Wikipedia tlwiki https://tl.wikipedia.org/wiki/Unang_Pahina MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter Midya Natatangi Usapan Tagagamit Usapang tagagamit Wikipedia Usapang Wikipedia Talaksan Usapang talaksan MediaWiki Usapang MediaWiki Padron Usapang padron Tulong Usapang tulong Kategorya Usapang kategorya Portada Usapang Portada TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 1165 2221179 2217966 2026-08-20T17:35:23Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 6 books for verifiability (20260820)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2221179 wikitext text/x-wiki <!-- Panatilihin ang tuldik sa unang banggit sa paksa. --> '''Kultúra''' o '''kalinangán''' ang kabuuang katawagan sa mga [[kaisipan]], [[kaugalian]], [[tradisyon]], at [[gawi]] ng isang [[lipunan]].<ref name="tylor1871">{{cite book|last=Tylor|first=Edward|author-link=Edward Burnett Tylor|year=1871|title=Primitive Culture|trans-title=Primitibong Kultura|volume=1|location=[[New York]], [[Estados Unidos]]|publisher=J.P. Putnam's Son|lang=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://diksiyonaryo.ph/search/kalina-ngan|title=kalina-ngan|website=Diksyonaryo.ph|access-date=18 Setyembre 2022}}</ref> Itinuturing itong isa sa mga sentrong konsepto sa [[larangan]] ng [[antropolohiya]], kung saan hinahanap at pinag-aaralan ng mga antropologo ang mga pagkakaiba ng mga kultura gayundin sa mga pagkakapareho nila – ang [[pandaigdigang kultura]] ({{lang-en|universal culture}}), tulad ng [[sining]], [[musika]], [[sayaw]], [[ritwal]], [[rehiliyon]], at [[teknolohiya]]. Nahahati sa dalawa ang kultura: [[materyalismong pangkultura (araling pangkultura)|materyal]] tulad ng [[pananamit]] at [[tahanan]] at di-materyal tulad ng [[politika]] at [[mitolohiya]].<ref name="Macionis, Gerber and 2010 53">{{Cite book|title=Sociology|url=https://archive.org/details/sociology0007maci|trans-title=Sosyolohiya|last1=Macionis|first1=John J|last2=Gerber|first2=Linda Marie|date=2011|publisher=Pearson Prentice Hall|oclc=652430995|isbn=978-0-13-700161-3|location=[[Toronto]], [[Canada]]|language=en|page=[https://archive.org/details/sociology0007maci/page/53 53]}}</ref> {{multiple image | align = right | perrow = 2 | total_width = 280 | direction = horizontal | image1 = T'nalak weaving Tboli.jpg | image2 = Kid in Masskara.jpg | image3 = Sri_Mariamman_Temple_Singapore_3_amk.jpg | image4 = Ritt zum Kufenstechen.jpg | footer = Mga iba't-ibang aspeto ng mga kultura sa mundo. }} Samantala, sa [[araling pantao]], maaari ding tumutukoy ang kultura sa antas ng pagiging sopistikado ng isang indibidwal sa [[kasiningan]], [[agham]], [[edukasyon]], o gawi. Ginagamit ito bilang isang uri ng klasipikasyon para tukuyin ang antas ng isang [[sibilisasyon]]. Makikita ang ganitong pananaw sa kultura sa mga [[hiyarkiyang panlipunan|lipunang may hiyarkiya]], na madalas hinahati sa dalawa: ang [[mataas na kultura]] ng mga may-kaya at ang [[mababang kultura]] tulad ng [[kulturang popular]] ng masa. Samantala, umusbong naman ang [[kulturang pangmasa]] pagsapit ng [[ika-20 siglo]], kasabay ng pagbilis sa produksiyon ng mga bagay na epekto ng [[Rebolusyong Industriyal]], na nagbigay-daan naman upang umusbong din ang [[kulturang pangkonsyumer]]. Iba't-iba ang mga pananaw sa [[araling pangkultura]] ang gampanin ng kultura sa lipunan. Halimbawa, kinakatuwiran sa [[Marxismo]] at [[teoryang kritikal]] na ginagamit ang kultura bilang isang kagamitan para manipulahin ang [[proletariat]] at gumawa ng isang [[pekeng diwa]]. Samantala, sa [[agham panlipunan]] naman, ipinagpalagay na ang kultura ng tao ay nagmula sa pangangailangang materyal ng tao na resulta ng [[ebolusyon ng tao|ebolusyon]] nito. Kultura rin ang tawag sa [[kaalaman]] na nakuha sa paglipas ng panahon. Sa ganitong pananaw, layunin ng [[multikulturalismo]] ang mapayapang pagkakaroon ng iba't ibang kultura sa isang lugar. [[Monokulturalismo]] naman ang kabaligtaran nito. Samantala, ginagamit din ang salitang "kultura" para tukuyin ang mga mas tiyak na gawain sa isang mas malaking kultura, tulad halimbawa ng mga [[subkultura]] o [[kontrakultura]]. Sa larangan ng [[antropolohiyang pangkultura]], ayon sa [[relatibismong pangkultura]], hindi mararanggo ang mga kultura sa kahit anong paraan dahil kailangang pag-aralan ang mga ito ayon sa pananaw ng kulturang yon. May mga institusyon na naglalayon na protektahan ang mga kulturang nanganganib mawala. Ang [[UNESCO]] ay ang sangay ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na may layuning protektahan at pangalagaan ang mga kultura at [[pamanang pangkultura|pamana]] ng mga kasaping bansa nito. Ang [[Pambansang Komisyon para sa Kultura at Kasiningan]] ang katumbas na komisyon nito sa Pilipinas. == Etimolohiya == Galing ang salitang "kalinangan" mula sa salitang-ugat na "linang" ("pagpapaunlad").<ref name="kalinangan"/> Ang salitang ito ay ginagamit madalas sa [[agrikultura]] upang tumukoy sa isang lupa o bukid na handa na'ng taniman.<ref name="kalinangan">{{cite web|url=https://diksiyonaryo.ph/search/linang|title=linang|website=Diksiyonaryo.ph|access-date=17 Setyembre 2022}}</ref> Ang koneksyong ito sa agrikultura ay kapareho din sa etimolohiya para sa salitang "kultura". Galing sa [[wikang Kastila|salitang Kastila]] na ''cultura'' ang "kultura". Nagmula ito sa [[wikang Latin|salitang Latin]] na unang ginamit ng [[Mga Romano|Romanong]] [[orador]] na si [[Cicero]] sa kanyang ''[[Tusculanae Disputationes]]'', kung saan niya sinulat ang "''cultura animi''" ('paglinang sa kaluluwa'),<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=0ZcOAAAAQAAJ&pg=PA273|title=Tusculanes de Cicerón|last1=Cicero|first1=Marcus Tullius|last2=Bouhier|author-link1=Cicero|first2=Jean|date=1812|publisher=J. Gaude|location=[[Nismes]], [[Pransiya]]|oclc=457735057|page=273|language=fr|access-date=19 Setyembre 2022|archive-date=2 Setyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180902230800/https://books.google.com/books?id=0ZcOAAAAQAAJ&pg=PA273|url-status=live}}</ref> isang [[metapora]] sa agrikultura para sa pagdebelop ng isang kaluluwang pampilosopiya, na kinikilala sa [[teleolohiya]] bilang ang pinakamataas na posibleng antas sa pagdebelop bilang tao. Noong 1986, kinatuwiran ng pilosopong si [[Edward S. Casey]] na ang salitang Ingles na ''culture'' ay mula sa Gitnang wikang Ingles para sa isang lugar na handa na'ng taniman, na galing ang salitang yon sa mga salitang Latin na ''colere'' ('linang'), at ''cultus'' ('kulto').<ref name="sorrells">{{cite book|last1=Sorrells|first1=Kathryn|title=Intercultural Communication: Globalization and Social Justice|trans-title=Interkultural na Komunikasyon: Globalisasyon at Katarungang Panlipunan|date=2015|publisher=Sage|location=[[Los Angeles]], [[Estados Unidos]]|isbn=978-1-4129-2744-4|url-access=registration|url=https://archive.org/details/interculturalcom0000sorr|lang=en}}</ref>. Ayon sa kanya: {{blockquote|text=Para maging makultura, para magkaroon ng kultura, kailangang tirhan muna nang matagal-tagal ang isang lugar para linangin ito nang husto, maging responsable para rito, tumugon, at pangalagaan ito.{{efn|{{lang-en|To be cultural, to have a culture, is to inhabit a place sufficiently intensely to cultivate it—to be responsible for it, to respond to it, to attend to it caringly.}}}}<ref name="sorrells"/>}} Ang ganitong pananaw ay isinakonteksto sa modernong panahon ng pilosopong si [[Samuel Pufendorf]], kung saan sinabi niya na hindi [[pilosopiya]] ang likas na pagkaperpekto ng tao. Ayon sa kanya, gayundin sa mga sumunod na manunulat pagkatapos niya, tumutukoy ang kultura sa "lahat ng mga bagay na nalalampasan ng sangkatauhan mula sa kanilang orihinal na [[barbarismo]], at dahil sa kanyang katalinuhan, nagiging buo silang tao."<ref name="velkley">{{Cite book|title=Being after Rousseau: philosophy and culture in question|trans-title=Ang Diwa pagkatapos ni Rousseau: tanong sa pilosopiya at kultura|last=Velkley|first=Richard L.|author-link=Richard Velkley|date=2002|publisher=University of Chicago Press|oclc=47930775|isbn=978-0-226-85256-0|chapter=The Tension in the Beautiful: On Culture and Civilization in Rousseau and German Philosophy|trans-chapter=Ang Tensyon sa Kagandahan: Ukol sa Kultura ni Rousseau at sa Pilosopiyang Aleman|pages=11–30|location=[[Chicago]], [[Estados Unidos]]|language=en}}</ref> Ayon kay [[Richard Velkley]]: {{blockquote|text=...[ang kultura ay] may orihinal na kahulugan na 'paglinang sa kaluluwa o kaisipan', at nakuha ang mga mas bagong modernong kahulugan sa mga isinulat ng mga iskolar na [[Alemanya|Aleman]] noong ika-18 siglo, na nasa iba't-ibang antas ng pagdebelop sa kritisismo ni [Jean-Jacques] [[Jean-Jacques Rousseau|Rousseau]] sa "[[moderno]]ng [[liberalismo]] at sa [Panahon ng] [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]]". Kaya naman, madalas ipinagpapalagay ng mga may-akdang ito ang pagkakaiba ng 'kultura' at 'kultibasyon', kahit na hindi [nila] direktang sinabi.{{efn|{{lang-en|...originally meant the cultivation of the soul or mind, acquires most of its later modern meaning in the writings of the 18th-century German thinkers, who were on various levels developing Rousseau's criticism of "modern liberalism and Enlightenment." Thus a contrast between "culture" and "civilization" is usually implied in these authors, even when not expressed as such.}}}}<ref name="velkley"/>}} Ayon naman sa antropologong si [[E.B. Tylor]]: {{blockquote|text=Yan [kultura] yung komplikadong kabuuan na kinabibilangan ng kaalaman, paniniwala, sining, moralidad, batas, gawi, at iba pang mga kapabilidad at kaugalian na nakuha ng tao bilang miyembro ng isang lipunan.{{efn|{{lang-en|that complex whole which includes knowledge, belief, art, morals, law, custom and any other capabilities and habits acquired by man as a member of society.}}}}}} Sa parehong pananaw naman sa kasalukuyang panahon: {{blockquote|text=Binibigyang-kahulugan ang kultura bilang ang dominyong panlipunan na nagbibigay-diin sa mga gawi, diskurso, at ekspresyong materyal na, sa paglipas ng panahon, nagpapahayag sa pagpapatuloy at hindi pagpapatuloy ng kahulugang panlipunan ng isang buhay na karaniwang hawak-hawak.{{efn|{{lang-en|Culture is defined as a social domain that emphasizes the practices, discourses and material expressions, which, over time, express the continuities and discontinuities of social meaning of a life held in common.}}}}<ref>{{Cite book|url=https://www.academia.edu/9294719|title=Urban Sustainability in Theory and Practice: Circles of Sustainability|trans-title=Pagpapanatiling Urban sa Teorya at Gawi: Mga Kabilugan ng Pagpapanatili|lang=en|last1=James|first1=Paul|last2=Magee|first2=Liam|last3=Scerri|first3=Andy|last4=Steger|first4=Manfred|date=2015|isbn=978-1-138-02572-1|oclc=942553107|page=53|publisher=Routledge|location=[[London]], [[Reyno Unido]]|access-date=19 Setyembre 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20170626015736/http://www.academia.edu/9294719/Urban_Sustainability_in_Theory_and_Practice_Circles_of_Sustainability_2015_|archive-date=26 Hunyo 2017|url-status=live}}</ref>}} Ayon naman sa ''[[Cambridge English Dictionary]]'', kultura ang "kaparaanan ng buhay, lalo na yung mga pangkalahatang gawi at paniniwala, ng isang partikular na grupo ng tao sa isang partikular na panahon."{{efn|{{lang-en|the way of life, especially the general customs and beliefs, of a particular group of people at a particular time.}}}}<ref name="dict_cult">{{Cite web|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/culture|title=Meaning of "culture"|trans-title=Kahulugan ng "kultura"|work=Cambridge English Dictionary|access-date=19 Setyembre 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20150815114957/http://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/culture|archive-date=15 August 2015|url-status=live|lang=en}}</ref> Ipinagpapalagay naman sa [[teorya ng pamamahala sa takot]] ({{lang-en|terror management theory}}) na ang kultura ay isang serye ng mga gawain at pananaw sa mundo na nagbibigay sa mga tao ng basehan para tingnan ang kanilang mga sarili bilang isang "taong may halaga sa isang mundong may kahulugan" — ibig sabihin, pag-angat sa mga sarili nila mula sa mga aspetong pisikal ng pag-iral, para tanggihan ang kawalang-halaga ng isang hayop at kamatayan na napansin ng ''[[Homo sapiens]]'' nang nakakuha sila ng mas malalaking utak.<ref>{{Cite book|title=Thirty Years of Terror Management Theory|trans-title=Tatlumpung Taon ng Teorya ng Pamamahala sa Takot|lang=en|volume=52|last1=Pyszczynski|first1=Tom|last2=Solomon|first2=Sheldon|last3=Greenberg|first3=Jeff|pages=1–70|doi=10.1016/bs.aesp.2015.03.001|series=Advances in Experimental Social Psychology|year=2015|isbn=978-0-12-802247-4}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=g_9dAgAAQBAJ|title=Handbook of Experimental Existential Psychology|trans-title=Handbook ng Eksperimental na Sikolohiya ng Pag-iral|last1=Greenberg|first1=Jeff|last2=Koole|first2=Sander L.|last3=Pyszczynski|first3=Tom|year=2013|publisher=Guilford Publications|isbn=978-1-4625-1479-3|access-date=19 Setyembre 2022|archive-date=31 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161231020831/https://books.google.com/books?id=g_9dAgAAQBAJ|url-status=live|lang=en}}</ref> == Pagbabago == {{main|Pagbabago ng kultura}} [[File:Beatles ad 1965 just the beatles crop.jpg|thumb|Ang pagsikat ng bandang [[The Beatles]] noong dekada 1960s ang nagpabago sa mundo ng musika. Bukod dito, ang [[Epekto ng The Beatles sa kultura|kanilang epekto sa pandaigdigang kultura]] ay ramdam pa rin hanggang ngayon.]] Patuloy na nagbabago ang isang kultura. Ayon sa mga nakalap sa [[arkeolohiya]], ang kapasidad na ito ng sangkatauhan ay umusbong mga bandang 500,000 hanggang 170,000 bago ang kasalukuyan.<ref>{{Cite journal|last1=Lind|first1=J.|last2=Lindenfors|first2=P.|last3=Ghirlanda|first3=S.|last4=Lidén|first4=K.|last5=Enquist|first5=M.|date=7 Mayo 2013|title=Dating human cultural capacity using phylogenetic principles|trans-title=Pagpepetsa aa kapasidad ng sangkatauhan sa kultura gamit ang mga prinsipyong pilohenetiko|lang=en|journal=Scientific Reports|volume=3|issue=1|page=1785|doi=10.1038/srep01785|issn=2045-2322|pmc=3646280|pmid=23648831|bibcode=2013NatSR...3E1785L}}</ref> Iba-iba ang paraan ng pagbabagong ito. Tinukoy ni [[Raimon Panikkar]] ang 29 sa mga paraang ito; kabilang rito ang [[inobasyon]], [[rebolusyon]], at [[modernisasyon]] o ang pagyakap ng mga kultura sa mga paniniwala at gawi na umusbong noong [[Panahon ng Kaliwanagan]] sa Europa, tulad ng [[agham]] at [[demokrasya]].<ref>{{Cite book|title=Religious Pluralism: An Indian Christian Perspective|trans-title=Pluralismong Panrehiliyon: Isang Perspektibong Indiyanong Kristiyano|lang=en|last=Panikkar|first=Raimon|editor-last=Pathil|editor-first=Kuncheria|date=1991|publisher=[[Society for Promoting Christian Knowledge|ISPCK]]|isbn=978-81-7214-005-2|oclc=25410539|pages=252–99}}</ref> Samantala, mula sa mga ginawa nina [[Umberto Eco]], [[Pierre Bourdieu]], at [[Jeffrey Alexander]], iminungkahi naman ni [[Rein Raud]] ang isang modelo ng pagbabago sa kultura na nakabase sa pag-angkin at pagkamit, na hinuhusgahan batay sa kanilang kognitibong kasapatan ({{lang-en|cognitive adequacy}}) at posibleng iendorso ng simbolikong otoridad ng kultura ng isang lipunan.<ref name="meaning-in-action">{{Cite book|title=Meaning in Action: Outline of an Integral Theory of Culture|trans-title=Kahulugan sa Gawain: Balangkas ng isang Mahalagang Teorya ng Kultura|lang=en|last=Rein|first=Raud|publisher=[[Polity (palimbagan)|Polity]]|location=[[Cambridge]], [[Reyno Unido]]|isbn=978-1-5095-1124-2|oclc=944339574|date =29 Agosto 2016}}</ref> [[File:Louise Weiss.jpg|thumb|Si [[Louise Weiss]] kasama ang iba pang mga nanawagan upang makaboto ang kababaihan sa Pransiya noong 1935. Ang pag-usbong ng [[peminismo]] noong ika-20 siglo ang nagpabago sa pagtingin ng mga kultura sa kasarian.]] Nakadepende ang pagbabagong ito sa mga puwersa sa loob at labas ng isang kultura na posibleng nanghihikayat o kumokontra. Nauugnay ang mga ito sa mga kaganapan sa lipunan at sa kalikasan, na siyang nagdidikta sa pagpapakalat sa mga bagong ideya at gawi sa kasalukuyang kultura.<ref>{{Cite web|url=http://anthro.palomar.edu/change/change_2.htm|title=Culture Change: Processes of Change|trans-title=Pagbabago sa Kultura: Mga Proseso ng Pagbabago|lang=en|last=O'Neil|first=Dennis|date=2006|website=Culture Change|publisher=Palomar College|access-date=8 Oktubre 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20161027181934/http://anthro.palomar.edu/change/change_2.htm|archive-date=27 Oktubre 2016|url-status=live}}</ref> Ilan sa mga halimbawa ng mga pwersang ito ang alitan sa lipunan gayundin ang pag-usbong ng mga makabagong teknolohiya, na parehong kayang magpabago sa kasalukuyang pananaw ng isang lipunan. Ang pag-usbong ng [[peminismo]] sa Estados Unidos simula noong kagitnaan ng ika-20 siglo ay isang halimbawa ng pagbabagong ito, na nagresulta sa pagbago sa pananaw ng mga lipunan sa kasarian. Samantala, ang pagtatapos naman ng [[panahon ng yelo]] ang naging dahilan upang unti-unting magbago ang mga sinaunang kultura ng ito mula sa pangangaso papunta sa pagtatanim, na humantong kalaunan naman sa [[Rebolusyong Neolitiko]].<ref>{{Cite journal|last=Pringle|first=Heather|date=20 Nobyembre 1998|title=The Slow Birth of Agriculture|url=https://archive.org/details/sim_science_1998-11-20_282_5393/page/1446|trans-title=Ang Mabagal na Kapanganakan ng Agrikultura|lang=en|journal=[[Science (dyornal)|Science]]|volume=282|issue=5393|page=1446|doi=10.1126/science.282.5393.1446|s2cid=128522781|issn=0036-8075}}</ref> Lumilipat ang mga ideya ng isang kultura papunta sa iba sa pamamagitan ng dalawang pangunahing proseso: [[Pagpapakalat ng kultura|pagkalat]] ({{lang-en|diffusion}}) at [[akulturasyon]] ({{lang-en|acculturation}}). Sa pagkalat, ang ideya ng isang kultura ay "kumakalat" papunta sa iba. Halimbawa nito ang pagbubukas ng [[Tsina]] sa mga produkto ng [[Kanluraning Mundo|Kanluran]] noong huling bahagi ng ika-20 siglo.<ref>{{cite web |url=https://www.eater.com/2018/3/20/16973532/mcdonalds-starbucks-kfc-china-pizza-hut-growth-sales |title=Why China Loves American Chain Restaurants So Much|trans-title=Bakit Sobrang Mahal ng Tsina ang mga Chain Restaurant ng Amerika |last=Wei |first=Clarissa |date=20 Marso 2018 |website=Eater |access-date=15 Oktubre 2022|archive-date=30 Marso 2019|lang=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190330023616/https://www.eater.com/2018/3/20/16973532/mcdonalds-starbucks-kfc-china-pizza-hut-growth-sales |url-status=live }}</ref> Posibleng hindi sumama ang kahulugan ng ideya ng kultura sa pinasok nitong bagong kultura; halimbawa nito ang ideya ng [[Pasko]], na nawalan ng kahulugang panrehiliyon sa mga hindi [[Kristiyano]].<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Christmas|title=Christmas|trans-title=Pasko|last=Hillerbrand|first=Hans J.|website=[[Britannica]]|access-date=15 Oktubre 2022|lang=en}}</ref> Samantala, sa akulturasyon naman, ang isang kultura ay unti-unting pinapalitan ng isang mas dominanteng kultura, tulad halimbawa ng pagpasok at pananakop ng mga Europeo sa [[Kaamerikahan]], [[Aprika]], at [[Asya]] noong [[Panahon ng Pagtuklas]].<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/cultural-imperialism|title=cultural imperialism|trans-title=imperyalismong kultural|last=Tobin|first=Theresa Weynand|access-date=15 Oktubre 2022|website=[[Britannica]]|lang=en}}</ref> Madalas itong nagaganap dahil sa [[asimilasyon]] ng mga indibidwal sa dominanteng kultura, o di kaya dahil sa paghahalo at pagsasama ng dalawa o higit pang kultura dahil sa [[globalisasyon]] o kaparehong proseso.<ref>{{cite journal|journal=International Journal of Intercultural Relations|volume=32|issue=4|date=Enero 2008|pages=328-336|title=Globalisation and acculturation|trans-title=Globalisasyon at akulturasyon|last=Berry|first=J.W.|doi=10.1016/j.ijintrel.2008.04.001|lang=en|access-date=15 Oktubre 2022|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0147176708000230|via=Science Direct}}</ref> == Diskurso == === Romantisismong Aleman === [[File: Johann gottfried herder.jpg|thumb|Nanawagan ang pilosopong Aleman na si [[Johann Herder]] na pansinin ang mga kultura ng mga bansa.|262x262px]] Gumawa ang pilosopong Aleman na si [[Immanuel Kant]] ng isang pang-indibidwal na kahulugan ng "kaliwanagan" ({{lang-en|enlightenment}}) na parehas sa konsepto ng ''[[bildung]]'': "Kaliwanagan ang paglayas ng tao mula sa kanyang kahilawan".{{efn|{{lang-en|Enlightenment is man's emergence from his self-inflicted immaturity.}}}} Ayon sa kanya, galing ang kahilawan na ito hindi dahil sa kawalan ng pag-unawa, pero mula sa kawalan ng tapang na malayang mag-isip. Laban rito, hayagan niyang sinabi ang mga katagang "''Sapere Aude!''" ({{lit|Mangahas matuto!}}). Bilang tugon kay Kant, kinatwiran naman ng maraming mga pilosopong Aleman kabilang na si [[Johann Gottfried Herder]] na ang [[pagkamalikhain]] ng tao ay kasinghalaga ng [[rasyonalismo]] nito. Bukod dito, pinalawig pa ni Herder ang kahulugan ng ''bildung''; ayon sa kanya, ''bildung'' ang kabuuan ng mga karanasan na nagbibigay ng isang malinaw na pagkakakilanlan at pagkakaroon ng isang malinaw na tadhana sa isang lipunan.<ref>{{Cite web|url=http://www.philosophy.uncc.edu/mleldrid/SAAP/USC/pbt1.html|title=The German Bildung Tradition|trans-title=Ang Tradisyon ng Bildung ng Alemanya|last=Eldridge|first=Michael|publisher=[[UNC Charlotte]]|access-date=18 Oktubre 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20090123162257/http://www.philosophy.uncc.edu/mleldrid/SAAP/USC/pbt1.html|archive-date=23 Enero 2009|url-status=dead|lang=en}}</ref> [[File:Adolf Bastian.jpg|thumb|Nagmungkahi si [[Adolf Bastian]] ng isang pangkalahatang modelo ng kultura, na naging basehan sa modernong pag-unawa sa konsepto.|276x276px]] Noong 1795, nanawagan naman ang pilosopong taga-[[Prusya]] na si [[Wilhelm von Humboldt]] na magkaroon ng isang antropolohiya na kayang pagsamahin ang mga interes nina Kant at Herder. Noong panahon ng [[Romantisismo]], nagdebelop ang mga iskolar mula Alemanya ng isang ideya ng kultura kung saan kabilang ang lahat – ang ''Weltanschauung'' ({{lit|[[pagtingin sa mundo]]}}; {{lang-en|worldview}}).<ref>{{Cite book|title=Humboldt, Worldview, and Language|trans-title=Humboldt, Pagtingin sa Mundo, at Wika|lang=en|last=Underhill|first=James W.|publisher=Edinburgh University Press|year=2009|location=[[Edinburgh]], [[Reyno Unido]]}}</ref> Nagmula ito sa mga kilusan ng [[nasyonalismo]] na may layunin na ipag-isa ang mga maliliit na prinsipalidad sa ngayo'y [[Alemanya]] at laban sa [[Imperyong Austria-Unggaryo]]. Ayon dito, ang pagtingin sa mundo ng isang kultura ay hindi masusukat o makukumpara sa pagtingin sa mundo ng iba. Bagamat mas malaya, pinapayagan pa rin ng pananaw na ito ang pag-uuri sa mga kultura bilang "sibilisado" at "primitibo". Noong 1860, ipinahayag ni [[Adolf Bastian]] ang "pagkakaisang sikolohikal ng sangkatauhan".<ref>{{Cite book|title=Adolf Bastian and the psychic unity of mankind|trans-title=Adolf Bastian at ang pagkakaisang sikolohikal ng sangkatauhan|lang=en|last=Köpping|first=Klaus-Peter|date=2005|publisher=Lit Verlag|isbn=978-3-8258-3989-5|oclc=977343058}}</ref> Iminungkahi niya ang isang maagham na pagkukumpara sa lahat ng mga kultura ng mundo para patunayan na naglalaman ang bawat kultura ng mga payak na magkakaparehong elemento. Ayon sa kanya, may grupo ng mga "payak na ideya" ({{lang-de|Elementargedanken}}) na ginagamit ng lahat ng mga lipunan ng tao; nagkakaiba lang ang mga kultura at katutubong ideya ({{lang-de|Völkergedanken}}) nito dahil sa mga lokal na pagbabago sa grupong ito.<ref>{{Cite web|url=https://todayinsci.com/B/Bastian_Adolf/BastianAdolf.htm|title=Biography of Adolf Bastian, ethnologist|trans-title=Biograpiya ni Adolf Bastian, etnologo|lang=en|last=Ellis|first=Ian|website=Today in Science History|access-date=18 Oktubre 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806215336/https://todayinsci.com/B/Bastian_Adolf/BastianAdolf.htm|archive-date=6 Agosto 2017|url-status=live}}</ref> Ang pananaw na ito ang naging batayan ng modernong pag-unawa sa konsepto ng kultura, at pinalawig pa nang husto ng mga sumunod kay Bastian, tulad ni [[Franz Boas]].<ref>{{Cite thesis|last=Liron|first=Tal|title=Franz Boas and the discovery of culture|trans-title=Franz Boas at ang pagtuklas sa kultura|date=2003|url=http://home.uchicago.edu/~tliron/boas/boas.pdf|oclc=52888196|language=en|access-date=18 Oktubre 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20170102111430/http://home.uchicago.edu/~tliron/boas/boas.pdf|archive-date=2 Enero 2017|url-status=dead}}</ref> === Romantisismong Ingles === [[File:Matthew_Arnold_-_Project_Gutenberg_eText_16745.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Matthew_Arnold_-_Project_Gutenberg_eText_16745.jpg|thumb|285x285px|Tiningnan ng makatang si [[Matthew Arnold]] ang "kultura" bilang ang pagpapalinang sa humanistang tinatamasa.]] Noong ika-19 na siglo, ginamit ng mga [[humanista]]ng [[Inglatera|Ingles]] tulad ng [[makata]]ng si [[Matthew Arnold]] ang salitang "kultura" upang tumukoy sa tinatamasang pagkadalisay ng isang indibidwal na tao, na halos pareho sa konsepto ng ''bildung''. Ayon sa kanya, "...kultura ang pagtamasa sa ating kabuuang pagkaperpekto sa pamamagitan ng pag-alam sa lahat, ang pinakamatitinding naisip at nasabi sa mundo".<ref name="anarchy">{{Cite web |last=Arnold |first=Matthew |date=1869 |title=Culture and Anarchy |trans-title=Kultura at Anarkiya |url=http://www.library.utoronto.ca/utel/nonfiction_u/arnoldm_ca/ca_all.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170106012655/http://www.library.utoronto.ca/utel/nonfiction_u/arnoldm_ca/ca_all.html |archive-date=January 6, 2017 |access-date= |language=en}}</ref> Sa praktikal na paggamit, tumutukoy ang "kultura" sa mga bagay na gustong gawin o matamasa ng ''[[elite]]'', tulad halimbawa ng [[sining]], [[musikang klasikal]], at [[lutong haute|lutong ''haute'']].<ref>{{Cite book |last=Roy |first=Shuker |url=https://archive.org/details/understandingpop0000shuk_i1i5/page/5 |title=Understanding popular music |date=1997 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-10723-5 |page=[https://archive.org/details/understandingpop0000shuk_i1i5/page/5 5] |language=en |trans-title=Pag-unawa sa musikang popular |oclc=245910934}}</ref> Dahil dito, naiugnay ang salitang "kultura" sa buhay ng mga taong nasa mga lungsod, na kalauna'y tumukoy na rin sa kabuuan ng isang sibilisasyon. Bukod dito, naging interesado ang mga iskolar noong panahon ng [[Romantisismo]] sa mga [[kuwentong-bayan]], na naging dahilan upang magkaroon ng isang klasipikasyon ng mga kultura: "[[mataas na kultura]]" ng mga mayayaman at "[[mababang kultura]]" ng mga mahihirap. Sumasalamin ang klasipikasyong ito sa realidad ng buhay ng mga tao sa Europa noong panahon na yon.<ref name=":0">{{Cite book |last1=Bakhtin |first1=Mikhail Mikhaĭlovich |title=The dialogic imagination four essays |url=https://archive.org/details/dialogicimaginat0000bakh |last2=Holquist |first2=Michael |date=1981 |publisher=University of Texas Press |location=Austin, Estados Unidos |page= |language=en |trans-title=Ang dialohikong imahinasyon apat na sanaysay |oclc=872436352}}</ref> Kinumpara ni Matthew Arnold ang kultura sa [[anarkiya]]. Gayunpaman, kinumpara naman ng mga pilosopong sina [[Thomas Hobbes]] at [[Jean-Jacques Rousseau]] ang kultura sa "estado ng kalikasan". Ayon kina Hobbes at Rousseau, namumuhay sa "estado ng kalikasan" ang mga [[katutubong Amerikano]] habang [[Kolonisasyon sa Kaamerikahan ng mga Europeo|sinasakop sila ng mga Europeo]]. Nagbigay-daan ang pananaw na ito upang mabuo ang ideya ng pagiging "sibilisado" at "hindi sibilisado".<ref>{{Cite book |last1=Dunne |first1=Timothy |title=The globalization of international society |last2=Reus-Smit |first2=Christian |publisher=Oxford |year=2017 |isbn=978-0-19-251193-5 |pages=102–121 |language=en |trans-title=Ang globalisasyon ng pandaigdigang lipunan}}</ref> Ayon dito, may mga ilang kulturang mas sibilisado kesa sa iba, at may mga ilan naman na mas makultura naman kesa sa iba. Kalaunan, ang pagkakaibang ito ang naging pundasyon ng mga teorya ng [[Darwinismong panlipunan]] ni [[Herbert Spencer]] at [[ebolusyong kultural]] ni [[Lewis Henry Morgan]] noong huling bahagi ng ika-19 na siglo. Tulad ng pagkakaiba ng mataas at mababang kultura, ang konsepto ng pagiging "sibilisado" o hindi ay sumasalamin sa tunggalian ng mga mananakop na Europeo at ang kanilang mga nasasakupang kolonya. Tinanggap ng mga iskolar sa Europa ang pananaw na ito ni Rousseau ukol sa klasipikasyon ng mga kultura bilang "mataas" at "mababa". Gayunpaman, nakita ng ilan na korapsyon at hindi natural ang pagkadalisay at pagiging sopistikado ng mga matataas na kultura, na nagiging balakid sa pagnanasa ng tao na marating ang likas na pagkatao nito. Halimbawa, mas pinaboran ng mga iskolar nito ang [[musikang pambayan]] (na ginagawa ng mga pesante, taga-probinsya, at mga hindi nakapag-aral) kesa sa musikang klasikal. Ayon sa kanila, tapat, totoo, at sumasalamin ang musikang pambayan sa likas na pamumuhay ng isang tao, at parang artipisyal at isang paninira sa pamumuhay na ito ang musikang klasikal. Sa ganitong pananaw rin ipinapakita ng mga iskolar nito ang [[mga katutubo]] bilang mga "[[mararangal na barbaro]]" ({{lang-en|noble savages}}) na namumuhay nang likas at [[otentisidad|totoo]], hindi tulad ng korap at komplikadong [[kapitalismo|kapitalistang]] sistema ng pamumuhay sa [[Kanluraning Mundo|Kanluran]]. Noong 1870, ginamit ng [[antropolohiya|antropologong]] si [[Edward Tylor]] ang ideya ng isang mataas at mababang kultura upang ipaliwanag ang [[Pinagmulan ng mga rehiliyon|ebolusyon]] ng [[rehiliyon]]. Ayon sa kanyang teorya, nagsisimula ang mga rehiliyong mula sa pagiging [[Politeismo|politeistiko]] (maraming [[diyos]]) papuntang [[Monoteismo|monoteistiko]] (iisang diyos). Bukod dito, binigyang kahulugan niya ang kultura bilang isang malawak na koleksyon ng mga gawain na makikita sa lahat ng mga [[lipunan]] ng tao. Ang pananaw na ito ay tinanggap ng marami, at ginamit na basehan para sa modernong pag-unawa sa kultura at rehiliyon. == Antropolohiya == {{Main|Amerikanong antropolohiya}} Bagamat nagkakasundo ang mga antropologo sa buong mundo sa binigay na kahulugan ng kultura ni [[Edward Tylor]], umusbong ang kultura bilang isang sentrong konsepto ng [[Amerikanong antropolohiya]], kung saan tumutukoy ito sa unibersal na kapasidad ng tao na maiuri at isakodigo ang mga karanasan ng tao sa paraang simboliko at upang pag-usapan ang mga karanasang ito sa iba.<ref>{{Cite book |last=Teslow |first=Tracy |title=Constructing race: the science of bodies and cultures in American anthropology |publisher=Cambridge University Press |year=2016 |isbn=978-1-316-60338-3 |language=en |trans-title=Paggawa sa race: ang agham ng mga katawan at kultura sa Amerikanong antropolohiya |oclc=980557304}}</ref> Inoorganisa ang Amerikanong antropolohiya sa apat na larangan: [[biolohikong antropolohiya]], [[lingguwistikong antropolohiya]], [[antropolohiyang pangkultura]], at sa [[Estados Unidos]] at [[Canada]], [[arkeolohiya]].<ref>{{Cite encyclopedia |title=anthropology |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/science/anthropology |access-date= |date=August 31, 2015 |language=en |trans-title=antropolohiya |archive-url=https://web.archive.org/web/20161030210125/https://www.britannica.com/science/anthropology |archive-date=October 30, 2016 |last2=Hanchett |first2=Suzanne L. |last3=Jeganathan |first3=Pradeep |last4=Nicholas |first4=Ralph W. |last5=Robotham |first5=Donald Keith |last6=Smith |first6=Eric A. |last1=Fernandez |first1=James W. |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Haviland |first1=William A. |title=Cultural Anthropology: The Human Challenge |url=https://archive.org/details/culturalanthropo0000will_c0h8 |last2=McBride |first2=Bunny |last3=Prins |first3=Harald E. L. |last4=Walrath |first4=Dana |date=2011 |publisher=Wadsworth/Cengage Learning |isbn=978-0-495-81082-7 |language=en |trans-title=Antropolohiyang Pangkultura: Ang Hamon ng Tao |oclc=731048150}}</ref> Tumutukoy ang salitang {{Lang|de|Kulturbrille}} ("salamin sa kultura"), na inimbento ng antropologong si [[Franz Boas]], sa mga "lente" kung saan nakikita ng isang tao ang kanyang kultura. Ipinagpapalagay ni Martin Lindstrom na maaaring "mabulag sa mga bagay na nakikita agad ng mga tagalabas" dahil sa {{Lang|de|Kulturbrille}}.<ref>{{Cite book |last=Lindström |first=Martin |title=Small data: the tiny clues that uncover huge trends |url=https://archive.org/details/desirehunterdisc0000lind |date=2016 |publisher=St. Martin's Press |isbn=978-1-250-08068-4 |location=London |language=en |trans-title=Maliit na datos: ang mga maliliit na bakas na nagpapakita sa mga malalaking kalakaran |oclc=921994909}}</ref> == Sosyolohiya == {{Main|Sosyolohiya ng kultura}} [[File:04162012Bailes032.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:04162012Bailes032.JPG|thumb|Isang katutubong [[sayaw]] sa [[Colombia]].]] Sentro sa [[sosyolohiya ng kultura]] sa kulturang nabubuo sa mga [[lipunan]]. Para sa sosyologong si [[Georg Simmel]], kultura ang "paglinang sa mga indibiduwal sa pamamagitan ng ahensiya ng mga panlabas na anyo na ginawang bagay sa tala ng kasaysayan".<ref>{{Cite book |last=Simmel |first=Georg |title=Georg Simmel on individuality and social forms: selected writings |date=1971 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-75776-6 |editor-last=Levine |editor-first=Donald N. |location=Chicago |page=xix |language=en |trans-title=Si Georg Simmel sa indibiduwalidad at panlipunang anyo: mga piling kasulatan |oclc=951272809}}</ref> Kaya naman, maaaring bigyang-kahulugan ang kultura sa larangan ng sosyolohiya bilang ang mga paraan ng kaisipan, gampanin, at ang mga materyal na bagay na magkasamang naghuhulma sa pamumuhay ng isang tao. Maaaring [[Materyal na kultura|materyal]] o [[Di-materyal na kultura|di-materyal]] ang isang kultura.<ref name="Macionis, Gerber and 2010 53" /> Tumutukoy ang di-materyal na kultura sa mga di-pisikal na ideya na meron ang isang indibiduwal ukol sa kanyang kultura, kabilang na ang mga [[prinsipyo]], [[paniniwala]], tuntunin, inaasahang gampanin, [[moralidad]], [[wika]], organisasyon, at institusyon, habang tumutukoy naman ang materyal na kultura sa mga pisikal na patunay ng isang kultura kagaya halimbawa ng mga [[artepakto]] at [[Arkitektura|arkitekturang]] ginawa nila. Tipikal na mahalaga lamang ang pagtatangi na ito sa [[antropolohiya]] at [[arkeolohiya]], ngunit tumutukoy ang ito sa lahat ng materyal na patunay na maiuugnay sa isang kultura, mapaanuman ang panahon. Unang umusbong ang sosyolohiyang pangkultura sa [[Republikang Weimar|Alemanyang Weimar]] noong unang bahagi ng ika-20 siglo, sa pangunguna ng sosyologong si [[Alfred Weber]]. Pumasok naman ito sa [[mundong Anglopono]] pagsapit ng pagbaling sa kultura noong dekada 1960s, na nagpasimula sa mga pananaw na [[Estrakturalismo (sosyolohiya)|estrakturalista]] at [[Posmodernistang pilosopiya|posmodernista]] sa [[agham panlipunan]]. Maaari itong tingnan bilang isang paraan na naghahalo sa [[pagsusuring pangkultura]] at [[kritikal na teorya]]. Karaniwang hindi sumusunod ang mga sosyologong ito sa [[pamamaraang makaagham]]; nagpopokus lamang sila sa mga salita, artepakto, at simbolo. Mula noon, naging mahalagang konsepto ang kultura sa maraming sangay ng sosyolohiya, kabilang na ang mga maagham na konseptong tulad ng [[estratipikasyong panlipunan]] at [[pagsusuri sa panlipunang ugnayan]].<ref>{{Cite journal |last=Griswold |first=Wendy |author-link=Wendy Griswold |date=1987 |title=A Methodological Framework for the Sociology of Culture |trans-title=Isang Metodolohikal na Framework para sa Sosyolohiya ng Kultura |journal=Sociological Methodology |language=en |volume=17 |pages=1–35 |doi=10.2307/271027 |issn=0081-1750 |jstor=271027}}</ref> == Araling pangkultura == {{Main|Araling pangkultura}} [[Talaksan:Spoliarium.jpg|thumb|Saklaw ng pag-aaral ng araling pangkultura ang mga kultural na artepakto at ang kaugnayan nito sa lipunan. Isa ang ''[[Spoliarium]]'' (1884) ni [[Juan Luna]] sa mga pinakasikat na [[pinta]] ng Pilipinas, at kalimitan itong tinitingnan sa konteksto ng [[Himagsikang Pilipino]] noong 1896.]] Nadebelop ang araling pangkultura sa [[Reyno Unido]] ng mga sosyologong naimpluwensiyahan ng [[Marxismo]] tulad nina [[Stuart Hall]] at [[Raymond Williams]]. Sinundan nila ang mga Romantistang sosyologo ng ika-19 na siglo sa pagtukoy sa mga produktong pangkonsyumer at gawain sa [[pagliliwaliw]] tulad ng [[sining]], [[musika]], [[pelikula]], [[palakasan]], at [[pananamit]] bilang kultura. Nakita nila ang pagkonsumo at pagliliwaliw na nadedetermina ng [[ugnayan ng produksiyon]], na humantong sa pagpokus nila sa mga relasyon ng [[panlipunang uri]] at ang organisasyon ng produksiyon.<ref>{{Citation |last=Williams |first=Raymond |title=Keywords: A Vocabulary of Culture and Society |date=1983 |pages=87–93, 236–238 |trans-title=Susing Salita: Bokabularyo ng Kultura at Lipunan |location=New York |publisher=Oxford University Press |language=en |oclc=906396817}}</ref><ref>{{Cite book |last=Berger |first=John |title=Ways of seeing |date=1972 |publisher=Peter Smithn |isbn=978-0-563-12244-9 |language=en |trans-title=Mga paraan ng pagtanaw |oclc=780459348}}</ref> Karaniwang nakatuon sa [[kulturang popular]] ang pag-aaral ng araling pangkultura sa Reyno Unido. Kay [[Richard Hoggart]] nagmula ang pangalan ng larangan nang itinatag niya noong 1964 ang isang sentro sa pananaliksik para sa naturang larangan sa [[Inglatera]].<ref>{{Cite journal |title=Studying Culture – Reflections and Assessment: An Interview with Richard Hoggart |trans-title=Pag-aaral sa Kultura – Mga Pagninilay at Pagsusuri: Isang panayam kay Richard Hoggart |journal=Media, Culture & Society |language=en |volume=13}}</ref> Simula noong dekada 1970s, umusbong ang larangan upang maging isang pandaigdigang pag-aaral dahil sa mga gawa ni Hall gayundin ng mga kasamahan niya tulad nina [[Paul Willis]], [[Dick Hebdige]], at [[Angela McRobbie]]. Umunlad ang pag-aaral nang sinimulan nitong isama ang [[ekonomikang pampulitika]], [[komunikasyon]], [[sosyolohiya]], [[teoryang panlipunan]], [[teoryang pampanitikan]], [[Araling pangmidya|teoryang pangmidya]], [[teoryang pampelikula]], [[antropolohiyang pangkultura]], [[pilosopiya]], at [[kasaysayan ng sining]] upang pag-aralan ang mga penomena o tekstong kultural. Binibigyang-pansin ng mga mananaliksik kung paano maiuugnay ang isang partikular na penomenang kultural sa mga usapin ng [[ideolohiya]], [[nasyonalidad]], [[etnisidad]], panlipunang uri, o [[kasarian]].<ref>{{Cite book |last1=Sardar |first1=Ziauddin |title=Introducing Cultural Studies |url=https://archive.org/details/introducingcultu0000sard |last2=Van Loon |first2=Borin |last3=Appignanesi |first3=Richard |date=1994 |publisher=Totem Books |isbn=978-1-84046-587-7 |location=New York |language=en |trans-title=Panimula sa Araling Pangkultura |oclc=937991291}}</ref> Sa konteksto ng araling pangkultura, hindi lamang tumutukoy ang isang teksto sa [[Pagsusulat|nakasulat na wika]] kundi pati na rin ang mga pelikula, [[litrato]], at [[moda]]; sa madaling salita, tumutukoy ang teksto sa lahat ng mga may katuturang artepakto ng isang kultura.<ref>{{Cite book |last1=Fiske |first1=John |title=Myths of Oz: reading Australian popular culture |url=https://archive.org/details/mythsofozreading0000fisk |last2=Turner |first2=Graeme |last3=Hodge |first3=Robert Ian Vere |date=1987 |publisher=Allen and Unwin |isbn=978-0-04-330391-7 |location=London |language=en |trans-title=Mga Mito ng Oz: pagbabasa sa mga sikat na panitikan ng Australia |oclc=883364628}}</ref> Tinitingnan din ang kultura sa larangan bilang ang pagsasama ng tradisyonal na [[mataas na kultura]] at ang kulturang popular gayundin ang mga pang-araw-araw na gawain at kahulugan.<ref name=":0" /> Isang bagong sangay ng larangan ang [[kumparatibong araling pangkultura]], na isang pagsasanib ng [[Komparatibong panitikan|kumparatibong panitikan]] at araling pangkultura.<ref>{{Cite web |date=2015 |title=Comparative Cultural Studies |trans-title=Kumparatibong Araling Pangkultura |url=http://www.thepress.purdue.edu/series/comparative-cultural-studies |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100623145452/http://www.thepress.purdue.edu/series/comparative-cultural-studies |archive-date=23 Jun 2010 |access-date= |website=Purdue University Press |language=en}}</ref> == Sikolohiya == [[Talaksan:NYC_Pride_2019_05.jpg|thumb|Parada ng [[Pride (kulturang LGBT)|Pride]] sa [[lungsod ng Nueva York]], [[Estados Unidos]] noong 2019. Kilala ang naturang lungsod bilang isa sa mga pinakamaayos ang pakikitungo para sa mga [[LGBT|taong LGBT]].]] Simula noong dekada 1990s,<ref name=":02">{{Cite journal |last=Heine |first=Steven J. |year=2015 |title=Cultural psychology |trans-title=Sikolohiyang pangkultura |journal=WIREs Cognitive Science |language=en |edition=3 |location=New York |publisher=Wiley Interdisciplinary Reviews. Cognitive Science |volume=1 |issue=2 |pages=254–266 |doi=10.1002/wcs.7 |isbn=978-0-3932-6398-5 |oclc=911004797 |pmid=26271239}}</ref>{{Rp|31}} nagsimulang lumaki ang sikolohikong pananaliksik sa kultura at hinamon ang unibersalidad na ipinagpapalagay sa pangkalahatang [[sikolohiya]].<ref>{{Cite book |last=Myers |first=David G. |title=Social psychology |url=https://archive.org/details/socialpsychology0000myer_c8e7 |publisher=McGraw-Hill |year=2010 |isbn=978-0-0733-7066-8 |edition=10 |language=en |trans-title=Sikolohiyang panlipunan |oclc=667213323}}</ref>{{Rp|158–168}}<ref>{{Cite journal |last1=Norenzayan |first1=Ara |last2=Heine |first2=Steven J. |date=September 2005 |title=Psychological universals: what are they and how can we know? |trans-title=Mga sikolohikong unibersal: ano-ano ang mga ito at paano natin malalaman? |journal=Psychological Bulletin |language=en |volume=131 |issue=5 |pages=763–784 |doi=10.1037/0033-2909.131.5.763 |issn=0033-2909 |pmid=16187859}}</ref> Sinimulang imbestigahan ng mga sikologo ang relasyon ng [[damdamin at kultura]], at sagutin kung hiwalay ba ang isip ng tao sa kultura. Halimbawa, di hamak na mas tinatago ng mga tao na nagmula sa mga [[Kolektibismo|lipunang kolektibista]] kagaya ng [[Mga Hapon|mga Hapón]] ang kanilang mga positibong damdamin kesa sa mga katulad nilang [[mga Amerikano]].<ref>{{cite journal |last=Miyahara |first=Akira |title=Toward Theorizing Japanese Communication Competence from a Non-Western Perspective |trans-title=Tungo sa Pagteteorisa sa Kompetensiya sa Komunikasyon ng mga Hapón mula sa Di-Kanluraning Pananaw |journal=American Communication Journal |language=en |volume=3 |issue=3}}</ref> Maaaring makaapekto ang kultura sa karanasan at pagpapahayag ng mga tao sa kanilang damdamin. Sa kabilang banda, sinusubukan naman ng ilang mga sikologo na hanapin ang mga pagkakaiba sa personalidad sa iba't-ibang kultura.<ref name="adults">{{cite journal |last1=McCrae |first1=Robert R. |last2=Costa |first2=Paul T. |last3=de Lima |first3=Margarida Pedroso |last4=Simões |first4=António |last5=Ostendorf |first5=Fritz |last6=Angleitner |first6=Alois |last7=Marušić |first7=Iris |last8=Bratko |first8=Denis |last9=Caprara |first9=Gian Vittorio |last10=Barbaranelli |first10=Claudio |last11=Chae |first11=Joon-Ho |year=1999 |title=Age differences in personality across the adult life span: Parallels in five cultures. |trans-title=Pagkakaiba sa edad sa personalidad sa buhay ng nasa hustong gulang: Mga katulad sa limang kultura |journal=[[Developmental Psychology (journal)|Developmental Psychology]] |language=en |publisher=American Psychological Association (APA) |volume=35 |issue=2 |pages=466–477 |doi=10.1037/0012-1649.35.2.466 |issn=1939-0599 |pmid=10082017 |last12=Piedmont |first12=Ralph L.}}</ref><ref name="cheung">{{cite journal |last=Cheung |first=F. M. |author2=Leung, K. |author3=Fan, R. M. |author4=Song, W. S. |author5=Zhang, J. X. |author6=Zhang, H. P. |date=March 1996 |title=Development of the Chinese Personality Assessment Inventory. |trans-title=Pagdebelop sa Imbentaryong Pangsuri sa Personalidad ng mga Tsino |journal=Journal of Cross-Cultural Psychology |language=en |volume=27 |issue=2 |pages=181–199 |doi=10.1177/0022022196272003 |s2cid=145134209}}</ref> Dahil taglay ng bawat kultura ang mga [[inaasahang gampanin]] na natatangi sa kanila, sentro rin sa pag-aaral ang nagiging [[Culture shock|gulat]] ng mga tagalabas sa kultura. Pawang iba-iba naman ang antas ng [[toleransiya]] ng iba't-ibang lipunan sa [[LGBT|kulturang LGBT]]. Maaari namang hindi magagamit ang mga kognitibong kagamitan sa ibang kultura, o di kaya iba ang magiging resulta depende sa kultura.<ref name=":02" />{{Rp|19}} Halimbawa, iba ang pananaw sa pagkalkula ng mga taong lumaki sa paggamit ng [[abakus]].<ref>{{Citation |last=Baillargeon |first=Rene |title=Blackwell Handbook of Childhood Cognitive Development |pages=47–83 |year=2002 |trans-title=Handbook ng Blackwell sa Kognitibong Pagdebelop sa Bata |trans-chapter=Ang Pagkuha ng Pisikal na Kaalaman sa Sanggol: Buod sa Walong Paksa |chapter=The Acquisition of Physical Knowledge in Infancy: A Summary in Eight Lessons |publisher=Blackwell Publishers Ltd |language=en |doi=10.1002/9780470996652.ch3 |isbn=978-0-470-99665-2}}</ref> Maaari ring iba ang tingin ng mga tao patungkol sa resulta ng isang bagay depende sa kulturang kinalakihan nila. Halimbawa, ayon sa mga pag-aaral, motibasyon para sa mga [[Mundong Kanluranin|Kanluraning lipunan]] ang tagumpay kesa sa pagkabigo, habang motibasyon naman sa mga kultura ng [[Silangang Asya]] ang pag-iwas sa pagkabigo sa isang bagay.<ref>{{Cite journal |last1=Heine |first1=Steven J. |last2=Kitayama |first2=Shinobu |last3=Lehman |first3=Darrin R. |date=2001 |title=Cultural Differences in Self-Evaluation |trans-title=Mga Kultural na Pagkakaiba sa Pagsusuri sa Sarili |journal=Journal of Cross-Cultural Psychology |language=en |volume=32 |issue=4 |pages=434–443 |doi=10.1177/0022022101032004004 |issn=0022-0221 |s2cid=40475406}}</ref> == Pangangalaga == [[File:Restauration_cercueil-egyptien_Mbalyon_(12).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Restauration_cercueil-egyptien_Mbalyon_(12).jpg|thumb|Restorasyon sa isang bantayog mula sa [[sinaunang Ehipto]].]] Maraming mga pandaigdigang kasunduan at pambansang batas kaugnay sa pangangalaga sa mga pamanang pangkultura at dibersidad ng kultura. Pinangungunahan ng [[UNESCO]] at ang mga katuwang nitong organisasyon kagaya ng [[Blue Shield International]] sa pandaigdigang pangangalaga at lokal na implementasyon. Nakatuon sa pangangalaga sa kultura ang mga kumbensiyon katulad ng [[Kumbensiyon sa Hague para sa Pangangalaga sa mga Pag-aaring Pangkultura sa Panahon ng Armadong Hidwaan]] at ang [[Kumbensiyon sa Pangangalaga at Pagpapaunlad sa Dibersidad ng mga Ekspresyong Kultural]] ng UNESCO. Nakatuon naman ang Artikulo 27 ng [[Pandaigdig na Pagpapahayag ng Karapatang Pantao]] sa dalawang paraan: ipinapahayag nito ang mga karapatan ng tao na sumali sa kultural na pamumuhay at pangalagaan ang kanilang mga ambag sa kultural na pamumuhay na ito.<ref>{{Cite web |title=UNESCO Legal Instruments: Second Protocol to the Hague Convention of 1954 for the Protection of Cultural Property in the Event of Armed Conflict 1999 |trans-title=Mga Legal na Instrumento ng UNESCO: Ikalawang Protokol sa Kumbensiyon sa Hague ng 1954 para sa Pangangalaga sa mga Pag-aaring Pangkultura sa Panahon ng Armadong Hidwaan 1999 |url=http://portal.unesco.org/en/ev.php-URL_ID=15207&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210825150547/http://portal.unesco.org/en/ev.php-URL_ID%3D15207%26URL_DO%3DDO_TOPIC%26URL_SECTION%3D201.html |archive-date=August 25, 2021 |access-date= |language=en}}</ref> Umigting ang pokus sa pangangalaga sa kultura ng mga pambansa at pandaigdigang organisasyon pagsapit ng ika-21 siglo. Pinapaunlad ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] at UNESCO ang pagpapanatili at dibersidad ng kultura sa pamamagitan ng mga pagpapahayag at legal na kumbensiyon at kasunduan. Layunin nitong mapangalagaan ang mga pamanang pangkultura ng sangkatauhan, lalo na sa panahon ng digmaan.<ref>{{citation |last1=Wegener |first1=Corine |title=Cultural Property at War: Protecting Heritage during Armed Conflict |date=Spring 2008 |work=The Getty Conservation Institute Newsletter |volume=23 |issue=1 |trans-title=Pag-aaring Pangkultura sa Digmaan: Pangangalaga sa Pamana sa Panahon ng Armadong Hidwaan |publisher=The Getty Conservation Institute |language=en |last2=Otter |first2=Marjan}}</ref><ref>{{citation |last=Stiffman |first=Eden |title=Cultural Preservation in Disasters, War Zones. Presents Big Challenges |date=May 11, 2015 |work=The Chronicle Of Philanthropy |trans-title=Malaki ang mga Hamon sa Pangangalaga sa Kultura sa Sakuna, Lugar ng Digmaan |language=en}}</ref><ref>{{citation |last=Haider |first=Hans |title=Missbrauch von Kulturgütern ist strafbar |date=June 29, 2012 |work=Wiener Zeitung |trans-title=Malalagot sa batas ang maling paggamit sa mga pag-aaring pangkultura |language=de}}</ref> == Talababa == {{notelist}} == Sanggunian == {{reflist}}{{Culture}}{{Humanities}}{{Social philosophy}}{{Authority control}} [[Kategorya:Kultura|*]] [[Kategorya:Mga pangunahing paksa]] [[Kategorya:Lipunan]] o9ijry9vfxphz2bg5q8f96svck4yvef 0 1179 2221188 2217597 2026-08-20T18:33:23Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 2 books for verifiability (20260820)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2221188 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa --> '''Aghám pandaigdíg''' o '''heosiyénsiyá''' ang mga [[likas na agham]] na pumapatungkol sa [[Daigdig]], partikular na sa apat na espero nito: [[biospera]], [[hidrospera]], [[atmospera]], at [[litospera]].<ref>{{Cite web |last=Albritton |first=Claude C. |last2=Windley |first2=Brian Frederick |title=Earth sciences |trans-title=Agham pandaigdig |url=https://www.britannica.com/science/Earth-sciences |access-date=2026-07-23 |website=Britannica |language=en}}</ref> Minsan din itong itinuturing na sangay ng mas malawak na [[agham pamplaneta]]. Kabilang sa mga larangan sa ilalim nito ang [[heolohiya]], [[ekolohiya]], at [[heograpiyang pisikal]]. == Larangan == === Heolohiya === {{Main|Heolohiya}} [[File:DirkvdM_rocks.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:DirkvdM_rocks.jpg|thumb|Pinag-aaralan sa heolohiya ang mga katangian ng litospera, kagaya ng mga batong tulad nito mula sa [[Costa Rica]].]] [[Heolohiya]] ang agham pandaigdig na nakatuon sa pag-aaral sa [[Estraktura ng Daigdig|estraktura]], nilalaman, at mga proseso ng [[Daigdig]]. Partikular na saklaw ng heolohiya ang [[litospera]], kabilang na ang [[Ibabaw ng Daigdig|ibabaw]] nito at mga [[Bato (heolohiya)|bato]]. Kasama dito ang mga pisikal na katangian at mga prosesong nagaganap sa litospera gayundin kung paano naaapektuhan ang mga ito ng [[enerhiyang heotermal]]. Ginagamit nito ang mga aspeto ng [[kimika]], [[pisika]], at [[biolohiya]] upang ipaliwanag ang mga interaksyon ng mga elemento. [[Historikong heolohiya]] ang tawag sa paglalapat ng heolohiya sa [[kasaysayan ng Daigdig]] at kung paano ito nagbago sa paglipas ng panahon. Pinag-aaralan sa [[heokimika]] ang mga kemikal na bahagi at proseso ng Daigdig. Pisikal na katangian ng Daigdig naman ang pinag-aaralan sa [[heopisika]]. Sa [[paleontolohiya]] pinag-aaralan ang mga [[posil]]. [[Heolohiyang pamplaneta]] naman ang larangan na nag-aaral sa heolohiya ng ibang mga [[planeta]] at selestiyal na bagay bukod sa Daigdig. [[Heomorpolohiya]] ang pag-aaral sa pinagmulan ng mga tanawin. Pinag-aaralan sa [[heolohiyang estraktural]] ang pagbabago sa hulma ng mga bato upang makabuo ng mga [[bundok]] at ibang mga [[anyong-lupa]]. Pinag-aaralan sa [[heolohiyang pangkapaligiran]] ang gampanin ng [[polusyon]] at kontaminasyon sa lupa at mga bato.<ref name=":2">{{cite book |last1=Smith |first1=Gary A. |title=How Does the Earth Work? Physical Geology ''and the'' Process of Science |url=https://archive.org/details/howdoesearthwork0000smit |last2=Pun |first2=Aurora |publisher=Pearson Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-034129-7 |location=Upper Saddle River, Estados Unidos |language=en |trans-title=Paano Gumagana ang Daigdig? Ang Heolohiyang Piskal "at ang" Proseso ng Agham}}</ref> [[Mineralohiya]] ang agham na nag-aaral sa mga [[mineral]], paano ito nabubuo, estraktura ng [[kristal]], at mga katangian ng mga ito.<ref name=":0">{{Cite book |last=Haldar |first=S. K. |title=Introduction to Mineralogy and Petrology |publisher=Elsevier Science |year=2020 |isbn=9780323851367 |edition=2 |language=en |trans-title=Panimula sa Mineralohiya at Petrolohiya}}</ref> [[Petrolohiya]] ang pag-aaral ng pagbubuo at komposisyon ng mga bato. Kaugnay na pag-aaral nito ang [[petropisika]], na nakapokus sa mga pisikal at kemikal na katangian ng mga bato, at [[petrograpiya]], na nakapokus naman sa tipolohiya at klasipikasyon ng mga bato.<ref name=":0" /> === Agham pang-atmospera === {{Main|Agham pang-atmospera}} [[Talaksan:Top_of_Atmosphere.jpg|thumb|Pinag-aaralan sa agham pang-atmospera ang atmospera ng Daigdig.]] Unang nadebelop ang [[agham pang-atmospera]] noong ika-19 na siglo bilang paraan para sa [[Pagtataya sa panahon|pagtataya]] sa [[panahon]] sa pamamagitan ng kauusbong lang noon na larangan ng [[meteorolohiya]]. Sinundan ito ng mga pagdebelop sa mga larangan ng [[kimikang pang-atmospera]] noong sumunod na siglo bilang paraan para masukat ang [[polusyon sa hangin]] at kalaunan pati sa mga [[nakakalasong ulan]]. Sa parehong siglo rin umusbong ang [[klimatolohiya]] para pag-aralan ang [[klima]] at ang [[Pagbabago ng klima|pagbabago]] nito.<ref>{{Cite book |last1=Wallace |first1=John M. |title=Atmospheric Science: An Introductory Survey |last2=Hobbs |first2=Peter V. |publisher=Elsevier Science |year=2006 |isbn=9780080499536 |edition=2 |pages=1–3 |language=en |trans-title=Agham Pang-atmospera: Isang Panimulang Sarbey}}</ref> May limang patong ang [[atmospera ng Daigdig]]: mula sa ibabaw paangat, ito ang [[tropospera]], [[stratospera]], [[mesospera]], [[termospera]], at [[eksospera]]. Tinatayang nasa 75% ng kabuuang masa ng atmospera ay nasa tropospera. Nagtataglay ang atmospera ng nasa 78% [[nitroheno]], halos 21% [[oksiheno]], halos 1% [[argon]], at mga maliliit na bakas ng ibang mga gas gaya ng [[Carbon dioxide|karbong dioksiheno]] at [[Singaw ng tubig|singaw]],<ref name=":1">{{cite book |last1=Adams |first1=Simon |title=Earth Science: An illustrated guide to science |url=https://archive.org/details/earthscienceillu0000unse |last2=Lambert |first2=David |publisher=Chelsea House |year=2006 |isbn=978-0-8160-6164-8 |location=New York |language=en |trans-title=Agham pandaigdig: Isang nakaguhit na gabay sa agham}}</ref> na responsable sa pag-trap sa enerhiyang nagmula sa [[Araw (astronomiya)|Araw]] sa pamamagitan ng [[epektong greenhouse]].<ref>{{cite book |url=https://archive.org/details/americanheritage0000unse_a1o7 |title=American Heritage dictionary of the English language |publisher=[[Houghton Mifflin]] Company |year=1992 |isbn=978-0-395-82517-4 |edition=4 |location=Boston, Estados Unidos |language=en |trans-title=Diksiyonaryo ng wikang Ingles ng American Heritage |ref={{harvid|American Heritage}} |url-access=registration}}</ref> Ito ang dahilan kung bakit nananatiling sapat ang init sa [[ibabaw ng Daigdig]] para sa [[Tubig|likidong tubig]] at buhay. Bukod dito, gumaganap ang atmospera bilang pananggalang ng buhay laban sa mga [[Cosmic ray|kosmikong sinag]].<ref>{{Citation |last=Parker |first=Eugene |title=Shielding Space |date=March 2006 |url=https://engineering.dartmouth.edu/~d76205x/research/Shielding/docs/Parker_06.pdf |trans-title=Pagsalag sa Kalawakan |archive-url=https://web.archive.org/web/20160101094421/http://engineering.dartmouth.edu/~d76205x/research/shielding/docs/Parker_06.pdf |publisher=Scientific American |language=en |access-date= |archive-date=2016-01-01 |url-status=dead}}</ref> Ginagawa naman ng [[magnetospera]] ang [[magnetikong sakop ng Daigdig]], na resulta naman ng mga paggalaw sa [[Kaibuturan ng isang planeta|kaibuturan]] nito; sinasalag nito ang mga [[hanging solar]].<ref name=":1" /> === Hidrolohiya === {{Main|Hidrolohiya}} [[Talaksan:Water_cycle_diagram.svg|thumb|Dayagramang nagpapakita sa [[siklo ng tubig]].]] [[Hidrolohiya]] ang pag-aaral na nakatuon sa [[hidrospera]] at ang [[Siklo ng tubig|paggalaw ng tubig sa Daigdig]], partikular na ang paggamit ng tao sa mga suplay ng [[tubig-tabang]]. Ginagamit naman ang mga konsepto ng [[Inhenyeriya|inhinyeriya]] sa nalalapat na hidrolohiya upang mapanatili ang mga katubigan at maipamahagi ang suplay ng tubig. Ilan sa mga sangay ng hidrolohiya ang [[oseanograpiya]], [[hidroheolohiya]], [[ekohidrolohiya]], at [[glasyolohiya]]. Oseanograpiya ang larangan na nag-aaral sa mga [[karagatan]].<ref>{{Cite book |last1=Davie |first1=Tim |title=Fundamentals of Hydrology |last2=Quinn |first2=Nevil Wyndham |publisher=Routledge |year=2019 |isbn=9780203798942 |edition=3 |pages=1–2 |language=en |trans-title=Mga Haligi ng Hidrolohiya}}</ref> Pinag-aaralan naman sa hidroheolohiya ang mga [[tubig-lupa]], kabilang na ang pagmamapa sa mga suplay nito at pagsusuri sa mga nagkokontamina sa mga ito. Nilalayon naman sa nalalapat na hidroheolohiya na maiwasan ang [[Polusyon sa tubig|kontaminasyon]] sa mga tubig-lupa at mga [[mineral na bukal]] upang manatili ito bilang [[maiinom na tubig]]. Tinatayang ginagalugad na ng mga tao ang mga tubig-lupa bilang suplay simula pa noong {{BKP|3000|link=}}, ngunit naging pormal na pag-aaral lamang ang hidroheolohiya noong ika-17 siglo.<ref>{{Cite book |last1=Hölting |first1=Bernward |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-662-56375-5 |title=Hydrogeology |last2=Coldewey |first2=Wilhelm G. |publisher=Springer |year=2019 |isbn=9783662563755 |edition=8 |pages=1–3 |language=en |trans-title=Hidroheolohiya |chapter=Introduction |trans-chapter=Panimula |doi=10.1007/978-3-662-56375-5 |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816062129/https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-662-56375-5 |archive-date=2022-08-16 |url-status=live}}</ref> Ekohidrolohiya ang pag-aaral sa mga [[ekosistema]] sa hidrospera.<ref>{{Cite book |last1=Wood |first1=Paul J. |title=Hydroecology and Ecohydrology: Past, Present and Future |last2=Hannah |first2=David M. |last3=Sadler |first3=Jonathan P. |publisher=Wiley |year=2007 |isbn=9780470010174 |pages=1–6 |language=en |trans-title=Hidroekolohiya at Ekohidrolohiya: Noon, Ngayon, at Hinaharap |chapter=Ecohydrology and Hydroecology: An Introduction |trans-chapter=Ekohidrolohiya at Hidroekolohiya: Panimula}}</ref> Glasyolohiya naman ang pag-aaral sa mga [[glasyar]], [[yelo]], at [[niyebe]] sa Daigdig.