng Estado]]. Iniutos na ng [[Korte Suprema ng Switzerland|Korte Suprema ng Switzerland]] ang pagpapatigil sa pag-freeze ng mga bank account noong 1990.<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Disyembre 6, 1997 |title=Ibinasura ang kaso ng mga biktima ng FM |url=http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000326.htm |work=Philippine Headline News Online (PHNO) |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/19991105063348/http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000326.htm |archive-date=Nobyembre 5, 1999 |access-date=Hunyo 28, 2026}}</ref>
* [[Disyembre 12]] – Ang [[Makati]] Hinatulan ng [[Regional Trial Court|RTC]] si Kinatawan Jalosjos ng [[statutory rape]] at [[acts of lasciviousness]] kaugnay ng mga kasong isinampa ng isang babaeng menor de edad, at sinentensiyahan siya ng [[habambuhay na pagkakabilanggo]].<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Disyembre 12, 1997 |title=Jalosjos ay nagkasala, hinatulan ng habambuhay na sentensiya |url=http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000338.htm |work=PHNO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/19991108192333/http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000338.htm |archive-date=Nobyembre 8, 1999 |access-date=Hunyo 28, 2026}}</ref>
* [[Disyembre 18]] – [[Binan, Laguna]], ang alkalde na si Bayani Almonte, kasama ang isang umano'y [[bugaw]], ay hinatulan ng hukuman ng [[panggagahasa]] sa kabila ng pagtalikod ng biktima, at sinentensiyahan ng habambuhay na pagkakakulong.<ref>{{cite news |last=Jose Vanzi |first=Sol |date=Disyembre 19, 1997 |title=Habambuhay na pagkakakulong ang hinatulan ng alkalde ng Binan para sa panggagahasa |url=http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000355.htm |work=PHNO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/19991109190242/http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000355.htm |archive-date=Nobyembre 9, 1999 |access-date=Hunyo 28, 2026}}</ref>
* [[Disyembre 22]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang pitong panukalang batas para sa repormang panlipunan, kabilang ang kompyuterisasyon ng proseso ng halalan sa [[Pangkalahatang halalan sa Pilipinas, 1998|susunod na taon]] at mga kasunod na pangkalahatang halalan (''RA 8436'') at [[Kilusang awtonomiya ng Cordillera|awtonomiya]] para sa [[Rehiyong Administratibo ng Cordillera|mga Cordillera]].<ref>''[http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000365.htm "Pinirmahan ni FVR ang 7 batas sa repormang panlipunan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217173221/http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000365.htm |date=2022-02-17 }}'' PHNO. 12-24-1997. Nakuha noong 02-17-2022.</ref><ref>Maragay, Fel V. (12-23-1997). "'Basket ng Pasko' ng mga batas, kabilang ang kompyuterisasyon ng botohan, nilagdaan" ''[[Manila Standard]]'', pp. 1, 4. ([https://news.google.com/newspapers?nid=8cBNEdFwSQkC&dat=19971223&printsec=frontpage&hl=en Link]) Kinuha noong 02-18-2022.</ref>
* [[Disyembre 26]] – Ang malakas na ulan ay nagdulot ng pagguho ng mga tunel ng minahan ng ginto sa [[Bundok Diwata]], [[Monkayo]], na noon ay bahagi ng [[Davao del Norte]]; lima ang nailigtas; kinumpirma ng mga sumunod na ulat na 80 minero ang namatay.<ref>—''[http://www.newsflash.org/199712/hl/hl000379.htm "Mga minero na nalibing sa bundok ng ginto sa Davao"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 12-31-1997. Nakuha noong 02-17-2022.
—''[http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000382.htm "Mga nakaligtas na natagpuan sa pagguho ng minahan sa Davao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250222224817/http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000382.htm |date=2025-02-22 }}'' PHNO. 01-01-1998. Nakuha noong 02-17-2022.<br/>
—''[http://www.newsflash.org/199801/hl/hl000403.htm "80 kumpirmadong patay sa mga minahan sa Davao"]{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' PHNO. 01-12-1998. Nakuha noong 02-17-2022.</ref>
==Libangan at kultura==
* [[Pebrero 6]] – Ang kolumnista ng magasin sa libangan na si [[Cristy Fermin]] ay hinatulan ng hukuman ng [[libelo]], na isinampa noong 1995 ng aktres na si [[Annabelle Rama]], na inakusahan niya ng [[paglustay]], kasama ang kanyang asawang si [[Eddie Gutierrez (aktor)|Eddie Gutierrez]], sa [[Estados Unidos]]. Siya ay binigyan ng maximum na 1½-taong sentensya sa bilangguan.<ref>{{cite news |date=Pebrero 6, 1997 |title=Transcript — Reyna ng tsismis, hinatulan sa kasong libelo |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpfeb06.html |work=TV Patrol; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024 |language=fil}}</ref>
* [[Pebrero 22]] – Nanalo si [[Jaya (mang-aawit)|Jaya]] ng malaking gantimpala sa ika-2 Asian Song Festival na ginanap sa [[Hong Kong]], para sa kanyang pag-awit ng kantang "You Lift Me Up".<ref name="NHCP" />
==Palakasan==
* [[Pebrero 20]] – Tinalo ni [[Gerry Peñalosa]] ang defending champion na si [[Hiroshi Kawashima]] ng [[Hapon]] sa kanilang laban sa [[boksing]] sa [[Tokyo]], at napanalunan ang titulong [[Konseho ng Boksing Pandaigdig|KBP]] [[sobrang panggabi]] sa pamamagitan ng isang unanimous decision.<ref name="NHCP" /><ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Pebrero 20, 1997 |title=Transcript — Si Peñalosa ang bagong Super-flyweight King ng WBC |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb20.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 21, 1997 |title=Transcript — Uuwi ang bagong kampeon |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtfeb21.html |work=The World Tonight; Balitang ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hunyo 26, 2024}}</ref>
* [[Mayo 17]] – Napanatili ni [[Luisito Espinosa]] ang titulo ng WBC [[featherweight]] matapos talunin ang [[Mehiko|Mehikano]] challenger [[Manuel Medina (boksingero)|Manuel Medina]] sa [[Rizal Park]] sa [[Manila]].<ref name="NHCP" />
* [[Hunyo 14]] – Tinalo ni Gerry Peñalosa ang kalaban na si Seung Koo-Lee ng [[Timog Korea]], at napanatili ang kanyang titulong WBC super flyweight.<ref name="NHCP" />
* [[Oktubre 11]]–[[Oktubre 19|19]] – Sumali ang Pilipinas sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya 1997]].
* [[Nobyembre 22]]–[[Nobyembre 23|23]] – Ang Pilipinas ang magiging punong-abala ng [[Mga Kampeonato sa Judo sa Asya 1997]] na ginanap sa Maynila.
* [[Disyembre 14]] – Nanalo ang [[Alaska Milkmen]] laban sa [[Purefoods Carne Norte Beefies]], 4 na laro laban sa 1, upang mapanatili ang titulong [[1997 Governors' Cup ng Samahang Basketbol ng Pilipinas]].Purefoods Carne Norte Beefies
== Kapanganakan ==
===Enero===
* [[Enero 4]] - Anjo Pertierra, aktor, manlalaro ng volleyball, modelo at reporter
* [[Enero 12]] - [[Ken Suson (musikero)|Felip]], mang-aawit-songwriter, rapper, mananayaw, producer at mga miyembro ng ''[[SB19]]''
* [[Enero 20]]:
** [[Kim Last]], aktor at contestant ng That's My Bae
** Vien Iligan-Velasquez, vlogger
* [[Enero 23]] - Joshua de Leon, modelo at basketball player
* [[Enero 28]] - [[Arthur Nery]], mang-aawit at manunulat ng kanta
===Pebrero===
* [[Pebrero 3]] – Rhap Salazar, mang-aawit, manunulat ng kanta at aktor
* Pebrero 15 – [[Kit Thompson]], aktor
* [[Pebrero 19]] – Justine Baltazar, manlalaro ng basketbol
===Marso===
* [[Marso 3]] – Brent Valdez, aktor
* Marso 10:
** [[Julia Barretto]], aktres at mananayaw
** Migs Villasis, aktor at modelo
* [[Marso 13]] – [[Lou Yanong]], aktres at modelo
*[[Marso 15]] – [[Kenneth Paris]], BPO, Subject Matter Expert - Celo Business Solutions Inc.
* [[Marso 16]] - [[Roxie Smith]], artista, modelo, endorser, presenter ng kaganapan at telebisyon, at titleholder ng beauty pageant
* [[Marso 23]] – Rob Gomez, aktor
* Marso 26 – Samm Alvero, aktres
=== Abril ===
* [[Abril 3]] – [[RK Ilagan]], basketball player
* [[Abril 5]] – Allora Alcantara, aktres at YouTuber
* [[Abril 11]] – Ara Davao, aktres
* [[Abril 17]] – Mia Alfonso, awtor
===Mayo===
* Mayo 1 – [[Miles Ocampo]], aktres
* Mayo 6:
** [[Maymay Entrata]], modelo, mang-aawit, komposer, mananayaw at aktres
**[[Ranz Kyle]], [[YouTube]] personalidad at mananayaw
* Mayo 26 – Bryan Santos. manlalaro ng basketbol
===Hunyo===
* Hunyo 3 – Issa Pressman, aktres
* Hunyo 17
** [[Jameson Blake]], aktor, miyembro ng Hashtags
** Wilbert Ross, miyembro ng Hashtags
** Gifer Fernandez, vlogger at YouTuber
* [[Hunyo 21]] – Race Matias, aktor
* [[Hunyo 28]] – Joshua de Sequera, modelo ng beauty pageant
===Hulyo===
* [[Hulyo 2]] – [[Jackie Buntan]], [[Muay Thai]] kickboxer
* [[Hulyo 29]] – Mathew Custodio, manlalaro ng putbol
* Hulyo 31 – [[Barbie Forteza]], aktres at mananayaw
** [[EJ Laure]], manlalaro ng balibol
** Aya Fernandez, host, mang-aawit, mananayaw at artista
===Agosto===
* [[Agosto 5]] – [[Jeremiah Tiangco]], mang-aawit
* [[Agosto 16]] – Angela Beard, manlalaro ng putbol
===Setyembre===
* [[Setyembre 9]] – [[Ian Pangilinan]], aktor at mang-aawit
* [[Setyembre 14]] – [[Iñigo Pascual]], aktor at mang-aawit
* Setyembre 16 – Julian Marcus Trono, aktor
* Setyembre 19 – Kobe Paras, manlalaro ng basketbol
* Setyembre 22 – [[Maris Racal]], aktres, mang-aawit at mananayaw
* [[Setyembre 24]] – Juan Carlos Galano, aktor at modelo
===Oktubre===
* [[Oktubre 2]] – [[Liezel Lopez]], aktres
* Oktubre 4 – [[Michelle Vito]], aktres
* Oktubre 7:
** [[Joshua Garcia]], aktor
** [[J. Rey Soul]], mang-aawit
* [[Oktubre 10]] – Rufino Herrera, triathlete
* Oktubre 12 – Jimboy Martin, aktor, miyembro ng Hashtags
* [[Oktubre 14]] – [[Olivia McDaniel]], footballer
* [[Oktubre 16]] – [[Leila Alcasid]], mang-aawit-songwriter at aktres
* [[Oktubre 17]] – Sky Quizon, aktor at host
* Oktubre 20 – [[Manolo Pedrosa]], aktor
* [[Oktubre 22]] – [[Kiara Takahashi]], aktres
* Oktubre 27 – Paulo Angeles, aktor, miyembro ng Hashtags
===Nobyembre===
* [[Nobyembre 3]] – [[Renee Co]], abogado at politiko
* Nobyembre 4 – [[Bea Binene]], aktres at mananayaw
* [[Nobyembre 28]] – [[Claire Ruiz]], aktres
===Disyembre===
* [[Disyembre 1]] – Karl Gabriel, aktor
* Disyembre 4 – [[Ruru Madrid]], aktor
* [[Disyembre 6]] – Brent Manalo, aktor at modelo
* [[Disyembre 15]] – [[Celeste Cortesi]], aktres at may hawak ng titulo sa patimpalak ng kagandahan
* Disyembre 17:
** Jazz Ocampo, aktres
** Genesis Redido, atleta, aktor at modelo
* Disyembre 18 – Mikee Quintos, aktres at mang-aawit
* [[Disyembre 21]] - Mary Joy Apostol, aktres
==Kamatayan==
* [[Pebrero 4]] – [[Benjamin de Jesus]], [[Jolo, Sulu|Jolo]] na nakabase sa [[Romano Katoliko]] [[Mga Obispo sa Simbahang Katoliko|obispo]]<ref name="NHCP" /><ref name="d0204" />
* [[Pebrero 7]] – [[Jose Garcia Villa]], makata, manunulat at pintor (ipinanganak 1908)
* [[Abril 6]] – [[Max Alvarado]], aktor (ipinanganak 1929)
* [[Pebrero 14]] – Antonino Nepomuceno, retiradong obispo ng Romano Katoliko na nakabase sa [[Lungsod ng Kotabato]] (ipinanganak 1935) <ref name="NHCP" /><ref name="d0214"
* [[Abril 21]] – [[Diosdado Macapagal]], ika-9 na Pangulo ng Pilipinas (ipinanganak 1910)
* [[Hunyo 27]] – [[Cesar Alzona]], dating may-akda (b. [[1926]])
* [[Hulyo 2]] – [[Chiquito (aktor)|Chiquito]], [[aktor ng komedya]] (b. [[1928]])<ref name="NHCP" />
* [[Hulyo 7]] – [[Rolando Tinio]], makatang filipino, dramatista, aktor, sanaysay, at tagapagturo (b. [[1937]])
* [[Oktubre 7]] – [[Felicisimo Ampon]], manlalaro ng tennis (b. [[1920]])
* [[Oktubre 10]] – [[Dencio Padilla]], aktor at komedyante (ipinanganak 1928)
==Tingnan din==
*[[Krisis sa pananalapi ng Asya noong 1997]]
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
{{Taon sa Pilipinas}}
{{Taon sa Asya|1997}}
[[Kategorya:1997 sa Pilipinas]]
oi6gw7jca4yddjg6sw2mz1zu28pvfvn
Usapang kategorya:Mga Pilipino
15
280863
2220246
2220113
2026-08-12T17:35:06Z
ListeriaBot
79921
Wikidata list updated [V2]
2220246
wikitext
text/x-wiki
== Wala pang artikulo sa wikang Tagalog ==
'''Ang sumusunod ay talaan ng mga mamamayan ng Pilipinas na mayroon nang artikulo sa ibang bersiyon ng Wikipedia ngunit hindi pa nagagawan ng artikulo sa Tagalog Wikipedia:'''
{{Wikidata list|sparql=
SELECT DISTINCT ?item ?article_en ?linkcount WHERE {
?item wdt:P31 wd:Q5.
?item wdt:P27 wd:Q928.
?item wikibase:sitelinks ?linkcount .
?article_en schema:about ?item .
?article_en schema:inLanguage "en" .
?article_en schema:isPartOf <https://en.wikipedia.org/>
FILTER (?linkcount >= 1) . # only include items with 1 or more sitelinks
FILTER NOT EXISTS {
?article schema:about ?item .
?article schema:inLanguage "tl" .
?article schema:isPartOf <https://tl.wikipedia.org/>
}
}
GROUP BY ?item ?linkcount ?article_en
ORDER BY DESC(?linkcount)
LIMIT 100
|columns=P18,label:Article,P106,P793,P800,P39,?article_en
|section=
|min_section=
|sort=?linkcount
|links=red
|thumb=128
|autolist=
|references=all
}}
{| class='wikitable sortable'
! larawan
! Article
! hanapbuhay
! significant event
! magnum opus
! nahawakang pwesto
! ?article_en
|-
| [[Talaksan:Alodia Gosiengfiao 2013-07-04 (2) a.jpg|center|128px]]
| [[Alodia Gosiengfiao]]
| [[modelo]]<br/>[[cosplayer]]
|
|
|
| [[:en:Alodia_Gosiengfiao|Alodia Gosiengfiao]]
|-
| [[Talaksan:Lav Diaz at 81st Venice International Film Festival.jpg|center|128px]]
| [[Lav Diaz]]
| [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[editor ng pelikula]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[artista]]<br/>[[direktor]]<ref name="ref_9dcd9960024412bee88cb9de0f5ddf9229d4c663ed2ba8b4910cc05c78097c3a">https://cs.isabart.org/person/122314</ref><ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[film screenwriter]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[musiko]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[kritiko ng sine]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref>
|
|
|
| [[:en:Lav_Diaz|Lav Diaz]]
|-
| [[Talaksan:Paul Mulders.jpg|center|128px]]
| [[Paul Mulders]]
| [[futbolista]]
|
|
|
| [[:en:Paul_Mulders|Paul Mulders]]
|-
| [[Talaksan:1960 Neile Adams.jpg|center|128px]]
| [[Neile Adams]]
| [[artista]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[mang-aawit]]<br/>[[artista sa telebisyon]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[artista sa teatro]]
|
|
|
| [[:en:Neile_Adams|Neile Adams]]
|-
| [[Talaksan:Angel Guirado azkals 2011.jpg|center|128px]]
| [[Ángel Guirado]]
| [[futbolista]]<ref name="ref_29e115b4d8673aa55ed93f170246260cdb6ce2dbf55e09a234ed0993291e067f">''[[:d:Q5715639|BDFutbol]]''</ref>
|
|
|
| [[:en:%C3%81ngel_Guirado|%C3%81ngel Guirado]]
|-
| [[Talaksan:James Younghusband Oct 2013.jpg|center|128px]]
| [[James Younghusband]]
| [[futbolista]]
|
|
|
| [[:en:James_Younghusband|James Younghusband]]
|-
| [[Talaksan:Chris Greatwich.JPG|center|128px]]
| [[Chris Greatwich]]
| [[futbolista]]<br/>[[association football manager]]
|
|
|
| [[:en:Chris_Greatwich|Chris Greatwich]]
|-
| [[Talaksan:Adolfo Tito Yllana, September 2021 (GPOABF 0882) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Adolfo Tito Yllana]]
| [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]
|
|
| [[titular archbishop]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Papua New Guinea]]<br/>[[Apostolic Nuncio to the Solomon Islands]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Pakistan]]<br/>[[Apostolic Nuncio to the Democratic Republic of the Congo]]<br/>[[apostolic nuncio to Israel]]<br/>[[Apostolic Delegate to Jerusalem and Palestine]]<br/>[[apostolic nuncio to Cyprus]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Australia]]
| [[:en:Adolfo_Tito_Yllana|Adolfo Tito Yllana]]
|-
| [[Talaksan:Donnie Nietes.png|center|128px]]
| [[Donnie Nietes]]
| [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref>
|
|
|
| [[:en:Donnie_Nietes|Donnie Nietes]]
|-
|
| [[Dioscoro S. Rabor]]
| [[soologo]]<ref name="ref_c5b160c8d062942dc63fae4cd18b5000d2e4309511b37a3761c11480d808103a">''[[:d:Q56114183|In Memoriam: Dioscoro S. Rabor, 1911-1996]]''</ref><br/>[[scientific collector]]<ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref>
|
|
|
| [[:en:Dioscoro_S._Rabor|Dioscoro S. Rabor]]
|-
|
| [[Rachel Grant]]
| [[artista]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref><br/>[[modelo]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[scuba diver]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]
|
|
|
| [[:en:Rachel_Grant|Rachel Grant]]
|-
| [[Talaksan:Andray Blatche.jpg|center|128px]]
| [[Andray Blatche]]
| [[basketbolista]]<ref name="ref_b316776bfd4d19b22b05d403d20bf7aa69dcd18a806d586c89f9100926aeab05">''[[:d:Q7300810|RealGM]]''</ref>
|
|
|
| [[:en:Andray_Blatche|Andray Blatche]]
|-
|
| [[Oscar Cruz]]
| [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref>
|
|
| [[Catholic archbishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Oscar_Cruz|Oscar Cruz]]
|-
| [[Talaksan:Angelo Reyes.jpg|center|128px]]
| [[Angelo Reyes]]
| [[politiko]]<br/>[[military personnel]]
|
|
| [[Kalihim ng Tanggulang Pambansa]]<br/>[[Kalihim ng Kapaligiran at Likas na Yaman]]<br/>[[Kalihim ng Enerhiya]]<br/>[[Kalihim ng Interyor at Pamahalaang Lokal]]
| [[:en:Angelo_Reyes|Angelo Reyes]]
|-
| [[Talaksan:Archbishop Angel Lagdameo.jpg|center|128px]]
| [[Angel Lagdameo]]
| [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref>
|
|
| [[archbishop of Jaro]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Angel_Lagdameo|Angel Lagdameo]]
|-
| [[Talaksan:JfAniceto0456Pacianofvf 06.JPG|center|128px]]
| [[Paciano Aniceto]]
| [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Catholic archbishop]]
|
|
| [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]
| [[:en:Paciano_Aniceto|Paciano Aniceto]]
|-
| [[Talaksan:Cardinal Ricardo Vidal.jpg|center|128px]]
| [[Ricardo Tito Jamin Vidal]]
| [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref>
|
|
| [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[titular bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Ricardo_Vidal|Ricardo Vidal]]
|-
| [[Talaksan:Orlando Quevedo 2016.jpg|center|128px]]
| [[Orlando Beltran Quevedo]]
| [[manunulat]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref>
|
|
| [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Orlando_Quevedo|Orlando Quevedo]]
|-
|
| [[Angelito Lampon]]
| [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref>
|
|
| [[titular bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[vicar apostolic]]<br/>[[apostolic administrator]]
| [[:en:Angelito_Lampon|Angelito Lampon]]
|-
| [[Talaksan:Romulo Valles Balangiga bell turnover (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Romulo Valles]]
| [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref>
|
|
| [[diocesan bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Romulo_Valles|Romulo Valles]]
|-
|
| [[Antonio Ledesma]]
| [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<br/>[[Arsobispo]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[Catholic theologian]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref>
|
|
| [[Catholic archbishop]]<br/>[[coadjutor bishop]]<br/>[[bishop prelate]]<br/>[[apostolic administrator]]
| [[:en:Antonio_Ledesma|Antonio Ledesma]]
|-
| [[Talaksan:JfTobias0431Bishopfvf 02.JPG|center|128px]]
| [[Antonio Realubin Tobias]]
| [[teologo]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref>
|
|
| [[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[apostolic administrator]]
| [[:en:Antonio_Tobias|Antonio Tobias]]
|-
| [[Talaksan:Albert del Rosario.jpg|center|128px]]
| [[Albert del Rosario]]
| [[diplomata]]<br/>[[politiko]]<br/>[[negosyante]]
|
|
| [[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]<br/>[[ambassador of the Philippines to the United States]]
| [[:en:Albert_del_Rosario|Albert del Rosario]]
|-
| [[Talaksan:Arnel Pineda by Phey Palma.jpg|center|128px]]
| [[Arnel Pineda]]
| [[mang-aawit]]<br/>[[manunulat ng awitin]]
|
|
|
| [[:en:Arnel_Pineda|Arnel Pineda]]
|-
| [[Talaksan:Chadhugo (300dpi).jpg|center|128px]]
| [[Chad Hugo]]
| [[record producer]]<br/>[[manunulat ng awitin]]<br/>[[kompositor]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref>
|
|
|
| [[:en:Chad_Hugo|Chad Hugo]]
|-
| [[Talaksan:Bishop.Arturo.Bastes.jpg|center|128px]]
| [[Arturo M. Bastes]]
| [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref>
|
|
| [[diocesan bishop]]<br/>[[coadjutor bishop]]
| [[:en:Arturo_Bastes|Arturo Bastes]]
|-
| [[Talaksan:Ernie Chan at Super-Con 2009.JPG|center|128px]]
| [[Ernie Chan]]
| [[comics artist]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]<br/>[[ilustrador]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[graphic artist]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[disenyador]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[alagad ng sining biswal]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref>
|
|
|
| [[:en:Ernie_Chan|Ernie Chan]]
|-
| [[Talaksan:Venus Raj.jpg|center|128px]]
| [[Venus Raj]]
| [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]
|
|
|
| [[:en:Venus_Raj|Venus Raj]]
|-
| [[Talaksan:Brian Yuzna (2007 crop).jpg|center|128px]]
| [[Brian Yuzna]]
| [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[screenwriter]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[artista]]
|
|
|
| [[:en:Brian_Yuzna|Brian Yuzna]]
|-
|
| [[Leonardo Legaspi]]
| [[propesor ng unibersidad]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref>
|
|
| [[Roman Catholic Archbishop of Caceres]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Leonardo_Legaspi|Leonardo Legaspi]]
|-
| [[Talaksan:Brillante Mendoza at the 69th Venice International Film Festival, September 2012.jpg|center|128px]]
| [[Brillante Mendoza]]
| [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[cinematographer]]<ref name="ref_833b0ecf39cfd9c634b88c55346640b8ff53e5ec78e177b604b7a78346be027c">http://asianwiki.com/Brillante_Mendoza</ref><br/>[[screenwriter]]<ref name="ref_89d32ec69eda3ae30901972a23ca4c45d7f2c401e64244cc1c33b72d8976e7fa">https://lilokpelikula.wordpress.com/2009/10/21/lola-brillante-mendoza-2009/</ref><ref name="ref_df976a5955ea21883692f260e6765daa529da60de09340ac0bd712c56bd8c1ba">http://www.timeout.com/london/film/captive-2012</ref><ref name="ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6">''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''</ref><ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<ref name="ref_b2d7a45e5d3180f042276aa6e9408760514212ca319bc04a9eaae19b89f7c331">http://www.nytimes.com/movies/movie/457936/Kinatay/details</ref><ref name="ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6">''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''</ref><br/>[[production designer]]<br/>[[direktor]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref>
|
|
|
| [[:en:Brillante_Mendoza|Brillante Mendoza]]
|-
| [[Talaksan:Pancho Villa BNF.jpeg|center|128px]]
| [[Pancho Villa]]
| [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref>
|
|
|
| [[:en:Pancho_Villa_(boxer)|Pancho Villa (boxer)]]
|-
| [[Talaksan:Simeon Toribio.jpg|center|128px]]
| [[Simeón Toribio]]
| [[politiko]]<br/>[[atleta]]
|
|
| [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]
| [[:en:Simeon_Toribio|Simeon Toribio]]
|-
| [[Talaksan:Julio Rosales.jpg|center|128px]]
| [[Julio Rosales]]
| [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref>
|
|
| [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Julio_Rosales|Julio Rosales]]
|-
| [[Talaksan:Jerry Lucena.jpg|center|128px]]
| [[Jerry Lucena]]
| [[futbolista]]<br/>[[association football manager]]
|
|
|
| [[:en:Jerry_Lucena|Jerry Lucena]]
|-
|
| [[David William Valencia Antonio]]
| [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref>
|
|
| [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[apostolic administrator]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]]
| [[:en:David_William_Antonio|David William Antonio]]
|-
|
| [[Miguel White]]
| [[atleta]]
|
|
|
| [[:en:Miguel_White|Miguel White]]
|-
| [[Talaksan:Fernando Capalla.jpg|center|128px]]
| [[Fernando Capalla]]
| [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref>
|
|
| [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[coadjutor archbishop]]<br/>[[territorial prelate]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Fernando_Capalla|Fernando Capalla]]
|-
| [[Talaksan:Rolando Santos CM.jpg|center|128px]]
| [[Rolando Crisostomo Santos]]
| [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref>
|
|
| [[diocesan bishop]]
| [[:en:Rolando_Santos|Rolando Santos]]
|-
| [[Talaksan:Archbishop Gilbert Garcera 2024-06-29.jpg|center|128px]]
| [[Gilbert Garcera]]
| [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref>
|
|
| [[diocesan bishop]]<br/>[[Archbishop of Lipa]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Gilbert_Garcera|Gilbert Garcera]]
|-
|
| [[Meiling Melançon]]
| [[artista]]<br/>[[modelo]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]
|
|
|
| [[:en:Mei_Melan%C3%A7on|Mei Melan%C3%A7on]]
|-
| [[Talaksan:Archbishop John F. Du.png|center|128px]]
| [[John F. Du]]
| [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref>
|
|
| [[Archbishop of Palo]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]
| [[:en:John_F._Du|John F. Du]]
|-
| [[Talaksan:Bishop Jose Romeo O. Lazo (2).jpg|center|128px]]
| [[Jose Romeo Lazo]]
| [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref>
|
|
| [[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Bishop of San Jose de Antique]]<br/>[[archbishop of Jaro]]
| [[:en:Jose_Romeo_Lazo|Jose Romeo Lazo]]
|-
|
| [[Jose S. Palma]]
| [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref>
|
|
| [[Bishop of Calbayog]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[Archbishop of Palo]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Jos%C3%A9_S._Palma|Jos%C3%A9 S. Palma]]
|-
|
| [[Mark Javier]]
| [[archer]]
|
|
|
| [[:en:Mark_Javier|Mark Javier]]
|-
| [[Talaksan:D LIM.jpg|center|128px]]
| [[Danilo Lim]]
| [[politiko]]<br/>[[military personnel]]
|
|
|
| [[:en:Danilo_Lim|Danilo Lim]]
|-
|
| [[Osvaldo Padilla]]
| [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]
|
|
| [[Catholic archbishop]]<br/>[[titular archbishop]]<br/>[[apostolic nuncio to Panama]]<br/>[[apostolic nuncio to Sri Lanka]]<br/>[[apostolic nuncio to Nigeria]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Costa Rica]]<br/>[[apostolic nuncio to South Korea]]<br/>[[apostolic nuncio to Mongolia]]
| [[:en:Osvaldo_Padilla|Osvaldo Padilla]]
|-
| [[Talaksan:Pablo Virgilio David in 2014 (Retouched).jpg|center|128px]]
| [[Pablo Virgilio Siongco David]]
| [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref>
|
|
| [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]<br/>[[cardinal priest]]
| [[:en:Pablo_Virgilio_David|Pablo Virgilio David]]
|-
|
| [[Rodolfo Tan Cardoso]]
| [[ahedresista]]
|
|
|
| [[:en:Rodolfo_Tan_Cardoso|Rodolfo Tan Cardoso]]
|-
|
| [[Leopoldo Serantes]]
| [[boksingero]]
|
|
|
| [[:en:Leopoldo_Serantes|Leopoldo Serantes]]
|-
| [[Talaksan:Archbishop Ramon Argüelles.jpg|center|128px]]
| [[Ramon Arguelles]]
| [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref>
|
|
| [[Archbishop of Lipa]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]
| [[:en:Ramon_Arguelles|Ramon Arguelles]]
|-
| [[Talaksan:Bishop Reynaldo G. Evangelista.jpg|center|128px]]
| [[Reynaldo Evangelista]]
| [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref>
|
|
| [[diocesan bishop]]<br/>[[bishop of Imus]]
| [[:en:Reynaldo_Evangelista|Reynaldo Evangelista]]
|-
| [[Talaksan:Dr Honoria Acosta-Sison.jpg|center|128px]]
| [[Honoria Acosta-Sison]]
| [[gynecologist]]<ref name="ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7">''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''</ref><br/>[[propesor ng unibersidad]]<ref name="ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7">''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''</ref><br/>[[obstetrician]]
|
|
|
| [[:en:Honoria_Acosta-Sison|Honoria Acosta-Sison]]
|-
|
| [[Sergio Utleg]]
| [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref>
|
|
| [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]
| [[:en:Sergio_Utleg|Sergio Utleg]]
|-
| [[Talaksan:Teófilo Yldefonso 1928.jpg|center|128px]]
| [[Teófilo Yldefonso]]
| [[manlalangoy]]<br/>[[military personnel]]
|
|
|
| [[:en:Te%C3%B3filo_Yldefonso|Te%C3%B3filo Yldefonso]]
|-
|
| [[Gabriel Reyes]]
| [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]
|
|
| [[Catholic archbishop]]<br/>[[Arsobispo ng Maynila]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[titular archbishop]]<br/>[[bishop of Cebu]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]
| [[:en:Gabriel_Reyes|Gabriel Reyes]]
|-
|
| [[Wenceslao Selga Padilla]]
| [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref>
|
|
| [[titular bishop]]<br/>[[apostolic prefect]]<br/>[[superior]]
| [[:en:Wenceslao_Padilla|Wenceslao Padilla]]
|-
| [[Talaksan:Melissa de la Cruz at LA Time Festival of Books 2013-cropped.jpg|center|128px]]
| [[Melissa de la Cruz]]
| [[manunulat]]<br/>[[children's writer]]<br/>[[nobelista]]<br/>[[editor]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[young adult author]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref>
|
| [[Blue Bloods]]
|
| [[:en:Melissa_de_la_Cruz|Melissa de la Cruz]]
|-
| [[Talaksan:Shamcey Supsup on September 18, 2011.jpg|center|128px]]
| [[Shamcey Supsup]]
| [[modelo]]<br/>[[arkitekto]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]
|
|
|
| [[:en:Shamcey_Supsup-Lee|Shamcey Supsup-Lee]]
|-
| [[Talaksan:Anthony Villanueva 2017 stamp of the Philippines.jpg|center|128px]]
| [[Anthony Villanueva]]
| [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref><br/>[[artista]]
|
|
|
| [[:en:Anthony_Villanueva|Anthony Villanueva]]
|-
|
| [[Roel Velasco]]
| [[boksingero]]
|
|
|
| [[:en:Roel_Velasco|Roel Velasco]]
|-
| [[Talaksan:2013 AVN Awards - Mimi Miyagi (8396773441) (crop).jpg|center|128px]]
| [[Mimi Miyagi]]
| [[artistang pornograpiko]]<br/>[[modelo]]<br/>[[erotic photography model]]<br/>[[politiko]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]
|
|
|
| [[:en:Mimi_Miyagi|Mimi Miyagi]]
|-
|
| [[José Villanueva]]
| [[boksingero]]
|
|
|
| [[:en:Jos%C3%A9_Villanueva_(boxer)|Jos%C3%A9 Villanueva (boxer)]]
|-
| [[Talaksan:Amin Nazari 20191102.jpg|center|128px]]
| [[Amin Nazari]]
| [[futbolista]]
|
|
|
| [[:en:Amin_Nazari|Amin Nazari]]
|-
|
| [[Isnilon Hapilon]]
| [[militant]]<ref name="ref_3a050fe4a1b5cdc123941a4d809de3e4cbdf86aca7a47d00e70fc73396c7692f">http://www.reuters.com/article/us-philippines-militants-idUSBRE93F09K20130416</ref><br/>[[military personnel]]
|
|
| [[Emir]]
| [[:en:Isnilon_Hapilon|Isnilon Hapilon]]
|-
|
| [[Satoshi Otomo]]
| [[futbolista]]
|
|
|
| [[:en:Satoshi_%C5%8Ctomo|Satoshi %C5%8Ctomo]]
|-
| [[Talaksan:Pedro Abad Santos.jpg|center|128px]]
| [[Pedro Abad Santos]]
| [[politiko]]
|
|
| [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]
| [[:en:Pedro_Abad_Santos|Pedro Abad Santos]]
|-
| [[Talaksan:Van Partible by Gage Skidmore.jpg|center|128px]]
| [[Van Partible]]
| [[animator]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[direktor sa telebisyon]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[film screenwriter]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref>
|
|
|
| [[:en:Van_Partible|Van Partible]]
|-
| [[Talaksan:Satine Phoenix Porn Star Karaoke 2007-05-01 1.jpg|center|128px]]
| [[Satine Phoenix]]
| [[artista]]<br/>[[artistang pornograpiko]]<br/>[[pintor]]<br/>[[modelo]]<br/>[[online streamer]]
|
|
|
| [[:en:Satine_Phoenix|Satine Phoenix]]
|-
| [[Talaksan:Aubrey Miles.jpg|center|128px]]
| [[Aubrey Miles]]
| [[modelo]]<br/>[[mang-aawit]]
|
|
|
| [[:en:Aubrey_Miles|Aubrey Miles]]
|-
| [[Talaksan:Portrait of Rosalina Abejo.jpg|center|128px]]
| [[Rosalina Abejo]]
| [[Konduktor ng musika|konduktor]]<br/>[[kompositor]]<ref name="ref_115bb190520bffe7d3b11a69f9df49b7ce90dc74fcae0be2a25876d6fbd480ac">http://www.musicsack.com/personfmt_itempk.cfm?itempk=7</ref><ref name="ref_78ef1b4c4bfd98c1b57835278aa68bfb7a82f895c16dd08902a7241396b8dd66">http://philippinemusicregistry.com.ph/main/artist/view/8</ref>
|
|
|
| [[:en:Rosalina_Abejo|Rosalina Abejo]]
|-
| [[Talaksan:Carli de Murga 20191101 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Carlie de Murga]]
| [[futbolista]]
|
|
|
| [[:en:Carli_de_Murga|Carli de Murga]]
|-
|
| [[Gurdev Khush]]
| [[henetista]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref><br/>[[magsasaka]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref><br/>[[agronomo]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref>
|
|
|
| [[:en:Gurdev_Khush|Gurdev Khush]]
|-
| [[Talaksan:MisaghBahadoranGlobal.jpg|center|128px]]
| [[Misagh Bahadoran]]
| [[dentist]]<br/>[[futsal player]]<br/>[[modelo]]<br/>[[futbolista]]
|
|
|
| [[:en:Misagh_Bahadoran|Misagh Bahadoran]]
|-
| [[Talaksan:Philippines Foreign Secretary Yasay Addresses Reporters at a News Conference (28502880421) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Perfecto R. Yasay, Jr.]]
| [[negosyante]]<br/>[[abogado]]<ref name="ref_5d9f0275a9a10a2540c3b54d54876fcc3ca330edb427fb3d32e3b7d6b2c4ce30">https://cairope.dfa.gov.ph/site-administrator/embassy-news/150-perfecto-r-yasay-jr-secretary-of-foreign-affairs</ref><br/>[[politiko]]
|
|
| [[chairperson]]<ref name="ref_a95020c6c926990cc42cba9158f1ffa3651c92e7a72951390e120a8a21ca0969">https://news.mb.com.ph/2020/06/12/former-dfa-sec-yasay-dies-73/</ref><br/>[[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]<ref name="ref_7911ff1da716d452199d6d0b838df2f94f6168b660ff4836baf6ac4a4d662d24">https://newsinfo.inquirer.net/878680/ca-rejects-appointment-of-yasay</ref>
| [[:en:Perfecto_Yasay_Jr.|Perfecto Yasay Jr.]]
|-
| [[Talaksan:Ronnie del Carmen.jpg|center|128px]]
| [[Ronnie del Carmen]]
| [[animator]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[ilustrador]]<br/>[[comics artist]]<br/>[[artista]]<br/>[[graphic artist]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[alagad ng sining]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref>
|
|
|
| [[:en:Ronnie_del_Carmen|Ronnie del Carmen]]
|-
| [[Talaksan:Álvaro Silva 20191101 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Álvaro Silva]]
| [[futbolista]]
|
|
|
| [[:en:%C3%81lvaro_Silva_(footballer)|%C3%81lvaro Silva (footballer)]]
|-
| [[Talaksan:Kevin Ray Mendoza 20120329.jpg|center|128px]]
| [[Kevin Ray Mendoza Hansen]]
| [[futbolista]]
|
|
|
| [[:en:Kevin_Ray_Mendoza|Kevin Ray Mendoza]]
|-
|
| [[Natividad Almeda López]]
| [[abogado]]<br/>[[hukom]]
|
|
|
| [[:en:Natividad_Almeda-L%C3%B3pez|Natividad Almeda-L%C3%B3pez]]
|-
| [[Talaksan:Geena Rocero for Chromat.jpg|center|128px]]
| [[Geena Rocero]]
| [[modelo]]<br/>[[LGBTQ rights activist]]<br/>[[Playmate]]
|
|
|
| [[:en:Geena_Rocero|Geena Rocero]]
|-
| [[Talaksan:Vicky Tauli-Corpuz in Kuala-Lumpur.jpg|center|128px]]
| [[Victoria Tauli-Corpuz]]
| [[indigenous rights activist]]
|
|
| [[United Nations Special Rapporteur]]
| [[:en:Victoria_Tauli-Corpuz|Victoria Tauli-Corpuz]]
|-
| [[Talaksan:Daisuke Sato After the Game - PHI vs AFG, September 12, 2023.png|center|128px]]
| [[Daisuke Sato]]
| [[futbolista]]
|
|
|
| [[:en:Daisuke_Sato_(footballer)|Daisuke Sato (footballer)]]
|-
| [[Talaksan:Bienvenido Marañón CER 3-0 DAV post-match interview May 23, 2018 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Bienvenido Marañón Morejón]]
| [[futbolista]]<ref name="ref_29e115b4d8673aa55ed93f170246260cdb6ce2dbf55e09a234ed0993291e067f">''[[:d:Q5715639|BDFutbol]]''</ref>
|
|
|
| [[:en:Bienvenido_Mara%C3%B1%C3%B3n|Bienvenido Mara%C3%B1%C3%B3n]]
|-
| [[Talaksan:Kevin Ingresso.jpg|center|128px]]
| [[Kevin Ingreso]]
| [[futbolista]]
|
|
|
| [[:en:Kevin_Ingreso|Kevin Ingreso]]
|-
|
| [[Oscar Jaime Llaneta Florencio]]
| [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]
|
|
| [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[apostolic administrator]]
| [[:en:Oscar_Jaime_Florencio|Oscar Jaime Florencio]]
|-
| [[Talaksan:Rep. Geraldine Roman (19th Congress).jpg|center|128px]]
| [[Geraldine Roman]]
| [[mamamahayag]]<br/>[[estadista]]<br/>[[politiko]]<ref name="ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d">http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><ref name="ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb">http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref>
|
|
| [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]<ref name="ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb">http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><br/>[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]<ref name="ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d">http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><br/>[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]
| [[:en:Geraldine_Roman|Geraldine Roman]]
|-
| [[Talaksan:Kylie Verzosa 2022 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Kylie Verzosa]]
| [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]<br/>[[artista]]
|
|
|
| [[:en:Kylie_Verzosa|Kylie Verzosa]]
|-
|
| [[Tabinas Jefferson]]
| [[futbolista]]
|
|
|
| [[:en:Jefferson_Tabinas|Jefferson Tabinas]]
|-
| [[Talaksan:Eumir felix marcial KL 2017.jpg|center|128px]]
| [[Eumir Marcial]]
| [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref>
|
|
|
| [[:en:Eumir_Marcial|Eumir Marcial]]
|-
| [[Talaksan:Manny Jacinto at the 2018 Comic-Con International (42913094245) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Manny Jacinto]]
| [[artista sa telebisyon]]<br/>[[mananayaw]]<br/>[[artista]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref>
|
|
|
| [[:en:Manny_Jacinto|Manny Jacinto]]
|-
| [[Talaksan:New Clark City Visit of Kayla Sanchez (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Kayla Sanchez]]
| [[manlalangoy]]<ref name="ref_71088fd3015a897b4edb05c490dbd362f030de19fdf8997617b2579e42df444f">''[[:d:Q23439984|swimrankings.net]]''</ref>
|
|
|
| [[:en:Kayla_Sanchez|Kayla Sanchez]]
|-
| [[Talaksan:Karen Ibasco Joins the UN Youth Climate Summit (2019) (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Karen Ibasco]]
| [[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]<br/>[[pisiko]]
|
|
|
| [[:en:Karen_Ibasco|Karen Ibasco]]
|-
| [[Talaksan:Sarina Bolden.png|center|128px]]
| [[Sarina Bolden]]
| [[futbolista]]<ref name="ref_a4daea7bcee446c1cbd0b6a142d0b95aeef218a10a1d147d8d274272a911d962">https://www.chicagotribune.com/sports/soccer/ct-world-cup-sarina-bolden-philippines-20230725-kihxntol2zb3nhmqhvhlgmqqci-story.html</ref>
|
|
|
| [[:en:Sarina_Bolden|Sarina Bolden]]
|-
| [[Talaksan:Margielyn Didal (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Margielyn Didal]]
| [[skateboarder]]
|
|
|
| [[:en:Margielyn_Didal|Margielyn Didal]]
|-
|
| [[Rex Andrew Clement Alarcon]]
| [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Catholic deacon]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]
|
|
| [[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Caceres]]
| [[:en:Rex_Andrew_Alarcon|Rex Andrew Alarcon]]
|-
| [[Talaksan:Louise Mabulo UN Young Champion of the Earth Award Ceremony Speech 3 (50750541351).jpg|center|128px]]
| [[Louise Emmanuelle Mabulo]]
| [[cook]]<br/>[[environmentalist]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref><br/>[[magsasaka]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref><br/>[[entrepreneur]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref>
|
|
|
| [[:en:Louise_Mabulo|Louise Mabulo]]
|-
| [[Talaksan:MitskiAPE180824 (13 of 116) (53941099308) (cropped 2).jpg|center|128px]]
| [[Beabadoobe]]
| [[mang-aawit-manunulat]]<ref name="ref_7f185c0ce88ceaf3e120d7aa46e91399685a365ee5391ffd639c3a94965f31df">https://www.theguardian.com/music/2024/nov/13/beabadoobee-review-02-academy-glasgow</ref><ref name="ref_bafb9b83290b96566f3ea036dee83e3d41462a1b08fd9520933aec511b33c32c">https://www.nme.com/news/music/beabadoobee-brits-interview-sabrina-carpenter-embracing-imperfection-3843092</ref>
|
|
|
| [[:en:Beabadoobee|Beabadoobee]]
|-
|
| [[Marinel Sumook Ubaldo]]
| [[climate activist]]
|
|
|
| [[:en:Marinel_Sumook_Ubaldo|Marinel Sumook Ubaldo]]
|-
| [[Talaksan:Bianca Bustamante 2024.jpg|center|128px]]
| [[Bianca Bustamante]]
| [[racing driver]]<br/>[[racecar driver]]
|
|
|
| [[:en:Bianca_Bustamante|Bianca Bustamante]]
|-
| [[Talaksan:PIA Leyte - Aira Villegas interview (cropped).jpg|center|128px]]
| [[Aira Villegas]]
| [[boksingero]]
|
|
|
| [[:en:Aira_Villegas|Aira Villegas]]
|}
{{Wikidata list end}}
15v2oblqrjbknjb9ot75inhl92eiowy
1996 sa Pilipinas
0
297344
2220275
2220195
2026-08-13T08:50:28Z
~2026-43982-52
165113
/* Kaganapan */
2220275
wikitext
text/x-wiki
Ang '''1996 sa Pilipinas''' ay ang mga detalye ng mga pangyayari sa tala na nangyari sa Pilipinas noong taong ''[[1996]]''.
== Mga Nanunungkulan ==
* '''[[President of the Philippines|Pangulo]]:''' [[Fidel V. Ramos]] ([[Lakas–CMD|Lakas]])
* '''[[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]:''' [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]])
* [[Senate of the Philippines|'''Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)''']]''':''' [[Neptali Gonzales]] (hanggang Oktubre 10), [[Ernesto Maceda]] (simula Oktubre 10)
* '''[[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]:''' [[Jose de Venecia]]
* '''[[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]:''' [[Andres Narvasa]]
* '''[[Philippine Congress|Kongreso]]:''' [[Ika-10 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-10 na Kongreso]]
==Kaganapan==
===Enero===
* [[Enero 22]] – Isang gunboat ng [[Hukbong Dagat ng Pilipinas]] ang nakipaglaban sa tatlong sasakyang-dagat ng [[Hukbong Dagat ng Tsina|Hukbong Dagat ng Tsina]] malapit sa [[Bahura ng Panganiban]] sa [[Kapuluan ng Kalayaan]], na siyang unang marahas na komprontasyong militar na kinasasangkutan ng dalawang bansa at lalong nagdulot ng patuloy na krisis sa [[ugnayan ng Tsina at Pilipinas|diplomatikong]].<ref>—''[https://www.csmonitor.com/1996/0202/02071.html "Tinatapakan ng Maynila ang mga itlog sa Tsina dahil sa pagbagsak ng barko"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230202222055/https://www.csmonitor.com/1996/0202/02071.html|date=Pebrero 2, 2023}}'' [[The Christian Science Monitor]]. 02-02-1996.<br />—''[https://www.cfr.org/timeline/chinas-maritime-disputes "Timeline: Mga Alitan sa Maritima ng Tsina (1895–2020)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220727042932/https://www.cfr.org/timeline/chinas-maritime-disputes|date=Hulyo 27, 2022}}'' [[Konseho sa Ugnayang Panlabas]].<br />Lahat ay nakuha noong 01-31-2022.</ref>
===Pebrero===
* [[Pebrero 14]] – Sumiklab ang marahas na sagupaan sa pagitan ng mga sundalong Pilipino at [[Mga Vietnamese na taga-bangka]], habang tinatangka ng gobyerno ng Pilipinas na sapilitang pauwiin ang daan-daang Vietnamese na naghahanap ng asylum.
* [[Pebrero 18]] – Ang siksikang barkong ''ML Gretchen I'', na naglalakbay mula sa [[Cebu]], ay tumaob at lumubog sa pasukan ng daungan ng [[Cadiz, Negros Occidental|Cadiz]], [[Negros Occidental]]; sa pagtatapos ng buwan, limampu't isang tao ang naiulat na namatay. Nangyayari ito kapag ang mga pasahero ay lumipat sa isang gilid upang maiwasan ang matataas na alon.<ref name=":0">{{Banggitin ang aklat|pamagat = 1997 INTERNATIONAL YEAR BOOK (Sumasaklaw sa Taon 1996)|publisher = COLLIER NEWFIELD, INC.|taon = 1997|lokasyon = New York, NY}}</ref><ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Marso 1, 1996 |title=Ferry of Disgrace |url=http://edition.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/96/0517/newsmap/philippi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714020530/http://edition.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/96/0517/newsmap/philippi.html |url-status=dead |archive-date=Hulyo 14, 2024 |work=[[Asiaweek]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1996 |title=Mga Maikling Balita sa Mundo: Halos 50 Pinaniniwalaang Patay Nang Lumubog ang Ferry ng Pilipinas |url=https://www.nytimes.com/1996/02/19/world/world-news-briefs-nearly-50-believed-dead-as-philippine-ferry-sinks.html |agency=[[Reuters]] |via=[[The New York Times]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}</ref>
===Marso===
* [[Marso 18]] – [[Sunog sa Ozone Disco Club|Sinunog ang Ozone Disco]] sa [[Lungsod ng Quezon]], na ikinamatay ng 162 bisita kabilang ang mga mag-aaral na nagtapos sa kolehiyo at 95 iba pa ang nasugatan. Ang insidente ay opisyal na kinilala bilang ang pinakamalalang sunog sa kasaysayan ng Pilipinas, at kabilang sa 10 pinakamalalang sunog sa nightclub sa mundo.<ref name="Ryr96">{{Cite web|url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/112462-biggest-news-events-apec-1996-philippines|title=Pagbabalik-tanaw: Pinakamalalaking balita noong 1996 nang unang mag-host ang PH ng APEC|last=Punzalan|first=Ronnie|date=Nobyembre 12, 2015|website=[[Rappler]]|access-date=Hunyo 4, 2018|archive-date=Mayo 2, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180502214058/https://www.rappler.com/newsbreak/iq/112462-biggest-news-events-apec-1996-philippines|url-status=live}}</ref><ref>{{Banggitin ang web|url=https://businessmirror.com.ph/2018/03/21/tragedy-of-fires-death-and-destruction-in-the-philippines/|title=Trahedya ng sunog: Pagkamatay at pagkawasak sa Pilipinas|last=Mayuga|first=Jonathan|date=Marso 21, 2018|website=[[BusinessMirror]]|access-date=Setyembre 11, 2019|archive-date=Marso 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200324230533/https://businessmirror.com.ph/2018/03/21/tragedy-of-fires-death-and-destruction-in-the-philippines/|url-status=live}}</ref><ref>''[https://www.nytimes.com/1996/03/19/world/at-least-150-are-killed-in-disco-fire-in-manila.html "Hindi bababa sa 150 ang namatay sa sunog sa disco sa Maynila"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010172559/http://www.nytimes.com/1996/03/19/world/at-least-150-are-killed-in-disco-fire-in-manila.html|date=Oktubre 10, 2017}}'' [[The New York Times]]. Marso 19, 1996. Nakuha noong Abril 25, 2021.</ref>{{I-verify ang pinagmulan|petsa=Hunyo 2018}}
* [[Marso 24]] – Isang [[sakuna sa pagmimina ng Marcopper|sakuna sa pagmimina]] ang naganap sa islang probinsya ng [[Marinduque]] nang ang mga natitirang dumi ng minahan mula sa drainage ng Marcopper Mining Corporation ay tumagas sa ilog at natapon sa dagat.<ref name="Ryr96" />{{I-verify ang pinagmulan|petsa=Hunyo 2018}}
===Hunyo===
* [[Hunyo 13]] – Si Retiradong P/Col. [[Rolando Abadilla]], [[Grupo ng Intelihensiya at Seguridad ng Metrocom|opisyal ng paniktik]] noong panahon ng [[Panguluhan ni Ferdinand Marcos|administrasyong Marcos]], ay pinaslang sa [[Lungsod ng Quezon]]. Inako ng Komunistang [[Alex Boncayao Brigade]] ang responsibilidad. Lima sa pitong akusado ay nahatulan noong 1999.<ref name="dRA">—''[https://newsinfo.inquirer.net/813468/timeline-abadilla-5 "TIMELINE: Abadilla 5"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220404182820/https://newsinfo.inquirer.net/813468/timeline-abadilla-5|date=Abril 4, 2022}}'' [[Inquirer.net]]. 09-07-2016.<br />—''[http://www.humanrights.asia/news/forwarded-news/AHRC-FAT-034-2016/ "Pilipinas: Ang pangmatagalang legal na pamana ni Lenido Lumanog"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220307162157/http://www.humanrights.asia/news/forwarded-news/AHRC-FAT-034-2016/|date=Marso 7, 2022}}'' [[Komisyon sa Karapatang Pantao ng Asya]]. 10-09-2016.<br />Lahat ay nakuha noong 04-04-2022.</ref><ref>''[http://www.humanrights.asia/resources/journals-magazines/article2/1001-2/appendix-case-analysis-supreme-courts-rulings-on-vizconde-and-abadilla-cases-are-contradictory/ "Apendise: Pagsusuri ng kaso: Magkasalungat ang mga desisyon ng Korte Suprema sa mga kaso nina Vizconde at Abadilla"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230405171050/http://www.humanrights.asia/resources/journals-magazines/article2/1001-2/appendix-case-analysis-supreme-courts-rulings-on-vizconde-and-abadilla-cases-are-contradictory/|petsa=Abril 5, 2023}}'' [[Komisyon sa Karapatang Pantao ng Asya]]. Disyembre 21, 2010. Nakuha noong Oktubre 8, 2021.</ref>
===Hulyo===
* [[Hulyo 24]]–[[Hulyo 25|25]] – Bumuhos ang ulan at pagbaha kay [[Bagyong Gloria (1996)|Bagyong Gloria]] na ikinamatay ng halos 60 katao sa [[Luzon]] at [[Mindoro]] Islands.<ref name=":0" />
* [[Hulyo 31]] – Si [[Sarah Balabagan]], isang [[Manggagawang Pilipino sa Ibang Bansa|migrante]] na sinentensiyahan at ikinulong sa [[United Arab Emirates]] nang halos dalawang taon dahil sa pagpatay sa kanyang amo sa pagtatanggol sa sarili, ay pinalaya; Babalik siya sa bansa kinabukasan.<ref name="Ryr96" /><ref>Paglaya mula sa bilangguan at pagbabalik ni S. Balabagan sa Pilipinas:<br />—''[http://www.aparchive.com/metadata/youtube/b0af3b24f1bad802a63fd050b07f01a4 "Pilipinas: Bumalik sa bahay ang isang Pilipina matapos mapalaya mula sa kulungan ng UAE"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220803182905/http://www.aparchive.com/metadata/youtube/b0af3b24f1bad802a63fd050b07f01a4|date=Agosto 3, 2022}}'' [[Associated Press|AP Archive]]. Agosto 1, 1996.<br />—''[https://www.spokesman.com/stories/1996/aug/02/maid-returns-spared-from-death-sentence-17-year/ "Bumalik ang Kasambahay, Nakaligtas sa Sentensyang Kamatayan. Pinatay ng 17-Taong-gulang ang Kanyang Arabong Amo Habang Tinatangkang Panggagahasa"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220803182905/https://www.spokesman.com/stories/1996/aug/02/maid-returns-spared-from-death-sentence-17-year/|date=Agosto 3, 2022}}'' [[Associated Press|AP News]] sa pamamagitan ng [[The Spokesman-Review]]. Agosto 2, 1996.<br />—''[https://migration.ucdavis.edu/mn/more.php?id=1037 "Bumalik sa Bahay ang Isang Kasambahay sa Pilipinas"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220803182907/https://migration.ucdavis.edu/mn/more.php?id=1037|date=Agosto 3, 2022}}'' Balita sa Migrasyon (Tomo 3, Blg. 9), [[Unibersidad ng California, Davis]]. Setyembre 1996.<br /><br />Tungkol kay S. Balabagan:<br />—''[https://opinion.inquirer.net/133484/the-story-of-sarah-balabagan/ (Opinyon) "The story of Sarah Balabagan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220120082606/https://opinion.inquirer.net/133484/the-story-of-sarah-balabagan|date=Enero 20, 2022}}'' [[Inquirer.net]]. Set. 11, 2020.<br /><br />Lahat ay nakuha noong Hulyo 2, 2022.</ref>
===Agosto===
* [[Agosto 1]] – Mabuhay, lumipat sa bago nitong orbital slot. Ang Mabuhay satellite, na dating pinangalanang [[Palapa satellite|Palapa B-2P]], ay nakuha ng [[Mabuhay Korporasyon ng Satelit|Mabuhay Korporasyon ng Satelit ng Pilipinas]] noong mas maagang petsa ngayong taon. Ang Mabuhay ay naging isa sa mga nilalang na pagmamay-ari ng isang Pilipinong entidad.<!---Ang Mabuhay ay naiiba sa Agila-2 o Mabuhay 1, na inilunsad noong nakaraang taon (1997) at ang unang Pilipinong satellite na inilunsad sa kalawakan---><ref>{{cite news|title=Mabuhay acquires Indon satellite;set new orbit|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1370&dat=19960725&id=9mUVAAAAAIBAJ&sjid=0goEAAAAIBAJ&pg=6158,3894648|work=Manila Standard|date=Hulyo 25, 1996|access-date=Setyembre 20, 2016|archive-date=Abril 29, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160429204851/https://news.google.com/newspapers?nid=1370&dat=19960725&id=9mUVAAAAIBAJ&sjid=0goEAAAAIBAJ&pg=6158,3894648|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Nakuha ng Mabuhay ang Pasifik Satellite|url=http://www.telecompaper.com/news/mabuhay-acquires-pasifik-satellite--87089|website=Telecompaper|access-date=Hunyo 30, 2014|date=Agosto 6, 1996|archive-date=Setyembre 24, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924125527/http://www.telecompaper.com/news/mabuhay-acquires-pasifik-satellite--87089|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Palapa B-2P|url=http://weebau.com/satellite/P/palapa%20b2p.htm|website=Weebau Space Encyclopedia|access-date=Hunyo 30, 2014|archive-date=Pebrero 22, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150222162650/http://weebau.com/satellite/P/palapa%20b2p.htm|url-status=live}}</ref>
* [[Agosto 10]] – Ang [[Sagay, Negros Occidental|Sagay]] ay nagiging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Negros Occidental]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8192''.
===Setyembre===
* [[Setyembre 2]] – [[1996 Pangwakas na Kasunduan sa Kapayapaan|Isang permanenteng kasunduan sa kapayapaan ang nilagdaan]] sa [[Palasyo ng Malacañang]] sa pagitan ng [[pamahalaan ng Pilipinas]] at ng [[Moro National Liberation Front]].<ref name="Ryr96" /><ref>''[https://peaceaccords.nd.edu/accord/mindanao-final-agreement "Pangwakas na Kasunduan sa Mindanao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221010153054/https://peaceaccords.nd.edu/accord/mindanao-final-agreement |date=Oktubre 10, 2022 }}'' Matrix ng Kasunduan sa Kapayapaan, [[University of Notre Dame]]. 2015. Nakuha noong Oktubre 4, 2021.</ref>
===Oktubre===
* [[Oktubre 3]] – Pinawalang-sala ng hukuman si [[San Ildefonso, Bulacan]], alkalde Honorato Galvez kaugnay ng [[pagpatay]] kay Alvin Vinculado at pananakit sa kanyang kapatid.<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite news |date=Enero 3, 1997 |title=Transcript — Walang komento si Alkalde Galvez sa hakbang ng DOJ |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpjan03.html |work=[[TV Patrol]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Enero 3, 1997 |title=Transcript — Walang imik si Galvez sa petisyon ng DOJ |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan03.html |work=[[The World Tonight (programa sa TV sa Pilipinas)|The World Tonight]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024}}</ref>
===Nobyembre===
* Ipinagbabawal ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|pambansang pamahalaan]] kay [[José Ramos-Horta]] ng [[Indonesia]], isang pinuno ng [[Kalayaan ng Timor-Leste|Kalayaan ng Timor]] at nagwagi ng [[Nobel Peace Prize]], na makapasok sa bansa. Ito ang pangalawang pagkakataon na siya ay pinagbawalan simula noong 1994.<ref>{{cite news |date=Enero 8, 1997 |title=Transcript — Hindi Na Pumasok sa RP ang Nobel Laureate na si Ramos-Horta |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan08.html |work=[[The World Tonight (Philippine TV program)|The World Tonight]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024}}</ref>
* [[Nobyembre 24]]–[[Nobyembre 25|25]] – [[APEC Pilipinas 1996|ika-8]] Ang [[Asia-Pacific Economic Cooperation]] (APEC) Summit ay ginanap sa [[Subic, Zambales]]; ang unang pagkakataon na nag-host ang bansa ng kaganapan.<ref name="Ryr96" />{{I-verify ang pinagmulan|petsa=Hunyo 2018}}
===Disyembre===
* [[Disyembre 7]] – Ang [[Marikina]] ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa [[Metro Manila]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8223'' na inaprubahan noong Nobyembre 6.<ref>{{Banggitin ang web|title=Ang Kabisera ng Sapatos ng Pilipinas|url=https://marikina.gov.ph/webmarikina/Our-City.html|url-status=live|access-date=Pebrero 15, 2022|website=Lungsod ng Marikina - Kabisera ng Sapatos ng Pilipinas|archive-url=https://web.archive.org/web/20211211131149/https://marikina.gov.ph/webmarikina/Our-City.html |archive-date=Disyembre 11, 2021 }}</ref>
* [[Disyembre 10]] – Tinanggihan ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang isang petisyon mula sa [[Komisyon ng Pangulo para sa Mabuting Pamahalaan]] na panatilihin ang limang indibidwal na itinalaga sa 15-miyembrong lupon ng mga direktor ng [[San Miguel Corporation]], na nagpapahintulot sa dating kroni ni Marcos na si [[Danding Cojuangco]] na mabawi ang kanyang mga bahagi, kabilang ang kumpanya, na kinuha ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|gobyerno]] pagkatapos ng [[Rebolusyong People Power|ang pagpapatalsik kay Pangulong Ferdinand Marcos noong 1986]].<ref>{{cite news |date=Disyembre 10, 1996 |title=Transcript — Pinayagan siya ng Korte Suprema na mabawi ang SMC |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1996/twtdec10.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024}}</ref>
* [[Disyembre 13]] – Inaresto ng pulisya si Arnold Salazar, umano'y pinuno ng [[Alex Boncayao Brigade]], sa isang drug bust sa [[Cubao, Quezon City]]. Si Salazar ay pinaghihinalaang pumatay kay Rey dela Cruz, kapitan ng barangay ng [[Quiapo, Maynila]], at sa dating koronel ng pulisya na si Reynaldo Dino noong 1990.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Disyembre 13, 1996 |title=Transcript — Natumba ang ulo / Jueteng |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1996/tvpdec13.html |work=TV Patrol; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Disyembre 13, 1996 |title=Transcript — Ipapasa ang Senado / Inaresto ang ABB |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1996/twtdec13.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024}}</ref>
* [[Disyembre 20]]:
** Ang Korte Suprema, na kumikilos batay sa isang petisyong inihain ni senador [[Miriam Santiago]], ay naglabas ng [[temporary restraining order]] sa PIRMA, na nagsususpinde sa signature campaign para sa susog sa konstitusyon at pag-aalis ng mga limitasyon sa termino ng mga halal na opisyal.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Disyembre 20, 1996 |title=Transcript — Pinigil ng Korte Suprema |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1996/tvpdec20.html |work=TV Patrol; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Disyembre 20, 1996 |title=Transcript — Dumanas ng balakid dahil sa TRO |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1996/twtdec20.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024}}</ref>
** Humigit-kumulang 300 empleyado mula sa [[Germany|Aleman]] na kumpanyang [[Telefunken]] Microelectronics, sa pangunguna ng kaliwang lider ng mga manggagawa na si [[Filemon Lagman]], ang pumasok nang walang ingat sa establisyimento ng [[Kagawaran ng Paggawa at Empleo]] at kinuha ang [[Kalihim ng Paggawa at Employment (Philippines)|tanggapan ng kalihim]] upang hilingin ang paglutas ng kanilang isang taong hindi pagkakaunawaan sa kanilang employer at ang kanilang pagbabalik sa trabaho,<ref name="twt1220">{{cite news |date=Disyembre 20, 1996 |title=Transcript — Pagtaas ng sahod / Pagkuha ng DOLE? |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1996/twtdec20.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024}}</ref><ref>{{cite news |date=Disyembre 24, 1996 |title=Transcript — Mga kakaibang manggagawa |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1996/twtdec24.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024}}</ref> na sumasakop dito nang halos isang linggo.<ref>{{cite news |date=Disyembre 26, 1996 |title=Transcript — Mga manggagawa sa Telefunken |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1996/twtdec26.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024}}</ref>
* [[Disyembre 30]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang apat na panukalang batas, kabilang ang huling yugto ng ''Batas sa Istandardisasyon ng Salary'', ang pagtaas ng mga alokasyon ng internal revenue para sa mga lokal na yunit ng pamahalaan, ang pagpapalawak ng [[Hukuman ng Pag-aapela]], at ang pagpapalawig ng ''Alien Social Integration Act'' sa loob ng isang taon.<ref>{{cite news |date=Disyembre 30, 1996 |title=Transcript — Emergency meet / Mga panukalang batas na nilagdaan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1996/twtdec30.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024}}</ref>
==Palakasan==
* [[Mayo 26]] – Tinalo ng [[Mga Maggagatas ng Alaska]] ang [[Purefoods TJ Hotdogs]], 93-92 sa overtime upang manalo sa [[1996 PBA All-Filipino Cup finals]].
* [[Hulyo 19]]–[[Agosto 4]] – Kalahok ang Pilipinas sa [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 1996]] sa [[Atlanta]], Georgia, Estados Unidos at nasa ika-61 pwesto. Natanggap ng atletang si [[Mansueto Velasco]] ang kanyang medalyang pilak at pumangalawa sa [[boksing]].<ref name="Ryr96" />{{Verify source|date=Hunyo 2018}}
* [[Setyembre 10]] – Nanalo ang [[Alaska Aces (PBA)|Alaska Milkmen]] laban sa [[Mga Turbo Charger ng Shell|Mga Masters ng Zoom ng Formula Shell]], at nakuha ang kanilang pangalawang kampeonato para sa season.<ref>[https://news.google.com/newspapers?id=YpQVAAAAIBAJ&sjid=iwsEAAAAIBAJ&pg=6105%2C1638364 Nanalo ang Alaska ng korona sa PBA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230405171143/https://news.google.com/newspapers?id=YpQVAAAAIBAJ&sjid=iwsEAAAAIBAJ&pg=6105,1638364 |date=Abril 5, 2023 }}, Jimbo Gulle, Manila Standard, Setyembre 11, 1996</ref>
* [[Disyembre 17]] – Nanalo ang [[[Mga Maggagatas ng Alaska]] sa inaasam na grandslam,<ref name="Ryr96" /> na nagwagi sa serye laban sa [[Ginebra San Miguel]], 4-1.{{I-verify ang pinagmulan|petsa=Hunyo 2018}}
==Konsiyerto==
* [[Disyembre 8]]–[[Disyembre 10|10]] – [[Michael Jackson]] HIStory World Tour: Asiaworld City, ay ginanap sa [[Parañaque]]<ref>{{Banggitin ang web |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/06/27/09/michael-jackson-was-manila |title=Si Michael Jackson ay nasa Maynila noong '96 |date=Hunyo 26, 2009 |website=ABS-CBN News |access-date=Marso 16, 2022 |archive-date=Abril 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405171144/https://news.abs-cbn.com/entertainment/06/27/09/michael-jackson-was-manila |url-status=dead }}</ref>
==Kapanganakan==
====Enero====
* [[Enero 3]] – Calvin Oftana, basketball player
* [[Enero 6]] – [[Elisse Joson]], actress and model
* [[Enero 9]] – Robb Guinto, model, actress, and social media influencer
* [[Enero 10]] – Joshua Pacio, mixed martial artist at kasalukuyang MMA World Champion
* [[Enero 15]] – Julian Estrada, aktor
* [[Enero 17]] – Carl "Paps Chui" Chuidian, food vlogger
* [[Enero 21]] – Hannah Arnold, beauty queen
* [[Enero 22]] – [[Khalil Ramos]], actor and singer
====Pebrero====
* [[Pebrero 15]] – Skusta Clee, rapper, miyembro ng Ex Battalion
* [[Pebrero 18]] – Elle Villanueva, actress and model
* [[Pebrero 23]] – Mark Alcala, politiko, basketbolista
* [[Pebrero 27]];
** Eris Aragoza, mang-aawit, punong abala
** Jiad Arroyo, indi aktor, modelo
====Marso====
* [[Marso 16]] - Kaila Estrada, aktres
* [[Marso 26]] – [[Kathryn Bernardo]], aktres
====Abril====
* [[Abril 2]] – Kib Montalbo, manlalaro ng basketbol
* [[Abril 3]] – DJ Loonyo, disc jockey
* [[Abril 12]] – Charlie Dizon, aktres
* [[Abril 16]] – [[Vitto Marquez]], mananayaw at aktor
* [[Abril 20]] – [[Miggy Tolentino]], aktor at kontestant ng That's My Bae
====Mayo====
* [[Mayo 6]] – Maria Luisa Varela, beauty queen
* [[Mayo 8]] – Trina Candaza, content creator
* [[Mayo 10]] – [[Anjo Damiles]], aktor
* [[Mayo 13]] – [[Bruno Gabriel]], aktor, punong-abala
* [[Mayo 14]] – Jessica Villarubin
* [[Mayo 21]] – [[Jay Arcilla]], aktor
* [[Mayo 22]] – [[Andrei King]], modelo
* [[Mayo 28]] – [[Maru Delgado]], mananayaw
====Hunyo====
* [[Hunyo 1]];
** Dawn Macandili, volleyball player
** [[Nikki Co]], aktor at mananayaw
* [[Hunyo 2]] – [[Morissette]], aktres at mang-aawit
* [[Hunyo 3]] – Prince de Guzman, cosplayer at bloger
* [[Hunyo 9]] – Marvelous Alejo, aktres at mang-aawit
* [[Hunyo 18]] – Jupheter Franco, modelo
* [[Hunyo 24]] – Jan Echavarria, mang -aawit
* [[Hunyo 30]] – Sarina Bolden, footballer
** [[Ali Asistio]], Indie aktor at punong-abala
====Hulyo====
* [[Hulyo 4]] – [[Gab Bayan]], Politiko, mananayaw, aktor at modelo
* [[Hulyo 20]] – [[Sue Ramirez]], aktres
* [[Hulyo 22]] – [[Jane Oineza]], aktres
* [[Hulyo 23]] – Viy Cortez, vlogger
* [[Hulyo 28]] – [[Yasser Marta]], aktor
====Agosto====
* [[Agosto 2]] – Benz Sangalang, indie aktor
* [[Agosto 9]] – [[Sanya Lopez]], aktres
* [[Agosto 13]] – [[Thea Tolentino]], aktres
* [[Agosto 15]]:
** [[Analyn Barro]], aktres
** [[Chienna Filomeno]], aktres
** Flow G, rapper
* [[Agosto 17]] – [[Ella Cruz]], aktres
* [[Agosto 26]] – [[Faye Lorenzo]], aktres
* [[Agosto 30]];
**Ryan Boyce, modelo
**Kenneth Cruz, modelo
====Setyembre====
* [[Setyembre 4]] – Sisi Rondina, volleyball player
* [[Setyembre 6]] – [[Royce Cabrera]], aktor
* [[Setyembre 8]] – [[Krystal Reyes]], aktres at bloger
* [[Setyembre 13]] – CJ Navato, aktor
* [[Setyembre 15]] – [[Jachin Manere]], modelo
* [[Setyembre 20]] – Drei Arias, modelo
* [[Setyembre 24]] – [[Jovani Manansala]], aktor
* [[Setyembre 27]] - Remedy Rule, manlalangoy
====Oktubre====
* [[Oktubre 17]] – [[Karen Reyes]], aktres at mananayaw
* [[Oktubre 24]] – Bernald Vaflor, modelo
* [[Oktubre 26]] – [[Ronnie Alonte]], aktor at mananayaw
====Nobyembre====
* [[Nobyembre 4]] – [[Michael Christian Martinez]], figure skater
* [[Nobyembre 7]] – Luke Gebbie, swimmer
* [[Nobyembre 11]] – Mimiyuuuh, vlogger
* [[Nobyembre 14]] – [[Rabiya Mateo]], aktres, modelo at beauty pageant titleholder
* [[Nobyembre 28]] – Tom Doromal, actor and dancer
====Disyembre====
* [[Disyembre 7]] – Kamille Filoteo, Aktres at mananayaw
* [[Disyembre 13]] – Jenelyn Olsim, mixed martial artist
* [[Disyembre 17]] – Thirdy Ravena, basketball player
* [[Disyembre 11]] – Kelley Day, modelo at mananayaw
* [[Disyembre 22]]:
** [[Makisig Morales]], aktor
** Joao Constancia, aktor at miyembro ng BoybandPH
** Christian Mae Sajulan, guro at social media influencer
* [[Disyembre 25]] – [[Ivana Alawi]], aktres at bloger
==Kamatayan==
* [[Enero 7]] – [[Bienvenido Santos]], Pilipino-Amerikanong manunulat ng kathang-isip, tula, at di-kathang-isip. (ipinanganak noong 1911)
* [[Marso 17]] – [[Rey Cuenco]], manlalaro ng basketball (ipinanganak noong 1960)
* [[Mayo 24]] – Joseph Cipcon, Bokalista ng Banda (Pryzm) (ipinanganak noong 1961)
* [[Hunyo 2]] – [[Ishmael Bernal]], direktor ng pelikula, entablado at telebisyon, aktor at screenwriter ng Pilipino (ipinanganak noong 1938)
* [[Hunyo 13]] – Rolando Abadilla, [[Grupo ng Intelihensiya at Seguridad ng Metrocom|opisyal ng paniktik]] noong panahon ng [[Panguluhan ni Ferdinand Marcos|rehimeng Marcos]]<ref name="dRA" /> (ipinanganak noong 1942)-->
* [[Agosto 11]] – [[Ambrosio Padilla]], manlalaro ng basketball at senador (ipinanganak noong 1910)
* [[Setyembre 18]] – [[Tomás Cloma]], abogado at negosyante (ipinanganak 1904)
* [[Oktubre 17]] – Richie Fernando, S.J., [[Mga Pilipino|Pilipino]] [[Heswita]] [[kleriko]] at [[misyonero]] (ipinanganak noong 1970)
* [[Oktubre 28]] – [[Irene R. Cortes]], Pilipinong hukom (ipinanganak noong 1921)
* [[Nobyembre 2]] – [[Arnie Tuadles]], manlalaro ng basketball (ipinanganak noong 1956)
* [[Nobyembre 27]] – [[Balot (artista)|Balot]], komedyante, aktor sa pelikula, telebisyon at entablado (ipinanganak noong 1926)
== Mga sanggunian ==
{{reflist}}
{{Taon sa Pilipinas}}
{{Taon sa Asya|1996}}
[[Kategorya:1996 sa Pilipinas]]
9ihaju6afbqvhq48elkaaqtv1hofkwm
2220276
2220275
2026-08-13T08:52:57Z
~2026-43982-52
165113
/* Palakasan */
2220276
wikitext
text/x-wiki
Ang '''1996 sa Pilipinas''' ay ang mga detalye ng mga pangyayari sa tala na nangyari sa Pilipinas noong taong ''[[1996]]''.
== Mga Nanunungkulan ==
* '''[[President of the Philippines|Pangulo]]:''' [[Fidel V. Ramos]] ([[Lakas–CMD|Lakas]])
* '''[[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]:''' [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]])
* [[Senate of the Philippines|'''Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)''']]''':''' [[Neptali Gonzales]] (hanggang Oktubre 10), [[Ernesto Maceda]] (simula Oktubre 10)
* '''[[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]:''' [[Jose de Venecia]]
* '''[[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]:''' [[Andres Narvasa]]
* '''[[Philippine Congress|Kongreso]]:''' [[Ika-10 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-10 na Kongreso]]
==Kaganapan==
===Enero===
* [[Enero 22]] – Isang gunboat ng [[Hukbong Dagat ng Pilipinas]] ang nakipaglaban sa tatlong sasakyang-dagat ng [[Hukbong Dagat ng Tsina|Hukbong Dagat ng Tsina]] malapit sa [[Bahura ng Panganiban]] sa [[Kapuluan ng Kalayaan]], na siyang unang marahas na komprontasyong militar na kinasasangkutan ng dalawang bansa at lalong nagdulot ng patuloy na krisis sa [[ugnayan ng Tsina at Pilipinas|diplomatikong]].<ref>—''[https://www.csmonitor.com/1996/0202/02071.html "Tinatapakan ng Maynila ang mga itlog sa Tsina dahil sa pagbagsak ng barko"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230202222055/https://www.csmonitor.com/1996/0202/02071.html|date=Pebrero 2, 2023}}'' [[The Christian Science Monitor]]. 02-02-1996.<br />—''[https://www.cfr.org/timeline/chinas-maritime-disputes "Timeline: Mga Alitan sa Maritima ng Tsina (1895–2020)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220727042932/https://www.cfr.org/timeline/chinas-maritime-disputes|date=Hulyo 27, 2022}}'' [[Konseho sa Ugnayang Panlabas]].<br />Lahat ay nakuha noong 01-31-2022.</ref>
===Pebrero===
* [[Pebrero 14]] – Sumiklab ang marahas na sagupaan sa pagitan ng mga sundalong Pilipino at [[Mga Vietnamese na taga-bangka]], habang tinatangka ng gobyerno ng Pilipinas na sapilitang pauwiin ang daan-daang Vietnamese na naghahanap ng asylum.
* [[Pebrero 18]] – Ang siksikang barkong ''ML Gretchen I'', na naglalakbay mula sa [[Cebu]], ay tumaob at lumubog sa pasukan ng daungan ng [[Cadiz, Negros Occidental|Cadiz]], [[Negros Occidental]]; sa pagtatapos ng buwan, limampu't isang tao ang naiulat na namatay. Nangyayari ito kapag ang mga pasahero ay lumipat sa isang gilid upang maiwasan ang matataas na alon.<ref name=":0">{{Banggitin ang aklat|pamagat = 1997 INTERNATIONAL YEAR BOOK (Sumasaklaw sa Taon 1996)|publisher = COLLIER NEWFIELD, INC.|taon = 1997|lokasyon = New York, NY}}</ref><ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Marso 1, 1996 |title=Ferry of Disgrace |url=http://edition.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/96/0517/newsmap/philippi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714020530/http://edition.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/96/0517/newsmap/philippi.html |url-status=dead |archive-date=Hulyo 14, 2024 |work=[[Asiaweek]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1996 |title=Mga Maikling Balita sa Mundo: Halos 50 Pinaniniwalaang Patay Nang Lumubog ang Ferry ng Pilipinas |url=https://www.nytimes.com/1996/02/19/world/world-news-briefs-nearly-50-believed-dead-as-philippine-ferry-sinks.html |agency=[[Reuters]] |via=[[The New York Times]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}</ref>
===Marso===
* [[Marso 18]] – [[Sunog sa Ozone Disco Club|Sinunog ang Ozone Disco]] sa [[Lungsod ng Quezon]], na ikinamatay ng 162 bisita kabilang ang mga mag-aaral na nagtapos sa kolehiyo at 95 iba pa ang nasugatan. Ang insidente ay opisyal na kinilala bilang ang pinakamalalang sunog sa kasaysayan ng Pilipinas, at kabilang sa 10 pinakamalalang sunog sa nightclub sa mundo.<ref name="Ryr96">{{Cite web|url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/112462-biggest-news-events-apec-1996-philippines|title=Pagbabalik-tanaw: Pinakamalalaking balita noong 1996 nang unang mag-host ang PH ng APEC|last=Punzalan|first=Ronnie|date=Nobyembre 12, 2015|website=[[Rappler]]|access-date=Hunyo 4, 2018|archive-date=Mayo 2, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180502214058/https://www.rappler.com/newsbreak/iq/112462-biggest-news-events-apec-1996-philippines|url-status=live}}</ref><ref>{{Banggitin ang web|url=https://businessmirror.com.ph/2018/03/21/tragedy-of-fires-death-and-destruction-in-the-philippines/|title=Trahedya ng sunog: Pagkamatay at pagkawasak sa Pilipinas|last=Mayuga|first=Jonathan|date=Marso 21, 2018|website=[[BusinessMirror]]|access-date=Setyembre 11, 2019|archive-date=Marso 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200324230533/https://businessmirror.com.ph/2018/03/21/tragedy-of-fires-death-and-destruction-in-the-philippines/|url-status=live}}</ref><ref>''[https://www.nytimes.com/1996/03/19/world/at-least-150-are-killed-in-disco-fire-in-manila.html "Hindi bababa sa 150 ang namatay sa sunog sa disco sa Maynila"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010172559/http://www.nytimes.com/1996/03/19/world/at-least-150-are-killed-in-disco-fire-in-manila.html|date=Oktubre 10, 2017}}'' [[The New York Times]]. Marso 19, 1996. Nakuha noong Abril 25, 2021.</ref>{{I-verify ang pinagmulan|petsa=Hunyo 2018}}
* [[Marso 24]] – Isang [[sakuna sa pagmimina ng Marcopper|sakuna sa pagmimina]] ang naganap sa islang probinsya ng [[Marinduque]] nang ang mga natitirang dumi ng minahan mula sa drainage ng Marcopper Mining Corporation ay tumagas sa ilog at natapon sa dagat.<ref name="Ryr96" />{{I-verify ang pinagmulan|petsa=Hunyo 2018}}
===Hunyo===
* [[Hunyo 13]] – Si Retiradong P/Col. [[Rolando Abadilla]], [[Grupo ng Intelihensiya at Seguridad ng Metrocom|opisyal ng paniktik]] noong panahon ng [[Panguluhan ni Ferdinand Marcos|administrasyong Marcos]], ay pinaslang sa [[Lungsod ng Quezon]]. Inako ng Komunistang [[Alex Boncayao Brigade]] ang responsibilidad. Lima sa pitong akusado ay nahatulan noong 1999.<ref name="dRA">—''[https://newsinfo.inquirer.net/813468/timeline-abadilla-5 "TIMELINE: Abadilla 5"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220404182820/https://newsinfo.inquirer.net/813468/timeline-abadilla-5|date=Abril 4, 2022}}'' [[Inquirer.net]]. 09-07-2016.<br />—''[http://www.humanrights.asia/news/forwarded-news/AHRC-FAT-034-2016/ "Pilipinas: Ang pangmatagalang legal na pamana ni Lenido Lumanog"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220307162157/http://www.humanrights.asia/news/forwarded-news/AHRC-FAT-034-2016/|date=Marso 7, 2022}}'' [[Komisyon sa Karapatang Pantao ng Asya]]. 10-09-2016.<br />Lahat ay nakuha noong 04-04-2022.</ref><ref>''[http://www.humanrights.asia/resources/journals-magazines/article2/1001-2/appendix-case-analysis-supreme-courts-rulings-on-vizconde-and-abadilla-cases-are-contradictory/ "Apendise: Pagsusuri ng kaso: Magkasalungat ang mga desisyon ng Korte Suprema sa mga kaso nina Vizconde at Abadilla"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230405171050/http://www.humanrights.asia/resources/journals-magazines/article2/1001-2/appendix-case-analysis-supreme-courts-rulings-on-vizconde-and-abadilla-cases-are-contradictory/|petsa=Abril 5, 2023}}'' [[Komisyon sa Karapatang Pantao ng Asya]]. Disyembre 21, 2010. Nakuha noong Oktubre 8, 2021.</ref>
===Hulyo===
* [[Hulyo 24]]–[[Hulyo 25|25]] – Bumuhos ang ulan at pagbaha kay [[Bagyong Gloria (1996)|Bagyong Gloria]] na ikinamatay ng halos 60 katao sa [[Luzon]] at [[Mindoro]] Islands.<ref name=":0" />
* [[Hulyo 31]] – Si [[Sarah Balabagan]], isang [[Manggagawang Pilipino sa Ibang Bansa|migrante]] na sinentensiyahan at ikinulong sa [[United Arab Emirates]] nang halos dalawang taon dahil sa pagpatay sa kanyang amo sa pagtatanggol sa sarili, ay pinalaya; Babalik siya sa bansa kinabukasan.<ref name="Ryr96" /><ref>Paglaya mula sa bilangguan at pagbabalik ni S. Balabagan sa Pilipinas:<br />—''[http://www.aparchive.com/metadata/youtube/b0af3b24f1bad802a63fd050b07f01a4 "Pilipinas: Bumalik sa bahay ang isang Pilipina matapos mapalaya mula sa kulungan ng UAE"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220803182905/http://www.aparchive.com/metadata/youtube/b0af3b24f1bad802a63fd050b07f01a4|date=Agosto 3, 2022}}'' [[Associated Press|AP Archive]]. Agosto 1, 1996.<br />—''[https://www.spokesman.com/stories/1996/aug/02/maid-returns-spared-from-death-sentence-17-year/ "Bumalik ang Kasambahay, Nakaligtas sa Sentensyang Kamatayan. Pinatay ng 17-Taong-gulang ang Kanyang Arabong Amo Habang Tinatangkang Panggagahasa"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220803182905/https://www.spokesman.com/stories/1996/aug/02/maid-returns-spared-from-death-sentence-17-year/|date=Agosto 3, 2022}}'' [[Associated Press|AP News]] sa pamamagitan ng [[The Spokesman-Review]]. Agosto 2, 1996.<br />—''[https://migration.ucdavis.edu/mn/more.php?id=1037 "Bumalik sa Bahay ang Isang Kasambahay sa Pilipinas"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220803182907/https://migration.ucdavis.edu/mn/more.php?id=1037|date=Agosto 3, 2022}}'' Balita sa Migrasyon (Tomo 3, Blg. 9), [[Unibersidad ng California, Davis]]. Setyembre 1996.<br /><br />Tungkol kay S. Balabagan:<br />—''[https://opinion.inquirer.net/133484/the-story-of-sarah-balabagan/ (Opinyon) "The story of Sarah Balabagan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220120082606/https://opinion.inquirer.net/133484/the-story-of-sarah-balabagan|date=Enero 20, 2022}}'' [[Inquirer.net]]. Set. 11, 2020.<br /><br />Lahat ay nakuha noong Hulyo 2, 2022.</ref>
===Agosto===
* [[Agosto 1]] – Mabuhay, lumipat sa bago nitong orbital slot. Ang Mabuhay satellite, na dating pinangalanang [[Palapa satellite|Palapa B-2P]], ay nakuha ng [[Mabuhay Korporasyon ng Satelit|Mabuhay Korporasyon ng Satelit ng Pilipinas]] noong mas maagang petsa ngayong taon. Ang Mabuhay ay naging isa sa mga nilalang na pagmamay-ari ng isang Pilipinong entidad.<!---Ang Mabuhay ay naiiba sa Agila-2 o Mabuhay 1, na inilunsad noong nakaraang taon (1997) at ang unang Pilipinong satellite na inilunsad sa kalawakan---><ref>{{cite news|title=Mabuhay acquires Indon satellite;set new orbit|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1370&dat=19960725&id=9mUVAAAAAIBAJ&sjid=0goEAAAAIBAJ&pg=6158,3894648|work=Manila Standard|date=Hulyo 25, 1996|access-date=Setyembre 20, 2016|archive-date=Abril 29, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160429204851/https://news.google.com/newspapers?nid=1370&dat=19960725&id=9mUVAAAAIBAJ&sjid=0goEAAAAIBAJ&pg=6158,3894648|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Nakuha ng Mabuhay ang Pasifik Satellite|url=http://www.telecompaper.com/news/mabuhay-acquires-pasifik-satellite--87089|website=Telecompaper|access-date=Hunyo 30, 2014|date=Agosto 6, 1996|archive-date=Setyembre 24, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924125527/http://www.telecompaper.com/news/mabuhay-acquires-pasifik-satellite--87089|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Palapa B-2P|url=http://weebau.com/satellite/P/palapa%20b2p.htm|website=Weebau Space Encyclopedia|access-date=Hunyo 30, 2014|archive-date=Pebrero 22, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150222162650/http://weebau.com/satellite/P/palapa%20b2p.htm|url-status=live}}</ref>
* [[Agosto 10]] – Ang [[Sagay, Negros Occidental|Sagay]] ay nagiging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Negros Occidental]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8192''.
===Setyembre===
* [[Setyembre 2]] – [[1996 Pangwakas na Kasunduan sa Kapayapaan|Isang permanenteng kasunduan sa kapayapaan ang nilagdaan]] sa [[Palasyo ng Malacañang]] sa pagitan ng [[pamahalaan ng Pilipinas]] at ng [[Moro National Liberation Front]].<ref name="Ryr96" /><ref>''[https://peaceaccords.nd.edu/accord/mindanao-final-agreement "Pangwakas na Kasunduan sa Mindanao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221010153054/https://peaceaccords.nd.edu/accord/mindanao-final-agreement |date=Oktubre 10, 2022 }}'' Matrix ng Kasunduan sa Kapayapaan, [[University of Notre Dame]]. 2015. Nakuha noong Oktubre 4, 2021.</ref>
===Oktubre===
* [[Oktubre 3]] – Pinawalang-sala ng hukuman si [[San Ildefonso, Bulacan]], alkalde Honorato Galvez kaugnay ng [[pagpatay]] kay Alvin Vinculado at pananakit sa kanyang kapatid.<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite news |date=Enero 3, 1997 |title=Transcript — Walang komento si Alkalde Galvez sa hakbang ng DOJ |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpjan03.html |work=[[TV Patrol]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Enero 3, 1997 |title=Transcript — Walang imik si Galvez sa petisyon ng DOJ |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan03.html |work=[[The World Tonight (programa sa TV sa Pilipinas)|The World Tonight]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024}}</ref>
===Nobyembre===
* Ipinagbabawal ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|pambansang pamahalaan]] kay [[José Ramos-Horta]] ng [[Indonesia]], isang pinuno ng [[Kalayaan ng Timor-Leste|Kalayaan ng Timor]] at nagwagi ng [[Nobel Peace Prize]], na makapasok sa bansa. Ito ang pangalawang pagkakataon na siya ay pinagbawalan simula noong 1994.<ref>{{cite news |date=Enero 8, 1997 |title=Transcript — Hindi Na Pumasok sa RP ang Nobel Laureate na si Ramos-Horta |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan08.html |work=[[The World Tonight (Philippine TV program)|The World Tonight]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024}}</ref>
* [[Nobyembre 24]]–[[Nobyembre 25|25]] – [[APEC Pilipinas 1996|ika-8]] Ang [[Asia-Pacific Economic Cooperation]] (APEC) Summit ay ginanap sa [[Subic, Zambales]]; ang unang pagkakataon na nag-host ang bansa ng kaganapan.<ref name="Ryr96" />{{I-verify ang pinagmulan|petsa=Hunyo 2018}}
===Disyembre===
* [[Disyembre 7]] – Ang [[Marikina]] ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa [[Metro Manila]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8223'' na inaprubahan noong Nobyembre 6.<ref>{{Banggitin ang web|title=Ang Kabisera ng Sapatos ng Pilipinas|url=https://marikina.gov.ph/webmarikina/Our-City.html|url-status=live|access-date=Pebrero 15, 2022|website=Lungsod ng Marikina - Kabisera ng Sapatos ng Pilipinas|archive-url=https://web.archive.org/web/20211211131149/https://marikina.gov.ph/webmarikina/Our-City.html |archive-date=Disyembre 11, 2021 }}</ref>
* [[Disyembre 10]] – Tinanggihan ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang isang petisyon mula sa [[Komisyon ng Pangulo para sa Mabuting Pamahalaan]] na panatilihin ang limang indibidwal na itinalaga sa 15-miyembrong lupon ng mga direktor ng [[San Miguel Corporation]], na nagpapahintulot sa dating kroni ni Marcos na si [[Danding Cojuangco]] na mabawi ang kanyang mga bahagi, kabilang ang kumpanya, na kinuha ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|gobyerno]] pagkatapos ng [[Rebolusyong People Power|ang pagpapatalsik kay Pangulong Ferdinand Marcos noong 1986]].<ref>{{cite news |date=Disyembre 10, 1996 |title=Transcript — Pinayagan siya ng Korte Suprema na mabawi ang SMC |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1996/twtdec10.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024}}</ref>
* [[Disyembre 13]] – Inaresto ng pulisya si Arnold Salazar, umano'y pinuno ng [[Alex Boncayao Brigade]], sa isang drug bust sa [[Cubao, Quezon City]]. Si Salazar ay pinaghihinalaang pumatay kay Rey dela Cruz, kapitan ng barangay ng [[Quiapo, Maynila]], at sa dating koronel ng pulisya na si Reynaldo Dino noong 1990.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Disyembre 13, 1996 |title=Transcript — Natumba ang ulo / Jueteng |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1996/tvpdec13.html |work=TV Patrol; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Disyembre 13, 1996 |title=Transcript — Ipapasa ang Senado / Inaresto ang ABB |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1996/twtdec13.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024}}</ref>
* [[Disyembre 20]]:
** Ang Korte Suprema, na kumikilos batay sa isang petisyong inihain ni senador [[Miriam Santiago]], ay naglabas ng [[temporary restraining order]] sa PIRMA, na nagsususpinde sa signature campaign para sa susog sa konstitusyon at pag-aalis ng mga limitasyon sa termino ng mga halal na opisyal.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Disyembre 20, 1996 |title=Transcript — Pinigil ng Korte Suprema |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1996/tvpdec20.html |work=TV Patrol; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Disyembre 20, 1996 |title=Transcript — Dumanas ng balakid dahil sa TRO |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1996/twtdec20.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024}}</ref>
** Humigit-kumulang 300 empleyado mula sa [[Germany|Aleman]] na kumpanyang [[Telefunken]] Microelectronics, sa pangunguna ng kaliwang lider ng mga manggagawa na si [[Filemon Lagman]], ang pumasok nang walang ingat sa establisyimento ng [[Kagawaran ng Paggawa at Empleo]] at kinuha ang [[Kalihim ng Paggawa at Employment (Philippines)|tanggapan ng kalihim]] upang hilingin ang paglutas ng kanilang isang taong hindi pagkakaunawaan sa kanilang employer at ang kanilang pagbabalik sa trabaho,<ref name="twt1220">{{cite news |date=Disyembre 20, 1996 |title=Transcript — Pagtaas ng sahod / Pagkuha ng DOLE? |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1996/twtdec20.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024}}</ref><ref>{{cite news |date=Disyembre 24, 1996 |title=Transcript — Mga kakaibang manggagawa |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1996/twtdec24.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024}}</ref> na sumasakop dito nang halos isang linggo.<ref>{{cite news |date=Disyembre 26, 1996 |title=Transcript — Mga manggagawa sa Telefunken |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1996/twtdec26.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024}}</ref>
* [[Disyembre 30]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang apat na panukalang batas, kabilang ang huling yugto ng ''Batas sa Istandardisasyon ng Salary'', ang pagtaas ng mga alokasyon ng internal revenue para sa mga lokal na yunit ng pamahalaan, ang pagpapalawak ng [[Hukuman ng Pag-aapela]], at ang pagpapalawig ng ''Alien Social Integration Act'' sa loob ng isang taon.<ref>{{cite news |date=Disyembre 30, 1996 |title=Transcript — Emergency meet / Mga panukalang batas na nilagdaan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1996/twtdec30.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024}}</ref>
==Palakasan==
* [[Mayo 26]] – Tinalo ng [[Philippine Basketball Association|Mga Maggagatas ng Alaska]] ang [[Philippine Basketball Association|Purefoods TJ Hotdogs]], 93-92 sa overtime upang manalo sa [[1996 PBA All-Filipino Cup finals]].
* [[Hulyo 19]]–[[Agosto 4]] – Kalahok ang Pilipinas sa [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 1996]] sa [[Atlanta]], Georgia, Estados Unidos at nasa ika-61 pwesto. Natanggap ng atletang si [[Mansueto Velasco]] ang kanyang medalyang pilak at pumangalawa sa [[boksing]].<ref name="Ryr96" />{{Verify source|date=Hunyo 2018}}
* [[Setyembre 10]] – Nanalo ang [[Alaska Aces (PBA)|Alaska Milkmen]] laban sa [[Philippine Basketball Association|Mga Masters ng Zoom ng Formula Shell]], at nakuha ang kanilang pangalawang kampeonato para sa season.<ref>[https://news.google.com/newspapers?id=YpQVAAAAIBAJ&sjid=iwsEAAAAIBAJ&pg=6105%2C1638364 Nanalo ang Alaska ng korona sa PBA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230405171143/https://news.google.com/newspapers?id=YpQVAAAAIBAJ&sjid=iwsEAAAAIBAJ&pg=6105,1638364 |date=Abril 5, 2023 }}, Jimbo Gulle, Manila Standard, Setyembre 11, 1996</ref>
* [[Disyembre 17]] – Nanalo ang [[[Mga Maggagatas ng Alaska]] sa inaasam na grandslam,<ref name="Ryr96" /> na nagwagi sa serye laban sa [[Ginebra San Miguel]], 4-1.{{I-verify ang pinagmulan|petsa=Hunyo 2018}}
==Konsiyerto==
* [[Disyembre 8]]–[[Disyembre 10|10]] – [[Michael Jackson]] HIStory World Tour: Asiaworld City, ay ginanap sa [[Parañaque]]<ref>{{Banggitin ang web |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/06/27/09/michael-jackson-was-manila |title=Si Michael Jackson ay nasa Maynila noong '96 |date=Hunyo 26, 2009 |website=ABS-CBN News |access-date=Marso 16, 2022 |archive-date=Abril 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405171144/https://news.abs-cbn.com/entertainment/06/27/09/michael-jackson-was-manila |url-status=dead }}</ref>
==Kapanganakan==
====Enero====
* [[Enero 3]] – Calvin Oftana, basketball player
* [[Enero 6]] – [[Elisse Joson]], actress and model
* [[Enero 9]] – Robb Guinto, model, actress, and social media influencer
* [[Enero 10]] – Joshua Pacio, mixed martial artist at kasalukuyang MMA World Champion
* [[Enero 15]] – Julian Estrada, aktor
* [[Enero 17]] – Carl "Paps Chui" Chuidian, food vlogger
* [[Enero 21]] – Hannah Arnold, beauty queen
* [[Enero 22]] – [[Khalil Ramos]], actor and singer
====Pebrero====
* [[Pebrero 15]] – Skusta Clee, rapper, miyembro ng Ex Battalion
* [[Pebrero 18]] – Elle Villanueva, actress and model
* [[Pebrero 23]] – Mark Alcala, politiko, basketbolista
* [[Pebrero 27]];
** Eris Aragoza, mang-aawit, punong abala
** Jiad Arroyo, indi aktor, modelo
====Marso====
* [[Marso 16]] - Kaila Estrada, aktres
* [[Marso 26]] – [[Kathryn Bernardo]], aktres
====Abril====
* [[Abril 2]] – Kib Montalbo, manlalaro ng basketbol
* [[Abril 3]] – DJ Loonyo, disc jockey
* [[Abril 12]] – Charlie Dizon, aktres
* [[Abril 16]] – [[Vitto Marquez]], mananayaw at aktor
* [[Abril 20]] – [[Miggy Tolentino]], aktor at kontestant ng That's My Bae
====Mayo====
* [[Mayo 6]] – Maria Luisa Varela, beauty queen
* [[Mayo 8]] – Trina Candaza, content creator
* [[Mayo 10]] – [[Anjo Damiles]], aktor
* [[Mayo 13]] – [[Bruno Gabriel]], aktor, punong-abala
* [[Mayo 14]] – Jessica Villarubin
* [[Mayo 21]] – [[Jay Arcilla]], aktor
* [[Mayo 22]] – [[Andrei King]], modelo
* [[Mayo 28]] – [[Maru Delgado]], mananayaw
====Hunyo====
* [[Hunyo 1]];
** Dawn Macandili, volleyball player
** [[Nikki Co]], aktor at mananayaw
* [[Hunyo 2]] – [[Morissette]], aktres at mang-aawit
* [[Hunyo 3]] – Prince de Guzman, cosplayer at bloger
* [[Hunyo 9]] – Marvelous Alejo, aktres at mang-aawit
* [[Hunyo 18]] – Jupheter Franco, modelo
* [[Hunyo 24]] – Jan Echavarria, mang -aawit
* [[Hunyo 30]] – Sarina Bolden, footballer
** [[Ali Asistio]], Indie aktor at punong-abala
====Hulyo====
* [[Hulyo 4]] – [[Gab Bayan]], Politiko, mananayaw, aktor at modelo
* [[Hulyo 20]] – [[Sue Ramirez]], aktres
* [[Hulyo 22]] – [[Jane Oineza]], aktres
* [[Hulyo 23]] – Viy Cortez, vlogger
* [[Hulyo 28]] – [[Yasser Marta]], aktor
====Agosto====
* [[Agosto 2]] – Benz Sangalang, indie aktor
* [[Agosto 9]] – [[Sanya Lopez]], aktres
* [[Agosto 13]] – [[Thea Tolentino]], aktres
* [[Agosto 15]]:
** [[Analyn Barro]], aktres
** [[Chienna Filomeno]], aktres
** Flow G, rapper
* [[Agosto 17]] – [[Ella Cruz]], aktres
* [[Agosto 26]] – [[Faye Lorenzo]], aktres
* [[Agosto 30]];
**Ryan Boyce, modelo
**Kenneth Cruz, modelo
====Setyembre====
* [[Setyembre 4]] – Sisi Rondina, volleyball player
* [[Setyembre 6]] – [[Royce Cabrera]], aktor
* [[Setyembre 8]] – [[Krystal Reyes]], aktres at bloger
* [[Setyembre 13]] – CJ Navato, aktor
* [[Setyembre 15]] – [[Jachin Manere]], modelo
* [[Setyembre 20]] – Drei Arias, modelo
* [[Setyembre 24]] – [[Jovani Manansala]], aktor
* [[Setyembre 27]] - Remedy Rule, manlalangoy
====Oktubre====
* [[Oktubre 17]] – [[Karen Reyes]], aktres at mananayaw
* [[Oktubre 24]] – Bernald Vaflor, modelo
* [[Oktubre 26]] – [[Ronnie Alonte]], aktor at mananayaw
====Nobyembre====
* [[Nobyembre 4]] – [[Michael Christian Martinez]], figure skater
* [[Nobyembre 7]] – Luke Gebbie, swimmer
* [[Nobyembre 11]] – Mimiyuuuh, vlogger
* [[Nobyembre 14]] – [[Rabiya Mateo]], aktres, modelo at beauty pageant titleholder
* [[Nobyembre 28]] – Tom Doromal, actor and dancer
====Disyembre====
* [[Disyembre 7]] – Kamille Filoteo, Aktres at mananayaw
* [[Disyembre 13]] – Jenelyn Olsim, mixed martial artist
* [[Disyembre 17]] – Thirdy Ravena, basketball player
* [[Disyembre 11]] – Kelley Day, modelo at mananayaw
* [[Disyembre 22]]:
** [[Makisig Morales]], aktor
** Joao Constancia, aktor at miyembro ng BoybandPH
** Christian Mae Sajulan, guro at social media influencer
* [[Disyembre 25]] – [[Ivana Alawi]], aktres at bloger
==Kamatayan==
* [[Enero 7]] – [[Bienvenido Santos]], Pilipino-Amerikanong manunulat ng kathang-isip, tula, at di-kathang-isip. (ipinanganak noong 1911)
* [[Marso 17]] – [[Rey Cuenco]], manlalaro ng basketball (ipinanganak noong 1960)
* [[Mayo 24]] – Joseph Cipcon, Bokalista ng Banda (Pryzm) (ipinanganak noong 1961)
* [[Hunyo 2]] – [[Ishmael Bernal]], direktor ng pelikula, entablado at telebisyon, aktor at screenwriter ng Pilipino (ipinanganak noong 1938)
* [[Hunyo 13]] – Rolando Abadilla, [[Grupo ng Intelihensiya at Seguridad ng Metrocom|opisyal ng paniktik]] noong panahon ng [[Panguluhan ni Ferdinand Marcos|rehimeng Marcos]]<ref name="dRA" /> (ipinanganak noong 1942)-->
* [[Agosto 11]] – [[Ambrosio Padilla]], manlalaro ng basketball at senador (ipinanganak noong 1910)
* [[Setyembre 18]] – [[Tomás Cloma]], abogado at negosyante (ipinanganak 1904)
* [[Oktubre 17]] – Richie Fernando, S.J., [[Mga Pilipino|Pilipino]] [[Heswita]] [[kleriko]] at [[misyonero]] (ipinanganak noong 1970)
* [[Oktubre 28]] – [[Irene R. Cortes]], Pilipinong hukom (ipinanganak noong 1921)
* [[Nobyembre 2]] – [[Arnie Tuadles]], manlalaro ng basketball (ipinanganak noong 1956)
* [[Nobyembre 27]] – [[Balot (artista)|Balot]], komedyante, aktor sa pelikula, telebisyon at entablado (ipinanganak noong 1926)
== Mga sanggunian ==
{{reflist}}
{{Taon sa Pilipinas}}
{{Taon sa Asya|1996}}
[[Kategorya:1996 sa Pilipinas]]
3am4d9dnmg9ufc2jmqm5zqmdqt4exj2
2220277
2220276
2026-08-13T08:53:30Z
~2026-43982-52
165113
/* Palakasan */
2220277
wikitext
text/x-wiki
Ang '''1996 sa Pilipinas''' ay ang mga detalye ng mga pangyayari sa tala na nangyari sa Pilipinas noong taong ''[[1996]]''.
== Mga Nanunungkulan ==
* '''[[President of the Philippines|Pangulo]]:''' [[Fidel V. Ramos]] ([[Lakas–CMD|Lakas]])
* '''[[Vice President of the Philippines|Pangalawang Pangulo]]:''' [[Joseph Estrada]] ([[Nationalist People's Coalition|NPC]])
* [[Senate of the Philippines|'''Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)''']]''':''' [[Neptali Gonzales]] (hanggang Oktubre 10), [[Ernesto Maceda]] (simula Oktubre 10)
* '''[[House of Representatives of the Philippines|Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan)]]:''' [[Jose de Venecia]]
* '''[[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Punong Mahistrado]]:''' [[Andres Narvasa]]
* '''[[Philippine Congress|Kongreso]]:''' [[Ika-10 na Kongreso ng Pilipinas|Ika-10 na Kongreso]]
==Kaganapan==
===Enero===
* [[Enero 22]] – Isang gunboat ng [[Hukbong Dagat ng Pilipinas]] ang nakipaglaban sa tatlong sasakyang-dagat ng [[Hukbong Dagat ng Tsina|Hukbong Dagat ng Tsina]] malapit sa [[Bahura ng Panganiban]] sa [[Kapuluan ng Kalayaan]], na siyang unang marahas na komprontasyong militar na kinasasangkutan ng dalawang bansa at lalong nagdulot ng patuloy na krisis sa [[ugnayan ng Tsina at Pilipinas|diplomatikong]].<ref>—''[https://www.csmonitor.com/1996/0202/02071.html "Tinatapakan ng Maynila ang mga itlog sa Tsina dahil sa pagbagsak ng barko"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230202222055/https://www.csmonitor.com/1996/0202/02071.html|date=Pebrero 2, 2023}}'' [[The Christian Science Monitor]]. 02-02-1996.<br />—''[https://www.cfr.org/timeline/chinas-maritime-disputes "Timeline: Mga Alitan sa Maritima ng Tsina (1895–2020)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220727042932/https://www.cfr.org/timeline/chinas-maritime-disputes|date=Hulyo 27, 2022}}'' [[Konseho sa Ugnayang Panlabas]].<br />Lahat ay nakuha noong 01-31-2022.</ref>
===Pebrero===
* [[Pebrero 14]] – Sumiklab ang marahas na sagupaan sa pagitan ng mga sundalong Pilipino at [[Mga Vietnamese na taga-bangka]], habang tinatangka ng gobyerno ng Pilipinas na sapilitang pauwiin ang daan-daang Vietnamese na naghahanap ng asylum.
* [[Pebrero 18]] – Ang siksikang barkong ''ML Gretchen I'', na naglalakbay mula sa [[Cebu]], ay tumaob at lumubog sa pasukan ng daungan ng [[Cadiz, Negros Occidental|Cadiz]], [[Negros Occidental]]; sa pagtatapos ng buwan, limampu't isang tao ang naiulat na namatay. Nangyayari ito kapag ang mga pasahero ay lumipat sa isang gilid upang maiwasan ang matataas na alon.<ref name=":0">{{Banggitin ang aklat|pamagat = 1997 INTERNATIONAL YEAR BOOK (Sumasaklaw sa Taon 1996)|publisher = COLLIER NEWFIELD, INC.|taon = 1997|lokasyon = New York, NY}}</ref><ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Marso 1, 1996 |title=Ferry of Disgrace |url=http://edition.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/96/0517/newsmap/philippi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714020530/http://edition.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/96/0517/newsmap/philippi.html |url-status=dead |archive-date=Hulyo 14, 2024 |work=[[Asiaweek]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}
* {{cite news |date=Pebrero 19, 1996 |title=Mga Maikling Balita sa Mundo: Halos 50 Pinaniniwalaang Patay Nang Lumubog ang Ferry ng Pilipinas |url=https://www.nytimes.com/1996/02/19/world/world-news-briefs-nearly-50-believed-dead-as-philippine-ferry-sinks.html |agency=[[Reuters]] |via=[[The New York Times]] |access-date=Hulyo 13, 2024}}</ref>
===Marso===
* [[Marso 18]] – [[Sunog sa Ozone Disco Club|Sinunog ang Ozone Disco]] sa [[Lungsod ng Quezon]], na ikinamatay ng 162 bisita kabilang ang mga mag-aaral na nagtapos sa kolehiyo at 95 iba pa ang nasugatan. Ang insidente ay opisyal na kinilala bilang ang pinakamalalang sunog sa kasaysayan ng Pilipinas, at kabilang sa 10 pinakamalalang sunog sa nightclub sa mundo.<ref name="Ryr96">{{Cite web|url=https://www.rappler.com/newsbreak/iq/112462-biggest-news-events-apec-1996-philippines|title=Pagbabalik-tanaw: Pinakamalalaking balita noong 1996 nang unang mag-host ang PH ng APEC|last=Punzalan|first=Ronnie|date=Nobyembre 12, 2015|website=[[Rappler]]|access-date=Hunyo 4, 2018|archive-date=Mayo 2, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180502214058/https://www.rappler.com/newsbreak/iq/112462-biggest-news-events-apec-1996-philippines|url-status=live}}</ref><ref>{{Banggitin ang web|url=https://businessmirror.com.ph/2018/03/21/tragedy-of-fires-death-and-destruction-in-the-philippines/|title=Trahedya ng sunog: Pagkamatay at pagkawasak sa Pilipinas|last=Mayuga|first=Jonathan|date=Marso 21, 2018|website=[[BusinessMirror]]|access-date=Setyembre 11, 2019|archive-date=Marso 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200324230533/https://businessmirror.com.ph/2018/03/21/tragedy-of-fires-death-and-destruction-in-the-philippines/|url-status=live}}</ref><ref>''[https://www.nytimes.com/1996/03/19/world/at-least-150-are-killed-in-disco-fire-in-manila.html "Hindi bababa sa 150 ang namatay sa sunog sa disco sa Maynila"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010172559/http://www.nytimes.com/1996/03/19/world/at-least-150-are-killed-in-disco-fire-in-manila.html|date=Oktubre 10, 2017}}'' [[The New York Times]]. Marso 19, 1996. Nakuha noong Abril 25, 2021.</ref>{{I-verify ang pinagmulan|petsa=Hunyo 2018}}
* [[Marso 24]] – Isang [[sakuna sa pagmimina ng Marcopper|sakuna sa pagmimina]] ang naganap sa islang probinsya ng [[Marinduque]] nang ang mga natitirang dumi ng minahan mula sa drainage ng Marcopper Mining Corporation ay tumagas sa ilog at natapon sa dagat.<ref name="Ryr96" />{{I-verify ang pinagmulan|petsa=Hunyo 2018}}
===Hunyo===
* [[Hunyo 13]] – Si Retiradong P/Col. [[Rolando Abadilla]], [[Grupo ng Intelihensiya at Seguridad ng Metrocom|opisyal ng paniktik]] noong panahon ng [[Panguluhan ni Ferdinand Marcos|administrasyong Marcos]], ay pinaslang sa [[Lungsod ng Quezon]]. Inako ng Komunistang [[Alex Boncayao Brigade]] ang responsibilidad. Lima sa pitong akusado ay nahatulan noong 1999.<ref name="dRA">—''[https://newsinfo.inquirer.net/813468/timeline-abadilla-5 "TIMELINE: Abadilla 5"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220404182820/https://newsinfo.inquirer.net/813468/timeline-abadilla-5|date=Abril 4, 2022}}'' [[Inquirer.net]]. 09-07-2016.<br />—''[http://www.humanrights.asia/news/forwarded-news/AHRC-FAT-034-2016/ "Pilipinas: Ang pangmatagalang legal na pamana ni Lenido Lumanog"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220307162157/http://www.humanrights.asia/news/forwarded-news/AHRC-FAT-034-2016/|date=Marso 7, 2022}}'' [[Komisyon sa Karapatang Pantao ng Asya]]. 10-09-2016.<br />Lahat ay nakuha noong 04-04-2022.</ref><ref>''[http://www.humanrights.asia/resources/journals-magazines/article2/1001-2/appendix-case-analysis-supreme-courts-rulings-on-vizconde-and-abadilla-cases-are-contradictory/ "Apendise: Pagsusuri ng kaso: Magkasalungat ang mga desisyon ng Korte Suprema sa mga kaso nina Vizconde at Abadilla"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230405171050/http://www.humanrights.asia/resources/journals-magazines/article2/1001-2/appendix-case-analysis-supreme-courts-rulings-on-vizconde-and-abadilla-cases-are-contradictory/|petsa=Abril 5, 2023}}'' [[Komisyon sa Karapatang Pantao ng Asya]]. Disyembre 21, 2010. Nakuha noong Oktubre 8, 2021.</ref>
===Hulyo===
* [[Hulyo 24]]–[[Hulyo 25|25]] – Bumuhos ang ulan at pagbaha kay [[Bagyong Gloria (1996)|Bagyong Gloria]] na ikinamatay ng halos 60 katao sa [[Luzon]] at [[Mindoro]] Islands.<ref name=":0" />
* [[Hulyo 31]] – Si [[Sarah Balabagan]], isang [[Manggagawang Pilipino sa Ibang Bansa|migrante]] na sinentensiyahan at ikinulong sa [[United Arab Emirates]] nang halos dalawang taon dahil sa pagpatay sa kanyang amo sa pagtatanggol sa sarili, ay pinalaya; Babalik siya sa bansa kinabukasan.<ref name="Ryr96" /><ref>Paglaya mula sa bilangguan at pagbabalik ni S. Balabagan sa Pilipinas:<br />—''[http://www.aparchive.com/metadata/youtube/b0af3b24f1bad802a63fd050b07f01a4 "Pilipinas: Bumalik sa bahay ang isang Pilipina matapos mapalaya mula sa kulungan ng UAE"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220803182905/http://www.aparchive.com/metadata/youtube/b0af3b24f1bad802a63fd050b07f01a4|date=Agosto 3, 2022}}'' [[Associated Press|AP Archive]]. Agosto 1, 1996.<br />—''[https://www.spokesman.com/stories/1996/aug/02/maid-returns-spared-from-death-sentence-17-year/ "Bumalik ang Kasambahay, Nakaligtas sa Sentensyang Kamatayan. Pinatay ng 17-Taong-gulang ang Kanyang Arabong Amo Habang Tinatangkang Panggagahasa"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220803182905/https://www.spokesman.com/stories/1996/aug/02/maid-returns-spared-from-death-sentence-17-year/|date=Agosto 3, 2022}}'' [[Associated Press|AP News]] sa pamamagitan ng [[The Spokesman-Review]]. Agosto 2, 1996.<br />—''[https://migration.ucdavis.edu/mn/more.php?id=1037 "Bumalik sa Bahay ang Isang Kasambahay sa Pilipinas"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220803182907/https://migration.ucdavis.edu/mn/more.php?id=1037|date=Agosto 3, 2022}}'' Balita sa Migrasyon (Tomo 3, Blg. 9), [[Unibersidad ng California, Davis]]. Setyembre 1996.<br /><br />Tungkol kay S. Balabagan:<br />—''[https://opinion.inquirer.net/133484/the-story-of-sarah-balabagan/ (Opinyon) "The story of Sarah Balabagan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220120082606/https://opinion.inquirer.net/133484/the-story-of-sarah-balabagan|date=Enero 20, 2022}}'' [[Inquirer.net]]. Set. 11, 2020.<br /><br />Lahat ay nakuha noong Hulyo 2, 2022.</ref>
===Agosto===
* [[Agosto 1]] – Mabuhay, lumipat sa bago nitong orbital slot. Ang Mabuhay satellite, na dating pinangalanang [[Palapa satellite|Palapa B-2P]], ay nakuha ng [[Mabuhay Korporasyon ng Satelit|Mabuhay Korporasyon ng Satelit ng Pilipinas]] noong mas maagang petsa ngayong taon. Ang Mabuhay ay naging isa sa mga nilalang na pagmamay-ari ng isang Pilipinong entidad.<!---Ang Mabuhay ay naiiba sa Agila-2 o Mabuhay 1, na inilunsad noong nakaraang taon (1997) at ang unang Pilipinong satellite na inilunsad sa kalawakan---><ref>{{cite news|title=Mabuhay acquires Indon satellite;set new orbit|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1370&dat=19960725&id=9mUVAAAAAIBAJ&sjid=0goEAAAAIBAJ&pg=6158,3894648|work=Manila Standard|date=Hulyo 25, 1996|access-date=Setyembre 20, 2016|archive-date=Abril 29, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160429204851/https://news.google.com/newspapers?nid=1370&dat=19960725&id=9mUVAAAAIBAJ&sjid=0goEAAAAIBAJ&pg=6158,3894648|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Nakuha ng Mabuhay ang Pasifik Satellite|url=http://www.telecompaper.com/news/mabuhay-acquires-pasifik-satellite--87089|website=Telecompaper|access-date=Hunyo 30, 2014|date=Agosto 6, 1996|archive-date=Setyembre 24, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924125527/http://www.telecompaper.com/news/mabuhay-acquires-pasifik-satellite--87089|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Palapa B-2P|url=http://weebau.com/satellite/P/palapa%20b2p.htm|website=Weebau Space Encyclopedia|access-date=Hunyo 30, 2014|archive-date=Pebrero 22, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150222162650/http://weebau.com/satellite/P/palapa%20b2p.htm|url-status=live}}</ref>
* [[Agosto 10]] – Ang [[Sagay, Negros Occidental|Sagay]] ay nagiging isang lungsod na bahagi ng lalawigan ng [[Negros Occidental]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8192''.