<ref>{{Cite book |last=Knight |first=Peter |url=https://archive.org/details/glaciers0000knig/page/1/mode/2up |title=Glaciers |publisher=Taylor & Francis |year=1999 |isbn=9780748740000 |pages=1 |language=en |trans-title=Mga Glasyar}}</ref> === Ekolohiya === {{Main|Ekolohiya}} [[Ekolohiya]] ang pag-aaral sa [[biospera]] ng Daigdig, kabilang na ang [[kalikasan]] at ang interaksyon ng mga organismo sa isa't-isa at sa paligid nito. Pinag-aaralan dito ang daloy ng mga mahahalagang sangkap ng buhay tulad ng [[oksiheno]] at [[tubig]], gayundin ang gampanin at epekto ng mga tao sa mga [[ekosistema]].<ref>{{Cite book |last1=Ricklefs |first1=Robert E. |title=Ecology |url=https://archive.org/details/ecology0004edrick |last2=Miller |first2=Gary L. |publisher=W. H. Freeman |year=2000 |isbn=9780716728290 |edition=4 |pages=[https://archive.org/details/ecology0004edrick/page/n44 3]–4 |language=en |trans-title=Ekolohiya}}</ref> === Heograpiyang pisikal === {{Main|Heograpiyang pisikal}} [[Heograpiyang pisikal]] ang pag-aaral sa mga [[Agham pansistemang pandaigdig|sistema ng Daigdig]] at ang mga interaksyon nito sa isa't-isa bilang bahagi ng isang mas malaking [[sistema]]. Ginagamit nito ang mga elemento mula sa ibang mga larangang tulad ng [[astronomiya]], [[meteorolohiya]], [[heolohiya]], at [[heomorpolohiya]] at naiiba sa [[heograpiyang pantao]] nakatuon sa mga tao, bagamat bahagi rin ng pag-aaral ang epekto ng mga gawain ng tao sa kalikasan.<ref>{{Cite book |last1=Petersen |first1=James F. |title=Fundamentals of Physical Geography |last2=Sack |first2=Dorothy |last3=Gabler |first3=Robert E. |publisher=Cengage Learning |year=2014 |isbn=9781285969718 |pages=2–3 |language=en |trans-title=Mga Haligi ng Heograpiyang Pisikal}}</ref> == Konsepto == {{Nature timeline}} === Looban ng Daigdig === {{Main|Estraktura ng Daigdig}} [[Talaksan:Mayon_0052.jpg|thumb|Pagputok ng [[bulkang Mayon]] sa [[Albay]] noong Disyembre 2009.]] Maipapaliwanag ang mga [[Heolohiya|heolohikong]] penomenang tulad ng mga [[tektonikong plato]], [[bulubundukin]], [[bulkan]], at [[lindol]] gamit ang mga pisikal at kemikal na proseso sa [[balat ng Daigdig]].<ref>{{cite web |title=Earth's Energy Budget |trans-title=Badyet ng Enerhiya ng Daigdig |url=http://okfirst.ocs.ou.edu/train/meteorology/EnergyBudget.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080827194704/http://okfirst.ocs.ou.edu/train/meteorology/EnergyBudget.html |archive-date=2008-08-27 |access-date= |work=ou.edu |language=en}}</ref> Makikita naman sa ilalim ng balat ng Daigdig ang [[Mantel|manto]] na pinapainit ng [[radyoaktibong pagkabulok]] ng mga [[mabibigat na elemento]]. Hindi gaanong kasolido ang manto, na nagtataglay ng [[magma]] na nasa estado ng halos walang katapusang [[kumbeksiyon]]. Ito ang dahilan kung bakit gumagalaw ang mga plato sa litospera, bagamat di hamak na mabagal ang pag-usad, sa prosesong tinatawag na mga tektonikong plato.<ref name=":2" /><ref name=":1" /><ref>{{cite web |author=Simison, W. Brian |date=2007-02-05 |title=The mechanism behind plate tectonics |trans-title=Ang mekanismo sa likod ng mga tektonikong plato |url=http://www.ucmp.berkeley.edu/geology/tecmech.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071112115037/http://www.ucmp.berkeley.edu/geology/tecmech.html |archive-date=2007-11-12 |access-date= |language=en |ref={{harvid|Simison|2007}}}}</ref> Tinatawag ang mga lugar kung saan nabubuo ang mga bagong balat bilang mga hangganang naghihiwalayan, habang mga hangganang nagsasalubungan ang tawag sa mga lugar kung saan bumabalik paloob sa manto ang mga balat. Tinatawag ang ikatlong uri bilang hangganang nagbabanggaan, kung saan pawang nagbabanggaan ang mga plato sa isa't isa ngunit walang bagong balat na nabubuo o nawawala.<ref name=":2" /><ref name=":1" /><ref name=":3">{{cite book |last=Oldroyd |first=David |title=Earth Cycles: A historical perspective |url=https://archive.org/details/earthcycleshisto0000oldr |publisher=Greenwood Press |year=2006 |isbn=978-0-313-33229-6 |location=Westport, Estados Unidos |language=en |trans-title=Mga Siklo ng Daigdig: Historikal na Pananaw}}</ref> Ang paggalaw na ito ang siyang dahilan ng mga lindol sa lugar kung saan nagaganap ang mga ito.<ref name=":2" /> Dahil sa [[paglawak ng mga kalatagang pandagat]], nabubuo ang mga bagong balat at litospera sa pamamagitan ng magma na dumadaloy sa mula sa manto patungo malapit sa ibabaw sa pamamagitan ng mga butas, kung saan ito lumalamig at nagiging solido. Sa pamamagitan ng [[subduksiyon]], bumabalik naman sa manto ang mga balat at litospera. Nabubuo ang mga bulkan mula sa pagtunaw ng mga balat na materyal na resulta ng subduksiyon.<ref name=":2" /><ref name=":1" /><ref name=":3" /> Natutunaw ang mga balat na materyal na pinuwersang pinasok sa [[astenospera]], at maaaring may mga bahagi ito na magaan para umangat sa ibabaw, na nagreresulta sa mga bulkan at sa kaakibat nitong [[Pagputok ng bulkan|pagputok]].<ref name=":2" /><ref name=":1" /> === Espera ng Daigdig === Karaniwang hinahati ang [[ibabaw ng Daigdig]] sa agham pandaigdig sa mga patong na tinatawag na mga espera: [[atmospera]], [[litospera]], [[hidrospera]], at [[biospera]]. Kumakatawan ito sa apat na pangunahing bagay sa ibabaw: [[hangin]], [[Bato (heolohiya)|bato]], [[tubig]], at [[buhay]]. Bukod sa mga ito, sinasama rin sa mga ito ang [[kriyospera]] para sa mga [[yelo]] at [[niyebe]] at [[pedospera]] para naman sa [[lupa]]. == Sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Agham pandaigdig|*]] [[Kategorya:Agham]] {{Nature nav}} {{Earth}} p5f0zdzhotv8fv85bohjm8kzuchlqrc 0 1223 2221184 2221122 2026-08-20T17:56:52Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 4 books for verifiability (20260820)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2221184 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa. --> [[Talaksan:Doctor treats ICU pediatrics patient.jpg|thumb|300x300px|Paggamot ng mga [[doktor]] at [[Narsing|nars]] sa isang pasyenteng [[sanggol]] sa isang modernong [[ospital]].]] '''Medisína''' o '''panggagamót''' ang [[agham]] at gawain na sumesentro sa pagpapanumbalik ng [[kalusugan]] at [[kagalingan]]. Kabilang rito ang pangangalaga sa mga [[Pasyente|maysakit]] at pamamahala sa [[dayagnosis]] at [[prognosis]], gayundin sa [[Pag-iiwas sa sakit|pag-iiwas]], [[pagpapagaling]], at [[Pangangalagang pampaayos ng lagay|pagsasaayos]] sa kanilang [[pinsala sa katawan]] o [[karamdaman]] upang umayos ang kanilang lagay. Isang malawak na larangan ang medisina na may samu't saring sangay na nakatuon sa isang partikular na aspeto ng kalusugan. Ginagamit sa [[kontemporaryong medisina]] ang mga [[biomedikal na agham]] at [[Biomedikal na pananaliksik|pananaliksik]], [[Henetikang pangmedisina|henetika]], at [[Teknolohiyang pangmedisina|teknolohiya]] upang makapagbigay ng dayagnosis, pagalingin, at makaiwas sa pinsala sa katawan o karamdaman, sa pamamagitan ng [[gamot]], [[Pag-oopera|operasyon]], o [[terapiya]] kagaya ng [[sikoterapiya]]. Isinasagawa na ang medisina [[Kasaysayan ng medisina|noon pa]]. Para sa malaking bahagi ng kasaysayan, itinuturing ito bilang isang [[sining]] at karaniwang ikinokonekta sa [[relihiyon]] at [[pilosopiya]]. Halimbawa, maaaring gumamit ang isang [[arbularyo]] ng mga halaman at [[Dasal|magdasal]] bilang bahagi ng pagpapagaling. Isa ring tanggap na agham noon sa maraming kultura partikular na sa Europa ang [[pagpapadugo]] upang balansehin ang sinasabing [[Humorismo|apat na ''humor'' ng katawan]]. Sa modernong panahon, itinuturing rin bilang sining ang medisina sa ilang aspeto, partikular na sa pag-oopera, kung saan isang sining ang [[Tahi (pag-oopera)|pagtatahi]] na isinasagawa ng isang [[siruhano]] tuwing operasyon. Nananatili pa ring talamak ang paggamit sa [[tradisyonal na medisina]] sa maraming rehiyon ng mundo. Ito ang uri ng [[Alternatibong medisina|alternatibong panggagamot]] na walang kaakibat na basehan sa agham, at maaaring ituring bilang isang [[seudosiyensiya]] kagaya ng [[kiropraktika]] at [[Akupungktura|akupungtura]]. == Etimolohiya == Nagmula ang salitang ''medisina'' sa [[wikang Kastila]] {{Lang|es|medicina}},<ref>{{Cite web |title=medisina |url=https://diksiyonaryo.ph/search/medisina |access-date=2026-08-14 |website=Diksiyonaryo.ph}}</ref> na nagmula naman sa [[wikang Latin]] {{Lang|la|medicīna}}.<ref>{{Cite web |title=medicina |trans-title=medisina |url=https://dle.rae.es/medicina |access-date=2026-08-14 |website=«Diccionario de la lengua española» - Edición del Tricentenario |publisher=Real Academia Española |language=es}}</ref> Ito ang anyong pambabae ng [[pang-uri]] na {{Lang|la|medicīnus}}, na tumutukoy naman sa [[Pangngalan|pangngalang]] {{Lang|la|medicus}}, ang salitang Latin para sa mga [[doktor]]. <ref>{{Cite web |title=medicina |trans-title=medisina |url=https://buenospanish.com/dictionary/medicina/etymology |access-date=2026-08-14 |website=buenospanish.com |language=en}}</ref> Samantala, nagmula naman sa [[salitang-ugat]] na ''gamot'' ang ''panggagamot'', na ginagamit bilang isang [[pandiwa]] ("gumagamot ng bata") o pangngalan ("pambatang gamot"). Nagmula ito sa [[protowikang Pilipino]] {{Lang|mis|proto=yes|ʀamut}}, na tumutukoy sa mga mauugat na [[halamang-ugat]], na ginagamit noon bilang panlunas sa sakit. Nanatili ang kahulugang nitong "ugat" sa ibang [[mga wika sa Pilipinas]], partikular na sa [[wikang Sebwano]] {{Lang|ceb|gamot}} at [[Wikang Ilokano|Ilokano]] {{Lang|ilo|ramot}}. == Kasaysayan == {{Main|Kasaysayan ng medisina}} === Sinaunang panahon === [[File:Imhotep-Louvre.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Imhotep-Louvre.JPG|thumb|Estatwa ni [[Imhotep]], kinikilala bilang ang unang doktor ng sinaunang panahon na natukoy na may pangalan. [[Apoteosis|Sinamba siya]] kalaunan na parang diyos sa sinaunang Ehipto makalipas ng ilang milenyo.]] Ilan sa mga unang anyo ng [[Prehistorikong medisina|medisina noong sinaunang panahon]] ang paggamit sa [[Halamang-gamot|mga halamang nakakalunas ng mga sakit]], gayundin sa mga bahagi ng hayop at maging mga bato at mineral na pinaniniwalaan nakakatulong o nakakagaling sa mga karamdaman ng isang tao. Karaniwang pinapangunahan ito ng mga [[Tradisyonal na medisina|tradisyonal na doktor]] kagaya ng mga [[arbularyo]], na nag-aalay din ng mga dasal at seremonya bilang bahagi ng pagpapagaling sa maysakit. Naging bahagi ito ng kultura ng maraming mga lipunan sa mundo, at nananatili pa rin magpahanggang ngayon ang mga ganitong gawain, lalo na sa mga liblib na lugar na hindi agad mararating ng modernong medisina. Nakita sa sinaunang lungsod ng [[Ebla]] sa modernong [[Siria|Sirya]] ang mga pinakamatatandang tekstong pangmedisina. Napetsahan ang mga ito bilang nagawa noong bandang {{BCE|2500|link=yes}}.<ref>{{Cite book |last1=Radner |first1=Karen |url=https://books.google.com/books?id=Nvgz3NOuo5EC&dq=oldest+medical+recipes+ebla&pg=PA690 |title=The Oxford Handbook of Cuneiform Culture |last2=Robson |first2=Eleanor |date=2011-09-22 |publisher=OUP Oxford |isbn=978-0-19-955730-1 |language=en |trans-title=Ang Handbook ng Oxford sa Kultura ng Kuniporme |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20240227154617/https://books.google.com/books?id=Nvgz3NOuo5EC&dq=oldest+medical+recipes+ebla&pg=PA690 |archive-date=27 February 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Vogel |first1=Wolfgang H. |url=https://books.google.com/books?id=t_5pzrF1QocC&dq=oldest+medical+ebla&pg=PA16 |title=Brief History of Vision and Ocular Medicine |last2=Berke |first2=Andreas |date=2009 |publisher=Kugler Publications |isbn=978-90-6299-220-1 |language=en |trans-title=Maikling Kasaysayan ng Medisina ng Paningin at Mata |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20240227083815/https://books.google.com/books?id=t_5pzrF1QocC&dq=oldest+medical+ebla&pg=PA16 |archive-date=27 February 2024 |url-status=live}}</ref> Nakita rin sa iba't ibang panig ng mundo ang mga matatandang teksto sa medisina na naglalarawan sa kani-kanilang sistema ng pagpapagaling at pilosopiya ng panggagamot, kagaya ng sa [[Medisina sa sinaunang Ehipto|sinaunang Ehipto]], [[Medisina sa Babilonya|Babilonya]], at mga [[alternatibong medisina]] ng India, tinatawag na [[Ayurveda]], at Tsina, na kolektibong kilala sa tawag na [[tradisyonal na medisinang Tsino]]. Meron ding mga tekstong pangmedisina na nagawa sa [[Medisina sa sinaunang Gresya|sinaunang Gresya]] at [[Medisina sa sinaunang Roma|Roma]]. Pawang nagsisilbi rin bilang mga [[pari]] ang mga tradisyonal na doktor noon. Si [[Imhotep]] ang kinikilala bilang ang pinakaunang doktor na natukoy na may nakatalang pangalan. Namuhay siya sa sinaunang Ehipto noong {{BCE|ika-27 siglo|link=}} bilang isang pari para sa [[Mga diyos ng Sinaunang Ehipto|diyos]] ng Araw na si [[Amun|Ra]], bukod sa pagiging isang arkitekto rin. Samantala, napetsahan naman ang isang [[Papirong panghinekolohiya ng Kahun|papiro]] sa [[hinekolohiya]] noong bandang {{BCE|1825|link=}} sa kasagsagan ng ika-12 dinastiya ng sinaunang Ehipto. Napetsahan naman noong bandang {{BCE|1600|link=}} ang isang [[Papiro ni Edwin Smith|papiro]] na maagham na nagtatalakay sa pagsasagawa ng [[Pag-oopera|operasyon]] sa iba't ibang panig ng katawan bunsod ng pinsala rito, itinuturing bilang ang pinakamatandang teksto ng pag-oopera sa mundo. Maikukumpara naman sa isang aklat ng medisina ang nilalaman ng isang [[Papiro ni Ebers|papiro]] na napetsahan noong bandang {{BCE|1550|link=}} at nagtatalakay sa lagpas 800 katutubong panlunas para sa karamdaman at pinsala sa katawan.<ref>{{cite book |last=Ackerknecht |first=Erwin |url=https://archive.org/details/shorthistoryofme00acke |title=A Short History of Medicine |publisher=JHU Press |year=1982 |isbn=978-0-8018-2726-6 |page=[https://archive.org/details/shorthistoryofme00acke/page/22 22] |language=en |trans-title=Maikling Kasaysayan ng Medisina |url-access=registration}}</ref> Sa [[Sinaunang Tsina|Tsina]], may mga arkeolohikong ebidensiya ng sinaunang medisina ng mga Tsino simula pa noong [[dinastiyang Shang]] noong [[Panahon ng Bronse]], batay sa mga binhing ginagamit bilang panlunas gayundin sa mga kagamitang ipinagpapalagay na ginamit para sa pag-oopera.<ref>{{cite journal |last=Hong |first=Francis |year=2004 |title=History of Medicine in China |trans-title=Kasaysayan ng Medisina sa Tsina |url=http://www.medicine.mcgill.ca/MJM/issues/v08n01/crossroads/hong.pdf |journal=McGill Journal of Medicine |language=en |volume=8 |issue=1 |page=7984 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131201231218/http://www.medicine.mcgill.ca/MJM/issues/v08n01/crossroads/hong.pdf |archive-date=1 December 2013}}</ref> Isinulat noong {{BCE|ikalawang siglo|link=}} ang tekstong pangmedisina na {{Lang|zh|[[Huangdi Neijing]]}}, na ipinagpapalagay naman na isang saligang teksto ng sinaunang medisina sa naturang rehiyon.<ref>{{cite book |last=Unschuld |first=Pual |url=https://books.google.com/books?id=N2ZdrPCbpNIC&pg=PR9 |title=Huang Di Nei Jing: Nature, Knowledge, Imagery in an Ancient Chinese Medical Text |publisher=University of California Press |year=2003 |isbn=978-0-520-92849-7 |page=ix |language=en |trans-title=Huang Di Nei Jing: Kalikasan, Kaalaman, Paglalarawan sa isang Sinaunang Tekstong Pangmedisinang Tsino |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20160418053843/https://books.google.com/books?id=N2ZdrPCbpNIC&pg=PR9 |archive-date=18 April 2016 |url-status=live}}</ref> Samantala, isinulat naman sa India ang {{Lang|sa|[[Sushruta Samhita]]}} ng surihanong si [[Sushruta]] at naglalarawan sa mga kaparaanang ginagamit sa pag-oopera, kabilang na ang unang paglalarawan sa [[operasyong kosmetiko]] gayundin sa [[esterilisasyon]] ng mga [[kagamitang pang-operasyon]].<ref>{{Cite journal |last1=Dave |first1=Tirth |last2=Habte |first2=Alexander |last3=Vora |first3=Vidhi |last4=Sheikh |first4=Mahin Qudeer |last5=Sanker |first5=Vivek |last6=Gopal |first6=Sri Vengadesh |date=2024-04-05 |title=Sushruta: The Father of Indian Surgical History |trans-title=Sushruta: Ang Ama ng Kasaysayan ng Pag-oopera sa India |journal=Plastic and Reconstructive Surgery - Global Open |language=en |volume=12 |issue=4 |doi=10.1097/GOX.0000000000005715 |issn=2169-7574 |pmc=11000756 |pmid=38596573 |article-number=e5715}}</ref> May mga patunay naman ng mga gusaling ginagamit bilang pagamutan sa bundok ng [[Mihintale]] sa [[Sri Lanka]]. [[Talaksan:Hippocrates sculpture in front of Mayne Medical School, Brisbane, 2021.jpg|thumb|Rebulto ni [[Hipokrates]] sa isang [[paaralang pangmedisina]] sa [[Brisbane]].]] Sa [[sinaunang Gresya]], inilatag ng medikong si [[Hippocrates|Hipokrates]] ang isang makatuwirang pananaw sa medisina; kilala siya sa Kanluraning Mundo sa taguring "Ama ng Medisina" dahil dito.<ref>{{cite journal |vauthors=Grammaticos PC, Diamantis A |year=2008 |title=Useful known and unknown views of the father of modern medicine, Hippocrates and his teacher Democritus |trans-title=Magagamit na alam at di-alam na pananaw ng ama ng modernong medisina, si Hipokrates at ang guro niyang si Demokrito |journal=Hellenic Journal of Nuclear Medicine |language=en |volume=11 |issue=1 |pages=2–4 |pmid=18392218}}</ref> Sa kanya nagmula ang [[panunumpang Hipokratiko]] para sa mga doktor, na ginagamit pa rin hanggang sa ngayon, gayundin sa maraming mga konseptong medikal at sa pag-uuri sa mga karamdaman bilang [[Maikling karamdaman|maikli]], [[Matagalang karamdaman|matagal]], [[Endemiko (epidemiyolohiya)|endemiko]], at [[epidemya]].<ref>{{cite book |last=Garrison |first=Fielding H. |title=History of Medicine |url=https://archive.org/details/introductiontohi0000fiel |publisher=W.B. Saunders Company |year=1966 |place=[[Philadelphia]] |page=[https://archive.org/details/introductiontohi0000fiel/page/97 97] |language=en |trans-title=Kasaysayan ng Medisina}}</ref><ref>{{Cite book |last=Martí-Ibáñez |first=Félix |title=A Prelude to Medical History |publisher=MD Publications, Inc. |year=1961 |place=[[New York City|New York]] |page=90 |language=en |trans-title=Panimula sa Kasaysayan ng Medisina |lccn=61-11617 |id=}}</ref> Kilala naman ang surihanong si [[Galen]] bilang isa sa pinakamagagaling na surihano ng sinaunang mundo dahil sa pagsasagawa niya ng mga operasyong itinuturing na delikado o imposibleng magawa noong panahon niya kagaya ng [[Optalmolohiya|sa mata]] at [[Operasyon sa utak|utak]]. Naging maimpluwensiya ang medisinang Griyego sa Europa hanggang noong [[Pagbagsak ng Imperyong Romano|bumagsak]] ang [[Imperyong Romano]], bagamat napanatili ang tradisyong ito sa sumunod na [[Imperyong Bisantino]], ang silangang bahagi ng imperyo. Karamihan sa kaalamang taglay sa kasalukuyan ukol sa [[Medisinang Hudyo|sinaunang medisina ng mga Hudyo]] ay nakabatay sa mga nakatala sa [[Torah]], na naglalaman ng samu't saring mga batas at ritwal na may kinalaman sa kalusugan.<ref>{{cite web |last1=Vaisrub |first1=Samuel |last2=A. Denman |first2=Michael |last3=Naparstek |first3=Yaakov |last4=Gilon |first4=Dan |year=2008 |title=Medicine |trans-title=Medisina |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/judaica/ejud_0002_0013_0_13493.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150518071643/http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/judaica/ejud_0002_0013_0_13493.html |archive-date=18 May 2015 |access-date= |website=Encyclopaedia Judaica |publisher=The Gale Group |language=en}}</ref> === Gitnang Kapanahunan === [[Talaksan:Avicenna Portrait on Silver Vase - Museum at BuAli Sina (Avicenna) Mausoleum - Hamadan - Western Iran (7423560860).jpg|thumb|Itinuturing din bilang "Ama ng Medisina" si [[Avicenna]] tulad ni [[Hipokrates]] at [[Imhotep]].]] Bago ang [[Gitnang Kapanahunan]] sa Europa, madalas na tinitingnan ang mga ospital bilang isang lugar kung saan hinihintay na lamang ng isang pasyente ang kanyang kamatayan. Nagsimula lamang ito ituring bilang isang lugar para subukang gamutin ang mga pasyente sa Imperyong Bisantino dahil na rin sa impluwensiya ng turo ng [[Kristiyanismo]] ukol sa pag-aaruga sa mga maysakit.<ref>{{cite book |last=Lindberg |first=David |url=https://archive.org/details/beginningsofwest00lind |title=The Beginnings of Western Science |date=1992 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-48231-6 |page=[https://archive.org/details/beginningsofwest00lind/page/349 349] |language=en |trans-title=Ang Simula ng Kanluraning Agham |url-access=registration}}</ref> Bagamat alam na noon pang panahon ni Galen ang [[uroskopiya]] o ang pagsusuri sa [[ihi]] upang matukoy ang sakit ng isang tao, hindi ito nakikita noon bilang mahalaga sa pagtutukoy sa karamdaman. Nagsimula lamang ito gamitin ng mga doktor sa Imperyong Bisantino bilang pantukoy ng sakit, na kalauna'y lumaganap sa Europa.<ref>{{cite book |last=Prioreschi |first=Plinio |title=A History of Medicine: Byzantine and Islamic medicine |date=2004 |publisher=Horatius Press |page=146 |language=en |trans-title=Kasaysayan ng medisina: medisinang Bisantino at Islamiko}}</ref> Samantala, pagsapit ng taong {{CE|750|y}}, nakarating na sa mga Muslim ang mga gawa nina Hipokrates, Galen, at Sushruta sa pamamagitan ng mga pagsasalin sa mga gawa nila sa [[wikang Arabo]]. Mula sa mga ito nagsimula ang pananaliksik ng mga Muslim sa medisina. Itinuturing ang [[Polimata|polimatang]] si [[Avicenna]] bilang "Ama ng Medisina" rin tulad nina Imhotep at Hipokrates dahil sa mga ambag niya sa medisina,<ref>{{cite journal |vauthors=Becka J |date=January 1980 |title=Otec lékarů Avicenna v nasí vĕdĕ a kulture. Abú Alí ibn Síná (980-1037) |trans-title=Ang ama ng medisina, Avicenna, sa ating agham at kultura. Abu Ali ibn Sina (980-1037) |journal=Cas Lek Cesk |language=cs |volume=119 |issue=1 |pages=17–23 |pmid=6989499}}</ref> kagaya ng pag-akda niya sa ''[[Ang Kanon ng Medisina]]'', na naging pamantayang aklat sa medisina sa maraming mga pamantasan sa Europa noon.<ref>{{cite web |title=Avicenna 980–1037 |url=http://hcs.osu.edu/hort/history/023.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20081007070250/http://hcs.osu.edu/hort/history/023.html |archive-date=7 October 2008 |access-date= |publisher=Hcs.osu.edu |language=en}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |year=2008 |title=Avicenna |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] |url=https://www.britannica.com/biography/Avicenna |access-date=18 Agosto 2026 |last=Flannery |first=Michael |language=en |trans-title= |archive-url= |archive-date=}}</ref> Bukod sa kanya, ilan sa mga kilalang iskolar ng medisina sa [[Mundong Islamiko|mundong Muslim]] ay sina [[Averroes]] at [[Ibn al-Nafis]].<ref>{{cite journal |vauthors=Martín-Araguz A, Bustamante-Martínez C, Fernández-Armayor Ajo V, Moreno-Martínez JM |date=1 May 2002 |title=La neurociencia en Al Andalus y su influencia en la medicina escolástica medieval |trans-title=Neurosiyensiya sa Al Andalus at ang impluwensiya nito sa medyebal na eskolastikang medisina |journal=Revista de Neurología |language=es |volume=34 |issue=9 |pages=877–892 |doi=10.33588/rn.3409.2001382 |pmid=12134355}}</ref><ref>{{cite journal |year=2004 |title=Chairman's Reflections: Traditional Medicine Among Gulf Arabs, Part II: Blood-letting |trans-title=Mga Pagninilay ng Pinuno: Tradisyonal na Medisina sa mga Arabo sa Golpo, Bahagi II: Pagpapadugo |url=https://www.scribd.com/doc/78110223/Traditional-Medicine-Among-Gulf-Arabs |journal=Heart Views |language=en |volume=5 |issue=2 |pages=74–85 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130308101134/http://www.scribd.com/doc/78110223/Traditional-Medicine-Among-Gulf-Arabs |archive-date=8 March 2013}}</ref> Unang tinuligsa ng Persyanong doktor na si [[Rhazes]] ang teorya ng [[humorismo]] ng mga Griyego, bagamat nanatili pa rin itong sentro ng parehong Kanluranin at Islamikong medisina noong panahong medyebal.<ref>{{cite book |last1=Pormann |first1=Peter E. |title=Medieval Islamic medicine |url=https://archive.org/details/medievalislamicm0000porm |last2=Savage-Smith |first2=Emilie |author2-link=Emilie Savage-Smith |publisher=Georgetown University |year=2007 |location=Washington DC |pages=[https://archive.org/details/medievalislamicm0000porm/page/10 10], 43–45 |language=en |trans-title=Medyebal na medisinang Islamiko |chapter=On the dominance of the Greek humoral theory, which was the basis for the practice of bloodletting |trans-chapter=Ukol sa dominasyon ng teorya ng humorismo ng mga Griyego, na naging basehan sa pagsasagawa ng pagpapadugo |ol=12911905W}}</ref> Ginamit rin bilang mga aklat sa mga pamantasan sa Europa ang ilang mga bolyum ng kanyang gawa na ''Al-Mansuri'', partikular na yung tungkol sa pag-oopera at terapiya.<ref>{{Cite encyclopedia |year=2006 |title=Al-Rāzī |encyclopedia=Encyclopaedia of the history of science, technology, and medicine in non-western cultures |publisher=Springer |last=Iskandar |first=Albert |edition=2 |pages=155–156 |language=en}}</ref> Inilalarawan din siya bilang "doktor ng mga doktor",<ref>{{cite book |last=Ganchy |first=Sally |url=https://archive.org/details/islamsciencemedi0000ganc |title=Islam and Science, Medicine, and Technology |date=2008 |publisher=Rosen Pub. |location=New York |language=en |trans-title=Islam at Agham, Medisina, at Teknolohiya |url-access=registration}}</ref> "ama ng [[pediatrika]]", at isa sa mga tagapagtaguyod ng [[optalmolohiya]] dahil sa kanyang pagtukoy sa pagliit o paglaki ng [[balintataw]] ng [[mata]] depende sa [[liwanag]].<ref name="elgood-2010">{{cite book |last1=Elgood |first1=Cyril |title=A Medical History of Persia and The Eastern Caliphate |date=2010 |publisher=Cambridge |isbn=978-1-108-01588-2 |edition=1 |location=London |pages=202–203 |language=en |trans-title=Isang Medikal na Kasaysayan ng Persia at ang Kalipato ng Silangan |quote=}}</ref> Isa sa mga unang halimbawa naman ng [[pampublikong ospital]] ang mga ospital na [[Bimaristan]] sa Persia.<ref>{{Cite encyclopedia |title=The Scientific Institutions in the Medieval Near East |encyclopedia=Encyclopedia of the History of Arabic Science |publisher=Routledge |last=Micheau |first=Françoise |date=1996 |pages=991–992 |language=en |trans-title=Ang mga Siyentipikong Institusyon sa Medyebal na Malapit na Silangan |entry= |veditors=Rashed R, Morelon R}}</ref><ref>{{cite book |last=Barrett |first=Peter |title=Science and Theology Since Copernicus: The Search for Understanding |publisher=[[Continuum International Publishing Group]] |year=2004 |isbn=978-0-567-08969-4 |page=18 |language=en |trans-title=Agham at Teolohiya Magmula kay Copernicus: Ang Paghahanap sa Pag-unawa}}</ref> [[Talaksan:Man dressed in Black by Calcar (Hermitage).jpg|thumb|Si [[Andreas Vesalius]], isa sa mga pinakamaimpluwensiyang iskolar ng [[anatomiya]].]] Iniutos ni [[Carlomagno]] ang pagkakaroon ng mga ospital sa bawat [[katedral]] at [[monasteryo]]. Inihalintulad ng historyador na si [[Geoffrey Blainey]] ang [[Simbahang Katoliko at pangangalagang pangkalusugan|mga gawain]] ng [[Simbahang Katoliko]] sa [[pangangalagang pangkalusugan]] noong Gitnang Kapanahunan sa isang maagang anyo ng isang [[estadong nangangalaga]] dahil sa pagtatayo nito ng mga ospital para sa mga matatanda at [[bahay-ampunan]] para naman sa mga bata, gayundin sa mga [[hospisyo]] para sa mga maysakit mapaanuman ang edad, matutuluyang lugar para sa mga may [[ketong]], at mga bahay-pahingaan para sa mga dumadayong [[peregrino]]. Nagsusuplay sila ng pagkain tuwing [[taggutom]] at namamahagi ng pagkain sa mga mahihirap. Nagmumula ang pondo para rito mula sa mga kinokolektang buwis gayundin sa kita mula sa mga lupain at taniman na pagmamay-ari nito. Partikular na kilala ang ordeng [[Benito ng Nursia|Benediktino]] sa mga itinayo nitong mga ospital sa loob ng kanilang mga monasteryo, gayundin sa pagtatanim nila ng mga [[halamang-gamot]] at pagsisilbi nila bilang mga doktor ng kanilang lugar. Nagtayo rin ang Simbahang Katoliko ng [[Paaralang pangmedisina|mga paaralan at pamantasan para sa medisina]] kagaya ng [[Schola Medica Salernitana]] sa lungsod ng [[Salerno]] sa [[Italya]], na itinuturing bilang isa sa mga nangungunang paaralang pangmedisina sa Europa noong panahong yon.<ref>{{cite book |last=Blainey |first=Geoffrey |title=A Short History of Christianity |title-link=A Short History of Christianity |publisher=Penguin Viking |year=2011 |pages=[https://archive.org/details/shorthistoryofch0000blai/page/214 214]–215 |language=en |trans-title=Maikling Kasaysayan ng Kristiyanismo |oclc=793902685}}</ref> Gayunpaman, winasak ng [[Itim na Salot]] noong ika-14 at ika-15 siglo ang malaking bahagi ng Europa at Gitnang Silangan.<ref>{{cite book |last=Dols |first=Michael W. |title=The Black Death in the Middle East |publisher=Princeton |year=1977 |pages=119, 285–290 |language=en |trans-title=Ang Itim na Salot sa Gitnang Silangan |oclc=2296964}}</ref> Dito nagsimulang magbago ang pananaw sa medisina ng mga iskolar, kung saan itinuturing na otoridad ang mga tradisyong minana mula sa mga doktor ng nakaraan. Nagsimulang tuligsain ng mga iskolar sa panahong ito ang mga nananaig na teorya ukol sa medisina at pangangalaga. Sinimulang suriin ng mga iskolar kagaya ni [[Andreas Vesalius]] ang mga bangkay ng tao upang mailarawan ang [[anatomiya]]; inakda niya ang aklat na ''[[De humani corporis fabrica]]'', itinuturing bilang isa sa mga mahahalagang aklat sa anatomiya ng tao. Samantala, naobserbahan sa unang pagkakataon ang mga [[bakterya]] at [[mikroorganismo]] gamit ang mga [[Mikroskopyo|mikroskopyong]] ginawa ni [[Antonie van Leeuwenhoek]] noong 1676.<ref>{{cite book |title=Brock Biology of Microorganisms |url=https://archive.org/details/brockbiologyofmi0011madi |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-144329-7 |veditors=Madigan M, Martinko J |edition=11 |language=en |trans-title=Biolohiya ng mga Mikroorganismo ni Brock}}</ref> Itinuturing naman bilang "ama ng modernong [[dentistriya]]" si [[Pierre Fauchard]] dahil sa pag-akda niya sa pinakaunang maagham na akda sa larangan, ang ''Le Chirurgien Dentiste'' noong 1728.<ref>{{cite journal |vauthors=Lynch CD, O'Sullivan VR, McGillycuddy CT |date=December 2006 |title=Pierre Fauchard: the 'father of modern dentistry' |trans-title=Pierre Fauchard: ang 'ama ng modernong dentistriya' |journal=British Dental Journal |language=en |volume=201 |issue=12 |pages=779–781 |doi=10.1038/sj.bdj.4814350 |pmid=17183395 |doi-access=free}}</ref> === Modernong panahon === [[Talaksan:Smallpox_vaccine.jpg|thumb|[[Bakuna sa bulutong|Bakuna]] kontra [[bulutong]]. Dahil sa pandaigdigang kampanya sa pagbabakuna noong ika-20 siglo, bulutong ang kauna-unahang sakit na likas na nalipol.]] Unang itinuturing bilang hiwalay sa medisina ang [[beterinarya]] noong 1761, nang itinatag ni [[Claude Bourgelat]] ang kauna-unahang paaralang pangbeterinarya sa [[Lyon]], [[Pransiya]]. Bago ito, parehong sakop ng medisina ang panggagamot sa tao at hayop. Nagsimula rin ang maagham na pananaliksik sa medisina noong ika-16 na siglo sa Europa, kung saan unti-unti na'ng umaalis ang mga iskolar sa pananaw ng herbalismo at ang teorya ng apat na ''humor''. Gayunpaman, maituturing na nagsimula ang modernong medisina sa pagtuklas ni [[Edward Jenner]] sa [[Bakuna sa bulutong|bakuna]] kontra [[bulutong]] noong dulo ng ika-18 siglo.<ref>{{Cite web |last=Rhodes |first=Philip |last2=Thomson |first2=William Archibald Robson |last3=Underwood |first3=E. Ashworth |last4=Richardson |first4=Robert G. |last5=Guthrie |first5=Douglas James |date=2026-07-24 |title=History of medicine |trans-title=Kasaysayan ng medisina |url=https://www.britannica.com/science/history-of-medicine |access-date=2026-08-20 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Natuklasan naman ni [[Robert Koch]] ang bakterya bilang sanhi ng mga sakit noong 1880,<ref>{{Cite web |title=Robert Koch |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1905/koch/biographical/ |access-date=2026-08-20 |website=[[Nobel Prize|The Nobel Prize]] |publisher=The Nobel Foundation |language=en-US}}</ref> na humantong kalaunan sa pagtuklas ni [[Paul Ehrlich]] sa [[arsepenamina]] (salvarsan) noong 1908, ang unang [[Antibiyotiko|antibiotiko]] na natuklasan.<ref>{{Cite journal |last=Hutchings |first=Michael I. |last2=Truman |first2=Andrew W. |last3=Wilkinson |first3=Barrie |date=Oktubre 2019 |title=Antibiotics: past, present and future |trans-title=Antibiotika: nakaraan, kasalukuyan, at hinaharap |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1369527419300190 |journal=Current Opinion in Microbiology |language=en |volume=51 |pages=72-80 |doi=10.1016/j.mib.2019.10.008}}</ref> Tuluyang nalipol ang likas na bulutong noong dekada 1970s dahil sa inilunsad na pandaigdigang kampanya sa [[pagbabakuna]], ang kauna-unahang sakit na nalipol ng tao.<ref>{{Cite web |title=History of smallpox vaccination |trans-title=Kasaysayan ng pagbabakuna kontra bulutong |url=https://www.who.int/news-room/spotlight/history-of-vaccination/history-of-smallpox-vaccination |access-date=2026-08-20 |publisher=[[World Health Organization|WHO]] |language=en}}</ref> Simula noon, naging sopistikado ang [[parmakolohiya]]. Dahil sa [[bioteknolohiya]], nagagawa na'ng gumawa ng mga gamot na nakadisenyo para sa isang partikular na proseso ng katawan upang mapababa ang mga [[masasamang epekto]] na maaaring maranasan ng tao. Partikular na umusad nang matindi ang [[henomika]] dahil sa kaalaman sa [[henetika]] ng tao at sa mga [[hene]] na sanhi ng mga [[diperensiyang henetiko]]. Gayunpaman, nananatili pa ring isyu ang pagtuklas ng mga lunas sa ilan sa mga pinakanakakamatay na sakit ng tao, lalo na ang mga [[kanser]] at sa [[Sakit na Alzheimer|sakit na Alzheimer's]].<ref>{{Cite journal |last=Arafah |first=Azher |last2=Khatoon |first2=Saima |last3=Rasool |first3=Iyman |last4=Khan |first4=Andleeb |last5=Rather |first5=Mashoque Ahmad |last6=Abujabal |first6=Khaled Abdullah |last7=Faqih |first7=Yazid Abdullilah Hassan |last8=Rashid |first8=Hina |last9=Rashid |first9=Shahzada Mudasir |last10=Bilal Ahmad |first10=Sheikh |last11=Alexiou |first11=Athanasios |date=2023-01-25 |title=The Future of Precision Medicine in the Cure of Alzheimer’s Disease |trans-title=Ang Hinaharap ng Medisinang Tumpak sa Lunas sa Sakit na Alzheimer's |url=https://www.mdpi.com/2227-9059/11/2/335 |journal=Biomedicines |language=en |volume=11 |issue=2 |pages=335 |doi=10.3390/biomedicines11020335 |issn=2227-9059 |pmc=9953731 |pmid=36830872}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Molla |first=Getnet |last2=Bitew |first2=Molalegne |date=2025-08-28 |title=The Future of Cancer Diagnosis and Treatment: Unlocking the Power of Biomarkers and Personalized Molecular-Targeted Therapies |trans-title=Ang Hinaharap ng Dayagnosis at Pagpapagaling sa Kanser: Pagbubukas sa Kapangyarihan ng mga Biomarker at Personalisadong Terapiyang Molekular |url=https://www.mdpi.com/2673-5261/6/3/20 |journal=Journal of Molecular Pathology |language=en |volume=6 |issue=3 |pages=20 |doi=10.3390/jmp6030020 |issn=2673-5261}}</ref> ==Sanggunian== {{reflist}}{{Medicine}}{{authority control}} [[Kategorya:Kalusugan]] [[Kategorya:Panggagamot]] [[Kategorya:Kasaysayan ng panggagamot]] [[Kategorya:Kasaysayan ng sinaunang panggagamot]] 5bd35ksa3lbxvns0gnku5cst6g3c47w 0 4883 2221173 2219411 2026-08-20T16:50:15Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260820)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2221173 wikitext text/x-wiki {{year nav|{{PAGENAME}}}} Ang '''1918''' (MCMXVIII) ay isang karaniwang taon na nagsimula noong Martes sa [[Kalendaryong Gregoryano]] at Lunes sa [[Kalendaryong Juliyano]]. Ito ang ika-1918 na taon ng [[Karaniwang Panahon (kalendaryong Gregoryano)|Karaniwang Panahon]] (''Common Era'', CE) at ''[[Anno Domini]]'' (AD), ang ika-918 na taon ng ikalawang milenyo, ang ika-18 na taon ng [[Ika-20 dantaon|ika-20]] [[Ika-20 dantaon|dantaon]], at ang ika-9 na taon ng dekada 1910. Sa pagsisimula ng 1918, ang Kalendaryong Gregoryano ay 13 araw na nauuna sa Kalendaryong Juliyano, na nanatiling ginagamit sa ilang lokalidad hanggang 1923. Ang kasunduang tigil-putukan na epektibong nagwakas sa [[Unang Digmaang Pandaigdig]] ay naganap sa ikalabing-isang oras ng ikalabing-isang araw ng ikalabing-isang buwan ng taong ito. Sa taon ding ito, ang pandemya ng [[Pandemyang trangkaso ng 1918|trangkasong Espanyol]] ay kumitil ng tinatayang 50 hanggang 100 milyong katao sa buong mundo. Sa [[Rusya]], ang taong ito ay may 352 araw lamang. Bunga ng paglipat mula sa Kalendaryong Juliyano patungo sa Kalendaryong Gregoryano, kinailangang laktawan ang 13 araw. Ang Miyerkules, Enero 31 (Kalendaryong Juliyano) ay kaagad na sinundan ng Huwebes, Pebrero 14 (Kalendaryong Gregoryano). == Kaganapan == * [[Enero]] – [[Pandemyang trangkaso ng 1918|Pandemya ng trangkaso noong 1918]]: Ang "trangkasong Espanyol" ay unang naobserbahan sa [[Kondado]] ng Haskell, [[Kansas]], Estados Unidos.<ref name="Barry">{{cite book |last=Barry |first=John M. |url=https://archive.org/details/greatinfluenzaep00barr |title=The Great Influenza; The Story of the Deadliest Pandemic in History |publisher=Penguin Books |year=2005 |isbn=978-0143036494 |location=New York |language=en |url-access=registration}}</ref> * [[Enero 18]] – Idinaos sa Konzerthaus sa [[Viena]] ang Makasaysayang Konsiyerto para sa Kapakinabangan ng mga Balo at Ulila ng mga Sundalong [[Austria|Austriyano]] at [[Unggriya|Unggaro]].<ref>{{Cite web |date=2014-02-10 |title=Historical Concert for the Benefit of Widows and Orphans |url=http://www.wdl.org/en/item/4585/#languages=deu&page=5 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150622073027/http://www.wdl.org/en/item/4585/#languages=deu&page=5 |archive-date=Hunyo 22, 2015 |access-date=2014-06-22 |work=World Digital Library |language=en}}</ref> * [[Pebrero 6]] – [[Karapatan]] ng [[kababaihan]] sa [[Halalan|pagboto]] sa [[Reyno Unido]]: Ipinagkaloob ng Batas sa Pagkakatawan ng mga Mamamayan ang [[Pagboto ng mga kababaihan|karapatang bumoto]] sa karamihan ng mga kababaihang may edad na 30 taong gulang pataas.<ref name="Pocket On This Day">{{cite book |title=Penguin Pocket On This Day |url=https://archive.org/details/penguinpocketont0000unse |publisher=Penguin Reference Library |year=2006 |isbn=0-14-102715-0 |language=en}}</ref> * [[Marso 12]] – Naging bagong kabisera ng [[Sobyetikong Rusya]] ang [[Mosku]] dahil sa panganib sa seguridad na dulot ng pagiging napakalapit ng [[Petrograd]] sa mga teritoryong nasakop ng [[Gitnang Kapangyarihan]] sa panahon ng "''Operation Fist Punch''".<ref>Tucker & Roberts 2005, p. 663 (sa Ingles)</ref> * [[Abril 21]] – Isang lindol ang yumanig sa katimugang [[California]], [[Estados Unidos]] na nagdulot ng pinsalang nagkakahalaga ng $200,000, ikinamatay ng isang tao, at ikinasugat ng ilan pa.<ref>{{citation |last=Townley |first=S.D. |title=The San Jacinto earthquake of April 21, 1918 |url=http://m.bssaonline.org/content/8/2-3/45.extract |journal=Bulletin of the Seismological Society of America |volume=VIII |number=2–3 |pages=45–52 |year=1918 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511150008/https://pubs.geoscienceworld.org/ssa/bssa/article-abstract/8/2-3/45/119241/The-San-Jacinto-earthquake-of-April-21-1918?redirectedFrom=fulltext |publisher=Seismological Society of America |language=en |bibcode=1918BuSSA...8...45T |doi=10.1785/BSSA0080020045 |access-date=Abril 2, 2018 |archive-date=Mayo 11, 2020 |s2cid=133342475 |url-status=dead |url-access=subscription}}</ref> * [[Mayo 24]] – Ang mga kababaihan sa [[Canada]], maliban sa mga residente ng [[Québec|Quebec]], ay pinagkalooban ng [[Pagboto ng mga kababaihan|karapatang bumoto]] sa mga [[pederal]] na [[halalan]].<ref>{{Cite web |title=Women's Right to Vote in Canada |url=https://lop.parl.ca/sites/ParlInfo/default/en_CA/ElectionsRidings/womenVote |access-date=2018-02-22 |website=lop.parl.ca |language=en}}</ref> * [[Hunyo 1]] – Ang epidemya ng [[Pandemyang trangkaso ng 1918|trangkasong Kastila]] ay naging isang [[pandemya]], na kumitil ng mahigit 30 milyong buhay sa sumunod na anim na buwan.<ref>{{cite web |title=La Grippe Espagnole de 1918 |url=http://www.pasteur.fr/infosci/conf/CRC/Grippe_CRC.ppt |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604144218/http://www.pasteur.fr/infosci/conf/CRC/Grippe_CRC.ppt |archive-date=Hunyo 4, 2011 |access-date=3 Mayo 2011 |publisher=Institut Pasteur |language=en}}</ref> * [[Hunyo 9]] – Ginampanan ni Theda Bara ang pangunahing papel sa tahimik na dramang ''Under the Yoke'', na kalaunan ay naging kontrobersyal dahil sa paglalarawan nito sa [[mga Pilipino]] at sa panig lamang ng pananaw nito hinggil sa [[pananakop ng Estados Unidos sa Pilipinas]].<ref>Dr. Nathan Bradford, "1901–1935: How Americans and Filipinos regarded each other" in "Proceedings of the Second International Academic Conference on the Cultural Images of Colonial Domination", Cape Town, 1999 (sa Ingles)</ref> * [[Hunyo 18]] – Itinatag sa [[Guagua]], [[Pilipinas]], ang kauna-unahang [[Guagua National Colleges]] (Pambansang Kolehiyo ng Guagua).<ref>{{cite web |title=History-GNC |url=https://gnc.edu.ph/ |access-date=3 Disyembre 2017 |website=GNC |publisher=GNC Portal |language=en}}</ref>[[Talaksan:Grand Duchess Anastasia Nikolaevna Crisco edit letters removed.jpg|thumb|Si Gran Dukesa Anastasia Nikolaevna ng Rusya na pinatay sa utos ng partidong Bolshivek noong Hulyo 17, 1918. Pinatay din ang kanyang ama na si Tsar Nicholas II, mga kaanak at kasama sa bahay. Ang sinasabing pagkaligtas ni Anastasia ay naging paksa ng mga pelikula (gaya ng [[Anastasia (pelikula noong 1997)|animasyong pelikula noong 1997]] at ng pelikula noong 1956 na pinagbatayan nito, na pinagbidahan nina [[Ingrid Bergman]] at Yul Brynner), mga pelikulang ginawa para sa telebisyon, at isang [[musikal]] sa Broadway na batay sa animasyong pelikula noong 1997.]] * [[Hulyo 17]] – Sa utos ng [[Bolshevik|Partidong Bolshevik]] at isinagawa ng [[Cheka]], binaril at pinatay sa Bahay Ipatiev sa [[Ekaterinburg]], [[Rusya]], ang dating [[tsar]] ng [[Tsarato ng Rusya|Rusya]] na si [[Nicolas II ng Rusya|Nicholas II]] at ang kaniyang asawang si Alexandra Feodorovna. Pinaslang din ang kanilang mga anak na sina Olga, Tatiana, Maria, Anastasia, at Alexei. Napatay rin ang manggagamot ng maharlikang pamilya na si Eugene Botkin, ang kasambahay na si Anna Demidova, ang tauhang si Alexei Trupp, at ang kusinerong si Ivan Kharitonov.<ref>{{cite book |last1=Rappaport |first1=Helen |title=The Last Days of the Romanovs: Tragedy at Ekaterinburg |date=2010 |publisher=St. Martin's Griffin |isbn=978-0312603472 |pages=178–186 |language=en}}</ref> * [[Agosto 30]] – Bilang tugon sa [[Rebolusyong Oktubre]] sa Rusya, binaril at nasugatan si [[Vladimir Lenin]] ni Fanny Kaplan sa [[Mosku]], subalit nakaligtas siya.<ref>{{cite journal |last=Lyandres |first=Semion |date=Taglagas 1989 |title=The 1918 Attempt on the Life of Lenin: A New Look at the Evidence |journal=Slavic Review |language=en |publisher=Cambridge University Press |volume=48 |issue=3 |pages=432–448 |doi=10.2307/2498997 |jstor=2498997 |s2cid=155228899}}</ref> * [[Setyembre 7]] – Inilathala ni John Brian Christopherson ang kaniyang natuklasan na ang antimonyo potasyum tartrato ay isang mabisang lunas sa ''bilharzia'', isang sakit na dulot ng mga parasitikong ''flatworm'' (platelminto o [[Platyhelminthes]]).<ref>{{cite journal |last=Christopherson |first=J. B. |year=1918 |title=The Successful Use of Antimony in Bilharziosis |url=https://zenodo.org/record/1907214 |journal=The Lancet |language=en |volume=192 |issue=4958 |page=325 |doi=10.1016/S0140-6736(01)02807-0}}</ref> * [[Oktubre 3]] – Itinalaga ni [[Guillermo II ng Alemanya|Kaiser Wilhelm]] si Prinsipe Maximilian ng Baden bilang [[Kansilyer ng Alemanya]].<ref>{{Cite book |last=Haffner |first=Sebastian |title=Die deutsche Revolution 1918/19 (German) |publisher=Kindler |year=2002 |isbn=3-463-40423-0 |page=44 |language=en}}</ref> * [[Nobyembre 23]] – Nagsimula ang pamahalaang militar ng [[Britanya (ngalan ng pook)|Britanya]] sa [[Palestina]].<ref>{{cite book |last=Biger |first=Gideon |url=https://books.google.com/books?id=jC9MbKNh8GUC |title=The Boundaries of Modern Palestine, 1840–1947 |publisher=Routledge |year=2004 |isbn=978-0-7146-5654-0 |location=London |pages=55, 164 |language=en |access-date=2009-05-02}}</ref> * [[Disyembre 3]] – Isang maliit na singsing na [[Eklipse ng araw|eklipse ng Araw]] (''annular solar eclipse'') ang nagtakip sa 94% ng [[Araw (astronomiya)|Araw]] sa isang malawak na landas na may lapad na hanggang 236.4 [[kilometro]], at tumagal nang 7 minuto at 5.69 segundo. Namataan ang eklipse sa malaking bahagi ng [[Timog Amerika]], kabilang ang [[Santiago, Tsile|Santiago]], [[Buenos Aires, Cauca|Buenos Aires]], at [[Montevideo]], gayundin sa ilang bahagi ng Timog-Kanlurang [[Aprika]].<ref>{{cite web |title=Saros Series 131 |url=https://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsaros/SEsaros131.html |access-date=6 Oktubre 2018 |website=Catalog of Solar Eclipses |publisher=NASA |language=en}}</ref> ==Kapanganakan== [[Talaksan:Lucrecia Roces Kasilag 2018 Philippines stamp (cropped).jpg|thumb|296x296px|[[Lucrecia Kasilag]]]] * [[Lucrecia Kasilag]] * [[Bayani Casimiro]] * [[Ingmar Bergman]] * [[Chichay]] * [[Jose de Cordova]] * [[Richard Feynman]] * [[João Goulart]] * [[Katherine Johnson]] * [[Nelson Mandela]] * [[Birgit Nilsson]] * [[Patrick O'Donovan]] * [[Lili St. Cyr]] * [[Robert Stewart]] * [[Joseph Wiseman]] == Kamatayan == [[Talaksan:Mariano Ponce's passport application.jpg|thumb|200x200px|[[Mariano Ponce]]]] * [[Annie Bidwell]] * [[Karl Ferdinand Braun]] * [[Claude Debussy]] * [[Hermann Cohen]] * [[John Rundle Cornish]] * [[Georg Cantor]] * [[Nicolas II ng Rusya]] * [[Mariano Ponce]] * [[Sai Baba ng Shirdi]] * [[Severino de las Alas]] * [[Juan Crisostomo Soto]] == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Taon]] [[Kategorya:1918]] tv48gbc2qy4zslbt169alwdujpgp0d3 0 33203 2221172 2220259 2026-08-20T16:47:25Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 4 books for verifiability (20260820)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2221172 wikitext text/x-wiki {{redirect|Country}}{{Other uses|Estado (paglilinaw)}}[[Talaksan:Official_United_Nations_World_Map_-_October_2022.svg|thumb|300x300px|Mapa ng mga politikal na bansa sa mundo noong 2022 ayon sa [[Mga Nagkakaisang Bansa]] (UN). Pawang mga [[Malayang estado|malalayang estado]] ang mga markadong teritoryo sa mapang ito na kabilang sa UN at ganap na kinikilala bilang bansa. May ilang mga teritoryo na ganap na bansa ngunit [[Di kinikilalang bansa|di kinikilala bilang bansa]] tulad ng [[Taiwan]], may ilang teritoryo naman na [[Pinag-aagawang teritoryo|pinag-aagawan]] kagaya ng [[Kashmir]] (pinag-aagawan ng [[India]], [[Pakistan]], at [[Tsina]]) at [[Kanlurang Sahara]] (depende sa pananaw, isang [[Demokratikong Republika ng Arabong Sahrawi|ganap na bansa]] o teritoryo ng [[Maruekos]]).]] '''Bansâ''' o '''estádo''' ang tawag sa isang politikal na entidad o teritoryo nito sa [[mundo]]. Gumaganap ang mga ito bilang isang [[malayang estado]], [[Malayang estado|di-kinikilalang estado]], bahaging bansa (kagaya ng sa [[Reyno Unido]]), o [[dependensiya]].<ref name="Fowler Bunck 1996 pp. 381–404">{{cite journal |last1=Fowler |first1=Michael Ross |last2=Bunck |first2=Julie Marie |year=1996 |title=What constitutes the sovereign state? |trans-title=Anong tinataglay ng isang malayang estado? |journal=Review of International Studies |language=en |publisher=Cambridge University Press |volume=22 |issue=4 |pages=381–404 |doi=10.1017/s0260210500118637 |issn=0260-2105 |s2cid=145809847}}</ref><ref name="academic.oup.com i784">{{cite web |title=Recognition and its Variants |trans-title=Pagkilala at mga pagkakaiba nito |url=https://academic.oup.com/book/43016/chapter-abstract/361359523?redirectedFrom=fulltext |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240302214852/https://academic.oup.com/book/43016/chapter-abstract/361359523?redirectedFrom=fulltext |archive-date=2 March 2024 |access-date= |website=academic.oup.com |language=en}}</ref> Maaaring magtaglay ang isang bansa ng iba't ibang bansa, kilala sa tawag na mga [[estadong multinasyonal]].<ref name="y026">{{cite web |last= |first= |title=Nations, States and Nation-States |trans-title=Mga Bansa, Estado, at Estadong Bansa |url=https://artsci.usu.edu/social-sciences/political-science/international-studies/aggies-go/nation-states |access-date= |website= |publisher=Utah State University |language=en}}</ref> Madalas na hinahati ang mga bansa bilang [[Bansang maunlad|maunlad]] o [[Bansang umuunlad|papaunlad]].<ref name="s222">{{cite journal |last1=Khan |first1=Themrise |last2=Abimbola |first2=Seye |last3=Kyobutungi |first3=Catherine |last4=Pai |first4=Madhukar |year=2022 |title=How we classify countries and people{{emdash}}and why it matters |trans-title=Paano natin inuuri ang mga bansa at tao{{emdash}}at bakit ito mahalaga |journal=BMJ Global Health |language=en |publisher=BMJ |volume=7 |issue=6 |doi=10.1136/bmjgh-2022-009704 |issn=2059-7908 |pmc=9185389 |article-number=e009704}}</ref> Walang tiyak na bilang ng mga bansa sa mundo. Dahil ito sa di-pagkilala ng ilang mga bansa sa mga bansang kasapi ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] (UN), ngunit kinikilala ng iba sa proseso ng [[diplomatikong pagkilala]]. Madalas na pawang may mga [[pinag-aagawang teritoryo]] ang mga bansang ito o di kaya'y [[Bansang may bahagyang pagkilala|bahagya lamang kinikilala]].<ref name="d243">{{cite web |date=January 22, 2026 |title=How Many Countries Are There in the World in 2026? |trans-title=Ilan ang mga Bansa sa Mundo sa taong 2026? |url=https://www.polgeonow.com/2011/04/how-many-countries-are-there-in-world.html |access-date= |website=Political Geography Now |language=en}}</ref> Bukod sa mga ito, kinokonsidera din ang ilang mga entidad na walang kumikilala bilang isang ganap na bansa.<ref name="Seguin 2011 f032">{{cite web |last=Seguin |first=Denis |date=2011-07-29 |title=What makes a country? |trans-title=Anong tinataglay ng isang bansa? |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/what-makes-a-country/article595868/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240124003740/https://www.theglobeandmail.com/news/world/what-makes-a-country/article595868/ |archive-date=24 January 2024 |access-date= |website=The Globe and Mail |language=en}}</ref> Walang tiyak na kahulugan ang bansa, at nagbabago ito sa paglipas ng panahon. Sinulat ng ''[[The Economist]]'' noong 2010 na "ang kahit anong pagsubok na makahanap ng isang malinaw na kahulugan ng bansa ay mabilis na makakasalubong ng sandamakmak na mga pagbubukod at anomalya".<ref>{{Cite news |date=8 April 2010 |title=In quite a state |language=en |trans-title=Nasa isang estado |newspaper=[[The Economist]] |url=https://www.economist.com/international/2010/04/08/in-quite-a-state |url-status=live |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20220824202226/https://www.economist.com/international/2010/04/08/in-quite-a-state |archive-date=24 August 2022 |issn=0013-0613}}</ref> Iba ito sa [[Bansa (panlipunan)|konseptong panlipunan ng isang bansa]], na tumutukoy naman sa pagkakakilanlan ng mga tao na maaaring hindi tumugma sa pampulitikang katumbas nito. == Etimolohiya == Isang [[Aral na hiram|arál na hiram]] ang salitang ''bansa'' mula sa [[Wikang Malayo|wikang Malay]] na ''bangsa'',<ref>{{Cite web |title=bansâ |url=https://kwfdiksiyonaryo.ph/index?query=bansa |access-date=2026-08-05 |website=KWF Diksiyonaryo ng Wikang Filipino |publisher=[[Komisyon sa Wikang Filipino]] |language=en}}</ref> na mula naman sa [[wikang Sanskrit]] na ''vaṃśá'' ("anak, kadugo, pangkat"), mula sa [[protowikang Indo-Iranyano]] *''wanćás'' ("biga, kawayan").<ref>{{Cite book |last=Mayrhofer |first=Manfred |title=Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen |publisher=Carl Winter Universitätsverlag |year=1996 |volume=2 |location=[[Heidelberg]] |pages=485 |language=de |trans-title=Diksiyonaryo ng Etimolohiya ng Lumang Indo-Aryano |chapter=vam̆́śá- |chapter-url=https://archive.org/details/EtymologischesWrterbuchDesAltindoarischenMayrhoferEWA21992/page/n526/mode/2up}}</ref> Una itong ipinakilala ng [[Lingguwistika|lingwistang]] si [[Eusebio T. Daluz]] noong unang bahagi ng ika-20 siglo bilang katumbas ng [[Wikang Kastila|salitang Kastila]] na ''nación'' dahil sa kawalan ng tiyak na katumbas para sa konsepto sa wikang Tagalog noon. Pareho itong tumutukoy sa pampulitika at panlipunang konsepto. Ayon sa ''[[Pambansang Diksiyonaryo]]'' ng [[Unibersidad ng Pilipinas]], tumutukoy ang [[Bansa (panlipunan)|panlipunang kahulugan]] bilang "komunidad ng mga mamamayan na may iisang lahi, kasaysayan, wika, kultura, at pamahalaan" at pampulitikang kahulugan bilang "teritoryo ng komunidad na ito".<ref>{{Cite web |title=bansâ |url=https://diksiyonaryo.ph/search/bansa?page=1 |access-date=2026-08-05 |website=Diksiyonaryo.ph}}</ref> Depende sa kahulugan, sinasalin ito sa [[wikang Ingles]] bilang ''nation'' para sa panlipunang kahulugan at ''country'' o ''state'' para naman sa pampulitikang kahulugan. Nagmula sa wikang Kastila ang salitang ''estado''. Tumutukoy din ito sa isang [[Estado|uri ng subdibisyon]] sa ilang mga bansa, partikular sa mga [[pamahalaang pederal]] tulad ng [[Estados Unidos]], [[Mehiko]], at [[Brasil]]. == Pagkabansa == {{Main|Malayang estado}} [[File:Limited_Recognition_States.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Limited_Recognition_States.svg|thumb|{{legend|#C74355|Mga estadong miyembro ng UN na hindi kinikilala ng isa o higit pang miyembro}}{{legend|#F8CD44|Mga estadong hindi miyembro ng UN na kinikilala ng isa o higit pang miyembro}}{{legend|#246788|Mga estadong hindi miyembro ng UN na kinikilala lamang ng hindi miyembro}}]] Kung tumutukoy sa pampulitikang konsepto, maaaring tumukoy ang bansa sa isang [[malayang estado]], [[Talaan ng mga estadong bahagyang kinikilala|estadong bahagyang kinikilala]], bahaging bansa, o [[dependensiya]].<ref name="Fowler Bunck 1996 pp. 381–404" /><ref name="academic.oup.com i784" /> Malayang estado ang politikal na entidad na may ganap na pangkalahatang kapangyarihan at otoridad sa isang bahagi ng mundo.<ref>{{Cite journal |last=Philpott |first=Daniel |date=1995 |title=Sovereignty: An Introduction and Brief History |journal=Journal of International Affairs |volume=48 |issue=2 |pages=353–368 |issn=0022-197X |jstor=24357595}}</ref> Walang tiyak na bilang ang mga bansa sa mundo dahil may mga estado na hindi [[Diplomatikong pagkilala|kinikilala]] ng lahat, at meron ding mga di-malalayang estado na pawang kinikilala bilang isang bansa.<ref name="Seguin 2011 f032" /> May ilang mga bansa kagaya ng [[Taiwan]] sa Asya, [[Demokratikong Republika ng Arabong Sahrawi|Republikang Sahrawi]] sa Aprika, at [[Kosovo]] sa Europa na may limitadong pagkilala mula sa ibang mga bansa dahil kinikilala ito ng ibang mga bansa bilang bahagi ng isang bansa.<ref name="Kyris 2022 pp. 287–311">{{cite journal |last=Kyris |first=George |date=2022 |title=State recognition and dynamic sovereignty |journal=European Journal of International Relations |volume=28 |issue=2 |pages=287–311 |doi=10.1177/13540661221077441 |issn=1354-0661 |doi-access=free}}</ref><ref name="Allcock Lampe Young 1998 q703">{{cite web |last1=Allcock |first1=John B. |last2=Lampe |first2=John R. |last3=Young |first3=Antonia |date=1998-07-20 |title=History, Map, Flag, Population, Languages, & Capital |url=https://www.britannica.com/place/Kosovo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150619045343/https://www.britannica.com/place/Kosovo |archive-date=19 June 2015 |access-date=2024-01-29 |website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Halimbawa, opisyal na kinikilala ang Taiwan (opisyal na Republika ng Tsina) bilang bahagi ng [[Tsina]] (opisyal na Republikang Bayan ng Tsina) ng nakakarami ng mga bansa sa mundo bilang pagtalima sa [[Nag-iisang Tsina|patakarang Nag-iisang Tsina]], kahit na gumaganap ito bilang isang malayang estado.<ref>{{Cite web |title=Taiwan: Sovereignty and Participation in International Organizations |url=https://www.fpri.org/article/2011/07/taiwan-sovereignty-and-participation-in-international-organizations/ |access-date=2025-12-22 |website=Foreign Policy Research Institute |language=en-US}}</ref> Ganito rin ang kaso sa Kosovo, na kinikilala ng iba bilang bahagi ng [[Serbiya|Serbia]],<ref>{{Cite web |last=Young |first=Antonia |last2=Allcock |first2=John B. |last3=Lampe |first3=John R. |date=2026-07-28 |title=Kosovo |url=https://www.britannica.com/place/Kosovo |access-date=2026-08-10 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> at Republikang Sahrawi na kinikilala namang bahagi ng [[Maruekos]].<ref>{{Cite web |title=Sahrawi Arab Democratic Republic (SADR) |trans-title=Demokratikong Republika ng Arabong Sahrawi (SADR) |url=https://www.britannica.com/place/Sahrawi-Arab-Democratic-Republic |access-date=2026-08-10 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Samantala, hindi kinikilala naman bilang bansa ang mga estadong humiwalay kagaya ng [[Transnistria]], na kinikilala bilang bahagi pa rin ng [[Moldabya]].<ref name="h387">{{cite web |date=May 31, 2012 |title=Transnistria profile |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-18284837 |access-date=February 23, 2026 |website=BBC News}}</ref> [[File:Dependent_territories.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dependent_territories.svg|thumb|Mga dependensiya at ang kanilang malayang estado. Tinutukoy ang mga ito gamit ang kanilang kodigong [[ISO 3166-1]]{{Efn|Maliban sa [[Mga Maliliit na Pulong Menor ng Estados Unidos]], na nakakalat sa Pasipiko at Karibe at may iisang kodigo. Matutukoy ang mga ito sa mapa sa pamamagitan ng "UM-" na sinundan ng unang titik ng pangalan ng pulo at isa pang natatanging titik kung kinakailangan.}} o gamit ng bilang.{{Efn|Walang mga kodigong [[ISO 3166-1]] ang mga sumusunod na teritoryo:<br />'''1''': [[Akrotiri at Dhekelia]]<br />'''2''': [[Kapuluang Ashmore at Cartier]]<br />'''3''': [[Kapuluan ng Dagat Coral]]}} Itinuturing na bahagi mismo ng bansa ang mga nakakulay na lugar (tulad ng [[French Guiana|Guyanang Pranses]] sa Timog Amerika na itinuturing na lalawigan ng [[Pransiya]]). Ipinapakita rito ang [[Antartika]] bilang isang [[Kondominyum (pandaigdigang batas)|kondominyum]] imbes ang mga [[Mga inaangking teritoryo sa Antartika|inaangking bahagi]] nito.]] May mga malalayang estado na nagtataglay ng mga bahaging bansa dahil sa unyon. Halimbawa nito ang kaso ng [[Reyno Unido]], na isang unyon ng apat na bansa: [[Inglatera]], [[Eskosya]], [[Gales]], at [[Hilagang Irlanda]]. Ang [[Kaharian ng Dinamarka]] ay nagtataglay ng [[Dinamarka]]. [[Kapuluang Peroe]], at [[Groenlandiya]]. Tinataglay naman ng [[Kaharian ng Olanda]] ang [[Netherlands|Olanda]] at ang mga isla ng [[Aruba]], [[Curacao]], at [[Sint Maarten]] sa [[Karibe]]. Samantala, may mga malalayang estado naman na kinokonsiderang bansa dahil sa pagkakaroon nito ng hiwalay na [[Nagsasariling bahagi ng bansa|nagsasariling pamahalaan]] sa ilalim ng isa pang malayang estado. Kabilang sa mga ito ang mga teritoryo ng [[Nueva Selanda]] sa Pasipiko ([[Kapuluang Cook]], [[Niue]], at [[Tokelau]]), mga teritoryo ng Reyno Unido (kagaya ng [[Kapuluang Falkland]] at [[Britanikong Kapuluang Birhenes|Kapuluang Birhen ng Britanya]]) at mga [[Dependensiya ng Korona]] nito ([[Jersey]], [[Guernsey]], at [[Pulo ng Man|Pulo of Man]]), mga teritoryo ng [[Estados Unidos]] ([[Puerto Rico]], [[Guam]], [[Hilagang Kapuluang Mariana|Hilagang Marianas]], [[Samoang Amerikano|Amerikanong Samoa]], at [[Kapuluang Birhen ng Amerika]]), mga teritoryo ng [[Australia]] ([[Pulo ng Christmas]], [[Pulo ng Norfolk]], at [[Kapuluang Cocos (Keeling)|Kapuluang Cocos]]), [[natatanging rehiyong administratibo]] ng [[Tsina]] ([[Hong Kong]] at [[Macau]]), [[Kapuluan ng Åland|Aland]] ng [[Pinlandiya]], mga teritoryo ng [[Pransiya]] (kagaya ng [[Nueva Caledonia]] at [[Polinesiyang Pranses|Polinesyang Pranses]] sa Pasipiko), at mga teritoryo ng Olanda sa Karibe ([[Bonaire]], [[Sint Eustatius]], at [[Saba (pulo)|Saba]]). === Pandaigdigang pagkilala === {{Main|Sistemang Westphalia}} May mga pagtatalo ukol sa pagkakaroon ng mga estado nang hindi dumedepende sa panlabas na [[Diplomatikong pagkilala|pagkilala]] o kung kinakailangan ang pagkilala upang maituring na estado ang isang entidad.