===Setyembre===
* [[Setyembre 2]] – [[1996 Pangwakas na Kasunduan sa Kapayapaan|Isang permanenteng kasunduan sa kapayapaan ang nilagdaan]] sa [[Palasyo ng Malacañang]] sa pagitan ng [[pamahalaan ng Pilipinas]] at ng [[Moro National Liberation Front]].<ref name="Ryr96" /><ref>''[https://peaceaccords.nd.edu/accord/mindanao-final-agreement "Pangwakas na Kasunduan sa Mindanao"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221010153054/https://peaceaccords.nd.edu/accord/mindanao-final-agreement |date=Oktubre 10, 2022 }}'' Matrix ng Kasunduan sa Kapayapaan, [[University of Notre Dame]]. 2015. Nakuha noong Oktubre 4, 2021.</ref>
===Oktubre===
* [[Oktubre 3]] – Pinawalang-sala ng hukuman si [[San Ildefonso, Bulacan]], alkalde Honorato Galvez kaugnay ng [[pagpatay]] kay Alvin Vinculado at pananakit sa kanyang kapatid.<ref>Mga Pagbanggit:
* {{cite news |date=Enero 3, 1997 |title=Transcript — Walang komento si Alkalde Galvez sa hakbang ng DOJ |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/tvpjan03.html |work=[[TV Patrol]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Enero 3, 1997 |title=Transcript — Walang imik si Galvez sa petisyon ng DOJ |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan03.html |work=[[The World Tonight (programa sa TV sa Pilipinas)|The World Tonight]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024}}</ref>
===Nobyembre===
* Ipinagbabawal ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|pambansang pamahalaan]] kay [[José Ramos-Horta]] ng [[Indonesia]], isang pinuno ng [[Kalayaan ng Timor-Leste|Kalayaan ng Timor]] at nagwagi ng [[Nobel Peace Prize]], na makapasok sa bansa. Ito ang pangalawang pagkakataon na siya ay pinagbawalan simula noong 1994.<ref>{{cite news |date=Enero 8, 1997 |title=Transcript — Hindi Na Pumasok sa RP ang Nobel Laureate na si Ramos-Horta |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1997/twtjan08.html |work=[[The World Tonight (Philippine TV program)|The World Tonight]]; [[ABS-CBN News]] |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024}}</ref>
* [[Nobyembre 24]]–[[Nobyembre 25|25]] – [[APEC Pilipinas 1996|ika-8]] Ang [[Asia-Pacific Economic Cooperation]] (APEC) Summit ay ginanap sa [[Subic, Zambales]]; ang unang pagkakataon na nag-host ang bansa ng kaganapan.<ref name="Ryr96" />{{I-verify ang pinagmulan|petsa=Hunyo 2018}}
===Disyembre===
* [[Disyembre 7]] – Ang [[Marikina]] ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa [[Metro Manila]] sa pamamagitan ng pagpapatibay ng ''Batas Republika 8223'' na inaprubahan noong Nobyembre 6.<ref>{{Banggitin ang web|title=Ang Kabisera ng Sapatos ng Pilipinas|url=https://marikina.gov.ph/webmarikina/Our-City.html|url-status=live|access-date=Pebrero 15, 2022|website=Lungsod ng Marikina - Kabisera ng Sapatos ng Pilipinas|archive-url=https://web.archive.org/web/20211211131149/https://marikina.gov.ph/webmarikina/Our-City.html |archive-date=Disyembre 11, 2021 }}</ref>
* [[Disyembre 10]] – Tinanggihan ng [[Korte Suprema ng Pilipinas|Korte Suprema]] ang isang petisyon mula sa [[Komisyon ng Pangulo para sa Mabuting Pamahalaan]] na panatilihin ang limang indibidwal na itinalaga sa 15-miyembrong lupon ng mga direktor ng [[San Miguel Corporation]], na nagpapahintulot sa dating kroni ni Marcos na si [[Danding Cojuangco]] na mabawi ang kanyang mga bahagi, kabilang ang kumpanya, na kinuha ng [[Pamahalaan ng Pilipinas|gobyerno]] pagkatapos ng [[Rebolusyong People Power|ang pagpapatalsik kay Pangulong Ferdinand Marcos noong 1986]].<ref>{{cite news |date=Disyembre 10, 1996 |title=Transcript — Pinayagan siya ng Korte Suprema na mabawi ang SMC |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1996/twtdec10.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024}}</ref>
* [[Disyembre 13]] – Inaresto ng pulisya si Arnold Salazar, umano'y pinuno ng [[Alex Boncayao Brigade]], sa isang drug bust sa [[Cubao, Quezon City]]. Si Salazar ay pinaghihinalaang pumatay kay Rey dela Cruz, kapitan ng barangay ng [[Quiapo, Maynila]], at sa dating koronel ng pulisya na si Reynaldo Dino noong 1990.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Disyembre 13, 1996 |title=Transcript — Natumba ang ulo / Jueteng |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1996/tvpdec13.html |work=TV Patrol; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Disyembre 13, 1996 |title=Transcript — Ipapasa ang Senado / Inaresto ang ABB |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1996/twtdec13.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024}}</ref>
* [[Disyembre 20]]:
** Ang Korte Suprema, na kumikilos batay sa isang petisyong inihain ni senador [[Miriam Santiago]], ay naglabas ng [[temporary restraining order]] sa PIRMA, na nagsususpinde sa signature campaign para sa susog sa konstitusyon at pag-aalis ng mga limitasyon sa termino ng mga halal na opisyal.<ref>Mga Pagsipi:
* {{cite news |date=Disyembre 20, 1996 |title=Transcript — Pinigil ng Korte Suprema |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1996/tvpdec20.html |work=TV Patrol; Balita ng ABS-CBN |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024 |language=fil}}
* {{cite news |date=Disyembre 20, 1996 |title=Transcript — Dumanas ng balakid dahil sa TRO |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1996/twtdec20.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024}}</ref>
** Humigit-kumulang 300 empleyado mula sa [[Germany|Aleman]] na kumpanyang [[Telefunken]] Microelectronics, sa pangunguna ng kaliwang lider ng mga manggagawa na si [[Filemon Lagman]], ang pumasok nang walang ingat sa establisyimento ng [[Kagawaran ng Paggawa at Empleo]] at kinuha ang [[Kalihim ng Paggawa at Employment (Philippines)|tanggapan ng kalihim]] upang hilingin ang paglutas ng kanilang isang taong hindi pagkakaunawaan sa kanilang employer at ang kanilang pagbabalik sa trabaho,<ref name="twt1220">{{cite news |date=Disyembre 20, 1996 |title=Transcript — Pagtaas ng sahod / Pagkuha ng DOLE? |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1996/twtdec20.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024}}</ref><ref>{{cite news |date=Disyembre 24, 1996 |title=Transcript — Mga kakaibang manggagawa |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1996/twtdec24.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024}}</ref> na sumasakop dito nang halos isang linggo.<ref>{{cite news |date=Disyembre 26, 1996 |title=Transcript — Mga manggagawa sa Telefunken |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1996/twtdec26.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024}}</ref>
* [[Disyembre 30]] – Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang apat na panukalang batas, kabilang ang huling yugto ng ''Batas sa Istandardisasyon ng Salary'', ang pagtaas ng mga alokasyon ng internal revenue para sa mga lokal na yunit ng pamahalaan, ang pagpapalawak ng [[Hukuman ng Pag-aapela]], at ang pagpapalawig ng ''Alien Social Integration Act'' sa loob ng isang taon.<ref>{{cite news |date=Disyembre 30, 1996 |title=Transcript — Emergency meet / Mga panukalang batas na nilagdaan |url=https://www.ph.net/htdocs/news/1996/twtdec30.html |work=The World Tonight; ABS-CBN News |via=Philippine Network Foundation, Inc. |access-date=Hulyo 27, 2024}}</ref>
==Palakasan==
* [[Mayo 26]] – Tinalo ng [[Philippine Basketball Association|Mga Maggagatas ng Alaska]] ang [[Philippine Basketball Association|Purefoods TJ Hotdogs]], 93-92 sa overtime upang manalo sa [[1996 PBA All-Filipino Cup finals]].
* [[Hulyo 19]]–[[Agosto 4]] – Kalahok ang Pilipinas sa [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 1996]] sa [[Atlanta]], Georgia, Estados Unidos at nasa ika-61 pwesto. Natanggap ng atletang si [[Mansueto Velasco]] ang kanyang medalyang pilak at pumangalawa sa [[boksing]].<ref name="Ryr96" />{{Verify source|date=Hunyo 2018}}
* [[Setyembre 10]] – Nanalo ang [[Alaska Aces (PBA)|Alaska Milkmen]] laban sa [[Philippine Basketball Association|Mga Masters ng Zoom ng Formula Shell]], at nakuha ang kanilang pangalawang kampeonato para sa season.<ref>[https://news.google.com/newspapers?id=YpQVAAAAIBAJ&sjid=iwsEAAAAIBAJ&pg=6105%2C1638364 Nanalo ang Alaska ng korona sa PBA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230405171143/https://news.google.com/newspapers?id=YpQVAAAAIBAJ&sjid=iwsEAAAAIBAJ&pg=6105,1638364 |date=Abril 5, 2023 }}, Jimbo Gulle, Manila Standard, Setyembre 11, 1996</ref>
* [[Disyembre 17]] – Nanalo ang [[Philippine Basketball Association|Mga Maggagatas ng Alaska]] sa inaasam na grandslam,<ref name="Ryr96" /> na nagwagi sa serye laban sa [[Ginebra San Miguel]], 4-1.{{I-verify ang pinagmulan|petsa=Hunyo 2018}}
==Konsiyerto==
* [[Disyembre 8]]–[[Disyembre 10|10]] – [[Michael Jackson]] HIStory World Tour: Asiaworld City, ay ginanap sa [[Parañaque]]<ref>{{Banggitin ang web |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/06/27/09/michael-jackson-was-manila |title=Si Michael Jackson ay nasa Maynila noong '96 |date=Hunyo 26, 2009 |website=ABS-CBN News |access-date=Marso 16, 2022 |archive-date=Abril 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405171144/https://news.abs-cbn.com/entertainment/06/27/09/michael-jackson-was-manila |url-status=dead }}</ref>
==Kapanganakan==
====Enero====
* [[Enero 3]] – Calvin Oftana, basketball player
* [[Enero 6]] – [[Elisse Joson]], actress and model
* [[Enero 9]] – Robb Guinto, model, actress, and social media influencer
* [[Enero 10]] – Joshua Pacio, mixed martial artist at kasalukuyang MMA World Champion
* [[Enero 15]] – Julian Estrada, aktor
* [[Enero 17]] – Carl "Paps Chui" Chuidian, food vlogger
* [[Enero 21]] – Hannah Arnold, beauty queen
* [[Enero 22]] – [[Khalil Ramos]], actor and singer
====Pebrero====
* [[Pebrero 15]] – Skusta Clee, rapper, miyembro ng Ex Battalion
* [[Pebrero 18]] – Elle Villanueva, actress and model
* [[Pebrero 23]] – Mark Alcala, politiko, basketbolista
* [[Pebrero 27]];
** Eris Aragoza, mang-aawit, punong abala
** Jiad Arroyo, indi aktor, modelo
====Marso====
* [[Marso 16]] - Kaila Estrada, aktres
* [[Marso 26]] – [[Kathryn Bernardo]], aktres
====Abril====
* [[Abril 2]] – Kib Montalbo, manlalaro ng basketbol
* [[Abril 3]] – DJ Loonyo, disc jockey
* [[Abril 12]] – Charlie Dizon, aktres
* [[Abril 16]] – [[Vitto Marquez]], mananayaw at aktor
* [[Abril 20]] – [[Miggy Tolentino]], aktor at kontestant ng That's My Bae
====Mayo====
* [[Mayo 6]] – Maria Luisa Varela, beauty queen
* [[Mayo 8]] – Trina Candaza, content creator
* [[Mayo 10]] – [[Anjo Damiles]], aktor
* [[Mayo 13]] – [[Bruno Gabriel]], aktor, punong-abala
* [[Mayo 14]] – Jessica Villarubin
* [[Mayo 21]] – [[Jay Arcilla]], aktor
* [[Mayo 22]] – [[Andrei King]], modelo
* [[Mayo 28]] – [[Maru Delgado]], mananayaw
====Hunyo====
* [[Hunyo 1]];
** Dawn Macandili, volleyball player
** [[Nikki Co]], aktor at mananayaw
* [[Hunyo 2]] – [[Morissette]], aktres at mang-aawit
* [[Hunyo 3]] – Prince de Guzman, cosplayer at bloger
* [[Hunyo 9]] – Marvelous Alejo, aktres at mang-aawit
* [[Hunyo 18]] – Jupheter Franco, modelo
* [[Hunyo 24]] – Jan Echavarria, mang -aawit
* [[Hunyo 30]] – Sarina Bolden, footballer
** [[Ali Asistio]], Indie aktor at punong-abala
====Hulyo====
* [[Hulyo 4]] – [[Gab Bayan]], Politiko, mananayaw, aktor at modelo
* [[Hulyo 20]] – [[Sue Ramirez]], aktres
* [[Hulyo 22]] – [[Jane Oineza]], aktres
* [[Hulyo 23]] – Viy Cortez, vlogger
* [[Hulyo 28]] – [[Yasser Marta]], aktor
====Agosto====
* [[Agosto 2]] – Benz Sangalang, indie aktor
* [[Agosto 9]] – [[Sanya Lopez]], aktres
* [[Agosto 13]] – [[Thea Tolentino]], aktres
* [[Agosto 15]]:
** [[Analyn Barro]], aktres
** [[Chienna Filomeno]], aktres
** Flow G, rapper
* [[Agosto 17]] – [[Ella Cruz]], aktres
* [[Agosto 26]] – [[Faye Lorenzo]], aktres
* [[Agosto 30]];
**Ryan Boyce, modelo
**Kenneth Cruz, modelo
====Setyembre====
* [[Setyembre 4]] – Sisi Rondina, volleyball player
* [[Setyembre 6]] – [[Royce Cabrera]], aktor
* [[Setyembre 8]] – [[Krystal Reyes]], aktres at bloger
* [[Setyembre 13]] – CJ Navato, aktor
* [[Setyembre 15]] – [[Jachin Manere]], modelo
* [[Setyembre 20]] – Drei Arias, modelo
* [[Setyembre 24]] – [[Jovani Manansala]], aktor
* [[Setyembre 27]] - Remedy Rule, manlalangoy
====Oktubre====
* [[Oktubre 17]] – [[Karen Reyes]], aktres at mananayaw
* [[Oktubre 24]] – Bernald Vaflor, modelo
* [[Oktubre 26]] – [[Ronnie Alonte]], aktor at mananayaw
====Nobyembre====
* [[Nobyembre 4]] – [[Michael Christian Martinez]], figure skater
* [[Nobyembre 7]] – Luke Gebbie, swimmer
* [[Nobyembre 11]] – Mimiyuuuh, vlogger
* [[Nobyembre 14]] – [[Rabiya Mateo]], aktres, modelo at beauty pageant titleholder
* [[Nobyembre 28]] – Tom Doromal, actor and dancer
====Disyembre====
* [[Disyembre 7]] – Kamille Filoteo, Aktres at mananayaw
* [[Disyembre 13]] – Jenelyn Olsim, mixed martial artist
* [[Disyembre 17]] – Thirdy Ravena, basketball player
* [[Disyembre 11]] – Kelley Day, modelo at mananayaw
* [[Disyembre 22]]:
** [[Makisig Morales]], aktor
** Joao Constancia, aktor at miyembro ng BoybandPH
** Christian Mae Sajulan, guro at social media influencer
* [[Disyembre 25]] – [[Ivana Alawi]], aktres at bloger
==Kamatayan==
* [[Enero 7]] – [[Bienvenido Santos]], Pilipino-Amerikanong manunulat ng kathang-isip, tula, at di-kathang-isip. (ipinanganak noong 1911)
* [[Marso 17]] – [[Rey Cuenco]], manlalaro ng basketball (ipinanganak noong 1960)
* [[Mayo 24]] – Joseph Cipcon, Bokalista ng Banda (Pryzm) (ipinanganak noong 1961)
* [[Hunyo 2]] – [[Ishmael Bernal]], direktor ng pelikula, entablado at telebisyon, aktor at screenwriter ng Pilipino (ipinanganak noong 1938)
* [[Hunyo 13]] – Rolando Abadilla, [[Grupo ng Intelihensiya at Seguridad ng Metrocom|opisyal ng paniktik]] noong panahon ng [[Panguluhan ni Ferdinand Marcos|rehimeng Marcos]]<ref name="dRA" /> (ipinanganak noong 1942)-->
* [[Agosto 11]] – [[Ambrosio Padilla]], manlalaro ng basketball at senador (ipinanganak noong 1910)
* [[Setyembre 18]] – [[Tomás Cloma]], abogado at negosyante (ipinanganak 1904)
* [[Oktubre 17]] – Richie Fernando, S.J., [[Mga Pilipino|Pilipino]] [[Heswita]] [[kleriko]] at [[misyonero]] (ipinanganak noong 1970)
* [[Oktubre 28]] – [[Irene R. Cortes]], Pilipinong hukom (ipinanganak noong 1921)
* [[Nobyembre 2]] – [[Arnie Tuadles]], manlalaro ng basketball (ipinanganak noong 1956)
* [[Nobyembre 27]] – [[Balot (artista)|Balot]], komedyante, aktor sa pelikula, telebisyon at entablado (ipinanganak noong 1926)
== Mga sanggunian ==
{{reflist}}
{{Taon sa Pilipinas}}
{{Taon sa Asya|1996}}
[[Kategorya:1996 sa Pilipinas]]
i2w4imh7kxv5945ke7xsb9uc21u422f
Usapan:Baguio
1
301274
2220223
1961727
2026-08-12T13:09:42Z
Lolbet101
163542
/* Ayusin ang mga sirang sanggunian./Fix broken references. */ bagong seksiyon
2220223
wikitext
text/x-wiki
{{Isinalinwikang pahina|en|Baguio}}
== Ayusin ang mga sirang sanggunian./Fix broken references. ==
May mga sirang sanggunian ang artikulong ito at hindi ko alam ang gagawin. Maaari bang ayusin ito ng sinuman? Salamat po.
This article has broken references and I don't know what to do. Can someone fix this issue? Thank you.
[[Tagagamit:Lolbet101|Lolbet101]] ([[Usapang tagagamit:Lolbet101|kausapin]]) 13:09, 12 Agosto 2026 (UTC)
815zh9o4nkmczpxin9fnxnlibp33lue
Talaan ng mga comune ng Lalawigan ng Cagliari
0
302212
2220226
2207302
2026-08-12T13:30:25Z
ListeriaBot
79921
Wikidata list updated [V2]
2220226
wikitext
text/x-wiki
Ang sumusunod ay talaan ng mga [[comune]] ng Lalawigan ng [[Lalawigan ng Cagliari|Cagliari]], [[Sardegna]], sa [[Italya]].
{{Wikidata list|sparql=
SELECT ?item
WHERE
{
?item wdt:P31 wd:Q747074 .
?item wdt:P131 wd:Q16149 .
}
|columns=P635:ISTAT,label:Comune,P2046:Lawak,P1082:Populasyon
|section=
|min_section=
|sort=P635
|links=text
|thumb=
|autolist=
|references=all
|summary=itemnumber
}}
{| class='wikitable sortable'
! ISTAT
! Comune
! Lawak
! Populasyon
|-
| 111003<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref>
| [[Ballao]]
| 46.63 kilometro kuwadrado
| 719<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 111007
| [[Burcei]]
| 94.85 kilometro kuwadrado
| 2625<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 111011<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref>
| [[Castiadas]]
| 103.89 kilometro kuwadrado
| 1699<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 111013<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref>
| [[Decimoputzu]]
| 44.77 kilometro kuwadrado
| 4171<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 111014<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref>
| [[Dolianova]]
| 84.31 kilometro kuwadrado
| 9451<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 111026<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref>
| [[Gesico]]
| 25.62 kilometro kuwadrado
| 739<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 111032<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref>
| [[Guamaggiore]]
| 16.8 kilometro kuwadrado
| 904<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 111042<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref>
| [[Muravera]]
| 93.51 kilometro kuwadrado
| 5167<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 111047<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref>
| [[Nuraminis]]
| 45.18 kilometro kuwadrado
| 2305<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 111051<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref>
| [[Ortacesus]]
| 23.63 kilometro kuwadrado
| 873<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 111055
| [[Pimentel, Cerdeña|Pimentel]]
| 14.97 kilometro kuwadrado
| 1114<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 111060<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref>
| [[Samatzai]]
| 31.16 kilometro kuwadrado
| 1530<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 111061<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref>
| [[San Basilio, Cerdeña]]
| 44.63 kilometro kuwadrado
| 1124<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 111064<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref>
| [[San Nicolò Gerrei]]
| 63.52 kilometro kuwadrado
| 720<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 111065<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref>
| [[San Sperate]]
| 26.24 kilometro kuwadrado
| 8401<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 111066<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref>
| [[San Vito, Cerdeña]]
| 231.64 kilometro kuwadrado
| 3426<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 111069<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref>
| [[Sant'Andrea Frius]]
| 36.16 kilometro kuwadrado
| 1690<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 111074<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref>
| [[Selegas]]
| 20.39 kilometro kuwadrado
| 1282<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 111075<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref>
| [[Senorbì]]
| 34.29 kilometro kuwadrado
| 4777<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 111076<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref>
| [[Serdiana]]
| 55.71 kilometro kuwadrado
| 2660<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 111084<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref>
| [[Siliqua, Cerdeña|Siliqua]]
| 189.85 kilometro kuwadrado
| 3558<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 111085
| [[Silius]]
| 38.36 kilometro kuwadrado
| 1033<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 111086<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref>
| [[Siurgus Donigala]]
| 76.39 kilometro kuwadrado
| 1823<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 111088<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref>
| [[Suelli]]
| 19.2 kilometro kuwadrado
| 1064<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 111093<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref>
| [[Ussana]]
| 32.82 kilometro kuwadrado
| 4015<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 111095<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref>
| [[Vallermosa]]
| 61.75 kilometro kuwadrado
| 1804<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 111106<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref>
| [[Villasor]]
| 86.79 kilometro kuwadrado
| 6587<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 111107<ref name="ref_f3fd531148586ca0fd5a5e14adcad8f6a99c0814782559baf6baae6a7fd5b188">https://www.istat.it/storage/codici-unita-amministrative/Nuovo-assetto-territoriale-della-Sardegna.zip</ref>
| [[Villaspeciosa]]
| 27.19 kilometro kuwadrado
| 2571<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 118012
| [[Domus de Maria]]
| 97.14 kilometro kuwadrado
| 1638<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 118021
| [[Goni, Cerdeña|Goni]]
| 18.6 kilometro kuwadrado
| 447<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 119002
| [[Calasetta]]
| 31.06 kilometro kuwadrado
| 2775<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 119007
| [[Giba, Cerdeña|Giba]]
| 30.44 kilometro kuwadrado
| 1916<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 119016
| [[Portoscuso]]
| 38.09 kilometro kuwadrado
| 4835<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|}
----
∑ 33 items.
{{Wikidata list end}}
== Sanggunian ==
{{reflist}}
[[Kategorya:Mga lalawigan ng Italya|Cagliari]]
elfzy46rhl4wbyx2gm2mxgb3nhfdppg
Janice Sebial
0
314270
2220286
2195433
2026-08-13T09:11:16Z
Ivan P. Clarin
84769
/* Pagkasawi ng magkapatid na Maguad */
2220286
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox criminal
| name = Janice Sebial Emuelin
| image =
| caption =
| birth_name = Janice Sebial Emuelin
| birth_date = {{Birth year and age|2005}}
| birth_place = [[Ozamiz]], [[Misamis Occidental]], [[Pilipinas]]
| nationality = [[Pilipino]]
| occupation = Working student
| family = Diosdado Emuelin (ama)<br>Michelle Sebial (ina)
| other_names = Christine, Shane, Jaypee, Cha Yuri
| known_for = [[Pagpatay sa magkapatid Maguad|Ang Pumatay sa Magkapatid Maguad]]
| charged=Maramihang pagpaslang
| conviction=Hinatulan
| conviction_penalty=
| conviction_status=35 taon na bilanggo
}}
Si '''Janice Sebial Emuelin''' o sa tanyag na '''Christine''' (ipinanganak noong 2005 sa [[Ozamiz]], [[Misamis Occidental]], [[Pilipinas]]) ay isang babaeng working student na kinupkop ng mag-anak Maguad na nanuluyan sa kanila noong Hulyo 2021.<ref>{{cite web |title=Janice, the Orphan of Maguad Family, Has Been Missing for 8 Years |url=https://philnews.ph/2021/12/15/janice-the-orphan-of-maguad-family-has-been-missing-for-8-years |website=PhilNews.ph |date=15 Disyembre 2021}}</ref>
==Talambuhay==
Siya ay isinilang taong 2005 sa lungsod ng Ozamiz, Misamis Occidental mula kay Diosdado "Juanito" Emuelin. Siya ay tubong Kidapawan at isang babaeng working student na kinupkop ng mag-anak Maguad noong 2013 nang nilisan siya sa kaniyang sariling pamilya. Hulyo 2021 ay nanuluyan siya sa magkapatid Maguad na kilala umano ni "Gwynn." Disyembre 18 nang dakpin siya ng DSWD upang sumailalim hinggil sa kaniyang kinakaharap na kaso sa edad 16 taong gulang
==Pagkasawi ng magkapatid na Maguad==
{{See also|Pagpatay sa magkapatid Maguad}}
Si Sebial ay sangkot sa pangyayari sa pagkamatay ng magkapatid Maguad sa ''Bo. Bagontapay, munisipalidad ng M'lang, Cotabato'' pasadong 2:14 ng hapon, 10, Disyembre 2021 sa tahanan ng Maguad, ng matagpuan ang dalawang magkapatid. Si Christine ay natagpuan galing sa palikuran, ng matapos ng mahigit minuto na nangyari ang krimen, Disyembre 20 ng inihatid na sa huling hantungan ang magkapatid Maguad.<ref>{{Cite web |url=https://www.tvguidetime.com/famous-people/janice-sebial-height-weight-net-worth-age-birthday-wikipedia-who-nationality-biography-177157.html |title=Archive copy |access-date=2021-12-28 |archive-date=2021-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211228040849/https://www.tvguidetime.com/famous-people/janice-sebial-height-weight-net-worth-age-birthday-wikipedia-who-nationality-biography-177157.html |url-status=dead }}</ref>
==Paglilitis==
Ika-Disyembre 18 nang dakpin si Janice sa bakayan{{efn|kustodiya}} ng Department of Social Welfare and Development ([[DSWD]]) sa edad na 16 taon gulang at sasailalim sa paglilitis sa kaniyang krimen na nagawa ay dahil sa kaniyang kalagayan na "Psycopath," habang umuusad ang kaso; Pinasinayahan ni Mr. Cruz Maguad si Sen. [[Francis Pangilinan]] ukol sa ''batas ng kabataan'' kung ano ang mangyayari sa kaso ng dalawang magkapatid na napaslang.
===Mayo 2022===
Ika-24 ng Mayo nang mahatulan si Janice at ang kaniyang kasabwat ng mula 9 hanggang 34 taong pagkakapiit sa bilanguan nang maharap ang mag-asawang Maguad sa istasyon ng [[Kidapawan]].
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Mga pananda==
{{notelist}}
{{DEFAULTSORT:Sebial, Janice}}
[[Kategorya:Ipinanganak noong 2005]]
[[Kategorya:Mga Pilipino]]
[[Kategorya:Mga Bisaya]]
[[Kategorya:2021 sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga kriminal mula sa Pilipinas]]
ec50y7swhvvgmrv0rs1ofxmdc8hg7q3
Pamamaril sa Paaralang Elementarya ng Robb
0
317231
2220292
2068591
2026-08-13T09:20:00Z
Ivan P. Clarin
84769
/* Sanggunian */
2220292
wikitext
text/x-wiki
{{For|Pamamaril sa eskuwelahan|Pamamaril sa Paaralang Elementarya ng Sandy Hook}}
{{Infobox civilian attack
| title = Robb Elementary School shooting
| location = [[Robb Elementary School]],<br />715 Old Carrizo Road<br />Uvalde, Texas, USA
| date = {{start date|2022|05|24}}
| partof = pamamaril sa Estados Unidos
| image = Robb Elementary School Uvalde Texas 2015 (cropped to school).jpg
| image_upright =
| alt =
| caption = Ang Paaralang Elementarya ng Robb kung saan nangyari ang krimen.
| map = {{infobox mapframe|coord={{coord|29|11|58|N|99|47|18|W}}|length_mi=0.5}}
| map_size =
| map_alt =
| map_caption = Lokasyon ng Paaralang Elementarya ng Robb sa Uvalde, Texas
| coordinates = {{coord|29|11|58|N|99|47|18|W|display=inline,title}}
| time-begin = {{circa|11:30 a.m.}}
| time-end = {{circa|12:50 p.m.|lk=off}}
| timezone = [[UTC−05:00]]
| type = School shooting, mass shooting, massacre, mass murder, pedicide, attempted senicide
| weapons = [[AR-15 style rifle|Daniel Defense DDM4 V7 AR-15 style rifle]]
| fatalities = 22 (including the perpetrator)
| injuries = 18 (including the perpetrator's grandmother at home)
| perpetrator = [[Salvador Ramos|Salvador Rolando Ramos]]
| motive = Unknown
}}
Noong Mayo 24, 2022 ay naganap ang isang pamamaril sa '''Paaralang Elementarya ng Robb''' sa bayan ng Uvalde, Uvalde sa [[Texas]] mahigit 18 ang nasawing estudyante at 2 guro ang naitalang nasawi, Si Salvador Ramos ang may responsable sa pamamaril, kasama ang kanyang lola na nagtamo ng sugat, kalaunan pumasok si Ramos sa Paaralang elementarya ng Robb gamit ang AR-15 style rifle at isang hand-gun, Sinara ni ramos ang silid habang hawak ang mga biktima sa loob ng isang oras, rumesponde ang United States Border Patrol, Ito ay pumapangatlo sa pinakamaraming naitalang pamamaril sa kasaysayan ng [[Estados Unidos]]. matapos ang Pamamaril sa Virginia Tech noong taong 2007 at [[Pamamaril sa Paaralang Elementarya ng Sandy Hook]].<ref>https://www.gmanetwork.com/news/balitambayan/balita/832832/19-na-batang-estudyante-2-guro-patay-sa-pamamaril-sa-paaralan-sa-texas/story</ref>
==Responde==
Rumesponde ang opisyal ng Law enforcement matapos ang pamamaril, kung kailan bumaba ang mga pulisya sa kampus ay hinitay sa loob ng 78 minuto upang masalubong ang suspek. Kalaunan ang lokal estadong opisyal ay nagulat mula sa aksyon ng mga pulis upang matigil ang pamamaril, Ang "Texas Department of Public Safety" kinikilala ang isang serye ng mga pagkakamali, kabilang ang desisyon na antalahin ang isang pag-atake sa posisyon ng tagabaril.<ref>https://brigadanews.ph/14-estudyante-at-isang-guro-patay-sa-pamamaril-sa-texas-elementary-school</ref><ref>https://www.philstar.com/pang-masa/police-metro/2022/05/26/2183818/21-patay-sa-pamamaril-sa-texas-school</ref><ref>https://ici.radio-canada.ca/rci/tl/balita/1886099/shooting-texas-elementary-school</ref>
==Mga biktima==
Labing siyam, 19 na mag-aaral at dalawang, 2 guro napatay mula sa pamamril.
{{div col|colwidth=17em}}
* Nevaeh Bravo, 10
* Jacklyn Jaylen Cazares, 9
* Makenna Lee Elrod, 10
* Jose Flores, 10
* Eliana Garcia, 9
* Uziyah Garcia, 9
* Amerie Jo Garza, 10
* Xavier Javier Lopez, 10
* Jayce Carmelo Luevanos, 10
* Tess Marie Mata, 10
* Miranda Mathis, 11
* Alithia Ramirez, 10
* Annabell Guadalupe Rodriguez, 10
* Maite Yuleana Rodriguez, 10
* Alexandria Aniyah Rubio, 10
* Layla Salazar, 11
* Jailah Nicole Silguero, 11
* Eliahana Cruz Torres, 10
* Rogelio Torres, 10
{{div col end}}
; Mga Guro
{{div col|colwidth=17em}}
* Irma Garcia, 48
* Eva Mireles, 44
{{div col end}}
==Sanggunian==
{{reflist}}
{{usbong|Estados Unidos|Kasaysayan}}
[[Kategorya:Mga pamamaril]]
[[Kategorya:Mga krimen sa Estados Unidos]]
[[Kategorya:2022 sa Estados Unidos]]
la0i59qhgzvcpbcoo09fxumjqgg2yv3
Salvador Ramos
0
317235
2220311
2023806
2026-08-13T10:39:34Z
Ivan P. Clarin
84769
/* Sanggunian */
2220311
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox criminal
| name = {{grey|Salvador Ramos}}
| image =
| caption =
| birth_name = Salvador Rolando Ramos
| birth_date = {{birth date|2004|5|16}}
| birth_place = [[Hilagang Dakota]], [[Estados Unidos]]
| death_date = {{death date and age|2022|5|24|2004|5|16}}
| nationality = [[Amerikano]]
| occupation = Estudyante
| family =
| height =
| charged=
| conviction=''Pamamaril sa Paaralang Elementarya ng Robb''
| conviction_penalty=
| conviction_status=Federal Bureu of Investigation (FBI), U.S.
}}
Si '''Salvador Rolando Ramos''' o '''Salvador Ramos''', (Mayo 16, 2004 – Mayo 24, 2022) ay isinilang sa Hilagang Dakota, Estados Unidos ay isang residente at mag-aaral sa Paaralang Mataas ng Robb sa Uvalde, Texas ay responsableng kumitil sa higit 18 na mag-aaral at 2 guro sa "Paaralang Elementarya ng Robb" ay mayroong naitalang kaso, batay sa kanyang "mental issues".<ref>https://www.gmanetwork.com/news/topstories/world/832913/minutes-before-school-attack-texas-gunman-sent-online-warning/story</ref><ref>https://www.gmanetwork.com/news/topstories/world/832777/death-toll-in-texas-school-shooting-reaches-21/story</ref>
==Pangyayari==
{{See also|Pamamaril sa Paaralang Elementarya ng Robb}}
Pasadong 12:45 p.m idineklarang "dead on arrival" si Salvador na napatay ng mga kapulisang Border Patrol Tactical Unit (BORTAC). Sa social media inako ni Ramos ang kanyang ginawa at nag bukas ng kanyang saloobin sa pang-aabuso sa mga alagang hayop, tulad ng pagpatay ng [[pusa]] livestram via "Yobo" at nagbabala pa siya na mang dakip at mang rape ng mga babae online, bago mangyari ang pamamaril sa elementarya sa Robb, Ang akawnt ni Salvador ay nareport sa ''Yobo'' ngunit wala pang aksyon ukol sa kanyang akawnt, Siya ay nakapagtrabaho sa "Wendy's" at naging empleyado sa taong kasalukuyan, ilang buwan ay nakitaan ng pag-uugali si Ramos ng kanyang store's night manager, na wala na sa matinong pag-iisip, at sinabi pa ng mga kanyang katrabahong babae na siya ay barumbado at sa kanyang mga text messages, Na "Hindi mo pa, ako kilala", Si Ramos ay kinikilalang "school shooter" sa kanyang mahabang buhok at naka-suot na itim na jacket.
; Bago ang pamamaril
Ang kasalukuyang taon bago maganap ang pamamaril, siya ay nag-post sa kanyang [[Instagram]] akawnt na nakaotomatiko ang rifle na gamit ay nakahanay sa kanyang regalong hiling sa kanyang kaarawan, ayon ito sa mga kanyang kaibigan na pinasahan niya ng kanyang mensahe at mag-aya na maglibot sa gabi gamit ang kanyang sasakyan, Ayon pa sa kanyang step father, siya ay lumipat sa kanyang ina, mula sa bahay ng kanyang lola makalipas ang dalawang buwan na pagtatalo ng kanyang ina dahil sa pagpatay ng [[Wi-Fi]], Ang kanyang mga kalapit na tao ay isiniwalat na ang kanyang ina ay "drug user" at may nakailang araw pa na pag-aaway, Ipinost pa niya sa kanyang Instagram bidyo ng kanyang ina na sila ay nagtatalo at tinawag niya na "bitch", Pahayag ng kanyang ina na ang anak niya ay "hindi [[halimaw]]", ngunit tanggap niya ang ugali ng anak niya na agresibo, Sabi pa ng kanyang lolo na siya ay wala pang driver's license sa edad na 17 at hindi pa gaanong marunong sa pagmamaneho, At ayon pa sa kanyang "girlfriend" na naninirahan sa [[San Antonio, Texas]], Noong Mayo 14 siya ay nagbigay mensahe sa private Instagram reading nakalipas ang 10 araw ay nag respond, tanong ng kanyang girlfriend na kung itutuloy niya pa ang pamamaril, at sabi niya ay "hindi", manahimik ka nalang nakita mo?.
==Tingnan rin==
* [[Adam Lanza]]
==Sanggunian==
{{reflist}}
{{English|Robb Elementary School shooting}}
{{DEFAULTSORT:Ramos, Salvador}}
[[Kategorya:Ipinanganak noong 2004]]
[[Kategorya:Namatay noong 2022]]
[[Kategorya:Mga Amerikano]]
[[Kategorya:2022 sa Estados Unidos]]
[[Kategorya:Mga kriminal]]
[[Kategorya:Mga kriminal mula sa Estados Unidos]]
5ye8vsdonsbf7u7eij9yngj2q2wnv8y
2220312
2220311
2026-08-13T10:39:53Z
Ivan P. Clarin
84769
/* Sanggunian */
2220312
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox criminal
| name = {{grey|Salvador Ramos}}
| image =
| caption =
| birth_name = Salvador Rolando Ramos
| birth_date = {{birth date|2004|5|16}}
| birth_place = [[Hilagang Dakota]], [[Estados Unidos]]
| death_date = {{death date and age|2022|5|24|2004|5|16}}
| nationality = [[Amerikano]]
| occupation = Estudyante
| family =
| height =
| charged=
| conviction=''Pamamaril sa Paaralang Elementarya ng Robb''
| conviction_penalty=
| conviction_status=Federal Bureu of Investigation (FBI), U.S.
}}
Si '''Salvador Rolando Ramos''' o '''Salvador Ramos''', (Mayo 16, 2004 – Mayo 24, 2022) ay isinilang sa Hilagang Dakota, Estados Unidos ay isang residente at mag-aaral sa Paaralang Mataas ng Robb sa Uvalde, Texas ay responsableng kumitil sa higit 18 na mag-aaral at 2 guro sa "Paaralang Elementarya ng Robb" ay mayroong naitalang kaso, batay sa kanyang "mental issues".<ref>https://www.gmanetwork.com/news/topstories/world/832913/minutes-before-school-attack-texas-gunman-sent-online-warning/story</ref><ref>https://www.gmanetwork.com/news/topstories/world/832777/death-toll-in-texas-school-shooting-reaches-21/story</ref>
==Pangyayari==
{{See also|Pamamaril sa Paaralang Elementarya ng Robb}}
Pasadong 12:45 p.m idineklarang "dead on arrival" si Salvador na napatay ng mga kapulisang Border Patrol Tactical Unit (BORTAC). Sa social media inako ni Ramos ang kanyang ginawa at nag bukas ng kanyang saloobin sa pang-aabuso sa mga alagang hayop, tulad ng pagpatay ng [[pusa]] livestram via "Yobo" at nagbabala pa siya na mang dakip at mang rape ng mga babae online, bago mangyari ang pamamaril sa elementarya sa Robb, Ang akawnt ni Salvador ay nareport sa ''Yobo'' ngunit wala pang aksyon ukol sa kanyang akawnt, Siya ay nakapagtrabaho sa "Wendy's" at naging empleyado sa taong kasalukuyan, ilang buwan ay nakitaan ng pag-uugali si Ramos ng kanyang store's night manager, na wala na sa matinong pag-iisip, at sinabi pa ng mga kanyang katrabahong babae na siya ay barumbado at sa kanyang mga text messages, Na "Hindi mo pa, ako kilala", Si Ramos ay kinikilalang "school shooter" sa kanyang mahabang buhok at naka-suot na itim na jacket.
; Bago ang pamamaril
Ang kasalukuyang taon bago maganap ang pamamaril, siya ay nag-post sa kanyang [[Instagram]] akawnt na nakaotomatiko ang rifle na gamit ay nakahanay sa kanyang regalong hiling sa kanyang kaarawan, ayon ito sa mga kanyang kaibigan na pinasahan niya ng kanyang mensahe at mag-aya na maglibot sa gabi gamit ang kanyang sasakyan, Ayon pa sa kanyang step father, siya ay lumipat sa kanyang ina, mula sa bahay ng kanyang lola makalipas ang dalawang buwan na pagtatalo ng kanyang ina dahil sa pagpatay ng [[Wi-Fi]], Ang kanyang mga kalapit na tao ay isiniwalat na ang kanyang ina ay "drug user" at may nakailang araw pa na pag-aaway, Ipinost pa niya sa kanyang Instagram bidyo ng kanyang ina na sila ay nagtatalo at tinawag niya na "bitch", Pahayag ng kanyang ina na ang anak niya ay "hindi [[halimaw]]", ngunit tanggap niya ang ugali ng anak niya na agresibo, Sabi pa ng kanyang lolo na siya ay wala pang driver's license sa edad na 17 at hindi pa gaanong marunong sa pagmamaneho, At ayon pa sa kanyang "girlfriend" na naninirahan sa [[San Antonio, Texas]], Noong Mayo 14 siya ay nagbigay mensahe sa private Instagram reading nakalipas ang 10 araw ay nag respond, tanong ng kanyang girlfriend na kung itutuloy niya pa ang pamamaril, at sabi niya ay "hindi", manahimik ka nalang nakita mo?.
==Tingnan rin==
* [[Adam Lanza]]
==Sanggunian==
{{reflist}}
{{English|Robb Elementary School shooting}}
{{DEFAULTSORT:Ramos, Salvador}}
[[Kategorya:Ipinanganak noong 2004]]
[[Kategorya:Namatay noong 2022]]
[[Kategorya:Mga Amerikano]]
[[Kategorya:2022 sa Estados Unidos]]
[[Kategorya:Mga kriminal mula sa Estados Unidos]]
2n06yb51r4ar88tklywxeb9i9x7w4k0
Tagagamit:Allyriana000
2
317584
2220245
2219998
2026-08-12T17:13:45Z
Allyriana000
119761
2220245
wikitext
text/x-wiki
{{userboxtop|align=right|backgroundcolor=#cedff2|bordercolor=#4E78A0 solid 5px;|extra-css=border-radius: 8px; padding-bottom:3px; padding-top:5px;|textcolor=black|toptext='''Allyriana000'''}}
{{User en}}
{{User Wikipedian For|year=2022|month=05|day=13}}
{{User contrib|17,480}}
{{Userboxbottom}}Magandang araw Pilipinas! Ako si Allyriana, at ako ay mahilig sa pagsubaybay sa mga patimapalak pagandahan tulad ng Miss Universe, Miss World, Miss Earth, at Miss International. Nagsimula akong mag-edit sa English Wikipedia noong Abril 4, 2021, subalit nagsimula lamang ako sa Wikipedia Tagalog noong Mayo 13, 2022.
Ako ay ipinanganak sa [[Lungsod Quezon]], kung saan ako lumaki. Ang aking mga hilig ay gumuhit ng mga ''portrait'' ng mga tao at ng mga estruktura, manood ng mga ''series'' tulad ng RuPaul's Drag Race, The Crown, Money Heist, Jujutsu Kaisen, Demon Slayer at Grey's Anatomy, at kumanta.
== Mga nagawang artikulo ==
=== Talaan ng mga artikulo ===
Ang mga artikulong naka-'''''bold''''' ay ang mga artikulong '''tapos nang ilikha''' o may mga '''sapat na sanggunian''' na para sa mga nilalaman ng artikulo. Ang mga artikulong hindi naka-''bold'' ay ang mga artikulo kinakailangan pang dagdagan ng sapat na impormasyon at sanggunian. Lahat na ng mga artikulo mula sa Cycle 1 ang naka-''bold''. 209 sa 369 na artikulo ang tapos na. Ang mga artikulong may asterisk ay mga artikulong naka-arkibo na ang mga sanggunian.
==== Cycle 1: 21 Abril 2021 - 31 Disyembre 2022 <small>(53 artikulo + 10 artikulong Ingles)</small> ====
{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 1 (619 na araw)}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
! Abril 2021
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1997''' (21; sa Ingles)
|-
! Hunyo 2021
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1996''' (2; sa Ingles)
* '''Binibining Pilipinas 1995''' (6; sa Ingles)
* '''Binibining Pilipinas 1994''' (8; sa Ingles)
* '''Binibining Pilipinas 1993''' (28; sa Ingles)
|-
! Setyembre 2021
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1964''' (20; sa Ingles)
|-
! Oktubre 2021
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1992''' (18; sa Ingles)
|-
! Nobyembre 2021
|-
|
* '''The Miss Globe 2021''' (6; sa Ingles)
|-
! Disyembre 2021
|-
|
* '''Señorita Colombia 2021''' (28; sa Ingles)
|-
! Abril 2022
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1991''' (23; sa Ingles)
|-
! Hunyo 2022
|-
|
*'''[[Nadia Ferreira]]''' (10)*
*'''[[Miss Universe Philippines]]''' (11)*
|-
! Agosto 2022
|-
|
*'''[[Miss World 2023]]''' (2)*
*'''[[Miss World 2018]]''' (3)
*'''[[Miss World 2019]]''' (5)
|-
! Setyembre 2022
|-
|
*'''[[Francisco Mañosa]]''' (1)
*'''[[Andrea Meza]]''' (19)
|-
! Oktubre 2022
|-
|
*'''[[Miss Universe 1952]]''' (4)*
*'''[[Miss Universe 1953]]''' (6)*
*'''[[Miss Universe 1954]]''' (7)*
*'''[[Miss Universe 1955]]''' (10)*
*'''[[Miss Universe 1956]]''' (10)*
*'''[[Miss Universe 1957]]''' (11)*
*'''[[Miss Universe 1958]]''' (12)*
*'''[[Miss Universe 1959]]''' (24)*
|-
|}
{{col-2}}
{|
|-
! Nobyembre 2022
|-
|
*'''[[Miss Universe 1960]]''' (5)*
*'''[[Miss Universe 1961]]''' (6)*
*'''[[Miss Universe 1962]]''' (7)*
*'''[[Miss Universe 1963]]''' (8)*
*'''[[Miss World 1951]]''' (8)
*'''[[Miss Universe 1964]]''' (9)*
*'''[[Miss Universe 1965]]''' (21)*
*'''[[Miss Universe 1966]]''' (25)*
*'''[[Miss Universe 1967]]''' (29)
|-
! Disyembre 2022
|-
|
*'''[[Miss Universe 1968]]''' (5)*
*'''[[Miss Universe 1969]]''' (8)*
*'''[[Miss World 1952]]''' (8)
*'''[[Miss World 1953]]''' (10)
*'''[[Miss Universe 1970]]''' (11)*
*'''[[Miss Universe 1971]]''' (11)
*'''[[Miss Universe 1972]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1973]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1974]]''' (13)
*'''[[Miss World 1954]]''' (22)
*'''[[Miss World 1955]]''' (23)
*'''[[Miss Universe 1975]]''' (23)
*'''[[Miss Universe 1976]]''' (23)
*'''[[Miss Universe 1977]]''' (24)
*'''[[Miss Universe 2012]]''' (24)
*'''[[Miss Universe 1978]]''' (25)
*'''[[Miss Universe 1979]]''' (25)
*'''[[Miss Universe 1980]]''' (27)
*'''[[Miss Universe 1981]]''' (27)
*'''[[Miss Universe 1982]]''' (28)
*'''[[Miss Universe 1983]]''' (28)
*'''[[Miss Universe 1984]]''' (28)
*'''[[Miss Universe 1985]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1986]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1987]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1988]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1989]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 2011]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1990]]''' (31)
|}
{{col-end}}
{{hidden end}}
==== Cycle 2: 3 Enero 2023 - 12 Disyembre 2023 <small>(86 artikulo)</small> ====
{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 2 (316 na araw)}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
|-
! Enero
|-
|
*'''[[Miss Universe 1991]]''' (3)
*'''[[Miss World 1956]]''' (4)
*'''[[Marisol Malaret]]''' (4)
*'''[[Miss Universe 2023]]''' (5)
*'''[[Miss World 2003]]''' (5)
*'''[[Fenty Beauty]]''' (5)
*'''[[Miss Universe 1992]]''' (8)
*'''[[Miss Universe 2010]]''' (8)
*'''[[Miss World 2005]]''' (8)
*'''[[Miss Universe 1993]]''' (9)
*'''[[Miss Universe 1999]]''' (9)
*'''[[Miss Universe 1994]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1995]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1996]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 2000]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 2001]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1997]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 1998]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2002]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2003]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2004]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2005]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2006]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2007]]''' (13)
*'''[[R'Bonney Gabriel]]''' (15)
*'''[[Mariam Habach]]''' (18)
*'''[[Binibining Pilipinas 1964]]''' (23)
*'''[[Binibining Pilipinas 1965]]''' (25)
*'''[[Miss Universe 2008]]''' (25)
*'''[[Miss World 1971]]''' (31)
*'''[[Miss International 2023]]''' (31)
|-
! Pebrero
|-
|
*'''[[Binibining Pilipinas 1966]]''' (2)
*'''[[Binibining Pilipinas 1967]]''' (2)
*'''[[Anna Sueangam-iam]]''' (3)
*'''[[Miss USA 1952]]''' (4)
*'''[[Binibining Pilipinas 2023]]''' (6)
*'''[[Miss World 1960]]''' (7)
*'''[[Miss Universe Philippines 2023]]''' (18)
*'''[[Julia Gama]]''' (22)
*'''[[Binibining Pilipinas 1968]]''' (24)
|-
! Marso
|-
|
*'''[[Binibining Pilipinas 1969]]''' (4)
*'''[[Miss World 1961]]''' (7)
*'''[[Miss World 1962]]''' (22)
*'''[[Miss World 1963]]''' (26)
*'''[[Miss World 1967]]''' (30)
|-
! Abril
|-
|
*[[Miss World 2011]] (12)
|}
{{col-2}}
*[[Miss World 2012]] (14)
*[[Miss World 2013]] (14)
*[[Miss World 2014]] (18)
*[[Miss World 2015]] (20)
*'''[[Binibining Pilipinas 2021]]''' (20)
{|
|-
! Mayo
|-
|
*[[Kapuluang Mamanuca]] (1)
*'''[[Miss World 1964]]''' (8)
*'''[[Miss World 1976]]''' (10)
*'''[[Miss World 1977]]''' (12)
*'''[[Miss World 1978]]''' (12)
|-
! Hunyo
|-
|
*'''[[Miss Universe 2009]]''' (1)
*'''[[Miss World 1965]]''' (1)
*'''[[Miss World 1979]]''' (1)
*'''[[Miss World 1966]]''' (3)
*'''[[Miss World 1968]]''' (3)
*'''[[Miss World 1969]]''' (3)
*'''[[Miss World 1970]]''' (3)
*'''[[Miss World 1972]]''' (3)
*'''[[Miss World 1980]]''' (5)
*'''[[Miss World 1973]]''' (6)
*'''[[Miss World 1974]]''' (6)
*'''[[Miss World 1981]]''' (6)
*'''[[Miss World 1982]]''' (6)
*'''[[Miss World 1983]]''' (7)
*'''[[Miss World 1984]]''' (7)
*'''[[Miss Universe Philippines 2024]]''' (10)
*'''[[Miss World 1985]]''' (13)
*[[Auckland]] (17)
*'''[[Miss World 1986]]''' (26)
|-
! Hulyo
|-
|
*[[Zozibini Tunzi]] (6)
*'''[[Miss World 1987]]''' (16)
*'''[[Miss World 1988]]''' (31)
|-
! Agosto
|-
|
*'''[[Miss World 1989]]''' (1)
*'''[[Miss World 2017]]''' (10)
*'''[[Miss International 1960]]''' (10)*
|-
! Setyembre
|-
|
*[[Lalela Mswane]] (7)
*'''[[Miss World 1990]]''' (19)
|-
! Nobyembre
|-
|
*'''[[Sheynnis Palacios]]''' (19)
*'''[[Miss Universe 2024]]''' (19)
|-
! Disyembre
|-
|
*[[Miss International 2019]] (1)
*'''[[Miss International 2024]]''' (12)
|}
{{col-end}}
{{hidden end}}
'''Cycle 3: 8 Enero 2024 - 30 Disyembre 2024 <small>(95 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 3 (357 araw)}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
|-
! Enero
|-
|
*'''[[Miss World 1991]]''' (8)
*'''[[Miss World 1992]]''' (13)
*'''[[Miss World 1993]]''' (14)
*'''[[Miss World 1975]]''' (14)
*[[Demi-Leigh Tebow]] (17)
*''[[Iris Mittenaere]]'' (17)
*[[Charlie Puth]] (18)
*[[Gabriela Isler]] (18)
*'''[[Miss World 1994]]''' (27)
*'''[[Miss World 1995]]''' (27)
*'''[[Miss World 1996]]''' (28)
|-
! Pebrero
|-
|
*'''[[Miss World 1997]]''' (10)
|-
! Marso
|-
|
*'''[[Miss World 1998]]''' (2)*
*'''[[Miss World 1999]]''' (3)
*'''[[Miss World 2000]]''' (3)
*[[Miss Earth 2024]] (3)
*[[Arkitekturang bernakular]] (4)
*'''[[Miss World 2025]]''' (6)
*'''[[Miss World 2001]]''' (8)
*[[Karolina Bielawska]] (10)
*[[Krystyna Pyszková]] (13)
*'''[[Miss World 2002]]''' (15)
*[[Nguyễn Huỳnh Kim Duyên]] (17)
*[[Talaan ng mga bansa sa Miss Universe]] (17)
*[[Shopee]] (21)
|-
! Abril
|-
|
*[[Ella Mai]] (3)
*'''[[Binibining Pilipinas 2024]]''' (5)
*'''[[Miss World 2004]]''' (8)
*'''[[Miss World 2006]]''' (9)
*[[Miss World 2007]] (10)
*[[Miss World 2008]] (13)
*[[Miss World 2016]] (20)
*[[Tahanang Pilipino]] (24)
|-
! Mayo
|-
|
*[[Lacoste]] (6)
*[[Adrastea (buwan)|Adrastea]] (6)
*[[66391 Moshup]] (6)
*[[3015 Candy]] (7)
*[[3031 Houston]] (7)
*[[Loewe (tatak ng moda)|Loewe]] (8)
*[[Drita Ziri]] (9)
*[[Bretman Rock]] (9)
*[[Miss International 2018]] (10)
*[[Chelsea Anne Manalo]] (23)
*[[Miss Universe Philippines 2025]] (23)
*[[Kim Kardashian]] (23)
|-
! Hunyo
|-
|
*'''Miss World Philippines 2024''' (4; sa Ingles)
*[[Noelia Voigt]] (17)
*'''Miss Universe Thailand 2024''' (19; sa Ingles)
|}
{{col-2}}
{|
*[[Binibining Pilipinas 2009]] (26)
*[[Binibining Pilipinas 2019]] (27)
*[[Angelica Lopez]] (30)
|-
! Hulyo
|-
|
*[[Miss Earth 2003]] (5)
*[[Miss Supranational 2024]] (6)
*[[Myrna Esguerra]] (8)
*[[Alice Guo]] (16)
*[[Krishnah Gravidez]] (20)
*[[Pinoy Big Brother: Gen 11]] (21)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 10001–11000]]''' (21)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 11001–12000]]''' (21)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 12001–13000]]''' (21)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 13001–14000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 14001–15000]]''' (23)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 15001–16000]]''' (23)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 16001–17000]]''' (24)
*[[EJ Obiena]] (26)
|-
! Agosto
|-
|
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 17001–18000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 18001–19000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 19001–20000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 20001–21000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 21001–22000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 22001–23000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 23001–24000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 24001–25000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 25001–26000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 26001–27000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 27001–28000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 28001–29000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 29001–30000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 30001–31000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 31001–32000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 32001–33000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 33001–34000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 34001–35000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 35001–36000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 36001–37000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 37001–38000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 38001–39000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 39001–40000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 40001–41000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 41001–42000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 42001–43000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 43001–44000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 44001–45000]]''' (22)
|-
! Oktubre
|-
|
*'''[[Miss International 1961]]''' (15)
|-
! Nobyembre
|-
|
*[[Miss Universe 2025]] (21)
*[[Victoria Kjær Theilvig]] (21)
|-
! Disyembre
|-
|
*[[Miss International 1962]] (30)
|}{{col-end}}
{{hidden end}}'''Cycle 4: 8 Enero 2025 - 21 Nobyembre 2025 <small>(119 artikulo + 5 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 4 (317 araw)}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
|-
! Enero 2025
|-
|
*'''Miss USA 2025''' (8; sa Ingles)
*[[Miss Universe Philippines 2021]] (27)
*[[Miss Universe Thailand]] (31)
|-
! Pebrero 2025
|-
|
*[[Yllana Aduana]] (3)
*[[Maison Schiaparelli]] (8)
*[[Miss Grand International 2024]] (14)
*[[CJ Opiaza]] (14)
*[[Miss International 2025]] (21)
*'''Miss Universe 2026''' (28; sa Ingles)
|-
! Marso 2025
|-
|
*'''[[Miss Supranational 2025]]''' (3)
*[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]] (9)
*[[Sabrina Carpenter]] (21)
*'''[[Aiah]]''' (23)
*'''[[Colet (mang-aawit)|Colet]]''' (23)
*'''Binibining Pilipinas 2025''' (24; sa Ingles)
|-
! Abril 2025
|-
|
*[[Miss International 1963]] (11)
*[[Miss International 1964]] (11)
*[[Miss International 1965]] (12)
*[[Miss International 1967]] (13)
*[[Miss International 1968]] (14)
*[[Miss International 1969]] (14)
*[[Miss International 1970]] (16)
*[[Miss International 1971]] (17)
*[[Miss International 1979]] (17)
*[[Aurora Pijuan]] (17)
*[[Miss International 1972]] (18)
*[[Miss International 1973]] (21)
*[[Miss International 1974]] (29)
*[[Miss International 1975]] (29)
*[[Miss International 1976]] (29)
*[[Miss International 1977]] (29)
*[[Miss International 1978]] (29)
*[[Miss International 1980]] (30)
|-
! Mayo 2025
|-
|
*[[Binibining Pilipinas 2025]] (1)
*[[Miss International 1981]] (1)
*[[Miss International 1982]] (2)
*[[Miss International 1983]] (5)
*[[Miss International 1984]] (5)
*[[Miss International 1985]] (5)
*[[Miss International 1986]] (5)
*[[Papa Leon XIV]] (9)
*Miss World 2026 (9; sa Ingles)
*[[Miss International 1987]] (11)
*[[Miss International 1988]] (12)
*[[Miss International 1989]] (12)
*[[Miss International 1990]] (19)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 45001–46000]]''' (23)
*[[Miss International 1991]] (26)
*[[Miss International 1992]] (28)
*[[Miss International 1993]] (29)
*[[Miss International 1994]] (29)
*[[Miss International 1995]] (29)
*[[Miss International 1996]] (29)
*[[Miss International 1997]] (29)
*[[Miss International 1998]] (29)
*[[Miss International 1999]] (29)
*[[Miss International 2000]] (31)
*[[Miss International 2001]] (31)
|-
! Hunyo 2025
|-
|
*[[Miss International 2002]] (3)
*[[Miss International 2003]] (4)
*[[Miss International 2004]] (7)
*[[Miss International 2005]] (7)
*[[Miss International 2006]] (7)
*[[Miss International 2007]] (7)
*[[Miss International 2008]] (7)
*[[Miss International 2009]] (8)
|}
{{col-2}}
{|
*[[Miss International 2010]] (8)
*[[Miss International 2011]] (9)
*[[Miss International 2012]] (9)
*[[Miss International 2013]] (10)
*[[Miss International 2014]] (11)
*[[Miss International 2015]] (11)
*[[Miss International 2016]] (11)
*[[Miss International 2017]] (11)
*[[Miss Earth 2004]] (11)
*[[Miss Earth 2005]] (11)
*[[Miss Earth 2025]] (11)
*[[Miss Earth 2006]] (16)
*[[Miss Earth 2007]] (16)
*[[Katrina Johnson]] (16)
*[[Miss Earth 2008]] (18)
*[[Miss Earth 2009]] (18)
*[[Miss Earth 2010]] (19)
*[[Miss Earth 2011]] (22)
*[[Miss Earth 2012]] (22)
*[[Miss Earth 2013]] (22)
*[[Miss Earth 2014]] (22)
*[[Miss Earth 2015]] (22)
*[[Miss Earth 2016]] (23)
*[[Miss Earth 2017]] (23)
*[[Miss Earth 2018]] (23)
*[[Miss Earth 2019]] (23)
*[[Miss Earth 2020]] (23)
*[[Miss Earth 2021]] (23)
*[[Miss Supranational 2013]] (23)
*[[Miss Supranational 2022]] (27)
|-
! Hulyo 2025
|-
|
*''[[This Is For]]'' (8)
*[[Miss World 2026]] (10)
*[[3034 Climenhaga]] (31)
|-
! Agosto 2025
|-
|
*[[Miss Universe Thailand 2025]] (23)
*[[Praveenar Singh]] (23)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 46001–47000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 47001–48000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 48001–49000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 49001–50000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 50001–51000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 51001–52000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 52001–53000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 53001–54000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 54001–55000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 55001–56000]]''' (31)
|-
! Setyembre 2025
|-
|
*[[Pagpatay kay Iryna Zarutska]] (9)
*Kirk Bondad (25; sa Ingles)
*[[Curlee at Sarah Discaya]] (27)
*[[Miss Universe Philippines 2026]] (27)
|-
! Oktubre 2025
|-
|
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 56001–57000]]''' (6)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 57001–58000]]''' (6)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 58001–59000]]''' (6)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 59001–60000]]''' (6)
*'''[[Miss Grand International 2025]]''' (12)
*[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0]] (17)
*[[Emma Tiglao]] (18)
*[[Sirikit]] (26)
|-
! Nobyembre 2025
|-
|
*[[Fátima Bosch]] (21)
|-
|}
{{col-end}}
{{hidden end}}'''Cycle 5: 21 Pebrero 2026 - kasalukuyan <small>(10 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 5}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
|-
! Pebrero
|-
|
*The Miss Globe 2022 (21; sa Ingles)
|-
! Marso
|-
|
*[[Binibining Pilipinas 1970]] (9)
*[[Binibining Pilipinas 1971]] (13)
*'''Binibining Pilipinas 2026''' (23; sa Ingles)
|-
! Hulyo
|-
|
*[[Miss Universe 2026]] (21)
*'''[[Pop Mart]]''' (22)
*'''[[Miss Supranational 2026]]''' (26)
*[[Miss World 2027]] (28)
*'''[[Emilio Daez]]''' (28)
|-
! Agosto
|-
|
*[[Katrina Llegado]] (1)
*'''[[Bo's Coffee]]''' (6)
*[[Mingyu]] (9)
*[[Bea Millan-Windorski]] (10)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 60001–61000]]''' (10)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 61001–62000]]''' (10)
*[[Asia Rose Simpson]] (12)
|-
|}
{{col-2}}{{col-end}}
{{hidden end}}
hfcj71yrmxjq2owq8zzy1utplcn78zp
Zeinab Harake
0
318267
2220303
2164370
2026-08-13T10:14:07Z
Ivan P. Clarin
84769
2220303
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Zeinab Harake
| image =
| caption =
| birth_name = Zeinab Mohammad Ocampo Harake
| birth_date = {{birth date and age|1998|12|11}}
| birth_place = [[Bacoor]], [[Cavite]], [[Pilipinas]]
| nationality = [[Pilipino]]
| occupation = [[YouTube]]r
| other_names = Zeinab, Zebby
| years_active = 2017–kasalukuyan
| height = {{height|m=1.73}}
| family = Mohammad Harake (ama)<br>Mariafe Ocampo (ina)<br>Wessam Harake (kapatid)<br>Tara Harake (kapatid)<br>Rana Harake (ate)
| partner = Bobby Ray Parks Jr. (2023-kasalukuyan)
| children = Zebbiana Harake (daughter)<br>Lucas Harake (son)
| net_worth =
| education = St. Peregrine Institute
| website = {{Instagram|zeinab.harake.official}}
}}
Si '''Zeinab Harake''' o sa palayaw niya na '''Zebby''', ay isang tanyag na tao sa hatiran{{efn|internet}} dahil sa pagiging [[YouTube]]r, influencer sa [[hatirang pangmadla]], vlogger, tagalikha ng content, at namumuhunan sa [[Pilipinas]]. Siya ay gumagawa ng mga bidyo sa YouTube sa paraan ng pagprank at mga masiyang bidyo.<ref>{{Cite web |url=https://www.famousss.com/profile/zeinab-harake |title=Archive copy |access-date=2022-07-16 |archive-date=2022-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220628190103/https://www.famousss.com/profile/zeinab-harake/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |last=Baylon |first=Khryzztine Joy |title=Zeinab Harake, binalikan ang sakit na naranasan kay Skusta Clee: “Kulang na lang luhod‑luhuran ko siya para 'wag niya kami iwan” |url=https://www.pep.ph/news/local/167017/zeinab-harake-skusta-clee-a5132-20220713 |website=PEP.ph |publisher=Philippine Entertainment Portal |date=13 Hulyo 2022}}</ref>
Siya ay kasama nina ''Donnalyn Bartolome'', at ''Jelai Andres'' na mga tanyag na YouTuber sa [[hatirang pangmadla]].<ref>{{cite web |title=Zeinab Harake – Age, Family, Bio |url=https://www.famousbirthdays.com/people/zeinab-harake.html |website=Famous Birthdays}}</ref>
==Talambuhay==
Si Zeinab ay ipinanganak noong 11, Disyembre 1998. Siya ang pangatlo sa magkakapatid na Harake kasama sina Wessam at Rana. Ang kaniyang ate na si Rana ay isa rin sa mga influencer sa [[hatirang pangmadla]].
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Mga pananda==
{{notelist}}
==Mga kawing panlabas==
* {{IMDb name|11138915}}
{{DEFAULTSORT:Harake, Zeinab}}
[[Kategorya:Ipinanganak noong 1998]]
[[Kategorya:Mga Pilipino]]
[[Kategorya:Mga Tagalog]]
[[Kategorya:Mga YouTuber sa Pilipinas]]
n0w62emym64939t5rb1xq028w0rvmbf
Mackenzie Shirilla
0
328469
2220315
2150624
2026-08-13T10:50:33Z
Ivan P. Clarin
84769
/* Sanggunian */
2220315
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox criminal
| name = Mackenzie Shirilla
| image =
| caption =
| birth_name = Mackenzie Shrilla
| birth_date = {{birth date|2004|08|02}}
| birth_place = Strongsville, [[Ohio]], [[USA]]
| death_date =
| nationality = [[Amerikano]]
| occupation = Estudyante
| family = Natalie Shirilla
| partner = Dominic Russo ({{small|2019—2022}})
| charged=sentenced to life with possibility of parole after 15 years
| conviction=Convicted
| conviction_penalty=
| conviction_status=Hinatulan ng habambuhay na pagkakulong na may posibilidad ng parol pagkatapos ng 15 taon
}}
Si '''Mackenzie Shirilla''', ay (isinilang noong Agosto 2, 2004 sa Strongsville, Ohio sa U.S.) ay isang 18 taon gulang na nahatulan ng 4 counts murder at felonious assault, dahilan para sa pagpaslang ng kanyang nobyo na si Dominic Russo at kaibigan nitong si Davion Flanagan sakay ng kanyang kotse sa Strongsville, Ohio ika Hulyo 31, 2022.<ref>https://www.nbcnews.com/news/us-news/teen-murdered-boyfriend-100-mph-crash-toxic-relationship-prosecutors-s-rcna100636</ref>
==Pagpaslang==
Siya ay suspek na nobya ni Dominic Russo, makalipas ang 3 araw sa kanyang kaarawan matapos ang kanyang pagkitil sa 2 sakay ng kanyang sasakyan ay sinadya niya umano ang pagpatay sa dalawa, ito ay nagpatakbo sa bilis na 100mph at sumalpok sa isang bahay gusali.<ref>https://globalnews.ca/news/9912181/ohio-woman-car-crash-boyfriend-murder-mackenzie-shirilla</ref>
===Paglilitis===
Siya ay hinatulan ng guilty "Verdict" ng ''Departamentong Hustisya ng Ohio'', sa kanyang pagpatay sa mga biktimang sina Dominic Russo at Davion Flanagan. Sa loob ng 15 taon pagkakakulong.<ref>https://www.news5cleveland.com/news/local-news/1pm-sentencing-for-19-year-old-woman-found-guilty-of-murder-for-2022-crash-that-killed-2</ref>
==Sanggunian==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Shirilla, Mackenzie}}
[[Kategorya:Ipinanganak noong 2004]]
[[Kategorya:Mga Amerikano]]
[[Kategorya:2022 sa Estados Unidos]]
[[Kategorya:Mga kriminal mula sa Estados Unidos]]
r7m8iwdakietst0jxpz07kp333mefh1
Angelica Lopez
0
329624
2220247
2120610
2026-08-12T18:56:14Z
Allyriana000
119761
2220247
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox pageant titleholder|image=Angelica Lopez Grand Santacruzan 2025.jpg|name=Angelica Lopez|caption=Si Lopez noong 2025|birth_name=Angelica Danao Lopez|birth_date={{birth date and age|2000|11|22|mf=y}}|birth_place=[[Puerto Princesa]], [[Palawan]], Pilipinas|education=[[Palawan State University]] ([[Psychology]])|alma_mater=|hair_color=Itim|eye_color=Kayumanggi|height=1.73 m|title=[[Binibining Pilipinas 2023|Binibining Pilipinas International 2023]]|competitions={{Unbulleted list|[[Miss Universe Philippines 2022]]|(Top 16)|[[Binibining Pilipinas 2023]]|(Nagwagi – Binibining Pilipinas International 2023)|[[Miss International 2024]]|(TBD)}}|image_size=}}
Si '''Angelica Danao Lopez''' (ipinanganak noong 22 Nobyembre 2000) ay isang [[Mga Pilipino|Pilipinang]] modelo at ''beauty pageant titleholder'' na kinoronahang [[Binibining Pilipinas 2023|Binibining Pilipinas-International 2023]]. Kakatawanin niya ang Pilipinas sa [[Miss International 2024]], na gaganapin sa Hapon sa 12 Nobyembre 2024.<ref>{{Cite web |last=Requintina |first=Robert |date=28 Mayo 2023 |title=Angelica Lopez, Anna Valencia Lakrini win Binibining Pilipinas 2023 |url=https://mb.com.ph/2023/5/28/angelica-lopez-anna-valencia-lakrini-win-binibining-pilipinas-2023 |access-date=30 Hunyo 2024 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Punzalan |first=Justine |date=29 Mayo 2023 |title=Angelica Lopez of Palawan is crowned Bb. Pilipinas International 2023 |url=https://philstarlife.com/news-and-views/973817-binibining-pilipinas-2023-winner-angelica-lopez? |access-date=30 Hunyo 2024 |website=Philstar Life |language=en}}</ref>
== Buhay at pag-aaral ==
Ipinanganak si Lopez noong 22 Nobyembre 2000 sa Puerto Princesa, Palawan. Siya ay nanggaling sa isang sambahayang nahihirapan sa pananalapi. Noong siya ay labing-apat na taong gulang, siya ay nagtrabaho bilang tagahugas ng pinggan at tagapagsilbi sa restawran. Nagtrabaho rin siya bilang kahera, klerk ng opisina, at modelo.<ref>{{Cite web |last=Abad |first=Ysa |date=29 Mayo 2023 |title=Who is Angelica Lopez, Binibining Pilipinas International 2023? |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/things-to-know-angelica-lopez-binibining-pilipinas-international-2023/ |access-date=1 Hulyo 2024 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Pagulong |first=Charmie Joy |date=30 Mayo 2023 |title=Bb. Pilipinas International 2023 Angelica Lopez dedicates win to late mom |url=https://www.philstar.com/entertainment/2023/05/30/2269971/bb-pilipinas-international-2023-angelica-lopez-dedicates-win-late-mom |access-date=13 Agosto 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref>
Noong Hunyo 2021, pumasok si Lopez [[Pamantasang Estatal ng Palawan|sa Palawan State University]] sa [[Puerto Princesa]], [[Palawan]] upang ituloy ang kaniyang ''bachelor's degree'' sa [[sikolohiya]].<ref>{{Cite web |last=Cabral |first=Katrina Maisie |date=29 Mayo 2023 |title=10 Things You Need to Know About Bb. Pilipinas-International 2023 Angelica Lopez |url=https://www.preview.ph/culture/binibining-pilipinas-2023-miss-international-angelica-lopez-bio-facts-a00398-20230529?ref=home_feed_1 |access-date=30 Hunyo 2024 |website=Preview |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Caliwara |first=Karen A.P. |date=29 Mayo 2023 |title=Bb. Pilipinas International 2023 Angelica Lopez proud of humble roots |url=https://www.pep.ph/peptionary/173586/angelica-lopez-a711-20230529 |access-date=30 Hunyo 2024 |website=PEP.ph |language=en}}</ref>
== Mga paligsahan ng kagandahan ==
=== Miss Universe Philippines 2022 ===
Lumahok si Lopez bilang kinatawan ng Palawan sa [[Miss Universe Philippines 2022]] na ginanap sa [[Mall of Asia Arena]] sa [[Pasay]], [[Kalakhang Maynila|Kalakhang Manila]] noong 30 Abril 2022, at nagtapos bilang isa sa Top 16.<ref>{{Cite web |last=Requintina |first=Robert |date=1 Mayo 2022 |title=Miss Universe Philippines 2022 Top 16 |url=https://mb.com.ph/2022/04/30/miss-universe-philippines-2022-top-16/ |access-date=30 Hunyo 2024 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=30 Abril 2022 |title=Celeste Cortesi crowned Miss Universe Philippines 2022 |url=https://news.abs-cbn.com/life/04/30/22/celeste-cortesi-crowned-miss-universe-philippines-2022 |access-date=30 Hunyo 2024 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> Bukod pa roon, nagtapos bilang isa sa pinalista ng Fashion and Runway Challenge si Lopez, at inuwi rin nito ang parangal na Luxxe ImmunPlus Queen Majestic.<ref name=":6">{{Cite web |last= |first= |date=24 Marso 2022 |title=Baguio's Ghenesis Latugat wins Miss Universe Philippines' Fashion and Runway challenge |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/826196/baguio-s-ghenesis-latugat-wins-miss-universe-philippines-fashion-and-runway-challenge/story/ |access-date=12 Disyembre 2023 |website=GMA News Online |language=en}}</ref>
=== Binibining Pilipinas 2023 ===
Bilang kinatawan ng [[Palawan]], kinoronahan si Lopez Binibining Pilipinas International 2023 ni [[Binibining Pilipinas 2022|Binibining Pilipinas International 2022]] Nicole Borromeo at [[Miss International 2022]] Jasmin Selberg ng Alemanya sa pagtatapos ng kompetisyon.<ref name=":14">{{Cite web |date=28 Mayo 2023 |title=Palawan’s Angelica Lopez is Binibining Pilipinas International 2023 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/palawan-angelica-lopez-binibining-pilipinas-international-2023/ |access-date=29 Mayo 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Santiago |first=Erwin |date=29 Mayo 2023 |title=Angelica Lopez, Anna Valencia Lakrini claim Binibining Pilipinas 2023 crowns |url=https://www.pep.ph/news/local/173585/binibining-pilipinas-2023-winners-a712-20230529 |access-date=29 Mayo 2023 |website=PEP.ph |language=en}}</ref> Nanalo rin siya bilang Bb. Spotlight. Kakatawanin ni Lopez ang Pilipinas sa [[Miss International 2024]].<ref name=":0">{{Cite web |last=Requintina |first=Robert |date=2023-05-28 |title=Angelica Lopez, Anna Valencia Lakrini win Binibining Pilipinas 2023 |url=https://mb.com.ph/2023/5/28/angelica-lopez-anna-valencia-lakrini-win-binibining-pilipinas-2023 |access-date=2023-05-29 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Punzalan |first=Justine |date=2023-05-29 |title=Angelica Lopez of Palawan is crowned Bb. Pilipinas International 2023 |url=https://philstarlife.com/news-and-views/973817-binibining-pilipinas-2023-winner-angelica-lopez? |access-date=2023-05-29 |website=Philstar Life}}</ref>
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
== Mga panlabas na link ==
* {{instagram|angelicalopezofficial}}
[[Kategorya:Ipinanganak noong 2000]]
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]
ggnw86erlmy3w36uuxvmgk2asjvjr9f
Apollo Broadcast Investors
0
330820
2220324
2217632
2026-08-13T11:54:31Z
~2026-44545-83
165263
Allied Broadcasting Center
2220324
wikitext
text/x-wiki
{{infobox company
| logo =
| name = Apollo Broadcast Investors, Inc.
| trade_name =
| former_name =
| type = [[:en:Private company|Pribado]]
| industry = [[Mass media|Pagsasahimpapawid]]
| foundation = 2014
| founder =
| location = [[Makati]]
| key_people = Emmanuel “Manny” V. Galang II (Presidente at CEO)
| brands = Pinoy Xtreme
| num_employees =
| parent =
| owner = Apollo Global Corporation<br>[[Cignal TV|Mediascape, Inc.]] {{small|(non-controlling stake)}}<br>(50% each)
| subsid = {{plainlist|
* GV Radios Network Corporation
* [[Allied Broadcasting Center]]
}}
| website = {{URL|http://apollobroadcast.com/v2/|apollobroadcast.com}}
}}
Ang '''Apollo Broadcast Investors, Inc.''' ay isang kumpanyang pagsasahimpapawid. Ang tanggapan nito ay matatagpuan sa Unit 1703, Cityland 10, Tower 1, HV De la Costa St., [[Makati]]. Meron din itong 2 sangay sa radyo: GV Radios Network Corporation at Allied Broadcasting Center. Nagmamay-ari din ito ng Pinoy Xtreme Channel.
== Kasaysayan ==
Itinatag ang kumpanyang ito ng pamilya Galang noong 1983 bilang GV Broadcasting System. Ang prangkisa ng broadcast ng GV ay ipinagkaloob noong 1995,<ref>[https://thecorpusjuris.com/legislative/republic-acts/ra-no-8169.php Republic Act No. 8169]</ref> at kalaunan ay binago noong 1998 na may kasamang pagtatatag ng pay TV channel.<ref>[https://thecorpusjuris.com/legislative/republic-acts/ra-no-8591.php Republic Act No. 8591]</ref>
Noong 2007, binili ng [[MediaQuest Holdings]]] ang mayoryang stake sa GV at sa may-ari nito na Satventures, kung saan naging bahagi ang mga Galang ng MediaQuest.<ref>{{Cite news |title=PLDT unit acquires 360media for mobile TV service |work=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstar.com/business/8095/pldt-unit-acquires-360media-mobile-tv-service |access-date=June 30, 2019}}</ref> Hindi nagtagal at pinalipat ng mga Galang ang kanilang pinag-arian na istasyon ng radyo sa isang bagong entity bilang Metro City Media Services.
Noong 2014, sumanib ang Metro City sa pay TV business ng Apollo Global Corporation (na may ugnayan sa Philippine Racing Club) para bumuo ng Apollo Broadcast Investors.
== Mga Himpilan ==
=== Radyo ===
Tandaan: Ang [[Cignal TV|Mediascape]] ang may hawak sa lisensya ng mga sumusunod na himpilan.<ref>{{Cite web |date=August 17, 2019 |title=NTC Broadcast Stations via FOI website |url=http://storage.googleapis.com/request-attachments/N5uaCKwbddYAquWCCHvUvOokbvECgv0lbuvAIHtjB1tcQvjGaIpfnmcLsYtwjZLFr5y7kGs1pJLeaT3bkkcmYu2JH2rmiEOR0krD/BROADCAST%20STATIONS_2019.pdf |website=foi.gov.ph}}</ref><ref>{{Cite web |date=February 1, 2020 |title=2020 NTC FM Stations via FOI website |url=http://storage.googleapis.com/request-attachments/krwjuYylHVSLLIneBnTI5jc9Tbe8fFM96hdHaRzlgo7uawnkM2AZ1usAzYkN26EeDvlaV0yL56GpT830ccMGHZyTnhk31ReKna5l/FM%20Listing.pdf |website=foi.gov.ph}}</ref>
{| class="wikitable"
|-
! Pangalan
! Callsign
! Talapihitan
! Lakas
! Lokasyon
! Tagapamahala
|-
| GVAM
| [[DWGV-AM]]
| 792 kHz
| 5 kW
| rowspan=2| [[Angeles]]
| rowspan=2 {{N/A}}
|-
| GVFM Pampanga
| [[DWGV-FM]]
| 99.1 MHz
| 5 kW
|-
| K5 News FM Olongapo
| DZIV
| 88.7 MHz
| 5 kW
| [[Olongapo]]
| 5K Broadcasting Network
|-
| GVFM Batangas
| [[DZGV]]
| 99.9 MHz
| 5 kW
| [[Lungsod ng Batangas]]
| rowspan=2 {{N/A}}
|-
| Cool FM
| [[DZLC]]
| 98.5 MHz
| 5 kW
| [[Lipa, Batangas|Lipa]]
|-
| ABN Radio
| [[DWEG]]
| 89.5 MHz
| 5 kW
| [[Santo Tomas, Batangas|Sto. Tomas]]
| ABN Broadcasting
|-
| Jungle Radio
| DWGD
| 100.7 MHz
| 5 kW
| [[Puerto Princesa]]
| rowspan=2 {{N/A}}
|-
| Radyo Jagna
| [[DYMA]]
| 100.9 MHz
| 5 kW
| [[Jagna]]
|-
|}
;Mga dating Himpilan
{| class="wikitable"
|-
! Callsign
! Talapihitan
! Lokasyon
! Kasalukuyang Estado
|-
| DZRI
| 100.1 MHz
| [[Santiago, Isabela|Santiago]]
| Lumipat sa 104.9 FM na pinag-arian ng [[Palawan Broadcasting Corporation]] noong October 2022.
|-
| DWEV
| 88.9 MHz
| [[Daet]]
| rowspan=2|Nawala sa ere noong katapusan ng 2024.
|-
| [[DWMV]]
| 89.1 MHz
| [[Legazpi, Albay|Legazpi]]
|-
| [[DWRG]]
| 105.5 MHz
| [[Naga City, Camarines Sur|Naga City]]
| Ilipiat sa [[Allied Broadcasting Center]]
|}
===Telebisyon===
*Pinoy Xtreme
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
{{Radyo sa Pilipinas}}
[[Kategorya:Mga kompanyang pagsasahimpapawid ng Pilipinas]]
1ey6fr1zqerl1dzqd96fsan75hyxy68
Allied Broadcasting Center
0
331031
2220325
2209464
2026-08-13T11:57:07Z
~2026-44545-83
165263
Zoom Radio 105.5 Naga
2220325
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox company
| name = Allied Broadcasting Center
| logo =
| type = [[:en:Subsidiary|Sangay]]
| industry = [[Mass media|Pagsasahimpapawid]]
| foundation = June 19, 1960
| founder =
| location = [[Makati]]
| key_people = Engr. Erwin V. Galang<br>{{small|(Head, Regulatory and Industry Relations)}}
| owner =
| parent = [[Apollo Broadcast Investors]]
| revenue =
| net_income =
| num_employees =
| homepage =
}}
Ang '''Allied Broadcasting Center''' ay ay isang kumpanyang pagsasahimpapawid ng [[Apollo Broadcast Investors]]. Ang punong tanggapan nito ay matatagpuan sa Unit 1703, Cityland 10, Tower 1, HV De la Costa St., [[Makati]].<ref>[https://thecorpusjuris.com/legislative/republic-acts/ra-no-3001.php Republic Act No. 3001]</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.lawphil.net/judjuris/juri1990/oct1990/gr_91500_1990.html |title=General Register No. 91500 |access-date=2024-10-27 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425131652/https://www.lawphil.net/judjuris/juri1990/oct1990/gr_91500_1990.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.kbp.org.ph/organization/kbp-members |title=KBP Members |access-date=2024-10-27 |archive-date=2020-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200805064126/https://www.kbp.org.ph/organization/kbp-members |url-status=dead }}</ref>
==Kasaysayan==
Itinatag ang Allied Broadcasting Center noong June 19, 1960. Kabilang sa mga una nitong pinag-arian na himpilan ay [[DYRM]] na nakabase sa Dumaguete.
== Mga Himpilan ==
Pinagmulan: <ref>{{Cite web |date=February 14, 2023 |title=NTC FM Stations (as of June 2022) via FOI website |url=https://storage.googleapis.com/request-attachments/xjhIVh0Pwai6us4v0UxPy42nuKvyym0X7MVYR25p6A4Yojr216srrwGDkTv6qhT7zwMd8IoKsIPTCoL31zkF0FDBGKRY0xCCTn52/FM%20STATIONS%20June%202022.pdf |website=foi.gov.ph}}</ref>
=== AM ===
{| class="wikitable"
|-
! Pangalan
! Callsign
! Talapihitan
! Lakas
! Lokasyon
! Tagapamahala
|-
| Bible Radio
| [[DZBR]]
| 531 kHz
| 10 kW
| [[Kalakhang Maynila]]<br>[[Batangas]]
| [[Cathedral of Praise]]
|-
| Life Radio Iloilo
| DYRP
| 1017 kHz
| 10 kW
| [[Lungsod ng Iloilo]]
| JPG Broadcasting Network
|-
|}
=== FM ===
{| class="wikitable"
|-
! Pangalan
! Callsign
! Talapihitan
! Lakas
! Lokasyon
! Tagapamahala
|-
| Zoom Radio
| [[DWRG]]
| 105.5 MHz
| 5 kW
| [[Naga, Camarines Sur|Naga]]
|-
| Rinconada News FM
| [[DWWV]]
| 96.7 MHz
| 5 kW
| [[Iriga]]
| rowspan=3 ''{{n/a}}''
|-
| Radyo Polangui
| [[DZEV]]
| 102.7 MHz
| 1 kW
| [[Polangui]]
|-
| Wow Smile Radio
| [[DWAW-FM|DWAW]]
| 99.9 MHz
| 5 kW
| [[Lungsod ng Sorsogon]]
| Wow Smile Media Services
|-
| Dream Radio
| [[DYAB-FM|DYAB]]
| 104.7 MHz
| 5 kW
| [[Tacloban]]
| Prime Media Services
|-
| Radyo Ubay
| DYAA
| 95.9 MHz
| 1 kW
| [[Ubay, Bohol|Bohol]]
| Ubay Municipal Government
|-
| Heart FM
| DYLR
| 101.3 MHz
| 1 kW
| [[Kabankalan]]
| rowspan=3 ''{{n/a}}''
|-
| South Radio News FM
| DYMN
| 102.9 MHz
| 5 kW
| [[Carcar]]
|-
| Radyo Crusada
| DYPW
| 88.1 MHz
| 1 kW
| [[Tanjay]]
|-
|}
=== Mga Dating Himpilan ===
{| class="wikitable"
|-
! Callsign
! Talapihitan
! Lokasyon
! Kasalukuyang Estado
|-
| DYRO
| 945 kHz
| [[Roxas, Capiz]]
| rowspan="2"|Wala sa ere.
|-
| DYRH
| 1197 kHz
| [[Bacolod]]
|-
| [[DYMK|DYXI]]
| 93.5 MHz
| [[Lungsod ng Iloilo]]
| Kasalukuyang pinag-aarian ng [[GMA Network]].
|-
| [[DYRM]]
| 1134 kHz
| [[Dumaguete]]
| rowspan="3"|Binili ng [[Radyo Pilipino Corporation]].
|-
| [[DYRB]]
| 540 kHz
| [[Cebu City]]
|-
| [[DWPR]]
| 1296 kHz
| [[Dagupan]]
|-
|}
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
[[Kategorya:Mga kompanyang pagsasahimpapawid ng Pilipinas]]
bnb8x7hucm3hvn9uzum00lspsnxsa95
2220326
2220325
2026-08-13T11:58:13Z
~2026-44545-83
165263
Ayusin
2220326
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox company
| name = Allied Broadcasting Center
| logo =
| type = [[:en:Subsidiary|Sangay]]
| industry = [[Mass media|Pagsasahimpapawid]]
| foundation = June 19, 1960
| founder =
| location = [[Makati]]
| key_people = Engr. Erwin V. Galang<br>{{small|(Head, Regulatory and Industry Relations)}}
| owner =
| parent = [[Apollo Broadcast Investors]]
| revenue =
| net_income =
| num_employees =
| homepage =
}}
Ang '''Allied Broadcasting Center''' ay ay isang kumpanyang pagsasahimpapawid ng [[Apollo Broadcast Investors]]. Ang punong tanggapan nito ay matatagpuan sa Unit 1703, Cityland 10, Tower 1, HV De la Costa St., [[Makati]].<ref>[https://thecorpusjuris.com/legislative/republic-acts/ra-no-3001.php Republic Act No. 3001]</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.lawphil.net/judjuris/juri1990/oct1990/gr_91500_1990.html |title=General Register No. 91500 |access-date=2024-10-27 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425131652/https://www.lawphil.net/judjuris/juri1990/oct1990/gr_91500_1990.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.kbp.org.ph/organization/kbp-members |title=KBP Members |access-date=2024-10-27 |archive-date=2020-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200805064126/https://www.kbp.org.ph/organization/kbp-members |url-status=dead }}</ref>
==Kasaysayan==
Itinatag ang Allied Broadcasting Center noong June 19, 1960. Kabilang sa mga una nitong pinag-arian na himpilan ay [[DYRM]] na nakabase sa Dumaguete.
== Mga Himpilan ==
Pinagmulan: <ref>{{Cite web |date=February 14, 2023 |title=NTC FM Stations (as of June 2022) via FOI website |url=https://storage.googleapis.com/request-attachments/xjhIVh0Pwai6us4v0UxPy42nuKvyym0X7MVYR25p6A4Yojr216srrwGDkTv6qhT7zwMd8IoKsIPTCoL31zkF0FDBGKRY0xCCTn52/FM%20STATIONS%20June%202022.pdf |website=foi.gov.ph}}</ref>
=== AM ===
{| class="wikitable"
|-
! Pangalan
! Callsign
! Talapihitan
! Lakas
! Lokasyon
! Tagapamahala
|-
| Bible Radio
| [[DZBR]]
| 531 kHz
| 10 kW
| [[Kalakhang Maynila]]<br>[[Batangas]]
| [[Cathedral of Praise]]
|-
| Life Radio Iloilo
| DYRP
| 1017 kHz
| 10 kW
| [[Lungsod ng Iloilo]]
| JPG Broadcasting Network
|-
|}
=== FM ===
{| class="wikitable"
|-
! Pangalan
! Callsign
! Talapihitan
! Lakas
! Lokasyon
! Tagapamahala
|-
| Zoom Radio
| [[DWRG]]
| 105.5 MHz
| 5 kW
| [[Naga, Camarines Sur|Naga]]
|-
| Rinconada News FM
| [[DWWV]]
| 96.7 MHz
| 5 kW
| [[Iriga]]
| rowspan=2''{{n/a}}''
|-
| Radyo Polangui
| [[DZEV]]
| 102.7 MHz
| 1 kW
| [[Polangui]]
|-
| Wow Smile Radio
| [[DWAW-FM|DWAW]]
| 99.9 MHz
| 5 kW
| [[Lungsod ng Sorsogon]]
| Wow Smile Media Services
|-
| Dream Radio
| [[DYAB-FM|DYAB]]
| 104.7 MHz
| 5 kW
| [[Tacloban]]
| Prime Media Services
|-
| Radyo Ubay
| DYAA
| 95.9 MHz
| 1 kW
| [[Ubay, Bohol|Bohol]]
| Ubay Municipal Government
|-
| Heart FM
| DYLR
| 101.3 MHz
| 1 kW
| [[Kabankalan]]
| rowspan=3 ''{{n/a}}''
|-
| South Radio News FM
| DYMN
| 102.9 MHz
| 5 kW
| [[Carcar]]
|-
| Radyo Crusada
| DYPW
| 88.1 MHz
| 1 kW
| [[Tanjay]]
|-
|}
=== Mga Dating Himpilan ===
{| class="wikitable"
|-
! Callsign
! Talapihitan
! Lokasyon
! Kasalukuyang Estado
|-
| DYRO
| 945 kHz
| [[Roxas, Capiz]]
| rowspan="2"|Wala sa ere.
|-
| DYRH
| 1197 kHz
| [[Bacolod]]
|-
| [[DYMK|DYXI]]
| 93.5 MHz
| [[Lungsod ng Iloilo]]
| Kasalukuyang pinag-aarian ng [[GMA Network]].
|-
| [[DYRM]]
| 1134 kHz
| [[Dumaguete]]
| rowspan="3"|Binili ng [[Radyo Pilipino Corporation]].
|-
| [[DYRB]]
| 540 kHz
| [[Cebu City]]
|-
| [[DWPR]]
| 1296 kHz
| [[Dagupan]]
|-
|}
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
[[Kategorya:Mga kompanyang pagsasahimpapawid ng Pilipinas]]
jtjv8hvpt0fl7v99n1z5ewexkg2k1i0
Alexandra Eala
0
334071
2220248
2220130
2026-08-12T18:58:38Z
Tabilay
153890
/* Propesyonal */
2220248
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox tennis biography
|name = Alexandra Eala
|image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg
|image_upright = .8
|caption = Si Eala sa [[Palaro ng Timog Silangang Asya]]
|fullname = Alexandra Maniego Eala
|country = {{PHI}}
|birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}}
|birth_place = [[Lungsod Quezon]], Pilipinas
|height = {{height|m=1.75}}
|turnedpro = Marso 2020
|plays = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'')
|coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br>Lluc Bauza (Tagasanay sa Kalakasan ng Katawan)
|careerprizemoney = [[Dolyar ng Estados Unidos|US$]]2,901,015
|singlesrecord = {{tennis record|won=229|lost=135}}
|singlestitles = 1 WTA, 2 WTA 125, 5 ITF
|highestsinglesranking = Blg. 20 (ika 4 ng Agosto, 2026)
|currentsinglesranking = Blg. 20 (ika 4 ng Agosto, 2026)
|doublesrecord = {{tennis record|won=49|lost=49}}
|doublestitles = 3 ITF
|highestdoublesranking = Blg. 88 (ika 4 ng Mayo, 2026)
|currentdoublesranking = Blg. 131 (ika 4 ng Agosto, 2026)
|updated = Agosto 4, 2026
|AustralianOpenresult = 1R (2026)
|FrenchOpenresult = 1R (2025,2026)
|Wimbledonresult = 4R (2026)
|USOpenresult = 2R (2025)
|AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026)
|FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025)
|WimbledonDoublesresult = 1R (2025, 2026)
| medaltemplates-expand = no
| medaltemplates =
{{MedalCountry |{{PHI}}}}
{{Medal|Sport|[[Palaro ng Timog Silangang Asya]]}}
{{MedalGold | 2025 sa Taylandiya | Isahan }}
{{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Koponan }}
{{MedalBronze | 2025 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }}
{{MedalBronze | 2021 sa Biyetnam | Isahan }}
{{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Magkahalong dalawahan }}
{{MedalBronze | 2021 sa Taylandiya | Koponan }}
{{Medal|Sport|[[Palarong Asyano]]}}
{{MedalBronze | 2022 sa Hangzhou | Isahan }}
{{MedalBronze|2022 sa Hangzhou|Magkahalong dalawahan}}
}}
Si '''Alexandra "Alex" Maniego Eala'''{{Efn|1=Pagbigkas sa Filipino: /ɛˈjalɐ/, binibigkas bilang eh-YA-lah}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa Lungsod ng Quezon) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng tenis. Naabot niya ang ika-20 na ranggo sa mundo ayon sa WTA noong Agosto 4, 2026, ang pinakamataas para sa isang Pilipina.<ref name=":1">{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=August 4, 2026 |title=Alex Eala turns back Pegula, makes history with DC Open title |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/8/4/tennis-mubadala-dc-open-alex-eala-jessica-pegula-final-result-0059 |access-date=August 4, 2026}}</ref>
Nagwagi siya ng junior Grand Slam (Australian Open 2020 doubles, French Open 2021 doubles, US Open 2022 singles) at ilang ITF titles.<ref name="WTA-profile2" /> Sa professional career, nakamit niya ang unang WTA 500 title sa Washington DC Open 2026 at umabot sa ikaapat na round ng Wimbledon.<ref name="WTA-profile2" />
== Maagang yugto ng buhay ==
Si Alex Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa Lungsod Quezon, kina Michael Eala, isang ehekutibo sa negosyo,<ref>{{cite web |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |website=Gulf Today |access-date=26 Marso 2026|language=en}}</ref> at Rosemarie Maniego-Eala, dating CFO ng Globe Telecom at dating pambansang manlalangoy na nagwagi ng tansong medalya sa Palaro ng Timog Silangang Asya 1985.
Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating pinuno ng Philippine Sports Commission,<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025 |work=The Philippine Star |date=Marso 28, 2025|language=en}}</ref> at Rhett Eala, isang tagadisenyo ng moda.<ref>{{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/ |work=GMA News |date=Abril 23, 2026|language=en}}</ref> Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State mula 2020 hanggang 2024.<ref>{{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839 |work=ABS-CBN News|language=en}}</ref>
Nagsimula si Eala sa tenis sa edad na apat, ipinakilala ng kanyang lolo sa ina na si Roberto Maniego, na siya ring unang tagasanay.<ref>{{Cite web |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala |website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref>
Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy sa San Juan at Colegio San Agustin sa Makati, bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |work=ABS-CBN News |date=Oktubre 22, 2022|language=en}}</ref>
== Estilo ng paglalaro ==
Si Eala ay kilala bilang isang agresibong baseliner na gumagamit ng malakas na forehand at matatag na two‑handed backhand upang kontrolin ang palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=Marso 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |access-date=Enero 24, 2026 |website=Tennis.com |language=en}}</ref> Ang kaliwang kamay na topspin niya ay nagtutulak sa bola nang malalim, at mahusay siya sa pagbabalik at sa hard court. Gayunman, nananatiling hamon ang kanyang serve na kulang sa bilis at pagkakaiba‑iba.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=Enero 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |access-date=Enero 24, 2026 |website=ESPN |language=en}}</ref>
Itinampok ng mga dating propesyonal gaya nina Greg Rusedski, Andrea Petkovic, at Martina Navratilova ang pangangailangan na palakasin at gawing mas maaasahan ang kanyang serve, kasabay ng mas matibay na kondisyon.<ref>{{Cite web |date=Marso 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=Marso 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref>
=== Mga tagapagsanay ===
Sa kanyang paglalakbay bilang propesyonal na manlalaro, nakatrabaho ni Alexandra Eala ang iba’t ibang coach mula sa Rafa Nadal Academy at iba pang eksperto. Sa mga unang taon, si Daniel Gomez ang nagturo sa kanya ng konsistensi at pisikal na kondisyon.<ref name="Coach1">{{Cite news |last=Kapoor |first=Tanisha |date=March 23, 2025 |title=Who Is Alexandra Eala’s Coach? Everything You Need To Know About the WTA Icon’s Mentor |url=https://www.essentiallysports.com/atp-wta-tennis-news-who-is-alexandra-ealas-coach-everything-you-need-to-know-about-the-wta-icons-mentor/ |access-date=March 23, 2025 |website=EssentiallySports |language=en}}</ref> Pagkatapos, naging mentor niya si Joan Bosch na kasama niya sa mga kampanya sa Miami Open 2025 at Wimbledon 2026.<ref name="Coach2">{{Cite news |last=Montejo |first=Mark Rey |date=June 28, 2025 |title=Foreign coaches behind Eala’s growth |url=https://mb.com.ph/2025/06/28/foreign-coaches-behind-ealas-growth?__cf_chl_rt_tk=h6830ZiilmZaFQWHXQnFNCaobgPE3nX8lop2B9tu.3U-1785065660-1.0.1.1-bRlXf8mV7IqAxOV.h7VS.38cbyy9ztw1l1AkgvPdO5Y |access-date=June 28, 2025 |website=Manila Bulletin |language=en }}</ref><ref name="Coach3">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=July 4, 2026 |title=Work never stops’ as Alex Eala braces for Iga Swiatek |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/7/4/-work-never-stops-as-alex-eala-braces-for-iga-swiatek-1740 |access-date=July 4, 2026}}</ref>
Bago ang 2025 season, si Sandro Viaene ang namahala sa kanyang pre‑season training at paghahanda. Noong Miami Open 2025,<ref name="Coach2" /> sumali si Toni Nadal sa kanyang koponan at nagbigay ng mahalagang gabay mula sa karanasan niya bilang coach ni Rafael Nadal.<ref name="Coach1" /><ref name="Coach2" /> Sa Wimbledon 2026, nakatrabaho rin niya si Lluc Bauzá, isang fitness coach mula sa Rafa Nadal Academy, na tumulong sa kanyang pisikal na kondisyon.<ref name="Coach32">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=July 4, 2026 |title=Work never stops’ as Alex Eala braces for Iga Swiatek |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/7/4/-work-never-stops-as-alex-eala-braces-for-iga-swiatek-1740 |access-date=July 4, 2026}}</ref>
=== Kagamitan ===
Si Eala ay gumagamit ng Babolat Pure Aero racket. Noong kabataan, ginamit niya ang bersyon ng 2016; sa US Open Juniors 2022, ang 2019 model; at mula 2023, ang Pure Aero 2023 na may mas siksik na string pattern at mas kontroladong pakiramdam.<ref name=":0">{{Cite web |last=Jonsson |first=Stefan |date=March 27, 2025 |title=Alexandra Eala's Racquet - Player Profile |url=https://www.tennisnerd.net/gear/racquets/pro-player-racquets/alexandra-ealas-racquet-player-profile/46135 |access-date=July 15, 2026 |website=Tennisnerd |language=en-US}}</ref>
Ayon sa mga pagsusuri, ang Pure Aero 2023 ay nagbibigay ng mas mahusay na kontrol at spin, mas komportableng hawak, ngunit bahagyang mas kaunting lakas kumpara sa naunang mga modelo.<ref name=":0" />
== Karera ==
=== Dyunyor ===
Bilang junior player, nakamit ni Alexandra Eala ang serye ng mahahalagang titulo sa pandaigdigang tennis. Noong 2013, naging kampeon siya sa 8-and-under division ng Little Mo International Tennis Grand Slam sa Estados Unidos.<ref>{{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |language=en-US |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis |access-date=May 31, 2026}}</ref> Dalawang taon matapos nito, nagwagi siya sa Dubrovnik Dub Bowl para sa 11-and-under sa Croatia.<ref>{{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}}</ref>
Noong 2018, gumawa siya ng kasaysayan bilang wild card champion sa Les Petits As – Le Mondial Lacoste sa Pransiya.<ref>{{Cite web |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}}</ref>
Noong 2019, napanalunan niya ang titulo sa dalawahan ng Orange Bowl kasama si Laskevich.<ref>{{Cite news |date=Disyembre 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}}</ref>
Noong 2020, nagwagi siya ng junior doubles sa Australian Open kasama si Nugroho.<ref>{{Cite news |date=January 31, 2020 |title=Alex Eala, Nugroho win Australian Open girls doubles title |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/250682-australian-open-junior-doubles-finals-game-results-alex-eala-priska-nugroho-january-31-2020/ }}</ref>
Noong 2021, muling nakamit ang titulo sa French Open doubles kasama si Selekhmeteva,<ref>{{Cite news |date=Hunyo 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}}</ref> at nagwagi rin ng isahan at dalawahan sa Trofeo Bonfiglio sa Milan.<ref>{{Cite news |last=Mina|first=Rosy|date=Hulyo 17, 2021|title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors|work=ABS CBN News|url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan|language=en}}</ref>
Pinakamalaking tagumpay niya sa junior career ay noong 2022, nang maging unang Pilipinong nagwagi ng junior singles na Grand Slam sa US Open matapos talunin si Havlíčková sa final.<ref>{{Cite web |date=Setyembre 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}}</ref>
<!--
=== Propesyonal na karera ===
[[File:Alex_Eala_2024_US_Open_2b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Alex_Eala_2024_US_Open_2b.jpg|thumb|Si Eala habang nagsasanay bilang paghahanda para sa US Open ng 2024.]]
==== 2020–2022 ====
Noong 2020, lumahok si Alexandra Eala sa limang torneo ng ITF sa isahan. Umabot siya sa ikalawang yugto ng W25 Las Palmas, W15 Castellón, at W15 Monastir, habang nagtapos sa unang yugto ng W15 Las Palmas at W15 Melilla.<ref name="WTAEALAPROF">{{cite web |title=WTA Official: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches |access-date=Oktubre 5, 2025 |publisher=Women's Tennis Association|language=en}}</ref>
Noong 2021, unang sumabak siya sa WTA Miami Open ngunit hindi nakalusot sa pagpapakuwalipika. Sa Cluj-Napoca 250, nakapasok siya sa pangunahing torneo at umabot hanggang sa pangalawang yugto. Sa dalawahan, lumahok siya sa dalawang ITF torneo: ''quarterfinal'' sa W25 Madrid at ''final'' sa W25 Platja d’Aro.<ref name="WTAEALAPROF" />
Noong 2022, lumahok siya sa WTA Miami 1000 at Madrid 1000 ngunit natalo sa unang yugto at sa pagpapakuwalipika. Sa ITF, nagwagi siya sa W25 Chiang Rai at naging ikalawang puwesto sa W60 Madrid 2. Umabot din siya sa ''semifinal'' ng W80 Poitiers, W60 Vitoria‑Gasteiz, at W25 El Espinar, at sa ''quarterfinal'' ng iba pang torneo. Sa dalawahan, nakapaglaro siya sa Miami 1000 at Madrid 1000, at sa ITF ay nagtala ng ''semifinal'' sa W25 Palma del Río at pitong ''quarterfinal'' sa iba’t ibang torneo.<ref name="WTAEALAPROF" />
==== 2023–2024 ====
Noong 2023, lumahok si Alexandra Eala sa rawnd ng pagpapakuwalipika ng Australian Open ngunit nabigo. Natalo rin siya sa unang yugto ng ilang WTA torneo gaya ng Thailand 250, Osaka 250, Guangzhou 250, at Monastir 250, ngunit nakapasok bilang ''wildcard'' sa Miami 1000 at Madrid 1000. Sa ITF, nakamit niya ang dalawang titulo (W15 Yecla at W25 Roehampton), at nagtala ng mga ''final'', ''semifinal'', at ''quarterfinal'' sa iba’t ibang torneo. Sa dalawahan, umabot siya sa apat na ''semifinal'' at apat na ''quarterfinal'' sa ITF at WTA, kabilang ang Monastir 250.<ref name="WTAEALAPROF" />
Noong 2024, hindi siya nakalusot sa nagkuwalipika ng apat na ''Grand Slam''. Ang pinakamagandang resulta niya ay ''quarterfinal'' sa Veneto 125. Sa WTA Tour, nagtala siya ng ikalawang yugto sa Miami 1000 at iba pang 125 torneo, ngunit natalo sa unang yugto ng ilang 1000, 500, at 250 na paligsahan. Sa ITF, nakamit niya ang unang malaking titulo sa W100 Vitoria-Gasteiz, bukod sa mga ''semifinal'' at ''quarterfinal'' sa iba’t ibang torneo. Sa dalawahan, nagtala siya ng ''semifinal'' sa Canberra 125, limang ''quarterfinal'' sa mas mataas na antas, at tatlong titulo (W50 Pune, W75 Croissy-Beaubourg, W100 Vitoria-Gasteiz).<ref name="WTAEALAPROF" />
==== 2025–2026 ====
Noong 2025, nakamit ni Alexandra Eala ang pinakamalaking tagumpay sa Miami 1000 kung saan umabot siya sa ''semifinal'' matapos talunin ang Blg. 2 sa mundo. Nakarating din siya sa unang pangwakas ng WTA sa Eastbourne 250 at nakakuha ng unang panalo sa ''main draw'' ng US Open. Tinamo niya ang unang propesyonal na titulo sa Guadalajara 125. May ilang ''quarterfinal'' at ''semifinal'' na resulta sa iba’t ibang torneo, ngunit nabigo rin sa mga Grand Slam at ilang WTA 1000. Sa ITF, tatlong torneo ang nilaro ngunit lahat ay nagtapos sa pangalawang yugto. Sa dalawahan, pinakamataas ang ''semifinal'' sa Guangzhou 250 at ''quarterfinal'' sa Italian 1000, bukod sa ikalawang yugto ng French Open.<ref name="WTAEALAPROF" />
Noong 2026, sinimulan niya ang ''season'' sa Auckland 250 na umabot sa ''semifinal'', ngunit natalo sa unang yugto ng Australian Open. Nagtala siya ng ''quarterfinal'' sa Philippines 125, Abu Dhabi 1000, at Dubai 1000, at umabot sa ika-apat na rawnd ng Indian Wells at Miami 1000. Sa damuhan, nakamit niya ang ikalawang WTA 125 na titulo sa Birmingham, ''semifinal'' sa Berlin 500, at ika-apat na round ng Wimbledon matapos talunin si Świątek. Sa dalawahan, nagtala siya ng ''semifinal'' sa Auckland 250 at Abu Dhabi 1000, ''quarterfinal'' sa Bad Homburg 500, at iba pang kampanya sa Grand Slam at WTA na nagtapos sa unang yugto.<ref name="WTAEALAPROF" /> Ang kanyang naging resulta sa Wimbledon ay nag-angat sa kanya sa pinakamataas na ranggo sa kanyang karera, na umabot sa ika-28 puwesto sa WTA singles rankings noong Hulyo 13, 2026.<ref name="Sengupta-2026">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=July 13, 2026 |title=Alex Eala returns home with new career-high ranking |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-ranking-july-13-2026/ |access-date=July 13, 2026 |website=Rappler |language=en-US}}</ref>
-->
=== Propesyonal ===
{| class="wikitable" style="text-align:left; width:95%;"
! Taon !! Torneo !! Antas !! Yugto/Ronda !! Kalaban !! Iskor !! Resulta
|-
| 2020 || Manacor || ITF W15 || Final || Yvonne Cavalle-Reimers || 5–7, 6–1, 6–2 || Panalo
|-
| 2020 || Chiang Rai || ITF W25 || Final || Luksika Kumkhum || 6–4, 6–2 || Panalo
|-
| 2021 || Madrid 2 || ITF W60 || Final || Marina Bassols Ribera || 4–6, 5–7 || Pangalawa
|-
| 2021 || Romania Open (Cluj-Napoca) || WTA 250 || Round of 16 || Mayar Sherif || 2–6, 2–6 || Talo
|-
| 2022 || Yecla || ITF W25 || Final || Lucía Cortez Llorca || 6–4, 6–4 || Panalo
|-
| 2022 || Roehampton || ITF W25 || Final || Arina Rodionova || 6–2, 6–3 || Panalo
|-
| 2022 || Aldershot || ITF W25 || Final || Destanee Aiava || 6–3, 4–6, 1–6 || Pangalawa
|-
| 2022 || Petange || ITF W40 || Final || Océane Dodin || 1–6, 5–7 || Pangalawa
|-
| 2022 || Vitoria-Gasteiz || ITF W60 || Semifinal || Jessika Ponchet || 4–6, 4–6 || Talo
|-
| 2023 || Yecla || ITF W25 || Final || Valentina Ryser || 6–3, 7–5 || Panalo
|-
| 2023 || Roehampton || ITF W25 || Final || Arina Rodionova || 6–2, 6–3 || Panalo
|-
| 2023 || Tokyo 2 || ITF W100 || Semifinal || Moyuka Uchijima || 0–6, 7–5, 6–10 || Talo
|-
| 2024 || Vitoria-Gasteiz || ITF W100 || Final || Victoria Jiménez Kasintseva || 6–4, 6–4 || Panalo
|-
| 2024 || Dubai || ITF W100 || Semifinal || Polina Kudermetova || 6–4, 2–6, 2–6 || Talo
|-
| 2024 || Veneto || WTA 125 || Quarterfinal || Sara Errani || 0–6, 6–7 || Talo
|-
| 2024 || Canberra International || WTA 125 || Semifinal || Storm Hunter || 1–6, 3–6 || Talo
|-
| 2025 || Miami Open || WTA 1000 || Semifinal || Jessica Pegula || 6–7(3), 7–5, 3–6 || Talo
|-
| 2025 || Guadalajara Open || WTA 125 || Final || Panna Udvardy || 1–6, 7–5, 6–3 || Panalo
|-
| 2025 || Eastbourne International || WTA 250 || Final || Maya Joint || 4–6, 6–1, 6–7(10–12) || Pangalawa
|-
| 2025 || US Open || Grand Slam || 1st Round || Clara Tauson || 6–4, 4–6, 6–3 || Panalo
|-
| 2025 || US Open || Grand Slam || 2nd Round || Cristina Bucșa || 4–6, 3–6 || Talo
|-
| 2026 || Auckland Open || WTA 250 || Semifinal || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4 || Talo
|-
| 2026 || Dubai Championships || WTA 1000 || Quarterfinal || Coco Gauff || 0–6, 2–6 || Talo
|-
| 2026 || Indian Wells || WTA 1000 || 4th Round || Linda Nosková || 2–6, 0–6 || Talo
|-
| 2026 || Miami Open || WTA 1000 || 4th Round || Karolína Muchová || 0–6, 2–6 || Talo
|-
| 2026 || Italian Open || WTA 1000 || 3rd Round || Elena Rybakina || 4–6, 3–6 || Talo
|-
| 2026 || Birmingham Open || WTA 125 || Final || Nikola Bartůňková || 5–7, 6–3, 7–5 || Panalo
|-
| 2026 || Berlin Open || WTA 500 || Semifinal || Linda Nosková || 2–6, 4–6 || Talo
|-
| 2026 || Wimbledon || Grand Slam || 4th Round || Jasmine Paolini || 4–6, 6–4, 3–6 || Talo
|-
| 2026 || Washington Open || WTA 500 || Final || Jessica Pegula || 4–6, 6–4, 6–0 || Panalo
|-
| 2026 || Canadian Open || WTA 1000 || 4th Round || Belinda Bencic || 4–6, 0–6 || Talo
|}
Si Eala ay naging propesyonal noong 2020. Nagsimula siya sa ITF Women’s Circuit sa Spain at Tunisia.<ref name="WTA-profile2">{{Cite web|title=WTA: Alexandra Eala|url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala|access-date=25 March 2026|website=Women's Tennis Association|language=en}}</ref>
Noong 2021, nakuha niya ang kanyang unang singles title sa ITF W15 Manacor. <ref>{{cite web|date=January 5, 2021|title=Eala, 15, earns praise from Nadal after winning first ITF pro title|url=https://www.itftennis.com/en/news-and-media/articles/eala-15-earns-praise-from-nadal-after-winning-first-itf-pro-title/|website=ITF tennis|access-date=January 12, 2026}}</ref>
Noong 2022, nagdagdag siya ng isa pang singles crown sa ITF W25 Chiang Rai. Umabot siya sa finals at semifinals ng W60 Madrid at Vitoria-Gasteiz.<ref name="ITFtitles">{{cite web|title=Eala ITF titles|url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/#pprofile-info-tabs|website=ITF tennis|access-date=October 5, 2025}}</ref>
Noong 2023, nanalo si Eala sa ITF W15 Yecla at ITF W25 Roehampton.<ref name="ITFtitles" /> Pumasok din siya sa qualifying draw ng Australian Open, na nagmarka ng kanyang unang pagsubok sa isang Grand Slam event.<ref name="WTA-profile2" />
Noong 2024, nakamit niya ang pinakamalaking ITF singles crown sa W100 Vitoria-Gasteiz. Nanalo rin siya ng tatlong doubles titles.<ref name="ITFtitles" /> Nagpatuloy siyang lumaban sa qualifiers sa Grand Slams.<ref name="WTA-profile2" />
==== 2025 ====
Ang kanyang pag-usbong ay naganap noong 2025 sa WTA Tour. Umabot si Eala sa semifinal ng Miami Open. Nakapasok siya sa final ng Eastbourne Open. Nakuha niya ang kanyang unang WTA125 singles title sa Guadalajara. Ginawa niya ang Grand Slam main-draw singles debut sa French Open kung saan natalo siya sa unang round, umabot sa second round sa doubles, at nakarating din sa second round ng US Open.<ref name="WTA-profile2" />
====2026====
Noong 2026, nakarating siya sa semifinals ng Auckland, quarterfinals ng Abu Dhabi at Dubai, at ikaapat na round ng Indian Wells at Miami. Sa Wimbledon, tinalo niya si Iga Świątek bago natalo sa ikaapat na round—unang Pilipino na umabot sa yugtong iyon.