<ref name="Fowler Bunck 1996 pp. 381–404" /><ref name="l212">{{cite journal |author1=HSE University |last2=Bratersky |first2=Maxim |last3=Skriba |first3=Andrei |author4=HSE University |last5=Sapogova |first5=Arina |author6=HSE University |date=November 1, 2021 |title=The Struggle for Recognition or Enhancement of Status: Conditions for the Stability and Development of Unrecognized States Using the Example of Eurasia |trans-title=Ang Pakikibaka para sa Pagkilala o Pagpapaganda sa Katayuan: Mga Kondisyon para sa Katatagan at Pagdebelop sa mga Estadong Di-kinikilala Gamit ang Halimbawa ng Eurasya |url=https://iorj.hse.ru/2021-16-3/518028442.html |journal=International Organisations Research Journal |language=en |volume=16 |issue=3 |pages=203–219 |doi=10.17323/1996-7845-2021-03-09 |access-date=}}</ref><ref name="z544">{{cite journal |last=Grzybowski |first=Janis |date=October 8, 2019 |title=The paradox of state identification: ''de facto'' states, recognition, and the (re-)production of the international |trans-title=Ang kabalintunaan ng pagtukoy sa mga estado: ''de facto'' na mga estado, pagkilala at ang (muling) produksiyon ng pandaigdigan |journal=International Theory |language=en |publisher=Cambridge University Press |volume=11 |issue=3 |pages=241–263 |doi=10.1017/s1752971919000113 |issn=1752-9719 |hdl-access=free |hdl=2013/ULB-DIPOT:oai:dipot.ulb.ac.be:2013/405143}}</ref> Bagamat hindi itinuturing ng [[pandaigdigang batas]] ang "[[soberanya]]" bilang hindi sumasailalim sa isang entidad,<ref name="Lowe 2015 pp. 1–18">{{cite book |last=Lowe |first=Vaughan |title=International Law: A Very Short Introduction |url=https://archive.org/details/internationallaw0000lowe_b8v8 |date=2015-11-26 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-923933-7 |page=[https://archive.org/details/internationallaw0000lowe_b8v8/page/1 1]–18 |language=en |trans-title=Pandaigdigang Batas: Isang Napakaiksing Panimula |chapter=Nations under law |trans-chapter=Mga bansa sa ilalim ng batas |doi=10.1093/actrade/9780199239337.003.0001}}</ref> walang kahulugan na ginagamit para sa mga miyembro ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ukol sa pagkabansa ng isang entidad.<ref name="Seguin 2011 f032" /><ref name="Bedjaoui 1991 p. 47">{{cite book |last=Bedjaoui |first=M. |url=https://books.google.com/books?id=jrTsNTzcY7EC&pg=PA47] |title=International Law: Achievements and Prospects |publisher=Springer Netherlands |year=1991 |isbn=978-92-3-102716-1 |series=Democracy and power |page=47] |language=en |trans-title=Pandaigdigang Batas: Mga Tagumpay at Inaasam |access-date=}}</ref> Karaniwang may dalawang kampo ng pananaw na ginagamit patungkol sa pagkilala sa mga estado: ''deklaratibo'' at ''konstitutibo''.<ref name="Cohen 1961 p. 1127">{{cite journal |last=Cohen |first=Rosalyn |date=1961 |title=The Concept of Statehood in United Nations Practice |trans-title=Ang Konsepto ng Pagkabansa sa Gawain ng Mga Nagkakaisang Bansa |url=https://scholarship.law.upenn.edu/penn_law_review/vol109/iss8/4 |url-status=live |journal=University of Pennsylvania Law Review |language=en |volume=109 |issue=8 |pages=1127–1171 |doi=10.2307/3310588 |jstor=3310588 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20240119201855/https://scholarship.law.upenn.edu/penn_law_review/vol109/iss8/4/ |archive-date=19 January 2024 |access-date= |s2cid=56273534}}</ref><ref name="Kelsen 1941 pp. 605–617">{{cite journal |last=Kelsen |first=Hans |year=1941 |title=Recognition in International Law: Theoretical Observations |trans-title=Pagkilala sa Pandaigdigang Batas: Mga Teoretikal na Obserbasyon |journal=The American Journal of International Law |language=en |publisher=American Society of International Law |volume=35 |issue=4 |pages=605–617 |doi=10.2307/2192561 |issn=0002-9300 |jstor=2192561 |s2cid=147309779}}</ref><ref name="Lauterpacht 1944 pp. 385–458">{{cite journal |last=Lauterpacht |first=H. |year=1944 |title=Recognition of States in International Law |trans-title=Pagkilala sa mga Estado sa Pandaigdigang Batas |journal=The Yale Law Journal |language=en |publisher=The Yale Law Journal Company, Inc. |volume=53 |issue=3 |pages=385–458 |doi=10.2307/792830 |issn=0044-0094 |jstor=792830}}</ref> Inilatag ang deklaratibong pananaw sa [[Kumbensiyon sa Montevideo ng 1933]] para sa "isang estado bilang tao sa pandaigdigang batas sa Artikulo 1:<ref name="Encyclopedia Britannica 1999 f033">{{cite web |date=26 July 1999 |title=States, Sovereignty, Treaties |trans-title=Estado, Soberanya, at Kasunduan |url=https://www.britannica.com/topic/international-law/States-in-international-law |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220430152154/https://www.britannica.com/topic/international-law/States-in-international-law |archive-date=30 April 2022 |access-date= |website=Encyclopedia Britannica |language=en}}</ref> # May permanenteng populasyon # May itinuturing na teritoryo # May pamahalaan # May kakayahan na makipag-ugnayan sa iba pang estado Ipinapahiwatig ng Artikulo 3 ng parehong kumbensiyon na maaaring umiral ang isang malayang estado kahit na walang bansa na kumikilala dito.<ref name="Caspersen Stansfield 2012 p. 55">{{cite book |last1=Caspersen |first1=N. |url=https://books.google.com/books?id=ARtODc4lsdQC&pg=PA55 |title=Unrecognized States in the International System |last2=Stansfield |first2=G. |publisher=Taylor & Francis |year=2012 |isbn=978-1-136-84999-2 |series=Exeter Studies in Ethno Politics |page=55 |language=en |trans-title=Mga Di-kinikilalang Estado sa Pandaigdigang Sistema |access-date=}}</ref> Dahil tanging isang pagpapahayag muli sa [[nakagisnang pandaigdigang batas]] ito, isinakodigo lamang ng Kumbensiyon sa Montevideo ang mga umiiral na'ng legal na pananaw at mga prinsipyo nito,<ref name="D'Aspremont 2019 pp. 139–152">{{cite book |last=D'Aspremont |first=Jean |title=The Global Community Yearbook of International Law and Jurisprudence 2018 |date=2019-08-29 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-007250-6 |pages=139–152 |language=en |trans-title=Ang Pandaigdigang Yearbook ng Pamayanan ng Pandaigdigang Batas at Hurisprudensiya 2018 |chapter=Statehood and Recognition in International Law: A Post-Colonial Invention |trans-chapter=Pagkabansa at Pagkilala sa Pandaigdigang Batas: Isang Poskolonyal na Imbensiyon |doi=10.1093/oso/9780190072506.003.0005}}</ref> kaya di lamang ito malalapat sa mga pumirma sa mga pandaigdigang organisasyon tulad ng UN,<ref name="Seguin 2011 f032" /><ref name="Encyclopedia Britannica 1999 f033" /><ref name="Crawford 2007 p.">{{cite book |last=Crawford |first=James R. |title=The Creation of States in International Law |url=https://archive.org/details/creationofstates0000craw_o2c4 |date=2007-03-15 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-922842-3 |pages=[https://archive.org/details/creationofstates0000craw_o2c4/page/n75 2]–11 |language=en |trans-title=Ang Paggawa sa mga Estado sa Pandaigdigang Batas |doi=10.1093/acprof:oso/9780199228423.003.0002}}</ref> kundi sa lahat ng sumasailalim sa pandaigdigang batas.<ref name=":0">{{cite book |last=Castellino |first=Joshua |url=https://books.google.com/books?id=uGMxfj4oedEC&pg=PA77 |title=International Law and Self-Determination: The Interplay of the Politics of Territorial Possession With Formulations of Post-Colonial National Identity |publisher=[[Martinus Nijhoff Publishers]] |year=2000 |isbn=90-411-1409-2 |page=77 |language=en |trans-title=Pandaigdigang Batas at Pansariling Determinasyon: Ang Ugnayan ng Politika ng Pagmamay-ari ng Teritoryo sa mga Pormulasyon ng Poskolonyal na Pambansang Pagkakakilanlan}}</ref> Ganito rin ang opinyon ng [[Pamayanang Pang-ekonomiya ng Europa]] (EEC),<ref name=":0" /> na binanggit muli ng [[Unyong Europeo]] (EU) sa kanilang pangunahing pahayag sa [[Komiteng Badinter]] para sa isyu ng [[Pagkawatak ng Yugoslavia|pagkawatak]] ng [[Yugoslavia]],<ref>{{cite web |title=The Opinions of the Badinter Arbitration Committee: A Second Breath for the Self-Determination of Peoples |trans-title=Ang mga Opinyon ng Komiteng Badinter sa Arbitrasyon: Isang Pangalawang Hinga para sa Pansariling Determinasyon ng mga Tao |url=http://www.ejil.org/journal/Vol3/No1/art12.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517085252/http://www.ejil.org/journal/Vol3/No1/art12.html |archive-date=2008-05-17 |access-date= |language=en}}</ref> gayundin sa hukom ng [[Pandaigdigang Korte ng Katarungan]] (ICJ) na si [[James Crawford]].<ref name="Crawford 2007 p." /> Sa kabilang banda naman, ayon naman sa konstitutibong pananaw, maituturing lamang na malayang estado ang isang entidad kung at tangi kung ito ay kinikilala bilang malaya ng isa o higit pang bansa.<ref name="academic.oup.com s696">{{cite web |title=Statehood and Recognition |trans-title=Pagkabansa at Pagkilala |url=https://academic.oup.com/book/3288/chapter-abstract/144288950?redirectedFrom=fulltext |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240126171048/https://academic.oup.com/book/3288/chapter-abstract/144288950?redirectedFrom=fulltext |archive-date=26 January 2024 |access-date= |website=academic.oup.com |language=en}}</ref> Dahil dito, hindi agad magiging bahagi ng pandaigdigang pamayanan o mapasailalim sa mga pandaigdigang batas ang mga kalalayang bansa, at hindi kinakailangan na tumalima ang mga kinikilalang bansa sa pandaigdigang batas kung makikipag-ugnayan sila sa mga ito.<ref name="ctos">{{cite book |last=Hillier |first=Tim |url=https://books.google.com/books?id=Kr0sOuIx8q8C |title=Sourcebook on Public International Law |publisher=Routledge |year=1998 |isbn=978-1-85941-050-9 |pages=201–202 |language=en |trans-title=Sangguniang Aklat sa Pampublikong Pandaigdigang Batas}}</ref> Noong 1912, sinabi ng iskolar ng batas na si [[L. F. L. Oppenheim]] ang sumusunod ukol sa konstitutibong pananaw:<ref>{{cite book |last1=Oppenheim |first1=Lassa |url=https://books.google.com/books?id=vxJ1Jwmyw0EC&pg=PA135 |title=International Law: A Treatise |last2=Roxburgh |first2=Ronald |publisher=The Lawbook Exchange, Ltd. |year=2005 |isbn=978-1-58477-609-3 |page=135 |language=en |trans-title=Pandaigdigang Batas: Isang Tratado}}</ref> {{Blockquote|text=Hindi sinasabi ng Pandaigdigang Batas na hindi umiiral ang isang Estado dahil lamang hindi ito kinikilala [ng ibang estado], ngunit hindi nito pinapansin ito bago ito kilalanin [ng ibang estado]. Sa pamamagitan ng pagkilala lamang at natatangi lamang na nagiging isang Pandaigdigang Tao ang isang Estado at sumasailalim sa Pandaigdigang Batas.{{efn|Orihinal na sipi: {{lang|en|International Law does not say that a State is not in existence as long as it is not recognised, but it takes no notice of it before its recognition. Through recognition only and exclusively a State becomes an International Person and a subject of International Law. }}}}}} Binigyang-kahulugan naman ng [[Organisasyon ng Pagkakaisa ng Aprika]] noong 1976 ang pagkilala sa estado bilang:<ref name="Talmon 1998 p. 186">{{cite book |last=Talmon |first=S. |url=https://books.google.com/books?id=scc8EboiJX8C&pg=PA186 |title=Recognition of Governments in International Law: With Particular Reference to Governments in Exile |publisher=Clarendon Press |year=1998 |isbn=978-0-19-826573-3 |series=Oxford monographs in international law |page=186 |language=en |trans-title=Pagkilala sa mga Pamahalaan sa Pandaigdigang Batas: Partikular na Pagtukoy sa mga Pamahalaan sa Pagpapatapon |access-date=}}</ref> {{Blockquote|text=...na ang pagkilala sa isang malaya at may soberanyang estado ay isang gawaing nakapaloob sa soberanya ng bawat miyembro ng pandaigdigang pamayanan, isang gawain na dapat gawin nang kanya-kanya; kaya naman, nasa pagpapasya ng mga miyembrong estado at bawat kapangyarihan ng [Organisasyon ng Pagkakaisa ng Aprika] kung kikilalanin ba o hindi ang isang kalalayang estado.{{efn|Orihinal na sipi: {{lang|en|...the recognition of an independent and sovereign state is an act of sovereignty pertaining each member of the international community, an act to be taken individually, and it is, therefore, up to member states and each OAU power whether to recognise or not the newly independent state.}}}}}} == Pagkakakilanlan == Gumagamit ang mga bansa ng mga simbolo para sa kani-kanilang pagkakakilanlan. Maaari itong maglaman ng mga bagay na may kinalaman sa kultura, relihiyon, o politika, at makikita sa kanilang mga [[watawat]], [[eskudo]], o [[selyo]].<ref name="CIA x692">{{cite web |title=National symbol(s) |trans-title=(Mga) Pambansang simbolo |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/national-symbols/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161108112336/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2230.html |archive-date=8 November 2016 |access-date= |website=CIA |language=en}}</ref> === Pangalan === Marami sa mga bansa sa mundo ang may mahabang pangalan at maikling pangalan. Karaniwang ginagamit ang mahabang pangalan sa mga pormal na konteksto at karaniwan nitong inilalarawan ang kanilang uri ng pamahalaan. Halimbawa ay ''Republika ng Pilipinas'', na tumutukoy sa Pilipinas bilang isang [[republika]]. Samantala, ginagamit naman ang maikling pangalan sa mga pangkaraniwang konteksto. Sa pangalang ito pinakakilala ang isang bansa, at karaniwan itong hindi nagbabago sa pagpalit ng pamahalaan, di tulad ng mahabang pangalan.{{Efn|Halimbawa, kilala ang kasalukuyang Republikang Pranses bilang [[Kaharian ng Pransiya]] bago tuluyang binuwag nila ang kanilang monarkiya noong ika-19 na siglo. Gayunpaman, parehong kilala ang mga ito sa maikling pangalan na [[Pransiya]].}} Para sa ilang mga bansa, pawang parehas lamang ang mahaba at maikling pangalan nito.{{Efn|Halimbawa ay ang kaso ng [[Ukranya]], [[Bosnia at Herzegovina]], at ang [[Republika ng Gitnang Aprika]].}}<ref>{{cite web |title=Countries: Designations and abbreviations to use |trans-title=Mga Bansa: Mga designasyon at daglat na gagamitin |url=https://style-guide.europa.eu/en/content/-/isg/topic?identifier=7.1.1-designations-and-abbreviations |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104160434/https://publications.europa.eu/code/en/en-370100.htm |archive-date=4 January 2021 |access-date= |language=en}}</ref> Maaaring mahalaga ang pangalan ng bansa sa diplomasya at kultura. May mga bansa na nagpalit ng pangalan bilang hudyat ng pagpapalit ng pamahalaan, o di kaya'y bilang bahagi ng dekolonisasyon. Halimbawa, pinalitan ng Imperyong Estado ng Persia ang kanilang pangalan bilang [[Imperyong Estado ng Iran]] noong 1935 noong panahon ng [[dinastiyang Pahlavi]], na naging [[Islamikong Republika ng Iran]] matapos ng [[Rebolusyong Iranyano|Rebolusyong Islamiko]] noong 1971 na nagpatalsik sa [[Shah]].<ref>{{Cite web |title=Why is Persia called Iran today? The history behind the name change by the Shah |trans-title=Bakit Iran ang tawag na ngayon sa Persia? Ang kasaysayan sa likod ng pagpapalit ng pangalan ng Shah |url=https://www.voxnews.al/english/histori/pse-persia-quhet-sot-iran-historia-pas-ndryshimit-te-emrit-nga-shahu-i111603 |access-date=2026-08-11 |website=Vox News |language=en}}</ref> Pinalitan naman ng Kaharian ng Siam ang kanilang pangalan noong 1939 patungong [[Taylandiya|Kaharian ng Tailandiya]].<ref>{{Cite web |last=Cavendish |first=Richard |date=2014-05-15 |title=Siam Becomes Thailand |trans-title=Naging Tailandiya ang Siam |url=https://www.historytoday.com/archive/months-past/siam-becomes-thailand |access-date=2026-08-11 |website=History Today |language=en}}</ref> Sa kabilang banda naman, ginamit ng mga kalalayang bansa noong huling bahagi ng ika-20 siglo ang kanilang katutubong pangalan: * [[Hilagang Rodesya]] {{Arrow}} [[Zambia]], mula Reyno Unido noong 1964.<ref>{{Cite news |date=1964-10-24 |title=Northern Rhodesia Reborn as Zambia; Britain Ends Rule |language=en-US |trans-title=Naging Zambia ang HIlagang Rodesya; Nagtapos na ang Panunungkulan ng Britanya |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1964/10/24/archives/northern-rhodesia-reborn-as-zambia-britain-ends-rule.html |url-access=subscription |access-date=2026-08-11 |issn=0362-4331}}</ref> * [[Bechuanaland]] {{Arrow}} [[Botswana]], mula Reyno Unido noong 1966.<ref>{{Cite news |date=2011-04-11 |title=Botswana |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13041658 |access-date=2026-08-11}}</ref> * [[Silangang Pakistan]] {{Arrow}} [[Bangladesh]], mula [[Pakistan]] noong 1975.<ref>{{Cite web |date=2025-08-24 |title=The Struggle for Bangladesh: From East Pakistan to Independence |trans-title=Ang Pakikibaka para sa Bangladesh: Mula Silangang Pakistan patungong Kalayaan |url=https://polsci.institute/south-asia/struggle-bangladesh-east-pakistan-independence/ |access-date=2026-08-11 |website=PolSci Institute |language=en-US}}</ref> May mga kaso rin kung saan ang pagpapalit ng pangalan ay naganap ilang taon matapos nilang lumaya. * [[Britanikong Ceylon|Ceylon]] {{Arrow}} [[Sri Lanka]], lumaya sa Reyno Unido noong 1948 ngunit pinalitan ang pangalan noong 1972.<ref>{{Cite news |last=Haviland |first=Charles |date=2011-01-01 |title=Sri Lanka erases colonial name, Ceylon |language=en-GB |trans-title=Binura ng Sri Lana ang pangalang kolonyal nitong Ceylon |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-south-asia-12099596 |access-date=2026-08-11}}</ref> * [[Hilagang Volta]] {{Arrow}} [[Burkina Faso]], lumaya sa [[Pransiya]] noong 1960 ngunit pinalitan ang pangalan noong 1984 matapos ng isang [[Kudeta sa Hilagang Volta ng 1983|kudeta]].<ref>{{Cite journal |last=Williamson |first=Bryan |date=2013-01-01 |title=From Upper Volta to Burkina Faso: A Study of the Politics of Reaction and Reform in a Post-Colonial African Nation-state, 1960-1987 |trans-title=Mula Hilagang Volta patungong Burkina Faso: Isang Pag-aaral sa Politika ng Reaksyon at Reporma sa isang Poskolonyal na Estadong Bansa sa Aprika, 1960-1987 |url=https://digitalcommons.usf.edu/etd/4612 |journal=USF Tampa Graduate Theses and Dissertations |language=en}}</ref> * [[Dahomey]] {{Arrow}} [[Benin]], lumaya sa Pransiya noong 1960 ngunit pinalitan ang pangalan noong 1975.<ref>{{Cite web |last=Law |first=Robin |last2=Ronen |first2=Dov |last3=Adotevi |first3=Stanislas Spero |date=2026-08-03 |title=Benin - Decolonization, Independence, Revolution |trans-title=Benin - Dekolonisasyon, Kalayaan, Rebolusyon |url=https://www.britannica.com/place/Benin/Decolonization-independence-and-military-coups |access-date=2026-08-11 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> * [[Timog Rodesya]] {{Arrow}} [[Zimbabwe]], kumalas sa Reyno Unido sa ilalim ng pamahalaang kontrolado ng mga Puti noong 1965 ngunit pormal na nakalaya noong 1980 sa ilalim ng kasalukuyang pangalan.<ref>{{Cite web |last=Sibanda |first=Eliakim |year=2021 |title=The Unilateral Declaration of Independence in Southern Rhodesia (later Zimbabwe) |trans-title=Ang Unilateral na Deklarasyon ng Kalayaan sa Timog Rodesya (kalaunan Zimbabwe) |url=https://www.gilderlehrman.org/history-resources/essays/unilateral-declaration-independence-southern-rhodesia-later-zimbabwe |access-date=2026-08-11 |website=Gilder Lehrman Institute of American History |language=en}}</ref> * Swaziland {{Arrow}} [[Eswatini]] noong 2018, 50 taon matapos nilang lumaya sa Reyno Unido.<ref>{{Cite news |date=2018-04-19 |title=Swaziland king renames country 'the Kingdom of eSwatini' |language=en-GB |trans-title=Pinalitan ng hari ng Swaziland ang pangalan ng bansa bilang 'ang Kaharian ng eSwatini' |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-43821512 |access-date=2026-08-11}}</ref> May ilang kaso rin na bumalik ang pangalan ng bansa sa dati nang magpalit ang kanilang pamahalaan: * Lumaya ang Congo sa Belhika noong 1960 sa naturang pangalan, ngunit pinalitan ito noong 1971 bilang [[Zaire]]. Nanatili itong ganito hanggang noong 1997, nang binalik ito sa Congo, opisyal na [[Demokratikong Republika ng Congo]] upang itangi ito sa kapitbahay nitong [[Republika ng Congo]].<ref>{{Cite web |last=Lemarchand |first=René |last2=Cordell |first2=Dennis D. |last3=Wiese |first3=Bernd Michael |last4=Payonzo |first4=Ntsomo |date=2026-08-11 |title=Democratic Republic of the Congo (DRC) |trans-title=Demokratikong Republika ng Congo (DRC) |url=https://www.britannica.com/place/Democratic-Republic-of-the-Congo |access-date=2026-08-12 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> * Lumaya ang Kambodya sa Pransiya bilang [[Kaharian ng Kambodya]] noong 1953, na pinalitan bilang [[Demokratikong Kampuchea|Kampuchea]] noong 1970 sa panunungkulan ni [[Pol Pot]]. Nanatili itong ganito hanggang noong 1989, nang binalik ito sa dati bilang pananda ng pagbabalik muli ng monarkiya.<ref>{{Cite web |last=Chandler |first=David P. |last2=Overton |first2=Leonard C. |date=2026-08-10 |title=Cambodia |trans-title=Kambodya |url=https://www.britannica.com/place/Cambodia |access-date=2026-08-12 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> May mga iba naman na mas piniling gamitin ang katutubong pangalan bilang opisyal na pangalan nito sa kahit anong wika. * Pinalitan ng [[Turkiya]] ang kanilang pangalan bilang Turkiye (opisyal na Türkiye) noong 2022 dahil sa mga kadahilanang pangkultura at upang itangi ang bansa sa [[pabo]], isang ibon na may pangalang kahalintulad sa bansa sa wikang Ingles.<ref>{{Cite news |last= |date=2022-06-03 |title=Turkey officially changes name at UN to Türkiye |language=en-GB |trans-title=Opisyal na'ng pinalitan ng Turkey ang pangalan nito sa UN patungong Türkiye |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2022/jun/03/turkey-changes-name-to-turkiye-as-other-name-is-for-the-birds |access-date=2026-08-12 |issn=0261-3077}}</ref> * Pinalitan ng [[Nauru]] ang kanilang pangalan bilang Naoero noong 2026 upang iakma ito sa ortograpiya ng kanilang wika.<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2026-08-03 |title=Nauru officially changes its name to Naoero |language=en-GB |trans-title=Opisyal na'ng pinalitan ng Nauru ang pangalan nito patungong Naoero |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2026/aug/03/nauru-officially-changes-its-name-to-naoero |access-date=2026-08-12 |issn=0261-3077}}</ref> * Dahil sa mga problemang dulot ng pagsasalin sa pangalan ng kanilang bansa, ginawang opisyal na pangalan ng bansang kilala sa wikang Ingles bilang {{Lang|en|Ivory Coast}} sa pangalang Pranses nito na [[Cote d'Ivoire]] sa kahit anong wika noong 1986.<ref>{{Cite web |date=2026-06-25 |title=What was Côte d’Ivoire formerly known as? |trans-title=Ano ang dating pangalan ng Côte d’Ivoire? |url=https://www.britannica.com/question/What-was-Cote-dIvoire-formerly-known-as |access-date=2026-08-12 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Sa kabilang banda, maaaring dahil sa isang isyu ang pagpapalit ng pangalan, kagaya ng kaso ng bansang kilala na ngayon bilang [[Hilagang Masedonya]]. Opisyal na kilala noon ang naturang bansa bilang Masedonya lamang ngunit tinututulan ng kapitbahay nitong [[Gresya]] dahil sa kahalintulad na pangalan nito sa kanilang [[Masedonya, Gresya|rehiyon na Masedonya]], na nasa timog nito. Nagpalit ito ng pangalan noong 2019 bilang bahagi ng [[Kasunduan ng Prespa|kasunduan]] sa Gresya upang payagan itong makapasok sa [[Organisasyon ng Tratado ng Hilagang Atlantiko|NATO]].<ref>{{Cite news |last=Halasz |first=Stephanie |last2=Labropoulou |first2=Elinda |last3=McKenzie |first3=Sheena |date=2019-02-13 |title=Macedonia officially changes its name to North Macedonia |language=en |trans-title=Opisyal na'ng pinalitan ng Masedonya ang pangalan nito patungong Hilagang Masedonya |work=CNN |url=https://edition.cnn.com/2019/02/13/europe/north-macedonia-name-change-intl |access-date=2026-08-12}}</ref> Isa ring isyu ang pagpapalit ng pangalan ng Burma patungong [[Myanmar]] noong 1989. Bagamat lumaganap ang paggamit ng bagong pangalan simula noon, umusbong ang paggamit sa lumang pangalan nito [[Kudeta sa Myanmar ng 2021|simula noong 2021]] bilang pagtutol sa [[Tatmadaw|pamahalaang militar]] doon, lalo na sa konteksto ng [[Digmaang sibil ng Myanmar (mula 2021)|kasalukuyang digmaang sibil]].<ref>{{Cite web |last=Tong-Hyung |first=Kim |last2=Kim |first2=Hyung-Jin |date=2021-02-02 |title=Myanmar, Burma and why the different names matter |trans-title=Myanmar, Burma at bakit mahalaga ang pagkakaiba ng pangalan |url=https://apnews.com/article/myanmar-burma-different-names-explained-8af64e33cf89c565b074eec9cbe22b72 |access-date=2026-08-12 |website=AP News |language=en}}</ref> Nagpapanatili ang [[Organisasyong Pandaigdig para sa Pagsasapamantayan|Pandaigdigang Organisasyon sa Pagsasapamantayan]] (ISO) ng isang talaan ng mga [[kodigong pambansa]] bilang bahagi ng [[ISO 3166]] para tukuyin ang bawat bansa gamit ng isang kodigo.<ref name=":02">{{Cite web |title=ISO 3166 {{endash}} Country Codes |trans-title=ISO 3166 {{endash}} Mga Kodigong Pambansa |url=https://www.iso.org/iso-3166-country-codes.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170308003724/https://www.iso.org/iso-3166-country-codes.html |archive-date=8 March 2017 |access-date= |website=[[Organisasyong Pandaigdig para sa Pagsasapamantayan|ISO]] |language=en}}</ref> Sa kasalukuyan, may 249 na bansa ang nakatala sa naturang pamantayan, kung saan 193 sa mga ito ay [[Miyembrong estado ng Mga Nagkakaisang Bansa|miyembro]] ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]].<ref name="Statistics Canada 2018 b784">{{cite web |date=12 Mar 2018 |title=Standard Classification of Countries and Areas of Interest (SCCAI) 2017 |trans-title=Pamantayang Klasipikasyon ng mga Bansa at Lugar ng Interes (SCCAI) 2017 |url=https://www.statcan.gc.ca/en/subjects/standard/sccai/2017/introduction |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240129073744/https://www.statcan.gc.ca/en/subjects/standard/sccai/2017/introduction |archive-date=29 January 2024 |access-date= |website=Statistics Canada |language=en}}</ref> === Watawat === [[File:Flickr_-_…trialsanderrors_-_Johnson's_new_chart_of_national_emblems,_1868.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Flickr_-_%E2%80%A6trialsanderrors_-_Johnson's_new_chart_of_national_emblems,_1868.jpg|thumb|Ilan sa mga watawat ng mga bansang kinikilala noong kalagitnaan ng ika-19 na siglo.]] Noon, ang [[watawat]] ng isang bansa ay pawang personal na watawat mismo ng pinuno, hindi ng bansa. Kalaunan, nagkaroon din ng mga watawat na para sa bansa, bukod sa personal na watawat ng pinuno. Ilan sa mga pinakaunang halimbawa nito ay ang watawat ng mga [[republikang pandagat]] tulad ng [[Republika ng Genoa|Genova]] noong ika-12 siglo.<ref>{{cite book |last1=Barraclough |first1=E.M.C. |title=Flags of the World |url=https://archive.org/details/flagsofworld00emcb |date=1971 |publisher=William Cloves & Sons Ltd |isbn=0-7232-1338-0 |location=Great Britain |language=en |trans-title=Mga Watawat ng Mundo}}</ref> Gayunpaman, ginagamit lamang ito bilang pantukoy ng mga barko sa dagat.<ref name="Devereux 1994 p.">{{cite book |last=Devereux |first=E. |title=Flags: The New Compact Study Guide and Identifier |url=https://archive.org/details/identifyingflags0000deve |publisher=Chartwell Books |year=1994 |isbn=978-0-7858-0049-1 |series=Eyewitness books |page=[https://archive.org/details/identifyingflags0000deve/page/18 18] |language=en |trans-title=Mga Watawat: Ang Bagong Siksik na Gabay sa Pag-aaral at Pantukoy}}</ref> Bagamat matagal na'ng ginagamit ang konsepto ng watawat upang kumatawan sa isang bagay, limitado lamang ito sa militar o pandagat. Nagsimula lamang magkaroon ng mga watawat para mismo sa bansa noong ika-18 siglo sa kasagsagan ng pag-usbong ng nasyonalismo partikular na sa Europa. Ginamit ng mga rebolusyonaryo sa [[Rebolusyong Pranses|Pransiya]] at [[American Revolutionary War|Estados Unidos]] ang mga watawat upang gamitin bilang simbolo ng mga tao bilang [[Pagkamamamayan|mamamayan]] ng isang bansa imbes bilang mga tauhan lamang ng monarkiya.<ref name=":1">{{cite news |last1=Nadler |first1=Ben |date=14 June 2016 |title=Where Do Flags Come From? |language=en |trans-title=Saan Nagmula ang mga Watawat? |work=[[The Atlantic]] |url=https://www.theatlantic.com/health/archive/2016/06/happy-flag-day/486866/ |url-status=live |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20211124011425/https://www.theatlantic.com/health/archive/2016/06/happy-flag-day/486866/ |archive-date=24 November 2021}}</ref><ref name=":2">{{cite book |last1=Inglefield |first1=Eric |title=Flags |last2=Mould |first2=Tony |date=1979 |publisher=Ward Lock |isbn=978-0-7063-5652-6 |language=en |trans-title=Mga Watawat}}</ref> Naging talamak ang paggamit sa watawat pagsapit ng sumunod na siglo, kung saan halos lahat na ng mga bansa sa Europa ay may watawat na ginagamit bilang simbolo ng bansa nila.<ref name=":1" /> Nagsimula rin ituring ang mga watawat bilang mga simbolo ng pagkakaisa, tulad halimbawa ng {{Lang|en|Union Jack}}, ang tawag sa [[watawat ng Reyno Unido]], na unang ginamit bilang simbolo ng unyon ng [[Inglatera]] at [[Eskosya]], gayundin bilang simbolo ng sama-samang pakikibaka, kagaya ng paggamit sa mga [[kulay ng mga Eslabo]] sa kani-kanilang watawat (bughaw, puti, at pula), mga [[kulay ng mga Arabo]] (itim, puti, lunti, at pula), o mga [[kulay ng Aprika]] (pula, lunti, ginto, at itim).<ref>{{cite conference|last=Bartlett|first=Ralph G. C.|date=2011|url=https://fiav.org/wp-content/uploads/2021/06/icv24-04bartlett.pdf|title=Unity in Flags|publisher=International Federation of Vexillological Associations|conference=24th International Congress of Vexillology|location=Alexandria, Virginia|archive-date=24 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221224155654/https://fiav.org/wp-content/uploads/2021/06/icv24-04bartlett.pdf|url-status=live|lang=en|trans-title=Pagkakaisa sa mga Watawat}}</ref> Kasabay ng [[kolonisasyon]] ng mga Europeo sa iba't ibang panig ng mundo ang ideya ng nasyonalismo at simbolo na kumalat sa mga ito. Tinitingnan ng mga lugar na ito ang pagkakaroon ng mga simbolong tulad ng watawat bilang mahalaga para sa pagbuo ng kanilang bansa.<ref>{{cite journal |last1=Virmani |first1=Arundhati |author1-link=Arundhati Virmani |date=August 1999 |title=National Symbols under Colonial Domination: The Nationalization of the Indian Flag, March-August 1923 |trans-title=Mga Pambansang Simbolo sa ilalim ng Kolonyal na Dominasyon: Ang Nasyonalisasyon ng Watawat ng India, Marso-Agosto 1923 |journal=Past & Present |language=en |publisher=Oxford University Press |issue=164 |pages=169–197 |doi=10.1093/past/164.1.169 |jstor=651278}}</ref> Umusbong ang mga bagong watawat at simbolo kasabay ng proseso ng [[dekolonisasyon]] at mga rebolusyon noong huling bahagi ng ika-19 na siglo papunta sa sumunod.<ref name=":2" /> Dahil sa pagdami ng mga watawat sa panahong ito, naging interes ang pagsusuri sa mga disenyo at simbolismo sa mga ito, na kalaunan ay naging isang pormal na pag-aaral na tinatawag na [[beksilolohiya]].<ref>{{cite conference|last=Xing|first=Fei|date=2013|url=https://fiav.org/wp-content/uploads/2021/06/ICV2512-Xing-Fei-The-Study-of-Vexillology-in-China.pdf|title=The Study of Vexillology in China|publisher=International Federation of Vexillological Associations|conference=25th International Congress of Vexillology|location=Rotterdam|archive-date=16 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220616162946/https://fiav.org/wp-content/uploads/2021/06/ICV2512-Xing-Fei-The-Study-of-Vexillology-in-China.pdf|url-status=live|lang=en|trans-title=Ang Pag-aaral ng Beksilolohiya sa Tsina}}</ref> === Awit === {{Main|Pambansang awit}} [[Talaksan:Lupang_Hinirang_Vocal_Sheet.png|thumb|Nakasulat na musika at titik ng "[[Lupang Hinirang]]", ang pambansang awit ng [[Pilipinas]].]] [[Pambansang awit]] ang tawag sa isang [[Pagkamakabayan|makabayang]] [[komposisyong pangmusika]] na sumisimbolo at nag-aalala sa kasaysayan o tradisyon ng isang bansa.<ref>{{Cite web |title=National anthem |trans-title=Pambansang awit |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/national-anthem/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220805175145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/national-anthem/ |archive-date=5 August 2022 |access-date= |website=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref> Bagamat nagsimula lamang ang paglalapat ng mga pambansang awit ng mga bansa noon lamang ika-19 na siglo, may ilang awit na matagal na'ng kinakanta, kadalasan bilang isang [[makabayang awit]]. Maraming bansa ang walang opisyal na pambansang awit, bagamat may ginagamit bilang ''de''{{Nbsp}}''facto'' na awit sa palakasan o diplomasya. Kabilang rito ang itinuturing na pambansang awit ng [[Reyno Unido]], "{{Lang|en|[[God Save the King]]|italic=no}}".{{Efn|Nagbabago depende sa namumunong [[Monarkiya ng Reyno Unido|monarko]] ang ilang bahagi ng awit. Dahil si [[Charles III]] ang kasalukuyang hari ng Reyno Unido, "{{lang|en|italic=no|God Save the King}}" ({{literal|Iligtas ng Panginoon ang Hari}}) ang ginagamit ngayon. Kung reyna ang monarko, "{{lang|en|italic=no|God Save the Queen}}" ({{literal|Iligtas ng Panginoon ang Reyna}}) naman ang gagamitin.}} Bukod, maaari ding magkaroon ng sari-sariling pambansang awit ang mga bansa na kabilang sa bansang multinasyonal, kagaya ng kaso ng [[Gales]], na bahagi ng Reyno Unido ngunit ginagamit ang "{{Lang|cy|[[Hen Wlad Fy Nhadau]]|italic=no}}" lalo na sa palakasan.<ref name="Harrison 2022 x303">{{cite web |last=Harrison |first=Ellie |date=29 November 2022 |title=The history of the Welsh national anthem that's gripped the world |trans-title=Ang kasaysayan ng pambansang awit ng Gales na nagpadagundong sa mundo |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/wales-world-cup-anthem-lyrics-translation-b2235003.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240129160133/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/wales-world-cup-anthem-lyrics-translation-b2235003.html |archive-date=29 January 2024 |access-date= |website=The Independent |language=en}}</ref> == Pagkamakabayan == {{Main|Pagkamakabayan}} [[Pagkamakabayan]] ang tawag sa positibong damdamin na nararamdaman ng isang tao tungo sa bansa niya. Madalas itong inilalarawan bilang debosyon o pagmamahal sa sariling bansa, at maaaring kombinasyon ng samu't saring damdamin tungo sa ilang partikular na aspeto ng bansa kagaya ng [[wika]], [[kultura]], [[politika]], o [[kasaysayan]]. Malapit ang kahulugan nito sa [[pagkamakabansa]], na tumutukoy naman sa isang [[ideolohiya]] na nagsasama sa [[Bansa (panlipunan)|panlipunan]] at pampulitikang konsepto ng bansa. == Ekonomiya == {{See also|Talaan ng mga bansa ayon sa GDP (nominal)|Talaan ng mga bansa ayon sa GDP (PPP) bawat kapita}} [[File:Countries_by_GDP_(PPP)_per_capita_in_2020.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Countries_by_GDP_(PPP)_per_capita_in_2020.png|thumb|[[Kabuuang domestikong produkto]] (GDP) kada kapita ng 213 bansa at rehiyon noong 2020 (ayon sa [[Kapantayan ng lakas ng pagbili|kapantayan sa lakas ng pagbili]] (PPP) gamit ang [[pandaigdigang dolyar]]). {{hlist|{{legend inline|#4b0049|>50,000}}|{{legend inline|#680063|35,000–50,000}}|{{legend inline|#814991|20,000–35,000}}|{{legend inline|#8c6bb1|10,000–20,000}}|{{legend inline|#8c96c6|5,000–10,000}}|{{legend inline|#9ebcda|2,000–5,000}}|{{legend inline|#bfd3e6|<2,000}}|{{legend inline|#999999|Walang datos}}}}]] Maraming mga organisasyon sa mundo na naghahanap ng mga paraan upang mauri ang mga bansa batay sa kanilang ekonomiya. Karaniwan itong hinahati sa dalawa: mga [[mauunlad na bansa]] at mga [[Papaunlad na bansa|papaunlad]] pa lamang,<ref name="Paprotny 2020 pp. 193–225">{{cite journal |last=Paprotny |first=Dominik |date=14 Sep 2020 |title=Convergence Between Developed and Developing Countries: A Centennial Perspective |trans-title=Pagsasama sa Pagitan ng mga Mauunlad at Papaunlad na Bansa: isang Sentenyal na Pananaw |journal=Social Indicators Research |language=en |publisher=Springer Science and Business Media LLC |volume=153 |issue=1 |pages=193–225 |doi=10.1007/s11205-020-02488-4 |issn=0303-8300 |pmc=7487265 |pmid=32952263}}</ref> Naglalathala ang [[Kagawaran ng Ekonomiya at Lipunan ng Mga Nagkakaisang Bansa]] ng isang ulat na nag-uuri sa mga bansa bilang mga mauunlad na bansa, ekonomiyang nasa transisyon, at papaunlad na bansa. Inuuri ng ulat ang mga bansa batay sa [[kabuuang pambansang kita]] (GNI) kada kapita at tinutukoy ang mga subgrupo batay sa mga malalawak na kategorya batay sa heograpikong lokasyon o ibang mga piling kriterya.<ref name="Nations 2020 k704">{{cite web |author= |date=20 Sep 2020 |title=What We Do |trans-title=Anong Ginagawa Namin |url=https://www.un.org/en/desa/what-we-do |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240118062114/https://www.un.org/en/desa/what-we-do/ |archive-date=18 January 2024 |access-date= |publisher=[[Mga Nagkakaisang Bansa]] |language=en}}</ref> Nasa Aprika, Silangang Asya, Timog Asya, Kanlurang Asya, Latin Amerika, at Karibe ang mga heograpikong lokasyon na may mga ekonomiyang papaunlad. Pawang mga ekonomiyang nasa transisyon naman ang mga bansang dating bahagi ng [[Unyong Sobyet]] gayundin sa timog-silangang Europa. Samantala, nasa Hilagang Amerika, Europa, at Asya-Pasipiko naman ang mga ekonomiyang maunlad. Marami sa mga bansang may ekonomiyang nasa transisyon at papaunlad ay nasa Aprika, Asya, Latin Amerika, at Karibe.<ref name="UNCTAD 2023 e635">{{cite web |date=1 Dec 2023 |title=UN list of least developed countries |trans-title=Talaan ng UN ng mga bansang may pinakamababang kaunlaran |url=https://unctad.org/topic/least-developed-countries/list |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801215744/https://unctad.org/topic/least-developed-countries/list |archive-date=1 August 2023 |access-date= |website=UNCTAD |language=en}}</ref> Inuuri din ng [[Bangkong Pandaigdig]] ang mga bansa batay sa GNI kada kapita, bilang mga bansang may mababang kita, mababang katamtamang kita, mataas na katamtamang kita, at malaking kita. Noong 2020, itinuring ng Bangkong Pandaigdig ang mga sumusunod na hangganan ng klasipikasyon:<ref name="World Bank Data Help Desk 2022 x420">{{cite web |date=1 Jul 2022 |title=How does the World Bank classify countries? |trans-title=Paano inuuri ng Bangkong Pandaigdig ang mga bansa? |url=https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/378834-how-does-the-world-bank-classify-countries |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522092916/https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/378834-how-does-the-world-bank-classify-countries |archive-date=22 May 2020 |access-date= |website=World Bank Data |language=en}}</ref> * Bansang may mababang kita: {{US$|1,025}} o mas mababa noong 2018 * Bansang may mababang katamtamang kita: mula {{US$|1,026}} hanggang {{US$|3,995}} noong 2018 * Bansang may mataas na katamtamang kita: mula {{US$|3,996}} hanggang {{US$|12,375}} noong 2018 * Bansang may malaking kita: mula {{US$|12,376}} o mas mataas noong 2018 Hinahati ng Bangkong Pandaigdig ang mga bansa batay sa rehiyon: Silangang Asya at Pasipiko, Europa at Gitnang Asya, Latin Amerika at Karibe, Gitnang Silangan at Hilagang Aprika, Hilagang Amerika, Timog Asya, at Subsaharang Aprika. Hinahati rin nito ang mga bansa batay sa kanilang mga patakaran ng operasyon: yaong mga kabilang sa [[Pandaigdigang Asosasyon ng Pagpapaunlad]] (IDA), [[Pandaigdigang Bangko para sa Rekonstruksiyon at Pagpapaunlad]] (IBRD), at mga bansang {{Lang|en|Blend|italic=no}}.<ref name="World Bank Data Help Desk 2022 x420" /> == Tingnan din == * [[Bansa (panlipunan)]] * [[Mikronasyon]] * [[Pagkamakabansa]] * [[Pagkamakabayan]] * [[Talaan ng mga bansa]] * [[Tala ng mga bansa ayon sa GDP (PPP) bawat kapita|Talaan ng mga bansa ayon sa GDP (PPP) bawat kapita]] * [[Talaan ng mga bansa ayon sa kapal ng populasyon]] * [[Talaan ng mga bansa ayon sa populasyon]] * [[Talaan ng mga kabansaan]] == Talababa == {{Notelist}} ==Sanggunian== {{reflist}} == Link sa labas == * [https://web.archive.org/web/20260116040301/https://www.cia.gov/the-world-factbook/ The CIA World Factbook] (sa wikang Ingles) * [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/ Country Studies] ng [[Aklatan ng Kapulungan ng Estados Unidos]] (sa wikang Ingles) * [http://unstats.un.org/unsd/ United Nations statistics division] (sa wikang Ingles) [[Kategorya:Mga bansa| ]] [[Kategorya:Heograpiyang pantao]] [[Kategorya:Politika]] [[frp:Payis (L)]] 1j2p8tao05762d5dpyhdt6vx6y9x7as 10 33400 2221229 2190063 2026-08-21T07:59:49Z TentingZones1 122212 /* */ upd 2026 (en.wikipedia)? testing 2221229 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{main other|{{#invoke:Settlement short description|main}}|}}{{Infobox | child = {{yesno|{{{embed|}}}}} | templatestyles = Infobox settlement/styles.css | bodyclass = ib-settlement vcard <!--** names, type, and transliterations ** --> | above = <div class="fn org">{{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}</div> {{#if:{{{native_name|}}}|<div class="nickname ib-settlement-native" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</div>}}{{#if:{{{other_name|}}}|<div class="nickname ib-settlement-other-name">{{{other_name}}}</div>}} | subheader = {{#if:{{{settlement_type|}}}{{{type|}}}|<div class="category">{{if empty|{{{settlement_type|}}}|{{{type|}}}}}</div>}} | rowclass1 = mergedtoprow ib-settlement-official | data1 = {{#if:{{{name|}}}|{{{official_name|}}}}} <!-- ***Transliteration language 1*** --> | rowclass2 = mergedtoprow | header2 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{{translit_lang1}}}&nbsp;transcription(s)}} | rowclass3 = {{#if:{{{translit_lang1_type1|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label3 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang1_type}}} | data3 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type|}}}|{{{translit_lang1_info|}}}}}}} | rowclass4 = {{#if:{{{translit_lang1_type2|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label4 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang1_type1}}} | data4 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type1|}}}|{{{translit_lang1_info1|}}}}}}} | rowclass5 = {{#if:{{{translit_lang1_type3|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label5 =&nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang1_type2}}} | data5 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type2|}}}|{{{translit_lang1_info2|}}}}}}} | rowclass6 = {{#if:{{{translit_lang1_type4|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label6 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang1_type3}}} | data6 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type3|}}}|{{{translit_lang1_info3|}}}}}}} | rowclass7 = {{#if:{{{translit_lang1_type5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label7 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang1_type4}}} | data7 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type4|}}}|{{{translit_lang1_info4|}}}}}}} | rowclass8 = {{#if:{{{translit_lang1_type6|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label8 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang1_type5}}} | data8 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type5|}}}|{{{translit_lang1_info5|}}}}}}} | rowclass9 = mergedbottomrow | label9 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang1_type6}}} | data9 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type6|}}}|{{{translit_lang1_info6|}}}}}}} <!-- ***Transliteration language 2*** --> | rowclass10 = mergedtoprow | header10 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{{translit_lang2}}}&nbsp;transcription(s)}} | rowclass11 = {{#if:{{{translit_lang2_type1|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label11 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang2_type}}} | data11 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type|}}}|{{{translit_lang2_info|}}}}}}} | rowclass12 = {{#if:{{{translit_lang2_type2|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label12 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang2_type1}}} | data12 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type1|}}}|{{{translit_lang2_info1|}}}}}}} | rowclass13 = {{#if:{{{translit_lang2_type3|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label13 =&nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang2_type2}}} | data13 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type2|}}}|{{{translit_lang2_info2|}}}}}}} | rowclass14 = {{#if:{{{translit_lang2_type4|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label14 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang2_type3}}} | data14 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type3|}}}|{{{translit_lang2_info3|}}}}}}} | rowclass15 = {{#if:{{{translit_lang2_type5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label15 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang2_type4}}} | data15 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type4|}}}|{{{translit_lang2_info4|}}}}}}} | rowclass16 = {{#if:{{{translit_lang2_type6|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label16 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang2_type5}}} | data16 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type5|}}}|{{{translit_lang2_info5|}}}}}}} | rowclass17 = mergedbottomrow | label17 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang2_type6}}} | data17 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type6|}}}|{{{translit_lang2_info6|}}}}}}} <!-- end ** names, type, and transliterations ** --> <!-- ***Skyline Image*** --> | rowclass18 = mergedtoprow | data18 = {{#if:{{{image_skyline|}}}{{{image|}}}|<!-- -->{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage<!-- -->|image={{if empty|{{{image_skyline|}}}|{{{image|}}}}}<!-- -->|size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{imagesize|}}}}}|sizedefault=250px|upright={{{image_upright|}}}<!-- -->|alt={{if empty|{{{image_alt|}}}|{{{alt|}}}}}<!-- -->|title={{if empty|{{{image_caption|}}}|{{{caption|}}}|{{{image_alt|}}}|{{{alt|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{image_caption|}}}{{{caption|}}}|<div class="ib-settlement-caption">{{if empty|{{{image_caption|}}}|{{{caption|}}}}}</div>}} }} <!-- ***Flag, Seal, Shield and Coat of arms*** --> | rowclass19 = mergedtoprow | class19 = maptable | data19 = {{#if:{{{image_flag|}}}{{{image_seal|}}}{{{image_shield|}}}{{{image_blank_emblem|}}}{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}} |{{Infobox settlement/columns | 1 = {{#if:{{{image_flag|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_flag}}}|size={{{flag_size|}}}|sizedefault={{#if:{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}}|125px|100x100px}}|border={{yesno |{{{flag_border|}}}|yes=yes|blank=yes}}|alt={{{flag_alt|}}}|title=Flag of {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}}<div class="ib-settlement-caption-link">{{Infobox settlement/link|type=Flag|link={{{flag_link|}}}|name={{{official_name}}}}}</div>}} | 2 = {{#if:{{{image_seal|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_seal|}}}|size={{{seal_size|}}}|sizedefault={{#if:{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}}|85px|100x100px}}|alt={{{seal_alt|}}}|title=Official seal of {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}|class={{{seal_class|}}}}}<div class="ib-settlement-caption-link">{{Infobox settlement/link|type={{if empty|{{{seal_type|}}}|Seal}}|link={{{seal_link|}}}|name={{{official_name}}}}}</div>}} | 3 = {{#if:{{{image_shield|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_shield|}}}||size={{{shield_size|}}}|sizedefault={{#if:{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}}|85px|100x100px}}|alt={{{shield_alt|}}}|title=Coat of arms of {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}}<div class="ib-settlement-caption-link">{{Infobox settlement/link|type=Coat of arms|link={{{shield_link|}}}|name={{{official_name}}}}}</div>}} | 4 = {{#if:{{{image_blank_emblem|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_blank_emblem|}}}|size={{{blank_emblem_size|}}}|sizedefault={{#if:{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}}|85px|100x100px}}|upright={{{blank_emblem_upright|}}}|alt={{{blank_emblem_alt|}}}|title=Official logo of {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}}<div class="ib-settlement-caption-link">{{Infobox settlement/link|type={{{blank_emblem_type|}}}|link={{{blank_emblem_link|}}}|name={{{official_name}}}}}</div>}} | 5 = {{#if:{{{image_map|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map}}}|size={{if empty|{{{mapsize|}}}|{{{map_size|}}}}}|sizedefault=100x100px|alt={{{map_alt|}}}|title={{{map_caption|Location of {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}}}}}{{#if:{{{map_caption|}}}|<div class="ib-settlement-caption-link">{{{map_caption}}}</div>}}}} | 0 = {{#if:{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{#invoke:Location map|infobox_pushpin_map | pushpin_alt = {{{pushpin_map_alt|}}} | pushpin_caption = {{{pushpin_map_caption|}}} | pushpin_label = {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}}} | default_width = 250 <!-- Shouldn't this be set to 150 and the if empty below removed? --> | pushpin_map_size = {{if empty|{{{pushpin_mapsize|}}}|150}} }}}} }} }} <!-- ***Etymology*** --> | rowclass20 = mergedtoprow | data20 = {{#if:{{{etymology|}}}|Etymology: {{{etymology}}} }} <!-- ***Nickname*** --> | rowclass21 = {{#if:{{{etymology|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | data21 = {{#if:{{{nickname|}}}{{{nicknames|}}}|<!-- -->{{Pluralize from text|parse_links=1|{{if empty|{{{nickname|}}}|{{{nicknames|}}}{{force plural}}}}|<!-- -->link={{{nickname_link|}}}|singular=Nickname|likely=Nickname(s)|plural=Nicknames}}:&nbsp;<!-- --><div class="ib-settlement-nickname nickname">{{if empty|{{{nickname|}}}|{{{nicknames|}}}}}</div><!-- -->{{Main other|{{Pluralize from text|parse_links=1|{{{nickname|}}}|<!-- -->likely=[[Category:Pages using infobox settlement with possible nickname list]]}}}}}} <!-- ***Motto*** --> | rowclass22 = {{#if:{{{etymology|}}}{{{nickname|}}}{{{nicknames|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | data22 = {{#if:{{{motto|}}}{{{mottoes|}}}|<!-- -->{{Pluralize from text|{{if empty|{{{motto|}}}|{{{mottoes|}}}{{force plural}}}}|<!-- -->link={{{motto_link|}}}|singular=Motto|likely=Motto(s)|plural=Mottoes}}:&nbsp;<!-- --><div class="ib-settlement-nickname nickname">{{if empty|{{{motto|}}}|{{{mottoes|}}}}}</div><!-- -->{{Main other|{{Pluralize from text|{{{motto|}}}|<!-- -->likely=[[Category:Pages using infobox settlement with possible motto list]]}}}}}} <!-- ***Anthem*** --> | rowclass23 = {{#if:{{{etymology|}}}{{{nickname|}}}{{{nicknames|}}}{{{motto|}}}{{{mottoes|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | data23 = {{#if:{{{anthem|}}}|{{#if:{{{anthem_link|}}}|[[{{{anthem_link|}}}|Anthem:]]|Anthem:}} {{{anthem}}}}} <!-- ***Map*** --> | rowclass24 = mergedtoprow | data24 = {{#if:{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}}||{{#if:{{{image_map|}}} |{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map}}}|size={{if empty|{{{mapsize|}}}|{{{map_size|}}}}}|sizedefault=250px|upright={{{image_upright|}}}|alt={{{map_alt|}}}|title={{{map_caption|Location of {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}}}}}{{#if:{{{map_caption|}}}|<div class="ib-settlement-caption">{{{map_caption}}}</div>}} }}}} | rowclass25 = mergedrow | data25 = {{#if:{{{image_map1|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map1}}}|size={{if empty|{{{mapsize1|}}}|{{{map_size1|}}}}}|sizedefault=250px|upright={{{image_upright|}}}|alt={{{map_alt1|}}}|title={{{map_caption1|Location of {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}}}}}{{#if:{{{map_caption1|}}}|<div class="ib-settlement-caption">{{{map_caption1}}}</div>}} }} | data26 = {{#invoke:Infobox mapframe | autoWithCaption | onByDefault = {{#if:{{{pushpin_map|}}}{{{image_map|}}}{{{image_map1|}}}|no|yes}} | mapframe-frame-width = 250 | mapframe-stroke-width = 2 | mapframe-length_km = {{{length_km|}}} | mapframe-length_mi = {{{length_mi|}}} | mapframe-width_km = {{{width_km|}}} | mapframe-width_mi = {{{width_mi|}}} | mapframe-area_km2 = {{{area_total_km2|}}} | mapframe-area_ha = {{{area_total_ha|}}} | mapframe-area_acre = {{{area_total_acre|}}} | mapframe-area_sq_mi = {{{area_total_sq_mi|}}} | mapframe-type = city | mapframe-population = {{if empty|{{{population_metro|}}}|{{{population_total|}}}}} | mapframe-marker = town | mapframe-wikidata = yes | mapframe-caption = Interactive map of {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} }} <!-- ***Pushpin Map*** --> | rowclass28 = mergedtoprow | data28 = {{#if:{{{pushpin_map_narrow|}}}|| {{#invoke:Location map|infobox_pushpin_map | default_width = 250 | pushpin_alt = {{{pushpin_map_alt|}}} | pushpin_caption = {{{pushpin_map_caption|}}} | pushpin_label = {{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}}} | pushpin_map_size = {{{pushpin_mapsize|}}} }} }} <!-- ***Coordinates*** --> | data29 = {{#if:{{{coordinates|}}}|{{#if:{{#invoke:string|match|s={{{coordinates|}}}|pattern=geo-inline-hidden|ignore_errors=true|plain=true}}|<!-- Nothing to display --> |Coordinates{{#if:{{{coor_pinpoint|}}}{{{coor_type|}}}|&#32;({{if empty|{{{coor_pinpoint|}}}|{{{coor_type|}}}}})}}: {{#invoke:ISO 3166|geocoordinsert|nocat=true|1={{{coordinates|}}}|country={{{subdivision_name|}}}|subdivision1={{{subdivision_name1|}}}|subdivision2={{{subdivision_name2|}}}|subdivision3={{{subdivision_name3|}}}|type=city{{#if:{{{population_total|}}}|{{#iferror:{{#expr:{{formatnum:{{{population_total}}}|R}}+1}}||({{formatnum:{{replace|{{{population_total}}}|,|}}|R}})}}}} }}{{{coordinates_footnotes|}}} }}}} | rowclass30 = {{#if:{{{image_map|}}}{{{image_map1|}}}{{{pushpin_map|}}}|mergedbottomrow|mergedrow}} | label30 = {{if empty|{{{grid_name|}}}|Grid&nbsp;position}} | data30 = {{{grid_position|}}} <!-- ***Subdivisions*** --> | rowclass31 = mergedtoprow | label31 = {{{subdivision_type}}} | data31 = {{#if:{{{subdivision_type|}}}|{{{subdivision_name|}}} }} | rowclass32 = mergedrow | label32 = {{{subdivision_type1}}} | data32 = {{#if:{{{subdivision_type1|}}}|{{{subdivision_name1|}}} }} | rowclass33 = mergedrow | label33 = {{{subdivision_type2}}} | data33 = {{#if:{{{subdivision_type2|}}}|{{{subdivision_name2|}}} }} | rowclass34 = mergedrow | label34 = {{{subdivision_type3}}} | data34 = {{#if:{{{subdivision_type3|}}}|{{{subdivision_name3|}}} }} | rowclass35 = mergedrow | label35 = {{{subdivision_type4}}} | data35 = {{#if:{{{subdivision_type4|}}}|{{{subdivision_name4|}}} }} | rowclass36 = mergedrow | label36 = {{{subdivision_type5}}} | data36 = {{#if:{{{subdivision_type5|}}}|{{{subdivision_name5|}}} }} | rowclass37 = mergedrow | label37 = {{{subdivision_type6}}} | data37 = {{#if:{{{subdivision_type6|}}}|{{{subdivision_name6|}}} }} <!--***Established*** --> | rowclass38 = mergedtoprow | label38 = {{if empty|{{{established_title|}}}|Established}} | data38 = {{{established_date|}}} | rowclass39 = mergedrow | label39 = {{{established_title1}}} | data39 = {{#if:{{{established_title1|}}}|{{{established_date1|}}} }} | rowclass40 = mergedrow | label40 = {{{established_title2}}} | data40 = {{#if:{{{established_title2|}}}|{{{established_date2|}}} }} | rowclass41 = mergedrow | label41 = {{{established_title3}}} | data41 = {{#if:{{{established_title3|}}}|{{{established_date3|}}} }} | rowclass42 = mergedrow | label42 = {{{established_title4}}} | data42 = {{#if:{{{established_title4|}}}|{{{established_date4|}}} }} | rowclass43 = mergedrow | label43 = {{{established_title5}}} | data43 = {{#if:{{{established_title5|}}}|{{{established_date5|}}} }} | rowclass44 = mergedrow | label44 = {{{established_title6}}} | data44 = {{#if:{{{established_title6|}}}|{{{established_date6|}}} }} | rowclass45 = mergedrow | label45 = {{{established_title7}}} | data45 = {{#if:{{{established_title7|}}}|{{{established_date7|}}} }} | rowclass46 = mergedrow | label46 = {{{extinct_title}}} | data46 = {{#if:{{{extinct_title|}}}|{{{extinct_date|}}} }} | rowclass47 = mergedrow | label47 = Founded by | data47 = {{{founder|}}} | rowclass48 = mergedrow | label48 = [[Namesake|Named after]] | data48 = {{{named_for|}}} <!-- ***Seat of government and subdivisions within the settlement*** --> | rowclass49 = mergedtoprow | label49 = {{if empty|{{{seat_type|}}}|Seat}} | data49 = {{{seat|}}} | rowclass50 = mergedrow | label50 = {{if empty|{{{seat1_type|}}}|Former seat}} | data50 = {{{seat1|}}} | rowclass51 = mergedrow | label51 = {{if empty|{{{seat2_type|}}}|Former seat}} | data51 = {{{seat2|}}} | rowclass52 = {{#if:{{{seat|}}}{{{seat1|}}}{{{seat2|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label52 = {{if empty|{{{parts_type|}}}|Boroughs}} | data52 = {{#if:{{{parts|}}}{{{p1|}}} |{{#ifeq:{{{parts_style|}}}|para |<b>{{{parts|}}}{{#if:{{both|{{{parts|}}}|{{{p1|}}}}}|&#58;&nbsp;|}}</b>{{comma separated entries|{{{p1|}}}|{{{p2|}}}|{{{p3|}}}|{{{p4|}}}|{{{p5|}}}|{{{p6|}}}|{{{p7|}}}|{{{p8|}}}|{{{p9|}}}|{{{p10|}}}|{{{p11|}}}|{{{p12|}}}|{{{p13|}}}|{{{p14|}}}|{{{p15|}}}|{{{p16|}}}|{{{p17|}}}|{{{p18|}}}|{{{p19|}}}|{{{p20|}}}|{{{p21|}}}|{{{p22|}}}|{{{p23|}}}|{{{p24|}}}|{{{p25|}}}|{{{p26|}}}|{{{p27|}}}|{{{p28|}}}|{{{p29|}}}|{{{p30|}}}|{{{p31|}}}|{{{p32|}}}|{{{p33|}}}|{{{p34|}}}|{{{p35|}}}|{{{p36|}}}|{{{p37|}}}|{{{p38|}}}|{{{p39|}}}|{{{p40|}}}|{{{p41|}}}|{{{p42|}}}|{{{p43|}}}|{{{p44|}}}|{{{p45|}}}|{{{p46|}}}|{{{p47|}}}|{{{p48|}}}|{{{p49|}}}|{{{p50|}}}}} |{{#if:{{{p1|}}}|{{Collapsible list|title={{{parts|}}}|expand={{#switch:{{{parts_style|}}}|coll=|list=y|{{#if:{{{p6|}}}||y}}}}|1={{{p1|}}}|2={{{p2|}}}|3={{{p3|}}}|4={{{p4|}}}|5={{{p5|}}}|6={{{p6|}}}|7={{{p7|}}}|8={{{p8|}}}|9={{{p9|}}}|10={{{p10|}}}|11={{{p11|}}}|12={{{p12|}}}|13={{{p13|}}}|14={{{p14|}}}|15={{{p15|}}}|16={{{p16|}}}|17={{{p17|}}}|18={{{p18|}}}|19={{{p19|}}}|20={{{p20|}}}|21={{{p21|}}}|22={{{p22|}}}|23={{{p23|}}}|24={{{p24|}}}|25={{{p25|}}}|26={{{p26|}}}|27={{{p27|}}}|28={{{p28|}}}|29={{{p29|}}}|30={{{p30|}}}|31={{{p31|}}}|32={{{p32|}}}|33={{{p33|}}}|34={{{p34|}}}|35={{{p35|}}}|36={{{p36|}}}|37={{{p37|}}}|38={{{p38|}}}|39={{{p39|}}}|40={{{p40|}}}|41={{{p41|}}}|42={{{p42|}}}|43={{{p43|}}}|44={{{p44|}}}|45={{{p45|}}}|46={{{p46|}}}|47={{{p47|}}}|48={{{p48|}}}|49={{{p49|}}}|50={{{p50|}}}}} |{{{parts}}} }} }} }} <!