Nagwagi siya sa Washington Open (WTA 500) laban kay Pegula, naging kauna-unahang Pilipino na may WTA title, at umakyat sa No. 20 sa pandaigdigang ranggo.<ref name="WTA-profile2" /> Sa Canadian Open, umabot siya sa ikaapat na round ng singles kung saan natalo kay Bencic, at na-eliminate sa unang round ng doubles kasama si Williams.<ref>{{cite news |title=Eala's Toronto run ends in Round of 16 as Bencic snaps seven-match win streak |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/49572152/alex-eala-toronto-run-ends-round-16-belinda-bencic-snaps-seven-match-win-streak |access-date=August 10, 2026 |website=ESPN.ph |date=August 10, 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Wildcard Eala-Venus duo seen off in Canadian Open doubles |url=https://www.spin.ph/tennis/wildcard-eala-venus-duo-seen-off-in-canadian-open-doubles-a6035-20260807 |access-date=August 7, 2026 |website=Spin.ph |date=August 7, 2026}}</ref>
== Ibang larangan ==
=== Pambansang koponan ===
[[File:Alex Eala (cropped).jpg|thumb|upright=.7|Si Eala na may dalang bronze medals mula sa 2021 SEA Games]]
Si Eala ay kumatawan sa Pilipinas sa iba’t ibang torneo. Sa 2021 SEA Games,{{Efn|Naantala hanggang 2022 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}} nakakuha siya ng tatlong bronze medals sa women's singles, team, at mixed doubles.<ref>{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |work=[[GMA News]]}}</ref> Sa 2022 Asian Games, muli siyang nagwagi ng bronze sa women's singles at mixed doubles.<ref>{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |work=[[Rappler]]}}</ref>{{Efn|Naantala hanggang 2023 dahil sa [[COVID-19 pandemic]].}}
Noong 2024, pinangunahan niya ang Team Philippines sa 5–0 sweep sa Billie Jean King Cup Asia/Oceania Group III, kung saan nanatiling undefeated at na-promote sa Group II.<ref>{{Cite news |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |website=[[One Sports]]}}</ref> Hindi siya nakasama sa pambansang koponan noong 2025 at 2026. Ang roster noong 2024 ay binubuo nina Eala, Marian Capadocia, Khim Iglupas, at Shaira Rivera, habang noong sumunod na dalawang taon ay sina Stefi Aludo, Tennielle Madis, Alexa Milliam, at Rivera.<ref>{{Cite news |date=June 10, 2025 |title=Team Philippines eyes promotion in Billie Jean King Cup |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/6/10/team-philippines-eyes-promotion-in-billie-jean-king-cup-1631 |work=ABS-CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=June 22, 2026 |title=Philippine BJK Cup team returns home after historic Group I promotion |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/22/philippine-bjk-cup-team-returns-home-after-historic-group-i-promotion-2041 |work=ABS-CBN News}}</ref>
Sa 2025 SEA Games sa Thailand, nakamit niya ang gintong medalya sa women's singles, at dalawang bronze sa mixed doubles at women's team events.<ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |website=[[The Philippine Inquirer]]}}</ref>{{Efn|Nakakuha siya ng team medal kahit hindi nakalaro, kasama sina Shaira Rivera, Alexa Milliam, Tennielle Madis, at Stefi Aludo.}}
=== Mga isponsorsip ===
Nagsimula si Eala sa endorsements sa edad na walo bilang ambassador ng Globe Telecom.<ref>{{Cite web |date=July 21, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life, Wins, & What Keeps Her Going |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet |access-date=January 12, 2026 |website=Globe |archive-url=https://web.archive.org/web/20250810101245/https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet |archive-date=August 10, 2025 |url-status=live}}</ref> Suportado siya ng Babolat mula sa kanyang junior career,<ref>{{cite web |last=Canniza |first=Annika |title=3 Essentials that Alex Eala Always Brings to the Court |url=https://thegame-onemega.com/fitness/equipment/3-essentials-that-alex-eala-always-brings-to-the-court/ |date=January 24, 2025 |website=The Game |publisher=One Mega |access-date=April 23, 2025 |archive-date=November 2, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241102185049/https://thegame-onemega.com/fitness/equipment/3-essentials-that-alex-eala-always-brings-to-the-court/ |url-status=live}}</ref> at pumirma sa Nike noong 2019.<ref>{{cite web |last=Caniza |first=Annika |date=March 6, 2023 |title=Look: Nike Customizes Alex Eala Kicks to Commemorate US Open Victory |url=https://thegame-onemega.com/lifestyle/look-nike-customizes-alex-eala-kicks-to-commemorate-us-open-victory/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241213094932/https://thegame-onemega.com/lifestyle/look-nike-customizes-alex-eala-kicks-to-commemorate-us-open-victory/ |archive-date=December 13, 2024 |access-date=April 23, 2025 |website=The Game |publisher=One Mega}}</ref> Noong 2022, siya ay naging endorser ng Bank of the Philippine Islands.<ref>{{cite news |title=Champ's choice: Alex Eala signs up as BPI's newest endorser |url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/ |date=January 25, 2023 |access-date=July 2, 2025 |website=Bilyonaryo |archive-date=February 1, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201031436/https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/ |url-status=live}}</ref> Lumabas din siya sa Vogue Philippines (2022) at Tatler Philippines (2025).<ref>{{cite magazine |last=Sampayan |first=Jacs |title=In Her Court: Tennis Star Alex Eala Looks To The Future |url=https://vogue.ph/november-2022/in-her-court-tennis-star-alex-eala-looks-to-the-future/ |date=October 29, 2022 |access-date=April 23, 2025 |magazine=Vogue Philippines |archive-date=March 15, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315200339/https://vogue.ph/november-2022/in-her-court-tennis-star-alex-eala-looks-to-the-future/ |url-status=live}}</ref>
Noong Hulyo 2025, binigyan siya ng Nike ng sampaguita-inspired hair tie sa Wimbledon debut,<ref>{{cite web |last1=Morales |first1=Luisa |title=Alex Eala gifted nod to Filipino roots with sampaguita hair tie ahead of Wimbledon debut |url=https://www.onesports.ph/more-sports/article/33451/sports-brand-gives-nod-to-alex-eala-s-filipino-roots-with-hair-tie-ahead-of-wimbledon-debut |website=One Sports |publisher=One Sports |date=July 1, 2025 |access-date=July 1, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250717221418/https://www.onesports.ph/more-sports/article/33451/sports-brand-gives-nod-to-alex-eala-s-filipino-roots-with-hair-tie-ahead-of-wimbledon-debut |archive-date=July 17, 2025 |url-status=live}}</ref> at naging ambassador ng Locally juice.<ref>{{cite news |title=Alex Eala and Locally: Champions for the Filipino Youth |url=https://www.manilatimes.net/2025/07/25/tmt-newswire/alex-eala-and-locally-champions-for-the-filipino-youth/2155545 |newspaper=The Manila Times |date=July 25, 2025 |access-date=July 31, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315090310/https://www.manilatimes.net/2025/07/25/tmt-newswire/alex-eala-and-locally-champions-for-the-filipino-youth/2155545 |archive-date=March 15, 2026 |url-access=subscription |url-status=live }}</ref> Noong Agosto, naglabas ang Nike ng limitadong edisyon na shirt na dinisenyo ni Georgina Camus.<ref>{{Cite magazine |last=Burrack |first=Emily |title=Introducing Alex Eala |url=https://www.townandcountrymag.com/leisure/sporting/a65531205/alex-eala-interview-us-open-2025/ |magazine=Town & Country |date=August 18, 2025 |access-date=August 27, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315080311/https://www.townandcountrymag.com/leisure/sporting/a65531205/alex-eala-interview-us-open-2025/ |url-status=live |archive-date=March 15, 2026}}</ref> Noong Pebrero 2026, siya ay naging ambassador ng Milo Philippines,<ref>{{Cite web |last=Manahan |first=Millie |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html |access-date=February 24, 2026 |website=Manila Standard |archive-date=February 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225074346/https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html |url-status=live}}</ref> at noong Agosto ay naging mukha ng Marriott Bonvoy Asia Pacific campaign “Tennis The World.”<ref>{{Cite magazine |title=Alex Eala Signs Up With Marriott Bonvoy |url=https://worldtennismagazine.com/alex-eala-signs-up-with-marriott-bonvoy/ |access-date=August 10, 2026 |magazine=World Tennis Magazine |archive-date=August 10, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810182718/https://worldtennismagazine.com/alex-eala-signs-up-with-marriott-bonvoy/ |url-status=live}}</ref>
=== Pansariling buhay ===
Mahilig si Eala sa kaldereta bilang paboritong pagkain, at mas gusto niya ang matcha kaysa kape.<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=Pebrero 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=Pebrero 23, 2026 |website=One Sports |language=en}}</ref> Marunong siyang magsalita ng Ingles, Kastila, at Tagalog, at paborito niyang torneo ang Wimbledon.<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=Hulyo 3, 2025 |title='Living my dream': Alex Eala revels in historic Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=Hulyo 3, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}</ref>
Itinuturing niya si Maria Sharapova at Rafael Nadal bilang impluwensiya.<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=Hulyo 19, 2025 |title=Sharapova's influence drives Alex Eala’s aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=Pebrero 23, 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=Nobyembre 20, 2025 |title=Alex Eala hits the court with Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=Pebrero 23, 2026 |website=Inquirer |language=en}}</ref>
Ang kanyang tagumpay sa Miami Open noong 2025 ay nagpatibay sa kanyang reputasyon bilang isa sa mga kilalang atleta ng Pilipinas, at nakatulong sa pagpapalaganap ng kasikatan ng tenis sa bansa.<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times |language=en}}</ref>
=== Mga parangal ===
[[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]]
[[File:2026-07-13 – President Marcos hails Alex Eala as PH tennis champion, vows full government support.jpg|thumb|Si [[Bongbong Marcos]] ay pinarangalan si Eala ng isang Presidential Citation noong Hulyo 2026.]]
Nakatanggap si Alexandra Eala ng maraming parangal sa loob at labas ng bansa. Walong ulit siyang pinarangalan ng Philippine Sportswriters Association mula 2019 hanggang 2026 dahil sa kanyang natatanging tagumpay sa tenis.<ref>Dioquino, Delfin. "Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise." Rappler. Pebrero 17, 2026.</ref>
Noong 2021, isinama siya ng Tatler Asia sa listahan ng Pinakamakapangyarihan sa Asya.<ref>"Tatler Asia's Most Influential: Philippines." Tatler Asia. 2021.</ref> Noong 2025, ginawaran siya ng Embahada ng Pilipinas sa Madrid ng Gantimpalang Tanglaw bilang pagkilala sa kanyang ambag sa ugnayan ng Pilipinas at Espanya.<ref>Castillejo, Dyan. "Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain." ABS-CBN. Abril 28, 2025.</ref> Noong 2026, kinilala siya ng Forbes Asia sa listahang "30 Under 30 Asia" para sa Libangan at Palakasan dahil sa kanyang papel sa pag-angat ng Pilipinas sa pandaigdigang tenis.<ref>Watson, Rana Wehbe. "30 Under 30 Asia’s Next Icons." Forbes Asia. Mayo 27, 2026.</ref> Tumanggap siya ng Presidential Citation sa Malacañang Palace sa Maynila noong Hulyo 13, 2026, bilang pagkilala sa kanyang tagumpay sa Wimbledon.<ref>{{Cite news |last=Manahan |first=Jervis |date=Hulyo 13, 2026 |title=Ipinagkaloob ni Pangulong Marcos ang presidential citation sa Filipina tennis star na si Alex Eala |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/7/13/marcos-confers-presidential-citation-to-filipina-tennis-star-alex-eala-1942 |access-date=Hulyo 13, 2026}}</ref>
== Mga tala ==
==== Estadistika ng karera ====
Ito ang [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|estadistika ng karera]] ni Alex Eala<ref>{{Citation |title=Alexandra Eala career statistics |date=August 8, 2026 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Alexandra_Eala_career_statistics&oldid=1368335809 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2026-08-08}}</ref>
==== Mga torneyong sinalihan ni Eala ====
Ito ang mga torneo na sinalihan ni Eala.<ref>{{Cite web |last=Teodoro Robert |first=Abilay |date=June 15, 2026 |title=Alex Eala Tournaments |url=https://tv-philippines.fandom.com/wiki/AlexEalaMatches |access-date=June 15, 2026 |website=TV Philippines Wiki |language=en}}</ref>
==Mga pananda==
{{noteslist}}
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Mga panlabas na link==
* [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal ni Alex Eala sa Instagram]
* [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala]
* [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala]
* [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract]
* [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alex Eala sa Fandom (sa wikang ingles)]
* [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/AlexEalaMatches Mga listahan ng torneo ni Alex Eala sa Fandom (sa wikang ingles)]
* [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|Mga Estadistika ng Karera ni Alex Eala (sa Wikipedia Ingles)]]
{{DEFAULTSORT:Eala, Alexandra}}
[[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]]
1y35ad23wozlw4avl604089j3rebce0
Miss Universe Thailand 2025
0
335564
2220250
2174176
2026-08-12T19:26:39Z
Allyriana000
119761
2220250
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox beauty pageant|name=Miss Universe Thailand 2025|image=Praveenar Singh First Walk.png|image size=|caption=Praveenar Singh|date=23 Agosto 2025|venue=MGI Hall, [[Bangkok]], Taylandiya|broadcaster={{Hlist|[[YouTube]]}}|entrants=77|placements=18|debuts={{Hlist|Amnat Charoen|Chiang Rai|Kalasin|Kamphaeng Phet|Mukdahan|Narathiwat|Nong Bua Lamphu|Pattani|Phrae|Saraburi|Satun|Surin|Yala}}|returns={{Hlist|Ang Thong|Chai Nat|Chaiyaphum|Chumphon|Krabi|Lampang|Nakhon Phanom|Nakhon Sawan|Phang Nga|Phayao|Phitsanulok|Ratchaburi|Roi Et|Samut Prakan|Songkhla|Sukhothai|Uthai Thani|Yasothon}}|before=[[Miss Universe Thailand 2024|2024]]|next=|presenters={{Hlist|Matthew Deane|[[Natalie Glebova]]}}|entertainment={{Hlist|Norawit Titicharoenrak|Nattawat Jirochtikul}}|winner='''[[Praveenar Singh]]'''|represented=Saraburi}}
Ang '''Miss Universe Thailand 2025''' ay ang ika-26 na edisyon ng [[Miss Universe Thailand]], na ginanap sa MGI Hall, sa [[Bangkok]], Taylandiya, noong 23 Agosto 2025. Ito ang unang edisyon ng pageant sa ilalim ng MGI PCL.<ref name="thaipost">{{Cite web |date=19 Pebrero 2025 |title='ณวัฒน์-แอน' โชว์กอดอวดสื่อ ประกาศจับมือลุยวงการขาอ่อน |trans-title='Nawat-Ann' show hug to the media, announce joining hands to enter the pageant industry |url=https://www.thaipost.net/entertainment-news/742590/ |access-date=23 Agosto 2025 |website=Thai Post |language=th |archive-date=19 Pebrero 2025 |archive-url=https://archive.today/20250219151751/https://www.thaipost.net/entertainment-news/742590/ |url-status=bot: unknown }}</ref><ref>{{Cite web |date=17 Pebrero 2025 |title=MGI acquires Miss Universe Thailand rights for 2025-2029 |url=https://www.nationthailand.com/business/trading-investment/40046383 |access-date=23 Agosto 2025 |website=The Nation |language=en-US}}</ref>
Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Miss Universe 2005]] Natalie Glebova si [[Praveenar Singh]] ng Saraburi bilang Miss Universe Thailand 2025.<ref name=":3">{{Cite news |date=23 Agosto 2025 |title=มงลง "วีนา ปวีนา ซิงห์" Miss Universe Thailand 2025 |language=th |trans-title=The crown goes to "Veena Praveenar Singh" Miss Universe Thailand 2025 |website=Thai Public Broadcasting Service |url=https://www.thaipbs.or.th/news/content/355704 |url-status=live |access-date=24 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250823151509/https://www.thaipbs.or.th/news/content/355704 |archive-date=23 Agosto 2025}}</ref> Siya ay kumatawan sa Taylandiya noong [[Miss Universe 2025]] kung saan siya ay nagtapos bilang ''first runner-up''. Nagtapos bilang first ''runner-up'' si [[Praewwanich Ruangthong]] ng [[Bangkok]], habang nagtapos bilang ''second runner-up'' si Naruemol Phimphakdee ng Phuket.
Mga kandidata mula sa pitumpu't-anim na lalawigan at ang kabisera ng Taylandiya ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan nina Matthew Deane at [[Miss Universe 2005]] Natalie Glebova ang kompetisyon. Nagtanghal sina Norawit Titicharoenrak at Nattawat Jirochtikul sa edisyong ito.
== Kasaysayan ==
=== Lokasyon at petsa ng kompetisyon ===
Noong 18 Pebrero 2025, inanunsyo ng pangulo ng Miss Universe Thailand na si Nawat Itsaragrisil na magaganap ang araw ng koronasyon sa 23 Agosto 2025 sa MGI Hall Bravo BKK, [[Bangkok]], Taylandiya.<ref name="schedule2025">{{cite web |date=19 February 2025 |title=Miss Universe Thailand ภูเก็ตรับเจ้าภาพเก็บตัว ตัดสิน 23 สิงหาคมนี้ |trans-title=Miss Universe Thailand: Phuket to host the pageant camp, finals on 23 August |url=https://www.naewna.com/entertain/862677 |access-date=23 Agosto 2025 |work=Naewna |language=th |archive-date=19 Pebrero 2025 |archive-url=https://archive.today/20250219145331/https://www.naewna.com/entertain/862677 |url-status=bot: unknown }}</ref> Ang ''national costume competiton'' at ang paunang kompetisyon ay magaganap sa 18 Agosto at 20 Agosto, ayon sa pagkakasunod, sa kaparehong lokasyon.<ref name="schedule2025" />
=== Pagpili ng mga kandidata ===
Ang mga kandidata mula sa pitumpu't-pitong lalawigan at lungsod ay napili upang lumahok sa kompetisyon. Simula sa edisyong ito, lahat ng pitumpu't-anim na lalawigan at Bangkok ay pipili ng kandidata sa pamamagitan ng mga patimpalak sa pagandahan lamang, at hindi pinahihintulutan ang mga iniluklok lamang.
Limang kandidata ang napili matapos bumitiw ang orihinal na nagwagi.
==== Mga pagpalit ====
Bumitiw si Miss Universe Chonburi 2025 Patthama Jitsawat upang pagtuunan ang kaniyang karera sa pagkanta. Siya ay pinalitan ng kaniyang ''first runner-up'' na si Neeranara Charoensuk.<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2025 |title=กองประกวดแจงเหตุ หนิง ปัทมา สละมงฯ มิสยูนิเวิร์สชลบุรี ตั้งรอง1ขึ้นทำหน้าที่แทน |trans-title=The pageant committee explains why Ning Pathama gave up the Miss Universe Chonburi crown and appointed the first runner-up to take her place |url=https://www.tnnthailand.com/entertainment/203440/ |access-date=23 Agosto 2025 |website=TNN Thailand |language=th}}</ref> Iniluklok ang ''first runner-up'' ng Miss Universe Samut Songkhram 2025 na si Wichuda Kamyos bilang ang kinatawan ng lalawagi matapos tanggalan ng titulo si Unchitta Suksong ng Miss Universe Thailand.
Bumitiw sina Miss Universe Lamphun 2025 Natchayapar Srijumphon, Miss Universe Trang 2025 Monalynn Thiangtham, at Miss Universe Yasothon 2025 Chatchaya Pitakkun dahil sa mga suliranin sa kanilang kalusugan. Sila ay pinalitan ng kanilang mga ''first runner-up'' na sina Natchayapar Srijumphon, Waraphon Thosanthiya, at Chatchaya Pitakkun, ayon sa pagkakasunod.
== Mga resulta ==
=== Mga pagkakalagay ===
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;"
!Pagkakalagay
!Kandidata
|-
|'''Miss Universe Thailand 2025'''
|
* '''{{Flagicon image|Flag of Saraburi province.png}}''' '''Saraburi''' – '''[[Praveenar Singh]]<ref name=":3" />''' ‡
|-
|1st runner-up
|
* '''{{Flagicon image|Flag of Bangkok.svg}}''' Bangkok – [[Praewwanich Ruangthong]]'''<ref name=":3" />''' §
|-
|2nd runner-up
|
* '''{{Flagicon image|Flag of Phuket.svg}}''' Phuket – Naruemol Phimphakdee'''<ref name=":3" />'''
|-
|Top 5 (3rd runners-up)
|
* '''{{Flagicon image|Nakhon Si Thammarat Flag.svg}}''' Nakhon Si Thammarat – Kamonporn Thongphon'''<ref name=":3" />'''<ref name=":4">{{Cite web |date=21 Agosto 2025 |title=โค้งสุดท้าย มิสยูนิเวิร์สไทยแลนด์ 2568 เปิดโผ 5 นางงามตัวท็อป |trans-title=The final round of "Miss Universe Thailand 2025" reveals the top 5 beauty queens |url=https://www.tnnthailand.com/entertainment/208995/ |access-date=24 Agosto 2025 |website=TNN Thailand |language=th}}</ref>
* '''{{Flagicon image|Flag of Pathum Thani.svg}}''' Pathum Thani – Amandine Grasset'''<ref name=":3" /><ref name=":4" />'''
|-
|Top 10 (4th runners-up)
|
* '''{{Flagicon image|Lopburi province Flag.jpg
}}''' Lopburi – Sumita Khumaprakhon'''<ref name=":3" />'''
* '''{{Flagicon image|Flag of Nakhon Nayok.svg}}''' Nakhon Nayok – Thanyarat Raireang'''<ref name=":3" />'''
* '''{{Flagicon image|Flag of Phang Nga province.svg}}''' Phang Nga – Pitchapa Justice'''<ref name=":3" />'''
* '''{{Flagicon image|Flag of Songkhla.svg}}''' Songkhla – Arriyakhon Sukphithak'''<ref name=":3" />'''
* '''{{Flagicon image|Flag of Suphan Buri (province).gif
}}''' Suphan Buri – Angelina Skye Walker'''<ref name=":3" />'''
|-
|Top 18
|
* '''{{Flagicon image|Flag of Chiang Mai.svg}}''' Chiang Mai – Sophisa Subhem'''<ref name=":3" />'''
* '''{{Flagicon image|Flag of Khon Kaen province.png
}}''' Khon Kaen – Pornpimol Kulab'''<ref name=":3" />'''
* '''{{Flagicon image|Flag of Nakhon Pathom.svg}}''' Nakhon Pathom – Mariam Doumbouya'''<ref name=":3" />'''
* '''{{Flagicon image|Flag of Petchaburi.svg}}''' Phetchaburi – Mutita Kearngthomya'''<ref name=":3" />'''
* '''{{Flagicon image|Flag of Prachuap Khiri Khan.svg}}''' Prachuap Khiri Khan – Marisa Praditsan'''<ref name=":3" />'''
* '''{{Flagicon image|Flag of Samut Prakan Province.svg}}''' Samut Prakan – Kaewkanya Nitabut'''<ref name=":3" />'''
* '''{{Flagicon image|THA61 สมุทรสงคาม.png
}}''' Samut Songkhram – Wichuda Kamyos'''<ref name=":3" />'''
* '''{{Flagicon image|Flag of Suratthani Province.svg}}''' Surat Thani – Chutikarn Suwannakote'''<ref name=":3" />''' ∆
|}
<small>§ – Nakapasok sa Top 18 sa pamamagitan ng ''Popular Vote''</small><br><small>‡ – Nakapasok sa Top 18 sa pamamagitan ng ''Best Seller Award''</small><br><small>∆ – Nakapasok sa Top 18 sa pamamagitan ng ''Inspire U To The Universe''</small>
=== Mga espesyal na parangal ===
==== Mga pangunahing parangal ====
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;"
!Parangal
! Nagwagi
|-
|Miss Photogenic
|
* '''{{Flagicon image|Flag of Uttaradit.svg}}''' Uttaradit – Pitchayawee Yokoyama
|-
|Best in Swimsuit
|
* '''{{Flagicon image|Flag of Bangkok.svg}}''' Bangkok – Praewwanich Ruangthong
|-
|Best in Evening Gown
|
* '''{{Flagicon image|Lopburi province Flag.jpg
}}''' Lopburi – Sumita Khumaprakhon
|}
===== Best National Costume =====
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;"
!Pagkakalagay
! Nagwagi
|-
|Nagwagi
|
* '''{{Flagicon image|Flag of Chanthaburi.svg}}''' Chanthaburi – Nicharee Chingduang
|-
| Top 5
|
* '''{{Flagicon image|Flag of Bangkok.svg}}''' Bangkok – Praewwanich Ruangthong
* '''{{Flagicon image|Flag of Narathiwat.svg}}''' Narathiwat – Kwankao Kongsak
* '''{{Flagicon image|Flag of Phichit Province.svg
}}''' Phichit – Naunjira Saeyang
* '''{{Flagicon image|Flag of Phuket.svg}}''' Phuket – Naruemol Phimphakdee
|}
==== Mga parangal mula sa mga isponsor ====
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;"
!Parangal
! Nagwagi
|-
| Miss Vietjet Fly Green
|
* '''{{Flagicon image|Flag of Saraburi province.png}}''' Saraburi – Praveenar Singh<ref name=":0">{{Cite web |title=รันเวย์ไฟลุก! 77 สาวงาม MUT2025 ปล่อยของรอบพรีลิมฯ ก่อนตัดสินใครมง 23 ส.ค. นี้ |url=https://mgronline.com/entertainment/detail/9680000079536 |access-date=23 Agosto 2025 |website=Manager Online |language=th}}</ref>
|-
| The Ultimate Crowned Eyes of Radiance
|
* '''{{Flagicon image|Flag of Pattani Province.svg}}''' Pattani – Chatchanan Thaosiriphan<ref name=":0" />
|-
| Queen of Fresh & Soft
|
* '''{{Flagicon image|Flag of Saraburi province.png}}''' Saraburi – Praveenar Singh<ref name=":0" />
|-
| Friend of Line Man
|
* '''{{Flagicon image|Flag of Bangkok.svg}}''' Bangkok – Praewwanich Ruangthong<ref name=":0" />
|-
| Miss Youthful Glow ni Snail White
|
* '''{{Flagicon image|Nakhon Si Thammarat Flag.svg}}''' Nakhon Si Thammarat – Kamonporn Thongphon<ref name=":0" />
|-
| Miss Glam Kaset
|
* '''{{Flagicon image|Flag of Saraburi province.png}}''' Saraburi – Praveenar Singh<ref name=":0" />
|-
|Miss Spark of Effort
|
* '''{{Flagicon image|Flag of Sa Kaeo.svg}}''' Sa Kaeo – Aphirata Puttachai<ref name=":5">{{Cite web |date=23 Agosto 2025 |title=รายงานสด Miss Universe Thailand 2025 รอบตัดสิน |trans-title=Live report of Miss Universe Thailand 2025 final round |url=https://www.thaipbs.or.th/news/content/355702 |access-date=24 Agosto 2025 |website=Thai Public Broadcasting Service |language=th}}</ref>
|-
|Kathy Power of Universe
|
* '''{{Flagicon image|Flag of Saraburi province.png}}''' Saraburi – Praveenar Singh<ref name=":5" />
|-
|Miss Beleaf Natural
|
* '''{{Flagicon image|Flag of Pathum Thani.svg}}''' Pathum Thani – Amandine Grasset<ref name=":5" />
|-
|Best TikTok Content Creator
|
* '''{{Flagicon image|Flag of Bangkok.svg}}''' Bangkok – Praewwanich Ruangthong<ref name=":5" />
|-
|Miss Beautiful Skin Aura
|
* '''{{Flagicon image|Flag of Saraburi province.png}}''' Saraburi – Praveenar Singh<ref name=":5" />
|-
|Friend of Glass Skin
|
* '''{{Flagicon image|Flag of Saraburi province.png}}''' Saraburi – Praveenar Singh<ref name=":5" />
|}
== Mga ''pre-pageant event'' ==
=== ''Extravaganza Gala Of The Celestial'' ===
Naganap ang ''Extravaganza Gala Of The Celestial'' noong 9 Agosto 2025, kung saan rumampa ang mga kandidata sa kanilang puting mga boda at nagbigay ng kanilang mga talumpati. Pagkatapos nito, dalawampu't-dalawang kandidata ang napili upang rumampa para sa ''jewelry show'', at kalaunan ay pinili ang mga runner-up at ang nagwagi bilang ''Star'' ''of the Night''. Nagwagi si [[Praveenar Singh]] ng Saraburi bilang ''Star of the Night''.<ref name=":1">{{Cite web |last= |date=11 Agosto 2025 |title=ภูเก็ตเปิดบ้านต้อนรับ 77 MUT2025 ‘วีนา’ สวยสง่า คว้ารางวัล Star Of The Night |trans-title=Phuket welcomes 77 MUT2025 contestants, 'Vina' gracefully wins the Star Of The Night award |url=https://www.matichon.co.th/lifestyle/social-women/news_5318489 |access-date=23 Agosto 2025 |website=Matichon |language=th}}</ref>
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;"
!Pagkakalagay
!Kandidata
|-
|'''Nagwagi'''
|
* '''{{Flagicon image|Flag of Saraburi province.png}}''' '''Saraburi''' – '''[[Praveenar Singh]]<ref name=":1" />'''
|-
|Mga runner-up
|
* '''{{Flagicon image|Nakhon Si Thammarat Flag.svg}}''' Nakhon Si Thammarat – Kamonporn Thongphon<ref name=":1" />
* '''{{Flagicon image|Flag of Ratchaburi.svg}}''' Ratchaburi – Tara Ditsatha Marshall<ref name=":1" />
* '''{{Flagicon image|Flag of Songkhla.svg}}''' Songkhla – Arriyakhon Sukphithak<ref name=":1" />
* '''{{Flagicon image|Flag of Uttaradit.svg}}''' Uttaradit – Pitchayawee Yokoyama<ref name=":1" />
|-
|Top 22
|
* '''{{Flagicon image|Flag of Bangkok.svg}}''' Bangkok – [[Praewwanich Ruangthong]]<ref name=":1" />
* '''{{Flagicon image|Flag of Bueng Kan Province.png}}''' Bueng Kan – Vanisa Pongtiwan<ref name=":1" />
* '''{{Flagicon image|Flag of Chiang Mai.svg}}''' Chiang Mai – Sophisa Subhem<ref name=":1" />
* '''{{Flagicon image|Chonburi flag.svg}}''' Chonburi – Neeranara Charoensuk<ref name=":1" />
* '''{{Flagicon image|Flag of Lampang province.svg
}}''' Lampang – Kotchasorn Kulsivachaya<ref name=":1" />
* '''{{Flagicon image|Flag of Maha Sarakham Province.svg
}}''' Maha Sarakham – Sarita Shim<ref name=":1" />
* '''{{Flagicon image|Flag of Khon Kaen province.png
}}''' Khon Kaen – Pornpimol Kulab<ref name=":1" />
* '''{{Flagicon image|Flag of Nakhon Nayok.svg}}''' Nakhon Nayok – Thanyarat Raireang<ref name=":1" />
* '''{{Flagicon image|ธงประจำจังหวัดน่าน.svg}}''' Nan – Marisa Klinpongsa<ref name=":1" />
* '''{{Flagicon image|Flag of Pathum Thani.svg}}''' Pathum Thani – Amandine Grasset<ref name=":1" />
* '''{{Flagicon image|Flag of Pattani Province.svg}}''' Pattani – Chatchanan Thaosiriphan<ref name=":1" />
* '''{{Flagicon image|Flag of Petchaburi.svg}}''' Phetchaburi – Mutita Kearngthomya<ref name=":1" />
* '''{{Flagicon image|Flag of Phichit Province.svg
}}''' Phichit – Naunjira Saeyang<ref name=":1" />
* '''{{Flagicon image|Flag of Phuket.svg}}''' Phuket – Naruemol Phimphakdee<ref name=":1" />
* '''{{Flagicon image|Flag of Sakon Nakhon.svg}}''' Sakon Nakhon – Kesakaew Phumkajorn<ref name=":1" />
* '''{{Flagicon image|Flag of satun province.png
}}''' Satun – Chonticha Kaewbutdee<ref name=":1" />
* '''{{Flagicon image|Flag of Suphan Buri (province).gif
}}''' Suphan Buri – Angelina Skye Walker<ref name=":1" />
|}
=== ''Queen Of Thai Silk'' ===
Naganap ang kaganapang ''Queen of Thai Silk'' noong 12 Agosto 2025 sa Angsana Convention and Exhibiton Space kung saan nirampa ng pitumpu't-pitong kandidata ang kanilang mga boda na gawa sa ipil ng Taylandiya mula sa kani-kanilang mga lalawigan. Ang nagwagi sa kaganapang ito ay pinangaralan bilang ''Queen of Thai Silk''. Nagwagi si Kamonporn Thongphon ng Nakhon Si Thammarat bilang ''Queen of Thai Silk''.<ref name=":2">{{Cite web |date=13 Agosto 2025 |title=ออร่าจับ! “กิ๊ฟ MUTนครศรีฯ” คว้ารางวัล “Queen of Thai Silk” |trans-title=Captivating aura! "Gift MUT Nakhon Si Thammarat" wins the "Queen of Thai Silk" award. |url=https://mgronline.com/entertainment/detail/9680000076614 |access-date=23 Agosto 2025 |website=Manager Online |language=th}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 Agosto 2025 |title='กิ๊ฟ กมลพร' งดงามในชุดผ้าไทยคว้า 'Queen of Thai Silk' |trans-title=Gift Kamonporn looks stunning in Thai silk and wins the title of 'Queen of Thai Silk' |url=https://www.prachachat.net/d-life/news-1863709 |access-date=23 Agosto 2025 |website=Prachachat |language=th}}</ref>
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;"
!Pagkakalagay
!Kandidata
|-
|'''Nagwagi'''
|
* '''{{Flagicon image|Nakhon Si Thammarat Flag.svg}} Nakhon Si Thammarat''' – '''Kamonporn Thongphon<ref name=":2" />'''
|-
|1st runner-up
|
* '''{{Flagicon image|Flag of Chiang Mai.svg}}''' Chiang Mai – Sophisa Subhem<ref name=":2" />
|-
|2nd runner-up
|
* '''{{Flagicon image|Flag of Phuket.svg}}''' Phuket – Naruemol Phimphakdee<ref name=":2" />
|}
== Mga kandidata ==
Pitumpu't-pitong kandidata ang lalahok para sa titulo.<ref>{{Cite web |date=21 Agosto 2025 |title=77 สาวงาม มิสยูนิเวิร์ส ไทยแลนด์ สุดปัง! ทำรันเวย์รอบพรีลิมฯไฟลุก |trans-title=77 beautiful ladies from Miss Universe Thailand are amazing! They set the preliminary runway on fire |url=https://www.tnnthailand.com/entertainment/208897/ |access-date=23 Agosto 2025 |website=TNN Thailand |language=th}}</ref>
{| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;"
!Lalawigan/Lungsod
!Kandidata
!Edad
!Bayan
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Amnat Charoen province.svg
}}''' Amnat Charoen
|{{Sortname|Maya|Halima|nolink=1}}
|17
|Pathum Ratchawongsa
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Ang Thong Province.svg}}''' Ang Thong
|{{Sortname|Minchaya|Laythaisong|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=8 Hulyo 2025 |title="น้องดรีม" อดีตนักสัตตกรีฑาทีมชาติคว้ามงกุฎมิสยูนิเวิร์สอ่างทอง |trans-title="Nong Dream", a former national heptathlon athlete, won the Miss Universe Ang Thong crown. |url=https://www.siamsport.co.th/other-sports/sports-world/85177/ |access-date=23 Agosto 2025 |website=Siam Sport |language=en}}</ref>
|22
|Chaiyo
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Bangkok.svg}}''' [[Bangkok]]
|{{Sortname|Praewwanich|Ruangthong}}<ref>{{Cite web |date=26 May 2025 |title="แพรว แพรวณิชยฐ์" ครองมงกุฏ มิสยูนิเวิร์ส กรุงเทพมหานคร 2025 |url=https://www.komchadluek.net/entertainment/602469 |access-date=21 August 2025 |website=[[Komchadluek]] |language=th}}</ref>
|32
|Phra Nakhon
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Bueng Kan Province.png}}''' Bueng Kan
|{{Sortname|Vanisa|Pongtiwan|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=12 Hunyo 2025 |title=พลิกล็อค “ซาร่า คาซิงกินี” ไม่ถึงฝั่งฝัน!! คว้าแค่รอง 2 ด้าน “ดีน่า สระทองหน” ซิวมง mutสมุทรสาคร 2025 พร้อม “เลม่อน วานิสา” คว้าตำแหน่ง mutบึงกาฬ2025 |trans-title="Sara Casinghini" fell short of her dream, finishing second. Meanwhile, "Dina Sarathonghon" won the Miss Samut Sakhon 2025 crown, while "Lemon Wanisa" won the Miss Bueng Kan 2025 crown. |url=https://mgronline.com/entertainment/detail/9680000054973 |access-date=24 Agosto 2025 |website=Manager Online |language=th}}</ref>
|25
|Seka
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Buriram Province.jpg
}}''' Buriram
|{{Sortname|Kanokwan|Suwansri|nolink=1}}
|27
|Khaen Dong
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Chachoengsao Province.png
}}''' Chachoengsao
|{{Sortname|Piyapad|Sukwongsin|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=19 Agosto 2025 |title=“MUT ฉะเชิงเทรา” สร้างไวรัลกระหึ่ม! ชุดประจำชาติที่ได้ใจสุดๆ (คลิป) |trans-title=“MUT Chachoengsao” creates a viral sensation! National costume wins hearts (video clip) |url=https://mgronline.com/entertainment/detail/9680000079003 |access-date=24 Agosto 2025 |website=Manager Online |language=th}}</ref>
|21
|Bang Pakong
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Chai Nat province.svg}}''' Chai Nat
|{{Sortname|Supaporn|Sancharoenphong|nolink=1}}
|31
|Sankhaburi
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Chaiyaphum province.svg
}}''' Chaiyaphum
|{{Sortname|Pornpaya|Rianju|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |first= |date=9 Hunyo 2025 |title=มาอีก 2 ‘ซาร่า-ดวงเดือน เนย-สมิตา’ เตรียมสู้ศึกมิสยูนิเวิร์สไทยแลนด์ 2025 |trans-title=Two more 'Sara-Duangduean' and Noey-Smita are preparing to compete in Miss Universe Thailand 2025 |url=https://www.prachachat.net/breaking-news/news-1825029 |access-date=24 Agosto 2025 |website=Prachachat |language=th}}</ref>
|21
|Khon Sawan
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Chanthaburi.svg}}''' Chanthaburi
|{{Sortname|Nicharee|Chingduang|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=29 Hunyo 2025 |title=“เฟนิษ - ณิชารีย์ ชิงดวง”คว้ามงกุฎ 'มิสยูนิเวิร์ส จันทบุรี 2025' ด้วยความสามารถ-บุคลิกภาพที่สง่างาม |url=https://siamrath.co.th/n/632564 |access-date=23 Agosto 2025 |website=Siamrath |language=th}}</ref>
|32
|Laem Sing
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Chiang Mai.svg}}''' Chiang Mai
|{{Sortname|Sophisa|Subhem|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |date=23 Agosto 2025 |title=สรุปบรรยากาศ Miss Universe Thailand 2025 รอบตัดสิน |trans-title=Summary of the Miss Universe Thailand 2025 final round atmosphere |url=https://www.pptvhd36.com/news/%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%B4%E0%B8%87/255435 |access-date=24 Agosto 2025 |website=PPTV |language=th}}</ref>
|21
|Doi Lo
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Chiang Rai.svg}}''' Chiang Rai
|{{Sortname|Kanpitcha|Lahsao|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2025 |title=ทูพีชกระแทกตา “โอปอล กานต์พิชชา” Miss Universe Chiangrai |trans-title=Two-piece swimsuit hits the eyes of Opal Kanpitcha, Miss Universe Chiang Rai |url=https://www.daradaily.com/news/151625/read/?utm_source=Line%20Today&utm_medium=Application&utm_campaign=daradaily_pc_line_today&utm_content=pcnews_content_on_line |access-date=24 Agosto 2025 |website=Dara Daily |language=th}}</ref>
|21
|Wiang Chiang Rung
|-
|'''{{Flagicon image|Chonburi flag.svg}}''' Chonburi
|{{Sortname|Neeranara|Charoensuk|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=ทีมข่าวสยามนิวส์ |title=แฟนๆเสียดาย! มิสยูนิเวิร์สชลบุรี ประกาศ หนิง ปัทมา สละสิทธิ์แล้ว เนื่องจากไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้ |trans-title=Fans are disappointed! Miss Universe Chonburi has announced that Ning Pathama has withdrawn her rights due to being unable to perform her duties. |url=https://today.line.me/th/v3/article/gzYLeXa |access-date=21 Agosto 2025 |website=News In Thailand |language=th |via=Line Today}}</ref>
|24
|Si Racha
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Chomphon Province.svg
}}''' Chumphon
|{{Sortname|Supasita|Khamyai|nolink=1}}<ref name=":6">{{Cite web |date=23 Hunyo 2025 |title=2 สาวงาม ปาล์มน้อย-แตงกวา คว้ามงกุฎ MUTชุมพร-สระแก้ว 2025 |trans-title=Two beauties, Palm Noi and Tangkwa, won the Miss Chumphon-Sa Kaeo 2025 crown. |url=https://www.ejan.co/entertain/27ijn122cel2 |access-date=24 Agosto 2025 |website=Ejan |language=th}}</ref>
|21
|Mueang Chumphon
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Kalasin.svg}}''' Kalasin
|{{Sortname|Yanisa|Chonlaharn|nolink=1}}
|23
|Yang Talat
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Kamphaeng Phet.svg}}''' Kamphaeng Phet
|{{Sortname|Korrawan|Makma|nolink=1}}
|24
|Khanu Woralaksaburi
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Kanchanaburi province (2-1).svg}}''' Kanchanaburi
|{{Sortname|Panita|Krobbuaban|nolink=1}}
|29
|Thong Pha Phum
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Khon Kaen province.png
}}''' Khon Kaen
|{{Sortname|Pornpimol|Kulab|nolink=1}}
|26
|Ubolratana
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Krabi (blue-yellow).svg}}''' Krabi
|{{Sortname|Nutchanat|Kaeoketsang|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=24 June 2025 |title=หลงรักเธอเข้าแล้ว “แทมมี่ นุชนาฎ”มิสยูนิเวิร์สกระบี่ 2025 |url=https://today.line.me/th/v3/article/3NlnY2E |access-date=21 August 2025 |website=Line Today |language=th}}</ref>
|24
|Nuea Khlong
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Lampang province.svg
}}''' Lampang
|{{Sortname|Kotchasorn|Kulsivachaya|nolink=1}}
|24
|Mae Tha
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Lamphun.svg}}''' Lamphun
|{{Sortname|Saengon|Lungon|nolink=1}}
|20
|Thung Hua Chang
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Loei.svg}}''' Loei
|{{Sortname|Chalinee|Chakraksa|nolink=1}}
|19
|Phu Kradueng
|-
|'''{{Flagicon image|Lopburi province Flag.jpg
}}''' Lopburi
|{{Sortname|Sumita|Khumaprakhon|nolink=1}}
|19
|Tha Luang
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Mae Hong Son Province.svg}}''' Mae Hong Son
|{{Sortname|Millita Jasmine|Murray|nolink=1}}
|18
|Mueang Mae Hong Son
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Maha Sarakham Province.svg
}}''' Maha Sarakham
|{{Sortname|Sarita|Shim|nolink=1}}
|18
|Phayakkhaphum Phisai
|-
|'''{{Flagicon image|Mukdahan provincial flag.png
}}''' Mukdahan
|{{Sortname|Suneeporn|Charoenchai|nolink=1}}
|36
|Mueang Mukdahan
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Nakhon Nayok.svg}}''' Nakhon Nayok
|{{Sortname|Thanyarat|Raireang|nolink=1}}
|28
|Ban Na
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Nakhon Pathom.svg}}''' Nakhon Pathom
|{{Sortname|Mariam|Doumbouya|nolink=1}}
|24
|Kamphaeng Saen
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Nakhon Phanom Province.svg}}''' Nakhon Phanom
|{{Sortname|Warissaya|Sawangkarn|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=1 Hulyo 2025 |title='ฮานา วริศยา'คว้ามงสมศักดิ์ศรี มิสยูนิเวิร์สนครพนม 2025 |trans-title=Hana Warisaya rightfully wins the crown as Miss Universe Nakhon Phanom 2025. |url=https://www.naewna.com/entertain/895761 |access-date=13 Agosto 2026 |website=Naewna |language=th}}</ref>
|21
|That Phanom
|-
|'''{{Flagicon image|25นครราชสีมา.jpg
}}''' Nakhon Ratchasima
|{{Sortname|Chulalak|Phonruang|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=17 Hunyo 2025 |title=ทำถึงมาก! ‘MISS UNIVERSE’นครราชสีมา-หนองคาย-มุกดาหาร ปี2025 |trans-title=We're so proud of you! 'MISS UNIVERSE' Nakhon Ratchasima-Nong Khai-Mukdahan 2025 |url=https://www.naewna.com/likesara/892340 |access-date=23 Agosto 2025 |website=Naewna |language=th}}</ref>
|29
|Mueang Nakhon Ratchasima
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Nakhon Sawan province.svg
}}''' Nakhon Sawan
|{{Sortname|Sisawan|Sukiwat|nolink=1}}
|29
|Mueang Nakhon Sawan
|-
|'''{{Flagicon image|Nakhon Si Thammarat Flag.svg}}''' Nakhon Si Thammarat
|{{Sortname|Kamonporn|Thongphon|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=20 May 2025 |title=สวยสมมงฯ จักรวาลเมืองคอน "กิ๊ฟ กมลพร ทองพล" ครองตำแหน่ง มิสยูนิเวิร์ส นครศรีธรรมราช 2025 พร้อมปักธงรบ! คว้ามงฯ มิสยูเวิร์ส ไทยแลนด์ |trans-title=Beautiful and worthy of the Miss Universe crown of Nakhon Si Thammarat, "Gift Kamonporn Thongphon", holds the title of Miss Universe Nakhon Si Thammarat 2025, ready to plant the flag and fight! Grab the Miss Universe Thailand crown. |url=https://mgronline.com/entertainment/detail/9680000046863 |access-date=25 May 2025 |website=Manager Online |language=th}}</ref>
|25
|Mueang Nakhon Si Thammarat
|-
|'''{{Flagicon image|ธงประจำจังหวัดน่าน.svg}}''' Nan
|{{Sortname|Marisa|Klinpongsa|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |date=14 Hulyo 2025 |title=“ฝน มาริสา” มิสยูนิเวิร์สน่าน 2025 ชวนแอ่ว “น่าน” สัมผัสเสน่ห์เมืองเก่าที่มีชีวิต |trans-title="Fon Marisa", Miss Universe Nan 2025, invites you to visit "Nan" and experience the charm of the living old city. |url=https://www.chiangmainews.co.th/social/3709379/ |access-date=24 Agosto 2025 |website=Chiang Mai News |language=en-US}}</ref>
|32
|Wiang Sa
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Narathiwat.svg}}''' Narathiwat
|{{Sortname|Kwankao|Kongsak|nolink=1}}
|18
|Sun-gai Padi
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Nong Bua Lamphu province.svg
}}''' Nong Bua Lamphu
|{{Sortname|Natthamon|Paisithao|nolink=1}}
|26
|Suwannakhuha
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Nong Khai Province.svg}}''' Nong Khai
|{{Sortname|Pariyakorn|Cheendon|nolink=1}}
|17
|Mueang Nong Khai
|-
|'''{{Flagicon image|ธงจังหวัดนนทบุรี.svg}}''' Nonthaburi
|{{Sortname|Arpakorn|Phungmuang|nolink=1}}
|24
|Mueang Nonthaburi
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Pathum Thani.svg}}''' Pathum Thani
|{{Sortname|Amandine|Grasset|nolink=1}}
|24
|Thanyaburi
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Pattani Province.svg}}''' Pattani
|{{Sortname|Chatchanan|Thaosiriphan|nolink=1}}
|28
|Panare
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Phang Nga province.svg}}''' Phang Nga
|{{Sortname|Pitchapa|Justice|nolink=1}}
|21
|Thap Put
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Phatthalung.svg}}''' Phatthalung
|{{Sortname|Vanessa Désere|Timhede|nolink=1}}
|18
|Srinagarindra
|-
|'''{{Flagicon image|Phayao flag.svg}}''' Phayao
|{{Sortname|Rossarin|Kuatong|nolink=1}}
|37
|Chiang Muan
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Phetchabun province.svg}}''' Phetchabun
|{{Sortname|Kamolchanok|Akarasagunwong|nolink=1}}
|23
|Lom Sak
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Petchaburi.svg}}''' Phetchaburi
|{{Sortname|Mutita|Kearngthomya|nolink=1}}
|30
|Mueang Phetchaburi
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Phichit Province.svg
}}''' Phichit
|{{Sortname|Naunjira|Saeyang|nolink=1}}
|27
|Bueng Na Rang
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Phitsanulok province.png}}''' Phitsanulok
|{{Sortname|Sirin|Jaiduang|nolink=1}}
|28
|Wang Thong
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Phra Nakhon Si Ayutthaya Province.svg}}''' Phra Nakhon Si Ayutthaya
|{{Sortname|Jindawan|Toprayoon|nolink=1}}
|32
|Ayutthaya
|-
|'''{{Flagicon image|Phrae flag.svg}}''' Phrae
|{{Sortname|Chinothai|Srisuk|nolink=1}}
|19
|Mueang Phrae
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Phuket.svg}}''' Phuket
|{{Sortname|Naruemol|Phimphakdee|nolink=1}}
|23
|Mueang Phuket
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Prachin Buri Province.svg}}''' Prachinburi
|{{Sortname|Samita|Saejiw|nolink=1}}
|24
|Prachantakham
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Prachuap Khiri Khan.svg}}''' Prachuap Khiri Khan
|{{Sortname|Marisa|Praditsan|nolink=1}}
|24
|Hua Hin
|-
|'''{{Flagicon image|Provincial Flag of Ranong.svg}}''' Ranong
|{{Sortname|Sirinsopit|Pachimsawat|nolink=1}}
|33
|La-un
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Ratchaburi.svg}}''' Ratchaburi
|{{Sortname|Tara Ditsatha|Marshall|nolink=1}}
|19
|Mueang Ratchaburi
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Rayong.svg}}''' Rayong
|{{Sortname|Dooangduan|Collins|nolink=1}}
|31
|Khao Chamao
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Roi Et.svg}}''' Roi Et
|{{Sortname|Thanyathorn|Thanjirathanawat|nolink=1}}
|26
|Chaturaphak Phiman
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Sa Kaeo.svg}}''' Sa Kaeo
|{{Sortname|Aphirata|Puttachai|nolink=1}}<ref name=":6" />
|29
|Watthana Nakhon
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Sakon Nakhon.svg}}''' Sakon Nakhon
|{{Sortname|Kesakaew|Phumkajorn|nolink=1}}
|20
|Phanna Nikhom
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Samut Prakan Province.svg}}''' Samut Prakan
|{{Sortname|Kaewkanya|Nitabut|nolink=1}}
|18
|Mueang Samut Prakan
|-
|'''{{Flagicon image|ธงจังหวัดสมุทรสาคร.svg}}''' Samut Sakhon
|{{Sortname|Dena|Sathonghon|nolink=1}}
|26
|Mueang Samut Sakhon
|-
|'''{{Flagicon image|THA61 สมุทรสงคาม.png
}}''' Samut Songkhram
|{{Sortname|Wichuda|Kamyos|nolink=1}}
|27
|Mueang Samut Songkhram
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Saraburi province.png}} Saraburi'''
|'''{{Sortname|Praveenar|Singh}}'''<ref>{{Cite web |date=24 Agosto 2025 |title=8 ปีแห่งความพยายาม ‘วีนา’ เปิดใจครั้งแรกหลังคว้า MUT 2025 มงกุฎที่ไม่ได้มาด้วยโชค |trans-title=After 8 years of trying, 'Vina' opens up for the first time after winning MUT 2025, a crown that didn't come by luck. |url=https://www.matichon.co.th/lifestyle/social-women/news_5337111 |access-date=24 Agosto 2025 |website=Matichon |language=th}}</ref>
|29
|[[Chiang Mai]]
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of satun province.png
}}''' Satun
|{{Sortname|Chonticha|Kaewbutdee|nolink=1}}
|27
|Khuan Kalong
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Sing Buri.svg}}''' Sing Buri
|{{Sortname|Kanokporn|Nuttayothin|nolink=1}}
|30
|Phrom Buri
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Sisaket.svg}}''' Sisaket
|{{Sortname|Baralee|Ruamrak|nolink=1}}
|26
|Nam Kliang
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Songkhla.svg}}''' Songkhla
|{{Sortname|Arriyakhon|Sukphithak|nolink=1}}
|24
|Hat Yai
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Sukhothai Province.svg}}''' Sukhothai
|{{Sortname|Piyanuch|Yimsara|nolink=1}}
|30
|Sawankhalok
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Suphan Buri (province).gif
}}''' Suphan Buri
|{{Sortname|Angelina Skye|Walker|nolink=1}}
|22
|Song Phi Nong
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Suratthani Province.svg}}''' Surat Thani
|{{Sortname|Chutikarn|Suwannakote|nolink=1}}
|26
|Don Sak
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Surin province.svg}}''' Surin
|{{Sortname|Parichat|Siriviboonphanich|nolink=1}}
|21
|Chom Phra
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Tak province.svg}}''' Tak
|{{Sortname|Yonrada|Wadjana|nolink=1}}
|29
|Mueang Tak
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Trang.svg}}''' Trang
|{{Sortname|Waraphon|Thosanthiya|nolink=1}}
|28
|Sikao
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Trat Province.svg}}''' Trat
|{{Sortname|Worinthorn|Phuphadrae|nolink=1}}
|26
|Ko Chang
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Ubon Ratchathani Province.svg}}''' Ubon Ratchathani
|{{Sortname|Yanannaya|Srimuang|nolink=1}}
|29
|Don Mot Daeng
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of UdonThani province.svg}}''' Udon Thani
|{{Sortname|Prawwara|Sattaratpayoon|nolink=1}}
|30
|Phen
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Uthai Thani.svg}}''' Uthai Thani
|{{Sortname|Plaifah|Khaithumma|nolink=1}}
|25
|Sawang Arom
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Uttaradit.svg}}''' Uttaradit
|{{Sortname|Pitchayawee|Yokoyama|nolink=1}}
|30
|Mueang Uttaradit
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Yala province.svg}}''' Yala
|{{Sortname|Arisa|Sukkhai|nolink=1}}
|24
|Krong Pinang
|-
|'''{{Flagicon image|Flag of Yasothon province.svg}}''' Yasothon
|{{Sortname|Yawitha|Singtothong|nolink=1}}
|24
|Maha Chana Chai
|}
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
== Mga panlabas na kawing ==
* {{Official website|https://missuniverse.in.th/}}
[[Kategorya:Taylandiya]]
9lmjwof01rczumgpytd6i1joyjfusqt
Pagpatay kay Iryna Zarutska
0
335747
2220307
2177249
2026-08-13T10:28:56Z
Ivan P. Clarin
84769
2220307
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox civilian attack|location=[[East/West Boulevard station]], [[Charlotte, North Carolina]], Estados Unidos|date={{Start date|2025|8|22}}|image=|caption=kuha ng CCTV na nagpapakita ng panimula at kinahinatnan ng pagpatay|time=bago ang 10:00 n.g. [[Eastern Time Zone|EDT]] ([[UTC−04:00|UTC−4]])|target=|type=Pagsaksak|victim=Iryna Zarutska|coordinates={{Coord|35.211944|N|80.859167|W|type:event_region:US-NC|display=inline,title}}}}
Naganap ang '''pagpatay kay Iryna Zarutska''' noong 22 Agosto 2025, sa East/West Boulevard ''light rail station'' sa ''Lynx Blue Line''<ref>{{Cite news |last=Blanes |first=Simone |title=Assassinato chocante de refugiada ucraniana em trem revolta EUA |language=pt |work=Veja |url=https://veja.abril.com.br/mundo/divulgacao-de-video-de-assassinato-de-ucraniana-no-trem-revolta-eua/ |access-date=9 Setyembre 2025}}</ref> sa [[Charlotte, North Carolina|Charlotte, Hilagang Carolina]], Estados Unidos. Napatay sa pananaksak si Iryna Zarutska, isang Ukrano na tumakas sa kaniyang bansa dahil sa pagsalakay ng Rusya. Ang kaniyang salarin na si Decarlos Brown Jr. ay inaresto sa paglabas ng tren at kinasuhan ng ''first-degree murder''.
Nakakakuha ng internasyonal na saklaw ang pagpatay para sa katayuan ni Zarutska bilang isang ''refugee'' na naghahanap ng kaligtasan sa Estados Unidos, na nag-udyok ng pampublikong pahayag mula sa mayor ng Charlotte na si Vi Lyles, at nagdulot ng galit sa hatirang pangmadla ang kuha ng pagpatay, na humahantong sa mga talakayan sa patakaran tungkol sa seguridad sa pagbibiyahe, pagpapatupad ng pamasahe, at mga puwang sa hustisyang kriminal at mga sistema para sa kalusuang ng isip.<ref name="LeePierre">{{Cite web |last=Lee |first=Hank |last2=Pierre |first2=Jesse |last3=King |first3=Anna |date=5 Setyembre 2025 |title=CATS releases surveillance video of deadly light rail stabbing |url=https://www.wcnc.com/article/news/crime/deadly-cats-stabbing-surveillance-video-to-be-released/275-347a6496-4a0c-4049-a87d-72533fce7e71 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250908020326/https://www.wcnc.com/article/news/crime/deadly-cats-stabbing-surveillance-video-to-be-released/275-347a6496-4a0c-4049-a87d-72533fce7e71 |archive-date=8 Setyembre 2025 |access-date=9 Setyembre 2025 |website=WCNC-TV |location=Hilagang Carolina}}</ref><ref>{{Cite web |date=26 Agosto 2025 |title=У США вбили 23-річну українку Ірину Заруцьку: що відомо |url=https://www.bbc.com/ukrainian/articles/cn43nllr0y1o |access-date=9 Setyembre 2025 |website=BBC News Україна |language=uk}}</ref>
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
[[Kategorya:2025 sa Estados Unidos]]
[[Kategorya:Mga krimen sa Estados Unidos]]
lwbms6ahh2tidkkm6pw9qhn15p3gn05
Pagpatay kay Jayson Zoleta
0
337379
2220288
2206182
2026-08-13T09:14:21Z
Ivan P. Clarin
84769
2220288
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox civilian attack
| title = Pagpatay kay Jayson Zoleta
| location = Barangay 4, [[Lucena]], [[Quezon]], Pilipinas
| image =
| caption =
| coordinates = {{Coord|13.56| 121.37|display=inline, title}}
| date = Marso 5, 2026
| time = 10:35:44
| fatalities = 1
| victims = {{ubl|Jayson Zoleta}}
| perpetrators = {{ubl|Fattah Esmai Faisal}}
| weapons = Baril
| child = hindi
| criminal_charge = Pagpatay
| conviction_status =
| conviction = Pagpatay
|conviction_penalty =
| motive = Crime of passion {{small|(by Fattah Faisal obsesseion)}}
}}
Ang '''pagpatay kay Jayson Zoleta''' noong ika Marso 5, 2026: 10:35:44 sa lungsod ng Lucena, Quezon sa isang pamilihang tiyange ng tsinelas ay kuha mula sa CCTV ang pagpatay ni Fattah Esmai Faisal "Datu Gulf" na dating nobyo nito.
==Jayson Zoleta==
{{Infobox person
| name = {{grey|Jayson Zoleta}}
| image =
| caption =
| birth_name = Jayson Zoleta
| birth_date = {{birth date and age|2001|5|30}}
| birth_place = [[Lucena City]], [[Quezon]], [[Philippines]]
| death_date = {{Death date and age|2026|3|5|2001|5|30}}
| death_place = Barangay 4, Lucena City, Quezon
| other_names = Jason, Ison
| nationality = [[Pilipino]]
| occupation = Sales associate, Digital creator
| known_for =
| alma_mater = Quezon National Highschool
| height =
| partner = Fattah Esmai Faisal (2024–2026)
| website =
}}
Si Zoleta ay tubong Lucena, 24 taon gulang ay nagtatrabaho sa isang mall S&M sa Lucena. Mula sa Mataas na paaralan ng Quezon.<ref>https://amp/s/bandera.inquirer.net/440772/digital-creator-sa-lucena-pinaslang-dahil-sa-selos-ex-bf-ang-suspek/amp{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Ang nobyo na si Fattah Esmai Faisal o Datu Gulf ay mayroon negosyo sa kanyang kapatid sa isang tiyange sa kalye ng Enriquez kung saan nangyari ang pamamaril.<ref>https://www.pep.ph/news/local/191257/jayson-zoleta-shot-dead-in-lucena-a721-20260307</ref>
==Pagpatay==
Si Zoleta ay pumunta sa tiyange upang ibalik ang damit kay Fattah, dakong 10:35 ay kinitil nito gamit ang kinuhang baril sa papel na kahon.<ref>https://balita.mb.com.ph/2026/03/08/crime-of-passion-si-jayson-zoleta-binaril-ng-ex-jowa-habang-nakatalikod-siya</ref>
==Imbestigasyon==
Dakong passing 11 tanghali ay tumungo ang mga pulis sa nasabing tiyange kung saan nangyari ang insidente.
==Reaksyon==
Umani ng pakikiramay sa biktima mula sa iba't ibang akawnt, social media. Maging ang Mayor ng Lucena na si Mark Alcala.
==Palabas==
Itinampok tuwing lingo ng hapon sa [[Wish Ko Lang!]] ang kwento ng pagpatay kay Zoleta na itinanghal ng mga aktor na sina [[Ahron Villena]] bilang Fattah Faisal at si [[Nikko Natividad]] bilang Jayson Zoleta.
==Mga pananda==
{{notelist}}
[[Kategorya:2026 sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Namatay noong 2026]]
[[Kategorya:Mga krimen sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Pang-aabuso ng karapatang pantao sa Pilipinas]]
5vl4d1mn7lvjvx0pp8rjy7m24b3qnyx
Tagagamit:Lolbet101
2
338719
2220316
2220213
2026-08-13T10:57:44Z
Lolbet101
163542
/* 2026 */ Procyon.
2220316
wikitext
text/x-wiki
{{Userboxtop
| float = right
}}
{{Userbox
| id = [[File:Metawiki.svg|45px]]
| info = Ang tagagamit na ito ay may [[w:metawiki:User:Lolbet101|Meta-Wiki]] na account.
}}
{{Userbox
|id=[[File:Wikipedia-logo-v2-en.svg|45px]]
|info= Ang tagagamit na ito ay may [[w:en:User:Lolbet101|English Wikipedia]] na account.
}}
{{Userbox
| id = [[File:Wikipedia-logo-v2-simple.svg|45px]]
| info = Ang tagagamit na ito ay may [[w:simple:User:Lolbet101|Simple English Wikipedia]] na account.
}}
{{Userbox
| id = [[File:Billiards balls.jpg|45px]]
| info = Ang tagagamit na ito ay paminsan-minsan o bihirang naglalaro ng [[bilyar]].