-- ***Government type and Leader*** --> | rowclass53 = mergedtoprow | header53 = {{#if:{{{government_type|}}}{{{governing_body|}}}{{{leader_name|}}}{{{leader_name1|}}}{{{leader_name2|}}}{{{leader_name3|}}}{{{leader_name4|}}}|Government<div class="ib-settlement-fn">{{{government_footnotes|}}}</div>}} <!-- ***Government*** --> | rowclass54 = mergedrow | label54 = &nbsp;•&nbsp;Type | data54 = {{{government_type|}}} | rowclass55 = mergedrow | label55 = &nbsp;•&nbsp;Body | class55 = agent | data55 = {{{governing_body|}}} | rowclass56 = mergedrow | label56 = &nbsp;•&nbsp;{{{leader_title}}} | data56 = {{#if:{{{leader_title|}}}|{{{leader_name|}}} {{#if:{{{leader_party|}}}|({{Polparty|{{{subdivision_name}}}|{{{leader_party}}}}})}}}} | rowclass57 = mergedrow | label57 = &nbsp;•&nbsp;{{{leader_title1}}} | data57 = {{#if:{{{leader_title1|}}}|{{{leader_name1|}}}}} | rowclass58 = mergedrow | label58 = &nbsp;•&nbsp;{{{leader_title2}}} | data58 = {{#if:{{{leader_title2|}}}|{{{leader_name2|}}}}} | rowclass59 = mergedrow | label59 = &nbsp;•&nbsp;{{{leader_title3}}} | data59 = {{#if:{{{leader_title3|}}}|{{{leader_name3|}}}}} | rowclass60 = mergedrow | label60 = &nbsp;•&nbsp;{{{leader_title4}}} | data60 = {{#if:{{{leader_title4|}}}|{{{leader_name4|}}}}} | rowclass61 = mergedrow | label61 = &nbsp;•&nbsp;{{{leader_title5}}} | data61 = {{#if:{{{leader_title5|}}}|{{{leader_name5|}}}}} | rowclass62 = mergedrow | label62 = {{{government_blank1_title}}} | data62 = {{#if:{{{government_blank1_title|}}}|{{{government_blank1|}}}}} | rowclass63 = mergedrow | label63 = {{{government_blank2_title}}} | data63 = {{#if:{{{government_blank2_title|}}}|{{{government_blank2|}}}}} | rowclass64 = mergedrow | label64 = {{{government_blank3_title}}} | data64 = {{#if:{{{government_blank3_title|}}}|{{{government_blank3|}}}}} | rowclass65 = mergedrow | label65 = {{{government_blank4_title}}} | data65 = {{#if:{{{government_blank4_title|}}}|{{{government_blank4|}}}}} | rowclass66 = mergedrow | label66 = {{{government_blank5_title}}} | data66 = {{#if:{{{government_blank5_title|}}}|{{{government_blank5|}}}}} | rowclass67 = mergedrow | label67 = {{{government_blank6_title}}} | data67 = {{#if:{{{government_blank6_title|}}}|{{{government_blank6|}}}}} <!-- ***Geographical characteristics*** --> <!-- ***Area*** --> | rowclass68 = mergedtoprow | header68 = {{#if:{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}}{{{area_land_km2|}}}{{{area_land_ha|}}}{{{area_land_acre|}}}{{{area_land_sq_mi|}}}{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_ha|}}}{{{area_water_acre|}}}{{{area_water_sq_mi|}}}{{{area_urban_km2|}}}{{{area_urban_ha|}}}{{{area_urban_acre|}}}{{{area_urban_sq_mi|}}}{{{area_rural_sq_mi|}}}{{{area_rural_ha|}}}{{{area_rural_acre|}}}{{{area_rural_km2|}}}{{{area_metro_km2|}}}{{{area_metro_ha|}}}{{{area_metro_acre|}}}{{{area_blank1_km2|}}}{{{area_blank1_ha|}}}{{{area_blank1_acre|}}}{{{area_metro_sq_mi|}}}{{{area_blank1_sq_mi|}}} |{{#if:{{both|{{#ifeq:{{{total_type}}}|&nbsp;|1}}|{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}}}} |<!-- displayed below --> |Area<div class="ib-settlement-fn">{{{area_footnotes|}}}</div> }} }} | rowclass69 = {{#if:{{both|{{#ifeq:{{{total_type}}}|&nbsp;|1}}|{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}}}}|mergedtoprow|mergedrow}} | label69 = <div style="white-space:nowrap;">{{#if:{{both|{{#ifeq:{{{total_type}}}|&nbsp;|1}}|{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}}}} |Area<div class="ib-settlement-fn">{{{area_footnotes|}}}</div> |&nbsp;•&nbsp;{{#if:{{{total_type|}}}|{{{total_type}}}|{{#if:{{{area_metro_km2|}}}{{{area_metro_sq_mi|}}}{{{area_urban_km2|}}}{{{area_urban_sq_mi|}}}{{{area_rural_km2|}}}{{{area_rural_sq_mi|}}}{{{population_metro|}}}{{{population_urban|}}}{{{population_rural|}}}|{{if empty|{{{settlement_type|}}}|{{{type|}}}|City}}|Total}}}} }}</div> | data69 = {{#if:{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}} |{{infobox_settlement/areadisp |km2 ={{{area_total_km2|}}} |ha ={{{area_total_ha|}}} |acre ={{{area_total_acre|}}} |sqmi ={{{area_total_sq_mi|}}} |dunam={{{area_total_dunam|}}} |link ={{#switch:{{{dunam_link|}}}||on|total=on}} |pref ={{{unit_pref|}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}}} | rowclass70 = mergedrow | label70 = &nbsp;•&nbsp;Land | data70 = {{#if:{{{area_land_km2|}}}{{{area_land_ha|}}}{{{area_land_acre|}}}{{{area_land_sq_mi|}}}{{{area_land_dunam|}}} |{{infobox_settlement/areadisp |km2 ={{{area_land_km2|}}} |ha ={{{area_land_ha|}}} |acre ={{{area_land_acre|}}} |sqmi ={{{area_land_sq_mi|}}} |dunam={{{area_land_dunam|}}} |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|land|on}} |pref ={{{unit_pref|}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}}} | rowclass71 = mergedrow | label71 = &nbsp;•&nbsp;Water | data71 = {{#if:{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_ha|}}}{{{area_water_acre|}}}{{{area_water_sq_mi|}}}{{{area_water_dunam|}}} |{{infobox_settlement/areadisp |km2 ={{{area_water_km2|}}} |ha ={{{area_water_ha|}}} |acre ={{{area_water_acre|}}} |sqmi ={{{area_water_sq_mi|}}} |dunam={{{area_water_dunam|}}} |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|water|on}} |pref ={{{unit_pref|}}} |name ={{{subdivision_name}}} }} {{#if:{{{area_water_percent|}}}| &nbsp;{{{area_water_percent}}}{{#ifeq:%|{{#invoke:string|sub|{{{area_water_percent|}}}|-1}}||%}}}}}} | rowclass72 = mergedrow | label72 = &nbsp;•&nbsp;[[Urban area|Urban]]<div class="ib-settlement-fn">{{{area_urban_footnotes|}}}</div> | data72 = {{#if:{{{area_urban_km2|}}}{{{area_urban_ha|}}}{{{area_urban_acre|}}}{{{area_urban_sq_mi|}}}{{{area_urban_dunam|}}} |{{infobox_settlement/areadisp |km2 ={{{area_urban_km2|}}} |ha ={{{area_urban_ha|}}} |acre ={{{area_urban_acre|}}} |sqmi ={{{area_urban_sq_mi|}}} |dunam={{{area_urban_dunam|}}} |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|urban|on}} |pref ={{{unit_pref|}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}}} | rowclass73 = mergedrow | label73 = &nbsp;•&nbsp;Rural<div class="ib-settlement-fn">{{{area_rural_footnotes|}}}</div> | data73 = {{#if:{{{area_rural_km2|}}}{{{area_rural_ha|}}}{{{area_rural_acre|}}}{{{area_rural_sq_mi|}}}{{{area_rural_dunam|}}} |{{infobox_settlement/areadisp |km2 ={{{area_rural_km2|}}} |ha ={{{area_rural_ha|}}} |acre ={{{area_rural_acre|}}} |sqmi ={{{area_rural_sq_mi|}}} |dunam={{{area_rural_dunam|}}} |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|rural|on}} |pref ={{{unit_pref|}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}}} | rowclass74 = mergedrow | label74 =&nbsp;•&nbsp;Metro<div class="ib-settlement-fn">{{{area_metro_footnotes|}}}</div> | data74 = {{#if:{{{area_metro_km2|}}}{{{area_metro_ha|}}}{{{area_metro_acre|}}}{{{area_metro_sq_mi|}}}{{{area_metro_dunam|}}} |{{infobox_settlement/areadisp |km2 ={{{area_metro_km2|}}} |ha ={{{area_metro_ha|}}} |acre ={{{area_metro_acre|}}} |sqmi ={{{area_metro_sq_mi|}}} |dunam={{{area_metro_dunam|}}} |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|metro|on}} |pref ={{{unit_pref|}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}}} <!-- ***Area rank*** --> | rowclass75 = mergedrow | label75 = &nbsp;•&nbsp;Rank | data75 = {{{area_rank|}}} | rowclass76 = mergedrow | label76 = &nbsp;•&nbsp;{{{area_blank1_title}}} | data76 = {{#if:{{{area_blank1_km2|}}}{{{area_blank1_ha|}}}{{{area_blank1_acre|}}}{{{area_blank1_sq_mi|}}}{{{area_blank1_dunam|}}} |{{infobox_settlement/areadisp |km2 ={{{area_blank1_km2|}}} |ha ={{{area_blank1_ha|}}} |acre ={{{area_blank1_acre|}}} |sqmi ={{{area_blank1_sq_mi|}}} |dunam={{{area_blank1_dunam|}}} |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|blank1|on}} |pref ={{{unit_pref|}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}}} | rowclass77 = mergedrow | label77 = &nbsp;•&nbsp;{{{area_blank2_title}}} | data77 = {{#if:{{{area_blank2_km2|}}}{{{area_blank2_ha|}}}{{{area_blank2_acre|}}}{{{area_blank2_sq_mi|}}}{{{area_blank2_dunam|}}} |{{infobox_settlement/areadisp |km2 ={{{area_blank2_km2|}}} |ha ={{{area_blank2_ha|}}} |acre ={{{area_blank2_acre|}}} |sqmi ={{{area_blank2_sq_mi|}}} |dunam={{{area_blank2_dunam|}}} |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|blank2|on}} |pref ={{{unit_pref|}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}}} | rowclass78 = mergedrow | label78 = &nbsp; | data78 = {{{area_note|}}} <!-- ***Dimensions*** --> | rowclass79 = mergedtoprow | header79 = {{#if:{{{length_km|}}}{{{length_mi|}}}{{{width_km|}}}{{{width_mi|}}}|Dimensions<div class="ib-settlement-fn">{{{dimensions_footnotes|}}}</div>}} | rowclass80 = mergedrow | label80 = &nbsp;•&nbsp;Length | data80 = {{#if:{{{length_km|}}}{{{length_mi|}}} | {{infobox_settlement/lengthdisp |km ={{{length_km|}}} |mi ={{{length_mi|}}} |pref={{{unit_pref|}}} |name={{{subdivision_name}}} }} }} | rowclass81 = mergedrow | label81 = &nbsp;•&nbsp;Width | data81 = {{#if:{{{width_km|}}}{{{width_mi|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |km ={{{width_km|}}} |mi ={{{width_mi|}}} |pref={{{unit_pref|}}} |name={{{subdivision_name}}} }} }} <!-- ***Elevation*** --> | rowclass82 = mergedtoprow | label82 = {{#if:{{{elevation_link|}}}|[[{{{elevation_link|}}}|Elevation]]|Elevation}}<div class="ib-settlement-fn">{{{elevation_footnotes|}}}{{#if:{{{elevation_point|}}}|&#32;({{{elevation_point}}})}}</div> | data82 = {{#if:{{{elevation_m|}}}{{{elevation_ft|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |m ={{{elevation_m|}}} |ft ={{{elevation_ft|}}} |pref={{{unit_pref|}}} |name={{{subdivision_name}}} }} }} | rowclass83 = {{#if:{{{elevation_m|}}}{{{elevation_ft|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label83 = Highest&nbsp;elevation<div class="ib-settlement-fn">{{{elevation_max_footnotes|}}}{{#if:{{{elevation_max_point|}}}|&#32;({{{elevation_max_point}}})}}</div> | data83 = {{#if:{{{elevation_max_m|}}}{{{elevation_max_ft|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |m ={{{elevation_max_m|}}} |ft ={{{elevation_max_ft|}}} |pref={{{unit_pref|}}} |name={{{subdivision_name}}} }} }} <!-- ***Elevation max rank*** --> | rowclass84 = mergedrow | label84 = &nbsp;•&nbsp;Rank | data84 = {{#if:{{{elevation_max_m|}}}{{{elevation_max_ft|}}}| {{{elevation_max_rank|}}} }} | rowclass85 = {{#if:{{{elevation_min_rank|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label85 = Lowest&nbsp;elevation<div class="ib-settlement-fn">{{{elevation_min_footnotes|}}}{{#if:{{{elevation_min_point|}}}|&#32;({{{elevation_min_point}}})}}</div> | data85 = {{#if:{{{elevation_min_m|}}}{{{elevation_min_ft|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |m ={{{elevation_min_m|}}} |ft ={{{elevation_min_ft|}}} |pref={{{unit_pref|}}} |name={{{subdivision_name}}} }} }} <!-- ***Elevation min rank*** --> | rowclass86 = mergedrow | label86 = &nbsp;•&nbsp;Rank | data86 = {{#if:{{{elevation_min_m|}}}{{{elevation_min_ft|}}}|{{{elevation_min_rank|}}}}} <!-- ***Population*** --> | rowclass87 = mergedtoprow | label87 = Population<div class="ib-settlement-fn">{{#if:{{{population_as_of|}}}|{{nbsp}}({{{population_as_of}}})}}{{{population_footnotes|}}}</div> | data87 = {{fix comma category|{{#ifeq:{{{total_type}}}|&nbsp; | {{#if:{{{population_total|}}} | {{formatnum:{{replace|{{{population_total}}}|,|}}}} }} }} }} | rowclass88 = mergedtoprow | header88 ={{#ifeq:{{{total_type}}}|&nbsp; | |{{#if:{{{population_total|}}}{{{population_urban|}}}{{{population_rural|}}}{{{population_metro|}}}{{{population_blank1|}}}{{{population_blank2|}}}{{{population_est|}}} |Population<div class="ib-settlement-fn">{{#if:{{{population_as_of|}}}|{{nbsp}}({{{population_as_of}}})}}{{{population_footnotes|}}}</div> }} }} | rowclass89 = mergedrow | label89 = <div style="white-space:nowrap;">&nbsp;•&nbsp;{{#if:{{{total_type|}}}|{{{total_type}}}|{{#if:{{{population_metro|}}}{{{population_urban|}}}{{{population_rural|}}}{{{area_metro_km2|}}}{{{area_metro_sq_mi|}}}{{{area_urban_km2|}}}{{{area_urban_sq_mi|}}}{{{area_rural_km2|}}}{{{area_rural_sq_mi|}}}|{{if empty|{{{settlement_type|}}}|{{{type|}}}|City}}|Total}}}}</div> | data89 = {{#ifeq:{{{total_type}}}|&nbsp; | |{{#if:{{{population_total|}}} | {{fix comma category|{{formatnum:{{replace|{{{population_total}}}|,|}}}}}} }} }} | rowclass90 = mergedrow | label90 = <div style="white-space:nowrap;">&nbsp;•&nbsp;Estimate&nbsp;{{#if:{{{pop_est_as_of|}}}|<div class="ib-settlement-fn">({{{pop_est_as_of}}}){{{pop_est_footnotes|}}}</div>}}</div> | data90 = {{#if:{{{population_est|}}}|{{fix comma category|{{formatnum:{{replace|{{{population_est}}}|,|}}}}}} }} <!-- ***Population rank*** --> | rowclass91 = mergedrow | label91 =&nbsp;•&nbsp;Rank | data91 = {{{population_rank|}}} | rowclass92 = mergedrow | label92 = &nbsp;•&nbsp;Density | data92 = {{#if:{{{population_density_km2|}}}{{{population_density_sq_mi|}}}{{{population_total|}}} |{{infobox_settlement/densdisp |/km2 ={{{population_density_km2|}}} |/sqmi={{{population_density_sq_mi|}}} |pop ={{{population_total|}}} |dunam={{if empty|{{{area_land_dunam|}}}|{{{area_total_dunam|}}}}} |ha ={{if empty|{{{area_land_ha|}}}|{{{area_total_ha|}}}}} |km2 ={{if empty|{{{area_land_km2|}}}|{{{area_total_km2|}}}}} |acre ={{if empty|{{{area_land_acre|}}}|{{{area_total_acre|}}}}} |sqmi ={{if empty|{{{area_land_sq_mi|}}}|{{{area_total_sq_mi|}}}}} |pref ={{{unit_pref|}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}}} <!-- ***Population density rank*** --> | rowclass93 = mergedrow | label93 = &nbsp;&nbsp;•&nbsp;Rank | data93 = {{{population_density_rank|}}} | rowclass94 = mergedrow | label94 = &nbsp;•&nbsp;[[Urban area|Urban]]<div class="ib-settlement-fn">{{{population_urban_footnotes|}}}</div> | data94 = {{#if:{{{population_urban|}}}| {{fix comma category|{{formatnum:{{replace|{{{population_urban}}}|,|}}}}}} }} | rowclass95 = mergedrow | label95 = &nbsp;•&nbsp;Urban&nbsp;density | data95 = {{#if:{{{population_density_urban_km2|}}}{{{population_density_urban_sq_mi|}}}{{{population_urban|}}} |{{infobox_settlement/densdisp |/km2 ={{{population_density_urban_km2|}}} |/sqmi={{{population_density_urban_sq_mi|}}} |pop ={{{population_urban|}}} |ha ={{{area_urban_ha|}}} |km2 ={{{area_urban_km2|}}} |acre ={{{area_urban_acre|}}} |sqmi ={{{area_urban_sq_mi|}}} |dunam={{{area_urban_dunam|}}} |pref ={{{unit_pref|}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}}} | rowclass96 = mergedrow | label96 = &nbsp;•&nbsp;[[Rural area|Rural]]<div class="ib-settlement-fn">{{{population_rural_footnotes|}}}</div> | data96 = {{#if:{{{population_rural|}}}|{{fix comma category|{{formatnum:{{replace|{{{population_rural}}}|,|}}}}}}}} | rowclass97 = mergedrow | label97 = &nbsp;•&nbsp;Rural&nbsp;density | data97 = {{#if:{{{population_density_rural_km2|}}}{{{population_density_rural_sq_mi|}}}{{{population_rural|}}} |{{infobox_settlement/densdisp |/km2 ={{{population_density_rural_km2|}}} |/sqmi={{{population_density_rural_sq_mi|}}} |pop ={{{population_rural|}}} |ha ={{{area_rural_ha|}}} |km2 ={{{area_rural_km2|}}} |acre ={{{area_rural_acre|}}} |sqmi ={{{area_rural_sq_mi|}}} |dunam={{{area_rural_dunam|}}} |pref ={{{unit_pref|}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}}} | rowclass98 = mergedrow | label98 =&nbsp;•&nbsp;[[Metropolitan area|Metro]]<div class="ib-settlement-fn">{{{population_metro_footnotes|}}}</div> | data98 = {{#if:{{{population_metro|}}}| {{fix comma category|{{formatnum:{{replace|{{{population_metro}}}|,|}}}}}} }} | rowclass99 = mergedrow | label99 = &nbsp;•&nbsp;Metro&nbsp;density | data99 = {{#if:{{{population_density_metro_km2|}}}{{{population_density_metro_sq_mi|}}}{{{population_metro|}}} |{{infobox_settlement/densdisp |/km2 ={{{population_density_metro_km2|}}} |/sqmi={{{population_density_metro_sq_mi|}}} |pop ={{{population_metro|}}} |ha ={{{area_metro_ha|}}} |km2 ={{{area_metro_km2|}}} |acre ={{{area_metro_acre|}}} |sqmi ={{{area_metro_sq_mi|}}} |dunam={{{area_metro_dunam|}}} |pref ={{{unit_pref|}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}}} | rowclass100 = mergedrow | label100 = &nbsp;•&nbsp;{{{population_blank1_title|}}}<div class="ib-settlement-fn">{{{population_blank1_footnotes|}}}</div> | data100 = {{#if:{{{population_blank1|}}}|{{fix comma category|{{formatnum:{{replace|{{{population_blank1}}}|,|}}}}}}}} | rowclass101 = mergedrow | label101 = &nbsp;•&nbsp;{{#if:{{{population_blank1_title|}}}|{{{population_blank1_title}}} density|Density}} | data101 = {{#if:{{{population_density_blank1_km2|}}}{{{population_density_blank1_sq_mi|}}}{{{population_blank1|}}} |{{infobox_settlement/densdisp |/km2 ={{{population_density_blank1_km2|}}} |/sqmi={{{population_density_blank1_sq_mi|}}} |pop ={{{population_blank1|}}} |ha ={{{area_blank1_ha|}}} |km2 ={{{area_blank1_km2|}}} |acre ={{{area_blank1_acre|}}} |sqmi ={{{area_blank1_sq_mi|}}} |dunam={{{area_blank1_dunam|}}} |pref ={{{unit_pref|}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}}} | rowclass102 = mergedrow | label102 = &nbsp;•&nbsp;{{{population_blank2_title|}}}<div class="ib-settlement-fn">{{{population_blank2_footnotes|}}}</div> | data102 = {{#if:{{{population_blank2|}}}|{{fix comma category|{{formatnum:{{replace|{{{population_blank2}}}|,|}}}}}}}} | rowclass103 = mergedrow | label103 = &nbsp;•&nbsp;{{#if:{{{population_blank2_title|}}}|{{{population_blank2_title}}} density|Density}} | data103 = {{#if:{{{population_density_blank2_km2|}}}{{{population_density_blank2_sq_mi|}}}{{{population_blank2|}}} |{{infobox_settlement/densdisp |/km2 ={{{population_density_blank2_km2|}}} |/sqmi={{{population_density_blank2_sq_mi|}}} |pop ={{{population_blank2|}}} |ha ={{{area_blank2_ha|}}} |km2 ={{{area_blank2_km2|}}} |acre ={{{area_blank2_acre|}}} |sqmi ={{{area_blank2_sq_mi|}}} |dunam={{{area_blank2_dunam|}}} |pref ={{{unit_pref|}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}}} | rowclass104 = mergedrow | label104 = &nbsp; | data104 = {{{population_note|}}} | rowclass105 = mergedtoprow | label105 = {{Pluralize from text|{{if empty|{{{population_demonym|}}}|{{{population_demonyms|}}}{{force plural}}}}|<!-- -->link=Demonym|singular=Demonym|likely=Demonym(s)|plural=Demonyms}} | data105 = {{if empty|{{{population_demonym|}}}|{{{population_demonyms|}}}}}{{Main other|{{Pluralize from text|{{{population_demonym|}}}|likely=[[Category:Pages using infobox settlement with possible demonym list]]}}}} <!-- ***Demographics 1*** --> | rowclass106 = mergedtoprow | header106 = {{#if:{{{demographics_type1|}}} |{{{demographics_type1}}}<div class="ib-settlement-fn">{{{demographics1_footnotes|}}}</div>}} | rowclass107 = mergedrow | label107 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics1_title1}}} | data107 = {{#if:{{{demographics_type1|}}} |{{#if:{{{demographics1_title1|}}}|{{{demographics1_info1|}}}}}}} | rowclass108 = mergedrow | label108 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics1_title2}}} | data108 = {{#if:{{{demographics_type1|}}} |{{#if:{{{demographics1_title2|}}}|{{{demographics1_info2|}}}}}}} | rowclass109 = mergedrow | label109 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics1_title3}}} | data109 = {{#if:{{{demographics_type1|}}} |{{#if:{{{demographics1_title3|}}}|{{{demographics1_info3|}}}}}}} | rowclass110 = mergedrow | label110 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics1_title4}}} | data110 = {{#if:{{{demographics_type1|}}} |{{#if:{{{demographics1_title4|}}}|{{{demographics1_info4|}}}}}}} | rowclass111 = mergedrow | label111 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics1_title5}}} | data111 = {{#if:{{{demographics_type1|}}} |{{#if:{{{demographics1_title5|}}}|{{{demographics1_info5|}}}}}}} | rowclass112 = mergedrow | label112 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics1_title6}}} | data112 = {{#if:{{{demographics_type1|}}} |{{#if:{{{demographics1_title6|}}}|{{{demographics1_info6|}}}}}}} | rowclass113 = mergedrow | label113 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics1_title7}}} | data113 = {{#if:{{{demographics_type1|}}} |{{#if:{{{demographics1_title7|}}}|{{{demographics1_info7|}}}}}}} | rowclass114 = mergedrow | label114 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics1_title8}}} | data114 = {{#if:{{{demographics_type1|}}} |{{#if:{{{demographics1_title8|}}}|{{{demographics1_info8|}}}}}}} | rowclass115 = mergedrow | label115 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics1_title9}}} | data115 = {{#if:{{{demographics_type1|}}} |{{#if:{{{demographics1_title9|}}}|{{{demographics1_info9|}}}}}}} | rowclass116 = mergedrow | label116 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics1_title10}}} | data116 = {{#if:{{{demographics_type1|}}} |{{#if:{{{demographics1_title10|}}}|{{{demographics1_info10|}}}}}}} <!-- ***Demographics 2*** --> | rowclass117 = mergedtoprow | header117 = {{#if:{{{demographics_type2|}}} |{{{demographics_type2}}}<div class="ib-settlement-fn">{{{demographics2_footnotes|}}}</div>}} | rowclass118 = mergedrow | label118 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics2_title1}}} | data118 = {{#if:{{{demographics_type2|}}} |{{#if:{{{demographics2_title1|}}}|{{{demographics2_info1|}}}}}}} | rowclass119 = mergedrow | label119 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics2_title2}}} | data119 = {{#if:{{{demographics_type2|}}} |{{#if:{{{demographics2_title2|}}}|{{{demographics2_info2|}}}}}}} | rowclass120 = mergedrow | label120 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics2_title3}}} | data120 = {{#if:{{{demographics_type2|}}} |{{#if:{{{demographics2_title3|}}}|{{{demographics2_info3|}}}}}}} | rowclass121 = mergedrow | label121 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics2_title4}}} | data121 = {{#if:{{{demographics_type2|}}} |{{#if:{{{demographics2_title4|}}}|{{{demographics2_info4|}}}}}}} | rowclass122 = mergedrow | label122 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics2_title5}}} | data122 = {{#if:{{{demographics_type2|}}} |{{#if:{{{demographics2_title5|}}}|{{{demographics2_info5|}}}}}}} | rowclass123 = mergedrow | label123 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics2_title6}}} | data123 = {{#if:{{{demographics_type2|}}} |{{#if:{{{demographics2_title6|}}}|{{{demographics2_info6|}}}}}}} | rowclass124 = mergedrow | label124 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics2_title7}}} | data124 = {{#if:{{{demographics_type2|}}} |{{#if:{{{demographics2_title7|}}}|{{{demographics2_info7|}}}}}}} | rowclass125 = mergedrow | label125 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics2_title8}}} | data125 = {{#if:{{{demographics_type2|}}} |{{#if:{{{demographics2_title8|}}}|{{{demographics2_info8|}}}}}}} | rowclass126 = mergedrow | label126 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics2_title9}}} | data126 = {{#if:{{{demographics_type2|}}} |{{#if:{{{demographics2_title9|}}}|{{{demographics2_info9|}}}}}}} | rowclass127 = mergedrow | label127 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics2_title10}}} | data127 = {{#if:{{{demographics_type2|}}} |{{#if:{{{demographics2_title10|}}}|{{{demographics2_info10|}}}}}}} <!-- ***Time Zones*** --> | rowclass128 = mergedtoprow | header128 = {{#if:{{{timezone1_location|}}}{{{time_zone1_location|}}}|{{#if:{{{timezone2|}}}{{{time_zone2|}}}|[[{{if empty|{{{timezone_link|}}}|{{{time_zone_link|}}}|Time zone}}|Time zone]]s|[[{{if empty|{{{timezone_link|}}}|{{{time_zone_link|}}}|Time zone}}|Time zone]]}}|}} | rowclass129 = {{#if:{{{timezone1_location|}}}{{{time_zone1_location|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label129 = {{#if:{{{timezone1_location|}}}{{{time_zone1_location|}}}|{{{timezone1_location}}}{{{time_zone1_location|}}}|{{#if:{{{timezone2_location|}}}{{{time_zone2_location|}}}|{{{timezone2_location}}}{{{time_zone2_location|}}}|{{#if:{{{timezone2|}}}{{{time_zone2|}}}|[[{{if empty|{{{timezone_link|}}}|{{{time_zone_link|}}}|Time zone}}|Time zone]]s|[[{{if empty|{{{timezone_link|}}}|{{{time_zone_link|}}}|Time zone}}|Time zone]]}}}}}} | data129 = {{#if:{{{utc_offset1|}}}{{{utc_offset|}}} |[[UTC{{if empty|{{{utc_offset1|}}}|{{{utc_offset}}}}}]] {{#if:{{{timezone1|}}}{{{time_zone1|}}}{{{timezone|}}}{{{time_zone|}}}|({{if empty|{{{timezone1|}}}|{{{time_zone1|}}}|{{{timezone|}}}|{{{time_zone|}}}}})}} |{{if empty|{{{timezone1|}}}|{{{time_zone1|}}}|{{{timezone|}}}|{{{time_zone|}}}}} }} | rowclass130 = mergedrow | label130 = <span class="nowrap">&nbsp;•&nbsp;Summer ([[Daylight saving time|DST]])</span> | data130 = {{#if:{{{utc_offset1_DST|}}}{{{utc_offset_DST|}}} |[[UTC{{if empty|{{{utc_offset1_DST|}}}|{{{utc_offset_DST|}}}}}]] {{#if:{{{timezone1_DST|}}}{{{time_zone1_DST|}}}{{{timezone_DST|}}}{{{time_zone_DST|}}}|({{if empty|{{{timezone1_DST|}}}|{{{time_zone1_DST|}}}|{{{timezone_DST|}}}|{{{time_zone_DST|}}}}})}} |{{if empty|{{{timezone1_DST|}}}|{{{time_zone1_DST|}}}|{{{timezone_DST|}}}|{{{time_zone_DST|}}}}} }} | rowclass131 = mergedrow | label131 = {{if empty|{{{timezone2_location|}}}|{{{time_zone2_location|}}}|<nowiki />}} | data131 = {{#if:{{{timezone1|}}}{{{time_zone1|}}}{{{timezone|}}}{{{time_zone|}}}{{{utc_offset1|}}}{{{utc_offset|}}} |{{#if:{{{utc_offset2|}}} |[[UTC{{{utc_offset2|}}}]] {{#if:{{{timezone2|}}}{{{time_zone2|}}}|({{if empty|{{{timezone2|}}}|{{{time_zone2|}}}}})}} |{{if empty|{{{timezone2|}}}|{{{time_zone2|}}}}} }} }} | rowclass132 = mergedrow | label132 = <span class="nowrap">&nbsp;•&nbsp;Summer ([[Daylight saving time|DST]])</span> | data132 = {{#if:{{{utc_offset2_DST|}}}|[[UTC{{{utc_offset2_DST|}}}]] {{#if:{{{timezone2_DST|}}}{{{time_zone2_DST|}}}|({{if empty|{{{timezone2_DST|}}}|{{{time_zone2_DST|}}}}})}} |{{if empty|{{{timezone2_DST|}}}|{{{time_zone2_DST|}}}}} }} | rowclass133 = mergedrow | label133 = {{if empty|{{{timezone3_location|}}}|{{{time_zone3_location|}}}|<nowiki />}} | data133 = {{#if:{{{timezone1|}}}{{{time_zone1|}}}{{{timezone|}}}{{{time_zone|}}}{{{utc_offset1|}}}{{{utc_offset|}}} |{{#if:{{{utc_offset3|}}} |[[UTC{{{utc_offset3|}}}]] {{#if:{{{timezone3|}}}{{{time_zone3|}}}|({{if empty|{{{timezone3|}}}|{{{time_zone3|}}}}})}} |{{if empty|{{{timezone3|}}}|{{{time_zone3|}}}}} }} }} | rowclass134 = mergedrow | label134 = <span class="nowrap">&nbsp;•&nbsp;Summer ([[Daylight saving time|DST]])</span> | data134 = {{#if:{{{utc_offset3_DST|}}}|[[UTC{{{utc_offset3_DST|}}}]] {{#if:{{{timezone3_DST|}}}{{{time_zone3_DST|}}}|({{if empty|{{{timezone3_DST|}}}|{{{time_zone3_DST|}}}}})}} |{{if empty|{{{timezone3_DST|}}}|{{{time_zone3_DST|}}}}} }} | rowclass135 = mergedrow | label135 = {{if empty|{{{timezone4_location|}}}|{{{time_zone4_location|}}}|<nowiki />}} | data135 = {{#if:{{{timezone1|}}}{{{time_zone1|}}}{{{timezone|}}}{{{time_zone|}}}{{{utc_offset1|}}}{{{utc_offset|}}} |{{#if:{{{utc_offset4|}}} |[[UTC{{{utc_offset4|}}}]] {{#if:{{{timezone4|}}}{{{time_zone4|}}}|({{if empty|{{{timezone4|}}}|{{{time_zone4|}}}}})}} |{{if empty|{{{timezone4|}}}|{{{time_zone4|}}}}} }} }} | rowclass136 = mergedrow | label136 = <span class="nowrap">&nbsp;•&nbsp;Summer ([[Daylight saving time|DST]])</span> | data136 = {{#if:{{{utc_offset4_DST|}}}|[[UTC{{{utc_offset4_DST|}}}]] {{#if:{{{timezone4_DST|}}}{{{time_zone4_DST|}}}|({{if empty|{{{timezone4_DST|}}}|{{{time_zone4_DST|}}}}})}} |{{if empty|{{{timezone4_DST|}}}|{{{time_zone4_DST|}}}}} }} | rowclass137 = mergedrow | label137 = {{if empty|{{{timezone5_location|}}}|{{{time_zone5_location|}}}|<nowiki />}} | data137 = {{#if:{{{timezone1|}}}{{{time_zone1|}}}{{{timezone|}}}{{{time_zone|}}}{{{utc_offset1|}}}{{{utc_offset|}}} |{{#if:{{{utc_offset5|}}} |[[UTC{{{utc_offset5|}}}]] {{#if:{{{timezone5|}}}{{{time_zone5|}}}|({{if empty|{{{timezone5|}}}|{{{time_zone5|}}}}})}} |{{if empty|{{{timezone5|}}}|{{{time_zone5|}}}}} }} }} | rowclass138 = mergedrow | label138 = <span class="nowrap">&nbsp;•&nbsp;Summer ([[Daylight saving time|DST]])</span> | data138 = {{#if:{{{utc_offset5_DST|}}}|[[UTC{{{utc_offset5_DST|}}}]] {{#if:{{{timezone5_DST|}}}{{{time_zone5_DST|}}}|({{if empty|{{{timezone5_DST|}}}|{{{time_zone5_DST|}}}}})}} |{{if empty|{{{timezone5_DST|}}}|{{{time_zone5_DST|}}}}} }} <!-- ***Postal Code(s)*** --> | rowclass139 = mergedtoprow | label139 = {{if empty|{{{postal_code_type|}}}|{{Pluralize from text|any_comma=1|parse_links=1|{{{postal_code|}}}|link=Postal code|singular=Postal code|plural=Postal codes}}}} | class139 = adr | data139 = {{#if:{{{postal_code|}}}|<div class="postal-code">{{{postal_code}}}</div>}} | rowclass140 = {{#if:{{{postal_code|}}}|mergedbottomrow|mergedtoprow}} | label140 = {{if empty|{{{postal2_code_type|}}}|{{Pluralize from text|any_comma=1|parse_links=1|{{{postal2_code|}}}|link=Postal code|singular=Postal code|plural=Postal codes}}}} | class140 = adr | data140 = {{#if:{{{postal2_code|}}}|<div class="postal-code">{{{postal2_code}}}</div>}} <!-- ***Area Code(s)*** --> | rowclass141 = {{#if:{{{postal_code|}}}{{{postal2_code|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label141 = {{if empty|{{{area_code_type|}}}|{{Pluralize from text|any_comma=1|parse_links=1|{{if empty|{{{area_code|}}}|{{{area_codes|}}}{{force plural}}}}|<!-- -->link=Telephone numbering plan|singular=Area code|likely=Area code(s)|plural=Area codes}}}} | data141 = {{if empty|{{{area_code|}}}|{{{area_codes|}}}}}{{#if:{{{area_code_type|}}}||{{Main other|{{Pluralize from text|any_comma=1|parse_links=1|{{{area_code|}}}|||[[Category:Pages using infobox settlement with possible area code list]]}}}}}} <!-- Geocode--> | rowclass142 = {{#if:{{{postal_code|}}}{{{postal2_code|}}}{{{area_code|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label142 = [[Geocode]] | class142 = nickname | data142 = {{{geocode|}}} <!-- ISO Code--> | rowclass143 = {{#if:{{{postal_code|}}}{{{postal2_code|}}}{{{area_code|}}}{{{geocode|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label143 = [[ISO 3166|ISO 3166 code]] | class143 = nickname | data143 = {{{iso_code|}}} <!-- Vehicle registration plate--> | rowclass144 = {{#if:{{{postal_code|}}}{{{postal2_code|}}}{{{area_code|}}}{{{geocode|}}}{{{iso_code|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label144 = {{if empty|{{{registration_plate_type|}}}|[[Vehicle registration plate|Vehicle registration]]}} | data144 = {{{registration_plate|}}} <!-- Other codes --> | rowclass145 = {{#if:{{{postal_code|}}}{{{postal2_code|}}}{{{area_code|}}}{{{geocode|}}}{{{iso_code|}}}{{{registration_plate|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label145 = {{{code1_name|}}} | class145 = nickname | data145 = {{#if:{{{code1_name|}}}|{{{code1_info|}}}}} | rowclass146 = {{#if:{{{postal_code|}}}{{{postal2_code|}}}{{{area_code|}}}{{{geocode|}}}{{{iso_code|}}}{{{registration_plate|}}}{{{code1_name|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label146 = {{{code2_name|}}} | class146 = nickname | data146 = {{#if:{{{code2_name|}}}|{{{code2_info|}}}}} <!-- ***Blank Fields (two sections)*** --> | rowclass147 = mergedtoprow | label147 = {{if empty|{{{blank_name_sec1|}}}|{{{blank_name|}}}|{{{custom_label_sec1|}}}}} | data147 = {{#if:{{{blank_name_sec1|}}}{{{blank_name|}}}{{{custom_label_sec1|}}}|{{if empty|{{{blank_info_sec1|}}}|{{{blank_info|}}}|{{{custom_data_sec1|}}}}}}} | rowclass148 = mergedrow | label148 = {{if empty|{{{blank1_name_sec1|}}}|{{{blank1_name|}}}|{{{custom_label1_sec1|}}}}} | data148 = {{#if:{{{blank1_name_sec1|}}}{{{blank1_name|}}}{{{custom_label1_sec1|}}}|{{if empty|{{{blank1_info_sec1|}}}|{{{blank1_info|}}}|{{{custom_data1_sec1|}}}}}}} | rowclass149 = mergedrow | label149 = {{if empty|{{{blank2_name_sec1|}}}|{{{blank2_name|}}}|{{{custom_label2_sec1|}}}}} | data149 = {{#if:{{{blank2_name_sec1|}}}{{{blank2_name|}}}{{{custom_label2_sec1|}}}|{{if empty|{{{blank2_info_sec1|}}}|{{{blank2_info|}}}|{{{custom_data2_sec1|}}}}}}} | rowclass150 = mergedrow | label150 = {{if empty|{{{blank3_name_sec1|}}}|{{{blank3_name|}}}|{{{custom_label3_sec1|}}}}} | data150 = {{#if:{{{blank3_name_sec1|}}}{{{blank3_name|}}}{{{custom_label3_sec1|}}}|{{if empty|{{{blank3_info_sec1|}}}|{{{blank3_info|}}}|{{{custom_data3_sec1|}}}}}}} | rowclass151 = mergedrow | label151 = {{if empty|{{{blank4_name_sec1|}}}|{{{blank4_name|}}}|{{{custom_label4_sec1|}}}}} | data151 = {{#if:{{{blank4_name_sec1|}}}{{{blank4_name|}}}{{{custom_label4_sec1|}}}|{{if empty|{{{blank4_info_sec1|}}}|{{{blank4_info|}}}|{{{custom_data4_sec1|}}}}}}} | rowclass152 = mergedrow | label152 = {{if empty|{{{blank5_name_sec1|}}}|{{{blank5_name|}}}|{{{custom_label5_sec1|}}}}} | data152 = {{#if:{{{blank5_name_sec1|}}}{{{blank5_name|}}}{{{custom_label5_sec1|}}}|{{if empty|{{{blank5_info_sec1|}}}|{{{blank5_info|}}}|{{{custom_data5_sec1|}}}}}}} | rowclass153 = mergedrow | label153 = {{if empty|{{{blank6_name_sec1|}}}|{{{blank6_name|}}}|{{{custom_label6_sec1|}}}}} | data153 = {{#if:{{{blank6_name_sec1|}}}{{{blank6_name|}}}{{{custom_label6_sec1|}}}|{{if empty|{{{blank6_info_sec1|}}}|{{{blank6_info|}}}|{{{custom_data6_sec1|}}}}}}} | rowclass154 = mergedrow | label154 = {{if empty|{{{blank7_name_sec1|}}}|{{{blank7_name|}}}|{{{custom_label7_sec1|}}}}} | data154 = {{#if:{{{blank7_name_sec1|}}}{{{blank7_name|}}}{{{custom_label7_sec1|}}}|{{if empty|{{{blank7_info_sec1|}}}|{{{blank7_info|}}}|{{{custom_data7_sec1|}}}}}}} | rowclass155 = mergedtoprow | label155 = {{if empty|{{{blank_name_sec2|}}}|{{{custom_label_sec2|}}}}} | data155 = {{#if:{{{blank_name_sec2|}}}{{{custom_label_sec2|}}}|{{if empty|{{{blank_info_sec2|}}}|{{{custom_data_sec2|}}}}}}} | rowclass156 = mergedrow | label156 = {{if empty|{{{blank1_name_sec2|}}}|{{{custom_label1_sec2|}}}}} | data156 = {{#if:{{{blank1_name_sec2|}}}{{{custom_label1_sec2|}}}|{{if empty|{{{blank1_info_sec2|}}}|{{{custom_data1_sec2|}}}}}}} | rowclass157 = mergedrow | label157 = {{if empty|{{{blank2_name_sec2|}}}|{{{custom_label2_sec2|}}}}} | data157 = {{#if:{{{blank2_name_sec2|}}}{{{custom_label2_sec2|}}}|{{if empty|{{{blank2_info_sec2|}}}|{{{custom_data2_sec2|}}}}}}} | rowclass158 = mergedrow | label158 = {{if empty|{{{blank3_name_sec2|}}}|{{{custom_label3_sec2|}}}}} | data158 = {{#if:{{{blank3_name_sec2|}}}{{{custom_label3_sec2|}}}|{{if empty|{{{blank3_info_sec2|}}}|{{{custom_data3_sec2|}}}}}}} | rowclass159 = mergedrow | label159 = {{if empty|{{{blank4_name_sec2|}}}|{{{custom_label4_sec2|}}}}} | data159 = {{#if:{{{blank4_name_sec2|}}}{{{custom_label4_sec2|}}}|{{if empty|{{{blank4_info_sec2|}}}|{{{custom_data4_sec2|}}}}}}} | rowclass160 = mergedrow | label160 = {{if empty|{{{blank5_name_sec2|}}}|{{{custom_label5_sec2|}}}}} | data160 = {{#if:{{{blank5_name_sec2|}}}{{{custom_label5_sec2|}}}|{{if empty|{{{blank5_info_sec2|}}}|{{{custom_data5_sec2|}}}}}}} | rowclass161 = mergedrow | label161 = {{if empty|{{{blank6_name_sec2|}}}|{{{custom_label6_sec2|}}}}} | data161 = {{#if:{{{blank6_name_sec2|}}}{{{custom_label6_sec2|}}}|{{if empty|{{{blank6_info_sec2|}}}|{{{custom_data6_sec2|}}}}}}} | rowclass162 = mergedrow | label162 = {{if empty|{{{blank7_name_sec2|}}}|{{{custom_label7_sec2|}}}}} | data162 = {{#if:{{{blank7_name_sec2|}}}{{{custom_label7_sec2|}}}|{{if empty|{{{blank7_info_sec2|}}}|{{{custom_data7_sec2|}}}}}}} <!-- ***Website*** --> | rowclass163 = mergedtoprow | label163 = Website | data163 = {{{website|}}} | class164 = maptable | data164 = {{{module|}}} <!-- ***Footnotes*** --> | belowrowclass = mergedtoprow | below = {{{footnotes|}}} }}<!-- Check for unknowns -->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using {{if empty|{{lcfirst:{{{template_name|}}}}}|infobox settlement}} with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview = Page using [[Template:{{if empty|{{ucfirst:{{{template_name|}}}}}|Infobox settlement}}]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y|mapframe_args=y | alt | anthem | anthem_link | area_blank1_acre | area_blank1_dunam | area_blank1_ha | area_blank1_km2 | area_blank1_sq_mi | area_blank1_title | area_blank2_acre | area_blank2_dunam | area_blank2_ha | area_blank2_km2 | area_blank2_sq_mi | area_blank2_title | area_code | area_code_type | area_codes | area_footnotes | area_land_acre | area_land_dunam | area_land_ha | area_land_km2 | area_land_sq_mi | area_metro_acre | area_metro_dunam | area_metro_footnotes | area_metro_ha | area_metro_km2 | area_metro_sq_mi | area_note | area_rank | area_rural_acre | area_rural_dunam | area_rural_footnotes | area_rural_ha | area_rural_km2 | area_rural_sq_mi | area_total_acre | area_total_dunam | area_total_ha | area_total_km2 | area_total_sq_mi | area_urban_acre | area_urban_dunam | area_urban_footnotes | area_urban_ha | area_urban_km2 | area_urban_sq_mi | area_water_acre | area_water_dunam | area_water_ha | area_water_km2 | area_water_percent | area_water_sq_mi | blank_emblem_alt | blank_emblem_link | blank_emblem_size | blank_emblem_type | blank_emblem_upright | blank_info | blank_info_sec1 | blank_info_sec2 | blank_name | blank_name_sec1 | blank_name_sec2 | blank1_info | blank1_info_sec1 | blank1_info_sec2 | blank1_name | blank1_name_sec1 | blank1_name_sec2 | blank2_info | blank2_info_sec1 | blank2_info_sec2 | blank2_name | blank2_name_sec1 | blank2_name_sec2 | blank3_info | blank3_info_sec1 | blank3_info_sec2 | blank3_name | blank3_name_sec1 | blank3_name_sec2 | blank4_info | blank4_info_sec1 | blank4_info_sec2 | blank4_name | blank4_name_sec1 | blank4_name_sec2 | blank5_info | blank5_info_sec1 | blank5_info_sec2 | blank5_name | blank5_name_sec1 | blank5_name_sec2 | blank6_info | blank6_info_sec1 | blank6_info_sec2 | blank6_name | blank6_name_sec1 | blank6_name_sec2 | blank7_info | blank7_info_sec1 | blank7_info_sec2 | blank7_name | blank7_name_sec1 | blank7_name_sec2 | caption | code1_info | code1_name | code2_info | code2_name | coor_pinpoint | coor_type | coordinates | coordinates_footnotes | demographics_type1 | demographics_type2 | demographics1_footnotes | demographics1_info1 | demographics1_info10 | demographics1_info2 | demographics1_info3 | demographics1_info4 | demographics1_info5 | demographics1_info6 | demographics1_info7 | demographics1_info8 | demographics1_info9 | demographics1_title1 | demographics1_title10 | demographics1_title2 | demographics1_title3 | demographics1_title4 | demographics1_title5 | demographics1_title6 | demographics1_title7 | demographics1_title8 | demographics1_title9 | demographics2_footnotes | demographics2_info1 | demographics2_info10 | demographics2_info2 | demographics2_info3 | demographics2_info4 | demographics2_info5 | demographics2_info6 | demographics2_info7 | demographics2_info8 | demographics2_info9 | demographics2_title1 | demographics2_title10 | demographics2_title2 | demographics2_title3 | demographics2_title4 | demographics2_title5 | demographics2_title6 | demographics2_title7 | demographics2_title8 | demographics2_title9 | dimensions_footnotes | dunam_link | elevation_footnotes | elevation_ft | elevation_link | elevation_m | elevation_max_footnotes | elevation_max_ft | elevation_max_m | elevation_max_point | elevation_max_rank | elevation_min_footnotes | elevation_min_ft | elevation_min_m | elevation_min_point | elevation_min_rank | elevation_point | embed | established_date | established_date1 | established_date2 | established_date3 | established_date4 | established_date5 | established_date6 | established_date7 | established_title | established_title1 | established_title2 | established_title3 | established_title4 | established_title5 | established_title6 | established_title7 | etymology | extinct_date | extinct_title | flag_alt | flag_border | flag_link | flag_size | footnotes | founder | geocode | governing_body | government_footnotes | government_type | government_blank1_title | government_blank1 | government_blank2_title | government_blank2 | government_blank3 | government_blank3_title | government_blank4_title | government_blank4 | government_blank5_title | government_blank5 | government_blank6_title | government_blank6 | grid_name | grid_position | image_alt | image_blank_emblem | image_caption | image_flag | image_map | image_map1 | image_seal | image_shield | image_size | image_skyline | imagesize | image_upright | iso_code | leader_name | leader_name1 | leader_name2 | leader_name3 | leader_name4 | leader_name5 | leader_party | leader_title | leader_title1 | leader_title2 | leader_title3 | leader_title4 | leader_title5 | length_km | length_mi | map_alt | map_alt1 | map_caption | map_caption1 | mapsize | mapsize1 | module | motto | motto_link | mottoes | name | named_for | native_name | native_name_lang | nickname | nickname_link | nicknames | official_name | other_name | p1 | p10 | p11 | p12 | p13 | p14 | p15 | p16 | p17 | p18 | p19 | p2 | p20 | p21 | p22 | p23 | p24 | p25 | p26 | p27 | p28 | p29 | p3 | p30 | p31 | p32 | p33 | p34 | p35 | p36 | p37 | p38 | p39 | p4 | p40 | p41 | p42 | p43 | p44 | p45 | p46 | p47 | p48 | p49 | p5 | p50 | p6 | p7 | p8 | p9 | parts | parts_style | parts_type | pop_est_as_of | pop_est_footnotes | population_as_of | population_blank1 | population_blank1_footnotes | population_blank1_title | population_blank2 | population_blank2_footnotes | population_blank2_title | population_demonym | population_demonyms | population_density_blank1_km2 | population_density_blank1_sq_mi | population_density_blank2_km2 | population_density_blank2_sq_mi | population_density_km2 | population_density_metro_km2 | population_density_metro_sq_mi | population_density_rank | population_density_rural_km2 | population_density_rural_sq_mi | population_density_sq_mi | population_density_urban_km2 | population_density_urban_sq_mi | population_est | population_footnotes | population_metro | population_metro_footnotes | population_note | population_rank | population_rural | population_rural_footnotes | population_total | population_urban | population_urban_footnotes | postal_code | postal_code_type | postal2_code | postal2_code_type | pushpin_image | pushpin_label | pushpin_label_position | pushpin_map | pushpin_map_alt | pushpin_map_caption | pushpin_map_caption_notsmall | pushpin_map_narrow | pushpin_mapsize | pushpin_outside | pushpin_overlay | pushpin_relief | registration_plate | registration_plate_type | seal_alt | seal_class | seal_link | seal_size | seal_type | seat | seat_type | seat1 | seat1_type | seat2 | seat2_type | settlement_type | shield_alt | shield_link | shield_size | short_description <!--used by Module:Settlement short description-->| subdivision_name | subdivision_name1 | subdivision_name2 | subdivision_name3 | subdivision_name4 | subdivision_name5 | subdivision_name6 | subdivision_type | subdivision_type1 | subdivision_type2 | subdivision_type3 | subdivision_type4 | subdivision_type5 | subdivision_type6 | template_name | timezone | timezone_DST | timezone_link | timezone1 | timezone1_DST | timezone1_location | timezone2 | timezone2_DST | timezone2_location | timezone3 | timezone3_DST | timezone3_location | timezone4 | timezone4_DST | timezone4_location | timezone5 | timezone5_DST | timezone5_location | total_type | translit_lang1 | translit_lang1_info | translit_lang1_info1 | translit_lang1_info2 | translit_lang1_info3 | translit_lang1_info4 | translit_lang1_info5 | translit_lang1_info6 | translit_lang1_type | translit_lang1_type1 | translit_lang1_type2 | translit_lang1_type3 | translit_lang1_type4 | translit_lang1_type5 | translit_lang1_type6 | translit_lang2 | translit_lang2_info | translit_lang2_info1 | translit_lang2_info2 | translit_lang2_info3 | translit_lang2_info4 | translit_lang2_info5 | translit_lang2_info6 | translit_lang2_type | translit_lang2_type1 | translit_lang2_type2 | translit_lang2_type3 | translit_lang2_type4 | translit_lang2_type5 | translit_lang2_type6 | type | unit_pref | utc_offset | utc_offset_DST | utc_offset1 | utc_offset1_DST | utc_offset2 | utc_offset2_DST | utc_offset3 | utc_offset3_DST | utc_offset4 | utc_offset4_DST | utc_offset5 | utc_offset5_DST | website | width_km | width_mi <!-- NEW PARAMETERS AS PART OF REFACTOR - Will be integrated in alphebetical order once refactor is completed -->| pushpin_map_args=y | map_size | map_size1 | image | custom_label_sec1 | custom_data_sec1 | custom_label1_sec1 | custom_data1_sec1 | custom_label2_sec1 | custom_data2_sec1 | custom_label3_sec1 | custom_data3_sec1 | custom_label4_sec1 | custom_data4_sec1 | custom_label5_sec1 | custom_data5_sec1 | custom_label6_sec1 | custom_data6_sec1 | custom_label7_sec1 | custom_data7_sec1 | custom_label_sec2 | custom_data_sec2 | custom_label1_sec2 | custom_data1_sec2 | custom_label2_sec2 | custom_data2_sec2 | custom_label3_sec2 | custom_data3_sec2 | custom_label4_sec2 | custom_data4_sec2 | custom_label5_sec2 | custom_data5_sec2 | custom_label6_sec2 | custom_data6_sec2 | custom_label7_sec2 | custom_data7_sec2 | time_zone | time_zone1_location | time_zone2 | time_zone_link | time_zone2_location | time_zone1 | time_zone1_DST | time_zone_DST | time_zone2_DST | time_zone3_location | time_zone3 | time_zone3_DST | time_zone4_location | time_zone4 | time_zone4_DST | time_zone5_location | time_zone5 | time_zone5_DST }}<!-- -->{{#invoke:Check for conflicting parameters|check | template = [[Template:{{if empty|{{ucfirst:{{{template_name|}}}}}|Infobox settlement}}]] | cat = {{main other|Category:Pages using {{if empty|{{lcfirst:{{{template_name|}}}}}|infobox settlement}} with conflicting parameters}} | settlement_type; type | image_size; imagesize | image_alt; alt | image_caption; caption | nickname; nicknames | motto; mottoes | coor_pinpoint; coor_type | population_demonym; population_demonyms | utc_offset1; utc_offset | timezone1; timezone | utc_offset1_DST; utc_offset_DST | timezone1_DST; timezone_DST | area_code; area_codes | blank_name_sec1; blank_name | blank_info_sec1; blank_info | blank1_name_sec1; blank1_name | blank1_info_sec1; blank1_info | blank2_name_sec1; blank2_name | blank2_info_sec1; blank2_info | blank3_name_sec1; blank3_name | blank3_info_sec1; blank3_info | blank4_name_sec1; blank4_name | blank4_info_sec1; blank4_info | blank5_name_sec1; blank5_name | blank5_info_sec1; blank5_info | blank6_name_sec1; blank6_name | blank6_info_sec1; blank6_info | blank7_name_sec1; blank7_name | blank7_info_sec1; blank7_info }}<!-- Wikidata -->{{#if:{{{coordinates_wikidata|}}}{{{wikidata|}}} |[[Category:Pages using infobox settlement with the wikidata parameter]] }}{{main other|<!-- Missing country -->{{#if:{{{subdivision_name|}}}||[[Category:Pages using infobox settlement with missing country]]}}<!-- No map -->{{#if:{{{pushpin_map|}}}{{{image_map|}}}{{{image_map1|}}}||[[Category:Pages using infobox settlement with no map]]}}<!-- Image_map1 without image_map -->{{#if:{{{image_map1|}}}|{{#if:{{{image_map|}}}||[[Category:Pages using infobox settlement with image_map1 but not image_map]]}}}}<!-- No coordinates -->{{#if:{{{coordinates|}}}||[[Category:Pages using infobox settlement with no coordinates]]}}<!-- -->{{#if:{{{embed|}}}|[[Category:Pages using infobox settlement with embed]]}} }}<!-- Gathering information on over-use of maps -->{{#ifexpr:{{#invoke:ParameterCount|main|mapframe|image_map|image_map1|pushpin_map}} >2 |{{main other| [[Category:Pages using infobox settlement with potentially too many maps]]}}}}</includeonly>{{#invoke:Check for deprecated parameters|check | _category = {{main other|[[Category:Pages using infobox settlement with deprecated parameters|_VALUE_]]}} | _remove = pushpin_map_caption_notsmall; pushpin_outside; pushpin_overlay; pushpin_image | settlement_type = type | image_skyline = image | imagesize = image_size | image_alt = alt | image_caption = caption | mapsize = map_size | mapsize1 = map_size1 | pushpin_map_alt = pushpin_alt | pushpin_map_caption = pushpin_caption | pushpin_mapsize = pushpin_map_size | _regexp1 = blank(%d*)_name = custom_label%1_sec1 | _regexp2 = blank(%d*)_info = custom_data%1_sec1 | _regexp3 = blank(%d*)_name_sec(%d) = custom_label%1_sec%2 | _regexp4 = blank(%d*)_info_sec(%d) = custom_data%1_sec%2 | timezone = time_zone | timezone_DST = time_zone_DST | timezone_link = time_zone_link | _regexp5 = timezone(%d) = time_zone%1 | _regexp6 = timezone(%d)_DST = time_zone%1_DST | _regexp7 = timezone(%d)_location = time_zone%1_location }}<noinclude> {{documentation}} <!--Please add this template's categories to the /doc subpage, not here - thanks!--> </noinclude> hkgqk3t3kof7j13gmtc8xsxnxoc6vnq 2221230 2221229 2026-08-21T08:00:28Z TentingZones1 122212 Kinansela ang pagbabagong 2221229 ni [[Special:Contributions/TentingZones1|TentingZones1]] ([[User talk:TentingZones1|Usapan]]) 2221230 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | child = {{yesno|{{{embed|}}}}} | bodyclass = geography vcard | bodystyle = width:23em | headerstyle = text-align:left | abovestyle = font-size:1.25em; white-space:nowrap | {{#ifeq:{{yesno|{{{embed|}}}}}|yes|title|above}} = {{#ifeq:{{yesno|{{{embed|}}}}}|yes| |<div style="display:inline" class="fn org">{{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}</div> }}{{#if:{{{native_name|}}}|<br /><div class="nickname" style="font-weight:normal;display:inline;" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</div>}}{{#if:{{{other_name|}}}|<br /><div class="nickname" style="font-size:78%;display:inline;">{{{other_name}}}</div>}} <!--** names, type, and transliterations ** --> | subheaderstyle = background-color:#cddeff; font-weight:bold; | subheader = {{#if:{{both|{{if empty|{{{name|}}}|{{{official_name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}{{#ifeq:{{yesno|{{{embed|}}}}}|yes|1}}|{{{settlement_type|{{{type|}}}}}}}}|<div class="category">{{{settlement_type|{{{type}}}}}}</div>}} | rowclass1 = mergedtoprow | rowcellstyle1 = font-weight:bold; | data1 = {{#if:{{{name|}}}|{{{official_name|}}}}} <!-- ***Transliteration language 1*** --> | rowclass2 = mergedtoprow | header2 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|Transkripsyong&nbsp;{{{translit_lang1}}}}} | rowclass3 = {{#if:{{{translit_lang1_type1|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label3 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang1_type}}} | data3 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type|}}}|{{{translit_lang1_info|}}}}}}} | rowclass4 = {{#if:{{{translit_lang1_type2|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label4 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang1_type1}}} | data4 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type1|}}}|{{{translit_lang1_info1|}}}}}}} | rowclass5 = {{#if:{{{translit_lang1_type3|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label5 =&nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang1_type2}}} | data5 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type2|}}}|{{{translit_lang1_info2|}}}}}}} | rowclass6 = {{#if:{{{translit_lang1_type4|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label6 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang1_type3}}} | data6 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type3|}}}|{{{translit_lang1_info3|}}}}}}} | rowclass7 = {{#if:{{{translit_lang1_type5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label7 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang1_type4}}} | data7 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type4|}}}|{{{translit_lang1_info4|}}}}}}} | rowclass8 = {{#if:{{{translit_lang1_type6|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label8 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang1_type5}}} | data8 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type5|}}}|{{{translit_lang1_info5|}}}}}}} | rowclass9 = mergedbottomrow | label9 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang1_type6}}} | data9 = {{#if:{{{translit_lang1|}}}|{{#if:{{{translit_lang1_type6|}}}|{{{translit_lang1_info6|}}}}}}} <!-- ***Transliteration language 2*** --> | rowclass10 = mergedtoprow | header10 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|Transkripsyong&nbsp;{{{translit_lang2}}}}} | rowclass11 = {{#if:{{{translit_lang2_type1|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label11 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang2_type}}} | data11 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type|}}}|{{{translit_lang2_info|}}}}}}} | rowclass12 = {{#if:{{{translit_lang2_type2|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label12 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang2_type1}}} | data12 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type1|}}}|{{{translit_lang2_info1|}}}}}}} | rowclass13 = {{#if:{{{translit_lang2_type3|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label13 =&nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang2_type2}}} | data13 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type2|}}}|{{{translit_lang2_info2|}}}}}}} | rowclass14 = {{#if:{{{translit_lang2_type4|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label14 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang2_type3}}} | data14 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type3|}}}|{{{translit_lang2_info3|}}}}}}} | rowclass15 = {{#if:{{{translit_lang2_type5|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label15 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang2_type4}}} | data15 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type4|}}}|{{{translit_lang2_info4|}}}}}}} | rowclass16 = {{#if:{{{translit_lang2_type6|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label16 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang2_type5}}} | data16 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type5|}}}|{{{translit_lang2_info5|}}}}}}} | rowclass17 = mergedbottomrow | label17 = &nbsp;•&nbsp;{{{translit_lang2_type6}}} | data17 = {{#if:{{{translit_lang2|}}}|{{#if:{{{translit_lang2_type6|}}}|{{{translit_lang2_info6|}}}}}}} <!-- end ** names, type, and transliterations ** --> <!-- ***Skyline Image*** --> | rowclass18 = mergedtoprow <!--| rowcellstyle18 = padding:0.7em 0.8em--> | data18 = {{#if:{{{image_skyline|}}}{{{image|}}}|<!-- -->{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage<!-- -->|image={{if empty|{{{image_skyline|}}}|{{{image|}}}}}<!-- -->|size={{if empty|{{{image_size|}}}|{{{imagesize|}}}}}|sizedefault=250px<!-- -->|alt={{if empty|{{{image_alt|}}}|{{{alt|}}}}}<!-- -->|title={{if empty|{{{image_caption|}}}|{{{caption|}}}|{{{image_alt|}}}|{{{alt|}}}}}}}<!-- -->{{#if:{{{image_caption|}}}{{{caption|}}}|<div style="display:inline" style="padding:0.4em 0 0 0;">{{if empty|{{{image_caption|}}}|{{{caption|}}}}}</div>}} }} <!-- ***Flag, Seal, Shield and Coat of arms*** --> | rowclass19 = mergedtoprow | class19 = maptable | data19 = {{#if:{{{image_flag|}}}{{{image_seal|}}}{{{image_shield|}}}{{{image_blank_emblem|}}}{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}} |{{Infobox settlement/columns | 1 = {{#if:{{{image_flag|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_flag}}}|size={{{flag_size|}}}|sizedefault={{#if:{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}}|85px|100px}}|border={{yesno |{{{flag_border|}}}|yes=yes|blank=yes}}|alt={{{flag_alt|}}}|title=Watawat ng {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}}}<br />{{Infobox settlement/link|type=Watawat|link={{{flag_link|}}}|name={{{official_name}}}}}}} | 2 = {{#if:{{{image_seal|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_seal|}}}|size={{{seal_size|}}}|sizedefault={{#if:{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}}|85px|100px}}|alt={{{seal_alt|}}}|title=Opisyal na sagisag ng {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}}}<br />{{Infobox settlement/link|type={{#if:{{{seal_type|}}}|{{{seal_type}}}|Sagisag}}|link={{{seal_link|}}}|name={{{official_name}}}}}}} | 3 = {{#if:{{{image_shield|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_shield|}}}||size={{{shield_size|}}}|sizedefault={{#if:{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}}|85px|100px}}|alt={{{shield_alt|}}}|title=Eskudo de armas ng {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}}}<br />{{Infobox settlement/link|type=Eskudo de armas|link={{{shield_link|}}}|name={{{official_name}}}}}}} | 4 = {{#if:{{{image_blank_emblem|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_blank_emblem|}}}|size={{{blank_emblem_size|}}}|sizedefault={{#if:{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}}|85px|100px}}|alt={{{blank_emblem_alt|}}}|title=Opisyal na logo ng {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}}}<br />{{Infobox settlement/link|type={{#if:{{{blank_emblem_type|}}}|{{{blank_emblem_type}}}}}|link={{{blank_emblem_link|}}}|name={{{official_name}}}}}}} | 5 = {{#if:{{{image_map|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map}}}|size={{{mapsize|}}}|sizedefault=100px|alt={{{map_alt|}}}|title={{{map_caption|Lokasyon ng {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}}}}}}{{#if:{{{map_caption|}}}|<div style="padding:0.4em 0 0 0;">{{{map_caption}}}}}</div>}} | 0 = {{#if:{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{#if:{{both| {{{pushpin_map|}}} | {{{coordinates|}}} }}| {{location map|{{{pushpin_map|}}} |border = infobox |alt = {{{pushpin_map_alt|}}} |caption ={{#if:{{{pushpin_map_caption_notsmall|}}}|{{{pushpin_map_caption_notsmall|}}}|{{#if:{{{pushpin_map_caption|}}}|{{{pushpin_map_caption}}}|{{#if:{{{map_caption|}}}|{{{map_caption}}}}}}}}} |float = center |width = {{#if:{{{pushpin_mapsize|}}}|{{{pushpin_mapsize}}}|150}} |default_width = 250 |relief= {{{pushpin_relief|}}} |AlternativeMap = {{{pushpin_image|}}} |overlay_image = {{{pushpin_overlay|}}} |coordinates = {{{coordinates|}}} |label = {{#ifeq: {{lc: {{{pushpin_label_position|}}} }} | none | | {{#if:{{{pushpin_label|}}}|{{{pushpin_label}}}|{{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name|}}}}}}} }} |marksize =6 |outside = {{{pushpin_outside|}}}<!-- pin is outside the map --> |position = {{{pushpin_label_position|}}} }} }} }} }} }} <!-- ***Etymology*** --> | rowclass20 = mergedtoprow | data20 = {{#if:{{{etymology|}}}|Pinagmulan ng pangalan: {{{etymology}}} }} <!-- ***Nickname*** --> | rowclass21 = {{#if:{{{etymology|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | data21 = {{#if:{{{nickname|}}}|{{#if:{{{nickname_link|}}}|[[{{{nickname_link|}}}|Palayaw:]]|Palayaw:}}|{{#if:{{{nicknames|}}}|{{#if:{{{nickname_link|}}}|[[{{{nickname_link|}}}|Mga palayaw:]]|Mga palayaw:}}}}}}{{#if:{{{nickname|}}}{{{nicknames|}}}|&nbsp;<div style="display:inline" class="nickname">{{if empty|{{{nickname|}}}|{{{nicknames|}}}}}</div>}}{{#if:{{detect singular|{{{nickname|}}}}}||{{Main other|[[Category:Pages using infobox settlement with possible nickname list]]}}}} <!-- ***Motto*** --> | rowclass22 = {{#if:{{{etymology|}}}{{{nickname|}}}{{{nicknames|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | data22 = {{#if:{{{motto|}}}|{{#if:{{{motto_link|}}}|[[{{{motto_link|}}}|Bansag:]]|Bansag:}}|{{#if:{{{mottoes|}}}|{{#if:{{{motto_link|}}}|[[{{{motto_link|}}}|Bansag:]]|Bansag:}}}}}}{{#if:{{{motto|}}}{{{mottoes|}}}|&nbsp;<div style="display:inline" class="nickname">{{if empty|{{{motto|}}}|{{{mottoes|}}}}}</div>}}{{#if:{{detect singular|{{{motto|}}}}}||{{Main other|[[Category:Pages using infobox settlement with possible motto list]]}}}} <!-- ***Anthem*** --> | rowclass23 = {{#if:{{{etymology|}}}{{{nickname|}}}{{{nicknames|}}}{{{motto|}}}{{{mottoes|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | data23 = {{#if:{{{anthem|}}}|{{#if:{{{anthem_link|}}}|[[{{{anthem_link|}}}|Awit:]]|Awit:}} {{{anthem}}}}} <!-- ***Map*** --> | rowclass24 = mergedtoprow | data24 = {{#if:{{both|{{{pushpin_map_narrow|}}}|{{{pushpin_map|}}}}}||{{#if:{{{image_map|}}} |{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map}}}|size={{{mapsize|}}}|sizedefault=250px|alt={{{map_alt|}}}|title={{{map_caption|Lokasyon ng {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}}}}}}{{#if:{{{map_caption|}}}|<div style="padding:0.3em 0 0 0;">{{{map_caption}}}</div>}} }}}} | rowclass25 = mergedrow | data25 = {{#if:{{{image_map1|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map1}}}|size={{{mapsize1|}}}|sizedefault=250px|alt={{{map_alt1|}}}|title={{{map_caption1|Lokasyon ng {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name}}}}}}}}}}{{#if:{{{map_caption1|}}}|<div style="padding:0.3em 0 0 0;">{{{map_caption1}}}</div>}} }} <!-- ***Pushpin Map*** --> | rowclass26 = mergedtoprow | data26 = {{#if:{{{pushpin_map_narrow|}}}||{{#if:{{both| {{{pushpin_map|}}} | {{{coordinates|}}} }}| {{location map|{{{pushpin_map|}}} |border = infobox |alt = {{{pushpin_map_alt|}}} |caption ={{#if:{{{pushpin_map_caption_notsmall|}}}|{{{pushpin_map_caption_notsmall|}}}|{{#if:{{{pushpin_map_caption|}}}|{{{pushpin_map_caption}}}|{{#if:{{{map_caption|}}}|{{{map_caption}}}}}}}}} |float = center |width = {{{pushpin_mapsize|}}} |default_width = 250 |relief= {{{pushpin_relief|}}} |AlternativeMap = {{{pushpin_image|}}} |overlay_image = {{{pushpin_overlay|}}} |coordinates = {{{coordinates|}}} |label = {{#ifeq: {{lc: {{{pushpin_label_position|}}} }} | none | | {{#if:{{{pushpin_label|}}}|{{{pushpin_label}}}|{{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{{official_name|}}}}}}} }} |marksize =6 |outside = {{{pushpin_outside|}}}<!-- pin is outside the map --> |position = {{{pushpin_label_position|}}} }} }} }} <!-- ***Coordinates*** --> | rowclass27 = {{#if:{{{image_map|}}}{{{image_map1|}}}{{{pushpin_map|}}}|{{#if:{{{grid_position|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}}}} | data27 = {{#if:{{{coordinates|}}} |Mga koordinado{{#if:{{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}}|&#32;({{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}})}}: {{#invoke:ISO 3166|geocoordinsert|nocat=true|1={{{coordinates|}}}|Bansa={{{subdivision_name|}}}|subdivision1={{{subdivision_name1|}}}|subdivision2={{{subdivision_name2|}}}|subdivision3={{{subdivision_name3|}}}|type=city{{#if:{{{population_total|}}}|{{#iferror:{{#expr:{{formatnum:{{{population_total}}}|R}}+1}}||({{formatnum:{{{population_total}}}|R}})}}}} }}{{{coordinates_footnotes|}}} }} | rowclass28 = {{#if:{{{image_map|}}}{{{image_map1|}}}{{{pushpin_map|}}}|mergedbottomrow|mergedrow}} | label28 = {{ifempty|{{{grid_name|}}}|Grid&nbsp;position}} | data28 = {{{grid_position|}}} <!-- ***Subdivisions*** --> | rowclass29 = mergedtoprow | label29 = {{{subdivision_type}}} | data29 = {{#if:{{{subdivision_type|}}}|{{{subdivision_name|}}} }} | rowclass30 = mergedrow | label30 = {{{subdivision_type1}}} | data30 = {{#if:{{{subdivision_type1|}}}|{{{subdivision_name1|}}} }} | rowclass31 = mergedrow | label31 = {{{subdivision_type2}}} | data31 = {{#if:{{{subdivision_type2|}}}|{{{subdivision_name2|}}} }} | rowclass32 = mergedrow | label32 = {{{subdivision_type3}}} | data32 = {{#if:{{{subdivision_type3|}}}|{{{subdivision_name3|}}} }} | rowclass33 = mergedrow | label33 = {{{subdivision_type4}}} | data33 = {{#if:{{{subdivision_type4|}}}|{{{subdivision_name4|}}} }} | rowclass34 = mergedrow | label34 = {{{subdivision_type5}}} | data34 = {{#if:{{{subdivision_type5|}}}|{{{subdivision_name5|}}} }} | rowclass35 = mergedrow | label35 = {{{subdivision_type6}}} | data35 = {{#if:{{{subdivision_type6|}}}|{{{subdivision_name6|}}} }} <!--***Established*** --> | rowclass36 = mergedtoprow | label36 = {{{established_title}}} | data36 = {{#if:{{{established_title|}}}|{{{established_date|}}} }} | rowclass37 = mergedrow | label37 = {{{established_title1}}} | data37 = {{#if:{{{established_title1|}}}|{{{established_date1|}}} }} | rowclass38 = mergedrow | label38 = {{{established_title2}}} | data38 = {{#if:{{{established_title2|}}}|{{{established_date2|}}} }} | rowclass39 = mergedrow | label39 = {{{established_title3}}} | data39 = {{#if:{{{established_title3|}}}|{{{established_date3|}}} }} | rowclass40 = mergedrow | label40 = {{{established_title4}}} | data40 = {{#if:{{{established_title4|}}}|{{{established_date4|}}} }} | rowclass41 = mergedrow | label41 = {{{established_title5}}} | data41 = {{#if:{{{established_title5|}}}|{{{established_date5|}}} }} | rowclass42 = mergedrow | label42 = {{{established_title6}}} | data42 = {{#if:{{{established_title6|}}}|{{{established_date6|}}} }} | rowclass43 = mergedrow | label43 = {{{established_title7}}} | data43 = {{#if:{{{established_title7|}}}|{{{established_date7|}}} }} | rowclass44 = mergedrow | label44 = {{{extinct_title}}} | data44 = {{#if:{{{extinct_title|}}}|{{{extinct_date|}}} }} | rowclass45 = mergedrow | label45 = Nagtatág | data45 = {{{founder|}}} | rowclass46 = mergedrow | label46 = [[:en:Namesake|Ipinangalan kay (sa)]] | data46 = {{{named_for|}}} <!-- ***Seat of government and subdivisions within the settlement*** --> | rowclass47 = mergedtoprow | label47 = {{#if:{{{seat_type|}}}|{{{seat_type}}}|Kabisera}} | data47 = {{{seat|}}} | rowclass48 = mergedrow | label48 = {{#if:{{{seat1_type|}}}|{{{seat1_type}}}|Dating kabisera}} | data48 = {{{seat1|}}} | rowclass49 = mergedrow | label49 = {{#if:{{{seat2_type|}}}|{{{seat2_type}}}|Dating kabisera}} | data49 = {{{seat2|}}} | rowclass51 = {{#if:{{{seat|}}}{{{seat1|}}}{{{seat2|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label51 = {{#if:{{{parts_type|}}}|{{{parts_type}}}|Bayan}} | data51 = {{#if:{{{parts|}}}{{{p1|}}} |{{#ifeq:{{{parts_style|}}}|para |<b>{{{parts|}}}{{#if:{{both|{{{parts|}}}|{{{p1|}}}}}|&#58;&nbsp;|}}</b>{{comma separated entries|{{{p1|}}}|{{{p2|}}}|{{{p3|}}}|{{{p4|}}}|{{{p5|}}}|{{{p6|}}}|{{{p7|}}}|{{{p8|}}}|{{{p9|}}}|{{{p10|}}}|{{{p11|}}}|{{{p12|}}}|{{{p13|}}}|{{{p14|}}}|{{{p15|}}}|{{{p16|}}}|{{{p17|}}}|{{{p18|}}}|{{{p19|}}}|{{{p20|}}}|{{{p21|}}}|{{{p22|}}}|{{{p23|}}}|{{{p24|}}}|{{{p25|}}}|{{{p26|}}}|{{{p27|}}}|{{{p28|}}}|{{{p29|}}}|{{{p30|}}}|{{{p31|}}}|{{{p32|}}}|{{{p33|}}}|{{{p34|}}}|{{{p35|}}}|{{{p36|}}}|{{{p37|}}}|{{{p38|}}}|{{{p39|}}}|{{{p40|}}}|{{{p41|}}}|{{{p42|}}}|{{{p43|}}}|{{{p44|}}}|{{{p45|}}}|{{{p46|}}}|{{{p47|}}}|{{{p48|}}}|{{{p49|}}}|{{{p50|}}}}} |{{#if:{{{p1|}}}|{{Collapsible list|title={{{parts|}}}|expand={{#switch:{{{parts_style|}}}|coll=|list=y|{{#if:{{{p6|}}}||y}}}}|1={{{p1|}}}|2={{{p2|}}}|3={{{p3|}}}|4={{{p4|}}}|5={{{p5|}}}|6={{{p6|}}}|7={{{p7|}}}|8={{{p8|}}}|9={{{p9|}}}|10={{{p10|}}}|11={{{p11|}}}|12={{{p12|}}}|13={{{p13|}}}|14={{{p14|}}}|15={{{p15|}}}|16={{{p16|}}}|17={{{p17|}}}|18={{{p18|}}}|19={{{p19|}}}|20={{{p20|}}}|21={{{p21|}}}|22={{{p22|}}}|23={{{p23|}}}|24={{{p24|}}}|25={{{p25|}}}|26={{{p26|}}}|27={{{p27|}}}|28={{{p28|}}}|29={{{p29|}}}|30={{{p30|}}}|31={{{p31|}}}|32={{{p32|}}}|33={{{p33|}}}|34={{{p34|}}}|35={{{p35|}}}|36={{{p36|}}}|37={{{p37|}}}|38={{{p38|}}}|39={{{p39|}}}|40={{{p40|}}}|41={{{p41|}}}|42={{{p42|}}}|43={{{p43|}}}|44={{{p44|}}}|45={{{p45|}}}|46={{{p46|}}}|47={{{p47|}}}|48={{{p48|}}}|49={{{p49|}}}|50={{{p50|}}}}} |{{{parts}}} }} }} }} <!-- ***Government type and Leader*** --> | rowclass52 = mergedtoprow | header52 = {{#if:{{{government_type|}}}{{{governing_body|}}}{{{leader_name|}}}{{{leader_name1|}}}{{{leader_name2|}}}{{{leader_name3|}}}{{{leader_name4|}}}|Pamahalaan<div style="font-weight:normal;display:inline;">{{{government_footnotes|}}}</div>}} <!-- ***Government*** --> | rowclass53 = mergedrow | label53 = &nbsp;•&nbsp;Uri | data53 = {{{government_type|}}} | rowclass54 = mergedrow | label54 = &nbsp;•&nbsp;Konseho | class54 = agent | data54 = {{{governing_body|}}} | rowclass55 = mergedrow | label55 = &nbsp;•&nbsp;{{{leader_title}}} | data55 = {{#if:{{{leader_title|}}}|{{{leader_name|}}} {{#if:{{{leader_party|}}}|({{Polparty|{{{subdivision_name}}}|{{{leader_party}}}}})}}}} | rowclass56 = mergedrow | label56 = &nbsp;•&nbsp;{{{leader_title1}}} | data56 = {{#if:{{{leader_title1|}}}|{{{leader_name1|}}}}} | rowclass57 = mergedrow | label57 = &nbsp;•&nbsp;{{{leader_title2}}} | data57 = {{#if:{{{leader_title2|}}}|{{{leader_name2|}}}}} | rowclass58 = mergedrow | label58 = &nbsp;•&nbsp;{{{leader_title3}}} | data58 = {{#if:{{{leader_title3|}}}|{{{leader_name3|}}}}} | rowclass59 = mergedrow | label59 = &nbsp;•&nbsp;{{{leader_title4}}} | data59 = {{#if:{{{leader_title4|}}}|{{{leader_name4|}}}}} | rowclass60 = mergedrow | label60 = {{{government_blank1_title}}} | data60 = {{#if:{{{government_blank1|}}}|{{{government_blank1|}}}}} | rowclass61 = mergedrow | label61 = {{{government_blank2_title}}} | data61 = {{#if:{{{government_blank2|}}}|{{{government_blank2|}}}}} | rowclass62 = mergedrow | label62 = {{{government_blank3_title}}} | data62 = {{#if:{{{government_blank3|}}}|{{{government_blank3|}}}}} | rowclass63 = mergedrow | label63 = {{{government_blank4_title}}} | data63 = {{#if:{{{government_blank4|}}}|{{{government_blank4|}}}}} | rowclass64 = mergedrow | label64 = {{{government_blank5_title}}} | data64 = {{#if:{{{government_blank5|}}}|{{{government_blank5|}}}}} | rowclass65 = mergedrow | label65 = {{{government_blank6_title}}} | data65 = {{#if:{{{government_blank6|}}}|{{{government_blank6|}}}}} <!-- ***Geographical characteristics*** --> <!-- ***Area*** --> | rowclass66 = mergedtoprow | header66 = {{#if:{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}}{{{area_land_km2|}}}{{{area_land_ha|}}}{{{area_land_acre|}}}{{{area_land_sq_mi|}}}{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_ha|}}}{{{area_water_acre|}}}{{{area_water_sq_mi|}}}{{{area_urban_km2|}}}{{{area_urban_ha|}}}{{{area_urban_acre|}}}{{{area_urban_sq_mi|}}}{{{area_rural_sq_mi|}}}{{{area_rural_ha|}}}{{{area_rural_acre|}}}{{{area_rural_km2|}}}{{{area_metro_km2|}}}{{{area_metro_ha|}}}{{{area_metro_acre|}}}{{{area_blank1_km2|}}}{{{area_blank1_ha|}}}{{{area_blank1_acre|}}}{{{area_metro_sq_mi|}}}{{{area_blank1_sq_mi|}}} |{{#if:{{both|{{#ifeq:{{{total_type}}}|&nbsp;|1}}|{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}}}} |<!-- displayed below --> |Lawak<div style="font-weight:normal;display:inline;">{{{area_footnotes|}}}</div> }} }} | rowclass67 = {{#if:{{both|{{#ifeq:{{{total_type}}}|&nbsp;|1}}|{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}}}}|mergedtoprow|mergedrow}} | label67 = {{#if:{{both|{{#ifeq:{{{total_type}}}|&nbsp;|1}}|{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}}}} |Lawak<div style="font-weight:normal;display:inline;">{{{area_footnotes|}}}</div> |&nbsp;•&nbsp;{{#if:{{{total_type|}}}|{{{total_type}}}|{{#if:{{{area_metro_km2|}}}{{{area_metro_sq_mi|}}}{{{area_urban_km2|}}}{{{area_urban_sq_mi|}}}{{{area_rural_km2|}}}{{{area_rural_sq_mi|}}}{{{population_metro|}}}{{{population_urban|}}}{{{population_rural|}}}|{{#if:{{{settlement_type|{{{type|}}}}}}|{{{settlement_type|{{{type}}}}}}|Lungsod}}|Kabuuan}}}} }} | data67 = {{#if:{{{area_total_km2|}}}{{{area_total_ha|}}}{{{area_total_acre|}}}{{{area_total_sq_mi|}}}{{{area_total_dunam|}}} |{{infobox_settlement/areadisp |km2 ={{{area_total_km2|}}} |ha ={{{area_total_ha|}}} |acre ={{{area_total_acre|}}} |sqmi ={{{area_total_sq_mi|}}} |dunam={{{area_total_dunam|}}} |link ={{#switch:{{{dunam_link|}}}||on|total=on}} |pref ={{{unit_pref}}} |name ={{{subdivision_name}}} |mag ={{{area_magnitude|}}} }}}} | rowclass68 = mergedrow | label68 = &nbsp;•&nbsp;Lupa | data68 = {{#if:{{{area_land_km2|}}}{{{area_land_ha|}}}{{{area_land_acre|}}}{{{area_land_sq_mi|}}}{{{area_land_dunam|}}} |{{infobox_settlement/areadisp |km2 ={{{area_land_km2|}}} |ha ={{{area_land_ha|}}} |acre ={{{area_land_acre|}}} |sqmi ={{{area_land_sq_mi|}}} |dunam={{{area_land_dunam|}}} |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|land|on}} |pref ={{{unit_pref}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}}} | rowclass69 = mergedrow | label69 = &nbsp;•&nbsp;Tubig | data69 = {{#if:{{{area_water_km2|}}}{{{area_water_ha|}}}{{{area_water_acre|}}}{{{area_water_sq_mi|}}}{{{area_water_dunam|}}} |{{infobox_settlement/areadisp |km2 ={{{area_water_km2|}}} |ha ={{{area_water_ha|}}} |acre ={{{area_water_acre|}}} |sqmi ={{{area_water_sq_mi|}}} |dunam={{{area_water_dunam|}}} |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|water|on}} |pref ={{{unit_pref}}} |name ={{{subdivision_name}}} }} {{#if:{{{area_water_percent|}}}| &nbsp;{{{area_water_percent}}}%}}}} | rowclass70 = mergedrow | label70 = &nbsp;•&nbsp;Urban<div style="font-weight:normal;display:inline;">{{{area_urban_footnotes|}}}</div> | data70 = {{#if:{{{area_urban_km2|}}}{{{area_urban_ha|}}}{{{area_urban_acre|}}}{{{area_urban_sq_mi|}}}{{{area_urban_dunam|}}} |{{infobox_settlement/areadisp |km2 ={{{area_urban_km2|}}} |ha ={{{area_urban_ha|}}} |acre ={{{area_urban_acre|}}} |sqmi ={{{area_urban_sq_mi|}}} |dunam={{{area_urban_dunam|}}} |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|urban|on}} |pref ={{{unit_pref}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}}} | rowclass71 = mergedrow | label71 = &nbsp;•&nbsp;Rural<div style="font-weight:normal;display:inline;">{{{area_rural_footnotes|}}}</div> | data71 = {{#if:{{{area_rural_km2|}}}{{{area_rural_ha|}}}{{{area_rural_acre|}}}{{{area_rural_sq_mi|}}}{{{area_rural_dunam|}}} |{{infobox_settlement/areadisp |km2 ={{{area_rural_km2|}}} |ha ={{{area_rural_ha|}}} |acre ={{{area_rural_acre|}}} |sqmi ={{{area_rural_sq_mi|}}} |dunam={{{area_rural_dunam|}}} |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|rural|on}} |pref ={{{unit_pref}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}}} | rowclass72 = mergedrow | label72 =&nbsp;•&nbsp;Metro<div style="font-weight:normal;display:inline;">{{{area_metro_footnotes|}}}</div> | data72 = {{#if:{{{area_metro_km2|}}}{{{area_metro_ha|}}}{{{area_metro_acre|}}}{{{area_metro_sq_mi|}}}{{{area_metro_dunam|}}} |{{infobox_settlement/areadisp |km2 ={{{area_metro_km2|}}} |ha ={{{area_metro_ha|}}} |acre ={{{area_metro_acre|}}} |sqmi ={{{area_metro_sq_mi|}}} |dunam={{{area_metro_dunam|}}} |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|metro|on}} |pref ={{{unit_pref}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}}} <!-- ***Area rank*** --> | rowclass73 = mergedrow | label73 = Ranggo sa lawak | data73 = {{{area_rank|}}} | rowclass74 = mergedrow | label74 = &nbsp;•&nbsp;{{{area_blank1_title}}} | data74 = {{#if:{{{area_blank1_km2|}}}{{{area_blank1_ha|}}}{{{area_blank1_acre|}}}{{{area_blank1_sq_mi|}}}{{{area_blank1_dunam|}}} |{{infobox_settlement/areadisp |km2 ={{{area_blank1_km2|}}} |ha ={{{area_blank1_ha|}}} |acre ={{{area_blank1_acre|}}} |sqmi ={{{area_blank1_sq_mi|}}} |dunam={{{area_blank1_dunam|}}} |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|blank1|on}} |pref ={{{unit_pref}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}}} | rowclass75 = mergedrow | label75 = &nbsp;•&nbsp;{{{area_blank2_title}}} | data75 = {{#if:{{{area_blank2_km2|}}}{{{area_blank2_ha|}}}{{{area_blank2_acre|}}}{{{area_blank2_sq_mi|}}}{{{area_blank2_dunam|}}} |{{infobox_settlement/areadisp |km2 ={{{area_blank2_km2|}}} |ha ={{{area_blank2_ha|}}} |acre ={{{area_blank2_acre|}}} |sqmi ={{{area_blank2_sq_mi|}}} |dunam={{{area_blank2_dunam|}}} |link ={{#ifeq:{{{dunam_link|}}}|blank2|on}} |pref ={{{unit_pref}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}}} | rowclass76 = mergedrow | label76 = &nbsp; | data76 = {{{area_note|}}} <!-- ***Dimensions*** --> | rowclass77 = mergedtoprow | header77 = {{#if:{{{length_km|}}}{{{length_mi|}}}{{{width_km|}}}{{{width_mi|}}}|Sukat<div style="font-weight:normal;display:inline;">{{{dimensions_footnotes|}}}</div>}} | rowclass78 = mergedrow | label78 = &nbsp;•&nbsp;Haba | data78 = {{#if:{{{length_km|}}}{{{length_mi|}}} | {{infobox_settlement/lengthdisp |km ={{{length_km|}}} |mi ={{{length_mi|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }} }} | rowclass79 = mergedrow | label79 = &nbsp;•&nbsp;Lapad | data79 = {{#if:{{{width_km|}}}{{{width_mi|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |km ={{{width_km|}}} |mi ={{{width_mi|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }} }} <!-- ***Elevation*** --> | rowclass80 = mergedtoprow | label80 = {{#if:{{{elevation_link|}}}|[[{{{elevation_link|}}}|Taas]]|Taas}}<div style="font-weight:normal;display:inline;">{{{elevation_footnotes|}}}{{#if:{{{elevation_point|}}}|&#32;({{{elevation_point}}})}}</div> | data80 = {{#if:{{{elevation_m|}}}{{{elevation_ft|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |m ={{{elevation_m|}}} |ft ={{{elevation_ft|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }} }} | rowclass81 = {{#if:{{{elevation_m|}}}{{{elevation_ft|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label81 = Pinakamataas&nbsp;na&nbsp;pook<div style="font-weight:normal;display:inline;">{{{elevation_max_footnotes|}}}{{#if:{{{elevation_max_point|}}}|&#32;({{{elevation_max_point}}})}}</div> | data81 = {{#if:{{{elevation_max_m|}}}{{{elevation_max_ft|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |m ={{{elevation_max_m|}}} |ft ={{{elevation_max_ft|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }} }} <!-- ***Elevation max rank*** --> | rowclass82 = mergedrow | label82 = &nbsp;•&nbsp;Ranggo | data82 = {{#if:{{{elevation_max_m|}}}{{{elevation_max_ft|}}}| {{{elevation_max_rank|}}} }} | rowclass83 = {{#if:{{{elevation_min_rank|}}}|mergedrow|mergedbottomrow}} | label83 = Pinakamababang&nbsp;pook<div style="font-weight:normal;display:inline;">{{{elevation_min_footnotes|}}}{{#if:{{{elevation_min_point|}}}|&#32;({{{elevation_min_point}}})}}</div> | data83 = {{#if:{{{elevation_min_m|}}}{{{elevation_min_ft|}}} |{{infobox_settlement/lengthdisp |m ={{{elevation_min_m|}}} |ft ={{{elevation_min_ft|}}} |pref={{{unit_pref}}} |name={{{subdivision_name}}} }} }} <!-- ***Elevation min rank*** --> | rowclass84 = mergedrow | label84 = &nbsp;•&nbsp;Ranggo | data84 = {{#if:{{{elevation_min_m|}}}{{{elevation_min_ft|}}}|{{{elevation_min_rank|}}}}} <!-- ***Population*** --> | rowclass85 = mergedtoprow | label85 = Populasyon<div style="font-weight:normal;display:inline;">{{#if:{{{population_as_of|}}}|{{nbsp}}({{{population_as_of}}})}}{{{population_footnotes|}}}</div> | data85 = {{#if:{{{population|}}} | {{formatnum:{{{population}}}}} | {{#ifeq:{{{total_type}}}|&nbsp; | {{#if:{{{population_total|}}} | {{formatnum:{{{population_total}}}}} }} }} }} | rowclass86 = mergedtoprow | header86 = {{#if:{{{population|}}} | |{{#ifeq:{{{total_type}}}|&nbsp; | |{{#if:{{{population_total|}}}{{{population_urban|}}}{{{population_rural|}}}{{{population_metro|}}}{{{population_blank1|}}}{{{population_blank2|}}}{{{population_est|}}} |Populasyon<div style="font-weight:normal;display:inline;">{{#if:{{{population_as_of|}}}|{{nbsp}}({{{population_as_of}}})}}{{{population_footnotes|}}}</div> }} }} }} | rowclass87 = mergedrow | label87 = &nbsp;•&nbsp;{{#if:{{{total_type|}}}|{{{total_type}}}|{{#if:{{{population_metro|}}}{{{population_urban|}}}{{{population_rural|}}}{{{area_metro_km2|}}}{{{area_metro_sq_mi|}}}{{{area_urban_km2|}}}{{{area_urban_sq_mi|}}}{{{area_rural_km2|}}}{{{area_rural_sq_mi|}}}|{{#if:{{{settlement_type|{{{type|}}}}}}|{{{settlement_type|{{{type}}}}}}|Lungsod}}|Kabuuan}}}} | data87 = {{#if:{{{population|}}} | |{{#ifeq:{{{total_type}}}|&nbsp; | |{{#if:{{{population_total|}}} | {{formatnum:{{{population_total}}}}} }} }} }} | rowclass88 = mergedrow | label88 = &nbsp;•&nbsp;Taya&nbsp;<div style="font-weight:normal;display:inline;">({{{pop_est_as_of}}}){{{pop_est_footnotes|}}}</div> | data88 = {{#if:{{{population_est|}}}|{{formatnum:{{{population_est}}}}} }} <!-- ***Population rank*** --> | rowclass89 = mergedrow | label89 =&nbsp;•&nbsp;Ranggo | data89 = {{{population_rank|}}} | rowclass90 = mergedrow | label90 = &nbsp;•&nbsp;Kapal | data90 = {{#if:{{{population_density_km2|}}}{{{population_density_sq_mi|}}}{{{population_total|}}} |{{infobox_settlement/densdisp |/km2 ={{{population_density_km2|}}} |/sqmi={{{population_density_sq_mi|}}} |pop ={{{population_total|}}} |dunam={{{area_total_dunam|}}} |ha ={{{area_total_ha|}}} |km2 ={{{area_total_km2|}}} |acre ={{{area_total_acre|}}} |sqmi ={{{area_total_sq_mi|}}} |pref ={{{unit_pref}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}}} <!-- ***Population density rank*** --> | rowclass91 = mergedrow | label91 = &nbsp;•&nbsp;Ranggo&nbsp;sa&nbsp;densidad | data91 = {{{population_density_rank|}}} | rowclass92 = mergedrow | label92 = &nbsp;•&nbsp;[[Urban area|Urban]]<div style="font-weight:normal;display:inline;">{{{population_urban_footnotes|}}}</div> | data92 = {{#if:{{{population_urban|}}}| {{formatnum:{{{population_urban}}}}} }} | rowclass93 = mergedrow | label93 = &nbsp;•&nbsp;Densidad&nbsp;sa&nbsp;urban | data93 = {{#if:{{{population_density_urban_km2|}}}{{{population_density_urban_sq_mi|}}}{{{population_urban|}}} |{{infobox_settlement/densdisp |/km2 ={{{population_density_urban_km2|}}} |/sqmi={{{population_density_urban_sq_mi|}}} |pop ={{{population_urban|}}} |ha ={{{area_urban_ha|}}} |km2 ={{{area_urban_km2|}}} |acre ={{{area_urban_acre|}}} |sqmi ={{{area_urban_sq_mi|}}} |dunam={{{area_urban_dunam|}}} |pref ={{{unit_pref}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}}} | rowclass94 = mergedrow | label94 = &nbsp;•&nbsp;[[Rural area|Rural]]<div style="font-weight:normal;display:inline;">{{{population_rural_footnotes|}}}</div> | data94 = {{#if:{{{population_rural|}}}|{{formatnum:{{{population_rural}}}}}}} | rowclass95 = mergedrow | label95 = &nbsp;•&nbsp;Densidad&nbsp;sa&nbsp;rural | data95 = {{#if:{{{population_density_rural_km2|}}}{{{population_density_rural_sq_mi|}}}{{{population_rural|}}} |{{infobox_settlement/densdisp |/km2 ={{{population_density_rural_km2|}}} |/sqmi={{{population_density_rural_sq_mi|}}} |pop ={{{population_rural|}}} |ha ={{{area_rural_ha|}}} |km2 ={{{area_rural_km2|}}} |acre ={{{area_rural_acre|}}} |sqmi ={{{area_rural_sq_mi|}}} |dunam={{{area_rural_dunam|}}} |pref ={{{unit_pref}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}}} | rowclass96 = mergedrow | label96 =&nbsp;•&nbsp;[[Metropolitan area|Metro]]<div style="font-weight:normal;display:inline;">{{{population_metro_footnotes|}}}</div> | data96 = {{#if:{{{population_metro|}}}| {{formatnum:{{{population_metro}}}}} }} | rowclass97 = mergedrow | label97 = &nbsp;•&nbsp;Densidad&nbsp;sa&nbsp;metro | data97 = {{#if:{{{population_density_metro_km2|}}}{{{population_density_metro_sq_mi|}}}{{{population_metro|}}} |{{infobox_settlement/densdisp |/km2 ={{{population_density_metro_km2|}}} |/sqmi={{{population_density_metro_sq_mi|}}} |pop ={{{population_metro|}}} |ha ={{{area_metro_ha|}}} |km2 ={{{area_metro_km2|}}} |acre ={{{area_metro_acre|}}} |sqmi ={{{area_metro_sq_mi|}}} |dunam={{{area_metro_dunam|}}} |pref ={{{unit_pref}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}}} | rowclass98 = mergedrow | label98 = &nbsp;•&nbsp;{{{population_blank1_title|}}}<div style="font-weight:normal;display:inline;">{{{population_blank1_footnotes|}}}</div> | data98 = {{#if:{{{population_blank1|}}}|{{formatnum:{{{population_blank1}}}}}}} | rowclass99 = mergedrow | label99 = &nbsp;•&nbsp;{{#if:{{{population_blank1_title|}}}|Densidad sa {{{population_blank1_title}}}|Densidad}} | data99 = {{#if:{{{population_density_blank1_km2|}}}{{{population_density_blank1_sq_mi|}}}{{{population_blank1|}}} |{{infobox_settlement/densdisp |/km2 ={{{population_density_blank1_km2|}}} |/sqmi={{{population_density_blank1_sq_mi|}}} |pop ={{{population_blank1|}}} |ha ={{{area_blank1_ha|}}} |km2 ={{{area_blank1_km2|}}} |acre ={{{area_blank1_acre|}}} |sqmi ={{{area_blank1_sq_mi|}}} |dunam={{{area_blank1_dunam|}}} |pref ={{{unit_pref}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}}} | rowclass100 = mergedrow | label100 = &nbsp;•&nbsp;{{{population_blank2_title|}}}<div style="font-weight:normal;display:inline;">{{{population_blank2_footnotes|}}}</div> | data100 = {{#if:{{{population_blank2|}}}|{{formatnum:{{{population_blank2}}}}}}} | rowclass101 = mergedrow | label101 = &nbsp;•&nbsp;{{#if:{{{population_blank2_title|}}}|Densidad sa {{{population_blank2_title}}}|Densidad}} | data101 = {{#if:{{{population_density_blank2_km2|}}}{{{population_density_blank2_sq_mi|}}}{{{population_blank2|}}} |{{infobox_settlement/densdisp |/km2 ={{{population_density_blank2_km2|}}} |/sqmi={{{population_density_blank2_sq_mi|}}} |pop ={{{population_blank2|}}} |ha ={{{area_blank2_ha|}}} |km2 ={{{area_blank2_km2|}}} |acre ={{{area_blank2_acre|}}} |sqmi ={{{area_blank2_sq_mi|}}} |dunam={{{area_blank2_dunam|}}} |pref ={{{unit_pref}}} |name ={{{subdivision_name}}} }}}} | rowclass102 = mergedrow | label102 = &nbsp; | data102 = {{{population_note|}}} | rowclass103 = mergedtoprow | label103 = {{#if:{{{population_demonym|}}}|[[Ngalang panlipi|Tawag sa tagalugar]]|{{#if:{{{population_demonyms|}}}|Mga [[Ngalang panlipi|tawag sa tagalugar]]}}}} | data103 = {{if empty|{{{population_demonym|}}}|{{{population_demonyms|}}}}}{{#if:{{detect singular|{{{population_demonym|}}}}}||{{Main other|[[Category:Pages using infobox settlement with possible demonym list]]}}}} <!-- ***Demographics 1*** --> | rowclass104 = mergedtoprow | header104 = {{#if:{{{demographics_type1|}}} |{{{demographics_type1}}}<div style="font-weight:normal;display:inline;">{{{demographics1_footnotes|}}}</div>}} | rowclass105 = mergedrow | label105 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics1_title1}}} | data105 = {{#if:{{{demographics_type1|}}} |{{#if:{{{demographics1_title1|}}}|{{{demographics1_info1|}}}}}}} | rowclass106 = mergedrow | label106 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics1_title2}}} | data106 = {{#if:{{{demographics_type1|}}} |{{#if:{{{demographics1_title2|}}}|{{{demographics1_info2|}}}}}}} | rowclass107 = mergedrow | label107 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics1_title3}}} | data107 = {{#if:{{{demographics_type1|}}} |{{#if:{{{demographics1_title3|}}}|{{{demographics1_info3|}}}}}}} | rowclass108 = mergedrow | label108 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics1_title4}}} | data108 = {{#if:{{{demographics_type1|}}} |{{#if:{{{demographics1_title4|}}}|{{{demographics1_info4|}}}}}}} | rowclass109 = mergedrow | label109 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics1_title5}}} | data109 = {{#if:{{{demographics_type1|}}} |{{#if:{{{demographics1_title5|}}}|{{{demographics1_info5|}}}}}}} | rowclass110 = mergedrow | label110 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics1_title6}}} | data110 = {{#if:{{{demographics_type1|}}} |{{#if:{{{demographics1_title6|}}}|{{{demographics1_info6|}}}}}}} | rowclass111 = mergedrow | label111 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics1_title7}}} | data111 = {{#if:{{{demographics_type1|}}} |{{#if:{{{demographics1_title7|}}}|{{{demographics1_info7|}}}}}}} | rowclass112 = mergedrow | label112 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics1_title8}}} | data112 = {{#if:{{{demographics_type1|}}} |{{#if:{{{demographics1_title8|}}}|{{{demographics1_info8|}}}}}}} | rowclass113 = mergedrow | label113 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics1_title9}}} | data113 = {{#if:{{{demographics_type1|}}} |{{#if:{{{demographics1_title9|}}}|{{{demographics1_info9|}}}}}}} | rowclass114 = mergedrow | label114 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics1_title10}}} | data114 = {{#if:{{{demographics_type1|}}} |{{#if:{{{demographics1_title10|}}}|{{{demographics1_info10|}}}}}}} <!-- ***Demographics 2*** --> | rowclass115 = mergedtoprow | header115 = {{#if:{{{demographics_type2|}}} |{{{demographics_type2}}}<div style="font-weight:normal;display:inline;">{{{demographics2_footnotes|}}}</div>}} | rowclass116 = mergedrow | label116 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics2_title1}}} | data116 = {{#if:{{{demographics_type2|}}} |{{#if:{{{demographics2_title1|}}}|{{{demographics2_info1|}}}}}}} | rowclass117 = mergedrow | label117 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics2_title2}}} | data117 = {{#if:{{{demographics_type2|}}} |{{#if:{{{demographics2_title2|}}}|{{{demographics2_info2|}}}}}}} | rowclass118 = mergedrow | label118 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics2_title3}}} | data118 = {{#if:{{{demographics_type2|}}} |{{#if:{{{demographics2_title3|}}}|{{{demographics2_info3|}}}}}}} | rowclass119 = mergedrow | label119 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics2_title4}}} | data119 = {{#if:{{{demographics_type2|}}} |{{#if:{{{demographics2_title4|}}}|{{{demographics2_info4|}}}}}}} | rowclass120 = mergedrow | label120 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics2_title5}}} | data120 = {{#if:{{{demographics_type2|}}} |{{#if:{{{demographics2_title5|}}}|{{{demographics2_info5|}}}}}}} | rowclass121 = mergedrow | label121 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics2_title6}}} | data121 = {{#if:{{{demographics_type2|}}} |{{#if:{{{demographics2_title6|}}}|{{{demographics2_info6|}}}}}}} | rowclass122 = mergedrow | label122 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics2_title7}}} | data122 = {{#if:{{{demographics_type2|}}} |{{#if:{{{demographics2_title7|}}}|{{{demographics2_info7|}}}}}}} | rowclass123 = mergedrow | label123 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics2_title8}}} | data123 = {{#if:{{{demographics_type2|}}} |{{#if:{{{demographics2_title8|}}}|{{{demographics2_info8|}}}}}}} | rowclass124 = mergedrow | label124 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics2_title9}}} | data124 = {{#if:{{{demographics_type2|}}} |{{#if:{{{demographics2_title9|}}}|{{{demographics2_info9|}}}}}}} | rowclass125 = mergedrow | label125 = &nbsp;•&nbsp;{{{demographics2_title10}}} | data125 = {{#if:{{{demographics_type2|}}} |{{#if:{{{demographics2_title10|}}}|{{{demographics2_info10|}}}}}}} <!-- ***Time Zones*** --> | rowclass126 = mergedtoprow | header126 = {{#if:{{{timezone1_location|}}}|{{#if:{{{timezone2|}}}|Mga [[{{#if:{{{timezone_link|}}}|{{{timezone_link}}}|sona ng oras}}|sona ng oras]]|[[{{#if:{{{timezone_link|}}}|{{{timezone_link}}}|Sona ng oras}}|Sona ng oras]]}}|}} | rowclass127 = {{#if:{{{timezone1_location|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label127 = {{#if:{{{timezone1_location|}}}|{{{timezone1_location}}}|{{#if:{{{timezone2_location|}}}|{{{timezone2_location}}}|{{#if:{{{timezone2|}}}|Mga [[{{#if:{{{timezone_link|}}}|{{{timezone_link}}}|sona ng oras}}|sona ng oras]]|[[{{#if:{{{timezone_link|}}}|{{{timezone_link}}}|Sona ng oras}}|Sona ng oras]]}}}}}} | data127 = {{#if:{{{utc_offset1|{{{utc_offset|}}} }}} |[[UTC{{{utc_offset1|{{{utc_offset}}}}}}]] {{#if:{{{timezone1|{{{timezone|}}}}}}|({{{timezone1|{{{timezone}}}}}})}} |{{{timezone1|{{{timezone|}}}}}} }} | rowclass128 = mergedrow | label128 = <span style="white-space:nowrap">&nbsp;•&nbsp;Tag-init ([[Daylight saving time|DST]])</span> | data128 = {{#if:{{{utc_offset1_DST|{{{utc_offset_DST|}}}}}} |[[UTC{{{utc_offset1_DST|{{{utc_offset_DST|}}}}}}]] {{#if:{{{timezone1_DST|{{{timezone_DST|}}}}}}|({{{timezone1_DST|{{{timezone_DST}}}}}})}} |{{{timezone1_DST|{{{timezone_DST|}}}}}} }} | rowclass129 = mergedrow | label129 = {{#if:{{{timezone2_location|}}}| {{{timezone2_location|}}}|<nowiki />}} | data129 = {{#if:{{{timezone1|{{{timezone|}}}}}}{{{utc_offset1|{{{utc_offset|}}}}}} |{{#if:{{{utc_offset2|{{{utc_offset2|}}} }}} |[[UTC{{{utc_offset2|{{{utc_offset2}}}}}}]] {{#if:{{{timezone2|}}}|({{{timezone2}}})}} |{{{timezone2|}}} }} }} | rowclass130 = mergedrow | label130 = <span style="white-space:nowrap">&nbsp;•&nbsp;Tag-init ([[Daylight saving time|DST]])</span> | data130 = {{#if:{{{utc_offset2_DST|}}}|[[UTC{{{utc_offset2_DST|}}}]] {{#if:{{{timezone2_DST|}}}|({{{timezone2_DST|}}})}} |{{{timezone2_DST|}}} }} <!-- ***Postal Code(s)*** --> | rowclass131 = mergedtoprow | label131 = {{{postal_code_type}}} | class131 = adr | data131 = {{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal_code|}}}|<div class="postal-code">{{{postal_code}}}</div>}}}} | rowclass132 = {{#if:{{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal_code|}}}|1}}}}|mergedbottomrow|mergedtoprow}} | label132 = {{{postal2_code_type}}} | class132 = adr | data132 = {{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code|}}}|<div class="postal-code">{{{postal2_code}}}</div>}} }} }} <!-- ***Area Code(s)*** --> | rowclass133 = {{#if:{{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal_code|}}}|1}}}}{{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code|}}}|1}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label133 = {{#if:{{{area_code_type|}}}|{{{area_code_type}}}|{{#if:{{{area_code|}}}|[[Numero sa telepono|Kodigo ng lugar]]|{{#if:{{{area_codes|}}}|[[Numero sa telepono|Kodigo ng lugar]]}}}}}} | data133 = {{if empty|{{{area_code|}}}|{{{area_codes|}}}}}{{#if:{{{area_code_type|}}}||{{#if:{{detect singular|{{{area_code|}}}}}||{{Main other|[[Category:Pages using infobox settlement with possible area code list]]}}}}}} <!-- Geocode--> | rowclass134 = {{#if:{{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal_code|}}}|1}}}}{{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code|}}}|1}}}}}}{{{area_code|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label134 = [[Geocode]] | class134 = nickname | data134 = {{{geocode|}}} <!-- ISO Code--> | rowclass135 = {{#if:{{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal_code|}}}|1}}}}{{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code|}}}|1}}}}}}{{{area_code|}}}{{{geocode|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label135 = Kodigo ng ISO 3166 | class135 = nickname | data135 = {{{iso_code|}}} <!-- Vehicle registration plate--> | rowclass136 = {{#if:{{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal_code|}}}|1}}}}{{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code|}}}|1}}}}}}{{{area_code|}}}{{{geocode|}}}{{{iso_code|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label136 = {{#if:{{{registration_plate_type|}}}|{{{registration_plate_type}}}|[[Plaka ng sasakyan]]}} | data136 = {{{registration_plate|}}} <!-- Other codes --> | rowclass137 = {{#if:{{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal_code|}}}|1}}}}{{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code|}}}|1}}}}}}{{{area_code|}}}{{{geocode|}}}{{{iso_code|}}}|{{{registration_plate|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label137 = {{{code1_name|}}} | class137 = nickname | data137 = {{#if:{{{code1_name|}}}|{{{code1_info|}}}}} | rowclass138 = {{#if:{{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal_code|}}}|1}}}}{{#if:{{{postal_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code_type|}}}|{{#if:{{{postal2_code|}}}|1}}}}}}{{{area_code|}}}{{{geocode|}}}{{{iso_code|}}}|{{{registration_plate|}}}|{{{code1_name|}}}|mergedrow|mergedtoprow}} | label138 = {{{code2_name|}}} | class138 = nickname | data138 = {{#if:{{{code2_name|}}}|{{{code2_info|}}}}} <!-- ***Blank Fields (two sections)*** --> | rowclass139 = mergedtoprow | label139 = {{{blank_name_sec1|{{{blank_name|}}}}}} | data139 = {{#if:{{{blank_name_sec1|{{{blank_name|}}}}}}|{{{blank_info_sec1|{{{blank_info|}}}}}}}} | rowclass140 = mergedrow | label140 = {{{blank1_name_sec1|{{{blank1_name|}}}}}} | data140 = {{#if:{{{blank1_name_sec1|{{{blank1_name|}}}}}}|{{{blank1_info_sec1|{{{blank1_info|}}}}}}}} | rowclass141 = mergedrow | label141 = {{{blank2_name_sec1|{{{blank2_name|}}}}}} | data141 = {{#if:{{{blank2_name_sec1|{{{blank2_name|}}}}}}|{{{blank2_info_sec1|{{{blank2_info|}}}}}}}} | rowclass142 = mergedrow | label142 = {{{blank3_name_sec1|{{{blank3_name|}}}}}} | data142 = {{#if:{{{blank3_name_sec1|{{{blank3_name|}}}}}}|{{{blank3_info_sec1|{{{blank3_info|}}}}}}}} | rowclass143 = mergedrow | label143 = {{{blank4_name_sec1|{{{blank4_name|}}}}}} | data143 = {{#if:{{{blank4_name_sec1|{{{blank4_name|}}}}}}|{{{blank4_info_sec1|{{{blank4_info|}}}}}}}} | rowclass144 = mergedrow | label144 = {{{blank5_name_sec1|{{{blank5_name|}}}}}} | data144 = {{#if:{{{blank5_name_sec1|{{{blank5_name|}}}}}}|{{{blank5_info_sec1|{{{blank5_info|}}}}}}}} | rowclass145 = mergedrow | label145 = {{{blank6_name_sec1|{{{blank6_name|}}}}}} | data145 = {{#if:{{{blank6_name_sec1|{{{blank6_name|}}}}}}|{{{blank6_info_sec1|{{{blank6_info|}}}}}}}} | rowclass146 = mergedrow | label146 = {{{blank7_name_sec1|{{{blank7_name|}}}}}} | data146 = {{#if:{{{blank7_name_sec1|{{{blank7_name|}}}}}}|{{{blank7_info_sec1|{{{blank7_info|}}}}}}}} | rowclass147 = mergedtoprow | label147 = {{{blank_name_sec2}}} | data147 = {{#if:{{{blank_name_sec2|}}}|{{{blank_info_sec2|}}}}} | rowclass148 = mergedrow | label148 = {{{blank1_name_sec2}}} | data148 = {{#if:{{{blank1_name_sec2|}}}|{{{blank1_info_sec2|}}}}} | rowclass149 = mergedrow | label149 = {{{blank2_name_sec2}}} | data149 = {{#if:{{{blank2_name_sec2|}}}|{{{blank2_info_sec2|}}}}} | rowclass150 = mergedrow | label150 = {{{blank3_name_sec2}}} | data150 = {{#if:{{{blank3_name_sec2|}}}|{{{blank3_info_sec2|}}}}} | rowclass151 = mergedrow | label151 = {{{blank4_name_sec2}}} | data151 = {{#if:{{{blank4_name_sec2|}}}|{{{blank4_info_sec2|}}}}} | rowclass152 = mergedrow | label152 = {{{blank5_name_sec2}}} | data152 = {{#if:{{{blank5_name_sec2|}}}|{{{blank5_info_sec2|}}}}} | rowclass153 = mergedrow | label153 = {{{blank6_name_sec2}}} | data153 = {{#if:{{{blank6_name_sec2|}}}|{{{blank6_info_sec2|}}}}} | rowclass154 = mergedrow | label154 = {{{blank7_name_sec2}}} | data154 = {{#if:{{{blank7_name_sec2|}}}|{{{blank7_info_sec2|}}}}} <!-- ***Website*** --> | rowclass155 = mergedtoprow | label155 = Websayt | data155 = {{#if:{{{website|}}}|{{{website}}}}} <!-- ***Footnotes*** --> | belowstyle = text-align:left; | belowrowclass = mergedtoprow | below = {{{footnotes|}}} }}{{#switch:{{{coordinates_region|}}}|CA-X|US-X|IN-X=[[Category:Pages using infobox settlement with imprecise region codes]] }}{{#if:{{{image_dot_map|}}}{{{dot_mapsize|}}}{{{dot_map_base_alt|}}}{{{dot_map_alt|}}}{{{dot_map_caption|}}}{{{dot_x|}}}{{{dot_y|}}}|[[Category:Pages using infobox settlement with a dot map]] }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox settlement with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox settlement]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y | alt | anthem | anthem_link | area_blank1_acre | area_blank1_dunam | area_blank1_ha | area_blank1_km2 | area_blank1_sq_mi | area_blank1_title | area_blank2_acre | area_blank2_dunam | area_blank2_ha | area_blank2_km2 | area_blank2_sq_mi | area_blank2_title | area_code | area_code_type | area_codes | area_footnotes | area_land_acre | area_land_dunam | area_land_ha | area_land_km2 | area_land_sq_mi | area_magnitude | area_metro_acre | area_metro_dunam | area_metro_footnotes | area_metro_ha | area_metro_km2 | area_metro_sq_mi | area_note | area_rank | area_rural_acre | area_rural_dunam | area_rural_footnotes | area_rural_ha | area_rural_km2 | area_rural_sq_mi | area_total_acre | area_total_dunam | area_total_ha | area_total_km2 | area_total_sq_mi | area_urban_acre | area_urban_dunam | area_urban_footnotes | area_urban_ha | area_urban_km2 | area_urban_sq_mi | area_water_acre | area_water_dunam | area_water_ha | area_water_km2 | area_water_percent | area_water_sq_mi | blank_emblem_alt | blank_emblem_link | blank_emblem_size | blank_emblem_type | blank_info | blank_info_sec1 | blank_info_sec2 | blank_name | blank_name_sec1 | blank_name_sec2 | blank1_info | blank1_info_sec1 | blank1_info_sec2 | blank1_name | blank1_name_sec1 | blank1_name_sec2 | blank2_info | blank2_info_sec1 | blank2_info_sec2 | blank2_name | blank2_name_sec1 | blank2_name_sec2 | blank3_info | blank3_info_sec1 | blank3_info_sec2 | blank3_name | blank3_name_sec1 | blank3_name_sec2 | blank4_info | blank4_info_sec1 | blank4_info_sec2 | blank4_name | blank4_name_sec1 | blank4_name_sec2 | blank5_info | blank5_info_sec1 | blank5_info_sec2 | blank5_name | blank5_name_sec1 | blank5_name_sec2 | blank6_info | blank6_info_sec1 | blank6_info_sec2 | blank6_name | blank6_name_sec1 | blank6_name_sec2 | blank7_info | blank7_info_sec1 | blank7_info_sec2 | blank7_name | blank7_name_sec1 | blank7_name_sec2 | caption | code1_info | code1_name | code2_info | code2_name | coor_pinpoint | coor_type | coordinates | coordinates_footnotes | demographics_type1 | demographics_type2 | demographics1_footnotes | demographics1_info1 | demographics1_info10 | demographics1_info2 | demographics1_info3 | demographics1_info4 | demographics1_info5 | demographics1_info6 | demographics1_info7 | demographics1_info8 | demographics1_info9 | demographics1_title1 | demographics1_title10 | demographics1_title2 | demographics1_title3 | demographics1_title4 | demographics1_title5 | demographics1_title6 | demographics1_title7 | demographics1_title8 | demographics1_title9 | demographics2_footnotes | demographics2_info1 | demographics2_info10 | demographics2_info2 | demographics2_info3 | demographics2_info4 | demographics2_info5 | demographics2_info6 | demographics2_info7 | demographics2_info8 | demographics2_info9 | demographics2_title1 | demographics2_title10 | demographics2_title2 | demographics2_title3 | demographics2_title4 | demographics2_title5 | demographics2_title6 | demographics2_title7 | demographics2_title8 | demographics2_title9 | dimensions_footnotes | dunam_link | elevation_footnotes | elevation_ft | elevation_link | elevation_m | elevation_max_footnotes | elevation_max_ft | elevation_max_m | elevation_max_point | elevation_max_rank | elevation_min_footnotes | elevation_min_ft | elevation_min_m | elevation_min_point | elevation_min_rank | elevation_point | embed | established_date | established_date1 | established_date2 | established_date3 | established_date4 | established_date5 | established_date6 | established_date7 | established_title | established_title1 | established_title2 | established_title3 | established_title4 | established_title5 | established_title6 | established_title7 | etymology | extinct_date | extinct_title | flag_alt | flag_border | flag_link | flag_size | footnotes | founder | geocode | governing_body | government_footnotes | government_type | government_blank1_title | government_blank1 | government_blank2_title | government_blank2 | government_blank2_title | government_blank3 | government_blank3_title | government_blank3 | government_blank4_title | government_blank4 | government_blank5_title | government_blank5 | government_blank6_title | government_blank6 | grid_name | grid_position | image | image_alt | image_blank_emblem | image_caption | image_flag | image_map | image_map1 | image_seal | image_shield | image_size | image_skyline | imagesize | iso_code | leader_name | leader_name1 | leader_name2 | leader_name3 | leader_name4 | leader_party | leader_title | leader_title1 | leader_title2 | leader_title3 | leader_title4 | length_km | length_mi | map_alt | map_alt1 | map_caption | map_caption1 | mapsize | mapsize1 | motto | motto_link | mottoes | name | named_for | native_name | native_name_lang | nickname | nickname_link | nicknames | official_name | other_name | p1 | p10 | p11 | p12 | p13 | p14 | p15 | p16 | p17 | p18 | p19 | p2 | p20 | p21 | p22 | p23 | p24 | p25 | p26 | p27 | p28 | p29 | p3 | p30 | p31 | p32 | p33 | p34 | p35 | p36 | p37 | p38 | p39 | p4 | p40 | p41 | p42 | p43 | p44 | p45 | p46 | p47 | p48 | p49 | p5 | p50 | p6 | p7 | p8 | p9 | parts | parts_style | parts_type | pop_est_as_of | pop_est_footnotes | population | population_as_of | population_blank1 | population_blank1_footnotes | population_blank1_title | population_blank2 | population_blank2_footnotes | population_blank2_title | population_demonym | population_demonyms | population_density_blank1_km2 | population_density_blank1_sq_mi | population_density_blank2_km2 | population_density_blank2_sq_mi | population_density_km2 | population_density_metro_km2 | population_density_metro_sq_mi | population_density_rank | population_density_rural_km2 | population_density_rural_sq_mi | population_density_sq_mi | population_density_urban_km2 | population_density_urban_sq_mi | population_est | population_footnotes | population_metro | population_metro_footnotes | population_note | population_rank | population_rural | population_rural_footnotes | population_total | population_urban | population_urban_footnotes | postal_code | postal_code_type | postal2_code | postal2_code_type | pushpin_image | pushpin_label | pushpin_label_position | pushpin_map | pushpin_map_alt | pushpin_map_caption | pushpin_map_caption_notsmall | pushpin_map_narrow | pushpin_mapsize | pushpin_outside | pushpin_overlay | pushpin_relief | registration_plate | registration_plate_type | seal_alt | seal_link | seal_size | seal_type | seat | seat_type | seat1 | seat1_type | seat2 | seat2_type | settlement_type | shield_alt | shield_link | shield_size | short_description | subdivision_name | subdivision_name1 | subdivision_name2 | subdivision_name3 | subdivision_name4 | subdivision_name5 | subdivision_name6 | subdivision_type | subdivision_type1 | subdivision_type2 | subdivision_type3 | subdivision_type4 | subdivision_type5 | subdivision_type6 | timezone | timezone_DST | timezone_link | timezone1 | timezone1_DST | timezone1_location | timezone2 | timezone2_DST | timezone2_location | total_type | translit_lang1 | translit_lang1_info | translit_lang1_info1 | translit_lang1_info2 | translit_lang1_info3 | translit_lang1_info4 | translit_lang1_info5 | translit_lang1_info6 | translit_lang1_type | translit_lang1_type1 | translit_lang1_type2 | translit_lang1_type3 | translit_lang1_type4 | translit_lang1_type5 | translit_lang1_type6 | translit_lang2 | translit_lang2_info | translit_lang2_info1 | translit_lang2_info2 | translit_lang2_info3 | translit_lang2_info4 | translit_lang2_info5 | translit_lang2_info6 | translit_lang2_type | translit_lang2_type1 | translit_lang2_type2 | translit_lang2_type3 | translit_lang2_type4 | translit_lang2_type5 | translit_lang2_type6 | type | unit_pref | utc_offset | utc_offset_DST | utc_offset1 | utc_offset1_DST | utc_offset2 | utc_offset2_DST | website | width_km | width_mi }}{{#if:{{{image|}}}|[[Category:Pages using infobox settlement with the image parameter|{{#if:{{{image_skyline|}}}|!}}{{PAGENAME}}]]}}{{#if:{{{coordinates_wikidata|}}}{{{wikidata|}}} |[[Category:Pages using infobox settlement with the wikidata parameter]] }}{{#if:{{{subdivision_name|}}}||{{namespace detect|main=[[Category:Pages using infobox settlement with missing country]]}}}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} <!--Please add this template's categories to the /doc subpage, not here - thanks!--> </noinclude> 1nrb12d9kcam1soog0fbc9ffjxnyczt 0 39274 2221181 2219711 2026-08-20T17:45:03Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260820)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2221181 wikitext text/x-wiki {{Infobox unit | name = kilometro | image = San Juanico Bridge main span close-up (Tacloban, Leyte; 09-08-2022).jpg | caption = Ang haba ng [[Tulay ng San Juanico]] sa [[Silangang Kabisayaan]], [[Pilipinas]] ay nasa {{convert|2.164|km|ft m}}. | symbol = km | standard = [[SI]] | quantity = [[haba]] | units1 = Ma batayang yunit ng SI | inunits1 = {{val|1000|ul=m}} | units2 = Mga yunit imperyal/mga yunit ng Estados Unidos | inunits2 = ≈ {{val|0.62137|ul=mi}}<br /><!---->&emsp;≈ {{val|1093.6|ul=yd}}<br /><!---->&emsp;≈ {{val|3280.8|ul=ft}} | units3 = mga yunit nautika | inunits3 = ≈ {{convert|1|km|nmi|disp=out|lk=on|sigfig=5|comma=gaps}} }} Ang '''kilometro''' (simbolo sa [[SI]]: '''km'''), ay isang yunit ng haba sa [[Pandaigdigang Sistema ng mga Yunit]] (SI) na katumbas ng isang libong [[metro]]. Ang ''kilo-'' ay ang [[unlapi]] sa SI na nangangahulugang 1,000. Ito ang pangunahing yunit na ginagamit sa pagpapahayag ng mga [[distansiya]] sa pagitan ng mga [[Heograpiya|heograpikong]] lugar sa [[kalupaan]] sa karamihan ng [[Talaan ng mga bansa|mga bansa sa mundo]]; kabilang sa mga kapansin-pansing eksepsiyon ang [[Estados Unidos]], [[Reyno Unido]], at [[Liberia|Liberiya]], kung saan ginagamit ang [[milya]]. == Katumbas sa ibang mga yunit ng haba == : {| |- | rowspan="8" style="vertical-align:top;"| 1 kilometro | ≡ | align=right | {{val|1000}} | [[metro]] |- | ≈ | align=right | {{val|3281}} |[[Talampakan (yunit)|talampakan]] |- | ≈ | align=right | {{val|1094}} | [[yarda]] |- | ≈ | align=right | 0.621 | [[milya]] |- | ≈ | align=right | 0.540 | milyang nautika |- | ≈ | align=right | {{val|6.68|e=-9}} | [[yunit na pang-astronomiya]]{{efn|Ang isang yunit na pang-astronomiya ay eksaktong tinutukoy bilang {{val|149597870700|u=m}}.}} |- | ≈ | align=right | {{val|1.06|e=-13}} | [[sinag-taon]]{{efn|Ang sinag-taon ay katumbas ng {{val|9.4607304725808|e=12|u=km}}, ang distansiyang nilalakbay ng [[liwanag]] sa [[basyo]] sa loob ng isang taon (365.25 araw).}} |- | ≈ | align=right | {{val|3.24|e=-14}} | [[parsec]] |} [[File:Division_of_the_meridien.PNG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Division_of_the_meridien.PNG|right|thumb|480x480px|Makasaysayng paghahati ng [[Meridyano (heograpiya)|meridiyano]] sa Pransya]] == Kasaysayan == Sa pamamagitan ng isang kautusan noong Mayo 8, 1790, inatasan ng Pambansang Asembleyang Konstituwente ng [[Pransiya|Pransya]] ang Akademya ng mga [[Agham]] ng Pransya na bumuo ng isang bagong sistema ng pagsukat. Noong Agosto 1793, itinakda ng Pambansang Kumbensiyon ng Pransya ang metro bilang tanging sistema ng pagsukat ng [[haba]] sa Republikang Pranses. Ito ay ibinatay sa ⁠{{Sfrac|1|10}}⁠ milyon ng distansiya mula sa alinmang polo ng [[Daigdig]] hanggang sa [[Ekwador]], kaya naging isang yunit na tunay na nakabatay sa pandaigdigang pamantayan. Ang unang pangalan para sa kilometro ay "''millaire''". Bagaman pormal na binigyang-kahulugan ang metro noong 1799, mas ginamit ang myriametre (10,000 metro) kaysa sa "kilometro" sa pang-araw-araw na paggamit. Ilang ulit lumitaw ang terminong ''myriamètre'' sa aklat ni Develey na ''Physique d'Emile: ou, Principes de la science de la nature'' ([[Pisika]] ni Emile: o, mga Prinsipyo ng Agham ng [[Kalikasan]]),<ref>{{cite book |last1=Develey |first1=Emmanuel |url=https://books.google.com/books?id=AFsIAAAAIAAJ&pg=PA90 |title=Physique d'Emile: ou, Principes de la science de la nature |year=1802 |volume=1 |location=Paris |lang=fr}}</ref> na inilathala noong 1802, samantalang isang beses lamang lumitaw ang terminong ''kilometre'' sa isang apendise. Ang mga [[mapa]] ng Pransya na inilathala noong 1835 ay may mga eskalang nagpapakita ng ''myriametres'' at "''lieues de Poste''" (mga liga ng koreo na humigit-kumulang 4,288 metro).<ref>{{cite map|publisher=Laguillermie et Rambos|title=Map of the department of Hautes Pyrénées|year=1835|url=http://www.mereweather.net/hautespyrenees.htm|series=France Pittoresque|language=fr|access-date=21 Setyembre 2012}}</ref> Samantala, pinagtibay ng mga [[Olandes]] ang kilometro noong 1817 subalit binigyan ito ng lokal na pangalang ''mijl''.<ref>{{cite book |author=Jacob de Gelder |url=https://archive.org/details/allereerstegron00ramagoog |title=Allereerste Gronden der Cijferkunst |publisher=de Gebroeders van Cleef |year=1824 |location='s-Gravenhage and Amsterdam |pages=[https://archive.org/details/allereerstegron00ramagoog/page/n364 155]–156 |language=nl |trans-title=Introduction to Numeracy |access-date=2 Marso 2011}}</ref> Noong 1867 lamang naging ''kilometer'' ang tanging opisyal na yunit ng pagsukat sa [[Netherlands|Olanda]] para sa 1,000 metro.<ref>{{Cite news |date=12 Agosto 1869 |title=[News from] Nederland |language=en |page=2 |newspaper=De Locomotief. Nieuws, handels en Advertentie-blad |url=http://resources2.kb.nl/010285000/pdf/DDD_010287511.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170227120542/http://resources2.kb.nl/010285000/pdf/DDD_010287511.pdf |archive-date=27 Pebrero 2017}}</ref> Dalawang aklat-araling [[Alemanya|Aleman]] na inilathala noong 1842<ref name="Europa1842">{{cite web |title=Amtliche Maßeinheiten in Europa 1842 |trans-title=Official units of measure in Europe 1842 |url=http://home.fonline.de/fo0126//geschichte/groessen/mas1.htm |access-date=26 Marso 2011 |language=de}} Teksto bersyon ng aklat ni Malaisé.</ref><ref>{{cite book |author=Ferdinand Malaisé |url=http://home.fonline.de/rs-ebs/geschichte/buch/titel.htm |title=Theoretisch-practischer Unterricht im Rechnen |year=1842 |place=München |pages=307–322 |language=de |trans-title=Theoretical and practical instruction in arithmetic |access-date=26 Marso 2011}}</ref> at 1848<ref>{{cite book |last1=Mozhnik |first1=Franz |url=http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Lehrbuch_des_gesammten_Rechnens_f%C3%BCr_die_vierte_Classe_der_Hauptschulen_in_den_k.k._Staaten_(Franz_Mozhnik) |title=Lehrbuch des gesammten Rechnens für die vierte Classe der Hauptschulen in den k.k. Staaten. |publisher=Im Verlage der k.k. Schulbücher Verschleiß-Administration |year=1848 |location=[[Vienna]] |at=Das Wegmaß |language=de |trans-title=Arithmetic textbook for the fourth class in the [Austrian] Imperial and [Hungarian] Royal states |access-date=19 Hulyo 2013}}</ref> ay nagbibigay ng larawan ng paggamit ng kilometro sa [[Europa]] noong panahong iyon: ginagamit ang kilometro sa Olanda at [[Italya]], samantalang ginagamit ang ''myriametre'' sa Pransya. Noong 1935, opisyal na inalis ng Pandaigdigang Komite para sa mga Timbang at Sukat (CIPM) ang unlaping ''"myria''-" at, kasabay nito, ang ''"myriametre''", kaya naiwan ang kilometro bilang kinikilalang yunit ng haba para sa mga pagsukat na ganitong kalakihan.<ref>{{cite book |last1=McGreevy |first1=Thomas |title=The Basis of Measurement – Volume 2 – Metrication and Current Practice. |url=https://archive.org/details/basisofmeasureme0002mcgr |publisher=Picton |year=1997 |isbn=0-948251-84-0 |editor1-last=Cunningham |editor1-first=Peter|language=en}}</ref> Ang simbolo ng kilometro na km ay isinusulat sa maliliit na titik at isinapamantayan ng BIPM.<ref>{{cite web |title=Kilometre |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/kilometre?q=kilometre |access-date=1 Nobyembre 2019 |website=Oxford Learner's Dictionaries|language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=2019 |title=The International System of Units (SI) |url=https://www.bipm.org/utils/common/pdf/si-brochure/SI-Brochure-9-EN.pdf#page=33 |access-date=8 Enero 2020 |publisher=International Bureau of Weights and Measures (BIPM) |pages=147–149|language=en}}</ref> Sa militar ng Estados Unidos, Reyno Unido, at [[Canada]], ang ''klick'' ay isang [[salitang balbal]] na ginagamit para tumukoy sa kilometro.<ref>{{cite web |title=MARINE CORPS JARGON |url=http://www.hqmc.marines.mil/Portals/143/Docs/Onboarding/Marine%20jargon.pdf |access-date=3 Marso 2017 |publisher=hqmc.marines.mil|language=en}}</ref> == Tingnan din == * [[Kilometro 0]] == Mga pananda == {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kaurian:Haba]] jopndvipmb5bjzjft6z7h33lv13m06s 0 39851 2221197 2204831 2026-08-20T19:35:56Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260820)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2221197 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = Toyo | image = Soy sauce 2.jpg | image_size = | caption = Toyo sa sawsawan | alternate_name = | place_of_origin =[[Tsina]] | region = [[Silangang Asya]] at [[Timog-silangang Asya]] | associated_cuisine = | creator = | course = | type = Kondimento | served = | main_ingredient = [[Balatong]] | variations = | calories = | other = }}{{Infobox Chinese | s = 酱油 / 豆油 / 豉油 | t = 醬油 / 豆油 / 豉油 | p = jiàng yóu（酱油） | w = chiang⁴-yu² | mi = {{IPAc-cmn|j|iang|4|.|you|2}} | bpmf = ㄐㄧㄤˋ ㄧㄡˊ | sic = dou⁴ you²（豆油） | j = si6 jau4（-{豉油}-） | y = sih yàuh | ci = {{IPAc-yue|s|i|6|-|j|au|4}} | poj = tāu-iû（豆油） | buc = siê-iù（-{豉油}-） | lmz = jianhhiou（酱油） | sha = [tɕiã̄ɦiɤ́] | hangul = 간장 | hanja = 간醬 | rr = ganjang | mr = kanjang | my = ပဲငံပြာရည် | IPA = pɛ́ ŋàɴ byà yè | kanji = 醤油 | hiragana = しょうゆ | revhep = shōyu | kunrei = syôyu | chunom = 豉油 / 渃醬 / 豆味油 | qn = xì dầu / nước tương / tàu vị yểu | tha = ซีอิ๊ว | rtgs = si-io | tgl = toyo | ind = kecap | msa = kicap }} Ang '''toyo''' ay isang uri ng [[sawsawan]] o panimpla mula sa [[Tsina]] na karaniwang gawa sa [[pagbuburo|permentadong]] masa ng [[balatong]], binusang [[sereales|butil]], tasik, at mga amag na ''Aspergillus oryzae'' o ''Aspergillus sojae''.<ref name="TE"> ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'' ni [[Leo James English]], Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971910550X</ref><ref> {{cite book |last1=Leboffe |first1=Michael |title=Microbiology Laboratory Theory and Application |url=https://archive.org/details/microbiologylabo0000mich |last2=Pierce |first2=Burton |date=30 Hulyo 2006 |publisher=Morton Publishing Company |isbn=9780895827081 |edition=2nd |page=[https://archive.org/details/microbiologylabo0000mich/page/316 317] |language=en |trans-title=Teorya at Aplikasyon ng Laboratoryong Pangmikrobiyolohiya}}</ref> Kilala ito dahil sa asim at katangi-tanging umami nito. Nalikha ang toyo sa kanyang kasalukuyang anyo noong may 2,200 taon na ang nakalipas noong [[Dinastiyang Han|Kanlurang dinastiyang Han]] ng sinaunang Tsina.<ref>{{Cite web |title=Soy Sauce, China's Liquid Spice |trans-title=Toyo, Ang Likidong Espesya ng Tsina |url=http://www.flavorandfortune.com/dataaccess/article.php?ID=239 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161108052336/http://www.flavorandfortune.com/dataaccess/article.php?ID=239 |archive-date=8 Nobyembre 2016 |access-date=7 Nobyembre 2016 |website=www.flavorandfortune.com |language=en}}</ref><ref name="web1">{{Cite web |date=30 Enero 2012 |title=調料文化：醬油的由來 |url=http://big5.xinhuanet.com/gate/big5/www.godpp.gov.cn/wmzh/2007-10/11/content_11376810.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120130171757/http://big5.xinhuanet.com/gate/big5/www.godpp.gov.cn/wmzh/2007-10/11/content_11376810.htm |archive-date=30 Enero 2012 |website= |language=zh}}</ref><ref name="needham2000jiang">{{cite book |last=Hsing-Tsung |first=Huang |title=Joseph Needham: Science and Civilisation in China, Vol.6, Part 5 |date=2000 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0521652704 |page=346 |language=en |trans-title=Joseph Needham: Agham at Kabihasnan sa Tsina, Bol.6, Bahagi 5}}</ref><ref name="needham2000">{{cite book |last=Hsing-Tsung |first=Huang |title=Joseph Needham: Science and Civilisation in China, Vol.6, Part 5 |date=2000 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0521652704 |pages=358–359 |language=en |trans-title=Joseph Needham: Agham at Kabihasnan sa Tsina, Bol.6, Bahagi 5}}</ref> Mula noon, naging mahalagang sangkap ito sa mga lutuin ng Silangan at Timog-silangang Asya at naging kondimento na rin sa buong mundo.<ref>Tanaka, Norio. [http://www.jpf.go.jp/e/publish/periodic/jfn/pdf/jfn27_2.pdf "Shōyu: The Flavor of Japan,"] [Shōyu: Ang Lasa ng Hapon] (sa wikang Ingles). {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090226200239/http://www.jpf.go.jp/e/publish/periodic/jfn/pdf/jfn27_2.pdf|date=26-02-2009}} ''The Japan Foundation Newsletter'' Vol. XXVII, No. 2 (Enero 2000), pa. 2.</ref> Sa [[Pilipinas]], karaniwang ginagamit ng mga nagluluto ang mga gawa ng Intsik, Hapon at Pilipino, sapagkat likas na pinatatanda ang mga ito at may natatanging lasa na hindi malalasap mula sa mga toyong gawa sa [[Estados Unidos]].