}}
{{Userbox
| id = [[File:Size Comparison - Gonggong with Earth and Moon.svg|45px]]
| info = Ang tagagamit na ito ay interesado sa mga paghahambing ng laki. (size comparisons).
}}
{{Userbox
| id = [[File:Orion Nebula - Hubble 2006 mosaic 18000.jpg|45px]]
| info = Ang tagagamit na ito ay interesado sa [[astronomiya]].
}}
{{Userbox
| id = [[File:Blue computer icon.svg|45px]]
| info = Ang tagagamit na ito ay interesado sa [[Kompyuter|kompyuters]].
}}
{{Userbox
| id = [[File:Nuvola Math and Inf.svg|45px]]
| info = Ang tagagamit na ito ay mahilig matuto sa [[matematika]].
}}
{{Userbox
| id = [[File:Rubik's cube.svg|45px]]
| info = Ang tagagamit na ito ay kayang bumuo ng [[Rubik's Cube|Rubik's cube]].
}}
{{Userbox
| id = [[File:Smartphone - game-icons.svg|45px]]
| info = Ang tagagamit na ito ay naglalaro ng mga [[Larong bidyo|larong mobile]].
}}
{{Userboxbottom}}
Tl: Kumusta! Ako si Lolbet101. Nasisiyahan akong gumawa ng mga artikulo sa Wikipedia tungkol sa kalawakan at iba pang mga paksa. Gumagawa at nagpapabuti ako ng mga artikulo sa Tagalog.
En: Hello! I am Lolbet101. I enjoy creating Wikipedia articles about space and other topics. I make and improve articles in Tagalog.
== Mga artikulong ginawa ko sa Tagalog ==
(En: Articles I made in Tagalog)
=== 2026 ===
* [[6-7]]
* [[Amerikanisasyon]]
* [[Android 17]]
* [[Bagong Pangkalahatang Katalogo]]
* [[Bituing neutron]]
* [[Call of Duty: Mobile]]
* [[Centaurus A]]
* [[Grok AI]]
* [[Katalogong Messier]]
* [[Meta AI]]
* [[Milya]]
* [[NGC 1]]
* [[NGC 7840]]
* [[Omega Centauri]]
* [[Pamamaril sa paaralan sa Tacloban noong 2026]]
* [[Paskong pang-ilaw]]
* [[Perplexity AI]]
* [[Procyon]]
* [[Serye ng Pera ng Bagong Henerasyon]]
* [[Sining Kristiyano]]
* [[Sverker Johansson]]
* [[Windows 11]]
0usrmryfqwin3ut5e6nwhpat8u55bd9
Miss Universe 2026
0
338862
2220260
2219836
2026-08-13T02:39:49Z
Allyriana000
119761
Dinagdag ang mga kandidata ng Dinamarka, Ehipto, at Hordan
2220260
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox beauty pageant|date=24 Nobyembre 2026|venue=José Miguel Agrelot Coliseum, San Juan, Porto Riko|broadcaster={{Hlist|[[Roku]]|[[Telemundo]]|[[TV Azteca]]}}|debuts={{Hlist|Niher|Republika ng Konggo|San Martin|Uganda}}|returns={{Hlist|Albanya|Alemanya|Austrya|Hamayka|Hordan|Kamerun|Kenya|Lupangyelo|Maldibas Mongolya|Montenegro|Sierra Leone|Suriname|Tunisya|Usbekistan}}|before=[[Miss Universe 2025|2025]]}}
Ang '''Miss Universe 2026''' ang magiging ika-75 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na nakatakdang gaganapin sa José Miguel Agrelot Coliseum sa San Juan, Porto Riko, sa 24 Nobyembre 2026.<ref name=":1" /> Kokoronahan ni [[Fátima Bosch]] ng Mehiko ang kaniyang papalit sa pagtatapos ng kaganapan.
== Kaligiran ==
=== Lokasyon at petsa ng kompetisyon ===
[[Talaksan:Coliseum_of_Puerto_Rico_(03).jpg|thumb|José Miguel Agrelot Coliseum, ang lokasyon ng Miss Universe 2026]]
Noong 23 Setyembre 2025, inanunsyo ng [[Miss Universe|Miss Universe Organization]] na gaganapin ang edisyong ito sa Porto Riko sa ikaapat na pagkakataon, pagkatapos ng [[Miss Universe 1972|1972]], [[Miss Universe 2001|2001]], at [[Miss Universe 2002|2002.]]<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico to host 75th Miss Universe pageant next year |url=https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Cosulich |first=Bianca |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universo en Puerto Rico: lo que debes saber del aniversario 75 |trans-title=Miss Universe in Puerto Rico: What you need to know about the 75th anniversary |url=https://marieclaire.com.mx/miss-universo-2026-puerto-rico/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923204633/https://marieclaire.com.mx/miss-universo-2026-puerto-rico/ |archive-date=23 Setyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=Marie Claire |language=es}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ramos Rosado |first=Víctor |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026 se celebrará en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026 will be held in Puerto Rico |work=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-2026-se-celebrara-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250928045010/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-2026-se-celebrara-en-puerto-rico/ |archive-date=28 Setyembre 2025}}</ref> Kinumpirma ni Jennifer González-Colón, ang Gobernador ng Puerto Rico, ang pagpili at inanunsyo na sumang-ayon ang kaniyang administrasyon na maglaan ng kabuuang {{US$|9 million}} sa pampublikong pondo upang pondohan ang pangunguna nito ng kompetisyon, na pangangasiwaan ng Puerto Rico Tourism Company at Discover Puerto Rico.<ref>{{Cite web |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico To Host Miss Universe 2026 In A Celebration Of Latino Pride |url=https://belatina.com/puerto-rico-miss-universe-2026-celebration-latino-pride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307001204/https://belatina.com/puerto-rico-miss-universe-2026-celebration-latino-pride/ |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=BeLatina |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Muchacho |first=Enrique |date=21 Nobyembre 2025 |title=Economic and Tourism opportunity with Miss Universe 2026 |url=https://www.wjournalpr.com/top-stories/economic-and-tourism-opportunity-with-miss-universe-2026/article_45866058-ed3b-4e24-9a40-926a73a8ea9f.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121221746/https://www.wjournalpr.com/top-stories/economic-and-tourism-opportunity-with-miss-universe-2026/article_45866058-ed3b-4e24-9a40-926a73a8ea9f.html |archive-date=21 Nobyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=WJournal |language=en}}</ref> Itinalaga ng mga tagapag-ayos ang José Miguel Agrelot Coliseum sa San Juan, Porto Riko, bilang ang lokasyon ng kompetisyon, na nakatakdang gaganapin sa Nobyembre 2026.<ref>{{cite news |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026 se llevará a cabo en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026 will be held in Puerto Rico |website=Metro Puerto Rico |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2025/09/23/miss-universe-2026-se-llevara-a-cabo-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923202932/https://www.metro.pr/entretenimiento/2025/09/23/miss-universe-2026-se-llevara-a-cabo-en-puerto-rico/ |archive-date=23 Setyembre 2025}}</ref><ref>{{cite web |last=Valdez |first=Cynthia |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026: Puerto Rico será la sede de la 75a edición del certamen en su aniversario de diamante |trans-title=Miss Universe 2026: Puerto Rico will host the 75th edition of the pageant on its diamond anniversary |url=https://www.hola.com/us-es/celebrities/20250923857526/miss-universe-2026-sede-puerto-rico-75-edicion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923201347/https://www.hola.com/us-es/celebrities/20250923857526/miss-universe-2026-sede-puerto-rico-75-edicion/ |archive-date=23 Setyembre 2025 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=¡Hola! |language=es}}</ref><ref>{{cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico to host 75th Miss Universe pageant next year |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260517042411/https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |archive-date=17 Mayo 2026}}</ref>
Noong 18 Disyembre, ipinatigil ni Willianette Robles Cancel, ang direktor ehekutibo ng Puerto Rico Tourism Company, ang mga pagbabayad nito sa Miss Universe at nanawagan ng isang pagpupulong sa pagitan ng kanilang mga delegasyon upang talakayin ang "ilang nakabinbing isyu at mga bagong kinakailangan para sa pagdaraos ng kompetisyon".<ref>{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |date=12 Disyembre 2025 |title=Puerto Rico gov't halts funds disbursement for Miss Universe 2026 — report |url=https://www.philstar.com/lifestyle/business-life/2025/12/12/2493745/puerto-rico-govt-halts-funds-disbursement-miss-universe-2026-report |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260420032723/https://www.philstar.com/lifestyle/business-life/2025/12/12/2493745/puerto-rico-govt-halts-funds-disbursement-miss-universe-2026-report |archive-date=20 Abril 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[The Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |date=10 Disyembre 2025 |title=Gobierno detiene desembolso de fondos a Miss Universe |trans-title=Government halts disbursement of funds to Miss Universe |url=https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-detiene-desembolso-de-fondos-a-miss-universe/article_2d2e76f4-3377-4691-8632-0792e4198d62.html |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Nangyari ang suspensyon matapos humarap sa ilang mga isyu ang kompetisyon, kabilang ang [[Miss Universe 2025|mga iregularidad sa resulta]] ng nakaraang edisyon at ang paglulunsad ng pamahalaan ng Mehiko ng imbestigasyon sa pangulo ng Miss Universe na si Raúl Rocha sa mga kaso ng droga, gasolina, at pagpupuslit ng armas.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |last=Sanchez |first=Fabiola |date=5 Disyembre 2025 |title=Mexico freezes Miss Universe co-owner's bank accounts during organized crime investigation |url=https://apnews.com/article/mexico-miss-universe-organized-crime-probe-68da9ec3acfb656446b901df2306f152 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251228131125/https://apnews.com/article/mexico-miss-universe-organized-crime-probe-68da9ec3acfb656446b901df2306f152 |archive-date=28 Disyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=AP News |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=25 Abril 2026 |title=Puerto Rico’s hosting of 75th Miss Universe pageant is pushing through |url=https://entertainment.inquirer.net/665476/puerto-ricos-hosting-of-75th-miss-universe-pageant-is-pushing-through |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref>
Pagsapit ng Marso 2026, napagkasunduan na ng delegasyon na ipagpatuloy ang pangunguna ng kompetisyon sa teritoryo.<ref>{{Cite web |last=Menéndez Sanabria |first=Pedro |date=4 Marso 2026 |title=En su etapa final negociación entre gobierno y Miss Universe |trans-title=In its final stage, negotiations between the government and Miss Universe |url=https://www.elvocero.com/escenario/en-su-etapa-final-negociaci-n-entre-gobierno-y-miss-universe/article_add00e58-73ce-4543-a307-86259aa6dd65.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307213532/https://www.elvocero.com/escenario/en-su-etapa-final-negociaci-n-entre-gobierno-y-miss-universe/article_add00e58-73ce-4543-a307-86259aa6dd65.html |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Kabilang sa mga kundisyong ipinataw ng pamahalaan ng Porto Riko sa kasunduan ay ang pagbawi ni Rocha sa kaniyang pakikilahok sa pangunguna ng edisyon upang "pangalagaan ang imahe ng Porto Riko". <ref>{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |last2=Aponte Inostroza |first2=Carlos |date=19 Pebrero 2026 |title=¿Qué condiciones está imponiendo el gobierno para la celebración de Miss Universe en Puerto Rico? |url=https://www.elvocero.com/escenario/qu-condiciones-est-imponiendo-el-gobierno-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-en-puerto/article_a684dbda-62d5-4b62-bf06-573453e07fd6.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307181719/https://www.elvocero.com/escenario/qu-condiciones-est-imponiendo-el-gobierno-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-en-puerto/article_a684dbda-62d5-4b62-bf06-573453e07fd6.html |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Pagsapit ng Abril 2026, natapos ng pamahalaan ng Porto Riko ang pagbayad nito sa Miss Universe.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |date=28 Abril 2026 |title=Gobierno finaliza pagos para la celebración de Miss Universe 2026 en la Isla |trans-title=Government finalizes payments for the Miss Universe 2026 pageant on the island |url=https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-finaliza-pagos-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-2026-en-la-isla/article_63dd3de8-5ff6-42c2-aa52-02a694991a2c.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260505154733/https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-finaliza-pagos-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-2026-en-la-isla/article_63dd3de8-5ff6-42c2-aa52-02a694991a2c.html |archive-date=5 Mayo 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Noong 22 Hulyo 2026, inanunsyo ng Miss Universe Organization na ang opisyal na petsa ng kompetisyon ay sa 24 Nobyembre 2026.<ref>{{Cite web |last=Santiago |first=Camille |date=23 Hulyo 2026 |title=75th Miss Universe coronation night to be held on November 24 in Puerto Rico |url=https://philstarlife.com/news-and-views/828719-miss-universe-coronation-night-nov-24?page=2 |access-date=23 Hulyo 2026 |website=Philstar Life |language=en}}</ref>
=== Pagpili ng mga kandidata ===
Mula sa mga kandidatang itinalaga noong 21 Hulyo 2026, Walong kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang mga bansa/teritoryo matapos maging isang runner-up sa kanilang kompetisyong pambansa o matapos mapili sa isang ''casting process'', at dalawang kandidata ang iniluklok matapos ang pag-urong ng orihinal na nagwagi.<ref>{{cite news|title=Maeva Toumbou Dani portera Mayotte à Miss Universe|trans-title=Maeva Toumbou Dani will represent Mayotte at Miss Universe|url=https://www.linfokwezi.fr/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe/|url-status=live|website=L'info Kwezi|language=fr|date=25 Mayo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260525080044/https://www.linfokwezi.fr/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe/|archive-date=25 Mayo 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}</ref><ref>{{cite news|title=(VIDEO) ¡Atendé lo que le pidieron a esta modelo para ser Miss Universo Paraguay!|trans-title=(VIDEO) Check out what they asked of this model to become Miss Universe Paraguay!|url=https://www.popular.com.py/2026/03/23/video-atende-lo-que-le-pidieron-a-esta-modelo-para-ser-miss-universo-paraguay/|url-status=live|website=Popular.com.py|language=es|date=23 Marso 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260324013405/https://www.popular.com.py/2026/03/23/video-atende-lo-que-le-pidieron-a-esta-modelo-para-ser-miss-universo-paraguay/|archive-date=24 Marso 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}</ref><ref>{{cite news|last=Napa|first=Renzo|date=14 Abril 2026|title=Miss Perú 2026: cuándo, dónde y cómo ver en vivo la coronación de la sucesora de Karla Bacigalupo con Fátima Bosch|trans-title=Miss Peru 2026: When, where and how to watch live the coronation of Karla Bacigalupo's successor with Fátima Bosch|url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301|url-status=live|website=Radio Programas del Perú|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260415102922/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301|archive-date=15 Abril 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}</ref>
==== Mga pagpalit ====
Pinalitan ni Weiyi Chen si Xinying Zhu bilang kinatawan ng Tsina sa edisyong ito matapos lumagpas sa limitasyon ng edad ng Miss Universe China si Zhu.<ref>{{cite news |date=3 Enero 2025 |title=安徽姑娘朱馨颖 荣膺第73姐环球小姐中国区总冠军 |language=zh-Hans |trans-title=Anhui girl Zhu Xinying won the 73rd Miss Universe China title |website=163.com |url=https://www.163.com/dy/article/JKVURC9K0514F1M4.html |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508195802/https://www.163.com/dy/article/JKVURC9K0514F1M4.html |archive-date=8 Mayo 2025}}</ref><ref name=":2">{{cite news |last=Nguyen |first=An |date=11 Abril 2025 |title=Miss Universe China Xinying Zhu stripped of title for 'inability to fulfill duties' |website=VnExpress |url=https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/miss-universe-china-xinying-zhu-stripped-of-title-for-inability-to-fulfill-duties-4872860.html |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506014757/https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/miss-universe-china-xinying-zhu-stripped-of-title-for-inability-to-fulfill-duties-4872860.html |archive-date=6 Mayo 2025}}</ref> Pinalitan ni Medina Ermekova si Anara Esengeldieva bilang kinatawan ng Kirgistan sa edisyong ito sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{cite news |last=Turdubek |first=Aigyrov |date=25 Setyembre 2025 |title=Ayana Rasul kyzy crowned Miss Kyrgyzstan 2025 |language=en |website=24.kg |url=https://24.kg/english/344917_Ayana_Rasul_kyzy_crowned_Miss_Kyrgyzstan_2025/ |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926211033/https://24.kg/english/344917_Ayana_Rasul_kyzy_crowned_Miss_Kyrgyzstan_2025/ |archive-date=26 Setyembre 2025}}</ref>
Noong 28 Mayo 2026, bumitiw ang Miss France sa Miss Universe Organization dahil sa mga kontrobersiyang pumalibot sa nakaraang edisyon.<ref>{{cite news |last=Panwar |first=Sanya |date=24 Nobyembre 2025 |title=Miss France organisation reconsidering participation in Miss Universe pageant amid all the controversies in 2025: Report |language=en |website=Hindustan Times |url=https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/miss-france-organisation-reconsidering-participation-in-miss-universe-pageant-amid-all-the-controversies-in-2025-report-101763955415487.html |url-status=live |access-date=6 Disyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251206201634/https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/miss-france-organisation-reconsidering-participation-in-miss-universe-pageant-amid-all-the-controversies-in-2025-report-101763955415487.html |archive-date=6 Disyembre 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=Evangelista |first=Jessica Ann |date=26 Nobyembre 2025 |title=France signals exit from Miss Universe; Ghana–Guyana director steps down |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/640595/france-signals-exit-from-miss-universe-ghana-guyana-director-steps-down-from-post |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260303222157/https://entertainment.inquirer.net/640595/france-signals-exit-from-miss-universe-ghana-guyana-director-steps-down-from-post |archive-date=3 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=28 Mayo 2026 |title=Miss Univers 2026 : une décision sans précédent, pourquoi le comité Miss France quitte le concours |language=fr |trans-title=Miss Universe 2026: an unprecedented decision, why the Miss France committee is leaving the competition |website=L'Internaute |url=https://www.linternaute.com/television/programme/10586214-miss-univers-2026-une-decision-sans-precedent-pourquoi-le-comite-miss-france-quitte-le-concours/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260528121931/https://www.linternaute.com/television/programme/10586214-miss-univers-2026-une-decision-sans-precedent-pourquoi-le-comite-miss-france-quitte-le-concours/ |archive-date=28 Mayo 2026}}</ref> Dahil dito, hindi magpapatuloy sa kompetisyon si Miss France 2025 Angélique Angarni-Filopon.<ref>{{cite news |last=Lanciego |first=Milla |date=18 Disyembre 2024 |title=Angélique Angarni-Filopon privée de Miss Univers et Miss Monde à cause de son âge ? Elle rectifie |language=fr |trans-title=Angélique Angarni-Filopon deprived of Miss Universe and Miss World because of her age? She corrects herself |website=[[Paris Match]] |url=https://www.parismatch.com/people/angelique-angarni-filopon-privee-de-miss-univers-et-miss-monde-cause-de-son-age-elle-rectifie-244860 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251018213339/https://www.parismatch.com/people/angelique-angarni-filopon-privee-de-miss-univers-et-miss-monde-cause-de-son-age-elle-rectifie-244860 |archive-date=18 Oktubre 2025}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson |date=29 Mayo 2026 |title=Miss Universe France enters new era under direct global leadership |url=https://tribune.net.ph/2026/05/29/miss-universe-france-enters-new-era-under-direct-global-leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260530035847/https://tribune.net.ph/2026/05/29/miss-universe-france-enters-new-era-under-direct-global-leadership |archive-date=30 Mayo 2026 |access-date=26 Hulyo 2026 |website=[[Daily Tribune]] |language=en}}</ref>
Lalahok dapat si Eunike Lioe bilang kinatawan ng Suriname sa edisyong ito.<ref>{{cite news |date=7 November 2025 |title=Tjin A Koeng: 'Nieuwe Miss Suriname gaat uitstekend om met kritiek' |language=nl |trans-title=Tjin A Koeng: 'The new Miss Suriname handles criticism very well' |website=Suriname Herald |url=https://www.srherald.com/suriname/2025/11/07/tjin-a-koeng-nieuwe-miss-suriname-gaat-uitstekend-om-met-kritiek/ |url-status=live |access-date=3 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251203104231/https://www.srherald.com/suriname/2025/11/07/tjin-a-koeng-nieuwe-miss-suriname-gaat-uitstekend-om-met-kritiek/ |archive-date=3 December 2025}}</ref> Gayunpaman, dahil sa pagbabago ng prangkisa sa bansang iyon, hindi makakalahok si Lioe sa patimpalak, at itinalaga ng bagong may-ari ng prangkisa si Maruschka Sahiboe bilang kinatawan ng Suriname.<ref>{{cite news |date=3 Agosto 2026 |title=Geen Miss Universe-deelname voor Miss Suriname 2026 Eunike Kishundat Lioe-A-Joe |language=nl |trans-title=No Miss Universe participation for Miss Suriname 2026 Eunike Kishundat Lioe-A-Joe |website=Waterkant |url=https://www.waterkant.net/suriname/2026/08/03/geen-miss-universe-deelname-voor-miss-suriname-2026-eunike-kishundat-lioe-a-joe/ |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803153440/https://www.waterkant.net/suriname/2026/08/03/geen-miss-universe-deelname-voor-miss-suriname-2026-eunike-kishundat-lioe-a-joe/ |archive-date=3 Agosto 2026}}</ref>
==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ====
Lalahok sa unang pagkakataon ang mga bansang Niher, Republika ng Konggo, San Martin, at Uganda sa edisyong ito.<ref name="MUUGA2026">{{cite news |last=Ngobi |first=Muhammad |date=14 Mayo 2026 |title=Uganda officially launches historic first-ever local Miss Universe journey |language=en |website=UG Bulletin |url=https://www.ugbulletin.co.ug/uganda-officially-launches-historic-first-ever-local-miss-universe-journey/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260515014620/https://www.ugbulletin.co.ug/uganda-officially-launches-historic-first-ever-local-miss-universe-journey/ |archive-date=15 May 2026}}</ref> Babalik sa edisyong ito ang mga bansang Hordan na huling sumali noong [[Miss Universe 1960|1960]]; Tunisya na huling sumali noong [[Miss Universe 1971|1971]]; Austrya na huling sumali noong [[Miss Universe 2017|2017]];<ref>{{cite web |title=Unsere Website wird derzeit neu gestaltet, um den Managementwechsel zu unterstützen und Ihnen schon bald ein neues Online-Erlebnis bieten zu können |trans-title=Our website is currently being redesigned to support the management change and to offer you a new online experience soon |url=https://www.missuniverse-austria.at/de/home-provisoire |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418080540/https://www.missuniverse-austria.at/de/home-provisoire |archive-date=18 Abril 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Miss Universe Austria |language=de-AT}}</ref> Sierra Leone na huling sumali noong [[Miss Universe 2019|2019]];<ref>{{cite web |title=One night. Two crowns. One purpose. |url=https://www.althyri.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529055844/https://www.althyri.com/ |archive-date=29 Mayo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Althyri |language=en}}</ref> at Albanya, Alemanya, Hamayka, Kamerun, Kenya, Lupangyelo, Maldibas, Mongolya, Montenegro, Suriname, at Usbekistan na huling sumali noong [[Miss Universe 2024|2024]].<ref>{{cite news |date=22 Mayo 2026 |title='Miss Universe Albania 2026', the event where the public will be part of the show |language=en |website=Tirana Post |url=https://tiranapost.al/english/stil-jete/miss-universe-albania-2026-eventi-ku-publiku-do-te-jete-pjese-e-show-t-i543651 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522145926/https://tiranapost.al/english/stil-jete/miss-universe-albania-2026-eventi-ku-publiku-do-te-jete-pjese-e-show-t-i543651 |archive-date=22 Mayo 2026}}</ref><ref>{{cite news |last=Beleheka |first=Mercedes |date=26 Pebrero 2026 |title=Miss Cameroun 2025 : Audrey Black Moutongo, la nouvelle reine |language=fr |trans-title=Miss Cameroon 2025: Audrey Black Moutongo, the new queen |website=Magazine Pages Jaunes |url=https://magazine.pagesjaunes.online/miss-cameroun-2025-audrey-black-moutongo-la-nouvelle-reine/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315042814/https://magazine.pagesjaunes.online/miss-cameroun-2025-audrey-black-moutongo-la-nouvelle-reine/ |archive-date=15 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Les inscriptions pour le casting 2026 sont ouvertes |trans-title=Registration for the 2026 casting call is now open |url=https://www.missuniverse-germany.de/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418083303/https://www.missuniverse-germany.de/ |archive-date=18 Abril 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Miss Universe Germany |language=fr}}</ref><ref>{{cite news |last=Pálsson |first=Magnús Jochum |date=2 Pebrero 2026 |title=Þær keppa í Ungfrú Ísland 2026 |language=is |trans-title=They are competing in Miss Iceland 2026 |website=Vísir |url=https://www.visir.is/g/20262837776d/thaer-keppa-i-ung-fru-is-land-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260203063711/https://www.visir.is/g/20262837776d/thaer-keppa-i-ung-fru-is-land-2026 |archive-date=3 Pebrero 2026}}</ref><ref name="MUJAM2026">{{cite news |last=Jackson |first=Kevin |date=4 Marso 2026 |title=New format for Miss Universe Jamaica, organisers opting for parish competitions |language=en |website=Jamaica Observer |url=https://www.jamaicaobserver.com/2026/03/04/new-format-miss-universe-jamaica-organisers-opting-parish-competitions/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260304175314/https://www.jamaicaobserver.com/2026/03/04/new-format-miss-universe-jamaica-organisers-opting-parish-competitions/ |archive-date=4 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite news |last=Wakesho |first=Jael |date=9 Mayo 2026 |title=Miss Universe Kenya 2026 opens doors wide as it drops age, weight, relationship barriers |language=en |website=The Standard |url=https://www.standardmedia.co.ke/business/entertainment/article/2001547316/miss-universe-kenya-2026-opens-doors-wide-as-it-drops-age-weight-relationship-barriers |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260511055319/https://www.standardmedia.co.ke/business/entertainment/article/2001547316/miss-universe-kenya-2026-opens-doors-wide-as-it-drops-age-weight-relationship-barriers |archive-date=11 Mayo 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=10 Abril 2026 |title=75 дахь удаагийн "Miss Universe" тэмцээнд Монголыг төлөөлөх гоо бүсгүйг шалгаруулна |language=mn |trans-title=Mongolia to be represented at 75th Miss Universe Pageant |website=News.mn |url=https://news.mn/r/2860155/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260411042258/https://news.mn/r/2860155/ |archive-date=11 Abril 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=6 Hunyo 2026 |title=Sonte në ekranin e Tv Klan "Miss Universe Albania & Kosovo 2026" |language=sq |trans-title=Tonight on Tv Klan screen "Miss Universe Albania & Kosovo 2026" |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/sonte-ne-ekranin-e-tv-klan-miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607111404/https://tvklan.al/sonte-ne-ekranin-e-tv-klan-miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref>
== Mga kandidata ==
Ang mga sumusunod na kandidata ay kumpirmadong lalahok:
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;"
!Bansa/Teritoryo
!Kandidata
!Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}}
!Bayan
|-
|{{flagdeco|ALB}} [[Albanya]]
|{{sortname|Jogersa|Beqiri|nolink=1}}<ref name=":3">{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=Jorgesa Beqiri dhe Evisa Pacolli fituese të "Miss Universe Albania & Kosova 2026", spektakli magjik në TV Klan |language=sq |trans-title=Jorgesa Beqiri and Evisa Pacolli winners of "Miss Universe Albania & Kosovo 2026", the magical spectacle on TV Klan |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/lajme-tv-klan-7-qershor-2026-ora-0040 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607133643/https://tvklan.al/lajme-tv-klan-7-qershor-2026-ora-0040 |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref>
|24
|Shkodër
|-
|{{flagicon|ANG}} [[Angola|Anggola]]
|{{sortname|Wanderléia|Rodrigues|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Pedro |first=Francisco |date=1 Disyembre 2025 |title=Wanderleia Rodrigues eleita Miss Angola edição 2025 |language=pt |trans-title=Wanderleia Rodrigues elected Miss Angola 2025 |website=Jornal de Angola |url=https://www.jornaldeangola.ao/noticias/3/sociedade/653334/wanderleia-rodrigues-eleita--miss-angola-edi%C3%A7%C3%A3o-2025 |access-date=22 Hulyo 2026}}</ref>
|23
|Cuanza Norte
|-
|{{flagdeco|ARG}} [[:en:Miss_Argentina|Argentina]]
|{{sortname|Tamara|Rogouski|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=26 Mayo 2026 |title=Quién es Tamara Rogouski, la nueva Miss Universo Argentina 2026 |language=es |trans-title=Who is Tamara Rogouski, the new Miss Universe Argentina 2026? |website=El Litoral |url=https://www.ellitoral.com/nosotros/tamara-rogouski-nueva-miss-universo-argentina_0_FV2TJrqjZW.html |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260526020837/https://www.ellitoral.com/nosotros/tamara-rogouski-nueva-miss-universo-argentina_0_FV2TJrqjZW.html |archive-date=26 Mayo 2026}}</ref>
|28
|Puerto Iguazú
|-
|{{flagicon|BHS}} [[Bahamas]]
|{{sortname|Shawndra |Henfield|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Moss |first=Shavaughn |date=24 Hulyo 2026 |title=Shawndra Henfield crowned Miss Universe Bahamas 2026 |language=en |website=The Nassau Guardian |url=https://www.thenassauguardian.com/lifestyles/shawndra-henfield-crowned-miss-universe-bahamas-2026/article_f25dd91c-d6d5-40ad-8b42-510052a48739.html |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260724121624/https://www.thenassauguardian.com/lifestyles/shawndra-henfield-crowned-miss-universe-bahamas-2026/article_f25dd91c-d6d5-40ad-8b42-510052a48739.html |archive-date=24 Hulyo 2026}}</ref>
|24
|Exuma
|-
|{{flagicon|BEL}} [[Belhika]]
|{{sortname|Olga |Lombardo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Lierde |first=Morgane Van |date=22 Pebrero 2026 |orig-date=21 Pebrero 2026 |title=Voici qui est la nouvelle Miss Belgique 2026 |trans-title=Voici qui est la nouvelle Miss Belgique 2026 |url=https://www.lalibre.be/lifestyle/2026/02/21/voici-qui-est-la-nouvelle-miss-belgique-2026-6F4IMPJO25EGTLSRQWY4LRG5XY/ |access-date=21 Hulyo 2026 |website=La Libre |language=fr}}</ref>
|22
|Leuven
|-
|{{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]]
|{{sortname|Clara|Vegas|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Sequeiros |first=Judith |date=4 Disyembre 2025 |title=Clara Vegas es la nueva Miss Venezuela y representará al país en el Miss Universe 2026 en Puerto Rico |language=es |trans-title=Clara Vegas is the new Miss Venezuela and will represent the country at Miss Universe 2026 in Puerto Rico |website=La República |url=https://larepublica.pe/entretenimiento/2025/12/04/clara-vegas-fue-coronada-como-miss-venezuela-2025-y-representara-al-pais-en-el-miss-universe-2026-en-puerto-rico-295212 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205035617/https://larepublica.pe/entretenimiento/2025/12/04/clara-vegas-fue-coronada-como-miss-venezuela-2025-y-representara-al-pais-en-el-miss-universe-2026-en-puerto-rico-295212 |archive-date=5 Disyembre 2025}}</ref>
|24
|Chacao
|-
|{{flagdeco|BLR}} [[Biyelorusya]]
|{{sortname|Aliya |Karotkaya|nolink=1}}
|21
|[[Minsk]]
|-
|{{Flagicon|Bonaire}} [[Bonaire]]
|{{sortname|Caroline|Porras|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Hofstra |first=Hans |date=5 Hulyo 2026 |title=Caroline Porras wint Miss Universe Bonaire 2026 |language=nl |trans-title=Caroline Porras wins Miss Universe Bonaire 2026 |website=Bonaire.nu |url=https://www.bonaire.nu/nieuws/evenementen/92089/caroline-porras-wint-miss-universe-bonaire-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260705160743/https://www.bonaire.nu/nieuws/evenementen/92089/caroline-porras-wint-miss-universe-bonaire-2026 |archive-date=5 Hulyo 2026}}</ref>
|24
|Antriol
|-
|{{flagicon|BOT}} [[Botswana]]
|{{sortname|Dabilo|Moses|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=7 Pebrero 2026 |title=Moses crown without the catwalk |url=https://dailynews.gov.bw/news-detail/89848 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Daily News |language=en}}</ref>
|26
|[[Gaborone]]
|-
|{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]]
|{{sortname|Marcella |Kozinski|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=26 Hulyo 2026 |title=Marcella Kozinski é coroada Miss Universe Brasil 2026 |trans-title=Marcella Kozinski is crowned Miss Universe Brazil 2026 |url=https://record.r7.com/miss-universe-brasil/marcella-kozinski-e-coroada-miss-universe-brasil-2026-26072026/ |access-date=26 Hulyo 2026 |website=Record |language=pt-BR}}</ref>
|26
|[[Curitiba]]
|-
|{{flagicon|BUL}} [[Bulgarya]]
|{{sortname|Anna-Maria|Babau|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=21 Hulyo 2026 |title=Анна Мария Бабау е „Мис Вселена България 2026" – ще представи страната на 75-ото издание в Пуерто Рико |trans-title=Anna Maria Babau is Miss Universe Bulgaria 2026 – she will represent the country at the 75th edition in Puerto Rico |url=https://town.bg/anna-mariya-babau-e-mis-vselena-balgariya-2026-sthe-predstavi-stranata-na-75-oto-izdanie-v-puerto-riko/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260721131212/https://town.bg/anna-mariya-babau-e-mis-vselena-balgariya-2026-sthe-predstavi-stranata-na-75-oto-izdanie-v-puerto-riko/ |archive-date=21 Hulyo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Town Bulgaria |language=bg}}</ref>
|33
|[[Sofia]]
|-
|{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]]
|{{sortname|Valeria |Mena|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |first= |date=26 July 2026 |title=¡Tenemos nueva reina! Valeria Mena, Miss Oruro, es coronada Miss Bolivia Universo 2026 |trans-title=We have a new queen! Valeria Mena, Miss Oruro, is crowned Miss Bolivia Universe 2026 |url=https://www.reduno.com.bo/miss-bolivia-2026/tenemos-nueva-reina-valeria-mena-miss-oruro-es-coronada-miss-bolivia-universo-2026-2026725231012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260726032417/https://www.reduno.com.bo/miss-bolivia-2026/miss-residentes-japon-conquista-la-corona-de-miss-bolivia-internacional-2026-202672522947 |archive-date=26 July 2026 |access-date=26 July 2026 |website=[[Red Uno de Bolivia]] |language=es}}</ref>
|23
|Oruro
|-
|{{flagdeco|CUR}} [[Curaçao]]
|{{sortname|Bianty|Gomperts|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=27 Hulyo 2026 |title=Bianty Rojer Gomperts ta e Miss Universe Curaçao 2026 |language=pt |trans-title=Bianty Rojer Gomperts is crowned Miss Universe Curaçao 2026 today |website=NoticiaCla |url=https://www.noticiacla.com/news/38733/ |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260727153147/https://www.noticiacla.com/news/38733/ |archive-date=27 Hulyo 2026}}</ref>
|28
|Amerikanenkamp
|-
|{{Flagicon|COD}} [[Demokratikong Republika ng Congo|Demokratikong Republika ng Konggo]]
|{{sortname|Jessi|Kalambayi|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=5 Hulyo 2026 |title=Culture : le Fonds de Promotion culturelle félicite Jessi Kalambayi, élue « Miss Universe » RDC 2026 |trans-title=Culture: The Cultural Promotion Fund congratulates Jessi Kalambayi, elected "Miss Universe" DRC 2026 |url=https://acp.cd/culture/culture-le-fonds-de-promotion-culturelle-felicite-jessi-kalambayi-elue-miss-universe-rdc-2026/ |access-date=21 Hulyo 2026 |website=Agence Congolaise de Presse |language=fr-FR}}</ref>
|28
|[[Kinshasa]]
|-
|{{flagdeco|DNK}} [[Dinamarka]]
|{{sortname|Fie Rose|Lindegaard|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=10 Agosto 2026 |title=Miss Universe Canadá 2025 se despide de su corona con su bebé en brazos |language=es |trans-title=Miss Universe Canada 2025 bids farewell to her crown with her baby in her arms |website=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-canada-2025-se-despide-de-su-corona-con-su-bebe-en-brazos/ |url-status=live |access-date=13 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810014113/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-canada-2025-se-despide-de-su-corona-con-su-bebe-en-brazos/ |archive-date=10 Agosto 2026}}</ref>
|27
|[[Copenhague]]
|-
|{{flagdeco|EGY}} [[Ehipto]]
|{{sortname|Sonia|Gergis|nolink=1}}
|
|[[Cairo]]
|-
|{{flagdeco|SLV}} [[El Salvador]]
|{{sortname|Sofía|Córdova|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Figueroa |first=Lissette |date=28 Hunyo 2026 |title=Sofía Córdova es Miss Universo El Salvador 2026 |language=es |trans-title=Sofía Córdova is Miss Universe El Salvador 2026 |website=El Diario de Hoy |url=https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/ganadora-miss-universo-el-salvador/1280793/2026/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260629051045/https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/ganadora-miss-universo-el-salvador/1280793/2026/ |archive-date=29 Hunyo 2026}}</ref>
|27
|[[San Salvador]]
|-
|{{flagicon|SVK}} [[Slovakia|Eslobakya]]
|{{sortname|Anna|Ličková|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=17 Hunyo 2026 |title=Obrovský triumf odmietnutej finalistky z Ruže pre nevestu: Vyhrala Miss Universe Slovensko! |language=sk |trans-title=Huge triumph of the rejected finalist from A Rose for the Bride: She won Miss Universe Slovakia! |website=Koktejl |url=https://koktejl.azet.sk/clanok/WyZ9vCt/obrovsky-triumf-odmietnutej-finalistky-z-ruze-pre-nevestu-vyhrala-miss-universe-slovensko/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617082300/https://koktejl.azet.sk/clanok/WyZ9vCt/obrovsky-triumf-odmietnutej-finalistky-z-ruze-pre-nevestu-vyhrala-miss-universe-slovensko/ |archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref>
|25
|Martin
|-
|{{flagicon|SPA}} [[Espanya]]
|{{sortname|Susana|Medina|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Viera |first=Briseida |date=20 Hulyo 2026 |title=Susana Medina, la grancanaria que alza la corona de Miss Universe Spain 2026 |trans-title=Susana Medina, the Gran Canarian who claims the Miss Universe Spain 2026 crown. |url=https://www.laprovincia.es/canarias/2026/07/20/susana-medina-grancanaria-conquista-corona-dv-132623842.html |access-date=26 Hulyo 2026 |website=La Provincia - Diario de Las Palmas |language=es}}</ref>
|27
|Las Palmas
|-
|{{flagicon|GBR}} [[Great Britain|Gran Britanya]]
|{{sortname|Angela|Aumonier|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rodríguez Caraballo |first=Harry |date=12 Hulyo 2026 |title=Miss Universo 2026: Dos filipinas buscarán coronarse en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026: Two Filipinas will seek to be crowned in Puerto Rico |website=Metro Puerto Rico |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2026/07/12/miss-universo-2026-dos-filipinas-buscaran-coronarse-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260712203620/https://www.metro.pr/entretenimiento/2026/07/12/miss-universo-2026-dos-filipinas-buscaran-coronarse-en-puerto-rico/ |archive-date=12 Hulyo 2026}}</ref>
|25
|Douglas
|-
|{{flagicon|GLP|variant=local}} [[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]]
|{{sortname|Chloé|Deher|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Devriese |first=Emmanuelle |date=11 Enero 2026 |title=Miss Univers Guadeloupe : "Suis-je un être infâme ?", Ophély Mézino évincée de son titre, elle prend la parole |trans-title=Miss Universe Guadeloupe: "Am I a despicable being?", Ophély Mézino stripped of her title, she speaks out |url=https://www.aufeminin.com/people/miss-univers-guadeloupe-suis-je-un-etre-infame-ophely-mezino-evincee-de-son-titre-elle-prend-la-parole-2692003.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260111232608/https://www.aufeminin.com/people/miss-univers-guadeloupe-suis-je-un-etre-infame-ophely-mezino-evincee-de-son-titre-elle-prend-la-parole-2692003.html |archive-date=11 Enero 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Aufeminin |language=fr}}</ref>
|31
|Terre-de-Haut
|-
|{{flagicon|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]]
|{{sortname|Adelina |Castillo|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Peña |first=Yesica |date=9 Agosto 2026 |title=María Castillo conquista la corona y se convierte en Miss Universo Guatemala 2026 |language=es-ES |trans-title=María Castillo wins the crown and becomes Miss Universe Guatemala 2026 |work=La Hora |url=https://lahora.gt/lh-bienestar/ypena/2026/08/08/maria-castillo-conquista-la-corona-y-se-convierte-en-miss-universo-guatemala-2026/ |access-date=9 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260809081755/https://lahora.gt/lh-bienestar/ypena/2026/08/08/maria-castillo-conquista-la-corona-y-se-convierte-en-miss-universo-guatemala-2026/ |archive-date=9 Agosto 2026}}</ref>
|27
|Sacatepéquez
|-
|{{flagdeco|JPN}} [[Hapon]]
|{{sortname|Sayuki|Ito|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=23 Hunyo 2026 |title=日本代表に福岡の伊藤さゆきさん ミス・ユニバース |trans-title=Sayuki Ito from Fukuoka has been selected to represent Japan at the Miss Universe pageant |url=https://news.yahoo.co.jp/articles/cd71aa328ca91a7a5135d567d5f09715a151303f |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260623164937/https://news.yahoo.co.jp/articles/cd71aa328ca91a7a5135d567d5f09715a151303f |archive-date=23 Hunyo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Yahoo! Japan |language=ja}}</ref>
|26
|[[Fukuoka]]
|-
|{{flagdeco|JOR}} [[Jordan|Hordan]]
|{{sortname|Destiny|Anbar|nolink=1}}
|
|
|-
|{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]]
|{{sortname|Aideen|Howard|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Walsh |first=Lauren |date=21 Hunyo 2026 |title=The competition is 'about far more than appearance' Boston-born Limerick lady crowned Miss Universe Ireland 2026 |language=en |website=Evoke |url=https://evoke.ie/2026/06/21/entertainment/miss-universe-ireland-limerick |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260621224127/https://evoke.ie/2026/06/21/entertainment/miss-universe-ireland-limerick |archive-date=21 Hunyo 2026 |archiveurl=}}</ref>
|22
|Castletroy
|-
|{{flagdeco|ISR}} [[Israel]]
|{{sortname|Danielle|Yablonka|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Fellig |first=Vita |date=2 Hulyo 2026 |title=South Florida-born Israeli Danielle Yablon crowned Miss Israel 2026 in Miami |language=en |website=Jewish News Syndicate |url=https://www.jns.org/news/u-s-news/south-florida-born-israeli-daniella-yablon-crowned-miss-israel-2026-in-miami |url-status=dead |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260702230606/https://www.jns.org/news/u-s-news/south-florida-born-israeli-daniella-yablon-crowned-miss-israel-2026-in-miami |archive-date=2 Hulyo 2026}}</ref>
|25
|[[Herzliya]]
|-
|{{flagicon|CMR}} [[Kamerun]]
|{{sortname|Audrey|Black|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=A. |first=Cintia |date=25 Pebrero 2026 |title=COMICA strips Josiane Golonga of Miss Cameroon 2025 title |url=https://www.lebledparle.com/en/comica-strips-josiane-golonga-of-miss-cameroon-2025-title/ |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Le Bled Parle |language=en-US }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|30
|Douala
|-
|{{flagdeco|CAN}} [[Canada|Kanada]]
|{{sortname|Aslihan |Morali|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=10 Agosto 2026 |title=Miss Universe Canada 2025 carries her baby during emotional final walk as the reigning queen |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260810917313/miss-universe-canada-2025-carries-baby-final-walk/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260811074009/https://www.hola.com/us/celebrities/20260810917313/miss-universe-canada-2025-carries-baby-final-walk/ |archive-date=11 Agosto 2026 |access-date=13 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref>
|28
|Ancaster
|-
|{{flagicon|ISV}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]]
|{{sortname|Jenna-Monét|Queeley|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Morris |first=Anthony |date=17 Hunyo 2026 |title=Jenna Monet-Queeley Crowned Miss Universe U.S. Virgin Islands 2026, honors St. Kitts and Nevis Heritage |language=en |website=SKN News |url=https://sknnews.com/featured/jenna-monet-queeley-crowned-miss-universe-u-s-virgin-islands-2026-honors-st-kitts-and-nevis-heritage-442627768 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617205459/https://sknnews.com/featured/jenna-monet-queeley-crowned-miss-universe-u-s-virgin-islands-2026-honors-st-kitts-and-nevis-heritage-442627768 |archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref>
|21
|Saint Croix
|-
|{{flagdeco|CYM}} [[Kapuluang Kayman|Kapuluang Cayman]]
|{{sortname|Juliana|Myers|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Boxall |first=Simon |date=13 Hulyo 2026 |title=Juliana Myers crowned Miss Universe Cayman Islands |language=en |website=Cayman Compass |url=https://www.caymancompass.com/2026/07/13/juliana-myers-crowned-miss-universe-cayman-islands/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260713064620mp_/https://www.caymancompass.com/2026/07/13/juliana-myers-crowned-miss-universe-cayman-islands/ |archive-date=13 Hulyo 2026}}</ref>
|20
|West Bay
|-
|{{flagicon|KAZ}} [[Kasakistan]]
|{{sortname|Alina|Ekaterinecheva|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rakhmatullavyzy |first=Balnur |date=4 Disyembre 2025 |title="Miss Qazaqstan 2025" байқауында шымкенттік ару жеңімпаз атанды |language=kk |trans-title=Shymkent beauty wins Miss Qazaqstan 2025 |newspaper=Stan.kz |url=https://stan.kz/miss-qazaqstan-2025-baykauinda-shimkenttik-aru-zhenimpa-427225/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205034549/https://stan.kz/miss-qazaqstan-2025-baykauinda-shimkenttik-aru-zhenimpa-427225/ |archive-date=5 Disyembre 2025}}</ref>
|22
|Shymkent
|-
|{{flagicon|KEN}} [[Kenya]]
|{{sortname|Jean |Ojiro|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Mwangi |first=Faith |date=28 Hulyo 2026 |title=Jean Ojiro, Miss Universe Kenya 2026 Winner, Brands And Modeling Journey |url=https://thekenyatimes.com/kenya/jean-ojiro-miss-universe-2/ |access-date=4 Agosto 2026 |website=The Kenya Times |language=en-US}}</ref>
|27
|[[Nairobi]]
|-
|{{flagicon|KGZ}} [[Kirgistan]]
|{{sortname|Medina|Ermekova|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Enero 2026 |title=7 thí sinh đầu tiên của Hoa hậu Hoàn vũ 2026 |language=vi |trans-title=The first 7 contestants of Miss Universe 2026 |website=24h |url=https://www.24h.com.vn/thoi-trang/7-thi-sinh-dau-tien-cua-hoa-hau-hoan-vu-2026-c78a1727698.html |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113203155/https://www.24h.com.vn/thoi-trang/7-thi-sinh-dau-tien-cua-hoa-hau-hoan-vu-2026-c78a1727698.html |archive-date=13 Enero 2026}}</ref>
|18
|[[Biskek]]
|-
|{{flagdeco|KOS}} [[Kosovo|Kosobo]]
|{{sortname|Evisa|Pacolli|nolink=1}}<ref name=":3" />
|21
|[[Toronto]]
|-
|{{flagdeco|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]]
|{{sortname|María Alejandra|Acosta|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Chinchilla Marín |first=Hillary |date=5 Hunyo 2026 |title=Mariale Acosta es la nueva Miss Universe Costa Rica 2026: así se vivió la gala dorada |language=es |trans-title=Mariale Acosta is the new Miss Universe Costa Rica 2026: this is how the golden gala was experienced |website=La Teja |url=https://www.lateja.cr/teleguia/farandula/mariale-acosta-es-la-nueva-miss-universe-costa/GN76W6NETZCYXFNUMXTKOGEJHE/story/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260606060337/https://www.lateja.cr/teleguia/farandula/mariale-acosta-es-la-nueva-miss-universe-costa/GN76W6NETZCYXFNUMXTKOGEJHE/story/ |archive-date=6 Hunyo 2026}}</ref>
|24
|Heredia
|-
|{{flagicon|CRO}} [[Kroasya]]
|{{sortname|Antea|Mršić|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=25 Mayo 2026 |title=Antea Mršić nova je Miss Universe Hrvatske 2026. |trans-title=Antea Mršić is the new Miss Universe Croatia 2026. |url=https://www.24sata.hr/show/antea-mrsic-nova-je-miss-universe-hrvatske-2026-1130093 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=24sata |language=hr}}</ref>
|24
|[[Zagreb]]
|-
|{{flagdeco|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]]
|{{sortname|Sigríður Ósk|Hrafnkelsdóttir|Sigga Ózk|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Sigurjónsdóttir |first=Guðrún Selma |date=23 Abril 2026 |title=Sigga Ózk er orðlaus |language=is |trans-title=Sigga Ózk is speechless |website=Morgunblaðið |url=https://www.mbl.is/smartland/stars/2026/04/23/sigga_ozk_er_ordlaus/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260423160638/https://www.mbl.is/smartland/stars/2026/04/23/sigga_ozk_er_ordlaus/ |archive-date=23 Abril 2026}}</ref>
|27
|Garðabær
|-
|{{flagicon|MDV}} [[Maldives|Maldibas]]
|{{sortname|Aminath Yuin|Mohamed|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=25 Hunyo 2026 |title=Maladewa Bakal Comeback di Miss Universe 2026, Wakilnya Berhijab! |language=id |trans-title=The Maldives Will Make a Comeback at Miss Universe 2026, with a Hijab-Worshipping Representative! |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/maladewa-bakal-comeback-di-miss-universe-2026-wakilnya-berhijab-c1c2-01-l8vsm-l2pshq |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624214236/https://www.idntimes.com/men/ladies/maladewa-bakal-comeback-di-miss-universe-2026-wakilnya-berhijab-c1c2-01-l8vsm-l2pshq |archive-date=24 Hunyo 2026}}</ref>
|18
|[[Malé]]
|-
|{{flagicon|MLT}} [[Malta]]
|{{sortname|Francesca|Mercieca|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Falzon |first=Gabriel |date=17 Hulyo 2026 |title=Francesca Mercieca Crowned Miss Universe Malta 2026 |language=en |website=Lovin Malta |url=https://lovinmalta.com/news/local/francesca-mercieca-crowned-miss-universe-malta-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260717061412/https://lovinmalta.com/news/local/francesca-mercieca-crowned-miss-universe-malta-2026/ |archive-date=17 Hulyo 2026}}</ref>
|26
|St. Paul's Bay
|-
|{{flagicon|Mayotte|variant=local}} [[Mayotte]]
|{{sortname|Maëva|Toumbou Dani|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=25 Mayo 2026 |title=Maeva Toumbou Dani portera Mayotte à Miss Universe |language=fr |trans-title=Maeva Toumbou Dani will represent Mayotte at Miss Universe |website=Outremers360 |url=https://outremers360.com/bassin-indien-appli/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe |access-date=23 Hulyo 2026}}</ref>
|33
|Tsingoni
|-
|{{flagicon|MNE}} [[Montenegro]]
|{{sortname|Aleksandra|Ivezaj|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=Miss Universe Albania dhe Kosova 2026 |language=sq |trans-title=Miss Universe Albania and Kosovo 2026 |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607160835/https://tvklan.al/miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref>
|22
|Tuzi
|-
|{{flagicon|MYA}} [[Myanmar]]
|{{sortname|May Grace|Parry|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Hunyo 2026 |title=Bea Millan-Windorski gets award at Miss Universe Myanmar pageant |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/674156/bea-millan-windorski-gets-award-at-miss-universe-myanmar-pageant |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260618075931/https://entertainment.inquirer.net/674156/bea-millan-windorski-gets-award-at-miss-universe-myanmar-pageant |archive-date=18 Hunyo 2026}}</ref>
|31
|Hpa-an
|-
|{{flagdeco|NAM}} [[Namibia|Namibya]]
|{{sortname|Charene|Labuschagne|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=2 Agosto 2026 |title=Charene Labuschagne crowned Miss Namibia |language=en |website=Namibian Broadcasting Corporation |url=https://nbcnews.na/index.php/node/118081 |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803032059/https://nbcnews.na/index.php/node/118081 |archive-date=3 Agosto 2026}}</ref>
|27
|[[Windhoek]]
|-
|{{flagdeco|NER}} [[Niger|Niher]]
|{{sortname|Zoulahatou|Amadou|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Mạn |first=Trần |date=8 Enero 2026 |title=Revealing the first 7 contestants to compete in Miss Universe 2026, what are the opportunities for Vietnam |language=en |newspaper=VGT |url=https://vgt.vn/lo-dien-7-thi-sinh-dau-tien-di-thi-miss-universe-2026-co-hoi-nao-cho-viet-nam-ihyes-20260108t7613948/?lang=en |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260108212021/https://vgt.vn/lo-dien-7-thi-sinh-dau-tien-di-thi-miss-universe-2026-co-hoi-nao-cho-viet-nam-ihyes-20260108t7613948/?lang=en |archive-date=8 Enero 2026}}</ref>
|24
|Maradi
|-
|{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]]
|{{sortname|Georgia|Waddington|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gooch |first=Carly |date=4 Agosto 2026 |title=Miss Universe NZ hopes to ‘debunk’ pageantry stigma |url=https://www.thepress.co.nz/nz-news/361055479/miss-universe-nz-hopes-debunk-pageantry-stigma |archive-url=https://web.archive.org/web/20260804023415/https://www.thepress.co.nz/nz-news/361055479/miss-universe-nz-hopes-debunk-pageantry-stigma |archive-date=4 Agosto 2026 |access-date=4 Agosto 2026 |website=The Press |language=en}}</ref>
|24
|Christchurch
|-
|{{flagicon|Netherlands}} [[Netherlands|Olanda]]
|{{sortname|Melissa|Bottema|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=28 Hunyo 2026 |title=Groningse Melissa Bottema is Miss Nederland: "Droom die uitkomt" |language=nl |trans-title=Melissa Bottema from Groningen is Miss Netherlands: "A dream come true" |website=De Telegraaf |url=https://www.telegraaf.nl/video/groningse-melissa-bottema-is-miss-nederland-droom-die-uitkomt/157930009.html |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260628070958/https://www.telegraaf.nl/video/groningse-melissa-bottema-is-miss-nederland-droom-die-uitkomt/157930009.html |archive-date=28 Hunyo 2026 |accessdate=}}</ref>
|26
|Winsum
|-
|{{flagicon|PAR}} [[Paraguay|Paragway]]
|{{sortname|Gretha|Matiauda|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=26 Marso 2026 |title=Gretha Matiauda es la nueva Miss Universo Paraguay 2026 |language=es |trans-title=Gretha Matiauda is the new Miss Universe Paraguay 2026 |website=La Tribuna |url=https://www.latribuna.com.py/arte-y-cultura/2026/03/27/gretha-matiauda-es-la-nueva-miss-universo-paraguay-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260327045533/https://www.latribuna.com.py/arte-y-cultura/2026/03/27/gretha-matiauda-es-la-nueva-miss-universo-paraguay-2026/ |archive-date=27 Marso 2026}}</ref>
|25
|[[:en:Asunción|Asunción]]
|-
|{{flagicon|Peru}} [[Peru]]
|{{sortname|Luren|Márquez|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Napa |first=Renzo |date=15 Abril 2026 |title=Luren Márquez: quién es la nueva Miss Perú 2026, conductora y promotora cultural rumbo al Miss Universo |language=es |trans-title=Luren Márquez: who is the new Miss Peru 2026, host and cultural promoter on her way to Miss Universe |website=Radio Programas del Perú |url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-quien-es-luren-marquez-nueva-reina-de-belleza-y-su-trayectoria-noticia-1684485 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260416032509/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301?itlk=iksiguiente |archive-date=16 Abril 2026}}</ref>
|27
|Ica
|-
|{{flagicon|PHL}} [[Miss Universe Philippines 2026|Pilipinas]]
|{{sortname|Bea|Millan-Windorski|link=Bea Millan-Windorski}}<ref>{{cite news |last=Purnell |first=Kristofer |date=2 Mayo 2026 |title=Kay BMW ang korona: La Union wins Miss Universe Philippines 2026 |language=en |website=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/05/02/2524960/kay-bmw-ang-korona-la-union-wins-miss-universe-philippines-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260502153757/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/05/02/2524960/kay-bmw-ang-korona-la-union-wins-miss-universe-philippines-2026 |archive-date=2 Mayo 2026}}</ref>
|24
|[[San Juan, La Union|San Juan]]
|-
|{{flagicon|PRI}} [[Puerto Rico|Porto Riko]]
|{{sortname|Jennifer|Barreto|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rivera Cedeño |first=Jomar José |date=26 Hunyo 2026 |title=De San Sebastián la nueva Miss Universe 2026 |language=es |trans-title=From San Sebastian the new Miss Universe 2026 |website=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/de-san-sebastian-la-nueva-miss-universe-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260626032524/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/de-san-sebastian-la-nueva-miss-universe-2026/ |archive-date=26 Hunyo 2026}}</ref>
|27
|San Sebastián
|-
|{{flagdeco|DOM}} [[Republikang Dominikano]]
|{{sortname|Melissa|Núñez|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Peña |first=Shawell |date=30 Hulyo 2026 |title=¡Ella es la nueva reina de la belleza dominicana! Melissa Núñez se corona Miss RD Universo 2026 |language=es |trans-title=She is the new Dominican beauty queen! Melissa Núñez is crowned Miss RD Universe 2026 |website=El Nacional |url=https://elnacional.com.do/fama-y-vida/arte-y-espectaculos/nueva-reina-belleza-dominicana-melissa-nunez-corona-miss-rd-universo-2026_577287.html |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260731043526/https://elnacional.com.do/fama-y-vida/arte-y-espectaculos/nueva-reina-belleza-dominicana-melissa-nunez-corona-miss-rd-universo-2026_577287.html |archive-date=31 Hulyo 2026}}</ref>
|28
|La Vega
|-
|{{flagdeco|CZE}} [[Republikang Tseko]]
|{{sortname|Sophia|Osako|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=17 Hunyo 2026 |title=Toto je nová najkrajšia Češka! Titul Miss Universe získala kráska s japonskými koreňmi |language=sk |trans-title=This is the new most beautiful Czech! A beauty with Japanese roots won the Miss Universe title |website=Pravda |url=https://zena.pravda.sk/krasa-a-moda/clanok/817151-bodovala-v-dalsej-sutazi-tato-kraska-s-japonskymi-korenmi-vyhrala-titul-miss-universe-cesko/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617141305/https://zena.pravda.sk/krasa-a-moda/clanok/817151-bodovala-v-dalsej-sutazi-tato-kraska-s-japonskymi-korenmi-vyhrala-titul-miss-universe-cesko/ |archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref>
|22
|[[Praga]]
|-
|{{flagicon|ZAM}} [[Zambia|Sambia]]
|{{sortname|Mubanga|Hatyoka|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Rubaya |first=Tapiwa |date=16 Mayo 2026 |title=Africa celebrates as Luay Latif is crowned Mr Supranational Zambia |url=https://myafrikamag.com/africa-celebrates-as-luay-latif-is-crowned-mr-supranational-zambia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260516102703/https://myafrikamag.com/africa-celebrates-as-luay-latif-is-crowned-mr-supranational-zambia/ |archive-date=16 Mayo 2026 |access-date=26 Hulyo 2026 |website=My Afrika Magazine |language=en}}</ref>
|24
|Livingstone
|-
|{{flagicon|LCA}} [[Santa Lucia (bansa)|Santa Lucia]]
|{{sortname|Bernella|Velinor|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Hammonds |first=Dr. Courtney A. |date=9 Agosto 2026 |title=The Crown Finds Her: Bernella Velinor Is Miss Universe Saint Lucia 2026 |url=https://upscalemagazine.com/the-crown-finds-her-bernella-velinor-is-miss-universe-saint-lucia-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260811120648/https://upscalemagazine.com/the-crown-finds-her-bernella-velinor-is-miss-universe-saint-lucia-2026/ |archive-date=11 Agosto 2026 |access-date=13 Agosto 2026 |website=Upscale Magazine |language=en-US}}</ref>
|33
|Dennery
|-
|{{flagicon|SLE}} [[Sierra Leone]]
|{{sortname|Katti|Fofanah|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=1 Hulyo 2026 |title=Sierra Leone Comeback di Miss Universe 2026 Setelah Absen 7 Tahun |language=id |trans-title=Sierra Leone Returns to Miss Universe 2026 After 7 Year Absence |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/sierra-leone-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-7-tahun-c1c2-01-l8vsm-zvghkt |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701013135/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-miss-universe-americas-2025-di-pembukaan-piala-dunia-2026-c1c2-01-l8vsm-w3z8jv |archive-date=1 Hulyo 2026}}</ref>
|–
|Bonthe
|-
|{{flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]]
|{{sortname|Roseanna|Hall|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=While tension fills History was made in Harare as Miss Universe Zimbabwe crowned seven beauty queens to represent the country at some of the world's biggest pageants |language=en |website=Zimbo Live News |url=https://zimbolivenews.com/news/while-tension-fills-history-was-made-in-harare-as-miss-universe-zimbabwe-crowned-seven-beauty-queens-to-represent-the-country-at-some-of-the-worlds-biggest-pageants |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607055812/https://zimbolivenews.com/news/while-tension-fills-history-was-made-in-harare-as-miss-universe-zimbabwe-crowned-seven-beauty-queens-to-represent-the-country-at-some-of-the-worlds-biggest-pageants |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref>
|34
|Shurugwi
|-
|{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]]
|{{sortname|Nimhara|Sasindi|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=25 Hunyo 2026 |title=මිස් යුනිවර්ස් ශ්රී ලංකා 2026 කිරුළ නිම්හාරා සසිඳිට |language=si |trans-title=Nimhara Sasindi crowned Miss Universe Sri Lanka 2026 |website=Zira Daily |url=https://ziradaily.com/sinhala/news/107890 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625205935/https://ziradaily.com/sinhala/news/107890 |archive-date=25 Hunyo 2026}}</ref>
|25
|[[Colombo]]
|-
|{{flagicon|SUR}} [[Surinam|Suriname]]
|{{sortname|Maruschka|Sahiboe|nolink=1}}
|33
|[[Amsterdam]]
|-
|{{flagicon|ZAF}} [[Timog Aprika]]
|{{sortname|Bajabulise|Thela|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Keteyi |first=Oluthando |date=21 Hulyo 2026 |title=Bajabulise Thela crowned Miss African Beauty Universe: A new face for South Africa at Miss Universe |url=https://iol.co.za/lifestyle/style-beauty/2026-07-20-bajabulise-thela-crowned-miss-african-beauty-universe-a-new-face-for-south-africa-at-miss-universe/ |access-date=26 Hulyo 2026 |website=Independent Online |language=en}}</ref>
|23
|KaNyamazane
|-
|{{flagicon|TUN}} [[Tunisia|Tunisya]]
|{{sortname|Sarrah|Brahmi|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=12 Hunyo 2026 |title=Tunisia Comeback di Miss Universe 2026 setelah Absen 55 Tahun |language=id |trans-title=Tunisia Makes Comeback at Miss Universe 2026 After 55 Years |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/tunisia-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-55-tahun-c1c2-01-l8vsm-mk9cfm |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260612191503/https://www.idntimes.com/men/ladies/tunisia-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-55-tahun-c1c2-01-l8vsm-mk9cfm |archive-date=12 Hunyo 2026}}</ref>
|33
|Sousse
|-
|{{flagicon|CHI}} [[Chile|Tsile]]
|{{sortname|Dominga|López|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Díaz |first=Nicolás |date=3 Agosto 2026 |title=Dominga López gana Miss Universo Chile 2026: competirá en versión internacional |language=es |trans-title=Dominga López wins Miss Universe Chile 2026: she will compete in the international version |website=Bío Bío |url=https://www.biobiochile.cl/noticias/espectaculos-y-tv/tv/2026/08/03/candidata-de-vina-del-mar-gana-miss-universo-chile-2026-competira-en-version-internacional.shtml |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803052748/https://www.biobiochile.cl/noticias/espectaculos-y-tv/tv/2026/08/03/candidata-de-vina-del-mar-gana-miss-universo-chile-2026-competira-en-version-internacional.shtml |archive-date=3 Agosto 2026}}</ref>
|24
|[[Viña del Mar]]
|-
|{{flagicon|CHN}} [[Tsina]]
|{{sortname|Weiyi|Chen|nolink=1}}<ref name=":2" />
|22
|[[Shanghai]]
|-
|{{flagdeco|UGA}} [[Uganda]]
|{{sortname|Mitchelle|Daka|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Waswa |first=Samson |date=2 Agosto 2026 |title=In pictures: Mitchelle Daka crowned first Miss Universe Uganda |language=en |website=Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/story/mitchelle-daka-crowned-first-miss-universe-uganda-2026080205525150427 |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260802063914/https://www.pulse.ug/story/mitchelle-daka-crowned-first-miss-universe-uganda-2026080205525150427 |archive-date=2 Agosto 2026}}</ref>
|29
|Budaka
|-
|{{flagicon|UKR}} [[Ukranya]]
|{{sortname|Anna|Nikonova|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Kudryavchenko |first=Tamara |date=1 Hulyo 2026 |title=Дочка Ніконова стала володаркою корони "Міс Україна Всесвіт"-2026 |language=uk |trans-title=Nikonov's daughter became the owner of the crown "Miss Ukraine Universe"-2026 |website=Tablo ID |url=https://tabloid.pravda.com.ua/beauty/dochka-igorya-nikonova-stala-mis-ukrajina-vsesvit-2026-2016603/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701143537/https://tabloid.pravda.com.ua/beauty/dochka-igorya-nikonova-stala-mis-ukrajina-vsesvit-2026-2016603/ |archive-date=1 Hulyo 2026}}</ref>
|22
|[[Kiev]]
|-
|{{flagdeco|HUN}} [[Unggriya]]
|{{sortname|Kamilla|Kiss|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=20 Hunyo 2026 |title=Megválasztották a Miss Universe Hungary idei királynőjét |trans-title=This year's queen of Miss Universe Hungary has been chosen |url=https://24.hu/szorakozas/2026/06/20/szepsegkiralyno-miss-universe-hungary-2026-kiss-kamilla/ |access-date=22 Hulyo 2026 |website=24.hu |language=hu}}</ref>
|25
|Dunaújváros
|-
|{{flagicon|URU}} [[Uruguay|Urugway]]
|{{sortname|Lucía|Piñeyro|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=31 Mayo 2026 |title=De Young al mundo: Lucía Piñeyro Lima es la nueva Miss Universo Uruguay |language=es |trans-title=From Young to the world: Lucía Piñeyro Lima is the new Miss Universe Uruguay |website=Uruguay Digital 365 |url=https://uruguaydigital365.com/de-young-al-mundo-lucia-pineyro-lima-es-la-nueva-miss-universo-uruguay/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260601052440/https://uruguaydigital365.com/de-young-al-mundo-lucia-pineyro-lima-es-la-nueva-miss-universo-uruguay/ |archive-date=1 Hunyo 2026}}</ref>
|35
|Young
|}
=== Mga paparating na mga kompetisyong pambansa ===
{| class="wikitable sortable"
!Bansa/Teritoryo
!Petsa
|-
|
|9 Agosto 2026
|-
|{{flagdeco|CPV}} [[Cabo Verde]]
| rowspan="2" |15 Agosto 2026
|-
|{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]]
|-
|{{flagdeco|CUB}} [[Cuba|Kuba]]
|20 Agosto 2026
|-
|{{flagdeco|NOR}} [[Noruwega]]
|22 Agosto 2026
|-
|{{flagdeco|HAI}} [[Haiti|Hayti]]
| rowspan="4" |23 Agosto 2026
|-
|{{flagdeco|IND}} [[Indiya]]
|-
|{{flagdeco|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]]
|-
|{{flagicon|THA}} [[Miss Universe Thailand 2025|Taylandiya]]
|-
|{{flagdeco|AUS}} [[Australya]]<ref>{{cite web |title=National final main event tickets |url=https://www.pinktankevents.com.au/mua-tickets |website=Pink Tank Events |accessdate=2 August 2026}}</ref>
|26 Agosto 2026
|-
|{{flagdeco|USA}} [[Estados Unidos]]
|27 Agosto 2026
|-
|{{flagdeco|Mexico}} [[Mehiko]]
|29 Agosto 2026
|-
|{{flagicon|ITA}} [[Italya]]
| rowspan="2" |30 Agosto 2026
|-
|{{flagdeco|KOR}} [[Timog Korea]]
|-
|{{flagdeco|NGR}} [[Nigeria|Niherya]]
|31 Agosto 2026
|-
|{{flagicon|BLZ}} [[Belise|Belis]]
| rowspan="2" |Agosto 2026
|-
|{{flagdeco|DEU}} [[Alemanya]]
|-
|{{flagicon|PAN}} [[Panama]]
| rowspan="2" |5 Setyembre 2026
|-
|{{flagdeco|TZA}} [[Tanzania|Tansaniya]]
|-
|{{NPL}}
|6 Setyembre 2026
|-
|{{flagdeco|HON}} [[Honduras]]
|11 Setyembre 2026
|-
|{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]]
|26 Setyembre 2026
|-
|{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]]
| rowspan="2" |Setyembre 2026
|-
|{{flagdeco|GRE}} [[Gresya]]
|}
== Mga tala==
{{Notelist}}
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
== Panlabas na kawing ==
* {{Official website|http://www.missuniverse.com}}
{{Miss Universe}}
[[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Kastila ng CS1 (es)]]
[[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Pranses ng CS1 (fr)]]
civ8jijw9660bxixrd4yxexxim34qqq
Bea Millan-Windorski
0
339067
2220230
2219984
2026-08-12T14:37:56Z
Allyriana000
119761
2220230
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox pageant titleholder|image=Bea Millan-Windorski in 2026 (Portrait).jpg|caption=si Millan-Windorski noong 2026|birth_name=Beatrice Rebecca Millan-Windorski|birth_date={{birth date and age|2002|08|15}}|birth_place=[[Milwaukee, Wisconsin]], Estados Unidos|education=[[Unibersidad ng Wisconsin sa Madison]] ([[Bachelor of Arts|BA]])|hair_color=Kayumanggi<ref name=Bea />|eye_color=Kayumanggi<ref name=Bea />|height=5 ft 11 in<ref name=Bea>{{cite web |title=Bea |url=https://www.nymmg.com/portfolios/bea |website=NYMMG.com |access-date=July 12, 2024 |archive-date=July 12, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240712155127/https://www.nymmg.com/portfolios/bea |url-status=live }}</ref>|title={{Ubl|Miss Earth USA 2024|Miss Earth Water 2024|Miss Universe Philippines 2026}}|competitions={{Ubl|Miss Earth USA 2024|(Nagwagi)|[[Miss Earth 2024]]|(Miss Earth – Water)|[[Miss Universe Philippines 2026]]|(Nagwagi)|[[Miss Universe 2026]]|({{abbr|TBD|To be determined}})}}|occupation=Modelo}}
Si '''Beatrice Rebecca''' "'''Bea'''" '''Millan-Windorski''' (ipinanganak noong 15 Agosto 2002) ay isang Pilipino-Amerikanong modelo at beauty pageant titleholder kinoronahan bilang [[Miss Universe Philippines 2026]]. Siya ang kakatawan sa Pilipinas sa [[Miss Universe 2026]].