<ref name=Lacquian>{{cite-Lacquian|Toyo}}</ref> Minsan ay kataga rin ito sa mga taong nababaliw o mali-mali ang pinag-gagawa. == Paggamit at pag-imbak == Maaaring ilagay nang deretso sa pagkain, at ginagamit ito bilang sawsawan o [[Asin|pampaalat]] sa pagluluto.<ref name=":25">{{Cite book |title=Traditional and modern Japanese soy foods : manufacturing, nutrition and cuisine of a variety of soy foods for health and joy of taste |url=https://archive.org/details/traditionalmoder0000unse_y8r7 |date=14 Mayo 2014 |publisher=Nova Science Publishers |others=Ohyama, Takuji |isbn=9781626186071 |location=Hauppauge, New York |language=en |trans-title=Tradisyonal at modernong pagkaing balatong ng mga Hapones : pagmamanupaktura, nutrisyon at lutuin ng iba't ibang pagkaing balatong para sa kalusugan at kagalakan ng lasa |oclc=858282101}}</ref> Kadalasan itong ipinapares sa [[kanin]], pansit, at [[sushi]] o [[sashimi]], o maaaring ihalo sa dinurog na [[wasabi]] para maging sawsawan.<ref name=":25"/> Sa maraming bansa, karaniwang matatagpuan ang mga bote ng toyo sa mga lamesa sa mga restoran para matimplahan ang mga iba't ibang pagkain ng pampaalat.<ref name=":25"/> Maaaring iwanan ang toyo sa temperatura ng silid.<ref name=":25"/> == Kasaysayan == === Tsina === Kinokonsidera ang toyo na halos magkasing-edad ng minasang balatong—isang uri ng binurong masa ({{transliteration|zh|jiang}}, {{lang|zh|醬}}) na hinango mula sa balatong—na lumitaw noong panahon ng [[Dinastiyang Han|Kanlurang dinastiyang Han]] (206 BK – 220 PK) at nailista sa mga piraso ng kawayan na natagpuan sa Mawangdui (馬王堆), isang arkeolohikang lugar.<ref name="needham2000jiang"/><ref name="web1"/> May ilang mga pasimula ng toyo na mga produktong may kinalaman sa minasang balatong. {{transliteration|zh|Qingjiang}} ({{lang|zh|清醬}}) ang pinakaluma na lumitaw noong 40 PK at naitala sa {{transliteration|zh|Simin Yueling}} ({{lang|zh|[[:zh:四民月令|四民月令]]}}).<ref name="needham2000"/> Ang mga iba ay {{transliteration|zh|jiangqing}} ({{lang|zh|醬清}}), {{transliteration|zh|chizhi}} ({{lang|zh|豉汁}}) at {{transliteration|zh|chiqing}} ({{lang|zh|豉清}}) na naitala sa {{transliteration|zh|Qimin Yaoshu}} ({{lang|zh|[[:zh:齐民要术|齊民要術]]}}) noong 540 PK.<ref name="needham2000" /> Sa pagsapit ng [[dinastiyang Song]] (960–1279 PK), ang katawagang ''{{transliteration|zh|jiangyou}}'' ({{lang|zh|醬油}}) ang naging tanggap na pangalan para sa likidong kondimento,<ref name="needham2000" /> na dokumentado sa dalawang aklat: {{transliteration|zh|Shanjia Qinggong}} ({{lang|zh|山家清供}})<ref>{{cite book| author=林洪|title=山家清供|url=https://zh.wikisource.org/zh/%E5%B1%B1%E5%AE%B6%E6%B8%85%E4%BE%9B|author-link=:zh:林洪 (宋朝進士)}}</ref> at ''Pujiang Wushi Zhongkuilu'' ({{lang|zh|浦江吳氏中饋錄}})<ref>{{cite book|author=浦江吴氏|title=浦江吳氏中饋錄|url=http://ctext.org/wiki.pl?if=gb&chapter=150543&remap=gb}}</ref> noong [[dinastiyang Song]] (960–1279 PK). Kagaya ng mga ibang kondimentong maalat, naging isang paraan dati ang toyo upang patagalin ang asin na mamahaling kalakal noon. Noong [[dinastiyang Zhou]] ng sinaunang Tsina, ginamit ang binurong isda na may asin bilang kondimento kung saan isinama ang balatong sa proseso ng pagbuburo.<ref name="web1" /><ref>[[:zh:醬]]</ref> Pagsapit ng [[dinastiyang Han]], pinalitan na ito ng resipi para sa minasang balatong at ang toyo na produktong kakambal, sa paggamit ng balatong bilang pangunahing sangkap,<ref name="needham2000jiang" /><ref name="needham2000" /> habang naging [[patis]] ang mga sawsawan mula sa binurong isda.<ref>{{cite book |last=Kurlansky |first=Mark |url=https://books.google.com/books?id=kK7ec92n5x8C |title=Salt: A world history |date=2002 |publisher=Walker and Co. |isbn=978-0-8027-1373-5 |location=New York |page=20 |language=en |trans-title=Asin: Kasaysayan ng mundo}}</ref> ===Hapon=== Isang kondimento na nauna sa toyo sa Hapon ang {{nihongo||魚醤|[[patis|gyoshō]]}}, isang uri ng patis.<ref name=":13">{{Cite book |last=Hosking |first=Richard |title=A dictionary of Japanese food : ingredients & culture |date=24 February 2015 |publisher=Tuttle Publishing |others=Ishige, Naomichi. |isbn=9781462903436 |edition=First |location=Tokyo, Japan |language=en |trans-title=Isang diksiyonaryo ng pagkaing Hapones : mga sangkap & kultura |oclc=876044632}}</ref> Nang dumating ang mga [[Budista]] sa Hapon mula Tsina noong ika-7 siglo,<ref>{{cite book |last=Wilson |first=Kathy |url=https://books.google.com/books?id=GwpsVDKQcSUC |title=Biotechnology and genetic engineering |date=2010 |publisher=Facts on File |isbn=978-0-8160-7784-7 |location=New York |pages=90 |language=en |trans-title=Biyoteknolohiya at inhenyeriyang henetiko}}</ref> ipinakilala nila ang [[behetaryanismo]] at nagdala sila ng maraming produktong de-balatong, tulad ng toyo,<ref name=":13"/> na kilala sa katawagang {{nihongo||醤油|shōyu}}<ref name=":02">{{Cite journal|last1=Sugiura|first1=K.|last2=Sugiura|first2=M.|date=Fall 2019|title=Soy Sauce Allergy|journal=Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology|volume=24|issue=7|pages=852–855|doi=10.1111/j.1468-3083.2009.03512.x|pmid=19943834|s2cid=26089906}}</ref><ref name=":25"/> sa Hapon. Inumpisahan ang pagluwas ng {{transliteration|ja|shoyu}} noong 1647 ng [[Kompanyang Olandes ng Silangang Indiya]].<ref name=":25"/> === Pilipinas === Sa [[Pilipinas]], malamang na unang itinala ang toyo sa dokumentasyon ng tradisyonal na [[adobo]] noong 1613 sa papel ng San Buenaventura. Ibinanggit ni Raymond Sokolov, isang mananalaysay sa pagkain, na marahil ginamit na ang mga sangkap sa ulam, kabilang dito ang toyo, sa katutubong lutuin bago dumating ang mga kolonista.<ref>Adobo: The History Behind A National Favorite [Adobo: Ang Kasaysayan sa Likod ng Isang Paborito sa Bansa]. Pepper Magazine.</ref> == Produksiyon == [[Talaksan:Soja.jpg|thumb|upright|Gawa sa [[balatong]] ang toyo]] Nagagawa ang toyo sa pamamagitan ng permentasyon o haydrolisis. May halo ng mga sawsawang permentado at kemikal ang ilang sawsawang komerisyal. Ipinapalagay na dahil sa di-ensimatikong reaksiyong Maillard ang pagbubuo ng lasa, kulay, at amoy tuwing produksiyon.<ref>{{Cite journal |last1=Lertsiri |first1=Sittiwat |last2=Maungma |first2=Roungdao |last3=Assavanig |first3=Apinya |last4=Bhumiratana |first4=Amaret |date=1 Mayo 2001 |title=Roles of the Maillard Reaction in Browning During Moromi Process of Thai Soy Sauce |trans-title=Mga Papel ng Reaksiyong Maillard sa Pangingitim Tuwing Prosesong Moromi ng Toyong Taylandes |journal=Journal of Food Processing and Preservation |language=en |volume=25 |issue=2 |pages=149–162 |doi=10.1111/j.1745-4549.2001.tb00450.x |issn=1745-4549 |doi-access=free}}</ref> Karaniwang nakakamit ang baryasyon bilang resulta ng iba't ibang paraan at tagal ng pagbuburo, iba't ibang rasyo ng tubig, [[asin]], at binurong balatong, o sa pagdagdag ng mga ibang sangkap. === Tradisyonal === Sa tradisyonal na paraan, hinahalo ang mga balatong at binutil sa mga kultibo ng amag tulad ng ''Aspergillus oryzae'' at iba pang kaugnay na mikroorganismo at lebadura (tinatawag na ''koji'' ang namungang timpla sa Hapon; ginagamit ang salitang ''koji'' para sa timpla ng balatong, trigo at amag pati para sa amag mismo). Sa kasaysayan, binuro ang timpla sa likas na paraan sa mga malalaking urna sa ilalim ng araw, na pinaniwalaang nakadaragdag sa lasa. Ngayon, inilalagay ang timpla sa isang inkubasyunan kung saan kontrolado ang temperatura at kahalumigmigan.<ref>{{cite web |title=Tamari, Soy Sauce – San-J |trans-title=Tamari, Toyo – San-J |url=http://www.san-j.com/history.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110218155943/http://www.san-j.com/history.asp |archive-date=18 Pebrero 2011 |website=san-j.com |language=en}}</ref> Iilang buwan ang kailangan para gumawa ng tradisyonal na toyo: # Pagbababad at pagluluto: Ibinababad ang mga balatong sa tubig at pinakukuluan hanggang maluto. Binubusa at dinudurog ang trigo. # Pagpaparami ng {{transliteration|ja|koji}}: Hinahalo ang pantay na dami ng pinakuluang balatong at binusang trigo. Dinaragdagan ito ng mga espora ng ''Aspergillus'' at hinahalo, o pinapabayaan ang timpla upang makakuha ito ng mga espora mula sa kapaligiran mismo. Kabilang sa mga inilalagay ang: #* ''[[Aspergillus]]'': isang [[genus]] ng halamang-singaw na ginagamit sa pagbuburo ng ilang sangkap (''{{transliteration|ja|koji}}'' ang tawag dito sa wikang Hapones). Tatlong espesye ang ginagamit sa paggawa ng toyo: #** ''A. oryzae'': Mga uri na may mataas na proteolitikong kapasidad sa paggawa ng toyo.<ref>{{cite book |last=Maheshwari |first=D.K. |title=Industrial exploitation of microorganisms |author2=Dubey, R.C. |author3=Saravanamuthu, R. |date=2010 |publisher=I.K. International Pub. House |isbn=978-93-8002-653-4 |location=New Delhi |page=242 |language=en |trans-title=Pagsasamantala ng mga mikroorganismo sa industriya}}</ref> #** ''A. sojae'': Mataas din ang proteolitikong kapasidad nitong amag. #** ''A. tamarii'':<ref>{{Cite journal |last=Dorner |first=J W |date=Disyembre 1983 |title=Production of cyclopiazonic acid by Aspergillus tamarii Kita |trans-title=Produksiyon ng asidong siklopiasoniko ng Aspergillus tamarii Kita |journal=Applied and Environmental Microbiology |language=en |volume=46 |issue=6 |pages=1435–1437 |bibcode=1983ApEnM..46.1435D |doi=10.1128/AEM.46.6.1435-1437.1983 |issn=0099-2240 |pmc=239590 |pmid=6660879}}</ref> Ginagamit itong amag sa paggawa ng {{transliteration|ja|tamari}}, isang uri ng toyo. #* ''[[Saccharomyces cerevisiae]]'': ginagawang etanol ng mga lebadura ang mga ibang asukal sa kultibo na maaaring dumaan sa pangalawang reaksiyon upang makabuo ng mga ibang kompuwestong may lasa #* Mga ibang nilalamang mikrobyo sa kultibo: #** ''Bacillus spp''. (genus): nagpararami ito sa mga sangkap ng toyo, at nagpoprodyus ng mga amoy at amonya. #** ''Mga espesye ng Lactobacillus'': Gumagawa itong organismo ng asidong laktiko na nagpapataas sa kaasiduhan sa timpla. # Permentasyon: Hinahalo ang kultibadang timpla sa tiyak na halaga ng tasik para sa basang permentasyon o sa magaspang na asin para sa tuyong permentasyon at iniiwanang mangasim. Sa paglipas ng panahon, binubulok ng amag na Aspergillus sa balatong at trigo ang mga protina ng butil para maging libreng asidong amino at binubulok ang mga pira-piraso ng protina at mga gawgaw para maging mga simpleng asukal. Itong reaksiyong amino-glikosidiko ang dahilan ng matingkad-kayumangging kulay ng toyo. Pinakakasim ng mga bakterya ang mga asukal para maging asidong amino at gumagawa ng etanol ang lebadura, na sa pagpapatanda at pangalawang pagbuburo ay nakakabuo ng mga maraming kompuwesto ng lasa na tipikal sa toyo. # Pagpipiga: inilalagay ang permentadong semilikido sa mga lalagyan na sinapinan ng katsa at pinipiga upang maipaghiwalay ang mga solido mula sa likidong toyo. Gagamitin ang mga naiwang solido bilang pataba o ipapakain sa mga hayop habang ipoproseso pa lalo ang toyo. # Pasteurisasyon: Pinapainit ang hilaw na toyo upang maipatay ang anumang buhay na lebadura at amag na nananatili sa toyo at maaari ring salain para maitanggal ang mga pinong partikulo kung mayroon man. # Pag-iimbak: Maaaring pagulangin ang toyo o maaaring isabote na para maibenta agad. == Mga baryasyon ayon sa bansa == === Hapon === [[Talaksan:Soy sauce in supermarket.JPG|thumb|right|Mga isinaboteng toyong Hapones na ipinagbibili ng isang pamilihan.]] Opisyal na hinati ng JAS (''Japanese Agricultural Standard'' o "Pamantayang Hapones sa Agrikultura")<ref name=":1">{{Cite web |last=((Japanese Agricultural Standard)) |author-link=Japanese Agricultural Standard |date=Disyembre 3, 2015 |title=しょうゆの日本農林規格 |trans-title=Pamantayang JAS para sa Toyo |url=https://www.maff.go.jp/j/jas/jas_kikaku/pdf/kikaku_syoyu_151203.pdf |access-date=Mayo 31, 2024 |website=maff.go.jp |language=ja |edition=2015}}</ref> ang {{lang|ja-Latn|shōyu}} sa limang pangunahing uri ayon sa mga diperensiya sa sangkap at paraan ng produksiyon. Ang mga uri ay {{lang|ja-Latn|koikuchi}}, {{lang|ja-Latn|usukuchi}}, {{lang|ja-Latn|tamari}}, {{lang|ja-Latn|saishikomi}}, at {{lang|ja-Latn|shiro}}.<ref>{{Cite web |title=Types and how to use them |trans-title=Mga uri at paano gamitin |url=https://www.soysauce.or.jp/en/types-and-how-to-use-them |access-date=25 Hunyo 2022 |website=Soy Sauce Information Center |language=en}}</ref> ==== Mga baryedad ==== * {{nihongo|''Koikuchi''|濃口||'matapang na lasa'}}: Mula sa [[Kantō|rehiyong Kantō]], kumalat ang paggamit nito sa buong Hapon sa paglipas ng panahon. Nagbubuo ang ''koikuchi'' sa mahigit 80% ng ipinoprodyus na toyo ng Hapon, at maituturing na ito ang tipikal na toyo ng mga Hapones. Gawa ito mula sa halos magkapantay na dami ng balatong at trigo.<ref name=":25"/><ref name=":13"/> Tinatawag din itong {{nihongo|''kijōyu''|生醤油}} o {{nihongo|''namashōyu''|生しょうゆ}} kung hindi ito [[Pasteurisasyon|pasterisado]]. * {{nihongo|''Usukuchi''|薄口||'banayad na lasa'}}: Binubuo ng halos 14% ng produksiyon ng toyo ang {{lang|ja-Latn|usukuchi shoyu}}.<ref name=":25" /> Sikat ito sa rehiyong [[Kansai]] ng Hapon. Mas kaunting oras ang kailangan para gawin ito kumpara sa ''koikuchi,''<ref name=":13" /> at mas maalat at mas mapusyaw sa kulay ito. Mas maputla ito dahil sa paggamit nito sa produksiyon ng {{lang|ja-Latn|amazake}}, isang matamis na likido na gawa sa binurong bigas. Karaniwang ginagamit ang ''usukuchi'' sa pagluluto dahil hindi ito binabago ang kulay at lasa ng mga sangkap.<ref name=":25" /> * {{nihongo|''Tamari''|たまり}}: Pangunahing ginagawa sa [[Chūbu|rehiyong Chūbu]] ng Japan, mas maitim at malasa ang {{lang|ja-Latn|tamari}} kumpara sa {{lang|ja-Latn|koikuchi}}. Wala o halos wala itong trigo. Maaaring gamitin ang walang-trigong {{lang|ja-Latn|tamari}} ng mga taong may intoleransiya sa gluten. Mas malapot ang {{lang|ja-Latn|tamari}} kumpara sa {{lang|ja-Latn|koikuchi shoyu}}.<ref name=":25" /> Sa toyong napoprodyus sa Japan, 1.5% ay {{lang|ja-Latn|tamari}}.<ref name=":25" /> Ito ang orihinal na toyong Hapones, dahil ang resipi nito ay pinakamalapit sa toyo na unang ipinakilala sa Hapon mula sa Tsina. Sa usaping teknikal, kilala itong baryante bilang {{nihongo|''miso-damari''|味噌溜り}}, dahil ito ang likidong umaagos mula sa [[miso]] habang tumatanda ito. Hinango ang salitang Hapones na {{lang|ja-Latn|tamari}} mula sa pandiwang {{nihongo|''tamaru''|溜る||'mag-ipon'}}, na tumutukoy sa pagiging kakambal na produkto ng {{lang|ja-Latn|tamari}} sa tradisyonal na pagbuburo ng miso. Kadalasan, ginagawang sawsawan ng sashimi ang {{lang|ja-Latn|tamari shoyu}}.<ref name=":13" /><ref name=":25" /> Madalas, ang mga ibang baryante ng toyo na pansashimi ay ipinagkakamali sa {{lang|ja-Latn|tamari shoyu}}.<ref name=":13" /> Sa Hapon, lilinawin ng etiketa sa likod, ayon sa batas, kung {{lang|ja-Latn|tamari}} talaga ito o hindi.<ref name=":13" /> * {{nihongo|''Shiro''|白||'puti'}}: Kabaligtaran sa toyong {{lang|ja-Latn|tamari}}, mas sinasangkapan ng {{lang|ja-Latn|shiro}} ang trigo at napakakaunti ang balatong, kaya maputi ang itsura at matamis ang lasa. Mas karaniwan itong ginagamit sa rehiyon ng Kansai upang bigyang-diin ang itsura ng pagkain, halimbawa [[sashimi]]. Dati, madalas din ginamit ang {{lang|ja-Latn|shiro shoyu}} sa sosyal na pagluluto at kadalasan, hindi ito mahahanap sa ibang bansa.<ref name=":13" /> Ang pangunahing paggamit nito ay para sa atsara.<ref name=":25" /> 0.7% ang produksiyon ng toyong {{lang|ja-Latn|shiro}} sa lahat ng mga toyo sa Hapon.<ref name=":25" /> === Haway === Laganap na kondimento at sangkap at toyo sa maraming putahe sa lutuing Hawayano, kung saan karaniwan itong kilala ng mga lokal sa Hapones na pangalang {{lang|ja-Latn|shōyu}}. Isang tagagawa ng toyo sa Haway ang ''Aloha Shoyu'' na gumagawa ng sikat na toyo na may lasang mas pino at medyo mas matamis kumpara sa mga iba pang kilalang toyo.<ref>{{cite web |title=About |trans-title=Patungkol |url=https://alohashoyu.com/about/ |access-date=7 Agosto 2019 |publisher=Aloha Shoyu Company |language=en}}</ref> === Indonesya === {{main|Kecap manis}} [[Talaksan:Kecap manis & kecap asin.jpg|thumb|upright=.5|Kaliwa, ''kecap manis'' na halos kasinlapot ng [[pulot]]; kanan, ''Kecap asin'']] Sa [[Indonesya]], ''kecap'' (lumang baybay: ''ketjap'') ang tawag sa toyo na tumutukoy rin sa lahat ng permentadong sawsawan, at kognado sa salitang [[ketchup|''ketchup'']] sa wikang Ingles.<ref>Tingnan ang talakayan at mga sanggunian sa Wiktionary: ''[[wiktionary:ketchup#Etymology|ketchup]]''.</ref> ''[[Kecap manis]]'' ang pinakasikat na uri ng toyo sa lutuing Indones. Ginagamit din ang salitang ''kecap'' upang tukuyin ang mga ibang kondimento at sawsawan na magkahawig sa toyo, tulad ng ''kecap ikan'' ([[patis]]) at ''kecap Inggris'' (sarsang Worcestershire; lit. "sarsang Ingles" o "sarsa ng Inglatera"). May tatlong karaniwang baryante ng de-balatong na ''kecap'' sa [[lutuing Indones]] na sinasangkap o kinokondimento: * ''Kecap manis'': Pinatamis na toyo na may malasirup na lapot at kakaiba, matamis, medyo [[Pulot|malapulot]] na lasa dahil sa kasagsagan ng inilagay na asukal sa palma. Ito ang pinakasikat na toyo sa [[lutuing Indones]], at nagbubuo ng halos 90 porsiyento ng kabuuang produksiyon ng toyo sa bansa.<ref name="Soyinfo">{{cite book |author1=William Shurtleff |url=https://archive.org/details/bub_gb_wUWmc4Tr-WUC |title=History of Soybeans and Soyfoods in Southeast Asia (13th Century To 2010): Extensively Annotated Bibliography and Sourcebook |author2=Akiko Aoyagi |date=2010 |publisher=Soyinfo Center |isbn=9781928914303 |page=[https://archive.org/details/bub_gb_wUWmc4Tr-WUC/page/n536 537] |language=en |trans-title=Kasaysayan ng Balatong at Pagkaing Balatong sa Timog-silangang Asya (Ika-13 Siglo Hanggang 2010): Malawakang Anotadong Bibliograpiya at Aklat Pansanggunian |access-date=15 February 2016}}</ref> Mahalagang sarsa ang ''kecap manis'' sa mga lagdang-putahe tulad ng ''[[nasi goreng]]'', ''[[mie goreng]]'', [[sate]], ''tongseng'' at ''semur''. Halimbawa, ang ''sambal kecap'' ay isang uri ng sawsawang [[Sambal (sarsa)|sambal]] na may hiniwang sili, katamis at lasuna, isang sikat na sawsawan para sa ''sate kambing'' (sateng kambing) at ''[[ikan bakar]]'' (pritong isda/pagkaing-dagat). * ''Kecap manis sedang'': Toyo na may katamtamang tamis, di-ganoong kalapot, di-ganoong katamis, at mas maalat kumpara sa ''kecap manis''. * ''Kecap asin'': Karaniwang toyo na hinango mula sa ''shoyu'' ng mga Hapones, ngunit mas konsentrado at malapot, at may mas maitim na kulay at may mas matapang na lasa; maaari itong palitan ng magaang toyo ng mga Tsino sa ilang mga resipi. Unang ipinakilala ang ''kecap asin'' sa Indonesya ng mga Hokkien kaya malatoyong Tsino ang lasa nito. Napakaalat ang toyong Hakka na gawa sa itim na balatong, at nasa Pulo ng Bangka ang karamihan ng produksiyon nito. === Pilipinas === [[Talaksan:Toyo at kalamansi (toyomansi) with siling labuyo (Philippines) 01.jpg|thumb|Toyomansi, isang tipikal na sawsawan sa Pilipinas na binubuo ng toyo at [[kalamansi]] at pinaanghang ng [[siling labuyo]]]] Sa Pilipinas, toyo ang tawag sa sawsawang ito sa [[Mga wika sa Pilipinas|mga katutubong wika]], na hinango mula sa ''tau-yu'' ng [[Hokkien Pilipino]]. Kadalasan, ang toyo ng Pilipinas ay kombinasyon ng balatong, trigo, asin, at karamelong pampakulay. Mas malabnaw at mas maalat ito kumpara sa mga toyo ng mga ibang bansa sa Timog-silangang Asya. Pinakakahawig nito ang ''koikuchi shōyu'' ng Hapon kung tungkol sa konsistensiya at paggamit ng trigo, ngunit mas maalat at maitim ang toyong Pilipino.<ref>{{cite web |last1=Liwanag |first1=M.A. |date=7 Hunyo 2020 |title=Filipino Soy Sauce |trans-title=Toyong Pilipino |url=https://pinoybites.com/common-ingredients/filipino-soy-sauce-toyo/ |access-date=28 Enero 2021 |website=Pinoy Bites |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Soy Sauce |trans-title=Toyo |url=http://www.clovegarden.com/ingred/bp_soysz.html |access-date=28 Enero 2021 |website=Clove Garden |language=en}}</ref> Ginagamit ang toyo bilang panimpla sa marinada, sangkap sa mga nilulutong pagkain, at kadalasan bilang kondimento sa lamesa, kasabay ng mga ibang sawsawan tulad ng [[patis]] at [[Suka (pagkain)|suka]]. Kapag inihahain, madalas itong nilalagyan ng katas ng [[kalamansi]] (× ''Citrofortunella microcarpa''; kilala rin bilang kalamunding). Toyomansi ang tawag sa kombinasyon na ito na maaaring ihambing sa sawsawang ''ponzu'' ng mga Hapones (toyo na may ''yuzu''). Pangunahing sangkap din ang toyo sa [[adobo]], isa sa mga pinakasikat na ulam ng lutuing Pilipino. === Taywan === Matutunton ang kasaysayan ng paggawa ng toyo sa Taywan pabalik sa timog-silangang Tsina, sa mga lalawigan ng [[Fujian]] at [[Guangdong]]. Kilala ang Taywanes para sa toyong [[tawsi]] na may mas matapang na lasa at mas masustansiya ayon sa mga prodyuser. Gumagawa ang karamihan ng mga tagagawa ng toyo mula sa balatong at trigo gamit ang mga makina na isang pamamaraan na ipinakilala noong pamumuno ng mga Hapones. Patuloy na gumagawa ang iilang prodyuser ng de-kamay na toyo sa tradisyonal na paraan.'''<ref>{{cite news |last=Chung |first=Oscar |date=1 Enero 2010 |title=A Sauce for All |trans-title=Isang Sarsa para sa Lahat |work=Taiwan Review |publisher=Government Information Office, Republic of China (Taiwan) |url=http://taiwanreview.nat.gov.tw/ct.asp?xitem=83076&ctnode=1337 |url-status=dead |access-date=14 Nobyembre 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120311060546/http://taiwanreview.nat.gov.tw/ct.asp?xitem=83076&ctnode=1337 |archive-date=11 Marso 2012}}</ref>''' ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Kaugnay na mga paksa== * [[Miso]] [[Kategorya:Mga sarsa]] [[Kategorya:Lutuing Hapones]] [[Kategorya:Sushi]] oiwh8ctrdn2fx4n4w2gwt6e2bnsm6n6 0 50491 2221171 1986053 2026-08-20T16:40:56Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260820)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2221171 wikitext text/x-wiki :''Para sa kapatid ni Elijah Parish Lovejoy, tingnan ang [[Owen Lovejoy]].'' {{Infobox person/Wikidata}} Si '''Elijah Parish Lovejoy'''<ref name=NBK>{{cite-NBK|Lovejoy brothers, Elijah Parish Lovejoy, Owen Lovejoy}}</ref> (9 Nobyembre 1802 &ndash; 7 Nobyembre 1837) ay isang [[United States|Amerikanong]] [[Presbyterianism|Presbiteryanong]] [[minister (Christianity)|ministro]], [[journalist|tagapamahayag]] at [[editing|patnugot ng pahayagan]], na [[pinatay ng mga mamamayan]] sa [[Alton, Illinois|Alton]], [[Illinois]] dahil sa kaniyang mga [[abolitionism|abolisyonistang]] pananaw. Kapatid niya ang kongresistang si [[Owen Lovejoy]].<ref name=NBK/> ==Talambuhay== Isang kleriko si Elijah P. Lovejoy, na nagtataguyod ng mga gawaing pang-[[abolisyonismo]] habang patnugot ng pahayagang ''Alton Observer'' sa Alton, Illinois. Siya ang nagtatag ng tsapter ng samahang ''American Anti-Slavery Society'' (Lipunang Laban sa Pangaalipin ng Amerika)doon. Binaril siya habang ipinagsasanggalang ang kaniyang palimbagan laban sa mga mapanantalang gawain ng mga mamamayan.<ref name=NBK/> ==Sanggunian== === Talababa === {{reflist}} === Bibliyograpiya === * {{cite book |title=Narrative of Riots at Alton, in Connection with the Death of Rev. Elijah P Lovejoy |first=Edward |last=Beecher |year=1969 |publisher=Mnemosyne Pub. Co}} * {{cite book |title=[[American National Biography]] |editor=[[John A. Garraty]] at Mark C. Carnes|first=Merton L. |last=Dillon |year=1999 |isbn= 0-19-512793-5 |publisher=[[Oxford University Press]]|location=New York|pages=Bol. 14, pp. 4–5}} * {{cite book |title=Elijah P. Lovejoy, Abolitionist Editor |first=Merton L. |last=Dillon |year=1961|publisher=[[University of Illinois Press]]|location=[[Urbana, Illinois|Urbana]]}} * {{cite book |title=American State Trials: A Collection of the Important and Interesting Criminal Trials which have taken place in the United States, from the beginning of our Government to the Present Day |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.44037 |last= Lawson| first=John D. |author2=Robert L. Howard (ed.) |year=1916 |isbn= |publisher=F. H. Thomas Law Book Co|location=St. Louis}} * {{cite book |title=Memoir of the Rev. Elijah P. Lovejoy: Who was Murdered in Defence of the Liberty of the Press at Alton, Illinois, Nob. 7, 1837 |first=Joseph C. |last=Lovejoy|author2=[[Owen Lovejoy]] |year=1838 |isbn= |publisher=J. S. Taylor|location=New York|url=http://books.google.com/books?id=xm0DAAAAYAAJ&printsec=titlepage&dq=memoir+of+the+rev+elijah+p+lovejoy&source=gbs_summary_r}} * {{cite book |title=The Martyrdom of Lovejoy: An Account of the Life, Trials, and Perils of Rev Elijah P. Lovejoy |url=https://archive.org/details/martyrdomoflovej0000tann |first=Henry |last=Tanner |year=1971 |isbn=0678007446 |publisher=A. M. Kelley}} == Panlabas na kawing== *[http://www.spartacus.schoolnet.co.uk/USASlovejoy.htm Talambuhay mula sa ''Spartacus Schoolnet''] *[http://www.stlouiswalkoffame.org/inductees/elijah-lovejoy.html Daang-Lakaran ng Katanyagan ng St. Louis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080704120113/http://stlouiswalkoffame.org/inductees/elijah-lovejoy.html |date=2008-07-04 }} *[http://www.altonweb.com/history/lovejoy/ao1.html Buong salaysay mula sa ''Alton Observer'', 7 Nobyembre 1837] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511212148/http://www.altonweb.com/history/lovejoy/ao1.html |date=2008-05-11 }} {{Authority control}} {{BD|1802|1837|Lovejoy, Elijah P.}} [[Kategorya:Mga manunulat mula sa Estados Unidos]] pnhoh37jq28gipesqlrmzvuiaea4ddy 0 56868 2221185 2218513 2026-08-20T18:00:06Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260820)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2221185 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Kakaw | image = Matadecacao.jpg | image_width = 240px | image_caption = Mga bunga sa puno ng kakaw | taxon = Theobroma cacao | authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]<ref name="WFO">{{cite web |title=''Theobroma cacao'' L. Sp. Pl. : 782 (1753) |url=http://www.worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000458440 |website=World Flora Online |date=2022 |publisher=World flora Consortium |access-date=14 December 2022}}</ref> |synonyms = *''Cacao mina'' {{small|Gaertn.}} *''Cacao minus '' <small>Gaertn.</small> *''Cacao sativa'' <small> Aubl.</small> *''Cacao theobroma'' <small> Tussac </small> *''Theobroma cacao f. leiocarpum '' <small>(Bernoulli) Ducke</small> *''Theobroma cacao subsp. leiocarpum '' <small>(Bernoulli) Cuatrec.</small> *''Theobroma cacao var. leiocarpum '' <small>(Bernoulli) Cif.</small> *''Theobroma cacao subsp. sativa '' <small>(Aubl.) León</small> *''Theobroma cacao var. typica '' <small>Cif.</small> *''Theobroma caribaea '' <small>Sweet</small> *''Theobroma integerrima '' <small>Stokes</small> *''Theobroma kalagua'' <small> De Wild.</small> *''Theobroma leiocarpum'' <small> Bernoulli</small> *''Theobroma pentagonum '' <small>Bernoulli</small> *''Theobroma saltzmanniana '' <small>Bernoulli</small> *''Theobroma sapidum '' <small>Pittier</small> *''Theobroma sativa'' <small> (Aubl.) Lign. & Le Bey</small> *''Theobroma sativa var. leucosperma '' <small>A. Chev.</small> *''Theobroma sativa var. melanosperma '' <small>A. Chev.</small> *''Theobroma sativum'' <small>(Aubl.) Lign. & Bey</small> | synonyms_ref = <ref name="WFO"/><ref name="POWO">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:320783-2#synonyms |title=''Mentha canadensis'' L. |date=2022 |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|access-date=14 Disyembre 2022 }}</ref> }} [[File:Theobroma cacao MHNT.BOT.2004.0.204.jpg|thumb|''Theobroma cacao'']] {{otheruses|Cacao}} Ang '''kakaw'''<ref name="JETE">{{cite-JETE|Kakaw}}</ref> ('''''Theobroma cacao''''') ay isang maliit na [[Palaging luntian|laging luntiang]] [[tree|puno]] na may taas na {{convert|6|-|12|m|ft|abbr=on|0}} at kabilang sa pamilyang [[Malvaceae]].<ref name="WFO" /><ref>{{cite encyclopedia |title=Theobroma cacao |url=http://eol.org/pages/484592/overview |encyclopedia=Encyclopedia of Life |access-date=9 Nobyembre 2012 |archive-date=4 Nobyembre 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104063223/http://eol.org/pages/484592/overview |url-status=live}}</ref> Ang mga buto nito—na tinatawag na mga butil ng kakaw kapag pinatuyo at binuro—ay ginagamit sa paggawa ng likor ng kakaw, pulbos na kokwa, mantikilyang kokwa, at [[tsokolate]].<ref name="drugs">{{cite web |url=https://www.drugs.com/npp/cocoa.html |title=Cocoa |publisher=Drugs.com |date=6 Enero 2020 |access-date=3 Setyembre 2020 |archive-date=20 Enero 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120103652/https://www.drugs.com/npp/cocoa.html|url-status=live|language=en|trans-title=Kokwa}}</ref> Bagama't katutubo ang puno sa [[tropiko]] ng [[Kaamerikahan]], ang pinakamalaking prodyuser ng mga butil ng kakaw noong 2022 ay [[Côte d'Ivoire]]. == Paglalarawan == === Mga katangiang behetatibo === Ang mga [[Dahon (halaman)|dahon]] ng halaman ay salitan, buo, at walang lobo; may haba itong {{convert|10|-|50|cm|in|abbr=on|0}} at lapad na {{convert|5|-|10|cm|in|abbr=on|0}}.<ref>{{Cite web |title=Theobroma cacao, the food of the gods {{!}} Barry Callebaut |url=https://www.barry-callebaut.com/en/about-us/media/press-kit/theobroma-cacao-food-gods |access-date=2026-04-21 |website=www.barry-callebaut.com |language=en|trans-title=Theobroma cacao, ang pagkain ng mga diyos {{!}} Barry Callebaut}}</ref> === Mga bulaklak === Ang mga [[bulaklak]] ay namumuo nang kumpol direkta sa puno ng kahoy at sa mas matatandang mga sanga; ang katangiang ito ay tinatawag na ''cauliflory''. Ang mga bulaklak ay maliliit, may diyametrong {{convert|1|-|2|cm|in|abbr=on|frac=16}}, at may kulay-rosas na takupis. Ang pormulang ploral, na ginagamit upang katawanin ang estruktura ng isang [[bulaklak]] sa pamamagitan ng mga simbolo at numero, ay ✶ K5 C5 A(5°+5²) {{underline |G}}(5).<ref name="craene">{{cite book |last=Ronse De Craene |first=Louis P. |title=Floral Diagrams: An Aid to Understanding Flower Morphology and Evolution |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=Cambridge |date=4 Pebrero 2010 |url=https://books.google.com/books?id=24p-LgWPA50C |page=224 |isbn=978-0-521-49346-8 |access-date=16 Setyembre 2017 |archive-date=28 Abril 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210428023554/https://books.google.com/books?id=24p-LgWPA50C |url-status=live|language=en|trans-title=Mga Diyagramong Pambulaklak: Isang Tulong sa Pag-unawa sa Morpolohiya at Ebolusyon ng Bulaklak}}</ref> Bagama't marami sa mga bulaklak sa daigdig ang napopolina ng mga [[bubuyog]] ([[Hymenoptera]]) o mga [[paruparo]] at [[gamugamo]] ([[Lepidoptera]]), ang mga bulaklak ng kakaw ay napopolina ng maliliit na nangangagat na ''midge'' ng henerong ''Forcipomyia''.<ref>{{cite web |last=Hernández B. |first=J. |title=Insect pollination of cacao (''Theobroma cacao'' L.) in Costa Rica |publisher=[[University of Wisconsin]] |year=1965 |url=http://orton.catie.ac.cr/cgi-bin/wxis.exe/?IsisScript=ORTON.xis&method=post&formato=2&cantidad=1&expresion=mfn=032010 |access-date=27 Nobyembre 2012 |archive-date=4 Oktubre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131004220619/http://orton.catie.ac.cr/cgi-bin/wxis.exe/?IsisScript=ORTON.xis&method=post&formato=2&cantidad=1&expresion=mfn=032010 |url-status=dead|language=en|trans-title=Polinasyon ng kakaw (''Theobroma cacao'' L.) ng mga insekto sa Kosta Rika}}</ref><ref name=":2">{{cite journal |last1=Forbes |first1=Samantha J. |last2=Northfield |first2=Tobin D. |date=26 Disyembre 2016 |title=Increased pollinator habitat enhances cacao fruit set and predator conservation |journal=[[Ecological Applications]] |doi=10.1002/eap.1491 |pmid=28019052 |volume=27 |issue=3 |pages=887–899 |s2cid=6858627|language=en|trans-title=Ang pagpapalawak ng tirahan ng mga polinisador ay nagpapahusay sa pagbuo ng bunga ng kakaw at sa konserbasyon ng mga mandaragit}}</ref> Ang paggamit ng likas na polinisador na ''Forcipomyia'' ay nagbunga ng mas maraming bunga kaysa sa paggamit ng mga artipisyal na polinisador.<ref name=":2" /> [[Talaksan:Theobroma cacao2.jpg|thumb|center|Mga bulaklak ng kakaw]] === Bunga === Ang [[bunga]], na tinatawag na bao ng kakaw, ay hugis-itlog, may habang {{convert|15|-|30|cm|in|abbr=on|0}} at lapad na {{convert|8|-|10|cm|in|abbr=on|0}}, nagiging dilaw hanggang kahel kapag nahihinog, at tumitimbang ng humigit-kumulang {{convert|500|g|lb|abbr=on|0}} kapag hinog na. Naglalaman ito ng 20 hanggang 60 [[Buto ng halaman|buto]], na karaniwang tinatawag na "beans", na nakapaloob sa puting laman. Ang mga buto ang pangunahing sangkap ng [[tsokolate]], samantalang ang laman ay ginagamit sa ilang bansa upang gumawa ng [[Katas (inumin)|katas]], smoothie, helatina, at krema. Dati ay karaniwang itinatapon ang laman, ngunit mula noong ika-21 siglo, ang permentadong laman nito ay maaari nang idistila upang maging inuming may alkohol.<ref>{{cite web |last=Bell |first=Katie K. |url=https://www.forbes.com/sites/katiebell/2014/09/10/cacao-cocktails-a-new-tequila-like-spirit-distilled-from-cacao-fruit/ |title=Cacao Cocktails: A New Tequila-Like Spirit Distilled from Cacao Fruit |website=[[Forbes]] |access-date=17 Marso 2015 |archive-date=28 Abril 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150428064621/http://www.forbes.com/sites/katiebell/2014/09/10/cacao-cocktails-a-new-tequila-like-spirit-distilled-from-cacao-fruit/ |url-status=live|language=en|trans-title=Mga Kaktel na Kakaw: Isang Bagong Alkohol na Mala-tequila na Distilado mula sa Prutas ng Kakaw}}</ref> Ang laman ay may lasa ng [[litsiyas]] o [[Milon|tropikal na milon]].<ref>{{Cite web |last=Martin |first=Carla D |author-link=Carla Martin (anthropologist) |date=Marso 9, 2020 |title=What Makes Chocolate "Good"? |url=https://www.youtube.com/watch?v=PFGKUZdGap4 |url-status= |access-date=Pebrero 9, 2025 |via=[[YouTube]] |publisher=[[Peabody Museum of Archaeology and Ethnology]] |at=19:35|language=en|trans-title=Ano ang "Nagpapasarap" sa Tsokolate?}}</ref> Ang bawat buto ay naglalaman ng malaking dami ng taba (40–50%) sa anyo ng mantikilyang kokwa. Ang aktibong sangkap ng prutas ay ang pampasiglang teobromina, isang kompuwestong kahalintulad ng [[kapeyna]].<ref>{{cite book |last=Wilson |first=Philip K. |editor-last1=Wilson |editor-first1=P. |editor-last2=Hurst |editor-first2=W. |year=2015 |chapter=Chocolate in Science, Nutrition and Therapy: A Historical Perspective |title=Chocolate and Health: Chemistry, Nutrition and Therapy |url=https://pubs.rsc.org/en/content/ebook/978-1-84973-912-2 |location=Cambridge, UK |publisher=Royal Society of Chemistry |page=18 |isbn=978-1-84973-912-2|language=en|trans-title=Tsokolate at Kalusugan: Kimika, Nutrisyon at Terapiya}}</ref> == Kangalanan == Ang henerikong pangalan na ''Theobroma'' ay nagmula sa salitang [[Wikang Griyego|Griyego]] na nangangahulugang "pagkain ng mga diyos", mula sa {{wikt-lang|grc|θεός}} (''{{lang|grc-Latn|theós}}''), na nangangahulugang "diyos" o "banal", at {{wikt-lang|grc|βρῶμα}} (''{{lang|grc|brôma}}''), na nangangahulugang "pagkain". Ang tiyak na epitetong ''cacao'' ay ang Hispanisasyon ng pangalang ibinigay sa halaman sa mga katutubong wika ng Mesoamerika, gaya ng {{lang|emy-Latn|kakaw}} sa Tzeltal, Kʼicheʼ, at Klasikong Maya; {{lang|pos|kagaw}} sa Sayula Popoluca; at {{lang|nah|cacahuatl}} sa Nahuatl, na nangangahulugang "butil ng puno ng kakaw".<ref>{{cite web |title=Cacao |url=https://www.etymonline.com/word/cacao |publisher=Etymology Online Dictionary, Douglas Harper |access-date=19 Agosto 2018 |date=2018 |archive-date=19 Agosto 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180819182509/https://www.etymonline.com/word/cacao |url-status=live |language=en|trans-title=Kakaw}}</ref> Bagama't ang puno at mga buto ay karaniwang tinatawag na kakaw, minsan ay tinutukoy rin ang mga ito bilang 'kokwa'.<ref>{{Cite book |last1=Coe |first1=Sophie |author-link1=Sophie Coe |title=The Oxford Companion to Food |url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont0000davi_m3c8 |last2=Dalby |first2=Andrew |publisher=[[Oxford University Press]] |year=2014 |isbn=9780199677337 |editor-last=Davidson |editor-first=Alan |edition=3rd |chapter=Chocolate: Botany and early history |editor-last2=Jaine |editor-first2=Tom|language=en|trans-title=Ang Gabay ng Oxford sa Pagkain}}</ref> == Paglilinang == [[Talaksan:CacaoChonita14.JPG|thumb|Mga binusang butil ng kakaw, handa nang gamitin]] Noong 2023, nilinang ang kakaw sa humigit-kumulang {{convert|11650000|ha|acres}} sa buong mundo.<ref name="faostat2023">{{cite web |url=https://www.fao.org/faostat/en/#data/QCL/visualize |title=Crops and livestock products; Production quantities of Cocoa beans by country |publisher=United Nations Food and Agriculture Organization, Statistics Division (FAOSTAT) |date=2023 |access-date=22 Mayo 2025|language=en|trans-title=Mga pananim at produktong panghayop; Dami ng produksiyon ng mga butil ng kakaw ayon sa bansa}}</ref> Ang mga butil ng kakaw ay itinatanim ng malalaking plantasyong agroindustriyal at maliliit na prodyuser, kung saan ang malaking bahagi ng produksiyon ay nagmumula sa milyun-milyong magsasakang may maliliit na lote.<ref>{{cite web |title=A strategy to safeguard the future of chocolate |url=http://www.bioversityinternational.org/index.php?id=6817|url-status=dead |publisher=Bioversity International |access-date=9 Nobyembre 2012|language=en|trans-title=Isang estratehiya upang pangalagaan ang kinabukasan ng tsokolate}}</ref> Nagsisimulang mamunga ang puno sa edad na apat o limang taon. Ang isang punong nasa hustong gulang ay maaaring magkaroon ng 6,000 bulaklak sa loob ng isang taon, ngunit humigit-kumulang 20 bunga lamang. Tinatayang 1,200 buto (40 bunga) ang kailangan upang makagawa ng 1 kg (2.2 lb) ng pasta ng kakaw . Sa kasaysayan, kinilala ng mga gumagawa ng tsokolate ang tatlong pangunahing [[Kultibar|pangkat ng mga kultibar]] ng butil ng kakaw na ginagamit sa paggawa ng kokwa at tsokolate: Forastero, Criollo, at Trinitario.<ref>{{cite web |url=http://www.xocoatl.org/variety.htm |website=All about Chocolate |title=Varieties |access-date=3 Hunyo 2017 |archive-date=2 Hulyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170702090148/http://xocoatl.org/variety.htm |url-status=live|language=en|trans-title=Mga baryedad}}</ref> Ang pinakapinahahalagahan, pinakabihira, at pinakamahal ay ang grupong Criollo, ang butil ng kakaw na ginamit ng mga [[Kabihasnang Maya|Maya]].<ref>{{Cite journal |last1=Lanaud |first1=Claire |last2=Vignes |first2=Hélène |last3=Utge |first3=José |last4=Valette |first4=Gilles |last5=Rhoné |first5=Bénédicte |last6=Garcia Caputi |first6=Mariella |last7=Angarita Nieto |first7=Natalia Sofía |last8=Fouet |first8=Olivier |last9=Gaikwad |first9=Nilesh |last10=Zarrillo |first10=Sonia |last11=Powis |first11=Terry G. |last12=Cyphers |first12=Ann |last13=Valdez |first13=Francisco |last14=Olivera Nunez |first14=S. Quirino |last15=Speller |first15=Camilla |display-authors=5 |date=2024-03-07 |title=A revisited history of cacao domestication in pre-Columbian times revealed by archaeogenomic approaches |url= |journal=[[Scientific Reports]] |volume=14 |issue=1 |page=2972 |doi=10.1038/s41598-024-53010-6 |issn=2045-2322 |doi-access=free |pmid=38453955 |pmc=10920634 |bibcode=2024NatSR..14.2972L |language=en|trans-title=Muling pagsusuri sa kasaysayan ng domestikasyon ng kakaw noong panahong pre-Kolumbiyano batay sa mga pamamaraang arkeohenomiko}}</ref> Sampung porsiyento lamang ng tsokolate ang gawa sa Criollo, na masasabing hindi gaanong mapait at mas mabango kaysa sa alinmang ibang butil. Noong Nobyembre 2000, ang mga butil ng kakaw mula sa Chuao ay ginawaran ng pagtatalagang pinagmulan sa ilalim ng pangalang ''Cacao de Chuao'' (mula sa [[Wikang Kastila|Espanyol]]: "kakaw ng Chuao").<ref>{{cite web |url=http://www.wipo.int/ipadvantage/en/details.jsp?id=2618 |title=Branding Matters: The Success of Chuao Cocoa Bean |access-date=3 Hunyo 2017 |archive-date=3 Marso 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170303044314/http://www.wipo.int/ipadvantage/en/details.jsp?id=2618 |url-status=live|language=en|trans-title=Mahalaga ang Branding: Ang Tagumpay ng Chuao Cocoa Bean}}</ref><ref>[http://www.scielo.org.co/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0122-88032015000200003 Ramírez Méndez, Luis Alberto (2015) El cultivo del cacao Venezolano desde Maruma.Scielo.Historia Caribe]</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kaurian:Tsokolate]] [[Kaurian:Punongkahoy]] [[Kategorya:Malvaceae]] iji5wog5dunoisnsodmo0jqg2zebb1g 0 58045 2221187 2219057 2026-08-20T18:30:57Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 2 books for verifiability (20260820)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2221187 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa -->{{Redirect-distinguish|Salaysay|Sanaysay}}{{Redirect-distinguish|Istorya|Historya}} [[Talaksan:The_Monkey_and_The_Turtle_3.jpg|thumb|Isa ang kuwentong ''[[Ang Pagong at ang Matsing]]'' sa mga pinakakilalang [[pabula]] mula Pilipinas. Ang partikular na guhit na ito ay ginawa ni [[Jose Rizal]] noong 1886.]] '''Kuwénto''' (o '''kwénto'''), '''istórya''', '''salaysáy''', o '''naratíbo''' ang anumang paglalahad sa isang serye ng mga magkakaugnay na pangyayari o karanasan,<ref>{{citation |title=The Random House Dictionary of the English Language |date=1979 |trans-title=Ang Diksiyonaryo ng Random House sa Wikang Ingles |location=New York |publisher=[[Random House]] |language=en |lccn=74-129225 |ref={{harvid |Random House |1979}}}}</ref> na maaaring [[Kathang-isip|kathang{{Non breaking hyphen}}isip]] (piksiyon) tulad ng [[pabula]], [[kuwentong-bibit]], [[alamat]], o [[nobela]], o [[Di-kathang isip|hindi kathang{{Non breaking hyphen}}isip]] (di{{Non breaking hyphen}}piksiyon) tulad ng [[talaarawan]], [[talambuhay]], o [[balita]].<ref>{{citation |last1=Carey |first1=Gary |title=A Multicultural Dictionary of Literary Terms |url=https://archive.org/details/multiculturaldic00care |year=1999 |trans-title=Multikultural na Diksiyonaryo ng mg Katagang Pampanitikan |location=Jefferson, Estados Unidos |publisher=[[McFarland & Company]] |language=en |isbn=0-7864-0552-X |last2=Snodgrass |first2=Mary Ellen}}</ref><ref>{{citation |last=Harmon |first=William |title=A Handbook to Literature |date=2012 |trans-title=Handbook sa Panitikan |edition=12 |location=Boston, Estados Unidos |publisher=[[Longman]] |language=en |isbn=978-0-205-02401-8}}</ref> Maaaring maipresenta ang mga kuwento nang pasulat o pasalita, serye ng mga imahe kagaya ng pelikula o komiks, o kombinasyon ng mga ito. Naipapahayag ang mga kuwento sa lahat ng klase ng gawa ng tao, para sa [[sining]] o [[paglilibang]], kabilang na ang [[Pampublikong pamamahayag|pagsasalita]] ([[panitikang pasalita]]), [[panitikan]], [[teatro]], [[sayaw]], [[musika]] at [[awit]], [[komiks]], [[dyornalismo]], [[animasyon]], [[bidyo]] (kasama ang [[pelikula]] at [[telebisyon]]), [[larong bidyo]], [[radyo]], [[laro]], at kahit maging mga purong [[Sining-biswal|nakikitang sining]] tulad ng [[pagpipinta]], [[paglililok]], [[pagguhit]], at [[potograpiya]], basta may serye ng mga pangyayari na ipinepresenta. [[Pagkukuwento]] ang tawag sa gawain ng mga tao upang maibahagi ang mga kuwento sa iba, madalas sa anyong [[Pasalitang pagkukuwento|pasalita]].<ref>{{Cite journal |last=Mello |first=Robin |date=2001-02-02 |title=The Power of Storytelling: How Oral Narrative Influences Children's Relationships in Classrooms |trans-title=Ang Kapangyarihan ng Pagkukuwento: Paano Naiimpluwensiyahan ng Pasalitang Kuwento ang mga Relasyon ng mga Bata sa Silid-aralan |url=http://www.ijea.org/v2n1/ |journal=International Journal of Education & the Arts |language=en |volume=2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630042438/http://www.ijea.org/v2n1/ |archive-date=2008-06-30 |access-date= |number=1}}</ref> Gayunpaman, simula noong umusbong ang mga lipunang kayang magsulat, nagsimula ring itala ang marami sa mga kuwento sa [[Panitikan|anyong pasulat]]. Tinatawag na '''pagsasalaysáy''' o '''narasyón''' naman ang pormal at pampanitikang proseso ng paggawa ng kuwento, na kabilang sa apat na tradisyonal na [[retorikong paraan ng diskurso]] kasama ng [[argumentasyon]], [[paglalarawan]], at [[eksposisyon]]. Iba ito sa salitang ''narasyon'' na karaniwang ginagamit bilang komentaryo sa kuwento at isang [[paraan sa pagkukuwento]] na ginagamit upang makagawa at mapaganda pa ang isang kuwento. == Etimolohiya == Nagmula ang salitang ''kuwento'' sa [[wikang Kastila]] na {{Lang|es|cuento}} na nagmula sa [[wikang Latin]] na nangangahulugang "mag-isip" o "ipagpalagay".<ref>{{Cite web |title=kuwento |url=https://diksiyonaryo.ph/list/kuwento |access-date=2026-07-29 |website=Diksiyonaryo.ph}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |last2= |title=cuento |trans-title=kuwento |url=https://dle.rae.es/cuento |access-date=2026-07-29 |website=«Diccionario de la lengua española» - Edición del Tricentenario |publisher=Real Academia Española |language=es}}</ref> Sinusulat din ito bilang ''kwento''. Karaniwang ginagamit naman ang salitang ''salaysay'' sa konteksto ng pag-uulat o pagpapahayag katulad ng [[sinumpaang salaysay]] sa [[batas]]. Samantala, parehong nagmula ang salitang ''istorya'' at ang halos kalapit sa pagbaybay nito na ''[[historya]]'' sa salitang Kastila na {{Lang|es|historia}} ("kasaysayan").<ref>{{Cite web |title=istorya |url=https://diksiyonaryo.ph/search/istorya?page=1 |access-date=2026-07-29 |website=Diksiyonaryo.ph}}</ref> Sa wikang Kastila din nagmula ang salitang ''naratibo'', mula {{Lang|es|narrativo}}.<ref>{{Cite web |title=naratibo |url=https://diksiyonaryo.ph/search/naratibo?page=1 |access-date=2026-07-29 |website=Diksiyonaryo.ph}}</ref> == Kahulugan == Kuwento ang tawag sa inilalahad na sekuwensiya ng mga totoo o kathang-isip na serye ng mga pangyayari sa iba, minsan mula sa isang tagakuwento o tagapagsalaysay. [[Personal na kuwento]] ang tawag sa [[Tuluyan|kuwentong tuluyan]] kung saan ipinepresenta ng may-akda o tagapagsalita ang kanilang personal na karanasan, madalas sa anyong impormal o biglaan, tulad halimbawa ng [[pagte-text]], [[pagmemensahe online]], o harapang pakikipag-usap. Iba ang mga kuwento sa mga simpleng paglalarawan sa kalidad, estado, o sitwasyon na walang sangkot na indibiduwal. Iba-iba ang haba ng mga kuwento, mula sa isang maikling pagkukuwento sa mga nangyari kagaya ng mga [[balita]] hanggang sa mahahabang anyo na nagtatampok ng mga mahahabang serye ng mga pangyayari tulad ng sa mga [[pelikula]], [[teleserye]], o [[nobela]]. Iba-iba rin ang mga paksa ng isang kuwento, na maaaring maigrupo batay sa tema o pormal na kategorya. Tinatawag na [[Di-piksyon|di-piksiyon]] ang mga kuwento na di-kathang isip kabilang ang [[talambuhay]], [[dyornalismo]], [[historyograpiya]], at ibang mga anyo ng pagkukuwento na nakabase sa realidad at katotohanan. Sa kabilang banda, [[piksiyon]] naman ang tawag sa mga kuwento na kathang isip at hindi nakabase sa realidad at katotohanan. Kabilang rito ang mga kuwentong nakabase sa mga tunay na pangyayari ngunit hinaluan ng mga di-makatotohanang elemento kagaya ng sa mga [[piksiyong historikal]]. Bukod dito, piksiyon din ang mga [[Maikling kuwento|maiikling kuwento]], nobela, pelikula, at ibang mga kuwento sa mga midyum kagaya ng sa mga [[larong bidyo]] at [[teatro]]. Sa pag-aaral sa mga gawang piksiyon, madalas na ginugrupo ang mga ito batay sa pananaw, mula sa [[Kuwento sa unang panauhan|unang panauhan]] hanggang sa [[Kuwento sa ikatlong panauhan|ikatlong panauhan]]. Maaaring kathang isip ang mga [[tulang pasalaysay]] kagaya ng [[epiko]] o di-kathang isip kagaya ng mga [[tulang patala]]. Naiiba ang mga tulang pasalaysay mula sa mga [[tulang liriko]], na nakapokus sa damdamin ng tagapagsalita at walang [[banghay]], [[Tagpuan ng kuwento|tagpuan]], o ibang mga katangian ng isang kuwento. Halos lahat ng mga anyo ng [[drama]] kagaya ng [[dula]], [[musikal]], [[opera]], at [[ballet]] ay pawang mga kuwento. == Elemento == May mga pangunahing elemento na kinakailangang magkaroon ang isang gawa para matawag itong kuwento. Kabilang rito ang pagkakaroon ng mga tauhan, hidwaan, banghay, tagpuan, tema, at paraan ng pagkukuwento. === Tauhan === {{Main|Tauhan ng kuwento}} [[File:Batman_and_Robin_1966.JPG|thumb|Si [[Batman]] (kanan) at ang kasangga niyang si [[Robin (komiks)|Robin]] (kaliwa) ang mga pangunahing tauhan ng teleseryeng ''[[Batman (teleserye)|Batman]]'' na umere mula 1966 hanggang 1968 sa [[Estados Unidos]].]] [[Tauhan ng kuwento|Tauhan]] o karakter ang mga indibiduwal sa isang kuwento na nagdidikta sa takbo nito. Madalas silang may pangalan, at gumaganap batay sa kanilang gampanin sa [[banghay]]. Ang kanilang [[Dayalogo ng kuwento|dayalogo]] o [[Aksyon ng kuwento|pagkilos]] ay maaaring sadya o may layunin upang umusad ang kuwento. Karaniwang kathang isip ang mga tauhan, bagamat maaari din silang nakabatay sa isang tao sa tunay na buhay o di kaya tumutukoy sa partikular na tao sa tunay na buhay kagaya ng sa mga [[Di-piksyon|di-piksiyon]] na kuwento tulad ng [[talambuhay]]. Nakadepende sa unang impresyon ng tagasubaybay kung makikisimpatiya sila sa sitwasyon ng isang partikular na tauhan sa kuwento, damdamin na maaaring ituring na para bang tunay na buhay ito.<ref>{{Cite journal |last=Phillips |first=Brian |date=2004 |title=Character in Contemporary Fiction |trans-title=Mga Tauhan sa Kontemporaryong Piksiyon |url=https://www.jstor.org/stable/3852955 |journal=The Hudson Review |language=en |volume=56 |issue=4 |pages=629–642 |doi=10.2307/3852955 |issn=0018-702X |jstor=3852955 |url-access=subscription}}</ref> Ang koneksyon na ito ng tagasubaybay sa isang tauhan sa simula ang siyang magdidikta sa inaasahang pag-uugali ng naturang tauhan na ito sa mga susunod na eksena ng kuwento, na maaaring di tumugma kung aakto ang tauhan na ito sa paraang naiiba sa mga nagdaang eksena. Nagtataglay ang mga kuwento ng mga pangunahing tauhan, na tinatawag na [[bida]], kung saan umiikot ang kuwento. Maaaring magkaroon ang mga kuwento ng [[kontrabida]], na siyang humahadlang sa bida. Sa maraming klase ng kuwento, karaniwang [[bayani]] ang bida, na siyang sinusubaybayan ng mga tagasubaybayat nagtataglay ng mga layuning nakakabuti. Maaari siyang makaharap ng [[kalaban]], kontrabida na aktibong humahadlang sa kabutihan. [[Pinakakalaban]] ang tawag kung ito ang pinakamatinding kalaban ng bayani. Sa ibang mga kuwento, maaaring kuwestiyonable ang paninindigan ng bida; tinatawag ito na [[kontrabayani]]. Maaari ring magkaroon ang kuwento ng maraming bida; sa mga ganitong kuwento, karaniwang may itinatalagang pinakabida, [[pangalawang bida]], at [[pangatlong bida]]. Bukod sa mga ito, may iba pang mga uri ng tauhan, kilala sa tawag na mga [[tauhang tipikal]], na nakabatay sa gampanin nila sa kuwento o katangian nila. === Hidwaan === {{Main|Hidwaan ng kuwento}} [[Talaksan:One_Ring_Blender_Render.png|thumb|Sentro sa hidwaan sa kuwento ng ''[[The Lord of the Rings]]'' (1954{{Endash}}1955) ni [[J. R. R. Tolkien]] ang [[Nag-iisang Singsing]] na siyang hinahanap ng mga bida upang sirain para mailigtas ang [[Middle-Earth|Middle-earth]].]] Sa malawak na kahulugan, [[Hidwaan ng kuwento|hidwaan]] ang tawag sa tensiyon na nabubuo na siyang nakakaapekto sa isip at kilos ng mga tauhan. Ito ang pangunahing problema ng mga bida. Madalas nakakaranas ang mga bida ng mga karagdagang laban sa sariling damdamin, kagaya ng pag-aalinlangan, takot, o pag-aalala sa mga susunod na pangyayari dahil sa hidwaan. Maaaring magtaglay ang mga kuwento ng maraming hidwaan, lalo na sa mga mahahabang gawa, ngunit karaniwang may isang malaking problema at maraming mas maliliit na problema na unang nalulutas sa kuwento. Maaaring maigrupo ang hidwaan batay sa laban; ilan sa mga pinakakaraniwan ang mga sumusunod: * tauhan kontra tauhan, hal. seryeng ''[[Harry Potter]]'' (1997{{Endash}}2007) ni [[J. K. Rowling]] sa pagitan ni [[Harry Potter (tauhan)|Harry Potter]] at [[Voldemort]]. * tauhan kontra kalikasan, hal. ''[[Ang Matanda at ang Dagat]]'' (1952) ni [[Ernest Hemingway]] sa pagitan ng matandang mangingisda at ang dagat. * tauhan kontra lipunan, hal. nobelang ''[[1984 (nobela)|1984]]'' (1949) ni [[George Orwell]] sa pagitan ni [[Winston Smith]] at ang lipunang kinokontrol ni [[Big Brother]]. * tauhan kontra tadhana, hal. pelikulang ''[[Your Name|Kimi no Na wa]]'' (2016) ni [[Makoto Shinkai]] sa pagitan ni Taki Tachibana at ang trahedya na ikakamatay ni Mitsuha Miyamizu. * tauhan kontra sarili, hal. nobelang ''[[Krimen at Parusa]]'' (1866) ni [[Fyodor Dostoevsky]] sa pagitan ni [[Rodion Raskolnikov]] at ang kanyang pagsisisi at paninindigan matapos niyang patayin ang isang matandang babae. Kung natapos ang hidwaan sa dulo ng kuwento, tinatawag itong [[resolusyon]]. Hindi lahat ng mga kuwento ay nagtatampok ng mga hidwaang natatapos, partikular na sa mga serye ng mga nobela kung saan natatapos lamang ito sa dulo ng serye. === Banghay === {{Main|Banghay}} [[Talaksan:Cowardly_lion2.jpg|thumb|Isa sa mga pangunahing punto sa kuwento ng ''[[Ang Kahanga-hangang Salamangkero ng Oz]]'' (1900) ni [[W. W. Denslow]] ang pagsunod ng bidang si [[Dorothy Gale|Dorothy]] sa [[dilaw na daang ladrilyo]] matapos niyang mapunta sa [[mundo ng Oz]] pagkatapos ng isang [[buhawi]], kung saan niya nakilala ang mga magiging kasamahan niya.]] [[Banghay]] ang sekuwensiya ng mga pangyayari sa isang kuwento mula simula hanggang dulo. Karaniwan itong nabubuo sa pamamagitan ng isang serye ng [[Kasanhian|mga sanhi at mga bunga]], kung saan gumagawa ng mga reaksyon ang mga kilos ng mga tauhan upang umusad ang kuwento. Nagtataglay ito ng mga eksena kung saan nagaganap ang mga pangyayari na siyang magreresulta sa susunod na eksena. Gumagawa ang mga ito ng mga punto sa kuwento, mga eksenang nagpapakita sa pagbabago sa pag-unawa, kilos, o desisyon ng mga tauhan.<ref>{{Cite book |last=Dibell |first=Ansen |title=Elements of Fiction Writing – Plot |publisher=F+W Media |year=1999 |isbn=978-1599635101 |language=en |trans-title=Ano ang Banghay? |chapter=What is Plot?}}</ref> Kadalasan umuusad ang kuwento kapag napagtanto ng mga bida ang hidwaan, na siyang susubukang resolbahin nila sa kahabaan ng kuwento at bumubuo ng madamdaming tagpo para sa mga tauhan at sa mga tagasubaybay ng kuwento. Tinatawag ang proseso ng paggawa ng banghay ng kuwento sa akademya bilang pagbabanghay.<ref>{{cite book |last1=Czarniawska |first1=Barbara |url=https://methods.sagepub.com/book/narratives-in-social-science-research |title=Narratives in Social Science Research |publisher=[[SAGE Publications]] |year=2004 |isbn=9780761941941 |language=en |trans-title=Mga Kuwento sa Agham Panlipunan |doi=10.4135/9781849209502}}</ref> Kalimitang hinahati ang mga banghay sa limang bahagi, at inilalarawan bilang isang piramide upang kumatawan sa antas ng aksyon sa pagtakbo ng kuwento.<ref>{{Cite web |last=Glatch |first=Sean |date=2020-05-12 |title=The 5 Stages of Freytag's Pyramid: Intro to Dramatic Structure |trans-title=Ang 5 Yugto ng Piramide ni Freytag: Panimula sa Estrakturang Pangdrama |url=https://writers.com/freytags-pyramid |access-date=2026-07-31 |website=Writers.com |language=en-US}}</ref> Partikular na ginagamit ito sa mga kuwentong [[drama]]. # ''[[Eksposisyon]]'' o ''panimula'', kung saan inilalarawan ng kuwento ang [[Tagpuan ng kuwento|tagpuan]] nito gayundin ang mga pangunahing tauhan. Maaari itong gamitan ng mga dayalogo, detalye sa mga tauhan, o pagsasalaysay ng isang [[omnisiyenteng tagapagsalaysay]], at nagtatapos sa isang insidenteng nagpapasimula sa kuwento. # ''Pataas na aksyon'' o ''suliranin'', kung saan nakasalubong ng mga bida ang isang [[Hadlang ng kuwento|hadlang]] upang makamit ang isang bagay. Karaniwang sine-setup rito ang mga pangyayari na hahantong sa kasukdulan, kagaya halimbawa ng paglatag ng mga bagay o pangyayari na magiging mahalaga para sa mga susunod na eksena. Ito ang pinakamahabang yugto sa maraming kuwento. # ''[[Kasukdulan ng kuwento|Kasukdulan]]'', kung saan nagaganap ang isang pangyayari na magpapabago sa daloy ng kuwento. Karaniwang nagaganap rito ang mga pinakamatitinding hadlang sa mga bida, tulad halimbawa ng isang di-inaasahang pangyayari sa grupo kagaya ng biglang kamatayan ng isa sa tauhan o rebelasyon ng isang matinding sikreto. # ''Pababang aksyon'' o ''solusyon'', kung saan nagaganap ang pagresolba sa suliranin na inilahad sa mga nagdaang eksena. Maaari magaganap ito sa pamamagitan ng isang sagupaan sa pagitan ng bida at ng kontrabida, o di kaya'y pakikipag-usap sa mga nasaktang partido, o sa kaso ng mga [[Romansa (dyanra)|romansa]], pag-amin sa tunay na nadadama sa isa't-isa. # ''[[Wakas ng kuwento|Wakas]]'', kung saan tinatapos na ng may-akda ang kuwento sa pamamagitan ng paglalahad sa mga pangyayari matapos ng isang matinding kaganapan. Dito inilalahad ang mga natitirang impormasyon na maaaring di pa nabubunyag, lalo na sa kaso ng mga kuwentong [[Misteryo (dyanra)|misteryo]] o [[Detective (dyanra)|detective]]. === Tagpuan === {{Main|Tagpuan ng kuwento}} [[Talaksan:Universal-Islands-of-Adventure-Harry-Potter-Castle-9182.jpg|thumb|Depiksiyon ng [[Hogwarts]] sa [[Universal Orlando]] sa [[Estados Unidos]]. Ang naturang kastilyo ay isa sa mga pangunahing tagpuan sa seryeng ''[[Harry Potter]]'' (1997{{Endash}}2007) ni [[J. K. Rowling]], kung saan nagsisilbi ito bilang paaralan ng mahika ng mga bida.]] [[Tagpuan ng kuwento|Tagpuan]] ang tawag sa lugar, oras, at konteksto kung saan naganap ang kuwento. Kasama rito ang pisikal at temporal na paligid ng mga tauhan gayundin ang kinagagalawan nilang lipunan at kultura. Minsan, maaaring maging mala-tauhan din ang tagpuan dahil sa pagbabagong nagaganap sa lugar na nakaapekto sa takbo ng kuwento.<ref>{{Cite book |last=Rozelle |first=Ron |title=Write Great Fiction – Description & Setting |publisher=F+W Media |year=2005 |isbn=978-1582976822 |chapter=The Importance of Description and Setting}}</ref> Ilan sa mga karaniwang tagpuan ang mga sumusunod: * ''[[Alternatibong kasaysayan]]'', kung saan inilalahad ang mga pangyayari na taliwas sa mga nangyari sa kasaysayan.<ref name="Collins">{{cite web |title=Alternative history |trans-title=Alternatibong kasaysayan |url=http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/alternative-history |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160107040916/https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/alternative-history |archive-date=7 January 2016 |access-date= |website=Collins English Dictionary |language=en}}</ref> Iba ito sa ''[[kasaysayan sa hinaharap]]'', kung saan inilalahad naman ang mga pangyayari sa [[hinaharap]] imbes sa mga nakatala na sa kasaysayan at tumatalakay sa kawalang-kasiguruduhan sa hinaharap ng sangkatauhan dahil sa mga pagbabago sa lipunan, teknolohiya, o di kaya'y mga di-inaasahang pandaigdigang sakuna.<ref name="Andy Sawyer-2009">{{Cite book |author-last=Sawyer |author-first=Andy |url=https://www.google.co.kr/books/edition/The_Routledge_Companion_to_Science_Ficti/y7CNAgAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=%22Wells,+however,+was+fascinated+with+history%22&pg=PA489&printsec=frontcover |title=The Routledge Companion to Science Fiction |date=2009-03-30 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-22836-1 |editor1-last=Bould |editor1-first=Mark |pages=489–494 |language=en |trans-title=Ang Pantulong ng Routledge sa Maagham na Piksiyon |chapter=Future History |trans-chapter=Kasaysayan sa Hinaharap |editor2-last=Butler |editor2-first=Andrew M. |editor3-last=Roberts |editor3-first=Adam |editor4-last=Vint |editor4-first=Sherryl}}</ref> * ''[[Worldbuilding|Binuong mundo]]'', na karaniwang itinatampok sa mga kuwentong [[Kathang-isip na pang-agham|maagham na piksiyon]] at [[pantasya]].<ref>{{Cite book |last=Stableford|first=Brian M.|title=Historical Dictionary of Science Fiction Literature|url=https://archive.org/details/historicaldictio0000stab|date=2004|publisher=Scarecrow Press|isbn=0-8108-4938-0|location=Lanham, Md.|oclc=54416073|language=en|trans-title=Historikal na Diksiyonaryo ng Panitikan ng Maagham na Piksiyon}}</ref> Depende sa may-akda, maaari itong magtampok ng mga kumpletong sistema ng [[kultura]], [[politika]], [[wika]], [[mahika]], at iba pang mga elemento na nagpapabuhay sa tagpuan. * ''[[Utopiya]]'', kung saan nakatuon ang kuwento sa isang lugar na lubos na biniyayaan at pinapangarap ng mga tao.<ref>{{cite journal |last1=Sargent |first1=Lyman Tower |date=2016 |title=Utopianism |trans-title=Utopiyanismo |journal=[[Routledge Encyclopedia of Philosophy]] |language=en |doi=10.4324/9780415249126-S064-1 |isbn=978-0-415-25069-6}}</ref> Kabaligtaran nito ang ''[[distopiya]]'', na nagtatampok naman ng mga imahe ng kahirapan, kadumihan, kaguluhan, at krimen, kagaya ng tagpuan ng nobelang ''[[1984 (nobela)|1984]]'' (1949) ni [[George Orwell]].<ref name="beaumont">{{Cite journal |last=Beaumont |first=Matthew |date=2006 |title=Cacotopianism, the Paris Commune, and England's Anti-Communist Imaginary, 1870-1900 |trans-title=Kakotopiyanismo, ang Komuna ng Paris, at ang Imaheng Kontra-Komunista ng Inglatera, 1870-1900 |url=https://muse.jhu.edu/pub/1/article/198770 |journal=ELH |language=en |volume=73 |issue=2 |pages=465–487 |doi=10.1353/elh.2006.0012 |issn=1080-6547 |url-access=subscription |s2cid=162348064}}</ref> * ''[[Kahilerang uniberso]]'' o ''kabilang dimensiyon'', na nagtatampok sa ibang mga uniberso, na maaaring lakbayin ng mga tauhan sa kuwento gamit ng mga espekulatibong teknolohiya. Karaniwan itong itinatampok sa mga komiks at sa mga pagsasapelikula nito, kagaya ng [[Marvel Cinematic Universe]] na nagtatampok ng isang [[multiberso]].<ref>'{{Cite magazine |last=Dockterman|first=Eliana|date=27 April 2022|title=A Guide to All the Major Cinematic Multiverses|url=https://time.com/6169255/cinematic-multiverse-list/|magazine=Time|trans-title=Gabay sa Lahat ng mga Pangunahing Sinematikong Multiberso|language=en}}</ref> * [[Mundo ng panaginip]], na nagtatampok naman sa isang mundong hiwalay sa realidad na tanging mabibisita lamang sa panaginip. Ilan sa mga halimbawa nito ang kuwentong ''[[Mga Paglalakbay ni Alice sa Wonderland]]'' (1865) ni [[Lewis Carroll]] at ang [[The Wizard of Oz (pelikula noong 1939)|pagsasapelikula noong 1939]] ng ''[[Ang Kamangha-manghang Mangkukulam ng Oz]]'' (1900). * [[Simuladong realidad]], na nagtatampok ng isang realidad na ginawa sa pamamagitan ng [[simulasyon ng kompyuter]], kagaya ng sa ''[[The Matrix]]'' (1999). Kaugnay nito ang mga kuwentong nagtatampok sa [[birtuwal na realidad]] (VR), kagaya ng ''[[Sword Art Online]]'' ni [[Reki Kawahara]]. === Tema at narasyon === {{Main|Tema ng kuwento|Narasyon}} [[Tema ng kuwento|Tema]] ang mga pangunahing ideya na ipinepresenta ng mga kuwento na karaniwang ipinapakita sa mga tagasubaybay upang bigyang-kahulugan ang mga ito. Kalimitang abstrakto at subhetibo ang mga tema, na magiging paksa ng mga usapan ng mga tagasubaybay lalo na sa pagtatapos ng kuwento, kung saan maaaring timbangin ang mga ito batay sa intensiyon ng may-akda o paano ito ginalugad ng may-akda. Humahantong ito sa mga magkakaibang interpretasyon na maaaring taliwas sa orihinal na intensiyon ng may-akda.<ref>{{Cite journal |last1=Kurtz |first1=Victoria |last2=Schober |first2=Michael F. |date=2001-09-01 |title=Readers' varying interpretations of theme in short fiction |trans-title=Mga paiba-ibang intepretasyon ng mga mambabasa sa tema sa mga maiikling piksiyon |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0304422X01000407 |journal=Poetics |language=en |volume=29 |issue=3 |pages=139–166 |doi=10.1016/S0304-422X(01)00040-7 |issn=0304-422X |url-access=subscription}}</ref> Ginagalugad ng may-akda ang mga tema ng kuwento sa pamamagitan ng [[narasyon]]. Ito ang mga [[Talaan ng mga paraan sa pagkukuwento|paraan o teknik]] na ginagamit ng may-akda sa pagpresenta sa kanilang kuwento. Kasama rito ang mga binibigay o tinatago na impormasyon sa takbo ng kuwento, estilo ng wikang ginagamit, komentaryo, at kaninong pananaw. Halimbawa, sa mga [[Kuwento sa unang panauhan|kuwentong nasa unang panauhan]], karaniwang gumagamit ang kuwento ng mga [[panghalip panao]] sa unang [[Panauhan (balarila)|panauhan]] kagaya ng "ako" o "ikaw" at kinukuwento ang mga pangyayari sa kuwento sa pananaw ng nagsasalita. Sa kabilang banda naman, tinatampok naman sa mga [[kuwento sa ikatlong panauhan]] ang pagkukuwento sa mga pangyayari na maaaring alam ng tagasubaybay ngunit hindi ng tauhan sa kuwento. == Pag-aaral == [[Naratolohiya]] ang pormal na akademikong larangan na nakatuon sa mga kuwento at pagkukuwento. Hinihiwalay ng ilang mga teorista ang mga kuwento sa mga kasulatang hindi kuwento ayon sa ''naratibilidad'', o ang mga katangian at kalidad na nagtatangi sa mga kuwento mula sa mga hindi kuwento.<ref>{{citation |last1=Baldick |first1=Chris |title=The Concise Oxford Dictionary of Literary Terms |year=2004 |trans-title=Ang Maiksing Diksiyonaryo ng Oxford sa mga Katagang Pampanitikan |location=Oxford |publisher=[[Oxford University Press]] |language=en |isbn=978-0-19-860883-7}}</ref> Tinatawag bilang mga paraan o gamit sa pagkukuwento ang mga estratehiyang ginagamit ng mga may-akda upang makabuo ng mga kuwento. Marami sa mga ito ang natukoy na ng mga iskolar, kagaya ng [[Kuwento sa kuwento|kuwento sa loob ng kuwento]] at paggamit sa isang [[Kaduda-dudang tagapagsalaysay|tagapagsalaysay na hindi mapagkakatiwalaan]], na madalas gamitin sa mga kuwentong ''[[Noir (dyanra)|noir]]''. === Kultura === Mahalaga ang mga kuwento sa mga [[kultura]]. Bahagi ito ng pagkakakilanlan ng mga tao sa isang kultura; ayon sa iskolar na si [[Owen Flanagan]], nilalapat ng mga tao ang kanilang pagkakakilanlan sa mga kuwentong ginagawa nila.<ref>{{Cite book |last=Flanagan |first=Owen |title=Consciousness Reconsidered |publisher=MIT Press |year=1992 |isbn=9780262061483 |language=en |trans-title=Pagkonsidera muli sa Kamalayan}}</ref> Maraming anyo ng sining kagaya ng [[pinta]], [[dula]], at [[panitikan]] ang nagtataglay ng mga kuwento, at malaking bahagi ng [[araling pantao]] ang nakatuon sa pagsusuri sa mga ito.<ref>{{cite web |date=2012-09-06 |title=Humanities tell our stories of what it means to be human |trans-title=Inilalahad ng araling pantao ang mga kuwentong nagsasabi sa kung paano maging tao |url=https://news.asu.edu/content/humanities-tell-our-stories-what-it-means-be-human |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190322195804/https://asunow.asu.edu/content/humanities-tell-our-stories-what-it-means-be-human |archive-date=2019-03-22 |access-date= |website=ASU Now: Access, Excellence, Impact |language=en}}</ref> Bagamat madalas na isang anyo ng [[Libangan (gawain)|libangan]] ang pagkukuwento, maaari din itong maging gamit sa pagtuturo at edukasyon. Madalas na ginagamit ang mga kuwento sa mga bata upang maging gabay sa tamang pag-uugali, pagtuturo sa kasaysayan, gawi, tradisyon, etika, at pagkakakilanlan ng pamayanan o kultura nila, mga katangiang pinag-aaralan ng mga [[Antropolohiya|antropologo]] lalo na sa konteksto ng [[mga katutubo]]. Mahalaga rin ang mga kuwento sa mga [[pasalitang tradisyon]] upang maipasa ang mga ito sa susunod na henerasyon, na kalimitang binabago upang umakma sa kasalukuyang panahon kagaya ng pagpapalit sa mga salitang ginagamit upang maintindihan ng mga mas batang henerasyon.<ref>{{cite web |title=Native storytellers connect the past and the future: Native Daughters |trans-title=Kinokonekta ng mga tagapagkuwentong Native ang nakaraan at hinaharap: Native Daughters |url=http://cojmc.unl.edu/nativedaughters/storytellers/native-storytellers-connect-the-past-and-the-future |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171115231231/http://cojmc.unl.edu/nativedaughters/storytellers/native-storytellers-connect-the-past-and-the-future |archive-date=2017-11-15 |access-date= |language=en}}</ref> Gayunpaman, may mga pasalitang tradisyon na pinapapanatili ang orihinal na teksto,<ref>{{cite book |last=Vansina |first=Jan |url=https://archive.org/details/oraltraditionash0000vans |title=Oral tradition as history |year=1985 |page=13 |language=en |trans-title=Pasalitang tradisyon bilang kasaysayan}}</ref> kagaya ng mga [[epiko]] tulad ng [[Pasyon (Kristiyanismo)|''Pasyon'']] na [[Pabasa|binabasa]] tuwing [[Mahal na Araw]].<ref>{{Cite magazine |last=Ayroso |first=Dee |date=Abril 2006 |title=A Passion for Pasyon |trans-title=Pagsinta sa Pasyon |url=https://www.bulatlat.com/news/6-10/6-10-pasyon.htm |access-date=4 Agosto 2026 |magazine=Bulatlat |language=en |volume=VI |issue=10}}</ref> === Sikolohiya === Sa [[pilosopiya ng isip]], [[agham panlipunan]], at mga larangang medikal kagaya ng [[medisina]], tumutukoy ang kuwento sa mga aspeto ng [[sikolohiya ng tao]].<ref>{{Cite web |last=Hevern |first=V. W. |date=March 2004 |title=Narrative Psychology: General Overview |trans-title=Sikolohiya ng Pagkukuwento: Pangkalahatang Buod |url=https://web.lemoyne.edu/~hevern/narpsych/nrintro.html |access-date= |website=[[Lemoyne College]] |language=en}}</ref> Maaaring makaapekto ang proseso ng personal na kuwento ng isang tao sa pansarili o pangkulturang pagkakakilanlan nito, gayundin sa pagbuo at paggawa ng mga [[alaala]]; ipinagpapalagay na bumubuo ito sa pangkalahatang kalikasan ng [[sarili]].<ref>{{Citation |last=Dennett |first=Daniel C. |title=The Self as a Center of Narrative Gravity |date=1992 |url=https://web-archive.southampton.ac.uk/cogprints.org/266/ |work=Self and Consciousness: Multiple Perspectives |editor-last=Kessel |editor-first=F. |trans-title=Ang Sarili Bilang Sentro ng Grabidad ng Kuwento |publisher= |language=en |access-date= |editor2-last=Cole |editor2-first=P. |editor3-last=Johnson |editor3-first=D.}}</ref><ref>{{cite journal |author=Dan McAdams |year=2004 |title=Redemptive Self: Narrative Identity in America Today |trans-title=Pagtutubos sa Sarili: Pagkakakilanlan sa Kuwento sa Amerika Ngayon |journal=The Self and Memory |language=en |volume=1 |issue=3 |pages=95–116 |doi=10.1093/acprof:oso/9780195176933.001.0001 |isbn=9780195176933}}</ref> Natuturo sa pagkasira ng isang maliwanag at positibong kuwento sa pagkakaroon ng [[sikosis]] at mga [[problema sa pag-iisip]], at ang pagsasaayos nito ay nakakatulong sa pagrekober.<ref>{{cite journal |author=Gold E |date=August 2007 |title=From narrative wreckage to islands of clarity: Stories of recovery from psychosis |trans-title=Mula sa pagkasira ng kuwento patungo sa kapuluan ng klaridad: Mga kuwento ng pagrekober mula sa sikosis |journal=Can Fam Physician |language=en |volume=53 |issue=8 |pages=1271–5 |pmc=1949240 |pmid=17872833}}</ref> Isang anyo ng [[sikoterapiya]] ang [[terapiya ng pagkukuwento]]. Isang paraan ang pagkukuwento sa karamdaman ng taong nakakaranas mismo nito sa pagbibigay katuturan sa karanasan nito.<ref name="Sulik">{{cite book |author=Gayle A. Sulik |url=https://archive.org/details/pinkribbonbluesh0000suli |title=Pink Ribbon Blues: How Breast Cancer Culture Undermines Women's Health |publisher=Oxford University Press |year=2010 |isbn=978-0-19-974045-1 |location=USA |pages=[https://archive.org/details/pinkribbonbluesh0000suli/page/321 321–326] |language=en |trans-title=Mga Kalungkutan ng Mapusyaw na Laso: Paano Pinahina ng Kultura ng Kanser sa Suso ang Kalusugan ng Kababaihan |oclc=535493589 |url-access=registration}}</ref> Karaniwang itong mailalarawan bilang ''hadlang'', ''pagsuko'', at ''paglalakbay''. Sa kuwentong hadlang, tinitingnan ng maysakit ang kanyang sakit bilang pansamantalang hadlang kaya naglalayon itong gumaling upang makabalik na sa dati. Sa kuwentong pagsuko, kalimitang tinitingnan ng maysakit ang kanyang sakit bilang permanente, walang lunas, at lalo lamang lalala, na madalas sa mga taong may [[Sakit na Alzheimer|Alzheimer's]]. Samantala, sa kuwentong paglalakbay, tinitingnan ng maysakit ang kanyang sakit bilang bahagi ng isang paglalakbay na dapat malampasan, kagaya ng mga nakaligtas sa [[kanser]] partikular na sa mga gumaling mula sa [[kanser sa suso]].<ref name="Sulik" /> Inaasahan sa mga gumaling na magkukuwento sila ng karunungan, kung saan ipinapaliwanag nila ang isang mas maayos na [[pananaw sa buhay]].<ref>{{Cite news |last=Burns |first=Holly |date=2022-11-22 |title=What if You Can't Find the Silver Lining in Your Illness? |language=en-US |trans-title=Paano Kung Di Mo Makita ang Pag-asa sa Karamdaman Mo? |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2022/11/22/well/mind/cancer-diagnosis-gratitude.html |access-date= |issn=0362-4331}}</ref> === Musika === Isa ang linyaridad sa mga kalidad ng kuwento na makikita sa isang [[komposisyong pangmusika]].<ref>Kenneth Gloag and David Beard, Musicology: The Key Concepts (New York: Routledge, 2009), 114</ref> Ayon sa [[Musikolohiya|musikologong]] si [[Edward Cone]], makikita rin ang mga kataga sa kuwento sa wikang analitikal ng musika.<ref name=":0">{{Cite book |last=Beard |first=David |title=Musicology: The Key Concepts |url=https://archive.org/details/musicologykeycon0000bear |last2=Gloag |first2=Kenneth |publisher=Routledge |year=2005 |isbn=9780415316927 |language=en |trans-title=Musikolohiya: Mga Pangunahing Konsepto}}</ref> Gayunpaman, maraming pananaw ang pumapatungkol sa gampanin ng kuwento sa musika. Ayon kay [[Theodoro Adorno]], sinasalaysay ng musika ang sarili nito nang walang kuwento. Ayon naman kay [[Carolyn Abbate]], maaaring ituring ang ilang kumpas na nararanasan sa musika bilang boses ng nagkukuwento. Tinitingnan naman ng iba ang kuwento sa musika bilang magpapayaman sa pagsusuri sa musika. Ipinahayag naman ni [[Jean-Jacques Nattiez]] na ang kuwento, sa mahigpit na kahulugan, ay wala sa musika kundi sa kuwentong naiisip ng mga tagapakinig nito. Aniya, metaporikal lamang ang pag-uusap sa musika sa paraang naratibo at ang "naiisip na kuwento" ay maaaring maimpluwensiyahan ng mga elementong labas sa musika kagaya ng pamagat nito at iba pang mga paraang ginamit ng [[kompositor]] nito.<ref name=":0" /> Gayunpaman, nagbigay si Abbate ng mga halimbawa ng mga paraan sa musika na magagamit bilang boses sa pagkukuwento sa pamamagitan ng paghigpit sa kakayahan ng musika na maikuwento ang mga bihirang "pagkakataon na matutukoy dahil sa epekto nitong kakaiba at nakakagambala".<ref name=":0" /> ==Sanggunian== {{reflist}} == Link sa labas == {{Wiktionary|kuwento|salaysay}} {{Library resources box|by=no|onlinebooks=no|others=no|about=yes|label=Narrative}} * [http://narrative.georgetown.edu/ International Society for the Study of Narrative] * [http://www.uni-koeln.de/%7Eame02/pppn.htm Manfred Jahn. ''Narratology: A Guide to the Theory of Narrative''] * [http://www.thereferentialprocess.org/theory/narrative-and-referential-activity Narrative and Referential Activity] * [http://users.clas.ufl.edu/pcraddoc/narhand1.htm Some Ideas about Narrative – notes on narrative from an academic perspective] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403213953/http://users.clas.ufl.edu/pcraddoc/narhand1.htm|date=2019-04-03}} {{Narrative}}{{Authority control}} [[Kategorya:Salaysay]] 13vpbazl1jktflogstagpu4k1rmrg0f 0 67880 2221143 2216780 2026-08-20T12:18:01Z ~2026-45422-33 165528 /* Mga buhay na dating pangulo */ 2221143 wikitext text/x-wiki {{Infobox person/Wikidata}} {{unsourced|date=Disyembre 2024}} [[Talaksan:Seal Of The President Of The United States Of America.svg|thumb|200px|Ang [[Seal of the President of the United States|sagisag ng Pangulo ng Estados Unidos]] na huling nabago nang idagdag ang ika-50 bituin para sa [[Hawaii]] noong 1959.]] Ang '''Pangulo ng Estados Unidos ng Amerika''' ay ang puno ng estado at puno ng pamahalaan ng [[Estados Unidos]]. Nalikha ang tanggapan ng [[Pangulo]] sa pamamagitan ng konstitusyon ng Estados Unidos noong [[1788]]. Ihinahalal ang pangulo sa pamamagitan ng [[Kolehiyong Panghalalan ng Estados Unidos]]. * '''Panunumpa sa katungkulan bilang Pangulo ng Estados Unidos "'' Ako si, (Pangalan ng Pangulo/Pansamantalang Pangulo), ay taimtim na nanunumpa, na tapat kong isasakatuparan ang katungkulan ng Pangulo ng Estados Unidos, at, sa abot ng aking kakayahan, aking pangangalagaan, ipagtanggol at ipagsanggalang ang Saligang-Batas ng Estados Unidos. Kasihan nawa ako ng Diyos. * '''Panunumpa sa katungkulan bilang Pangalawang-Pangulo''' Ako si, (Pangalan ng Pangalawang-Pangulo/Pansamantalang Pangalawang-Pangulo), ay taimtim na nanunumpa, na aking itataguyod at ipagsasanggalang ang Saligang-Batas ng Estados Unidos laban sa mga kaaway, lokal at banyaga; na magtataglay ako ng katapatan at pagsunod sa pareho; na aking tinatanggap ang pananagutang ito nang malaya, na walang anumang pasubali o hangaring umiwas; na aking isasagawa nang mabuti't tapat ang mga tungkulin ng itong katungkulang aking papasukan. Kasihan nawa ako ng Diyos. == Talaan mga Pangulo ng Estados Unidos == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- style="background:#cccccc" ! Blg ! colspan=2 | Pangulo !! Buwang Nagsimula !! Buwang Nagtapos !! Partido !! Pangalawang Pangulo !! Termino |- style="background:#dddddd" |- style="background:#dddddd" |- style="background:#e6e6aa" | rowspan=2 | '''1''' || rowspan=2 | [[George Washington]] (1732-1799)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington (3x4 cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Abril 30]] [[1789]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1797]] || rowspan=2 | <small>Wala <br /> (Pulisya ng Pederal)</small> || rowspan=2 | [[John Adams]] || align=center | 1 |- style="background:#dddddd" | align=center | 2 |- style="background:#e6e6aa" || '''2''' || [[John Adams]] (1735-1826)|| [[Talaksan:John Adams A18236 (cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1797]] || [[Marso 3]] [[1801]] || [[Partido Pederalista ng Estados Unidos|Pederalista]]|| [[Thomas Jefferson]] || align=center | 3 |- style="background:#ffddaa" | rowspan=2 | '''3''' || rowspan=2 | [[Thomas Jefferson]] (1743-1826)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Official Presidential portrait of Thomas Jefferson (by Rembrandt Peale, 1800) (3x4 cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1801]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1809]] || rowspan=2 | [[Partido Demokrata-Republikano (Estados Unidos)|Demokrata-Republikano]]|| [[Aaron Burr]] || align=center | 4 |- style="background:#ffddaa" | [[George Clinton (politiko)|George Clinton]] || align=center | 5 |- style="background:#ffddaa" | rowspan=2 | '''4''' || rowspan=2 | [[James Madison]] (1751-1836)|| rowspan=2 | [[Talaksan: James Madison Portrait 1816 (3x4 cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1809]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1817]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat-Republik (Amerika Serikat)|Demokrat-Republik]] || [[George Clinton (politiko)|George Clinton]] <small>[1]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || align=center | 6 |- style="background:#ffddaa" | [[Elbridge Gerry]] <small>[1]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || align=center | 7 |- style="background:#ffddaa" | rowspan=2 | '''5''' || rowspan=2 | [[James Monroe]] (1758-1831)|| rowspan=2 | [[Talaksan:James Monroe White House portrait 1819 (cropped 3x4 close).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1817]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1825]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat-Republik (Amerika Serikat)|Demokrat-Republik]] || rowspan=2 | [[Daniel Tompkins]] || align=center | 8 |- style="background:#ffddaa" | align=center | 9 |- style="background:#ffddaa" | '''6''' || [[John Quincy Adams]] (1767-1848)|| [[Talaksan:John Quincy Adams 1858 (3x4 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1825]] || [[Marso 3]] [[1829]] || [[Partai Demokrat-Republik (Amerika Serikat)|Demokrat-Republik]] || [[John C. Calhoun|John Calhoun]] || align=center | 10 |- style="background:#ddeeff" | rowspan=2 | '''7''' || rowspan=2 | [[Andrew Jackson]] (1767-1845)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Andrew jackson head (3x4 cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1829]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1837]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[John C. Calhoun|John Calhoun]] <small>[2]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || 11 |- style="background:#ddeeff" | [[Martin Van Buren]] || align=center | 12 |- style="background:#ddeeff" | '''8''' || [[Martin Van Buren]] (1782-1862)|| [[Talaksan:Martin Van Buren circa 1837 (3x4 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1837]] || [[Marso 3]] [[1841]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[Richard Mentor Johnson|Richard Johnson]] || 13 |- style="background:#ffffcc" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| '''9''' || [[William Henry Harrison]] (1773-1841)|| [[Talaksan:William Henry Harrison Portrait (3x4 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1841]] || [[Abril 4]] [[1841]] || [[Partai Whig Amerika Serikat|Whig]] || [[John Tyler]] || rowspan=2 align=center | 14 |- style="background:#ffffcc" | '''10''' || [[John Tyler]] (1790-1862)|| [[Talaksan:Tyler, John, by Healy (1842, NPG 2019 13) (cropped1).jpg|120px]] || [[Abril 4]] [[1841]] || [[Marso 3]] [[1845]] || [[Partai Whig Amerika Serikat|Whig]] <small>[3]</small> ||<small>''Wala''</small> |- style="background:#ddeeff" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| '''11''' || [[James K. Polk]] (1795-1849)|| [[Talaksan:James K Polk (3x4 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1845]] || [[Marso 3]] [[1849]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[George M. Dallas|George Dallas]] || align=center | 15 |- style="background:#ffffcc" | '''12''' || [[Zachary Taylor]] (1784-1850)|| [[Talaksan:Zachary Taylor cropped.jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1849]] || [[Hulyo 9]] [[1850]] <small>[1]</small> || [[Partai Whig Amerika Serikat|Whig]] || [[Millard Fillmore]] || rowspan=2 align=center | 16 |- style="background:#ffffcc" | '''13''' || [[Millard Fillmore]] (1880-1874)|| [[Talaksan:Fillmore Alt Crop.jpg|120px]] || [[Hulyo 9]] [[1850]] || [[Marso 3]] [[1853]] || [[Partai Whig Amerika Serikat|Whig]] || <small>''Wala''</small> |- style="background:#ddeeff" | '''14''' || [[Franklin Pierce]] (1804-1869)|| [[Talaksan:Mathew Brady - Franklin Pierce - alternate crop (cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1853]] || [[Marso 3]] [[1857]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[William R. King|William King]] <small>[1]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || align=center | 17 |- style="background:#ddeeff" | '''15''' || [[James Buchanan]] (1791-1868)|| [[Talaksan:James Buchanan (cropped 3x4).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1857]] || [[Marso 3]] [[1861]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[John C. Breckinridge|John Breckinridge]] || align=center | 18 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''16''' || rowspan=2 | [[Abraham Lincoln]] (1809-1865)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Abraham Lincoln 1863 Portrait (3x4 cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1861]] || rowspan=2 | [[Abril 15]] [[1865]] <small>[4]</small> || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Hannibal Hamlin]] || align=center | 19 |- style="background:#ffe1e1" | [[Andrew Johnson]] <small>[5]</small> || rowspan=2 align=center | 20 |- style="background:#ddeeff" | '''17''' || [[Andrew Johnson]] (1808-1875)|| [[Talaksan:President Andrew Johnson.jpg|120px]] || [[Abril 15]] [[1865]] || [[Marso 3]] [[1869]] || [[Partido Demokrata (Estados Unidos)|Demokrata]] <small>[5]</small> || <small>''Wala''</small> |- style="background:#ffe1e1" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| rowspan=2 | '''18''' || rowspan=2 | [[Ulysses S. Grant]] (1822-1885)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Ulysses S Grant by Brady c1870-restored (3x4 cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1869]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1877]] || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Schuyler Colfax]] || align=center | 21 |- style="background:#ffe1e1" | [[Henry Wilson]] <small>[1]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || align=center | 22 |- style="background:#ffe1e1" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| '''19''' || [[Rutherford B. Hayes]] (1822-1893)|| [[Talaksan:President Rutherford Hayes 1870 - 1880 (3x4 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1877]] || [[Marso 3]] [[1881]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[William A. Wheeler|William Wheeler]] || align=center | 23 |- style="background:#ffe1e1" | '''20''' || [[James A. Garfield]] (1831-1881)|| [[Talaksan:James Abram Garfield, photo portrait seated (3x4 cropped b).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1881]] || [[Setyembre 19]] [[1881]] <small>[4]</small> || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Chester A. Arthur]] || rowspan=2 align=center | 24 |- style="background:#ffe1e1" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| '''21''' || [[Chester A. Arthur]] (1829-1886)|| [[Talaksan:Chester A. Arthur by Abraham Bogardus (B&W) (cropped and B&W) (2).jpg|120px]] || [[Setyembre 19]] [[1881]] || [[Marso 3]] [[1885]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || <small>''Wala''</small> |- style="background:#ddeeff" | '''22''' || [[Grover Cleveland]] <br /> <small>''(Panahon ika-1)'' (1837-1908)</small> || [[Talaksan:StephenGroverCleveland.png|120px]] || [[Marso 4]] [[1885]] || [[Marso 3]] [[1889]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrata]]|| [[Thomas A. Hendricks|Thomas Hendricks]] <small>[1]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || align=center | 25 |- style="background:#ffe1e1" | '''23''' || [[Benjamin Harrison]] (1833-1901)|| [[Talaksan:Benjamin Harrison, head and shoulders bw photo, 1896 (4x5 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1889]] || [[Marso 3]] [[1893]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Levi Morton]] || align=center | 26 |- style="background:#ddeeff" | '''24''' || [[Grover Cleveland]] <br /> <small>''(Panahon ika-2)'' (1837-1908)</small> || [[Talaksan:StephenGroverCleveland.png|120px]] || [[Marso 4]] [[1893]] || [[Marso 3]] [[1897]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrata]]|| [[Adlai E. Stevenson]] || align=center | 27 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''25''' || rowspan=2 | [[William McKinley]] (1843-1901)|| rowspan=2 | [[Talaksan:William McKinley Portrait (3x4 cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1897]] || rowspan=2 | [[Setyembre 4]] [[1901]] <small>[4]</small> || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Garret A. Hobart|Garret Hobart]] <small>[1]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || align=center | 28 |- style="background:#ffe1e1" | [[Theodore Roosevelt]] || rowspan=2 align=center | 29 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''26''' || rowspan=2 | [[Theodore Roosevelt]] (1858-1919)|| rowspan=2 | [[Talaksan:President Roosevelt - Pach Bros - black and white (cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Setyembre 14]] [[1901]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1909]] || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || <small>''Wala''</small> |- style="background:#ffe1e1" | [[Charles Fairbanks]] || align=center | 30 |- style="background:#ffe1e1" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| '''27''' || [[William Howard Taft]] (1857-1930)|| [[Talaksan:William Howard Taft Portrait (3x4 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1909]] || [[Marso 3]] [[1913]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[James S. Sherman|James Sherman]] <small>[1]</small> <br /> <small>''Wala''</small> || align=center | 31 |- style="background:#ddeeff" | rowspan=2 | '''28''' || rowspan=2 | [[Woodrow Wilson]] (1856-1924)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Thomas Woodrow Wilson, Harris & Ewing bw photo portrait, 1919 (cropped 3x4).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Marso 4]] [[1913]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1921]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || rowspan=2 | [[Thomas R. Marshall|Thomas Marshall]] || align=center | 32 |- style="background:#ddeeff" | align=center | 33 |- style="background:#ffe1e1" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| '''29''' || [[Warren G. Harding|Warren G. Harding]] (1865-1923)|| [[Talaksan:Warren G Harding-Harris & Ewing (3x4 cropped).jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1921]] || [[Agosto 2]] [[1923]] <small>[1]</small> || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Calvin Coolidge]] || rowspan=2 align=center | 34 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''30''' || rowspan=2 | [[Calvin Coolidge]] (1872-1933)|| rowspan=2 | [[Talaksan:President Calvin Coolidge, 1924 head-and-shoulders portrait, facing slightly right (2).jpeg|120px]] || rowspan=2 | [[Agosto 2]] [[1923]] || rowspan=2 | [[Marso 3]] [[1929]] || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || <small>''Wala''</small> |- style="background:#ffe1e1" | [[Charles Dawes]] || align=center | 35 |- style="background:#ffe1e1" | '''31''' || [[Herbert Hoover]] (1874-1964)|| [[Talaksan:Unsuccessful 1932.jpg|120px]] || [[Marso 4]] [[1929]] || [[Marso 3]] [[1933]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Charles Curtis]] || align=center | 36 |- style="background:#ddeeff" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| rowspan=4 | '''32''' || rowspan=4 | [[Franklin D. Roosevelt]] (1882-1945) || rowspan=4 | [[Talaksan:FDR-1944-Campaign-Portrait (cropped).jpg|120px]] || rowspan=4 | [[Marso 4]] [[1933]] || rowspan=4 | [[Abril 12]] [[1945]] <small>[1]</small> || rowspan=4 | [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || rowspan=2 | [[John Nance Garner|John Garner]] || align=center | 37 |- style="background:#ddeeff" | align=center | 38 |- style="background:#ddeeff" | [[Henry A. Wallace|Henry Wallace]] || align=center |39 |- style="background:#ddeeff" | [[Harry Truman]] || rowspan=2 align=center | 40 |- style="background:#ddeeff" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| rowspan=2 | '''33''' || rowspan=2 | [[Harry S. Truman]] (1884-1972)|| rowspan=2 | [[Talaksan:TRUMAN 58-766-06 (cropped).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Abril 12]] [[1945]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1953]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || <small>''Wala''</small> |- style="background:#ddeeff" | [[Alben Barkley]] || align=center | 41 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''34''' || rowspan=2 | [[Dwight Eisenhower|Dwight D. Eisenhower]] (1890-1969)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Dwight D. Eisenhower, official photo portrait, May 29, 1959 (cropped)(3).jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1953]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1961]] || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || rowspan=2 | [[Richard Nixon]] || align=center | 42 |- style="background:#ffe1e1" | align=center | 43 |- style="background:#ddeeff" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| '''35''' || [[John F. Kennedy]] (1917-1963)|| [[Talaksan:John F. Kennedy, White House color photo portrait (3x4) (cropped).jpg|120px]] || [[Enero 20]] [[1961]] || [[Nobyembre 22]] [[1963]] <small>[4]</small> || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[Lyndon Johnson]] || rowspan=2 align=center | 44 |- style="background:#ddeeff" <!--Note to future editors: Please leave out middle names/initials except when necessary to distinguish Adams, Bushes, or VP Stevenson. See the Talk page, for more.-->| rowspan=2 | '''36''' || rowspan=2 | [[Lyndon B. Johnson]] (1908-1973)|| rowspan=2 | [[Talaksan:37 Lyndon Johnson 3x4.jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Nobyembre 22]] [[1963]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1969]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || <small>''Wala''</small> |- style="background:#ddeeff" | [[Hubert Humphrey]] || align=center | 45 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''37''' || rowspan=2 | [[Richard Nixon|Richard M. Nixon]] (1913-1994)|| rowspan=2 | [[Talaksan:RichardNixoncrop.jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1969]] || rowspan=2 | [[Agosto 9]] [[1974]]<small>[2]</small> || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Spiro Agnew]] || align=center | 46 |- style="background:#ffe1e1" | [[Spiro Agnew]] <small>[R]</small> <br /> <small>''Wala''</small> <br /> [[Gerald Ford]] || rowspan=2 align=center | 47 |- style="background:#ffe1e1" | '''38''' || [[Gerald Ford|Gerald R. Ford]] (1913-2006)|| [[Talaksan:Gerald Ford, second official portrait of the President of the United States, February 1976 (cropped 3).jpg|120px]] || [[Agosto 9]] [[1974]] || [[Enero 20]] [[1977]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || <small>''Wala''</small> <br /> [[Nelson Rockefeller]] |- style="background:#ddeeff" | '''39''' || [[Jimmy Carter]] (1924-2024)|| [[Talaksan:Jimmy Carter presidential portrait (cropped 1).jpg|120px]] || [[Enero 20]] [[1977]] || [[Enero 20]] [[1981]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[Walter Mondale]] || align=center | 48 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''40''' || rowspan=2 | [[Ronald Reagan]] (1911-2004)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Official Portrait of President Reagan 1981-cropped.jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1981]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1989]] || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || rowspan=2 | [[George H. W. Bush]] || align=center | 49 |- style="background:#ffe1e1" | align=center | 50 |- style="background:#ffe1e1" | '''41''' || [[George H. W. Bush]] (1924-2018)|| [[Talaksan:George H. W. Bush presidential portrait (cropped 2).jpg|120px]]|| [[Enero 20]] [[1989]] || [[Enero 20]] [[1993]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Dan Quayle]] || align=center | 51 |- style="background:#ddeeff" | rowspan=2 | '''42''' || rowspan=2 | [[Bill Clinton|William J. Clinton]] (1946-)|| rowspan=2 | [[Talaksan:Bill Clinton 1999.jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[1993]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[2001]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || rowspan=2 | [[Al Gore]] || align=center | 52 |- style="background:#ddeeff" | align=center | 53 |- style="background:#ffe1e1" | rowspan=2 | '''43''' || rowspan=2 | [[George W. Bush]] (1946-)|| rowspan=2 | [[Talaksan:George-W-Bush.jpeg|120px]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[2001]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[2009]] || rowspan=2 | [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || rowspan=2 | [[Dick Cheney]] || align=center | 54 |- style="background:#ffe1e1" | align=center | 55 |- style="background:#ddeeff" | rowspan=2 | '''44''' || rowspan=2 | [[Barack Obama]] (1961-)|| rowspan=2 |[[Talaksan:Obama portrait crop.jpg|120px]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[2009]] || rowspan=2 | [[Enero 20]] [[2017]] || rowspan=2 | [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || rowspan=2 | [[Joe Biden]] || align=center | 56 |- style="background:#ddeeff" | align=center | 57 |- style="background:#ffe1e1" | '''45''' || [[Donald Trump]] <br /> <small>''(Panahon ika-1)'' (1945-)|| [[Talaksan:Official Presidential Portrait of President Donald J. Trump (2025).jpg|120px]] || [[Enero 20]] [[2017]] || [[Enero 20]] [[2021]] || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[Mike Pence]] || align=center | 58 |- style="background:#ddeeff" | '''46''' || [[Joe Biden]] (1942-)|| [[Talaksan:Joe Biden presidential portrait (cropped).jpg|120px]] || [[Enero 20]] [[2021]] || [[Enero 20]] [[2025]] || [[Partai Demokrat (Amerika Serikat)|Demokrat]] || [[Kamala Harris]] || align=center | 59 |- style="background:#ffe1e1" | '''47''' || [[Donald Trump]] <br /> <small>''(Panahon ika-2)'' (1945-)|| [[Talaksan:Official Presidential Portrait of President Donald J. Trump (2025).jpg|120px]] || [[Enero 20]] [[2025]] || Kasalukuyan || [[Partido Republikano (Estados Unidos)|Republikano]] || [[JD Vance]] || align=center | 60 |} <!-- BLM DITERJEMAHKAN * Left office early: : {{ref A}} Assassinated. : {{ref D}} Died in office of natural causes. : {{ref R}} Resigned. * Ran on other party's ticket: : {{ref U}} Democrat who ran on Union ticket with Republican Lincoln. : {{ref W}} Former Democrat who ran for Vice President on Whig ticket. Clashed with Whig congressional leaders and was expelled from the Whig party in 1841. ^[1] Meninggal ketika masih menjabat sebagai wakil presiden.{{br}} ^[2] Mengundurkan diri sebagai wakil presiden.{{br}} ^[3] Meninggal ketika masih menjabat sebagai presiden.{{br}} ^[4] Seorang anggota partai Demokrat yang 'menumpang' partai Whig.{{br}} ^[5] Meninggal ketika menjabat sebagai wakil, tak diganti.{{br}} ^[6] Dibunuh.{{br}} ^[7] Seorang anggota partai Demokrat yang berdampingan dengan Lincoln, seorang anggota partai Republican.{{br}} ^[8] Mengundurkan diri.{{br}} ^[9] Tidak dilantik sesuai dengan jadwal.{{br}} ^[10] Masa jabatan lebih dari dua masa bakti. --> ==Mga buhay na dating pangulo== <gallery mode="packed"> Talaksan:20260306 Chicago, Estados Unidos- Exequias del reverendo Jesse Louis- Juan Cano16 (Bill Clinton).jpg|[[Bill Clinton]] (edad {{age|1946|8|19}})<br />magmula noong [[Pampangulong pagpapasinaya ni George W. Bush|2001]] Talaksan:President George W. Bush reflects on America at 250 (0m11s cropped).jpg|[[George W. Bush]] (edad {{age|1946|7|6}})<br />magmula noong [[Pampangulong pagpapasinaya 2009 ni Barack Obama|2009]] Talaksan:Barack Obama at the Grand Opening of the Barack Obama Presidential Center (HLMwDaiW8AAS7pz) (cropped).jpg|[[Barack Obama]] (edad {{age|1961|8|4}})<br />magmula noong [[Pampangulong pagpapasinaya ni Donald Trump|2017]] Talaksan:President Obama's Full Remarks at the Obama Presidential Center Grand Opening Ceremony (Joe Biden cropped).jpg|[[Joe Biden]] (edad {{age|1942|11|20}})<br />magmula noong [[Ikalawang Pampangulong pagpapasinaya ni Donald Trump|2025]] </gallery> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Mga Pangulo ng Estados Unidos}} {{Commons category}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Adams, John Quincy}} [[Kategorya:Pangulo]] [[Kategorya:Estados Unidos]] [[Kategorya:Mga pangulo ng Estados Unidos]] [[Kategorya:Mga pinuno ng estado|Estados Unidos]] [[Kategorya:Puno ng pamahalaan|Estados Unidos]] 1or4gqglruf10fau2px8bqzmpj6relf 0 85544 2221227 2202625 2026-08-21T06:56:39Z LknFenix 125962 + link sa [[Salinggogon]] 2221227 wikitext text/x-wiki [[File:Sakura153.jpg|thumb]] Ang '''seresang namumulaklak''' o '''bulaklak ng seresa''' ay maaring tumukoy sa kahit anong namumulaklak na puno ng [[seresa]], [[saresas]], o [[seresas]]<ref name=JETE>{{cite-JETE|Seresa, ''cherry''}}, pahina 1217.</ref><ref name=FEEF2>{{cite-FEEF2|''Cherry'', seresa}}, pahina 92.</ref><ref name=Gaboy>{{cite-Gaboy|''Cherry'', saresa}}</ref><ref name=Bansa>{{cite-Bansa|''Cherry'', seresas}}, nasa [http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&type=search&data=cherry+blossom ''cherry''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121126193725/http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&type=search&data=cherry+blossom |date=2012-11-26 }}</ref> Partikular na tinatawag na '''sakura'''<ref>{{cite web | title = Sakura, Hanami: Japan’s Spring Celebration | website = Philippine Digest | url = http://phildigest.ipcdigital.com/?p=397 | accessdate = Hulyo 24, 2015 | archive-date = Marso 4, 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304233916/http://phildigest.ipcdigital.com/?p=397 | url-status = dead }}</ref> ([[wikang Hapones|Hapones]]: [[Kanji]]: 桜 o 櫻; [[katakana]]: サクラ [[romaji]]: ''sakura''), ''cherry blossom'' sa Ingles, at ''[[:es:Sakura (cerezo)|cerezo]]'' sa Kastila, ang mga namumulaklak na mga puno ng ''Prunus serrulata''. Nagmumula sa ibang uri ng puno ang [[bungang seresa]] na kilala naman sa Hapon bilang ''[[sakuranbo]]''. Sa Hapon, ginagamit din bilang pangalan ng tao ang ''sakura''. Paksa ng isang kaugaliang Hapones ang mga seresas na namumulaklak, ang ''[[Hanami]]'' o "pagtanaw o panonood sa mga bulaklak". == Tingnan din == * [[Ume]] * [[Salinggogon]] == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Hapon]] [[Kategorya:Punongkahoy]] [[Kategorya:Rosaceae]] {{stub}} chb2mx6kznhmu9oiwayk0klyckybi3k 0 87382 2221180 2220736 2026-08-20T17:43:23Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 7 books for verifiability (20260820)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2221180 wikitext text/x-wiki {{About|pilosopiyang pampolitika|ang katayuan ng isang lipunang walang awtoridad|Anarkiya}} [[Talaksan:Black_flag_waving.svg|frame|Itim na watawat ng anarkismo]] Ang '''anarkismo''' ay isang [[Pilosopiyang pampolitika|pilosopiyang pampulitika]] at kilusan na naglalayong buwagin ang lahat ng mga institusyong nagpapatuloy ng [[Awtoritarismo|awtoridad]], pamimilit, o herarkiya, na pangunahing tinututukan ang [[estado]] at [[kapitalismo]]. Isinusulong ng anarkismo ang pagpapalit sa estado ng mga lipunang walang estado at mga kusang-loob na malalayang samahan. Inilalarawan ang anarkismo bilang bahagi ng libertaryong sangay ng kilusang [[Sosyalismo|sosyalista]] (libertaryong sosyalismo).{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1p=641|2a1=Cohn|2y=2009|2p=6|3a1=Levy|3a2=Adams|3y=2018|3p=104}}{{Refn|Sa aklat na ''In Anarchism: From Theory to Practice'' (1970),{{Sfn|Guérin|1970|p=12}} inilarawan ng historyador na anarkista na si Daniel Guérin ang anarkismo bilang kasingkahulugan ng libertaryang sosyalismo. Isinulat niya na ang anarkismo ay "talagang kasingkahulugan ng sosyalismo. Ang isang anarkista ay pangunahing isang sosyalista na ang layunin ay wakasan ang pagsasamantala ng tao sa kapwa tao. Ang anarkismo ay isa lamang sa mga daloy ng kaisipang sosyalista—ang daloy na ang pangunahing katangian ay ang pagpapahalaga sa kalayaan at ang agarang hangaring buwagin ang estado."{{Sfn|Arvidsson|2017}} Sa kaniyang maraming akda tungkol sa anarkismo, inilalarawan naman ng historyador na si Noam Chomsky ang anarkismo, kasama ng libertaryang Marxismo, bilang libertaryang sangay ng sosyalismo.{{Sfn|Otero|1994|p=617}}|group=nb|name=nb1}} Bagaman matatagpuan ang mga bakas ng mga ideyang anarkista sa buong kasaysayan, umusbong ang makabagong anarkismo noong [[Panahon ng Kaliwanagan]]. Sa huling kalahati ng [[Ika-19 na dantaon|ika-19 na]] [[Ika-19 na dantaon|dantaon]] at sa mga unang dekada ng [[Ika-20 dantaon|ika-20]] [[Ika-20 dantaon|dantaon]], umunlad ang kilusang anarkista sa maraming bahagi ng daigdig at nagkaroon ng mahalagang papel sa pakikibaka ng mga [[manggagawa]] para sa kanilang paglaya. Sa panahong ito, nabuo ang iba't ibang paaralan ng kaisipang anarkista. Nakibahagi ang mga anarkista sa ilang mga rebolusyon, lalo na sa [[Komuna ng Paris]], [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at [[Digmaang Sibil ng Espanya|Digmaang Sibil sa Espanya]], na ang pagwawakas ay nagmarka rin sa pagtatapos ng klasikal na panahon ng anarkismo. Sa mga huling dekada ng ika-20 dantaon at pagpasok ng ika-21 dantaon, muling sumigla ang kilusang anarkista at lumawak ang katanyagan at impluwensiya nito sa loob ng mga kilusang laban sa kapitalismo, laban sa digmaan, at laban sa globalisasyon. Gumagamit ang mga anarkista ng iba't ibang pamamaraan upang isulong ang pagbabagong panlipunan, na karaniwang inuuri bilang [[rebolusyonaryo]] o ebolusyonaryo, bagaman madalas na nagsasapawan ang dalawa at naipapakita sa sari-saring taktika. Karaniwang pinapaboran ng mga ebolusyonaryong pamamaraan ang unti-unti at madalas ay di-marahas na pagbabago, samantalang layunin ng mga rebolusyonaryong pamamaraan na wasakin ang mga mapaniil na estado at institusyon. Maraming aspekto ng kabihasnang pantao ang naimpluwensiyahan ng teorya, kritika, at praktika ng anarkismo. == Etimolohiya, terminolohiya, at kahulugan == [[File:Proudhon_jeune.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Proudhon_jeune.jpg|thumb|Si Pierre-Joseph Proudhon ang unang pilosopong pampolitika na tinawag ang sarili bilang anarkista{{Sfn|Kahn|2000}}<ref name="Merriman2">Merriman, John M. (2009). ''How a Bombing in Fin-de-Siècle Paris Ignited the Age of Modern Terror''. New Haven: Yale University Press. p. 42. {{ISBN|9780300217933}}.</ref><ref name="Leier2">Leier, Mark (2006). ''Bakunin: The Creative Passion''. New York: Seven Stories Press. p. 211. {{ISBN|9781583228944}}.</ref>]] Ang etimolohikal na pinagmulan ng salitang anarkismo ay mula sa Sinaunang [[Wikang Griyego|Griyegong]] ''anarkhia'' (ἀναρχία), na nangangahulugang "walang pinuno" o "walang namumuno". Binubuo ito ng unlaping ''an-'' ("walang") at ng salitang ''arkhos'' ("pinuno" o "tagapamahala"). Ang hulaping ''-ismo'' ay tumutukoy sa isang ideolohikal na kilusan o kaisipan na nagtataguyod ng anarkiya.{{Sfnm|1a1=Bates|1y=2017|1p=128|2a1=Long|2y=2013|2p=217}} Lumitaw ang salitang ''anarchisme'' sa [[wikang Ingles]] noong 1642 at ang ''anarchy'' naman noong 1539; sa mga unang paggamit nito sa Ingles, binibigyang-diin nito ang kahulugan ng kaguluhan o kawalan ng kaayusan.{{Sfnm|1a1=Merriam-Webster|1y=2019|1loc="Anarchism"|2a1=''Oxford English Dictionary''|2y=2005|2loc="Anarchism"|3a1=Sylvan|3y=2007|3p=260}} Sa panahon ng [[Rebolusyong Pranses]], iba't ibang pangkat ang tumawag sa kanilang mga kalaban bilang mga ''anarkista'', bagaman kakaunti sa mga tinawag na ganoon ang may mga pananaw na kahalintulad ng mga sumunod na anarkista. Maraming rebolusyonaryo noong ika-19 na dantaon, gaya nina William Godwin (1756–1836) at Wilhelm Weitling (1808–1871), ang nag-ambag sa mga doktrinang anarkista ng susunod na salinlahi, subalit hindi nila ginamit ang mga katawagang ''anarkista'' o ''anarkismo'' upang ilarawan ang kanilang sarili o ang kanilang mga paniniwala.{{Sfn|Joll|1964|pp=27–37}}{{Sfn|Carlson|1972|pp=22–23}} Ang unang pilosopong pampolitika na tumawag sa kaniyang sarili bilang isang anarkista (Pranses: ''anarchiste'') at nagbigay sa salitang ito ng positibong kahulugan ay si Pierre-Joseph Proudhon (1809–1865).{{Sfn|Kahn|2000}}<ref name="Merriman2" /><ref name="Leier">Leier, Mark (2006). ''Bakunin: The Creative Passion''. New York: Seven Stories Press. p. 211. {{ISBN|9781583228944}}. (sa Ingles)</ref> Ayon sa ilang historyador, umusbong ang kilusang anarkista sa pagitan ng panahon ni Proudhon at ng Kongresong Saint-Imier noong 1872, bagaman may magkakaibang pananaw ang mga historyador hinggil dito.{{Sfn|Baker|2023|p=40-43}} Mula noong [[dekada 1890]], at nagsimula sa [[Pransiya]],{{Sfn|Nettlau|1996|p=162}} ang salitang ''libertaryanismo'' ay madalas gamitin bilang kasingkahulugan ng anarkismo;{{Sfn|Guérin|1970|loc="The Basic Ideas of Anarchism"}} hanggang sa kasalukuyan, karaniwan pa rin ang ganitong paggamit sa labas ng [[Estados Unidos]].{{Sfnm|1a1=Ward|1y=2004|1p=62|2a1=Goodway|2y=2006|2p=4|3a1=Skirda|3y=2002|3p=183|4a1=Fernández|4y=2009|4p=9}} Gayunman, sa ilang gamit, ang libertaryanismo ay tumutukoy lamang sa [[Indibidwalismo|indibiduwalistang]] pilosopiya ng [[malayang pamilihan]], at ang anarkismo ng malayang merkado ay mas tiyak na tinatawag na libertaryang anarkismo.{{Sfn|Morris|2002|p=61}} Bagaman ang katawagang libertaryanismo ay matagal nang halos kasingkahulugan ng anarkismo,{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1p=641|2a1=Cohn|2y=2009|2p=6}} ang kahulugan nito ay naging mas malabo sa paglipas ng panahon dahil sa pag-angkin dito ng iba't ibang pangkat na may magkakaibang [[ideolohiya]],{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} kabilang ang Bagong Kaliwa at ang mga tagapagtaguyod ng libertaryang Marxismo, na hindi inuugnay ang kanilang sarili sa mga awtoritaryang sosyalista o sa isang partidong banguwardismo, gayundin ang mga radikal na [[Liberalismo|liberal]] sa usaping pangkultura na pangunahing nakatuon sa mga [[kalayaang sibil]].{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} Dahil dito, may ilang anarkista ang mas pinipiling gamitin ang katawagang libertaryang sosyalismo{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1p=641|2a1=Cohn|2y=2009|2p=6|3a1=Levy|3a2=Adams|3y=2018|3p=104}} upang maiwasan ang mga negatibong kahulugang ikinakabit sa salitang ''anarkismo'' at upang bigyang-diin ang kaugnayan nito sa sosyalismo.{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} Sa pangkalahatan, ginagamit ang anarkismo upang tukuyin ang kontra-awtoritaryang sangay ng kilusang sosyalista.{{Sfn|Levy|Adams|2018|p=104}}{{Refn|group=nb|name=nb1}} Karaniwan itong inihahambing sa mga anyo ng sosyalismo na nakasentro sa estado o ipinapataw mula sa itaas.{{Sfn|Osgood|1889|p=1}} Karaniwang binibigyang-diin ng mga iskolar ng anarkismo ang sosyalistang katangian ng anarkismo{{Sfn|Newman|2005|p=15}} at tinutuligsa ang mga pagtatangkang paghiwalayin ang dalawa bilang magkasalungat na ideolohiya.{{Sfn|Morris|2015|p=64}} May ilang iskolar ding naglalarawan sa anarkismo bilang may maraming impluwensiya mula sa liberalismo,{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} at bilang kapuwa liberal at sosyalista, bagaman higit na sosyalista.{{Sfn|Walter|2002|p=44}} Samantala, maraming iskolar ang tumatangging ituring na isang anyo ng anarkismo ang anarko-kapitalismo, sapagkat para sa kanila ay hindi nito wastong nauunawaan ang mga pangunahing simulain ng anarkismo.{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1pp=564–565|2a1=Jennings|2y=1993|2p=143|3a1=Gay|3a2=Gay|3y=1999|3p=15|4a1=Morris|4y=2008|4p=13|5a1=Johnson|5y=2008|5p=169|6a1=Franks|6y=2013|6pp=393–394}}{{Refn|Ayon kay Herbert L. Osgood, ang anarkismo ang "pinakasukdulang kabaligtaran" ng awtoritaryang komunismo at sosyalismong nakasentro sa estado.{{Sfn|Osgood|1889|p=1}} Ayon naman kay Peter Marshall, "sa pangkalahatan, mas malapit ang anarkismo sa sosyalismo kaysa sa liberalismo. ... Malaking bahagi ng anarkismo ay kabilang sa kampo ng sosyalismo, bagaman mayroon din itong ilang impluwensiya mula sa liberalismo. Hindi ito maaaring ipailalim lamang sa sosyalismo, at mas mainam itong ituring bilang isang hiwalay at natatanging doktrina."{{Sfn|Marshall|1992|p=641}} Ayon kay Jeremy Jennings, "mahirap hindi mapagpasyahan na ang mga ideyang ito"—na tumutukoy sa anarko-kapitalismo—"ay tinatawag lamang na anarkista dahil sa maling pag-unawa sa kung ano ang anarkismo." Dagdag pa niya, "ang anarkismo ay hindi nagtataguyod ng lubos na walang hadlang na kalayaan ng indibidwal (na tila pinaniniwalaan ng mga 'anarko-kapitalista'); sa halip, gaya ng nakita na natin, itinataguyod nito ang pagpapalawak ng [[indibidwalidad]] at ng pamayanan."{{Sfn|Morris|2015|p=64}} Isinulat naman ni Nicolas Walter na "ang anarkismo ay nagmula kapuwa sa liberalismo at sosyalismo, sa kasaysayan man at sa ideolohiya. ... Sa isang diwa, nananatiling mga liberal at mga sosyalista ang mga anarkista, at tuwing itinatakwil nila ang mabubuting elemento ng alinman sa dalawa, ipinagkakanulo nila ang mismong anarkismo. ... Kami ay mga liberal, subalit higit pa rito; kami rin ay mga sosyalista, subalit higit pa rito."{{Sfn|Walter|2002|p=44}} Isinama naman ni Michael Newman ang anarkismo bilang isa sa maraming tradisyon ng sosyalismo, lalo na ang tradisyong higit na nakahanay sa sosyalismo na sinusundan nina Pierre-Joseph Proudhon at Mikhail Bakunin.{{Sfn|Newman|2005|p=15}} Samantala, iginiit ni Brian Morris na "nakalilinlang kapuwa sa konsepto at sa kasaysayan" ang paglikha ng isang mahigpit na paghahati sa pagitan ng sosyalismo at anarkismo.|group=nb}} Bagaman ang pagtutol sa estado ay pangunahing bahagi ng kaisipang anarkista, hindi madaling bigyan ng iisang depinisyon ang anarkismo, sapagkat malawak ang talakayan ng mga iskolar at mga anarkista tungkol dito, at bahagyang magkakaiba ang pag-unawa rito ng iba't ibang tradisyon ng anarkismo.{{Sfn|Long|2013|p=217}}{{Refn|Isang karaniwang depinisyong tinatanggap ng mga anarkista ay ang anarkismo ay isang kalipunan ng mga pilosopiyang pampolitika na tumututol sa awtoridad at hirarkikong organisasyon, kabilang ang [[kapitalismo]], [[nasyonalismo]], ang [[estado]], at lahat ng kaugnay na institusyon, sa pamamalakad ng lahat ng [[ugnayang pantao]], pabor sa isang lipunang nakabatay sa [[desentralisasyon]], [[kalayaan]], at kusang-loob na samahan. Gayunman, binibigyang-diin ng mga iskolar na ang depinisyong ito ay may kaparehong mga kakulangan ng depinisyong nakabatay sa kontra-awtoritaryanismo (isang ''[[a posteriori]]'' na kongklusyon), kontra-etatismo o kontra-estado (sapagkat higit pa rito ang anarkismo),{{Sfnm|1a1=McLaughlin|1y=2007|1p=166|2a1=Jun|2y=2009|2p=507|3a1=Franks|3y=2013|3pp=386–388}} at etimolohiya (ang simpleng pagwawaksi sa mga namumuno).{{Sfnm|1a1=McLaughlin|1y=2007|1pp=25–29|2a1=Long|2y=2013|2pp=217}}|group=nb}} Kabilang sa mahahalagang sangkap ng depinisyon nito ang hangarin para sa isang [[Lipunan|lipunang]] walang pamimilit, ang pagtanggi sa aparatong pang-estado, ang paniniwalang likas na kayang mamuhay o umunlad ng tao sa isang lipunang walang pamimilit, at ang mungkahi kung paano maisasakatuparan ang mithiin ng anarkiya.{{Sfn|McLaughlin|2007|pp=25–26}} == Simbolismo == {{multiple image | total_width = 320 | image1 = Anarchy-symbol.svg | caption1 = Simbolong bilog na A | image2 = Circle-A red.svg | caption2 = Naka-istilong Bilog na A na punk | align = right | header = Ang bilog na A (''circle-A'') ay isang sagisag ng anarkismo na kumakatawan sa mga pangunahing simulain nito, kabilang ang kalayaan ng indibidwal at pagtutol sa awtoritaryanismo.<ref>{{Cite web |title=Understanding The Meaning Behind The Anarchist Symbol: Breaking Down The Unconventional Ideals {{!}} ShunSpirit |url=https://shunspirit.com/article/anarchist-symbol-meaning |access-date=12 Disyembre 2025|language=en |website=shunspirit.com}}</ref> }} Mula pa noong ika-19 na dantaon, gumagamit na ang mga anarkista ng ilang sagisag para sa kanilang adhikain, kabilang ang pinakatanyag na bilog na A (''circle-A''), ang itim na watawat, at ang itim na [[pusa]].<ref name="Baillargeon">{{cite book |last1=Baillargeon |first1=Normand |url=https://books.google.com/books?id=hu0j22luZ_oC&q=%22circle+A%22 |title=Order Without Power: An Introduction to Anarchism: History and Current Challenges |date=2013 |publisher=Seven Stories Press |isbn=978-1-60980-472-5 |location=New York |language=en |translator=Mary Foster |access-date=Oktubre 30, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210922142448/https://books.google.com/books?id=hu0j22luZ_oC&q=%22circle+A%22 |archive-date=Setyembre 22, 2021 |url-status=live |orig-year=2008}}</ref><ref name="An Anarchist FAQ">{{cite book |title=An Anarchist FAQ |publisher=AK Press |year=2008 |isbn=978-1-902593-90-6 |editor-last=Mckay |editor-first=Iain |location=Edinburgh |language=en |chapter=Appendix – The Symbols of Anarchy |oclc=182529204 |chapter-url=https://anarchism.pageabode.com/afaq/append2.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20201005101602/https://anarchism.pageabode.com/afaq/append2.html |archive-date=Oktubre 5, 2020}}</ref> Karaniwan din ang mga [[watawat]] na hinati sa dalawang kulay, na kadalasang nakabatay sa itim na watawat, gaya ng pula at itim at itim at lila, na kumakatawan sa anarko-sindikalismo at anarka-[[peminismo]], ayon sa pagkakasunod. Mula noong ikalawang kalahati ng ika-20 dantaon, muling sumigla ang kilusang anarkista sa paggamit ng mga bagong sagisag na mas madaling iguhit at mas madaling makilala, na ang pinakatanyag ay ang bilog na A. Mula sa pagsisimula ng [[Ika-21 dantaon|ika-21]] [[Ika-21 dantaon|dantaon]], naging higit na laganap ang mga sagisag pangkultura ng anarkismo sa [[kulturang popular]], kasabay ng pag-usbong ng kilusang kontra-[[globalisasyon]] at ng subkulturang [[punk]].<ref name="revival">{{cite journal |last=Williams |first=Leonard |date=Setyembre 2007 |title=Anarchism Revived |journal=New Political Science |volume=29 |issue=3 |pages=297–312 |doi=10.1080/07393140701510160 |s2cid=220354272|language=en}}</ref><ref name="Gordon">{{cite journal |last=Gordon |first=Uri |date=Pebrero 2007 |title=Anarchism reloaded |journal=Journal of Political Ideologies |volume=12 |issue=1 |pages=29–48 |doi=10.1080/13569310601095598 |s2cid=216089196|language=en}}</ref> == Mga paaralan ng kaisipan == Karaniwang hinahati ang mga paaralan ng kaisipan sa anarkismo sa dalawang pangunahing makasaysayang tradisyon: ang panlipunang anarkismo at ang indibiduwalistang anarkismo, dahil sa kanilang magkakaibang pinagmulan, pagpapahalaga, at pag-unlad.{{Sfnm|1a1=McLean|1a2=McMillan|1y=2003|1loc="Anarchism"|2a1=Ostergaard|2y=2003|2p=14|2loc="Anarchism"}} Binibigyang-diin ng indibiduwalistang tradisyon ang negatibong kalayaan sa pamamagitan ng pagtutol sa mga paghihigpit sa malayang indibiduwal, samantalang binibigyang-diin ng panlipunang tradisyon ang positibong [[kalayaan]] sa layuning ganap na mapaunlad ang malayang kakayahan ng lipunan sa pamamagitan ng pagkakapantay-pantay at panlipunang pagmamay-ari.{{Sfn|Harrison|Boyd|2003|p=251}} Sa kronolohikal na pananaw, maaaring hatiin ang anarkismo sa mga klasikong tradisyon noong huling bahagi ng ika-19 na dantaon at sa mga pos-klasikong tradisyon—gaya ng anarka-peminismo, berdeng anarkismo, at pos-anarkismo—na umusbong pagkatapos nito.{{Sfn|Levy|Adams|2018|p=9}} Ang pagbibigay-diin ng anarkismo sa pagtutol sa [[kapitalismo]], pagkakapantay-pantay, at pagpapalawak ng [[pamayanan]] at indibiduwalidad ang nagtatangi rito mula sa anarko-kapitalismo at iba pang uri ng ekonomikong libertaryanismo.{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1992|1pp=564–565|2a1=Jennings|2y=1993|2p=143|3a1=Gay|3a2=Gay|3y=1999|3p=15|4a1=Morris|4y=2008|4p=13|5a1=Johnson|5y=2008|5p=169|6a1=Franks|6y=2013|6pp=393–394}} Karamihan sa mga pananaw nito sa [[ekonomiya]] at pilosopiyang legal ay nagpapakita ng mga kontra-awtoritaryo, kontra-estado, libertariyo, at radikal na pagpapakahulugan sa makakaliwa at sosyalistang pulitika,{{Sfn|Guérin|1970|p=12}} kabilang ang [[kolektibismo]], [[komunismo]], [[Indibidwalismo|indibiduwalismo]], [[Mutualismo|mutuwalismo]], at sindikalismo, bukod sa iba pang mga teoryang pang-ekonomiya ng libertaryang [[sosyalismo]].