Dati nang nagwagi si Millan-Windorski bilang Miss Earth USA 2024 at kinatawan ang Estados Unidos sa [[Miss Earth 2024]], kung saan kinoronahan siya bilang [[Miss Earth|Miss Earth Water 2024]].
Pagkatapos ng kanyang pagsali sa kompetisyon, tuluyan na siyang lumipat sa Pilipinas at naging aktibo sa lipunang sibil. Noong 2026, pinangalanan siya ng akreditadong kasosyo ng [[La Union]] para sa [[Miss Universe Philippines]] pageant bilang kanilang kandidata para sa edisyon ng taong iyon, kung saan napanalunan niya ang pangunahing titulo.
== Buhay at pag-aaral ==
Ipinanganak si Millan-Windorski noong 15 Agosto 2002, sa [[Milwaukee, Wisconsin]], sa Estados Unidos sa mga magulang na sina Toni Millan at isang Amerikanong ama na nagmula sa angkan ng mga migranteng Aleman-Polako.<ref name=":3">{{Cite web |last=Payo |first=Jasmine |date=3 Mayo 2026 |title=Who is Bea Millan-Windorski, Miss Universe Philippines 2026? |url=https://www.rappler.com/people/profiles/miss-universe-philippines-2026-winner-bea-millan-windorski/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260722025214/https://www.rappler.com/people/profiles/miss-universe-philippines-2026-winner-bea-millan-windorski/ |archive-date=22 Hulyo 2026 |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson |date=3 Mayo 2026 |title=Bea Millan-Windorski's defining rise as Miss Universe Philippines 2026 |url=https://tribune.net.ph/2026/05/02/bea-millan-windorskis-defining-rise-as-miss-universe-philippines-2026 |access-date=10 Agosto 2026 |website=Daily Tribune |language=en}}</ref> Lumaki siya sa isang pamilyang nakabase sa isang lugar na karamihan ay [[Mga taong puti|puti]] sa nayon ng Whitefish Bay.<ref name=":2">{{Cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=3 Mayo 2026 |title=Who is Miss Universe Philippines 2026 Bea Millan-Windorski? |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/666907/who-is-miss-universe-philippines-2026-bea-millan-windorski |access-date=10 Agosto 2026}}</ref>
Ang kanyang mga lolo't lola sa ina na sina Alfredo C. Millan at Marcela Buenavista Millan, ay lumipat sa Estados Unidos mula [[San Juan, La Union|sa San Juan, La Union]], sa Pilipinas.<ref name="rueda">{{Cite news |last=Rueda |first=Nimfa |date=January 2, 2024 |title=Fil-Am human rights activist crowned Miss Earth USA |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://usa.inquirer.net/142184/fil-am-human-rights-activist-crowned-miss-earth-usa |access-date=July 12, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240102213456/https://usa.inquirer.net/142184/fil-am-human-rights-activist-crowned-miss-earth-usa |archive-date=January 2, 2024}}</ref> Ang kaniyang mga kamag-anak sa ama ay lumipat mula sa Alemanya at Polonya upang magtrabaho sa sektor ng agrikultura.<ref name=":2">{{Cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=3 Mayo 2026 |title=Who is Miss Universe Philippines 2026 Bea Millan-Windorski? |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/666907/who-is-miss-universe-philippines-2026-bea-millan-windorski |access-date=10 Agosto 2026}}<cite id="CITEREFAdina2026" class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">Adina, Armin P. (3 Mayo 2026). [https://entertainment.inquirer.net/666907/who-is-miss-universe-philippines-2026-bea-millan-windorski "Who is Miss Universe Philippines 2026 Bea Millan-Windorski?"]. ''[[Philippine Daily Inquirer]]'' (sa wikang Ingles)<span class="reference-accessdate">. Nakuha noong <span class="nowrap">10 Agosto</span> 2026</span>.</cite><span title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.jtitle=Philippine+Daily+Inquirer&rft.atitle=Who+is+Miss+Universe+Philippines+2026+Bea+Millan-Windorski%3F&rft.date=2026-05-03&rft.aulast=Adina&rft.aufirst=Armin+P.&rft_id=https%3A%2F%2Fentertainment.inquirer.net%2F666907%2Fwho-is-miss-universe-philippines-2026-bea-millan-windorski&rfr_id=info%3Asid%2Ftl.wikipedia.org%3ABea+Millan-Windorski" class="Z3988" data-ve-ignore=""></span>
[[Kategorya:Sangguniang CS1 sa wikang Ingles (en)]]</ref> Noong siya ay bata pa, palagi niyang binibisita ang bayan ng kaniyang lola sa ina sa Pilipinas sa loob ng mahabang panahon, isang karanasang binabanggit niya bilang inspirasyon para sa kaniyang mga adbokasiya sa kapaligiran.<ref name="rueda" />
Nag-aral si Millan-Windorski sa Whitefish Bay High School, kung saan siya ay naging miyembro ng grupo ng sayaw sa varsity, rondalya, at koponan sa pagtatalo. Nag-aral din siya sa Wisconsin Conservatory of Music at sa Milwaukee Ballet School upang matuto ng [[tselo]] at ballet, ayon sa pagkakabanggit.<ref>{{Cite web |last=Ramos |first=Neil |date=3 Mayo 2026 |title=Getting to know Bea Millan-Windorski, Miss Universe Philippines 2026 Winner |url=https://mb.com.ph//2026/05/03/getting-to-know-bea-millan-windorski-miss-universe-philippines-2026-winner |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en}}</ref> Noong siya ay nasa kolehiyo, nag-double major siya sa kasaysayan at internasyonal na relasyon sa [[Unibersidad ng Wisconsin sa Madison]], kung saan siya naging miyembro ng Psi Chapter ng kapatiran ng mga kababaihan na Kappa Alpha Theta. Kabilang sa kaniyang mga interes ay ang pananaliksik ng ugnayan ng US-ASEAN. <ref name="rueda">{{Cite news |last=Rueda |first=Nimfa |date=January 2, 2024 |title=Fil-Am human rights activist crowned Miss Earth USA |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://usa.inquirer.net/142184/fil-am-human-rights-activist-crowned-miss-earth-usa |access-date=July 12, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240102213456/https://usa.inquirer.net/142184/fil-am-human-rights-activist-crowned-miss-earth-usa |archive-date=January 2, 2024}}</ref> Noong Enero 2024, natapos niya ang isang pakikisama sa Embahada ng Pilipinas at isang pagsasanay sa Washington, D.C.<ref name="rueda" />
== Karera sa pagmomodelo ==
Noong Setyembre 2024, rumampa si Millan-Windorski para sa Rhcèe sa kauna-unahang palabas ng Queen Beauty Network na ginanap sa Sony Hall sa [[Manhattan]], Lungsod ng New York.<ref name=":4">{{Cite web |last=Bravo |first=Frances Karmel S. |date=5 Mayo 2026 |title=Who is Bea Millan-Windorski, Miss Universe Philippines 2026? |url=https://www.pep.ph/peptionary/bea-millan-windorski-a5128-20260505-lfrm2 |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Philippine Entertainment Portal]] |language=en}}</ref> Nang sumunod na buwan, lumabas siya sa Fil-Am Fashion Week 2024 sa The Atrium at Seatac Marriott sa [[Seattle]],Washington.<ref name=":4" /> Sa edisyon ng New York Fashion Week noong 2025, rumampa siya para sa maraming mga taga-disenyo, kabilang ang Pilipinong modista na si Leo Almodal.<ref name=":4" />
== Mga paligsahan ng kagandahan ==
Noong 2020, nanalo si Millan-Windorski bilang Miss Milwaukee Area Outstanding Teen, na nagbigay sa kaniya ng karapatan para lumahok sa Miss Wisconsin's Outstanding Teen 2021.<ref name=":3">{{Cite web |last=Payo |first=Jasmine |date=2026-05-03 |title=Who is Bea Millan-Windorski, Miss Universe Philippines 2026? |url=https://www.rappler.com/people/profiles/miss-universe-philippines-2026-winner-bea-millan-windorski/ |access-date=2026-05-03 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFPayo2026">Payo, Jasmine (May 3, 2026). </cite></ref> Wala siyang pagkakalagay sa paligsahan, kung saan si Eve Vanden Heuvel ang nagwagi ng titulo.<ref name=":4">{{Cite web |last=Bravo |first=Frances Karmel S. |title=Who is Bea Millan-Windorski, Miss Universe Philippines 2026? |url=https://www.pep.ph/peptionary/bea-millan-windorski-a5128-20260505-lfrm2 |access-date=2026-05-05 |website=[[Philippine Entertainment Portal]] |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBravo">Bravo, Frances Karmel S. [https://www.pep.ph/peptionary/bea-millan-windorski-a5128-20260505-lfrm2 "Who is Bea Millan-Windorski, Miss Universe Philippines 2026?"]. </cite></ref>
=== Miss Earth 2024 ===
[[Talaksan:Bea_Millan-Windorski_during_a_tree_planting_activity.jpg|thumb| Si Millan-Windorski bilang Miss Earth Water]]
Habang nag-aaplay para sa kolehiyo ng abogasya, pinasok siya ng kaniyang ina upang lumahok sa Miss Earth USA 2024 bilang kinatawan ng [[Wisconsin]].<ref name=":6">{{Cite news |date=7 Mayo 2026 |title=Miss Universe PH Bea Millan-Windorski responds to 'opportunist,' 'performative' remarks |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2026/5/7/miss-cosmo-queens-to-attend-crowning-of-ph-delegate-in-manila-1133 |access-date=10 Agosto 2026}}</ref> Bagama't hindi niya planong sumali sa kompetisyon noong taong iyon, nagpasya siyang ituloy ang kaniyang paglahok para sa titulo.<ref name=":6" />
Bilang paghahanda para sa patimpalak, nagsanay siya kasama si Alma Cabasal, Miss Philippines Earth Water 2013, at nakipagtulungan sa Pilipinong taga-disenyo na nakabase sa Los Angeles na si Carl Andrada para sa kaniyang mga bestida sa parehong paunang kompetisyon at pinal na kompetisyon. Napanalunan niya ang titulo, at naging unang Pilipino-Amerikano na nanalo sa patimpalak.<ref>{{Cite web |date=19 Enero 2024 |title=Bea Millan-Windorski discusses winning Miss Earth USA |url=https://www.fox32chicago.com/video/1398048 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625182758/https://www.fox32chicago.com/video/1398048 |archive-date=25 Hunyo 2024 |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[WFLD|Fox 32]] |language=en}}</ref><ref name="galozo">{{Cite web |last=Galozo |first=Monica |date=10 Enero 2024 |title=Fil-Am Miss Earth USA advocates for the environment |url=https://www.abs-cbn.com/overseas/01/10/24/fil-am-miss-earth-usa-advocates-for-the-environment |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110130938/https://news.abs-cbn.com/overseas/01/10/24/fil-am-miss-earth-usa-advocates-for-the-environment |archive-date=10 Enero 2024 |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[ABS-CBN News]]}}</ref>
Bilang Miss Earth USA, si Millan-Windorski ang kumatawan sa Estados Unidos sa [[Miss Earth 2024]]. Sa pulong-balitaan, nanalo siya ng ginto sa karangalang Best Philippine Heritage Attire Award.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=8 Nobyembre 2024 |title=No big leader in Miss Earth 2024 medal tally |url=https://entertainment.inquirer.net/584649/no-big-leader-in-miss-earth-2024-medal-tally |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106235932/https://entertainment.inquirer.net/584649/no-big-leader-in-miss-earth-2024-medal-tally |archive-date=6 Enero 2026 |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref>
Sa pinal na kompetisyon na ginanap noong 9 Nobyembre 2024 sa Okada Manila, napabilang si Millan-Windorski sa Top 20 na lumahok sa ''swimsuit competition'' at sa Top 12 na lumahok sa ''evening gown competition''.<ref name="top12">{{Cite web |date=9 Nobyembre 2024 |title=Miss Earth 2024: PH bet Irha Mel Alfeche advances to Top 12 |url=https://entertainment.inquirer.net/584827/miss-earth-2024-ph-bet-irha-mel-alfeche-advances-to-top-12 |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Sinuot ni Millan-Windorski para sa ''evening gown competition'' ang isang gintong boda na may mga palawit sa gilid na dinisenyo ni Benj Leguiab IV, isang taga-disenyong Pilipino.
Pagkatapos ng ''evening gown competition'', napabilang si Millan-Windorski bilang isa sa walong pinalista na lalahok sa ''hashtag round''. Ang ''hashtag'' na itinalaga sa kaniya ay "family", kung saan ipinahayag niya na:
{{quote|text=''"I am honored to expound upon the word family, especially this year, the theme being heritage, because I come from a multicultural background. I'm a proud daughter of a Filipina-American immigrant and a Polish-American who has been here for generations, and I love that in the U.S., no matter when you came to this country, we are all family, we are all American, and I hope to bring that worldwide and make us realize that we are all human. Maraming salamat po."''}}Nakapasok si Millan-Windorski sa huling ''question and answer round'', kung saan siya at ang kaniyang mga kapwa pinalista ay tinanong kung paano nila masusulong ang mga lumang tradisyon sa isang mundong nahuhumaling sa modernong teknolohiya, kung saan ipinarating niya:<ref>{{Cite web |last=Arnaldo |first=Steph |date=9 Nobyembre 2024 |title=TRANSCRIPT: Miss Earth 2024 top 4 Q&A portion |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/question-answer-miss-earth-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250211201151/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/question-answer-miss-earth-2024/ |archive-date=11 Pebrero 2025 |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=10 Nobyembre 2024 |title=TRANSCRIPT: Miss Earth 2024 Top 4 Q&A segment |url=https://entertainment.inquirer.net/584914/transcript-miss-earth-2024-top-4-qa-segment |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203025940/https://entertainment.inquirer.net/584914/transcript-miss-earth-2024-top-4-qa-segment |archive-date=3 Disyembre 2024 |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref>
{{quote|text=''"Earlier, I mentioned that I’m from a nation of immigrants. However, the first people of my country, indigenous people, said, we don’t inherit the world from our ancestors. Rather, we borrow it from our children. And I think if we return to natural modes of production, understand the value of nature rather than trying to continuously push forward with technology, we would understand that features like peatlands actually conserve 33 percent of the world’s carbon. Our planet and its ecosystems are the most effective way to save our planet from global warming. Maraming salamat po."''}}
Sa pagtatapos ng kompetisyon, naiuwi niya ang titulong Miss Earth Water 2024, na siyang humalili kay [[Đỗ Thị Lan Anh]] ng Biyetnam at sumapi sa "elemental court" ng nagwaging si Jessica Lane ng Australya.<ref name="galozo">{{Cite web |last=Galozo |first=Monica |date=January 10, 2024 |title=Fil-Am Miss Earth USA advocates for the environment |url=https://www.abs-cbn.com/overseas/01/10/24/fil-am-miss-earth-usa-advocates-for-the-environment |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110130938/https://news.abs-cbn.com/overseas/01/10/24/fil-am-miss-earth-usa-advocates-for-the-environment |archive-date=January 10, 2024 |access-date=July 12, 2024 |website=[[ABS-CBN News]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGalozo2024">Galozo, Monica (January 10, 2024). </cite></ref>
=== Miss Universe Philippines 2026 ===
{{Pangunahin|Miss Universe Philippines 2026}}
Noong 10 Pebrero 2026, itinalaga ng lokal na akreditadong kasosyo para sa [[La Union]] si Millan-Windorski bilang kanilang kinatawan para sa Miss Universe Philippines 2026.<ref name=":0">{{Cite web |last=Martinez |first=Gavin |date=17 Enero 2026 |title=Fil-Am Bea Windorski reflects on Filipino identity amid Miss Universe buzz |url=https://usa.inquirer.net/187441/fil-am-bea-windorski-reflects-on-filipino-identity-amid-miss-universe-buzz |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson |date=10 Pebrero 2026 |title=Earth queens set to shine at Miss Universe Philippines 2026 |url=https://tribune.net.ph/2026/02/10/earth-queens-set-to-shine-at-miss-universe-philippines-2026 |access-date=10 Agosto 2026 |website=Daily Tribune |language=en}}</ref> Kasunod ng kaniyang paghirang, kinilala ng mga publikasyon, kabilang ang ''[[The Philippine Star]]'', si Millan-Windorski bilang nangunguna para sa titulo, kung saan itinuring siya ng pambansang direktor na si [[Ariella Arida]] bilang isang kandidatang "imposibleng balewalain".<ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=12 Pebrero 2026 |title=Miss Universe Philippines 2026 early contenders to look out for |url=https://qa.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/02/12/2507537/miss-universe-philippines-2026-early-contenders-look-out-for |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2026-05-05 |title=Bea Millan-Windorski is 'impossible to ignore,' says Ara Arida |url=https://entertainment.inquirer.net/667390/bea-millan-windorski-is-impossible-to-ignore-says-ara-arida |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260506042605/https://entertainment.inquirer.net/667390/bea-millan-windorski-is-impossible-to-ignore-says-ara-arida |archive-date=May 6, 2026 |access-date=2026-05-05 |language=en-US}}</ref> Sa online, ang kanyang paglahok para sa titulo ay nakatanggap ng pagsisipat dahil sa kaniyang naunang desisyon na kumatawan sa Estados Unidos sa Miss Earth.<ref>{{Cite web |last=Wang |first=Mel |date=4 Mayo 2026 |title=Miss Universe PH Bea Millan Windorski Under Fire For Protests |url=https://rollingstonephilippines.com/culture/internet-culture/miss-universe-ph-bea-millan-windorski-activism/ |access-date=10 Agosto 2026 |website=Rolling Stone Philippines |language=en-US}}</ref> Gayunpaman, itinanggi ng mga personalidad kabilang si [[Miss Philippines Earth 2025]] [[Joy Barcoma]] ang mga ganitong sentimyento, kung saan binanggit ang pagpapalaki ni Millan-Windorski sa isang inang Pilipina at ang kaniyang pakikilahok sa mga kilusang sibiko sa Pilipinas.<ref>{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=3 Mayo 2026 |title=Joy Barcoma defends Bea Millan-Windorski: 'She is not an opportunist' |url=https://entertainment.inquirer.net/667008/joy-barcoma-defends-bea-millan-windorski-she-is-not-an-opportunist |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref>
Bago ang kompetisyon, nagwagi siya ng labing-apat na natatanging parangal mula sa mga isponsor ng patimpalak, ang pinakamaraming natanggap ng sinumang kalahok sa taong iyon.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=5 Mayo 2026 |title=Bea Millan-Windorski breaks Miss Universe Philippines 'hakot curse' |url=https://entertainment.inquirer.net/667265/bea-millan-windorski-breaks-miss-universe-philippines-hakot-curse |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260505073610/https://entertainment.inquirer.net/667265/bea-millan-windorski-breaks-miss-universe-philippines-hakot-curse |archive-date=5 Mayo 2026 |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Nakipagtulungan siya sa taga-disenyong Pilipinong si Mark Bumgarner para sa kaniyang bestidang kaniyangpanggabi para sa paunang kompetisyon habang si Axel Que naman ang nagdisenyo ng kaniyang isusuot na pambansang kasuotan sa ''national costume competition'', na nagtampok ng mga palamuting mga alon at perlas bilang pagpupugay sa mga Pilipinong marino.<ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=8 Abril 2026 |title=Top picks at Miss Universe Philippines 2026 Evening Gown prelims |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/04/08/2519537/top-picks-miss-universe-philippines-2026-evening-gown-prelims |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Del Rosario |first=Moira |date=21 Abril 2026 |title=Miss Universe PH: MEGA's Top 10 National Costumes |url=https://mega-asia.com/lifestyle/miss-universe-ph-national-costumes/ |access-date=10 Agosto 2026 |website=Mega Asia |language=en-US}}</ref>
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
[[Kategorya:Ipinanganak noong 2002]]
[[Kategorya:Pilipinong Katoliko Romano]]
[[Kategorya:Mga Pilipinong liping-Polish]]
[[Kategorya:Mga Pilipinong liping-Aleman]]
[[Kategorya:Mga Amerikanong liping-Polish]]
[[Kategorya:Mga Amerikanong liping-Aleman]]
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]
[[Kategorya:Articles with hCards]]
humvmmlct5hnte3b0r270ksa7hzvyqx
2220231
2220230
2026-08-12T14:42:36Z
Allyriana000
119761
2220231
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox pageant titleholder|image=Bea Millan-Windorski in 2026 (Portrait).jpg|caption=si Millan-Windorski noong 2026|birth_name=Beatrice Rebecca Millan-Windorski|birth_date={{birth date and age|2002|08|15}}|birth_place=[[Milwaukee, Wisconsin]], Estados Unidos|education=[[Unibersidad ng Wisconsin sa Madison]] ([[Bachelor of Arts|BA]])|hair_color=Kayumanggi<ref name=Bea />|eye_color=Kayumanggi<ref name=Bea />|height=5 ft 11 in<ref name=Bea>{{cite web |title=Bea |url=https://www.nymmg.com/portfolios/bea |website=NYMMG.com |access-date=July 12, 2024 |archive-date=July 12, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240712155127/https://www.nymmg.com/portfolios/bea |url-status=live }}</ref>|title={{Ubl|Miss Earth USA 2024|Miss Earth Water 2024|Miss Universe Philippines 2026}}|competitions={{Ubl|Miss Earth USA 2024|(Nagwagi)|[[Miss Earth 2024]]|(Miss Earth – Water)|[[Miss Universe Philippines 2026]]|(Nagwagi)|[[Miss Universe 2026]]|({{abbr|TBD|To be determined}})}}|occupation=Modelo}}
Si '''Beatrice Rebecca''' "'''Bea'''" '''Millan-Windorski''' (ipinanganak noong 15 Agosto 2002) ay isang Pilipino-Amerikanong modelo at beauty pageant titleholder kinoronahan bilang [[Miss Universe Philippines 2026]]. Siya ang kakatawan sa Pilipinas sa [[Miss Universe 2026]].
Dati nang nagwagi si Millan-Windorski bilang Miss Earth USA 2024 at kinatawan ang Estados Unidos sa [[Miss Earth 2024]], kung saan kinoronahan siya bilang [[Miss Earth|Miss Earth Water 2024]].
Pagkatapos ng kanyang pagsali sa kompetisyon, tuluyan na siyang lumipat sa Pilipinas at naging aktibo sa lipunang sibil. Noong 2026, pinangalanan siya ng akreditadong kasosyo ng [[La Union]] para sa [[Miss Universe Philippines]] pageant bilang kanilang kandidata para sa edisyon ng taong iyon, kung saan napanalunan niya ang pangunahing titulo.
== Buhay at pag-aaral ==
Ipinanganak si Millan-Windorski noong 15 Agosto 2002, sa [[Milwaukee, Wisconsin]], sa Estados Unidos sa mga magulang na sina Toni Millan at isang Amerikanong ama na nagmula sa angkan ng mga migranteng Aleman-Polako.<ref name=":3">{{Cite web |last=Payo |first=Jasmine |date=3 Mayo 2026 |title=Who is Bea Millan-Windorski, Miss Universe Philippines 2026? |url=https://www.rappler.com/people/profiles/miss-universe-philippines-2026-winner-bea-millan-windorski/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260722025214/https://www.rappler.com/people/profiles/miss-universe-philippines-2026-winner-bea-millan-windorski/ |archive-date=22 Hulyo 2026 |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson |date=3 Mayo 2026 |title=Bea Millan-Windorski's defining rise as Miss Universe Philippines 2026 |url=https://tribune.net.ph/2026/05/02/bea-millan-windorskis-defining-rise-as-miss-universe-philippines-2026 |access-date=10 Agosto 2026 |website=Daily Tribune |language=en}}</ref> Lumaki siya sa isang pamilyang nakabase sa isang lugar na karamihan ay [[Mga taong puti|puti]] sa nayon ng Whitefish Bay.<ref name=":2">{{Cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=3 Mayo 2026 |title=Who is Miss Universe Philippines 2026 Bea Millan-Windorski? |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/666907/who-is-miss-universe-philippines-2026-bea-millan-windorski |access-date=10 Agosto 2026}}</ref>
Ang kanyang mga lolo't lola sa ina na sina Alfredo C. Millan at Marcela Buenavista Millan, ay lumipat sa Estados Unidos mula [[San Juan, La Union|sa San Juan, La Union]], sa Pilipinas.<ref name="rueda">{{Cite news |last=Rueda |first=Nimfa |date=January 2, 2024 |title=Fil-Am human rights activist crowned Miss Earth USA |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://usa.inquirer.net/142184/fil-am-human-rights-activist-crowned-miss-earth-usa |access-date=July 12, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240102213456/https://usa.inquirer.net/142184/fil-am-human-rights-activist-crowned-miss-earth-usa |archive-date=January 2, 2024}}</ref> Ang kaniyang mga kamag-anak sa ama ay lumipat mula sa Alemanya at Polonya upang magtrabaho sa sektor ng agrikultura.<ref name=":2">{{Cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=3 Mayo 2026 |title=Who is Miss Universe Philippines 2026 Bea Millan-Windorski? |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/666907/who-is-miss-universe-philippines-2026-bea-millan-windorski |access-date=10 Agosto 2026}}<cite id="CITEREFAdina2026" class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">Adina, Armin P. (3 Mayo 2026). [https://entertainment.inquirer.net/666907/who-is-miss-universe-philippines-2026-bea-millan-windorski "Who is Miss Universe Philippines 2026 Bea Millan-Windorski?"]. ''[[Philippine Daily Inquirer]]'' (sa wikang Ingles)<span class="reference-accessdate">. Nakuha noong <span class="nowrap">10 Agosto</span> 2026</span>.</cite><span title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.jtitle=Philippine+Daily+Inquirer&rft.atitle=Who+is+Miss+Universe+Philippines+2026+Bea+Millan-Windorski%3F&rft.date=2026-05-03&rft.aulast=Adina&rft.aufirst=Armin+P.&rft_id=https%3A%2F%2Fentertainment.inquirer.net%2F666907%2Fwho-is-miss-universe-philippines-2026-bea-millan-windorski&rfr_id=info%3Asid%2Ftl.wikipedia.org%3ABea+Millan-Windorski" class="Z3988" data-ve-ignore=""></span>
[[Kategorya:Sangguniang CS1 sa wikang Ingles (en)]]</ref> Noong siya ay bata pa, palagi niyang binibisita ang bayan ng kaniyang lola sa ina sa Pilipinas sa loob ng mahabang panahon, isang karanasang binabanggit niya bilang inspirasyon para sa kaniyang mga adbokasiya sa kapaligiran.<ref name="rueda" />
Nag-aral si Millan-Windorski sa Whitefish Bay High School, kung saan siya ay naging miyembro ng grupo ng sayaw sa varsity, rondalya, at koponan sa pagtatalo. Nag-aral din siya sa Wisconsin Conservatory of Music at sa Milwaukee Ballet School upang matuto ng [[tselo]] at ballet, ayon sa pagkakabanggit.<ref>{{Cite web |last=Ramos |first=Neil |date=3 Mayo 2026 |title=Getting to know Bea Millan-Windorski, Miss Universe Philippines 2026 Winner |url=https://mb.com.ph//2026/05/03/getting-to-know-bea-millan-windorski-miss-universe-philippines-2026-winner |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en}}</ref> Noong siya ay nasa kolehiyo, nag-double major siya sa kasaysayan at internasyonal na relasyon sa [[Unibersidad ng Wisconsin sa Madison]], kung saan siya naging miyembro ng Psi Chapter ng kapatiran ng mga kababaihan na Kappa Alpha Theta. Kabilang sa kaniyang mga interes ay ang pananaliksik ng ugnayan ng US-ASEAN. <ref name="rueda">{{Cite news |last=Rueda |first=Nimfa |date=January 2, 2024 |title=Fil-Am human rights activist crowned Miss Earth USA |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://usa.inquirer.net/142184/fil-am-human-rights-activist-crowned-miss-earth-usa |access-date=July 12, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240102213456/https://usa.inquirer.net/142184/fil-am-human-rights-activist-crowned-miss-earth-usa |archive-date=January 2, 2024}}</ref> Noong Enero 2024, natapos niya ang isang pakikisama sa Embahada ng Pilipinas at isang pagsasanay sa Washington, D.C.<ref name="rueda" />
== Karera sa pagmomodelo ==
Noong Setyembre 2024, rumampa si Millan-Windorski para sa Rhcèe sa kauna-unahang palabas ng Queen Beauty Network na ginanap sa Sony Hall sa [[Manhattan]], Lungsod ng New York.<ref name=":4">{{Cite web |last=Bravo |first=Frances Karmel S. |date=5 Mayo 2026 |title=Who is Bea Millan-Windorski, Miss Universe Philippines 2026? |url=https://www.pep.ph/peptionary/bea-millan-windorski-a5128-20260505-lfrm2 |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Philippine Entertainment Portal]] |language=en}}</ref> Nang sumunod na buwan, lumabas siya sa Fil-Am Fashion Week 2024 sa The Atrium at Seatac Marriott sa [[Seattle]],Washington.<ref name=":4" /> Sa edisyon ng New York Fashion Week noong 2025, rumampa siya para sa maraming mga taga-disenyo, kabilang ang Pilipinong modista na si Leo Almodal.<ref name=":4" />
== Mga paligsahan ng kagandahan ==
Noong 2020, nanalo si Millan-Windorski bilang Miss Milwaukee Area Outstanding Teen, na nagbigay sa kaniya ng karapatan para lumahok sa Miss Wisconsin's Outstanding Teen 2021.<ref name=":3" /> Wala siyang pagkakalagay sa paligsahan, kung saan si Eve Vanden Heuvel ang nagwagi ng titulo.<ref name=":4">{{Cite web |last=Bravo |first=Frances Karmel S. |title=Who is Bea Millan-Windorski, Miss Universe Philippines 2026? |url=https://www.pep.ph/peptionary/bea-millan-windorski-a5128-20260505-lfrm2 |access-date=2026-05-05 |website=[[Philippine Entertainment Portal]] |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBravo">Bravo, Frances Karmel S. [https://www.pep.ph/peptionary/bea-millan-windorski-a5128-20260505-lfrm2 "Who is Bea Millan-Windorski, Miss Universe Philippines 2026?"]. </cite></ref>
=== Miss Earth 2024 ===
[[Talaksan:Bea_Millan-Windorski_during_a_tree_planting_activity.jpg|thumb| Si Millan-Windorski bilang Miss Earth Water]]
Habang nag-aaplay para sa kolehiyo ng abogasya, pinasok siya ng kaniyang ina upang lumahok sa Miss Earth USA 2024 bilang kinatawan ng [[Wisconsin]].<ref name=":6">{{Cite news |date=7 Mayo 2026 |title=Miss Universe PH Bea Millan-Windorski responds to 'opportunist,' 'performative' remarks |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2026/5/7/miss-cosmo-queens-to-attend-crowning-of-ph-delegate-in-manila-1133 |access-date=10 Agosto 2026}}</ref> Bagama't hindi niya planong sumali sa kompetisyon noong taong iyon, nagpasya siyang ituloy ang kaniyang paglahok para sa titulo.<ref name=":6" />
Bilang paghahanda para sa patimpalak, nagsanay siya kasama si Alma Cabasal, Miss Philippines Earth Water 2013, at nakipagtulungan sa Pilipinong taga-disenyo na nakabase sa Los Angeles na si Carl Andrada para sa kaniyang mga bestida sa parehong paunang kompetisyon at pinal na kompetisyon. Napanalunan niya ang titulo, at naging unang Pilipino-Amerikano na nanalo sa patimpalak.<ref>{{Cite web |date=19 Enero 2024 |title=Bea Millan-Windorski discusses winning Miss Earth USA |url=https://www.fox32chicago.com/video/1398048 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625182758/https://www.fox32chicago.com/video/1398048 |archive-date=25 Hunyo 2024 |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[WFLD|Fox 32]] |language=en}}</ref><ref name="galozo">{{Cite web |last=Galozo |first=Monica |date=10 Enero 2024 |title=Fil-Am Miss Earth USA advocates for the environment |url=https://www.abs-cbn.com/overseas/01/10/24/fil-am-miss-earth-usa-advocates-for-the-environment |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110130938/https://news.abs-cbn.com/overseas/01/10/24/fil-am-miss-earth-usa-advocates-for-the-environment |archive-date=10 Enero 2024 |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[ABS-CBN News]]}}</ref>
Bilang Miss Earth USA, si Millan-Windorski ang kumatawan sa Estados Unidos sa [[Miss Earth 2024]]. Sa pulong-balitaan, nanalo siya ng ginto sa karangalang Best Philippine Heritage Attire Award.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=8 Nobyembre 2024 |title=No big leader in Miss Earth 2024 medal tally |url=https://entertainment.inquirer.net/584649/no-big-leader-in-miss-earth-2024-medal-tally |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106235932/https://entertainment.inquirer.net/584649/no-big-leader-in-miss-earth-2024-medal-tally |archive-date=6 Enero 2026 |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref>
Sa pinal na kompetisyon na ginanap noong 9 Nobyembre 2024 sa Okada Manila, napabilang si Millan-Windorski sa Top 20 na lumahok sa ''swimsuit competition'' at sa Top 12 na lumahok sa ''evening gown competition''.<ref name="top12">{{Cite web |date=9 Nobyembre 2024 |title=Miss Earth 2024: PH bet Irha Mel Alfeche advances to Top 12 |url=https://entertainment.inquirer.net/584827/miss-earth-2024-ph-bet-irha-mel-alfeche-advances-to-top-12 |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Sinuot ni Millan-Windorski para sa ''evening gown competition'' ang isang gintong boda na may mga palawit sa gilid na dinisenyo ni Benj Leguiab IV, isang taga-disenyong Pilipino.
Pagkatapos ng ''evening gown competition'', napabilang si Millan-Windorski bilang isa sa walong pinalista na lalahok sa ''hashtag round''. Ang ''hashtag'' na itinalaga sa kaniya ay "family", kung saan ipinahayag niya na:
{{quote|text=''"I am honored to expound upon the word family, especially this year, the theme being heritage, because I come from a multicultural background. I'm a proud daughter of a Filipina-American immigrant and a Polish-American who has been here for generations, and I love that in the U.S., no matter when you came to this country, we are all family, we are all American, and I hope to bring that worldwide and make us realize that we are all human. Maraming salamat po."''}}Nakapasok si Millan-Windorski sa huling ''question and answer round'', kung saan siya at ang kaniyang mga kapwa pinalista ay tinanong kung paano nila masusulong ang mga lumang tradisyon sa isang mundong nahuhumaling sa modernong teknolohiya, kung saan ipinarating niya:<ref>{{Cite web |last=Arnaldo |first=Steph |date=9 Nobyembre 2024 |title=TRANSCRIPT: Miss Earth 2024 top 4 Q&A portion |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/question-answer-miss-earth-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250211201151/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/question-answer-miss-earth-2024/ |archive-date=11 Pebrero 2025 |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=10 Nobyembre 2024 |title=TRANSCRIPT: Miss Earth 2024 Top 4 Q&A segment |url=https://entertainment.inquirer.net/584914/transcript-miss-earth-2024-top-4-qa-segment |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203025940/https://entertainment.inquirer.net/584914/transcript-miss-earth-2024-top-4-qa-segment |archive-date=3 Disyembre 2024 |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref>
{{quote|text=''"Earlier, I mentioned that I’m from a nation of immigrants. However, the first people of my country, indigenous people, said, we don’t inherit the world from our ancestors. Rather, we borrow it from our children. And I think if we return to natural modes of production, understand the value of nature rather than trying to continuously push forward with technology, we would understand that features like peatlands actually conserve 33 percent of the world’s carbon. Our planet and its ecosystems are the most effective way to save our planet from global warming. Maraming salamat po."''}}
Sa pagtatapos ng kompetisyon, naiuwi niya ang titulong Miss Earth Water 2024, na siyang humalili kay [[Đỗ Thị Lan Anh]] ng Biyetnam at sumapi sa "elemental court" ng nagwaging si Jessica Lane ng Australya.<ref name="galozo">{{Cite web |last=Galozo |first=Monica |date=January 10, 2024 |title=Fil-Am Miss Earth USA advocates for the environment |url=https://www.abs-cbn.com/overseas/01/10/24/fil-am-miss-earth-usa-advocates-for-the-environment |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110130938/https://news.abs-cbn.com/overseas/01/10/24/fil-am-miss-earth-usa-advocates-for-the-environment |archive-date=January 10, 2024 |access-date=July 12, 2024 |website=[[ABS-CBN News]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGalozo2024">Galozo, Monica (January 10, 2024). </cite></ref>
=== Miss Universe Philippines 2026 ===
{{Pangunahin|Miss Universe Philippines 2026}}
Noong 10 Pebrero 2026, itinalaga ng lokal na akreditadong kasosyo para sa [[La Union]] si Millan-Windorski bilang kanilang kinatawan para sa Miss Universe Philippines 2026.<ref name=":0">{{Cite web |last=Martinez |first=Gavin |date=17 Enero 2026 |title=Fil-Am Bea Windorski reflects on Filipino identity amid Miss Universe buzz |url=https://usa.inquirer.net/187441/fil-am-bea-windorski-reflects-on-filipino-identity-amid-miss-universe-buzz |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson |date=10 Pebrero 2026 |title=Earth queens set to shine at Miss Universe Philippines 2026 |url=https://tribune.net.ph/2026/02/10/earth-queens-set-to-shine-at-miss-universe-philippines-2026 |access-date=10 Agosto 2026 |website=Daily Tribune |language=en}}</ref> Kasunod ng kaniyang paghirang, kinilala ng mga publikasyon, kabilang ang ''[[The Philippine Star]]'', si Millan-Windorski bilang nangunguna para sa titulo, kung saan itinuring siya ng pambansang direktor na si [[Ariella Arida]] bilang isang kandidatang "imposibleng balewalain".<ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=12 Pebrero 2026 |title=Miss Universe Philippines 2026 early contenders to look out for |url=https://qa.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/02/12/2507537/miss-universe-philippines-2026-early-contenders-look-out-for |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2026-05-05 |title=Bea Millan-Windorski is 'impossible to ignore,' says Ara Arida |url=https://entertainment.inquirer.net/667390/bea-millan-windorski-is-impossible-to-ignore-says-ara-arida |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260506042605/https://entertainment.inquirer.net/667390/bea-millan-windorski-is-impossible-to-ignore-says-ara-arida |archive-date=May 6, 2026 |access-date=2026-05-05 |language=en-US}}</ref> Sa online, ang kanyang paglahok para sa titulo ay nakatanggap ng pagsisipat dahil sa kaniyang naunang desisyon na kumatawan sa Estados Unidos sa Miss Earth.<ref>{{Cite web |last=Wang |first=Mel |date=4 Mayo 2026 |title=Miss Universe PH Bea Millan Windorski Under Fire For Protests |url=https://rollingstonephilippines.com/culture/internet-culture/miss-universe-ph-bea-millan-windorski-activism/ |access-date=10 Agosto 2026 |website=Rolling Stone Philippines |language=en-US}}</ref> Gayunpaman, itinanggi ng mga personalidad kabilang si [[Miss Philippines Earth 2025]] [[Joy Barcoma]] ang mga ganitong sentimyento, kung saan binanggit ang pagpapalaki ni Millan-Windorski sa isang inang Pilipina at ang kaniyang pakikilahok sa mga kilusang sibiko sa Pilipinas.<ref>{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=3 Mayo 2026 |title=Joy Barcoma defends Bea Millan-Windorski: 'She is not an opportunist' |url=https://entertainment.inquirer.net/667008/joy-barcoma-defends-bea-millan-windorski-she-is-not-an-opportunist |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref>
Bago ang kompetisyon, nagwagi siya ng labing-apat na natatanging parangal mula sa mga isponsor ng patimpalak, ang pinakamaraming natanggap ng sinumang kalahok sa taong iyon.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=5 Mayo 2026 |title=Bea Millan-Windorski breaks Miss Universe Philippines 'hakot curse' |url=https://entertainment.inquirer.net/667265/bea-millan-windorski-breaks-miss-universe-philippines-hakot-curse |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260505073610/https://entertainment.inquirer.net/667265/bea-millan-windorski-breaks-miss-universe-philippines-hakot-curse |archive-date=5 Mayo 2026 |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Nakipagtulungan siya sa taga-disenyong Pilipinong si Mark Bumgarner para sa kaniyang bestidang kaniyangpanggabi para sa paunang kompetisyon habang si Axel Que naman ang nagdisenyo ng kaniyang isusuot na pambansang kasuotan sa ''national costume competition'', na nagtampok ng mga palamuting mga alon at perlas bilang pagpupugay sa mga Pilipinong marino.<ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=8 Abril 2026 |title=Top picks at Miss Universe Philippines 2026 Evening Gown prelims |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/04/08/2519537/top-picks-miss-universe-philippines-2026-evening-gown-prelims |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Del Rosario |first=Moira |date=21 Abril 2026 |title=Miss Universe PH: MEGA's Top 10 National Costumes |url=https://mega-asia.com/lifestyle/miss-universe-ph-national-costumes/ |access-date=10 Agosto 2026 |website=Mega Asia |language=en-US}}</ref>
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
[[Kategorya:Ipinanganak noong 2002]]
[[Kategorya:Pilipinong Katoliko Romano]]
[[Kategorya:Mga Pilipinong liping-Polish]]
[[Kategorya:Mga Pilipinong liping-Aleman]]
[[Kategorya:Mga Amerikanong liping-Polish]]
[[Kategorya:Mga Amerikanong liping-Aleman]]
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]
[[Kategorya:Articles with hCards]]
k634eiahgcg3t3pw5n8nkhscbszg5cx
2220232
2220231
2026-08-12T14:52:34Z
Allyriana000
119761
2220232
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox pageant titleholder|image=Bea Millan-Windorski in 2026 (Portrait).jpg|caption=si Millan-Windorski noong 2026|birth_name=Beatrice Rebecca Millan-Windorski|birth_date={{birth date and age|2002|08|15}}|birth_place=[[Milwaukee, Wisconsin]], Estados Unidos|education=[[Unibersidad ng Wisconsin sa Madison]] ([[Bachelor of Arts|BA]])|hair_color=Kayumanggi<ref name=Bea />|eye_color=Kayumanggi<ref name=Bea />|height=5 ft 11 in<ref name=Bea>{{cite web |title=Bea |url=https://www.nymmg.com/portfolios/bea |website=NYMMG.com |access-date=July 12, 2024 |archive-date=July 12, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240712155127/https://www.nymmg.com/portfolios/bea |url-status=live }}</ref>|title={{Ubl|Miss Earth USA 2024|Miss Earth Water 2024|Miss Universe Philippines 2026}}|competitions={{Ubl|Miss Earth USA 2024|(Nagwagi)|[[Miss Earth 2024]]|(Miss Earth – Water)|[[Miss Universe Philippines 2026]]|(Nagwagi)|[[Miss Universe 2026]]|({{abbr|TBD|To be determined}})}}|occupation=Modelo}}
Si '''Beatrice Rebecca''' "'''Bea'''" '''Millan-Windorski''' (ipinanganak noong 15 Agosto 2002) ay isang Pilipino-Amerikanong modelo at beauty pageant titleholder kinoronahan bilang [[Miss Universe Philippines 2026]]. Siya ang kakatawan sa Pilipinas sa [[Miss Universe 2026]].
Dati nang nagwagi si Millan-Windorski bilang Miss Earth USA 2024 at kinatawan ang Estados Unidos sa [[Miss Earth 2024]], kung saan kinoronahan siya bilang [[Miss Earth|Miss Earth Water 2024]].
Pagkatapos ng kanyang pagsali sa kompetisyon, tuluyan na siyang lumipat sa Pilipinas at naging aktibo sa lipunang sibil. Noong 2026, pinangalanan siya ng akreditadong kasosyo ng [[La Union]] para sa [[Miss Universe Philippines]] pageant bilang kanilang kandidata para sa edisyon ng taong iyon, kung saan napanalunan niya ang pangunahing titulo.
== Buhay at pag-aaral ==
Ipinanganak si Millan-Windorski noong 15 Agosto 2002, sa [[Milwaukee, Wisconsin]], sa Estados Unidos sa mga magulang na sina Toni Millan at isang Amerikanong ama na nagmula sa angkan ng mga migranteng Aleman-Polako.<ref name=":3">{{Cite web |last=Payo |first=Jasmine |date=3 Mayo 2026 |title=Who is Bea Millan-Windorski, Miss Universe Philippines 2026? |url=https://www.rappler.com/people/profiles/miss-universe-philippines-2026-winner-bea-millan-windorski/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260722025214/https://www.rappler.com/people/profiles/miss-universe-philippines-2026-winner-bea-millan-windorski/ |archive-date=22 Hulyo 2026 |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson |date=3 Mayo 2026 |title=Bea Millan-Windorski's defining rise as Miss Universe Philippines 2026 |url=https://tribune.net.ph/2026/05/02/bea-millan-windorskis-defining-rise-as-miss-universe-philippines-2026 |access-date=10 Agosto 2026 |website=Daily Tribune |language=en}}</ref> Lumaki siya sa isang pamilyang nakabase sa isang lugar na karamihan ay [[Mga taong puti|puti]] sa nayon ng Whitefish Bay.<ref name=":2">{{Cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=3 Mayo 2026 |title=Who is Miss Universe Philippines 2026 Bea Millan-Windorski? |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/666907/who-is-miss-universe-philippines-2026-bea-millan-windorski |access-date=10 Agosto 2026}}</ref>
Ang kanyang mga lolo't lola sa ina na sina Alfredo C. Millan at Marcela Buenavista Millan, ay lumipat sa Estados Unidos mula [[San Juan, La Union|sa San Juan, La Union]], sa Pilipinas.<ref name="rueda">{{Cite news |last=Rueda |first=Nimfa |date=January 2, 2024 |title=Fil-Am human rights activist crowned Miss Earth USA |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://usa.inquirer.net/142184/fil-am-human-rights-activist-crowned-miss-earth-usa |access-date=July 12, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240102213456/https://usa.inquirer.net/142184/fil-am-human-rights-activist-crowned-miss-earth-usa |archive-date=January 2, 2024}}</ref> Ang kaniyang mga kamag-anak sa ama ay lumipat mula sa Alemanya at Polonya upang magtrabaho sa sektor ng agrikultura.<ref name=":2" /> Noong siya ay bata pa, palagi niyang binibisita ang bayan ng kaniyang lola sa ina sa Pilipinas sa loob ng mahabang panahon, isang karanasang binabanggit niya bilang inspirasyon para sa kaniyang mga adbokasiya sa kapaligiran.<ref name="rueda" />
Nag-aral si Millan-Windorski sa Whitefish Bay High School, kung saan siya ay naging miyembro ng grupo ng sayaw sa varsity, rondalya, at koponan sa pagtatalo. Nag-aral din siya sa Wisconsin Conservatory of Music at sa Milwaukee Ballet School upang matuto ng [[tselo]] at ballet, ayon sa pagkakabanggit.<ref>{{Cite web |last=Ramos |first=Neil |date=3 Mayo 2026 |title=Getting to know Bea Millan-Windorski, Miss Universe Philippines 2026 Winner |url=https://mb.com.ph//2026/05/03/getting-to-know-bea-millan-windorski-miss-universe-philippines-2026-winner |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en}}</ref> Noong siya ay nasa kolehiyo, nag-double major siya sa kasaysayan at internasyonal na relasyon sa [[Unibersidad ng Wisconsin sa Madison]], kung saan siya naging miyembro ng Psi Chapter ng kapatiran ng mga kababaihan na Kappa Alpha Theta. Kabilang sa kaniyang mga interes ay ang pananaliksik ng ugnayan ng US-ASEAN.<ref name="rueda" /> Noong Enero 2024, natapos niya ang isang pakikisama sa Embahada ng Pilipinas at isang pagsasanay sa [[Washington, D.C.]]<ref name="rueda" />
== Karera sa pagmomodelo ==
Noong Setyembre 2024, rumampa si Millan-Windorski para sa Rhcèe sa kauna-unahang palabas ng Queen Beauty Network na ginanap sa Sony Hall sa [[Manhattan]], Lungsod ng New York.<ref name=":4">{{Cite web |last=Bravo |first=Frances Karmel S. |date=5 Mayo 2026 |title=Who is Bea Millan-Windorski, Miss Universe Philippines 2026? |url=https://www.pep.ph/peptionary/bea-millan-windorski-a5128-20260505-lfrm2 |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Philippine Entertainment Portal]] |language=en}}</ref> Nang sumunod na buwan, lumabas siya sa Fil-Am Fashion Week 2024 sa The Atrium at Seatac Marriott sa [[Seattle]],Washington.<ref name=":4" /> Sa edisyon ng New York Fashion Week noong 2025, rumampa siya para sa maraming mga taga-disenyo, kabilang ang Pilipinong modista na si Leo Almodal.<ref name=":4" />
== Mga paligsahan ng kagandahan ==
Noong 2020, nanalo si Millan-Windorski bilang Miss Milwaukee Area Outstanding Teen, na nagbigay sa kaniya ng karapatan para lumahok sa Miss Wisconsin's Outstanding Teen 2021.<ref name=":3" /> Wala siyang pagkakalagay sa paligsahan, kung saan si Eve Vanden Heuvel ang nagwagi ng titulo.<ref name=":4" />
=== Miss Earth 2024 ===
[[Talaksan:Bea_Millan-Windorski_during_a_tree_planting_activity.jpg|thumb| Si Millan-Windorski bilang Miss Earth Water]]
Habang nag-aaplay para sa kolehiyo ng abogasya, pinasok siya ng kaniyang ina upang lumahok sa Miss Earth USA 2024 bilang kinatawan ng [[Wisconsin]].<ref name=":6">{{Cite news |date=7 Mayo 2026 |title=Miss Universe PH Bea Millan-Windorski responds to 'opportunist,' 'performative' remarks |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2026/5/7/miss-cosmo-queens-to-attend-crowning-of-ph-delegate-in-manila-1133 |access-date=10 Agosto 2026}}</ref> Bagama't hindi niya planong sumali sa kompetisyon noong taong iyon, nagpasya siyang ituloy ang kaniyang paglahok para sa titulo.<ref name=":6" />
Bilang paghahanda para sa patimpalak, nagsanay siya kasama si Alma Cabasal, Miss Philippines Earth Water 2013, at nakipagtulungan sa Pilipinong taga-disenyo na nakabase sa Los Angeles na si Carl Andrada para sa kaniyang mga bestida sa parehong paunang kompetisyon at pinal na kompetisyon. Napanalunan niya ang titulo, at naging unang Pilipino-Amerikano na nanalo sa patimpalak.<ref>{{Cite web |date=19 Enero 2024 |title=Bea Millan-Windorski discusses winning Miss Earth USA |url=https://www.fox32chicago.com/video/1398048 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625182758/https://www.fox32chicago.com/video/1398048 |archive-date=25 Hunyo 2024 |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[WFLD|Fox 32]] |language=en}}</ref><ref name="galozo">{{Cite web |last=Galozo |first=Monica |date=10 Enero 2024 |title=Fil-Am Miss Earth USA advocates for the environment |url=https://www.abs-cbn.com/overseas/01/10/24/fil-am-miss-earth-usa-advocates-for-the-environment |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110130938/https://news.abs-cbn.com/overseas/01/10/24/fil-am-miss-earth-usa-advocates-for-the-environment |archive-date=10 Enero 2024 |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[ABS-CBN News]]}}</ref>
Bilang Miss Earth USA, si Millan-Windorski ang kumatawan sa Estados Unidos sa [[Miss Earth 2024]]. Sa pulong-balitaan, nanalo siya ng ginto sa karangalang Best Philippine Heritage Attire Award.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=8 Nobyembre 2024 |title=No big leader in Miss Earth 2024 medal tally |url=https://entertainment.inquirer.net/584649/no-big-leader-in-miss-earth-2024-medal-tally |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106235932/https://entertainment.inquirer.net/584649/no-big-leader-in-miss-earth-2024-medal-tally |archive-date=6 Enero 2026 |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref>
Sa pinal na kompetisyon na ginanap noong 9 Nobyembre 2024 sa Okada Manila, napabilang si Millan-Windorski sa Top 20 na lumahok sa ''swimsuit competition'' at sa Top 12 na lumahok sa ''evening gown competition''.<ref name="top12">{{Cite web |date=9 Nobyembre 2024 |title=Miss Earth 2024: PH bet Irha Mel Alfeche advances to Top 12 |url=https://entertainment.inquirer.net/584827/miss-earth-2024-ph-bet-irha-mel-alfeche-advances-to-top-12 |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Sinuot ni Millan-Windorski para sa ''evening gown competition'' ang isang gintong boda na may mga palawit sa gilid na dinisenyo ni Benj Leguiab IV, isang taga-disenyong Pilipino.
Pagkatapos ng ''evening gown competition'', napabilang si Millan-Windorski bilang isa sa walong pinalista na lalahok sa ''hashtag round''. Ang ''hashtag'' na itinalaga sa kaniya ay "family", kung saan ipinahayag niya na:
{{quote|text=''"I am honored to expound upon the word family, especially this year, the theme being heritage, because I come from a multicultural background. I'm a proud daughter of a Filipina-American immigrant and a Polish-American who has been here for generations, and I love that in the U.S., no matter when you came to this country, we are all family, we are all American, and I hope to bring that worldwide and make us realize that we are all human. Maraming salamat po."''}}Nakapasok si Millan-Windorski sa huling ''question and answer round'', kung saan siya at ang kaniyang mga kapwa pinalista ay tinanong kung paano nila masusulong ang mga lumang tradisyon sa isang mundong nahuhumaling sa modernong teknolohiya, kung saan ipinarating niya:<ref>{{Cite web |last=Arnaldo |first=Steph |date=9 Nobyembre 2024 |title=TRANSCRIPT: Miss Earth 2024 top 4 Q&A portion |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/question-answer-miss-earth-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250211201151/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/question-answer-miss-earth-2024/ |archive-date=11 Pebrero 2025 |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=10 Nobyembre 2024 |title=TRANSCRIPT: Miss Earth 2024 Top 4 Q&A segment |url=https://entertainment.inquirer.net/584914/transcript-miss-earth-2024-top-4-qa-segment |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203025940/https://entertainment.inquirer.net/584914/transcript-miss-earth-2024-top-4-qa-segment |archive-date=3 Disyembre 2024 |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref>
{{quote|text=''"Earlier, I mentioned that I’m from a nation of immigrants. However, the first people of my country, indigenous people, said, we don’t inherit the world from our ancestors. Rather, we borrow it from our children. And I think if we return to natural modes of production, understand the value of nature rather than trying to continuously push forward with technology, we would understand that features like peatlands actually conserve 33 percent of the world’s carbon. Our planet and its ecosystems are the most effective way to save our planet from global warming. Maraming salamat po."''}}
Sa pagtatapos ng kompetisyon, naiuwi niya ang titulong Miss Earth Water 2024, na siyang humalili kay [[Đỗ Thị Lan Anh]] ng Biyetnam at sumapi sa "elemental court" ng nagwaging si Jessica Lane ng Australya.<ref name="galozo">{{Cite web |last=Galozo |first=Monica |date=January 10, 2024 |title=Fil-Am Miss Earth USA advocates for the environment |url=https://www.abs-cbn.com/overseas/01/10/24/fil-am-miss-earth-usa-advocates-for-the-environment |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110130938/https://news.abs-cbn.com/overseas/01/10/24/fil-am-miss-earth-usa-advocates-for-the-environment |archive-date=January 10, 2024 |access-date=July 12, 2024 |website=[[ABS-CBN News]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGalozo2024">Galozo, Monica (January 10, 2024). </cite></ref>
=== Miss Universe Philippines 2026 ===
{{Pangunahin|Miss Universe Philippines 2026}}
Noong 10 Pebrero 2026, itinalaga ng lokal na akreditadong kasosyo para sa [[La Union]] si Millan-Windorski bilang kanilang kinatawan para sa Miss Universe Philippines 2026.<ref name=":0">{{Cite web |last=Martinez |first=Gavin |date=17 Enero 2026 |title=Fil-Am Bea Windorski reflects on Filipino identity amid Miss Universe buzz |url=https://usa.inquirer.net/187441/fil-am-bea-windorski-reflects-on-filipino-identity-amid-miss-universe-buzz |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson |date=10 Pebrero 2026 |title=Earth queens set to shine at Miss Universe Philippines 2026 |url=https://tribune.net.ph/2026/02/10/earth-queens-set-to-shine-at-miss-universe-philippines-2026 |access-date=10 Agosto 2026 |website=Daily Tribune |language=en}}</ref> Kasunod ng kaniyang paghirang, kinilala ng mga publikasyon, kabilang ang ''[[The Philippine Star]]'', si Millan-Windorski bilang nangunguna para sa titulo, kung saan itinuring siya ng pambansang direktor na si [[Ariella Arida]] bilang isang kandidatang "imposibleng balewalain".<ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=12 Pebrero 2026 |title=Miss Universe Philippines 2026 early contenders to look out for |url=https://qa.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/02/12/2507537/miss-universe-philippines-2026-early-contenders-look-out-for |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2026-05-05 |title=Bea Millan-Windorski is 'impossible to ignore,' says Ara Arida |url=https://entertainment.inquirer.net/667390/bea-millan-windorski-is-impossible-to-ignore-says-ara-arida |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260506042605/https://entertainment.inquirer.net/667390/bea-millan-windorski-is-impossible-to-ignore-says-ara-arida |archive-date=May 6, 2026 |access-date=2026-05-05 |language=en-US}}</ref> Sa online, ang kanyang paglahok para sa titulo ay nakatanggap ng pagsisipat dahil sa kaniyang naunang desisyon na kumatawan sa Estados Unidos sa Miss Earth.<ref>{{Cite web |last=Wang |first=Mel |date=4 Mayo 2026 |title=Miss Universe PH Bea Millan Windorski Under Fire For Protests |url=https://rollingstonephilippines.com/culture/internet-culture/miss-universe-ph-bea-millan-windorski-activism/ |access-date=10 Agosto 2026 |website=Rolling Stone Philippines |language=en-US}}</ref> Gayunpaman, itinanggi ng mga personalidad kabilang si [[Miss Philippines Earth 2025]] [[Joy Barcoma]] ang mga ganitong sentimyento, kung saan binanggit ang pagpapalaki ni Millan-Windorski sa isang inang Pilipina at ang kaniyang pakikilahok sa mga kilusang sibiko sa Pilipinas.<ref>{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=3 Mayo 2026 |title=Joy Barcoma defends Bea Millan-Windorski: 'She is not an opportunist' |url=https://entertainment.inquirer.net/667008/joy-barcoma-defends-bea-millan-windorski-she-is-not-an-opportunist |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref>
Bago ang kompetisyon, nagwagi siya ng labing-apat na natatanging parangal mula sa mga isponsor ng patimpalak, ang pinakamaraming natanggap ng sinumang kalahok sa taong iyon.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=5 Mayo 2026 |title=Bea Millan-Windorski breaks Miss Universe Philippines 'hakot curse' |url=https://entertainment.inquirer.net/667265/bea-millan-windorski-breaks-miss-universe-philippines-hakot-curse |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260505073610/https://entertainment.inquirer.net/667265/bea-millan-windorski-breaks-miss-universe-philippines-hakot-curse |archive-date=5 Mayo 2026 |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Nakipagtulungan siya sa taga-disenyong Pilipinong si Mark Bumgarner para sa kaniyang bestidang kaniyangpanggabi para sa paunang kompetisyon habang si Axel Que naman ang nagdisenyo ng kaniyang isusuot na pambansang kasuotan sa ''national costume competition'', na nagtampok ng mga palamuting mga alon at perlas bilang pagpupugay sa mga Pilipinong marino.<ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=8 Abril 2026 |title=Top picks at Miss Universe Philippines 2026 Evening Gown prelims |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/04/08/2519537/top-picks-miss-universe-philippines-2026-evening-gown-prelims |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Del Rosario |first=Moira |date=21 Abril 2026 |title=Miss Universe PH: MEGA's Top 10 National Costumes |url=https://mega-asia.com/lifestyle/miss-universe-ph-national-costumes/ |access-date=10 Agosto 2026 |website=Mega Asia |language=en-US}}</ref>
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
[[Kategorya:Ipinanganak noong 2002]]
[[Kategorya:Pilipinong Katoliko Romano]]
[[Kategorya:Mga Pilipinong liping-Polish]]
[[Kategorya:Mga Pilipinong liping-Aleman]]
[[Kategorya:Mga Amerikanong liping-Polish]]
[[Kategorya:Mga Amerikanong liping-Aleman]]
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]
[[Kategorya:Articles with hCards]]
m4f40q9qbs8s58u17qj68bnvichnmrr
Asia Rose Simpson
0
339083
2220241
2026-08-12T15:58:18Z
Allyriana000
119761
Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1368828034|Asia Rose Simpson]]"
2220241
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox pageant titleholder|name=Asia Rose Simpson|image=Asia Rose Simpson in 03032026.jpg|image_size=|caption=si Simpson noong 2026|birth_name=Asia Rose Simpson|title={{Ubl|Miss New Mexico Teen USA 2023|[[Miss World Philippines 2026]]}}|competitions={{ubl|Miss New Mexico Teen USA 2023<br>(Nagwagi)|[[Miss Teen USA 2023]]<br>(Walang pagkakalagay)|(Miss Congeniality)|[[Miss World Philippines 2026]]<br>(Nagwagi)|(Beauty With A Purpose)|[[Miss World 2026]]<br>({{abbr|TBD|To be determined}})}}|birth_date={{birth based on age as of date|18|2026|02|04}}
<!-- Age 18 as of 2026/02/04 per Manila Bulletin. Reliable source needed for exact birthdate-->|education=<!-- Reliable source needed -->|birth_place=[[Hobbs, New Mexico]], Estados Unidos|occupation={{Hlist|Beauty queen}}|height=<!-- Reliable source needed -->|eye_color=<!-- Reliable source needed -->|hair_color=Kayumanggi}}
Si '''Asia Rose Simpson''' (ipinanganak noong 2007 o 2008) ay isang Pilipino-Amerikanong modelo, mananayaw at beauty pageant titleholder na kinoronahan bilang [[Miss World Philippines 2026]]. Siya ang kakatawan sa Pilipinas sa [[Miss World 2026]].
Si Simpson ay nakoronahan din bilang Mss New Mexico Teen USA noong 2023, at naging hinirang bilang Miss Congeniality sa Miss Teen USA 2023.
== Maagang buhay at karera ==
Ipinanganak si Simpson sa Hobbs, New Mexico, Estados Unidos, sa isang pamilya ng mga mananayaw at misyonerong Kristiyano.<ref name=":4">{{Cite web |last=Jusay |first=Annalyn S. |date=4 Pebrero 2026 |title=Christian missionary Asia Rose Simpson crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://mb.com.ph//2026/02/04/christian-missionary-asia-rose-simpson-crowned-miss-world-philippines-2026 |access-date=12 Agosto 2026 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=Tunac |first=Hermes Joy |date=4 Pebrero 2026 |title=Who is Asia Rose Simpson? 5 things about the new Miss World Philippines |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/975286/who-is-asia-rose-simpson-5-things-about-the-new-miss-world-philippines/story/ |access-date=12 Agosto 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=4 Pebrero 2026 |title=Get to know Miss World Philippines 2026 Asia Rose Simpson |url=https://entertainment.inquirer.net/651610/get-to-know-miss-world-philippines-2026-asia-rose-simpson |access-date=12 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Ang kanyang ama ay si Joseph Simpson, na isang Pilipino, at ang kaniyang ina ay si Brittany Banks, na isang Amerikano. Bilang mga misyonero, madalas maglakbay ang kaniyang pamilya noong bata pa siya.<ref name=":4" /> Dumating siya sa Pilipinas noong siya ay anim na buwan sa [[Roxas, Capiz|Roxas]], [[Capiz]], kung saan siya lumaki.'''<ref name=":0">{{Cite web |last=Roque |first=Nika |date=4 Pebrero 2026 |title=Quezon City's Asia Rose Simpson is Miss World Philippines 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/975221/quezon-city-s-asia-rose-simpson-is-miss-world-philippines-2026/story/ |access-date=12 Agosto 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref>''' Kalaunan ay nanirahan ang kaniyang pamilya sa [[Maynila]] at pagkatapos ay [[Lungsod Quezon|sa Lungsod Quezon]].<ref name=":4" />
Si Simpson ay nag-aral sa bahay.<ref>{{Cite news |last=Martinez |first=Lance Joseph |date=5 Pebrero 2026 |title=10 Things About the Miss World Philippines 2026 Asia Rose Simpson |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://metro.style/people/2026/2/5/10-things-about-the-miss-world-philippines-2026-asia-rose-simpson-0715 |access-date=12 Agosto 2026}}</ref> Sa edad na tatlo, sinimulan siyang turuan ng kanyang ama kung paano sumayaw. <ref name=":3">{{Cite web |last=Tunac |first=Hermes Joy |date=2026-02-04 |title=Who is Asia Rose Simpson? 5 things about the new Miss World Philippines |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/975286/who-is-asia-rose-simpson-5-things-about-the-new-miss-world-philippines/story/ |access-date=2026-02-04 |website=GMA News Online |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFTunac2026">Tunac, Hermes Joy (2026-02-04). [https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/975286/who-is-asia-rose-simpson-5-things-about-the-new-miss-world-philippines/story/ "Who is Asia Rose Simpson? 5 things about the new Miss World Philippines"]. ''GMA News Online''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-02-04</span></span>.</cite></ref> Noong 2016, lumabas siya sa [[Pilipinas Got Talent (season 5)|ikalimang season]] ng ''[[Pilipinas Got Talent]]'' kasama ang kanyang ama at mga kapatid bilang bahagi ng akrobatika na The Simpson Tribe, na kwalipikado para sa pagpapatalsik ng mga hurado ngunit hindi na nakapasok pa. <ref name=":2">{{Cite web |last=Uson |first=Melanie |title=Get to know Asia Rose Simpson, the newly crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://philstarlife.com/celebrity/685455-get-to-know-asia-rose-simpson-the-newly-crowned-miss-world-philippines-2026?page=4 |access-date=2026-02-03 |website=Philstar Life}}</ref>
== Mga paligsahan ng kagandahan ==
=== Miss Teen USA 2023 ===
Bilang kinatawan ng Hobbs, nanalo si Simpson bilang Miss New Mexico Teen USA 2023, na nagbigay-daan sa kanya upang lumahok sa Miss Teen USA 2023. <ref>{{Cite web |date=2023-06-07 |title=Hobbs native named 2023 Miss New Mexico Teen USA |url=https://www.newswest9.com/article/news/community/hobbs-native-named-2023-miss-new-mexico-teen-usa/513-7f34987e-4f52-42a0-a044-2ea6ac8856b2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608000537/https://www.newswest9.com/article/news/community/hobbs-native-named-2023-miss-new-mexico-teen-usa/513-7f34987e-4f52-42a0-a044-2ea6ac8856b2 |archive-date=2023-06-08 |access-date=2026-02-03 |website=newswest9.com |language=en-US}}</ref> Sa kompetsiyon, napanalunan niya ang Miss Congeniality award ngunit hindi nakapasok sa semifinals. Ang nagwagi ay si UmaSofia Srivastava ng [[New Jersey]], na kalaunan ay bumitiw sa kaniyang pwesto.<ref name=":3">{{Cite web |last=Tunac |first=Hermes Joy |date=2026-02-04 |title=Who is Asia Rose Simpson? 5 things about the new Miss World Philippines |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/975286/who-is-asia-rose-simpson-5-things-about-the-new-miss-world-philippines/story/ |access-date=2026-02-04 |website=GMA News Online |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFTunac2026">Tunac, Hermes Joy (2026-02-04). [https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/975286/who-is-asia-rose-simpson-5-things-about-the-new-miss-world-philippines/story/ "Who is Asia Rose Simpson? 5 things about the new Miss World Philippines"]. ''GMA News Online''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-02-04</span></span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |date=2023-10-06 |title=UmaSofia Srivastava crowned Miss Teen USA |url=https://americanbazaaronline.com/2023/10/06/umasofia-srivastava-crowned-miss-teen-usa-455191/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250928230352/https://americanbazaaronline.com/2023/10/06/umasofia-srivastava-crowned-miss-teen-usa-455191/ |archive-date=2025-09-28 |access-date=2026-02-03 |website=The American Bazaar |language=en-US}}</ref>
=== Miss World Philippines 2026 ===
Noong Abril 6, 2025, nagwagi si Simpson sa lokal na patimpalak sa Lungsod Quezon para sa Miss World Philippines 2026, na nagbigay-daan sa kaniya upang kumatawan sa lokalidad sa pambansang patimpalak.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2025-04-06 |title=Miss Teen USA alum is Quezon City’s bet for Miss World Philippines 2025 |url=https://entertainment.inquirer.net/604343/miss-teen-usa-alum-is-quezon-citys-bet-for-miss-world-philippines-2025 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142147/https://entertainment.inquirer.net/604343/miss-teen-usa-alum-is-quezon-citys-bet-for-miss-world-philippines-2025 |archive-date=2025-09-07 |access-date=2026-02-03 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Sa edad na 18, siya ang pinakabatang kandidata sa edisyong iyon. <ref name=":4">{{Cite web |last=Jusay |first=Annalyn S. |date=2026-02-04 |title=Christian missionary Asia Rose Simpson crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://mb.com.ph//2026/02/04/christian-missionary-asia-rose-simpson-crowned-miss-world-philippines-2026 |access-date=2026-02-05 |website=Manila Bulletin |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFJusay2026">Jusay, Annalyn S. (2026-02-04). [https://mb.com.ph//2026/02/04/christian-missionary-asia-rose-simpson-crowned-miss-world-philippines-2026 "Christian missionary Asia Rose Simpson crowned Miss World Philippines 2026"]. ''Manila Bulletin''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-02-05</span></span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2026-02-04 |title=Asia Rose Simpson of Quezon City crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://entertainment.inquirer.net/651535/asia-rose-simpson-of-quezon-city-crowned-miss-world-philippines-2026 |access-date=2026-02-03 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Bago ang kompetisyon, si Simpson ay naging semi-finalist para sa pito sa sampung fast-track challenges at nagwagi sa dalawa—Beauty with a Purpose at Miss Talent—na nagbigay-daan sa kaniya upang makapasok sa finals. <ref name=":1">{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2026-02-04 |title=Get to know Miss World Philippines 2026 Asia Rose Simpson |url=https://entertainment.inquirer.net/651610/get-to-know-miss-world-philippines-2026-asia-rose-simpson |access-date=2026-02-04 |website=INQUIRER.net |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFAdina2026">Adina, Armin P. (2026-02-04). [https://entertainment.inquirer.net/651610/get-to-know-miss-world-philippines-2026-asia-rose-simpson "Get to know Miss World Philippines 2026 Asia Rose Simpson"]. ''INQUIRER.net''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-02-04</span></span>.</cite></ref>
Sa pinal na kompetisyon, siya ang itinanghal na Best in Swimsuit, kasama si Valerie West ng Ifugao.<ref>{{Cite web |last=Lim |first=Ron |date=2026-02-04 |title=Check out the looks of newly crowned Miss World PH Asia Rose Simpson |url=https://www.gmanetwork.com/lifestyle/fashion-beauty/26142/check-out-the-looks-of-newly-crowned-miss-world-ph-asia-rose-simpson/photo |access-date=2026-02-04 |website=www.gmanetwork.com |language=en}}</ref> Nagpatuloy siya sa huling ''question-and-answer round'' kung saan tinanong siya kung ang social media ay nakatulong o nakapinsala sa lipunan. Sa kanyang sagot, binigyang-diin niya ang kalusugang pangkaisipan at binanggit ang datos mula sa [[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan|World Health Organization]] tungkol sa pagtaas ng mga kabataang laging nakaupo upang ipaliwanag ang kahalagahan ng kanyang inisyatibo. Kinilala niya ang mga benepisyo ng social media at tinapos ang kanyang sagot sa pamamagitan ng panawagan para sa responsableng paggamit nito. <ref>{{Cite web |last=Tunac |first=Hermes Joy |date=2026-02-04 |title=Asia Rose Simpson highlights mental health in winning answer at Miss World Philippines 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/healthandwellness/975282/asia-rose-simpson-highlights-mental-health-in-winning-answer-at-miss-world-philippines-2026/story/ |access-date=2026-02-04 |website=GMA News Online |language=en}}</ref>
Sa pagtatapos ng kaganapan, inanunsyo siya bilang nagwagi, kinoronahan ng kanyang hinalinhan, [[Krishnah Gravidez|si Krishnah Gravidez]] ng [[Baguio]], at naging pinakabatang may hawak ng titulo sa kasaysayan ng patimpalak. <ref>{{Cite web |last=Iglesias |first=Iza |date=2026-02-04 |title=Asia Rose Simpson crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://www.manilatimes.net/2026/02/04/entertainment-lifestyle/show-times/asia-rose-simpson-crowned-miss-world-philippines-2026/2271233 |access-date=2026-02-04 |website=The Manila Times |language=en}}</ref>
=== Miss World 2026 ===
{{Pangunahin|Miss World 2026}}
Si Simpson ang kakatawan sa Pilipinas sa [[Miss World 2026]] pageant sa Vietnam. <ref name=":0">{{Cite web |last=Roque |first=Nika |date=2026-02-04 |title=Quezon City's Asia Rose Simpson is Miss World Philippines 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/975221/quezon-city-s-asia-rose-simpson-is-miss-world-philippines-2026/story/ |access-date=2026-02-03 |website=GMA News Online |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRoque2026">Roque, Nika (2026-02-04). [https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/975221/quezon-city-s-asia-rose-simpson-is-miss-world-philippines-2026/story/ "Quezon City's Asia Rose Simpson is Miss World Philippines 2026"]. ''GMA News Online''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-02-03</span></span>.</cite></ref>
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
[[Kategorya:Mga Amerikanong liping-Pilipino]]
[[Kategorya:Mga Pilipinong liping-Amerikano]]
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]
[[Kategorya:Articles with hCards]]
lc7uq1pchknxu0q4r6jg04h7o3ijt25
Ususan, Taguig
0
339084
2220252
2026-08-12T22:29:22Z
Seav
4
Inilipat ni Seav ang pahinang [[Ususan, Taguig]] sa [[Ususan]]: Hindi kailangan ng paglilinaw
2220252
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ususan]]
5hnsi0x537j2uqtlyu71vzhqn3y3004
Tagagamit:Juren Socito Ramirez 30
2
339085
2220264
2026-08-13T03:52:51Z
Juren Socito Ramirez 30
165250
/* */ juren socito Ramirez
2220264
wikitext
text/x-wiki
Juren Socito Ramirez (born October 30, 1999), or also known as juren Ramirez, is a Filipino vlogger and former teacher. He is known for his pranks, challenges, and glimpses into his daily life on Facebook and YouTube. Faceboo
{{Infobox person|name=Juren socito Ramirez|image=Juren Ramirez in 1994.png|imagesize=|caption=Si juren noong 1994|birth_date={{birth date and age|1999|30|12}}|birth_name=|birth_place=[[3662steRosairo]], [[Valenzuela]], [[Pilipinas]]|living=|othername=|occupation=Aktre|yearsactive=1994–kasuluyan|spouse=|partner=|parents=|website=}}
98z9sa4pcasbkgl59yptzx8gzh3eaix
Padron:Medicine
10
339086
2220270
2026-08-13T07:46:17Z
GinawaSaHapon
102500
Bagong pahina: {{Navbox | name = Medicine | title = [[Medisina]] | bodyclass = hlist | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | group1 = [[Espesyalidad (medisina)|Espesyalidad]]<br />at<br />[[subespesyalidad]] | list1 = {{Navbox|subgroup | group1 = [[Pag-oopera]] | list1 = * [[Operasyong pampuso]] * [[Operasyong kardiyotorariko]] * [[Operasyong endokrina]] * [[Operasyon sa mata]] * [[Pangkalahatang operasyon]] ** [[Operasyong kolorektal]] ** Operasyon sa sisteman...
2220270
wikitext
text/x-wiki
{{Navbox
| name = Medicine
| title = [[Medisina]]
| bodyclass = hlist
| state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}}
| group1 = [[Espesyalidad (medisina)|Espesyalidad]]<br />at<br />[[subespesyalidad]]
| list1 =
{{Navbox|subgroup
| group1 = [[Pag-oopera]]
| list1 =
* [[Operasyong pampuso]]
* [[Operasyong kardiyotorariko]]
* [[Operasyong endokrina]]
* [[Operasyon sa mata]]
* [[Pangkalahatang operasyon]]
** [[Operasyong kolorektal]]
** [[Operasyon sa sistemang pantunaw]]
* [[Operasyon sa kamay]]
* [[Operasyon sa utak]]
* [[Optalmolohiya]]
* [[Operasyon sa ulo]]
* [[Ortopedika]]
* [[Otolaringolohiya]]
* [[Operasyon sa bata]]
* [[Operasyong kosmetiko]]
* [[Operasyong pangreproduksiyon]]
* [[Operasyong pangkanser]]
* [[Transplantasyon ng organo]]
* [[Operasyon sa trauma]]
* [[Urolohiya]]
** [[Androlohiya]]
* [[Operasyong baskular]]
| group2 = [[Medisinang panloob]]
| list2 =
* [[Alerhiya]]{{\}}[[Immunolohiya]]
* [[Angiolohiya]]
* [[Kardiolohiya]]
** [[Kardiolohiyang interbensiyonal|Interbensiyonal]]
* [[Endokrinolohiya]]
* [[Gastroenterolohiya]]
** [[Hepatolohiya]]
* [[Heriyatriko]]
* [[Hematolohiya]]
* [[Medisinang pangpagamutan]]
* [[Impektolohiya]]
* [[Neprolohiya]]
* [[Onkolohiya]]
** [[Onkolohiyang molekular|Molekular]]
* [[Pulmonolohiya]]
* [[Reumatolohiya]]
| group3 = [[Obstretika at hinekolohiya]]
| list3 =
* [[Hinekolohiya]]
* [[Onkolohiyang hinekolohiko]]
* [[Perinatolohiya]]
* [[Obstretika]]
* [[Endokronolohiyang pangreproduksiyon]]
* [[Urohinekolohiya]]
| group4 = [[Dayagnosis (medisina)|Dayagnosis]]
| list4 =
* [[Patolohiya]]
** [[Patolohiyang pang-anatomiya]]
** [[Patolohiyang pangklinika]]
** [[Kimikang pangklinika]]
** [[Sitopatolohiya]]
** [[Mikrobiolohiyang pangmedisina]]
** [[Medisinang pangtranspusyon]]
* [[Radyolohiya]]
** [[Radyolohiyang interbensiyonal]]
** [[Neuroradyolohiya]]
** [[Medisinang nukleyar]]
| group5 = Karaniwan
| list5 =
* [[Anestesiyolohiya]]
** [[Anestesiyolohiyang pang-obstretika]]
** [[Anestesiyolohiyang pang-operasyon sa utak]]
* [[Dermatolohiya]]
* [[Medisinang pang-emerhensiya]]
* [[Medisinang pampamilya]]
* [[Medisinang pampagamutan]]
* [[Medisinang pangpangangalagang masinsinan]]
* [[Henetikang pangmedisina]]
* [[Neurolohiya]]
** [[Neuropisyolohiyang pangklinika]]
* [[Medisinang pambibig]]
* [[Pangangalagang pampabuti ng lagay]]
* [[Pedyatriya]]
** [[Neonatohiya]]
* [[Pisikal na medisina at pagrerehab]]
* [[Pangangalagang pamgpaiwas ng sakit]]
* [[Sikiyatriya]]
**[[Sikiyatriyang pang-adiksiyon]]
**[[Neurosikiyatriya]]
* [[Terapiyang pangradyasyon]]
* [[Transplantasyon ng organo]]
| group6 = Iba pa
| list6 =
* [[Medisinang pang-adiksiyon]]
* [[Medisinang pangkabataan]]
* [[Medisinang pang-abyasyon]]
* [[Medisinang pangsakuna]]
* [[Medisinang pangsisid]]
* [[Medisinang ebolusyonal]]
* [[Medisinang pang-ekspedisyon]]
* [[Narkolohiya]]
* [[Medisinang pantrabaho]]
* [[Pamamahala sa sakit]]
* [[Plebolohiya]]
* [[Pangangalagang pangkalusugan sa mga kulungan]]
* [[Medisinang pangreproduksiyon]]
* [[Medisinang pangpagtatalik]]
** [[Benereolohiya]]
* [[Medisinang pangtulog]]
* [[Medisinang pampalakasan]]
* [[Medisinang tropikal]]
** [[Medisinang pangpaglalakbay]]
}}
| group2 = [[Edukasyong pangmedisina|Edukasyon]]
| list2 =
* [[Batsilyer ng Medisina at Pag-oopera]]
* [[Batsilyer ng Agham Pangmedisina]]
* [[Doktor ng Medisina]]
* [[Master ng Medisina]]
* [[Master ng Pag-oopera]]
* [[Paaralang pangmedisina]]
* [[Mag-aaral ng medisina]]
* [[MD–PhD]]
| group3 = Kaugnay
| list3 =
* [[Allied health professional]]
* [[Kasaysayan ng medisina]]
* [[Terminolohiyang pangmedisina]]
* [[Nanomedisina]]
* [[Personal na medisina]]
* [[Pampublikong kalusugan]]
* [[Kalusugan sa kanayunan]]
* [[Terapiya]]
* [[Medisinang panghayop]]
* [[Doktor]]
| below =
* {{icon|Category}} [[:Kategorya:Panggagamot|Kategorya]]
* {{icon|Commons}} [[commons:Medicine|Commons]]
}}<noinclude>
{{navbox documentation}}
</noinclude>
7aedkfbuhggl41pah3b1hda4wetlucz
Procyon
0
339087
2220271
2026-08-13T08:23:47Z
Lolbet101
163542
Bagong artikulo tungkol sa Procyon. (New article about Procyon.)
2220271
wikitext
text/x-wiki
{{Starbox begin|name=Procyon}}
{{Starbox image
| image = [[File:Position Alpha Cmi.png|frameless|thumb|center]]
| caption = Posisyon ng Procyon (Alpha Canis Minoris).
}}
{{Starbox observe
|epoch=J2000.0|equinox=J2000.0|constell=[[Canis Menor (talampad)|Canis Minor]]|ra={{RA|07|39|18.11950}}<ref name="vanLeeuwen2007">{{cite journal |last=van Leeuwen |first=F. |date=2007 |title=Validation of the new Hipparcos reduction |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=474 |issue=2 |pages=653–664 |doi=10.1051/0004-6361:20078357 |arxiv=0708.1752 |bibcode=2007A&A...474..653V}}</ref>|dec={{DEC|+05|13|29.9552}}<ref name="vanLeeuwen2007" />|appmag_v=0.34<ref name="aaa413">{{cite journal| display-authors=1 | last1=Kervella | first1=P. | last2=Thévenin | first2=F. | last3=Morel | first3=P. | last4=Berthomieu | first4=G. | last5=Bordé | first5=P. | last6=Provost | first6=J. | title=The diameter and evolutionary state of Procyon A. Multi-technique modeling using asteroseismic and interferometric constraints | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=413 | issue=1 | pages=251–256 |date=2004 | doi=10.1051/0004-6361:20031527 | bibcode=2004A&A...413..251K |arxiv = astro-ph/0309148 | s2cid=8840932 }}</ref> (A) <br> 10.7<ref name="ApJ119_2">{{cite journal| last1 = Schroeder | first1 = Daniel J. | last2 = Golimowski | first2 = David A. | last3 = Brukardt | first3 = Ryan A. | last4 = Burrows | first4 = Christopher J. | last5 = Caldwell | first5 = John J. | last6 = Fastie | first6 = William G. | last7 = Ford | first7 = Holland C. | last8 = Hesman | first8 = Brigette | last9 = Kletskin | first9 = Ilona | last10 = Krist | first10 = John E. | last11 = Royle | first11 = Patricia | last12 = Zubrowski | first12 = Richard. A. | display-authors=1 | title = A Search for Faint Companions to Nearby Stars Using the Wide Field Planetary Camera 2 | journal = The Astronomical Journal | volume = 119 | issue = 2 | pages = 906–922 | date = 2000 | bibcode = 2000AJ....119..906S | doi = 10.1086/301227 | doi-access = free }}</ref> (B)}}
{{Starbox character
|class=F5 IV–V<ref name="universemap" /> + DQZ<ref name="starfacts" />|b-v=+0.42<ref name="eggen">{{cite journal|bibcode=1986EgUBV........0M|title=Compilation of Eggen's UBV data, transformed to UBV (unpublished)|journal=Catalogue of Eggen's UBV Data|last1=Mermilliod|first1=J.-C|year=1986}}</ref> |u-b=+0.00<ref name="eggen" />|type=Subhigante + Puting unano<ref name="Bond">{{Cite journal |last1=Bond |first1=Howard E. |last2=Gilliland |first2=Ronald L. |last3=Schaefer |first3=Gail H. |last4=Demarque |first4=Pierre |last5=Girard |first5=Terrence M. |last6=Holberg |first6=Jay B. |last7=Gudehus |first7=Donald |last8=Mason |first8=Brian D. |last9=Kozhurina-Platais |first9=Vera |last10=Burleigh |first10=Matthew R. |last11=Barstow |first11=Martin A. |last12=Nelan |first12=Edmund P. |display-authors=1|date=2015-11-04 |title=Hubble Space Telescope Astrometry of the Procyon System |journal=The Astrophysical Journal |volume=813 |issue=2 |pages=106 |doi=10.1088/0004-637x/813/2/106 |issn=1538-4357|arxiv=1510.00485 |bibcode=2015ApJ...813..106B }}</ref>}}
{{Starbox astrometry
|parallax=284.56|p_error=1.26|dist_ly=11.46 ± 0.05<ref name=":1" />|dist_pc=3.51 ± 0.02|radial_v=-3.2}}
{{Starbox detail|mass=1.478 ± 0.012<ref name="Bond" />|radius=2.043 ± 0.009<ref name=Soubiran2024>{{Citation |last1=Soubiran |first1=C. |last2=Creevey |first2=O. L. |last3=Lagarde |first3=N. |last4=Brouillet |first4=N. |last5=Jofré |first5=P. |last6=Casamiquela |first6=L. |last7=Heiter |first7=U. |last8=Aguilera-Gómez |first8=C. |last9=Vitali |first9=S. |last10=Worley |first10=C. |last11=de Brito Silva |first11=D. |date=2024-02-01 |display-authors=1|title=Gaia FGK benchmark stars: Fundamental Teff and log g of the third version |bibcode=2024A&A...682A.145S |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=682 |pages=A145 |doi=10.1051/0004-6361/202347136 |arxiv=2310.11302 |issn=0004-6361}} [https://vizier.cds.unistra.fr/viz-bin/VizieR?-source=J/A%2BA/682/A145&HIP=HIP37279 Procyon A's database entry] at [[VizieR]].</ref>|luminosity=7.049 ± 0.064<ref name=Soubiran2024 />|temperature=6,582 ± 5<ref name=Soubiran2024 />|component1=Procyon A|metal_fe=−0.02 ± 0.02<ref name=Soubiran2024 />|age_gyr=1.87 ± 0.13<ref name="Liebert2013">{{citation | display-authors = 1 | last1 = Liebert | first1 = James | last2 = Fontaine | first2 = Gilles | last3 = Young | first3 = Patrick A. | last4 = Williams | first4 = Kurtis A. | last5 = Arnett | first5 = David | title = The Age and Stellar Parameters of the Procyon Binary System | journal = The Astrophysical Journal | volume = 769 | issue = 1 | id = 7 | pages = 10 | date = 2013 | doi = 10.1088/0004-637X/769/1/7 | bibcode = 2013ApJ...769....7L | arxiv = 1305.0587 | s2cid = 118473397 }}</ref>|component2=Procyon B|mass2=0.592 ± 0.006<ref name="Bond" />|radius2=0.01234 ± 0.00032<ref name="Provencal2002">{{cite journal| display-authors=1 | last1=Provencal | first1=J. L. | last2=Shipman | first2=H. L. | last3=Koester | first3=Detlev | last4=Wesemael | first4=F. | last5=Bergeron | first5=P. | title=Procyon B: Outside the Iron Box | journal=The Astrophysical Journal | date=2002 | volume=568 | issue=1 | pages=324–334 | bibcode=2002ApJ...568..324P | doi=10.1086/338769 | doi-access=free }}</ref>|luminosity2=0.00049|temperature2=7,740 ± 50<ref name="Provencal2002" />|age_gyr2=1.37}}
{{Starbox catalog
|names=Procyon, Alpha Canis Minoris, [[Pagtatalaga ng Bayer|ɑ Canis Minoris]], [[Pagtatalaga ng Flamsteed|10 Canis Minoris]], [[Katalogong Henry Draper|HD]] 61421, [[Katalogong Hipparcos|HIP]] 37279, [[Katalogong Maliliwanag na Bituin|HR]] 2943, [[Katalogong Gliese ng mga Kalapit na Bituin|GJ]] 280<ref>{{cite web|title=Procyon|url=https://simbad.cds.unistra.fr/mobile/object.html?object_name=Procyon|access-date=2026-08-13|website=SIMBAD}}</ref>}}
{{Starbox end}}
Ang '''Procyon''' (kilala rin bilang '''Alpha Canis Minoris''') ay ang pinakamaliwanag na bituin sa [[Talampad|konstelasyon]] ng [[Canis Menor (talampad)|Canis Minor]] at isa sa pinakamaliwanag na bituin sa kalangitan sa gabi.<ref name=":0">{{Cite web |title=Procyon |url=https://www.britannica.com/place/Procyon |access-date=2026-08-13 |website=Britannica |language=en}}</ref> Ito ay matatagpuan sa layong humigit-kumulang 11.46 [[Sinag-taon|taong-liwanag]] mula sa [[Daigdig]], kaya isa ito sa mga [[Talaan ng mga malalapit na maliwanag na bituin|pinakamalapit na maliwanag na bituin]].<ref name=":1">{{Cite web |last=Dougan |first=Neal |title=Procyon Star (Alpha Canis Minoris): Brightest Star of the Lesser Dog |url=https://theplanets.org/stars/procyon-star/ |access-date=2026-08-13 |website=The Planets |language=en-US}}</ref>
Ang Procyon ay isang sistemang may [[Bituing binaryo|dalawang bituin]].<ref name="starfacts">{{Cite web |last= |date=2023-03-04 |title=Procyon (α CMi): Star System, Name, Constellation, Location |url=https://www.star-facts.com/procyon/ |access-date=2026-08-13 |website=Star Facts |language=en-US}}</ref><ref name=":1" /> Ang pangunahing bituin, ang '''Procyon A''', ay isang dilaw-puting subhiganteng bituin na mas malaki at mas maliwanag kaysa sa [[Araw]]. Ang kasama nito, ang '''Procyon B''', ay isang [[Puting unano|puting duwende]] o ''white dwarf'' na natuklasan noong ika-19 na siglo.<ref name="Liebert2013" /><ref>{{Cite web |title=Nearby Stars |url=http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/Starlog/procyon.html |access-date=2026-08-13 |website=hyperphysics.phy-astr.gsu.edu}}</ref><ref>{{Cite web |title=Procyon UV Flux Distribution |url=https://sdc.cab.inta-csic.es/ines/Ines_PCentre/Demos/Fluxdist/procyon.html |access-date=2026-08-13 |website=sdc.cab.inta-csic.es}}</ref>
Ang Procyon ang ikawalong pinakamaliwanag na bituin sa kalangitan sa gabi.<ref>{{Cite web |last=Miller |first=James |date= |title=Star Facts: Procyon - Type, Size, Color, & Distance |url=https://www.astronomytrek.com/stars/procyon/ |access-date=2026-08-13 |website=Astronomy Trek |language=en-US}}</ref> Ito ay bumubuo ng isa sa tatlong vertex ng [[Asterismong Triangulong Taglamig|asterismo ng ''Winter Triangle'']], kasama ang [[Sirius]] at [[Betelgeuse]].<ref name="universemap">{{Cite web |date=2025-12-07 |title=Procyon — Binary Star & White Dwarf Companion |url=https://universemap.net/procyon/ |access-date=2026-08-13 |language=en-US|website=Universe Map}}</ref> Ang pinakamagandang panahon para panoorin ang Procyon sa gabi ay sa huling bahagi ng [[taglamig]] sa [[Hilagang Hating-globo|Hilagang Hemisperyo]].<ref>{{Cite web |last=Sessions |first=Larry |date=2024-01-10 |title=Bright Procyon: The Little Dog Star in Canis Minor |url=https://earthsky.org/brightest-stars/procyon-harbringer-of-the-dog-star/ |access-date=2026-08-13 |language=en-US|website=EarthSky}}</ref>
Ang pangalang Procyon ay nagmula sa sinaunang salitang Griyego na Προκύων (Prokyon), na nangangahulugang "bago ang aso". Nakuha nito ang pangalang ito dahil sumisikat ito bago ang Sirius, ang maliwanag na "Bituin ng Aso" sa Canis Major, habang naglalakbay sila sa kalangitan sa gabi.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |last=Howell |first=Elizabeth |date=2013-09-24 |title=Procyon: Bright Star With Hidden Companion |url=https://www.space.com/22929-procyon.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130925171504/https://www.space.com/22929-procyon.html |archive-date=2013-09-25 |access-date=2026-08-13 |website=Space |language=en}}</ref>
== Galeriya ==
<gallery mode="packed" heights="130">
Talaksan:Procyon.png|Ang sistemang Procyon: Procyon A (kanan) at Procyon B (kaliwa).
Talaksan:Procyon A & B Couple Binaire.ogv|Ang mga [[Ligiran|orbito]] ng sistemang Procyon.
Talaksan:Winter Triangle tr.png|[[Asterismong Triangulong Taglamig]]: ang Procyon, [[Sirius]], at [[Betelgeuse]].
</gallery>
== Tingnan din ==
* [[Araw (astronomiya)|Araw]]
* [[Alpha Centauri]]
* [[Altair]]
* [[Talaan ng malalapit na bituin]]
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
[[Kategorya:Mga bituin]]
[[Kategorya:Mga bituing binaryo]]
mi4hd28ebkan736y9gxfjzamydcoap2
Kategorya:Mga krimen sa Estados Unidos
14
339088
2220290
2026-08-13T09:18:36Z
Ivan P. Clarin
84769
Bagong pahina: {{Commons category|Crime in the United States}} {{Cat main|Krimen sa Estados Unidos}} [[Kategorya:Lipunang Amerikano]] [[Kategorya:Pagpapatupad ng batas sa Estados Unidos]] [[Kategorya:Krimen ayon sa bansa|Estados Unidos]]
2220290
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Crime in the United States}}
{{Cat main|Krimen sa Estados Unidos}}
[[Kategorya:Lipunang Amerikano]]
[[Kategorya:Pagpapatupad ng batas sa Estados Unidos]]
[[Kategorya:Krimen ayon sa bansa|Estados Unidos]]
112s5ghazjvems8e1h73lc27o40tsw4
Clayton Dietz
0
339089
2220300
2026-08-13T09:45:45Z
Ivan P. Clarin
84769
Bagong pahina: {{Infobox criminal | name = Clayton Dietz | image = | caption = | birth_name = Clayton Dietz | birth_date = {{birth date|2015|01|13}} | birth_place = Duncannon, [[Pennsylvania]], [[USA]] | death_date = | nationality = [[Amerikano]] | occupation = | family = Douglas Dietz (ama) | charged=The child was charged with criminal homicide | conviction=Convicted | conviction_penalty= | conviction_status=Hinatulan ng homicide sa ilalim ng batas ng juvinile. }} Si '''Clayton Dietz'...
2220300
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox criminal
| name = Clayton Dietz
| image =
| caption =
| birth_name = Clayton Dietz
| birth_date = {{birth date|2015|01|13}}
| birth_place = Duncannon, [[Pennsylvania]], [[USA]]
| death_date =
| nationality = [[Amerikano]]
| occupation =
| family = Douglas Dietz (ama)
| charged=The child was charged with criminal homicide
| conviction=Convicted
| conviction_penalty=
| conviction_status=Hinatulan ng homicide sa ilalim ng batas ng juvinile.
}}
Si '''Clayton Dietz''', ay (isinilang noong Enero 13, 2015 sa Perry County, Pennsylvania sa U.S.) ay ang anak ni Douglas Dietz, pinasalang ang kanyang ama araw ng kanyang kaarawan noong ika Enero 13, 2026 sa Duncannon, Perry County sa Pennsylvania, alas 3 ng umaga sa kanilang tahanan.<ref>https://amp/s/www.kptv.com/2026/01/17/11-year-old-accused-killing-his-father-after-his-nintendo-switch-was-taken-away/%3foutputType=amp</ref>
==Pagpaslang==
Pinaslang niya ang kanyang ama sa loob ng kanilang tahanan, dahil sa isang Gameboy o "Nintendo Switch" ay kukuhain nito sa drawer, ngunit ang nakuha niya ang baril, binaril niya ito habang natutulog, sa galit nito kaya nagawa niya ang krimen.<ref>https://amp/s/abc7.com/amp/post/perry-county-murder-clayton-dietz-charged-shooting-death-dad-douglas-nintendo-switch-taken-away-court-docs-say/18414711</ref>
===Paglilitis===
Ayon sa Pennsylvania Police sa Estados Unidos ang 10 taon gulang sa ilalim na batas ng juvenile law ay papatawan parin ng sakdal dahil nakagawa ito ng mabigat na krimen.<ref>https://www.theguardian.com/us-news/2026/jan/16/boy-allegedly-shoots-father-nintendo-switch</ref>
==Sanggunian==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Dietz, Clayton}}
[[Kategorya:Ipinanganak noong 2015]]
[[Kategorya:Mga Amerikano]]
[[Kategorya:2026 sa Estados Unidos]]
[[Kategorya:Mga kriminal mula sa Estados Unidos]]
ozgcc7gqisfcwbdk7qqc0lrt4t1r4vz
2220302
2220300
2026-08-13T10:13:34Z
Ivan P. Clarin
84769
2220302
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox criminal
| name = Clayton Dietz
| image =
| caption =
| birth_name = Clayton Dietz
| birth_date = {{birth date|2015|01|13}}
| birth_place = Duncannon, [[Pennsylvania]], [[USA]]
| death_date =
| nationality = [[Amerikano]]
| occupation =
| family = Douglas Dietz (ama)
| charged=The child was charged with criminal homicide
| conviction=Convicted
| conviction_penalty=
| conviction_status=Hinatulan ng homicide sa ilalim ng batas ng juvinile.
}}
Si '''Clayton Dietz''', ay (isinilang noong Enero 13, 2015 sa Perry County, Pennsylvania sa U.S.) ay ang anak ni Douglas Dietz, pinasalang niya ang kanyang ama sa kanyang kaarawan noong ika Enero 13, 2026 sa Duncannon, Perry County sa Pennsylvania, alas 3 ng umaga sa kanilang tahanan.<ref>https://amp/s/www.kptv.com/2026/01/17/11-year-old-accused-killing-his-father-after-his-nintendo-switch-was-taken-away/%3foutputType=amp</ref>
==Pagpaslang==
Pinaslang niya ang kanyang ama sa loob ng kanilang tahanan, dahil sa isang Gameboy o "Nintendo Switch" ay kukuhain nito sa drawer, ngunit ang nakuha niya ang baril, binaril niya ito habang natutulog, sa galit nito kaya nagawa niya ang krimen.<ref>https://amp/s/abc7.com/amp/post/perry-county-murder-clayton-dietz-charged-shooting-death-dad-douglas-nintendo-switch-taken-away-court-docs-say/18414711</ref>
===Paglilitis===
Ayon sa Pennsylvania Police sa Estados Unidos ang 10 taon gulang sa ilalim na batas ng juvenile law ay papatawan parin ng sakdal dahil nakagawa ito ng mabigat na krimen.<ref>https://www.theguardian.com/us-news/2026/jan/16/boy-allegedly-shoots-father-nintendo-switch</ref>
==Sanggunian==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Dietz, Clayton}}
[[Kategorya:Ipinanganak noong 2015]]
[[Kategorya:Mga Amerikano]]
[[Kategorya:2026 sa Estados Unidos]]
[[Kategorya:Mga kriminal mula sa Estados Unidos]]
2io62hmxog617fxgqju0c41cutvdwwz
Carly Gregg
0
339090
2220304
2026-08-13T10:23:06Z
Ivan P. Clarin
84769
Bagong pahina: {{Infobox criminal | name = Carly Gregg | image = Carly Gregg.jpg | caption = Kuha kay Carly Gregg | other_names = | birth_name = Carly Madison Gregg | birth_date = {{birth date and age|df=y|2009|4|23}}<ref name="MDOC"/> | birth_place = [[Starkville, Mississippi]], U.S.<ref>{{cite web |title=Story |url=https://m.webnovel.com/book/carly-gregg-story_31165637800710405/story_83688023488783393 |website=WebNovel |...
2220304
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox criminal
| name = Carly Gregg
| image = Carly Gregg.jpg
| caption = Kuha kay Carly Gregg
| other_names =
| birth_name = Carly Madison Gregg
| birth_date = {{birth date and age|df=y|2009|4|23}}<ref name="MDOC"/>
| birth_place = [[Starkville, Mississippi]], U.S.<ref>{{cite web |title=Story |url=https://m.webnovel.com/book/carly-gregg-story_31165637800710405/story_83688023488783393 |website=WebNovel |access-date=5 July 2026}}</ref>
| education = Northwest Rankin High School
| disappeared_date =
| disappeared_place =
| death_date =
| death_place =
| death_cause =
| mother = Ashley Smylie
| conviction = First-degree murder, [[attempted murder]], [[tampering with evidence]]
| penalty = 2 [[Life imprisonment in the United States|life sentences]] ay walang posibilidad na parole at dagdag ng 10 taon
| imprisoned = Youthful Offender Unit, [[Central Mississippi Correctional Facility]] {{as of|September 2024|lc=y}}
}}
Si '''Carly Madison Gregg''', ay (isinilang noong Abril 23, 2009 sa Starkvilla, Mississippi sa U.S.) ay ang anak ni Ashley Smylie, pinaslang niya ang kanyang ina sa loob ng kanilang tahanan noong ika Marso 19, 2024 gamit ang isang pistol na baril.
==Pagpaslang==
===Paglilitis===
==Sanggunian==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Gregg, Carly}}
[[Kategorya:Ipinanganak noong 2009]]
[[Kategorya:Mga Amerikano]]
[[Kategorya:2024 sa Estados Unidos]]
[[Kategorya:Mga kriminal mula sa Estados Unidos]]
pgqe1xugj7ded0g14qac22uvfe6zqop
2220305
2220304
2026-08-13T10:24:48Z
Ivan P. Clarin
84769
2220305
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox criminal
| name = Carly Gregg
| image =
| caption =
| other_names =
| birth_name = Carly Madison Gregg
| birth_date = {{birth date and age|df=y|2009|4|23}}
| birth_place = [[Starkville, Mississippi]], U.S.
| education = Northwest Rankin High School
| disappeared_date =
| disappeared_place =
| death_date =
| death_place =
| death_cause =
| mother = Ashley Smylie
| conviction = First-degree murder, [[attempted murder]], [[tampering with evidence]]
| penalty = 2 [[Life imprisonment in the United States|life sentences]] ay walang posibilidad na parole at dagdag ng 10 taon
| imprisoned = Youthful Offender Unit, [[Central Mississippi Correctional Facility]] {{as of|September 2024|lc=y}}
}}
Si '''Carly Madison Gregg''', ay (isinilang noong Abril 23, 2009 sa Starkvilla, Mississippi sa U.S.) ay ang anak ni Ashley Smylie, pinaslang niya ang kanyang ina sa loob ng kanilang tahanan noong ika Marso 19, 2024 gamit ang isang pistol na baril.
==Pagpaslang==
===Paglilitis===
==Sanggunian==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Gregg, Carly}}
[[Kategorya:Ipinanganak noong 2009]]
[[Kategorya:Mga Amerikano]]
[[Kategorya:2024 sa Estados Unidos]]
[[Kategorya:Mga kriminal mula sa Estados Unidos]]
rocy03e0mo8njc4a40dynvx141njlg2
2220309
2220305
2026-08-13T10:36:49Z
Ivan P. Clarin
84769
2220309
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox criminal
| name = Carly Gregg
| image =
| caption =
| other_names =
| birth_name = Carly Madison Gregg
| birth_date = {{birth date and age|df=y|2009|4|23}}
| birth_place = [[Starkville, Mississippi]], U.S.
| education = Northwest Rankin High School
| disappeared_date =
| disappeared_place =
| death_date =
| death_place =
| death_cause =
| mother = Ashley Smylie
| conviction = First-degree murder, [[attempted murder]], [[tampering with evidence]]
| penalty = 2 [[Life imprisonment in the United States|life sentences]] ay walang posibilidad na parole at dagdag ng 10 taon
| imprisoned = Youthful Offender Unit, [[Central Mississippi Correctional Facility]] {{as of|September 2024|lc=y}}
}}
Si '''Carly Madison Gregg''', ay (isinilang noong Abril 23, 2009 sa Starkvilla, Mississippi sa U.S.) ay ang anak ni Ashley Smylie, pinaslang niya ang kanyang ina sa loob ng kanilang tahanan noong ika Marso 19, 2024 gamit ang isang pistol na baril. Dahil umano sa isang sigarilyo, Marijuana at pag sunog ng cellular sa isang kaibigan.
==Pagpaslang==
Pinatay niya ang kamyang sariling ina sa loob ng silid sa kanilang tahanan sa pamamagitan ng pagbaril habang nakikipaglaro sa kanilang mga aso kuha mula sa kanilang CCTV, nagpanggap umano ito na si Ashley Smylie at finest ang kanyang amain upang umuwi.
===Paglilitis===
Si Gregg ay sinintensyahan ng pagkakabilanggo at dinagdagan ng 10 taon parole.
==Sanggunian==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Gregg, Carly}}
[[Kategorya:Ipinanganak noong 2009]]
[[Kategorya:Mga Amerikano]]
[[Kategorya:2024 sa Estados Unidos]]
[[Kategorya:Mga kriminal mula sa Estados Unidos]]
fxv14iwcpbrmg2blmfwrbn5p0uy79wi
2220313
2220309
2026-08-13T10:42:39Z
Ivan P. Clarin
84769
2220313
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox criminal
| name = Carly Gregg
| image =
| caption =
| other_names =
| birth_name = Carly Madison Gregg
| birth_date = {{birth date and age|df=y|2009|4|23}}
| birth_place = [[Starkville, Mississippi]], U.S.
| education = Northwest Rankin High School
| disappeared_date =
| disappeared_place =
| death_date =
| death_place =
| death_cause =
| mother = Ashley Smylie
| conviction = First-degree murder, [[attempted murder]], [[tampering with evidence]]
| penalty = 2 [[Life imprisonment in the United States|life sentences]] ay walang posibilidad na parole at dagdag ng 10 taon
| imprisoned = Youthful Offender Unit, [[Central Mississippi Correctional Facility]] {{as of|September 2024|lc=y}}
}}
Si '''Carly Madison Gregg''', ay (isinilang noong Abril 23, 2009 sa Starkvilla, Mississippi sa U.S.) ay ang anak ni Ashley Smylie, pinaslang niya ang kanyang ina sa loob ng kanilang tahanan noong ika Marso 19, 2024 gamit ang isang pistol na baril. Dahil umano sa isang sigarilyo, Marijuana at pag sunog ng cellular sa isang kaibigan.<ref>https://www.courttv.com/news/carly-gregg-appeals-life-sentence-before-mississippi-supreme-court</ref>
==Pagpaslang==
Pinatay niya ang kanyang sariling ina sa loob ng silid sa kanilang tahanan sa pamamagitan ng pagbaril habang nakikipaglaro sa kanilang mga aso kuha mula sa kanilang CCTV, nagpanggap umano ito na si Ashley Smylie at finest ang kanyang amain upang umuwi.<ref>https://www.wapt.com/article/mississippi-supreme-court-carly-gregg-case/71420106</ref>
===Paglilitis===
Si Gregg ay sinintensyahan ng pagkakabilanggo at dinagdagan ng 10 taon parole.<ref>https://amp/s/www.wjtv.com/news/local-news/closing-arguments-begin-in-carly-gregg-trial/amp</ref>
==Sanggunian==
{{reflist}}
{{DEFAULTSORT:Gregg, Carly}}
[[Kategorya:Ipinanganak noong 2009]]
[[Kategorya:Mga Amerikano]]
[[Kategorya:2024 sa Estados Unidos]]
[[Kategorya:Mga kriminal mula sa Estados Unidos]]
qwqqnrg6wh6fkwfkth0ehfw51fjq0i4
Usapan:Carly Gregg
1
339091
2220306
2026-08-13T10:25:23Z
Ivan P. Clarin
84769
Bagong pahina: {{Isinalinwikang pahina|en|Murder of Ashley Smylie}}
2220306
wikitext
text/x-wiki
{{Isinalinwikang pahina|en|Murder of Ashley Smylie}}
f9eq7846b4dai04q7boutukgwlapl5c