{{Sfn|Guérin|1970|p=35|loc="Critique of authoritarian socialism"}} Karaniwang inilalagay ang anarkismo sa pinakakaliwang bahagi ng espektrong pampolitika, bagaman marami ang tumututol sa awtoridad ng estado batay sa mga simulain ng kanan, gaya ng mga anarko-kapitalista.{{Sfnm|1a1=Brooks|1y=1994|1p=[https://books.google.com/books?id=gHyUj9HFYBIC&pg=PP15 xi]|1ps=, "Usually considered to be an extreme left-wing ideology".}}<ref name=":1">{{Cite journal |last=Jungkunz |first=Sebastian |date=2019-01-02 |title=Towards a Measurement of Extreme Left-Wing Attitudes |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09644008.2018.1484906 |journal=German Politics |language=en |volume=28 |issue=1 |pages=101–122 |doi=10.1080/09644008.2018.1484906 |issn=0964-4008 |url-access=subscription |s2cid=158624439}}</ref>{{Sfn|Backes|2023a|p=12}}{{Sfn|Krüusselmann|Weggemans|2023a|p=58}} Dahil walang iisang nakapirming kalipunan ng doktrina o natatanging pandaigdigang pananaw ang anarkismo,{{Sfn|Marshall|1993|pp=14–17}} umiral ang maraming uri at tradisyon nito, at malaki ang pagkakaiba-iba ng mga anyo ng anarkiya.{{Sfn|Sylvan|2007|p=262}} Bilang tugon sa sektaryanismo sa loob ng kilusang anarkista, lumitaw ang anarkismo nang walang [[pang-uri]], isang panawagan para sa pagpaparaya at pagkakaisa ng mga anarkista na unang isinulong ni Fernando Tarrida del Mármol noong 1889 bilang tugon sa matitinding pagtatalo hinggil sa teoryang anarkista noong panahong iyon.{{Sfn|Avrich|1996|p=6}} Sa kabila ng kanilang pagkakahiwalay, ang iba't ibang paaralan ng kaisipan ng anarkismo ay hindi itinuturing na magkakahiwalay na mga entidad kundi mga tendensiya na nagsasalubong at nag-uugnayan sa isa't isa sa pamamagitan ng magkakaparehong simulain, gaya ng awtonomiya, mutuwal na pagtutulungan, pagtutol sa awtoridad, at [[desentralisasyon]].{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1993|1pp=1–6|2a1=Angelbeck|2a2=Grier|2y=2012|2p=551}} Higit pa sa mga partikular na paksyon ng mga kilusang pampolitika ng anarkismo na bumubuo sa anarkismong pampolitika, mayroon ding anarkismong pampilosopiya, na nagsasabing ang estado ay walang moral na pagiging lehitimo, nang hindi kinakailangang tanggapin ang pangangailangan ng isang rebolusyon upang ito ay maalis.{{Sfn|Egoumenides|2014|p=2}} Bilang isang sangay, lalo na ng indibiduwalistang anarkismo,{{Sfnm|1a1=Ostergaard|1y=2003|1p=12|2a1=Gabardi|2y=1986|2pp=300–302}} maaaring tanggapin ng anarkismo pampilosopiya ang pag-iral ng isang pinakamaliit na estado, subalit iginiit nito na walang [[Moralidad|moral]] na tungkulin ang mga [[mamamayan]] na sundin ang pamahalaan kapag ito ay sumasalungat sa awtonomiya ng indibiduwal.{{Sfn|Klosko|2005|p=4}} Maging ang magkakaibang pilosopikal na tradisyon tulad ng Obhetibismo at Kantiyanismo ay nagbigay ng mga argumentong ginamit upang ipagtanggol ang anarkismo pampilosopiya, kabilang ang pagtatanggol ni Robert Paul Wolff sa anarkismo laban sa mga pormal na paraan ng pagbibigay-katwiran sa pagiging lehitimo ng estado.<ref name="sa">{{cite journal |last=Martin |first=Thomas |date=2000 |title=Book Review: In Defense of Anarchism |url=http://library.nothingness.org/articles/SA/en/display/348 |journal=Social Anarchism |issue=27 |access-date=19 Hunyo 2008|language=en}}</ref> Binibigyang-pansin din ng anarkismo ang mga argumentong moral sapagkat may mahalagang papel ang [[etika]] sa pilosopiyang anarkista. Mayroon ding ilang anarkista na yumakap sa paniniwala sa [[Nihilismo|nihilismong]] pampolitika.{{Sfn|Walter|2002|p=52}} === Klasiko === Sa mga klasikong tradisyon ng anarkismo, ang mga unang umusbong ay ang mutuwalismo at indibiduwalistang anarkismo. Sinundan ang mga ito ng mga pangunahing tradisyon ng panlipunang anarkismo, gaya ng kolektibistang anarkismo, anarko-komunismo, at anarko-sindikalismo. Nagkakaiba ang mga tradisyong ito sa kanilang pananaw hinggil sa organisasyon at estrukturang pang-ekonomiya ng kanilang mithiing lipunan.{{Sfn|Levy|Adams|2018|p=2}} Ang mutuwalismo ay isang teoryang pang-ekonomiya noong ika-18 dantaon na pinaunlad bilang teoryang anarkista ni Pierre-Joseph Proudhon. Kabilang sa mga layunin nito ang "pagbuwag sa estado",<ref name=":0">{{Cite book |title=The Desk Encyclopedia of World History |date=2006 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-7394-7809-7 |editor-last=Wright |editor-first=Edmund |location=New York |pages=20–21}}</ref> pagkakatumbasan, malayang samahan, kusang-loob na [[kontrata]], pederasyon, at repormang [[Pananalapi (disiplina)|pananalapi]] sa parehong kredito at [[salapi]] na pamamahalaan ng isang [[bangko]] ng sambayanan.{{Sfn|Wilbur|2019|pp=213–218}} Sa paglipas ng panahon, inilarawan ang mutuwalismo bilang isang ideolohiyang nasa pagitan ng indibiduwalista at kolektibistang anyo ng anarkismo.{{Sfnm|1a1=Avrich|1y=1996|1p=6|2a1=Miller|2y=1991|2p=11}} Sa ''What Is Property?'' (1840), unang inilarawan ni Proudhon ang kaniyang layunin bilang isang "ikatlong anyo ng lipunan, ang sintesis ng komunismo at pag-aari."{{Sfn|Pierson|2013|p=187}} Ang kolektibistang anarkismo ay isang rebolusyonaryong sosyalistang anyo ng anarkismo{{Sfn|Morris|1993|p=76}} na karaniwang iniuugnay kay Mikhail Bakunin.{{Sfn|Shannon|2019|p=101}} Isinusulong ng mga kolektibistang anarkista ang kolektibong pagmamay-ari ng mga kagamitan sa produksiyon, na inaasahang maisasakatuparan sa pamamagitan ng marahas na [[rebolusyon]],{{Sfn|Avrich|1996|pp=3–4}} at naniniwalang dapat bayaran ang mga [[manggagawa]] ayon sa oras na kanilang ginawa, sa halip na ipamahagi ang mga [[produkto]] ayon sa pangangailangan tulad ng sa komunismo. Umusbong ang kolektibistang anarkismo kasabay ng [[Marxismo]], subalit tinanggihan nito ang [[diktadura]] ng [[proletaryado]], sa kabila ng ipinahahayag na layunin ng Marxismo na magtatag ng isang lipunang kolektibista na walang estado.{{Sfnm|1a1=Heywood|1y=2017|1pp=146–147|2a1=Bakunin|2y=1990}} Ang anarko-komunismo ay isang teorya ng anarkismo na nagsusulong ng isang lipunang komunista na may magkakasamang pagmamay-ari ng mga kagamitan sa [[produksiyon]],{{Sfn|Mayne|1999|p=131}} na pinangangasiwaan ng isang pederal na ugnayan ng mga kusang-loob na samahan.{{Sfn|Marshall|1993|p=327}} Ang produksiyon at pagkonsumo ay ibabatay sa prinsipyong "[[Mula sa bawat isa ayon sa kaniyang kakayahan, para sa bawat isa ayon sa kaniyang pangangailangan]]."{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1993|1p=327|2a1=Turcato|2y=2019|2pp=237–238}} Umusbong ang anarko-komunismo mula sa mga radikal na sosyalistang kilusan pagkatapos ng [[Rebolusyong Pranses]],{{Sfn|Graham|2005}} subalit unang nabuo bilang isang natatanging [[doktrina]] sa seksiyong [[Italya|Italyano]] ng Unang Internasyonal.{{Sfn|Pernicone|2009|pp=111–113}} Kalaunan ay higit pa itong pinaunlad sa mga teoretikal na akda ni [[Peter Kropotkin]],{{Sfn|Turcato|2019|pp=239–244}} na ang kaniyang partikular na pananaw ang naging nangingibabaw sa maraming anarkista pagsapit ng huling bahagi ng ika-19 na dantaon.{{Sfn|Levy|2011|p=6}} Ang anarko-sindikalismo ay isang sangay ng anarkismo na tumitingin sa mga unyon ng mga [[manggagawa]] bilang isang posibleng puwersa para sa rebolusyonaryong pagbabago ng lipunan. Layunin nitong palitan ang kapitalismo at ang estado ng isang bagong lipunang [[Demokrasya|demokratikong]] pinamamahalaan mismo ng mga manggagawa. Ang mga pangunahing simulain ng anarko-sindikalismo ay direktang pagkilos, pagkakaisa ng mga manggagawa, at sariling pamamahala ng mga manggagawa.{{Sfn|Van der Walt|2019|p=249}} Ang indibiduwalistang anarkismo naman ay isang pangkat ng iba't ibang tradisyon ng kaisipan sa loob ng kilusang anarkista na nagbibigay ng higit na diin sa indibiduwal at sa kaniyang [[Malayang kalooban|malayang pagpapasya]] kaysa sa anumang panlabas na salik na nagtatakda ng kaniyang kilos.{{Sfn|Ryley|2019|p=225}} Kabilang sa mga unang nakaimpluwensiya sa anyong ito ng anarkismo sina William Godwin, Max Stirner, at [[Henry David Thoreau]]. Sa iba't ibang bansa, nakakuha ang indibiduwalistang anarkismo ng maliit ngunit magkakaibang pangkat ng mga tagasunod, kabilang ang mga Bohemyo na alagad ng [[sining]] at mga [[intelektuwal]],{{Sfn|Marshall|1993|p=440}} gayundin ang mga kabataang anarkistang lumalabag sa batas sa kilusang nakilala bilang iligalismo at indibiduwal na pagbawi.{{Sfnm|1a1=Imrie|1y=1994|2a1=Parry|2y=1987|2p=15}} === Pos-klasiko at kontemporaryo === Patuloy na umusbong ang anarkismo ng maraming [[pilosopiya]] at kilusan na, sa ilang pagkakataon, ay eklektiko, na humahango ng mga ideya mula sa iba't ibang pinagmulan at pinagsasama ang magkakaibang konsepto upang makalikha ng mga bagong pamamaraang pampilosopiya. Nanatiling mahalagang bahagi ng mga makabagong tradisyon ng anarkismo ang kontra-kapitalistang tradisyon ng klasikong anarkismo.{{Sfn|Williams|2018|p=4}} Maraming pangkat, tendensiya, at paaralan ng kaisipan ng anarkismo ang umiiral sa kasalukuyan, kaya mahirap ilarawan ang makabagong kilusang anarkista bilang isang magkakaisang kabuuan.{{Sfn|Franks|2013|pp=385–386}} Bagaman nakapaglatag ang mga teorista at aktibista ng mga "medyo matatag na kalipunan ng mga simulain ng anarkismo," wala pa ring nagkakaisang pananaw kung alin sa mga simulain ang pangunahing batayan nito. Dahil dito, inilalarawan ng mga komentarista ang mga anarkismo sa halip na isang iisang anarkismo, sapagkat bagaman may mga simulain silang magkakatulad, magkakaiba ang pagpapahalagang ibinibigay ng bawat paaralan sa mga ito. Halimbawa, maaaring isang pangkalahatang simulain ang pagkakapantay-pantay ng kasarian, subalit higit itong binibigyang-priyoridad ng anarka-peminismo kaysa ng anarko-komunismo.{{Sfn|Franks|2013|p=386}} Sa pangkalahatan, tutol ang mga anarkista sa mapilit na awtoridad sa lahat ng anyo nito, kabilang ang lahat ng sentralisado at hirarkikong anyo ng pamahalaan (halimbawa, [[monarkiya]], kinatawang demokrasya, sosyalismong pang-estado, at iba pa), mga sistemang nakabatay sa uring pang-ekonomiya (halimbawa, kapitalismo, [[Bolshevik|Bolshevismo]], [[Piyudalismo|pyudalismo]], [[pang-aalipin]], at iba pa), mga awtokratikong [[relihiyon]] (halimbawa, pundamentalistang [[Islam]], [[Simbahang Katoliko Romano]], at iba pa), patriyarkiya, heteroseksismo, pananaig ng mga puti, at [[imperyalismo]].{{Sfn|Jun|2009|pp=507–508}} Gayunman, nagkakaiba ang mga paaralan ng anarkismo sa mga pamamaraang dapat gamitin upang tutulan ang mga ito.{{Sfn|Jun|2009|p=507}} == Kasaysayan == === Sinaunang panahon at gitnang panahon === Ang mga pinakakilalang naunang tagapagpauna ng anarkismo sa sinaunang daigdig ay matatagpuan sa [[Tsina]] at [[Gresya]]. Sa Tsina, ang anarkismong pampilosopiya (ang pagtalakay sa pagiging lehitimo ng estado) ay inilahad ng mga pilosopong [[Taoismo|Taoista]] na sina Zhuang Zhou at [[Laozi]].{{Sfnm|1a1=Coutinho|1y=2016|2a1=Marshall|2y=1993|2p=54}} Kasama ng [[estoisismo]], sinasabing ang [[Taoismo]] ay nagtaglay ng mahahalagang paunang pahiwatig ng anarkismo.{{Sfn|Sylvan|2007|p=257}} Naipahayag din ang mga pananaw na anarkiko ng mga [[Mandudula|mandudulang]] [[trahedya]] at mga pilosopo sa Gresya. Ginamit nina [[Esquilo|Eskilo]] at [[Sopokles]] ang alamat ni Antigona upang ilarawan ang tunggalian sa pagitan ng mga batas na ipinapataw ng estado at ng pansariling awtonomiya. Patuloy namang kinuwestiyon ni Sokrates ang mga awtoridad sa [[Atenas]] at iginiit ang [[karapatan]] ng indibiduwal sa [[kalayaan]] ng budhi. Tinanggihan ng mga [[Siniko]] ang batas ng tao (''nomos'') at ang mga kaugnay na awtoridad, habang sinisikap nilang mamuhay ayon sa kalikasan (''physis''). Samantala, itinaguyod ng mga Estoiko ang isang lipunang nakabatay sa di-pormal at magiliw na ugnayan ng mga mamamayan nang walang pag-iral ng estado.{{Sfn|Marshall|1993|pp=4, 66–73}} Sa [[Imperyong Sasanida]] (224–651 CE), nanawagan si [[Mazdak]] para sa isang lipunang may pagkakapantay-pantay at sa pag-aalis ng monarkiya, subalit hindi nagtagal ay ipinapatay siya ni Emperador Kavad I.{{Sfn|Marshall|1993|p=86}} Sa Basra, nangaral ang ilang sektang panrelihiyon laban sa estado.{{Sfn|Crone|2000|pp=3, 21–25}} Sa [[Gitnang Kapanahunan|Gitnang Panahon]] sa [[Europa]], walang naging malinaw na gawaing anarkista maliban sa ilang mapagkait sa sariling mga kilusang panrelihiyon. Nagkaroon ng mga tendensiyang kontra-estado at libertaryo ang iba't ibang sektang panrelihiyon sa Europa.{{Sfn|Nettlau|1996|p=8}} Ang mga ito, kasama ng ilang kilusang [[Muslim]], ang kalauna'y nagbigay-daan sa pag-usbong ng panrelihiyong anarkismo.{{Sfn|Marshall|1993|p=86}} Ang muling pagsigla ng interes sa sinaunang panahon noong [[Renasimiyento|Renasimyento]] at ang pagbibigay-diin sa sariling pagpapasya noong [[Repormasyon]] ay muling nagpasigla sa mga elementong sekular na kontra-awtoritaryo sa Europa, lalo na sa Pransiya. Ang mga hamon ng [[Panahon ng Kaliwanagan]] sa awtoridad na intelektuwal—maging sekular o panrelihiyon—at ang mga rebolusyon noong dekada 1790 at noong 1848 ay pawang nagpasigla sa pag-unlad ng ideolohiyang humantong sa panahon ng klasikong anarkismo.{{Sfn|Levy|Adams|2018|p=307}} === Makabagong panahon === [[File:Barricade18March1871_(more_cropped).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Barricade18March1871_(more_cropped).jpg|thumb|Ang Komuna ng Paris, isa sa mga pinakaunang eksperimento sa anarkismo.]] Noong [[Himagsikang Pranses|Rebolusyong Pranses]], ang mga pangkat na gaya ng Enragés at ng ''sans-culottes'' ay naging mahalagang yugto sa pag-usbong ng mga damdaming kontra-estado at [[Pederalismo|pederalista]].{{Sfn|Marshall|1993|p=4}} Sa buong ika-19 na dantaon, umusbong ang mga unang tradisyon ng anarkismo: itinaguyod ni William Godwin ang anarkismo pampilosopiya sa [[Inglatera]] sa pamamagitan ng moral na pagtanggi sa pagiging lehitimo ng estado; ang kaisipan ni Max Stirner ay naglatag ng daan para sa indibiduwalismo; at ang teorya ng mutuwalismo ni Pierre-Joseph Proudhon ay nakatagpo ng matabang lupa sa Pransiya.{{Sfn|Marshall|1993|pp=4–5}} Pagsapit ng huling bahagi ng dekada 1870, malinaw nang nahubog ang iba't ibang paaralan ng kaisipan ng anarkismo, at mula 1880 hanggang 1914 ay naganap ang isang bugso ng [[Globalisasyon|globalisasyong]] noon ay hindi pa nasasaksihan.{{Sfn|Levy|2011|pp=10–15}} Ang panahong ito ng klasikal na anarkismo ay tumagal hanggang sa pagtatapos ng [[Digmaang Sibil ng Espanya]] at itinuturing na ginintuang panahon ng anarkismo.{{Sfn|Marshall|1993|pp=4–5}} [[File:Bakunin.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bakunin.png|thumb|Tinutulan ni Mikhail Bakunin ang Marxistang layunin ng diktadura ng proletaryado at nakipag-alyansa sa mga pederalista sa loob ng Unang Internasyonal bago siya pinatalsik ng mga Marxista.]] Humango si Mikhail Bakunin mula sa mutuwalismo upang itatag ang anarkismong kolektibista, at sumapi siya sa ''International Workingmen's Association'', isang samahan ng mga manggagawa na kalauna'y nakilala bilang Unang Internasyonal (''First International''), na itinatag noong 1864 upang pag-isahin ang iba't ibang rebolusyonaryong kilusan. Naging isang mahalagang puwersang pampolitika ang Internasyonal, at isa sa mga pangunahing personalidad nito si [[Karl Marx]], na kasapi ng Pangkalahatang Konseho nito. Ang pangkat ni Bakunin, ang Pederasyong Jura, at ang mga tagasunod ni Pierre-Joseph Proudhon (ang mga mutuwalista) ay tumutol sa sosyalismong pang-estado, at itinaguyod ang pag-iwas sa pakikilahok sa elektoral na pulitika (''political abstentionism'') at ang pagpapanatili ng maliliit na pag-aari.{{Sfnm|1a1=Dodson|1y=2002|1p=312|2a1=Thomas|2y=1985|2p=187|3a1=Chaliand|3a2=Blin|3y=2007|3p=116}} Pagkaraan ng matitinding alitan, pinalayas ng mga Marxista ang mga Bakuninista mula sa Internasyonal sa Kongreso sa [[Ang Haya|Haya]] ng 1872.{{Sfnm|1a1=Graham|1y=2019|1pp=334–336|2a1=Marshall|2y=1993|2p=24}} Katulad din nito, ang mga anarkista ay nakaranas ng gayong pagtrato sa Ikalawang Internasyonal at tuluyang pinalayas noong 1896.{{Sfn|Levy|2011|p=12}} Hinulaan ni Bakunin na kung magkakaroon ng kapangyarihan ang mga rebolusyonaryo ayon sa mga tuntunin ni Marx, sila rin ay magiging mga bagong mapaniil sa mga [[manggagawa]]. Bilang tugon sa kanilang pagpapatalsik mula sa Unang Internasyonal, itinatag ng mga anarkista ang Internasyonal ng St. Imier. Sa impluwensiya ni [[Peter Kropotkin]], isang Rusong [[Pilosopiya|pilosopo]] at [[siyentipiko]], nagkaroon ng malaking pagkakatulad ang anarko-komunismo at ang kolektibismo.{{Sfn|Marshall|1993|p=5}} Ang mga anarko-komunista, na humango ng inspirasyon mula sa [[Komuna ng Paris]] ng 1871, ay nagsulong ng malayang pederasyon at ng pamamahagi ng mga kalakal ayon sa pangangailangan ng bawat isa.{{Sfn|Graham|2005|p=xii}} Sa panahong ito, may isang minorya ng mga anarkista ang yumakap sa taktika ng rebolusyonaryong karahasang pampolitika, na nakilala bilang propaganda ng gawa (''propaganda of the deed'').{{Sfn|Marshall|1993|pp=633–636}} Ang pagkakawatak-watak ng kilusang sosyalista sa Pransiya sa maraming pangkat, gayundin ang pagbitay at pagpapatapon sa maraming Komunardo sa mga kolonya ng bilangguan matapos supilin ang Komuna ng Paris, ay nagbigay-daan sa pag-usbong ng mga indibiduwalistang pagpapahayag at pagkilos sa larangang pampolitika.{{Sfn|Anderson|2004}} Bagaman maraming anarkista ang lumayo sa mga gawaing ito ng terorismo, nadungisan ang reputasyon ng buong kilusan, at isinagawa ang iba't ibang hakbang upang pigilan ang pagpasok ng mga anarkista sa [[Estados Unidos]], kabilang ang Batas sa Imigrasyon ng 1903, na kilala rin bilang Batas sa Pagbubukod sa mga Anarkista.{{Sfnm|1a1=Marshall|1y=1993|1pp=633–636|2a1=Lutz|2a2=Ulmschneider|2y=2019|2p=46}} Ang iligalismo ay isa pang estratehiyang niyakap ng ilang anarkista sa panahong ito.{{Sfn|Bantman|2019|p=374}} Pagsapit ng simula ng ika-20 dantaon, humupa na ang kilusang terorista, at ang lugar nito ay napalitan ng anarko-komunismo at anarko-sindikalismo, habang ang anarkismo ay lumaganap sa iba't ibang panig ng daigdig.{{Sfn|Moya|2015|p=327}}{{Sfn|Levy|2011|p=16}} Sa [[Tsina]], may maliliit na pangkat ng mga mag-aaral na nagpakilala ng [[makatao]] at [[maka-agham]] na bersiyon ng anarko-komunismo.{{Sfn|Marshall|1993|pp=519–521}} Samantala, naging sentro ang [[Tokyo]] ng mga mapanghimagsik na kabataan mula sa iba't ibang bansa sa [[Silangang Asya]] na nagtungo sa kabisera ng [[Hapon]] upang mag-aral.{{Sfn|Marshall|1993|pp=519–521}} Sa [[Amerikang Latino]], naging pangunahing baluwarte ng anarko-sindikalismo ang [[Arhentina]], kung saan ito ang naging pinakaprominenteng [[ideolohiya]] ng kaliwa.{{Sfnm|1a1=Levy|1y=2011|1p=23|2a1=Laursen|2y=2019|2p=157|3a1=Marshall|3y=1993|3pp=504–508}} Nakilahok din ang mga anarkista sa Komuna ng Strandzha at sa Republika ng Kruševo, na itinatag sa [[Masedonya]] sa panahon ng Pag-aalsang Ilinden–Preobrazhenie noong 1903, gayundin sa [[Rebolusyong Mehikano]] noong 1910. Sa sunod-sunod na mga rebolusyon noong 1917–1923, nagkaroon ang mga anarkista ng iba't ibang antas ng aktibong pakikilahok.{{sfn|Marshall|1993|p=470}} Sa kabila ng mga pangamba, masigasig na nakilahok ang mga anarkista sa Rebolusyong Ruso bilang pagsalungat sa Kilusang Puti, lalo na sa Makhnovshchina. Nang makita nila ang tagumpay ng mga Bolshevik sa [[Rebolusyong Oktubre]] at ang sumunod na [[Digmaang Sibil sa Rusya]], maraming manggagawa at aktibista ang lumipat sa mga partidong komunista, na lumakas kapalit ng paghina ng anarkismo at iba pang kilusang sosyalista. Sa Pransiya at Estados Unidos, maraming kasapi ng malalaking kilusang sindikalista, gaya ng Pangkalahatang Kompederasyon ng Paggawa at ng Manggagawang Pang-industriya ng Mundo, ang umalis sa kanilang mga samahan at sumapi sa Komunistang Internasyonal.{{Sfn|Nomad|1966|p=88}} Gayunman, matapos maging matatag ang pamahalaang Bolshevik, dumanas ng matinding panunupil ang mga anarkista, kabilang noong Pag-aalsa sa [[Kronstadt]]. Maraming anarkista mula sa [[Petrograd]] at [[Mosku]] ang tumakas patungong [[Ukranya]], subalit kalaunan ay dinurog din ng mga Bolshevik ang kilusang anarkista roon.{{Sfn|Avrich|2006|p=204}} Dahil sa panunupil sa mga anarkista sa Rusya, umusbong ang dalawang bagong magkasalungat na kaisipan: ang platapormismo at ang sintesis na anarkistang. Layunin ng una na bumuo ng isang magkakaugnay na samahang mangunguna sa rebolusyon, samantalang tinututulan naman ng ikalawa ang anumang anyo ng organisasyong maihahalintulad sa isang partidong pampolitika. Sa [[Digmaang Sibil ng Espanya|Digmaang Sibil sa Espanya]] noong 1936–1939, muling nakipag-alyansa ang mga anarkista at mga sindikalista (CNT at FAI) sa iba't ibang kilusang makakaliwa. Ang matagal nang tradisyon ng anarkismo sa [[Espanya]] ang naging dahilan upang gumanap ang mga anarkista ng mahalagang papel sa digmaan, lalo na sa Rebolusyong Espanyol ng 1936. Bilang tugon sa paghihimagsik ng hukbo, isang kilusang binigyang-inspirasyon ng anarkismo—na binubuo ng mga [[magsasaka]] at manggagawa at sinusuportahan ng mga armadong milisya—ang kumontrol sa [[Barcelona]] at sa malalawak na kanayunan ng Espanya, kung saan isinakolektibo nila ang mga lupain.{{Sfn|Bolloten|1984|p=1107}} Sa simula ng digmaan, nagbigay ang [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]] ng limitadong tulong. Gayunman, nauwi ito sa matinding tunggalian sa pagitan ng mga komunista at iba pang pangkat ng makakaliwa sa isang serye ng mga pangyayaring nakilala bilang Mga Araw ng Mayo, habang pinagtibay ni [[Joseph Stalin]] ang kontrol ng Unyong Sobyet sa pamahalaang Republikano. Nagbunga ito ng panibagong pagkatalo ng mga anarkista sa kamay ng mga komunista.{{Sfn|Marshall|1993|pp=xi, 466}} ==== Pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig ==== Sa pagtatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], lubhang nanghina ang kilusang anarkista. Pagsapit ng dekada 1960, muling sumigla ang anarkismo, na marahil ay dulot ng nakitang kabiguan ng [[Marxismo–Leninismo]] at ng mga tensiyong ibinunga ng [[Digmaang Malamig]].{{Sfn|Marshall|1993|p=539}} Sa panahong ito, lumitaw ang anarkismo sa iba't ibang kilusang tumutuligsa kapwa sa kapitalismo at sa estado, gaya ng mga kilusang laban sa sandatang nuklear, pangkapaligiran, pangkapayapaan, kontra-kultura ng dekada 1960, at ng Bagong Kaliwa.{{Sfn|Marshall|1993|pp=xi, 539}} Nagkaroon din ito ng paglipat mula sa dati nitong mapanghimagsik na katangian tungo sa mapanuksong repormismong kontra-ikapitalista. Naiugnay rin ang anarkismo sa subkulturang [[punk]], gaya ng makikita sa mga banda tulad ng Crass at Sex Pistols.{{Sfn|Marshall|1993|pp=493–494}} Ang mga umiiral na kaisipang [[Peminismo|peminista]] ng anarka-peminismo ay muling sumigla noong ikalawang yugto ng peminismo.{{Sfn|Marshall|1993|pp=493–494}} Sa panahong ito rin nagsimulang mabuo ang itim na anarkismo (''black anarchism''), na nakaimpluwensiya sa paglayo ng anarkismo mula sa dati nitong nakasentro sa [[Europa]].{{Sfn|Williams|2015|p=680}} Kasabay nito, nabigo itong magkaroon ng malawak na impluwensiya sa Hilagang Europa, habang naabot naman nito ang hindi pa nararanasang kasikatan sa [[Amerikang Latino]].{{Sfn|Harmon|2011|p=70}} Noong pagpasok ng [[Ika-21 dantaon|ika-21]] [[Ika-21 dantaon|dantaon]], lalong lumawak ang kasikatan at impluwensiya ng anarkismo sa mga kilusang laban sa kapitalismo, laban sa [[digmaan]], at laban sa [[globalisasyon]].{{Sfn|Rupert|2006|p=66}} Lumago ang interes sa kilusang anarkista kasabay ng pag-igting ng kilusang kontra-globalisasyon,{{Sfn|Evren|2011|p=1}} na ang mga pangunahing kalipunan ng mga aktibista ay nakabatay sa mga pananaw na anarkista.{{Sfn|Evren|2011|p=2}} Naging kilala ang mga anarkista sa kanilang pakikilahok sa mga protesta laban sa [[Pandaigdigang Organisasyon ng Pangangalakal|World Trade Organization]] (WTO, o Pandaigdigang Organisasyon ng Pangangalakal), [[Group of Eight]] (G8, o Pangkat ng Walo), at World Economic Forum (WEF, o Pandaigdigan na Pagpupulong sa Ekonomiya). Sa mga protestang ito, ang mga pansamantalang pangkat na walang pinuno at hindi nagpapakilala, na tinatawag na ''black blocs'' o blokeng itim, ay nasangkot sa mga kaguluhan, pagsira ng [[ari-arian]], at mararahas na komprontasyon laban sa [[pulisya]]. Kabilang sa iba pang mga taktika sa pag-oorganisa na umusbong sa panahong ito ang mga ''affinity group'' (mga pangkat na binubuo ng magkakatulad ang layunin), ''security culture'' (kultura ng pagpapanatili ng seguridad), at paggamit ng mga desentralisadong [[teknolohiya]] gaya ng [[Internet]]. Isa sa pinakamahalagang pangyayari sa panahong ito ang mga komprontasyon sa kumperensiya ng WTO sa [[Seattle]] noong 1999.{{Sfn|Rupert|2006|p=66}} Habang hinuhubog ng kilusang ito ang radikalismo ng ika-21 dantaon, ang mas malawak na pagtanggap sa mga simulain ng anarkismo ay naging hudyat ng muling pagsigla ng interes sa anarkismo.{{Sfn|Evren|2011|p=2}} Gayunman, sa makabagong pagbabalita, madalas na binibigyang-diin ang karahasang isinagawa ng mga ''black bloc'' sa mga demonstrasyon at iniuugnay ito sa mga anarkista.<ref>{{Cite news |date=8 Oktubre 2013 |title=Black Blocs hijack Brazil teacher protests |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-24453113 |access-date=23 Hunyo 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Booth |first1=Robert |last2=Vallée |first2=Marc |date=1 Abril 2011 |title='Black bloc' anarchists behind anti-cuts rampage reject thuggery claims |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/society/2011/apr/01/anarchists-anti-cuts-march |access-date=23 Hunyo 2025 |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite news |date=3 Abril 2011 |title=Who are the Black Bloc and what are they trying to achieve? |language=en-AU |work=ABC News |url=https://www.abc.net.au/news/2011-04-04/blocwilliams/45890 |access-date=23 Hunyo 2025}}</ref> Bagaman may mga layuning rebolusyonaryo, marami sa mga makabagong anyo ng anarkismo ay hindi nakatuon sa komprontasyon. Sa halip, sinisikap nilang bumuo ng isang alternatibong paraan ng organisasyong panlipunan (alinsunod sa teorya ng kapangyarihang dalawahan o ''dual power''), na nakabatay sa ugnayang may pagtutulungan at kusang-loob na kooperasyon. Makikita ito sa mga pangkat tulad ng Food Not Bombs (Pagkain Hindi Bomba) at sa mga sentrong panlipunang pinamamahalaan ng mga kalahok mismo.{{Sfn|Honeywell|2021|}} Ang mas malawak na pagkapansin sa anarkismo ay nagbunsod din sa mas maraming iskolar sa mga [[Larangang akademiko|larangan]] tulad ng [[antropolohiya]] at [[kasaysayan]] na pag-aralan at makibahagi sa kilusang anarkista, bagaman higit na pinahahalagahan ng makabagong anarkismo ang pagkilos kaysa sa teoryang [[akademiko]].{{Sfnm|1a1=Williams|1y=2010|1p=110|2a1=Evren|2y=2011|2p=1|3a1=Angelbeck|3a2=Grier|3y=2012|3p=549}} Naging maimpluwensiya rin ang mga ideya ng anarkismo sa pag-unlad ng mga Zapatista sa [[Mehiko]] at ng Pederasyon Demokratiko ng Hilagang Siria, na mas kilala bilang Rojava, isang ''[[de facto]]'' na nagsasariling rehiyon sa hilagang [[Siria|SIria]].{{Sfn|Ramnath|2019|p=691}} == Paglaganap ng anarkismo sa Pilipinas == Ang anarkismo sa [[Pilipinas]] ay nag-ugat sa laban kontra [[kolonyalismo]] laban sa [[Imperyong Espanyol]] at naging maimpluwensiya sa [[Himagsikang Pilipino]] at sa maagang kilusang unyon ng mga manggagawa sa bansa. Matapos itong mapalitan ng Marxismo–Leninismo bilang pangunahing rebolusyonaryong kaisipan noong kalagitnaan ng ika-20 dantaon, muli itong sumigla bilang bahagi ng punk na subkultura kasunod ng pagkakahati-hati ng [[Partido Komunista ng Pilipinas]]. Mabilis na lumaganap ang nasyonalismong Pilipino sa buong kapuluan matapos ang Maluwalhating Rebolusyon ng 1868. Maraming intelektuwal na Pilipino, kabilang sina [[José Rizal]] at [[Marcelo H. del Pilar]], ang naglunsad ng [[Kilusang Propaganda]], na nanawagan ng mga reporma sa pamamahala ng [[Silangang Indiyas ng Espanya]].<ref>{{cite book|last1=Schumacher|first1=John|title=The Propaganda Movement, 1880–1895: The Creation of Filipino Consciousness, the Making of the Revolution|date=1997|publisher=Ateneo University Press|location=Manila|isbn=971-550-209-1|page=333|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last1=Agoncillo|first1=Teodoro|title=History of the Filipino People|url=https://archive.org/details/historyoffilipin00teod|url-access=registration|date=1990|publisher=Garotech Publishing|location=Lungsod Quezon|isbn=971-8711-06-6|edition=8|language=en}}</ref> Noong 1890, lumipat si Rizal sa Europa, kung saan nakilala niya ang mga kilusang anarkista sa Pransiya at Espanya. Sa Espanya, naging tagapayo niya ang Proudhonistang pederalista na si Francisco Pi y Margall.<ref name=":2">{{Cite book |last=Anderson|first=Benedict|title=Age of globalization : anarchists and the anticolonial imagination|date=2013|publisher=Verso|isbn=978-1-78168-144-2|pages=107, 159|oclc=864023954|language=en}}</ref><ref name=":02">{{cite journal|url=https://asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-49-1-2013/From%20Cadiz%20to%20La%20Liga%20-%20Spanish%20Context%20of%20Rizals%20Political%20Thought%20-%20Aseniero.pdf|pages=27–39|title=From Cádiz to La Liga: The Spanish Context of Rizal's Political Thought|first=George|last=Aseniero|date=31 Oktubre 2013|journal=Asian Studies: Journal of Critical Perspectives on Asia|publisher=[[University of the Philippines Diliman]]|volume=49|issue=1|location=Lungsod Quezon|issn=2244-5927|oclc=950730261|language=en}}</ref> Ang konsepto ng propaganda sa pamamagitan ng gawa (''propaganda of the deed'') ang naging partikular na inspirasyon sa ikalawang nobela ni Rizal na ''[[El filibusterismo]]'', na naglalarawan ng isang rebolusyon para sa pambansang paglaya laban sa mga kolonyal na awtoridad ng Espanya sa Pilipinas.<ref name=":2" /> Sa [[Nobelang Pilipino|nobelang]] iyon, inilarawan ni Rizal ang isang nabigong pagtatangka ng propaganda sa pamamagitan ng gawa sa katauhan ni Simoun, na nagtangkang pasabugin ang isang pagtitipong dinaluhan ng mga piling tao o elitista ng kolonyal na pamahalaan.<ref name=":12">{{cite book |last=Anderson|first=Benedict|title=The Age Of Globalization: Anarchists and the Anti-Colonial Imagination|publisher=Verso Books|year=2013|isbn=9781781681442|location=[[London]]|page=31|oclc=875370534|language=en}}</ref> Pagbalik niya sa [[Maynila]] noong 1892, itinatag ni Rizal ang [[La Liga Filipina]], isang lihim na samahan na nakatuon sa pagtutulungan, pagtatatag ng mga kooperatiba, at iba pang gawain.<ref name=":02" /> Dahil sa kaniyang mga gawain sa Liga, inaresto si Rizal at ipinatapon sa Dapitan.<ref>{{cite book |last1=Zaide|first1=Gregorio F.|title=Rizal: His Exile to Dapitan|date=1976|publisher=St. Mary's|pages=193|url=https://books.google.com/books?id=xPziMgEACAAJ&q=rizal+exile+in+dapitan|access-date=19 Agosto 2019|language=en}}</ref> Doon ay nagtayo siya ng isang [[ospital]], isang sistema ng panustos ng tubig, at isang [[paaralan]], kung saan siya nagturo at nagsagawa rin ng pagsasaka at [[paghahalaman]].<ref>{{cite book |last1=Gibbs|first1=Eloise A.|title=Rizal in Dapitan: A Story Based on the Life of José Rizal During His Exile in Dapitan|date=1960|publisher=University Book Supply|page=230|url=https://books.google.com/books?id=jqFAAAAAIAAJ&q=Rizal+in+dapitan|access-date=20 Agosto 2019|language=en}}</ref> Matapos ipatapon si Rizal, maraming nasyonalistang Pilipino ang nagtatag ng [[Katipunan]], isa pang lihim na samahan, subalit sa pagkakataong ito ay may layuning makamit ang kasarinlan mula sa Espanya sa pamamagitan ng isang himagsikan. Dahil sa inspirasyon mula sa mga akda ni Rizal, nag-organisa ang Katipunan ng armadong paglaban sa pamahalaang Espanyol sa pamumuno ni [[Andrés Bonifacio]].<ref>{{Citation|last=Agoncillo|first=Teodoro|author-link=Teodoro Agoncillo|title=The Revolt of the Masses: The story of Bonifacio and the Katipunan|publisher=[[University of the Philippines]] Press|location=Lungsod Quezon|year=1996|orig-year=1956|isbn=971-8711-06-6|url=https://books.google.com/books?id=SV_BAQAACAAJ|page=41|language=en}}</ref> Matapos mabunyag ang mga gawain ng Katipunan noong Agosto 1896, nagsimula ang Himagsikang Pilipino. Nag-alsa ang mga kasapi ng Katipunan sa [[Caloocan]],<ref name="Ocampo1995">{{cite book |last=Ocampo|first=Ambeth R.|title=Bonifacio's bolo|url=https://books.google.com/books?id=YWhxAAAAMAAJ|year=1995|publisher=Anvil Pub.|isbn=978-971-27-0418-5|page=8|language=en}}</ref> itinatag ang [[Republika ng Katagalugan]], at nagpahayag ng isang pambansang armadong himagsikan.<ref name="guererro1">{{citation |last1=Guererro|first1=Milagros|last2=Encarnacion|first2=Emmanuel|last3=Villegas|first3=Ramon|title=Andres Bonifacio and the 1896 Revolution|journal=Sulyap Kultura|volume=1|issue=2|pages=3–12|publisher=National Commission for Culture and the Arts|year=1996|url=http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?i=5&subcat=1|access-date=2009-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20101115193832/http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?i=5&subcat=1|archive-date=2010-11-15|url-status=dead|language=en}}</ref> Bagaman walang tuwirang naging bahagi si Rizal sa himagsikan, nilitis siya ng hukumang militar sa mga kasong paghihimagsik, sedisyon, at sabuwatan. Napatunayang nagkasala siya sa lahat ng paratang at binaril ng pulutong ng mga tagabaril bilang pagbitay.<ref>{{cite book|last1=Russell|first1=Charles Edward|last2=Rodriguez|first2=Eulogio Balan|title=The hero of the Filipinos: the story of José Rizal, poet, patriot and martyr|url=https://archive.org/details/herooffilipinoss00russ_0|year=1923|publisher=The Century co.|page=[https://archive.org/details/herooffilipinoss00russ_0/page/308 308]|language=en}}</ref> Noong 1897, napatalsik at ipinapatay si Bonifacio ni [[Emilio Aguinaldo]], na siyang umako sa pamumuno ng kilusang rebolusyonaryo.<ref>{{cite book|last1=Agoncillo|first1=Teodoro|title=History of the Filipino People|url=https://archive.org/details/historyoffilipin00teod|url-access=registration|date=1990|publisher=Garotech Publishing|location=Lungsod Quezon|isbn=971-8711-06-6|edition=8|pages=178–181|language=en}}</ref> Matapos mapalayas ang mga Espanyol mula sa kapuluan, nagtatag si Aguinaldo ng isang diktadura at ipinahayag ang [[kasarinlan ng Pilipinas]]. Gayunman, sa pamamagitan ng [[Kasunduan sa Paris (1898)|Kasunduan sa Paris]], pormal na isinuko ng Espanya ang Pilipinas sa Estados Unidos, na naging mitsa ng armadong tunggalian laban sa bagong tatag na [[Unang Republika ng Pilipinas]].<ref>{{cite book|last=Randolph|first=Carman Fitz|title=The Law and Policy of Annexation|chapter=Chapter I, The Annexation of the Philippines|publisher=BiblioBazaar, LLC|location=Charleston, South Carolina|year=2009|isbn=978-1-103-32481-1|language=en}}</ref> Sa panahon ng himagsikan, si [[Isabelo de los Reyes]] ay kabilang sa mga rebolusyonaryong ipinatapon sa Espanya, kung saan siya ay ibinilanggo sa Kastilyo ng Montjuïc. Doon ay nakilala niya ang ilang mga anarkista at sindikalista, at napag-aralan ang panitikang anarkista na ibinibigay sa kanya ng isang simpatetikong bantay.<ref name="Mojares">{{Cite book |title=Brains of the nation : Pedro Paterno, T.H. Pardo de Tavera, Isabelo de los Reyes, and the production of modern knowledge|url=https://archive.org/details/brainsofnationpe0000moja|last=Mojares|first=Resil|date=2006|publisher=Ateneo de Manila University Press|isbn=9789715504966|location=Lungsod Quezon|oclc=76895524|page=[https://archive.org/details/brainsofnationpe0000moja/page/268 268]|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Scott|first=William Henry|year=1992|title=The Union Obrera Democrática: First Filipino Trade Union|location=Lungsod Quezon|publisher=New Day|page=14|isbn=9789711004880|oclc=1187047203|language=en}}</ref> Matapos siyang makalaya, nakilala niya ang ilang mga palaisip na anarkista, kabilang sina Francesc Ferrer,<ref name="Saulo">{{Cite book |title=Communism in the Philippines : An Introduction|last=Saulo|first=Alfredo|date=2002|publisher=Ateneo de Manila University Press|isbn=9715504035|edition=Pinalaki|location=Maynila, Pilipinas|oclc=969406494|page=4|language=en}}</ref> at nabasa ang mga akda nina Pierre-Joseph Proudhon, Mikhail Bakunin, at Peter Kropotkin.<ref>{{Cite book |title=Brains of the nation : Pedro Paterno, T.H. Pardo de Tavera, Isabelo de los Reyes, and the production of modern knowledge|url=https://archive.org/details/brainsofnationpe0000moja|last=Mojares|first=Resil|date=2006|publisher=Ateneo de Manila University Press|isbn=9789715504966|location=Lungsod Quezon|oclc=76895524|page=[https://archive.org/details/brainsofnationpe0000moja/page/n282 269]|language=en}}</ref> Matapos sumuko ang mga hukbo ni Emilio Aguinaldo at maitatag ang Pamahalaang Insular noong 1901, nakabalik si Isabelo sa Maynila,<ref>{{Cite book |title=Brains of the nation : Pedro Paterno, T.H. Pardo de Tavera, Isabelo de los Reyes, and the production of modern knowledge|url=https://archive.org/details/brainsofnationpe0000moja|last=Mojares|first=Resil|date=2006|publisher=Ateneo de Manila University Press|isbn=9789715504966|location=Lungsod Quezon|oclc=76895524|page=[https://archive.org/details/brainsofnationpe0000moja/page/274 274]|language=en}}</ref> dala ang isang malaking koleksiyon ng mga akdang anarkista at sosyalista.<ref>{{Cite book |title=Komunista : the genesis of the Philippine Communist Party, 1902–1935|last=Richardson|first=Jim|date=2011|publisher=Ateneo de Manila University Press|isbn=9789715506267|location=Lungsod Quezon|oclc=756771087|page=15|language=en}}</ref> Dahil sa impluwensiya ng anarko-sindikalismo, pinangunahan niya ang isang bugso ng mga protesta at welga ng mga manggagawa sa Maynila, na humantong sa pagtatatag ng Unión Obrera Democrática (UOD), ang kauna-unahang makabagong pederasyon ng mga unyon ng manggagawa sa bansa.<ref>{{cite journal|last=Dennison|first=Eleanor|url=https://www.jstor.org/stable/3022423|title=Philippine Labor under the Commonwealth|journal=Far Eastern Survey|volume=7|issue=24|publisher=Institute of Pacific Relations|date=7 Disyembre 1938|pages=277–282|doi=10.2307/3022423|jstor=3022423|issn=0362-8949|oclc=4636899601|url-access=subscription|language=en}}</ref> Nang maglunsad ang UOD ng isang pangkalahatang welga noong Agosto 1902, isinailalim ito sa pagmamanman ng pulisya at inaresto si Isabelo.<ref>{{cite book|last=Pomeroy|first=William J.|year=1992|title=The Philippines: Colonialism, Collaboration, and Resistance|url=https://archive.org/details/philippinescolon00pome|location=New York|publisher=International|page=[https://archive.org/details/philippinescolon00pome/page/51 51]|isbn=9780717806928|oclc=246725565|language=en}}</ref><ref>{{Cite book |title=Brains of the nation : Pedro Paterno, T.H. Pardo de Tavera, Isabelo de los Reyes, and the production of modern knowledge|url=https://archive.org/details/brainsofnationpe0000moja|last=Mojares|first=Resil|date=2006|publisher=Ateneo de Manila University Press|isbn=9789715504966|location=Lungsod Quezon|oclc=76895524|page=[https://archive.org/details/brainsofnationpe0000moja/page/279 279]|language=en}}</ref> Habang nasa bilangguan, naghain siya ng pagbibitiw sa UOD, subalit ipinagpatuloy ang kanyang gawain nina Hermenegildo Cruz, isang tagapag-organisa ng kilusang paggawa, at Arturo Soriano, isang pinuno ng welga. Isinalin ni Soriano sa [[wikang Tagalog]] ang dayalogo ni Errico Malatesta na ''Fra Contadini'' (''Sa Pagitan ng mga Magsasaka'') sa pamagat na Dalawang Magbubukid. Sa huli, nabuwag ang UOD dahil sa mga panloob na hidwaan. Ang pangkat ng mga katamtaman (''moderates''), sa pamumuno ni [[Lope K. Santos]], ay bumuo ng Unión del Trabajo de Filipinas (UTF) na sinuportahan ng Estados Unidos, samantalang ang pangkat ng mga radikal, sa pamumuno ni Hermenegildo Cruz, ay nagtatag ng Congreso Obrero de Filipinas (COF).<ref>{{Cite book |title=Komunista : the genesis of the Philippine Communist Party, 1902–1935|last=Richardson|first=Jim|date=2011|publisher=Ateneo de Manila University Press|isbn=9789715506267|location=Lungsod Quezon|oclc=756771087|page=21|language=en}}</ref> Nang maglaon, isinulat ni Santos ang nobelang ''[[Banaag at Sikat]]'', na tumatalakay sa dalawang magkaibigan: ang isa ay isang sosyalista at ang isa naman ay isang anarkista.<ref name="LKSantos">{{cite book|last=Santos|first=Lope K.|author-link=Lope K. Santos|title=[[Banaag at Sikat]]|publisher=Bookmark|location=Philippines|year=1988}}</ref> Bilang bahagi ng Kilusang Mayo a Kuwatro, nagtatag ang mga anarkistang Tsino ng isang sangay sa Maynila, kung saan naglathala sila ng mga babasahing anarkista na ipinamahagi sa buong Timog-silangang Asya.<ref>{{cite book|first=C.F.|last=Yong|title=The origins of Malayan Communism|location=[[Singapore]]|year=1997|page=18|publisher=Strategic Information and Research Development Centre|isbn=9789672165606|oclc=1112676175|language=en}}</ref> Gayunman, dahil sa pagbuwag sa UOD, humupa na noon ang kilusang anarkista sa malaking bahagi ng kapuluan. Nagpatuloy pa rin ang mga kaisipang anarkista sa hanay ng mga magsasaka, lalo na sa mga unyong magsasaka gaya ng Aguman ding Maldang Talapagobra (AMT; ''Liga ng mga Maralitang Manggagawa''), isang prente ng Partido Sosyalista ng Pilipinas.<ref name=":22">{{Cite book |last=Fegan|first=Brian|title=Philippine Social History: Global Trade and Local Transformation|publisher=Allen & Unwin|year=1982|editor-last=McCoy|editor-first=Alfred|location=Sydney|pages=107|chapter=The Social History of a Central Luzon Barrio|editor-last2=de Jesus|editor-first2=Ed|language=en}}</ref> Ang paglaganap ng mga kaisipang anarkistang ito ay pinadali ng mga babasahing ipinakilala nina Isabelo de los Reyes at Dominador Gómez sa loob ng Partido Sosyalista.<ref name=":23">{{Cite book |last=Fegan|first=Brian|title=Philippine Social History: Global Trade and Local Transformation|publisher=Allen & Unwin|year=1982|editor-last=McCoy|editor-first=Alfred|location=Sydney|pages=107|chapter=The Social History of a Central Luzon Barrio|editor-last2=de Jesus|editor-first2=Ed|language=en}}</ref> Pagkatapos ng Rebolusyong Ruso, nagsimulang mag-ugat ang Marxismo–Leninismo sa mga makakaliwang pangkat noong [[dekada 1920]]. Sa impluwensiya ng Partido Obrero de Filipinas, nakipag-ugnayan ang COF sa Red International of Labor Unions (Pulang Pandaigdigang Samahan ng mga Unyon ng Manggagawa) noong 1927.<ref>{{cite book|first=Edward Hallett|last=Carr|title=A History of Soviet Russia, Volume 14: Foundations of a Planned Economy: Volume 3, Part 3|location=[[Londres]]|publisher=Macmillan|year=1978|page=1040|oclc=1200091334|language=en}}</ref> Ang ugnayang ito ay nagdulot ng pagkakahati sa pagitan ng mga katamtaman at mga rebolusyonaryo sa loob ng COF, na humantong sa tuluyang pagkawatak-watak ng unyon.<ref>{{cite book|first=Crisanto|last=Evangelista|author-link=Crisanto Evangelista|title=The Split in the Philippine Labour Congress: Agents of U.S. Imperialists and Native Bourgeoisie Fail to Capture Congress|publisher=The Red International of Labor Unions|volume=1|issue=6/7|date=Agosto 1929|page=300|language=en}}</ref> Noong 1930, umusbong mula sa pagkakahating ito ang [[Partido Komunista ng Pilipinas]], na nagsimulang isentralisa ang pamamahala sa kilusang manggagawa.<ref name="Saulo" /> Sa una ay ipinagbawal ng [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas|Kataas-taasang Hukuman]] ang Partido Komunista,<ref name="Court1932">{{cite court |litigants=The People of the Philippine Islands v. Crisanto Evangelista, et al.|vol=GR L-36278|reporter=SCRA|court=Phil.|date=1932|url=http://www.lawphil.net/judjuris/juri1932/oct1932/gr_l-36278_1932.html|access-date=Marso 25, 2017|language=en}}</ref> subalit kalaunan ay ginawang legal ito matapos maitatag ang [[Komonwelt ng Pilipinas]], dahil sa lumalaking banta mula sa [[Imperyo ng Hapon]].<ref name="Saulo" /> Noong [[dekada 1970]], nagsimulang muling umusbong ang kilusang anarkista sa Pilipinas bilang bahagi ng umuusbong na subkulturang [[punk]] sa kapuluan, na nagtaguyod ng matibay na pilosopiya ng pagtutol sa awtoridad. Sa ilalim ng [[Batas militar sa ilalim ni Ferdinand Marcos|diktadurang Marcos]], dinala sa bansa ng mga nagbalik na kasapi ng diyaspora ang musikang punk, na palihim na ipinalaganap sa buong Maynila, na nagbunsod sa paglitaw ng kilusang Pinoy punk. Naging daluyan ang musikang punk ng pagpapahayag ng pagkadismaya ng kabataan sa konserbatibong lipunan, at noong [[dekada 1980]] ay nagkaroon ito ng hayagang pampulitikang katangian, kung saan maraming punk ang tahasang yumakap sa mga kaisipang anarkista.<ref name="Interview">{{cite book|url=https://www.alpineanarchist.org/r_i_philippines_english.html|chapter=Interview with Jong Pairez and Bas Umali about Anarchism in the Philippines|title=Von Jakarta bis Johannesburg|editor1=Gabriel Kuhn|editor2=Sebastian Kalicha|year=2010|first1=Jong|last1=Pairez|first2=Bas|last2=Umali|location=Münster|publisher=Unrast|isbn=9783897715066|oclc=919085683|language=en}}</ref> Ang pagkakahati-hati ng Partido Komunista ng Pilipinas matapos ang [[Himagsikang Lakas ng Bayan]] ay nagbunsod pa ng panibagong pagsigla ng mga gawaing anarkista sa kapuluan.<ref name="CH293">{{cite thesis|chapter-url=https://api.research-repository.uwa.edu.au/portalfiles/portal/9794911/THESIS_DOCTOR_OF_PHILOSOPHY_CUEVAS_HEWITT_Marco_2016.pdf|page=293|title=Re-imagined communities: The radical imagination from Philippine independence to the postcolonial present|first=Marco|last=Cuevas-Hewitt|year=2016|publisher=[[University of Western Australia]]|chapter=10. The anarchists|language=en}}</ref> Ayon sa isang [[salaysay]], isang selulang kadre ng Partido Komunista ang yumakap sa anarkismo.<ref name="CH293" /> Isa sa mga kaisipang umusbong mula sa pagkakahati ay ang demokrasyang bayan, na nagsusulong na ang wastong larangan para sa mga demokratikong inisyatiba ay ang lipunang sibil sa halip na ang estado.<ref>{{Cite web |title=Re-Imagining Philippine Revolution {{!}} Southeast Asian Anarchist Library |url=https://sea.theanarchistlibrary.org/library/isagani-serrano-re-imagining-philippine-revolution-en |access-date=2026-07-26 |website=sea.theanarchistlibrary.org}}</ref> Ang mga tinaguriang "demokratang bayan" ay pangunahing nahati sa pagitan ng mga minarkista, na lumahok sa pulitikang elektoral, at ng mga anarkista, na nakibahagi sa pag-oorganisa ng mga pamayanan.<ref>{{cite book|last=Törnquist|first=Olle|year=2002|title=Popular development and democracy|publisher=University of Oslo|url=http://folk.uio.no/ollet/final-edited-UNRISD-2.pdf|access-date=8 Pebrero 2012|location=[[Oslo]]|series=SUM Occasional Papers|issue=3|isbn=9788290391435|oclc=474607527|language=en}}</ref> Sa peryodikong ''Kasarinlan'', inilathala ng dating kasapi ng Partido Komunista na si Isagani Serrano ang [[sanaysay]] na ''Reimagining Philippine Revolution'', kung saan kanyang itinaguyod ang demokrasyang bayan, pinuna ang ideolohiya ng partido, at nagpanukala ng isang panlipunang rebolusyong laban sa estado.<ref>{{cite journal|url=https://sea.theanarchistlibrary.org/library/isagani-serrano-re-imagining-philippine-revolution-en|title=Reimagining Philippine Revolution|last=Serrano|first=Isagani|pages=80–81|year=1994|volume=10|issue=2|journal=Kasarinlan: Philippine Journal of Third World Studies|issn=2012-080X|oclc=939095270|publisher=[[University of the Philippines Diliman]]|location=[[Lungsod Quezon]]|language=en}}</ref> Patuloy na nakaakit ng mga tagasunod ang kilusang anarkista noong dekada 1990, lalo na matapos ang mga protesta laban sa WTO sa Seattle noong 1999, na nagdala sa anarkismo sa pangunahing talakayang pampubliko.<ref name="Interview" /> Isa sa mga grupong nabuo sa panahong ito ang Metro Manila Anarchist Confederation (MMAC, o Konpederasyon ng mga Anarkista sa [[Kalakhang Maynila]]), na naglalayong pag-ugnayin ang mga indibiduwal at kolektibo upang sama-samang kumilos, sa halip na bumuo ng isang [[Partidong pampolitika|partidong pampulitika]].<ref name="CH298">{{cite thesis|chapter-url=https://api.research-repository.uwa.edu.au/portalfiles/portal/9794911/THESIS_DOCTOR_OF_PHILOSOPHY_CUEVAS_HEWITT_Marco_2016.pdf|pages=298–300|title=Re-imagined communities: The radical imagination from Philippine independence to the postcolonial present|first=Marco|last=Cuevas-Hewitt|year=2016|publisher=[[University of Western Australia]]|chapter=10. The anarchists|language=en}}</ref> Nagsimula ring mabuo ang iba pang organisadong pangkat ng mga anarkista, kung saan nagsanib ang ilang kolektibo upang itatag ang Anti-Capitalist Convergence Philippines (Pagtitipong Laban sa Kapitalismo sa Pilipinas), na nag-organisa ng mga protesta laban sa [[Pandaigdigang Pondong Pananalapi]] at sa [[Bangkong Pandaigdig]].<ref name="Ness">{{Cite encyclopedia |last1=Fernandez|first1=Erwin S.|editor1-last=Ness|editor1-first=Immanuel|title=Anarchism, Philippines|pages=1–2|date=2009|doi=10.1002/9781405198073.wbierp0068|language=en|isbn=978-1-4051-9807-3|publisher=John Wiley & Sons|encyclopedia=The International Encyclopedia of Revolution and Protest|df=mdy-all}}</ref> Bagama't umusbong at lumaganap sa Pilipinas ang iba't ibang kilusang sosyalista at komunista noong ika-20 dantaon, hindi kailanman nabuo ang isang organisadong partidong anarkista sa bansa.<ref>{{Cite web |last=Cruz |first=Elfren S. |date=Hulyo 30, 2026 |title=How communism began in the Philippines |url=https://www.philstar.com/opinion/2026/07/30/2545655/how-communism-began-philippines |access-date=2026-07-30 |website=Philstar.com}}</ref> Gayunpaman, hindi ito nangangahulugang hindi kailanman umiral ang anarkismo bilang isang kaisipan sa Pilipinas. Tulad na nabanggit sa artikulong ito, nakapasok sa bansa ang mga ideyang anarkista at anarko-sindikalista noong unang bahagi ng ika-20 dantaon. Sa kabila nito, hindi naging sapat ang lakas ng kilusang anarkista upang makapagtatag ng isang partidong pampulitika, at kalaunan ay natabunan ito ng lumalakas na impluwensiya ng Marxismo-Leninismo at ng mga organisadong partidong komunista. Noong 2001, lalo pang nahikayat ang mga Pilipino sa anarkismo sa panahon ng [[Ikalawang Rebolusyon sa EDSA|Ikalawang Himagsikang EDSA]] laban sa pamahalaan ni [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Joseph Estrada]]. Sa panahong ito, namahagi ang mga anarkista ng polyetong pinamagatang ''Organize Without Leaders!'' ("Mag-organisa nang Walang mga Pinuno!"), na nagbigay-diin sa kanilang kaibhan sa iba pang pangkat ng oposisyon na naglalayong makamit ang kapangyarihang pampulitika.<ref name="CH300">{{cite thesis|chapter-url=https://api.research-repository.uwa.edu.au/portalfiles/portal/9794911/THESIS_DOCTOR_OF_PHILOSOPHY_CUEVAS_HEWITT_Marco_2016.pdf|pages=300–303|title=Re-imagined communities: The radical imagination from Philippine independence to the postcolonial present|first=Marco|last=Cuevas-Hewitt|year=2016|publisher=[[University of Western Australia]]|chapter=10. The anarchists|language=en}}</ref> Matapos maluklok sa kapangyarihan si [[Gloria Macapagal Arroyo]] bilang pangulo, maraming makakaliwa sa bansa ang nadismaya sa mga Himagsikang EDSA, na sa kanilang pananaw ay nauwi lamang sa pagpapalit ng naghaharing rehimen.<ref name="CH304">{{cite thesis|chapter-url=https://api.research-repository.uwa.edu.au/portalfiles/portal/9794911/THESIS_DOCTOR_OF_PHILOSOPHY_CUEVAS_HEWITT_Marco_2016.pdf|pages=304–306|title=Re-imagined communities: The radical imagination from Philippine independence to the postcolonial present|first=Marco|last=Cuevas-Hewitt|year=2016|publisher=[[University of Western Australia]]|chapter=10. The anarchists|language=en}}</ref> Lalo pang tumindi ang pagkadismayang ito matapos ang nabigong [[EDSA Tres|EDSA III]], na mabilis na sinupil at nagresulta sa pag-aresto sa mga pinuno ng oposisyon, subalit nagpalawak din ng kamalayan ng publiko sa mga posibilidad ng sariling pag-oorganisa.<ref name="CH308">{{cite thesis|chapter-url=https://api.research-repository.uwa.edu.au/portalfiles/portal/9794911/THESIS_DOCTOR_OF_PHILOSOPHY_CUEVAS_HEWITT_Marco_2016.pdf|page=308|title=Re-imagined communities: The radical imagination from Philippine independence to the postcolonial present|first=Marco|last=Cuevas-Hewitt|year=2016|publisher=[[University of Western Australia]]|chapter=10. The anarchists|language=en}}</ref> Maging ang ilang kasapi ng Partido Komunista ay nagsimulang manawagan ng sistemikong pagbabago, sa halip na ang dati nilang panawagan para sa pagpapalit lamang ng rehimen.<ref name="CH311">{{cite thesis|title=Re-imagined communities: The radical imagination from Philippine independence to the postcolonial present |publisher=[[University of Western Australia]] |chapter-url=https://api.research-repository.uwa.edu.au/portalfiles/portal/9794911/THESIS_DOCTOR_OF_PHILOSOPHY_CUEVAS_HEWITT_Marco_2016.pdf|page=311|first=Marco|last=Cuevas-Hewitt|year=2016|chapter=10. The anarchists|language=en}}</ref> Kasunod ng mga himagsikang ito, nagsimulang manawagan ang mga makabagong Pilipinong anarkista, gaya ni Bas Umali, ng pagbuwag sa estadong-bansa ng Pilipinas at ng pagtatatag kapalit nito ng isang desentralisadong "kapuluang konpederasyon".<ref>{{cite web|url=http://www.anarkismo.net/article/2923|title=Archipelagic Confederation|date=26 Abril 2006|access-date=25 Hulyo 2021|last=Umali|first=Bas|work=Anarkismo.net|language=en}}</ref> Ang mga anarkistang paraan ng paglutas ng mga suliranin, na nakabatay sa sinaunang tradisyon ng bayanihan bago dumating ang mga mananakop at sinusuportahan, bukod sa iba pa, ng [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] prinsipyo ng subsidyaridad,<ref name="delmundo2021">{{cite web|last=Del Mundo|first=Rubi|date=2021-04-21|title=Mutual Aid, Community Pantries Bring Out the Best in Filipinos and the Worst in Duterte's Inhumane Regime|url=https://cpp.ph/statements/mutual-aid-community-pantries-bring-out-the-best-in-filipinos-and-the-worst-in-dutertes-inhumane-regime|website=Philippine Revolution Web Central|language=en}}</ref> ay muling lumitaw sa pangunahing kamalayan bilang alternatibo sa kawalang-kapangyarihang dulot ng pagdepende sa iba.<ref name="mendizábal2021">{{cite web|url=https://kodao.org/putting-back-the-community-in-community-pantry/|title=Putting Back the "Community" in Community Pantry|website=Kodao|date=2021-04-27|first=L. S.|last=Mendizábal|language=en}}</ref> Isang halimbawa nito ang pagtatatag ng mga ''community pantry'' o [[bodegang bayan]] noong [[pandemya ng COVID-19]] at ang pagpapatuloy ng mga ito sa kabila ng hindi kanais-nais na kalagayang pampulitika at pang-ekonomiya.<ref name="yuvallos2021">{{cite news|url=https://nolisoli.ph/96642/opinion-maginhawa-community-pantry-ayuvallos-20210420/|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=20 Abril 2021|last=Yuvallos|first=Andreiana|title=The Gov't's Response to the Community-Pantry Movement? Policing and Bureaucracy|access-date=25 Hulyo 2021|publisher=Hinge Inquirer Publications|location=[[Makati]]|issn=0116-0443|oclc=243915470|language=en|archive-date=16 Mayo 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516125629/https://nolisoli.ph/96642/opinion-maginhawa-community-pantry-ayuvallos-20210420/|url-status=dead}}</ref><ref name="sadongdong2021">{{cite news|work=[[Manila Bulletin]]|url=https://mb.com.ph/2021/04/20/parlade-community-pantry-could-be-used-to-urge-public-to-revolt-vs-govt/|title=Parladé: Community Pantry Could be Used to Urge Public to Revolt vs. Gov't|date=20 Abril 2021|first=Martín|last=Sadongdong|access-date=25 Hulyo 2021|issn=0116-3086|oclc=42725386|publisher=Manila Bulletin Publishing Corporation|location=[[Maynila]]|language=en}}</ref><ref name="chúa2021">{{cite news|url=https://www.manilastandard.net/news/top-stories/352408/-communist-tag-halts-community-pantry-for-a-day.html|first=Adelle|last=Chúa|date=21 Abril 2021|newspaper=Manila Standard|title="Communist" Tag Halts Community Pantry for a Day|access-date=25 Hulyo 2021|publisher=Philippine Manila Standard Publishing, Inc.|location=[[Makati]]|issn=0116-5054|oclc=819413184|language=en}}</ref> Noong 2009, may iba't ibang grupong anarkista na sa Pilipinas. Kabilang sa mga ito ang panrehiyong Davao Anarchists Resistance Movement (DARM, o Kilusang Paglaban ng mga Anarkista ng Davao), ang anarka-peministang organisasyong Liberate the Clit Kolektiv (LiCK, o Palayain ang Clit Kolektiv), ang tagapaglathalang ''Dumpling Press'', ang organisasyong nagtataguyod ng pagpapalaya sa mga hayop na Youth Collective for Animal Liberation (YCAL, o Kolektibong Kabataan para sa Pagpapalaya ng mga Hayop), at ang Local Anarchist Network (LAN, o Lokal na Kalipunan ng mga Anarkista), na naglalarawan sa sarili bilang "maluwag na samahan ng mga anarkista" na binubuo ng iba't ibang tendensiya.<ref name="Ness" /> == Mga konsepto == === Propaganda ng gawa === Ang propaganda ng gawa, o propaganda sa pamamagitan ng gawa, ay isang uri ng tuwirang pagkilos na naglalayong maimpluwensiyahan ang opinyong pampubliko. Ang mismong pagkilos ay nilalayong magsilbing halimbawa na maaaring tularan ng iba at maging mitsa ng isang panlipunang rebolusyon. Madalas itong iniuugnay sa mga mararahas na pagkilos na isinagawa ng iba't ibang anarkista noong huling bahagi ng ika-19 na dantaon at unang bahagi ng ika-20 dantaon, kabilang ang mga pambobomba at [[asasinasyon]] na nakatuon laban sa estado at sa naghaharing uri bilang pagpapahayag ng pagtutol sa kapitalismo, gayundin ang panununog sa mga simbahan na tumatarget sa mga pangkat [[panrelihiyon]]. Gayunpaman, mayroon ding mga di-marahas na anyo ang propaganda ng gawa.<ref>{{cite book |last1=Woodcock|first1=George|chapter=Prologue|pages=11–32|jstor=10.3138/j.ctt2ttv2t.4|title=Anarchism|date=2004|publisher=University of Toronto Press|isbn=978-1-55111-629-7|quote-page=20|quote=the modern pacifist anarchists, …have tended to concentrate their attention largely on the creation of libertarian communities – particularly farming communities – within present society, as a kind of peaceful version of the propaganda by deed.|language=en}}</ref> Nilayon ang mga gawaing ito ng [[terorismo]] na magpasiklab ng isang "diwa ng paghihimagsik" sa pamamagitan ng pagpapakita na ang estado, ang gitna at nakatataas na uri, at ang mga organisasyong panrelihiyon ay hindi makapangyarihan sa lahat. Layunin din nitong udyukan ang estado na tumugon nang lalo pang mapaniil.<ref name="Merriman">{{cite book |last=Merriman|first=John M.|date=2016|title=The Dynamite Club: How a Bombing in Fin-de-Siècle Paris Ignited the Age of Modern Terror|publisher=[[Yale University Press]]|page=[https://books.google.com/books?id=w8mtCwAAQBAJ&pg=PA63 63]|isbn=978-0-300-21792-6|language=en}}</ref> Noong Kongresong Panlipunang Rebolusyonaryo sa Londres noong 1881, pormal na inaprubahan ang taktikang ito.<ref name="Abidor">{{cite book |last=Abidor|first=Mitchell|url=https://books.google.com/books?id=ELZHEAAAQBAJ&pg=PT7|title=Death to Bourgeois Society: The Propagandists of the Deed|date=2016|publisher=PM Press|isbn=978-1-62963-112-7|language=en}}</ref> === Mutual na tulungan === Ang katawagang "''mutual aid''" tulungang mutuwal (o pagtutulungang-bayan) ay pinasikat ng pilosopong anarkista na si [[Peter Kropotkin]] sa kanyang kalipunan ng mga sanaysay na ''Mutual Aid: A Factor of Evolution''. Dito, ipinangatwiran niya na ang kooperasyon, at hindi ang kompetisyon, ang pangunahing puwersang nagtutulak sa [[ebolusyon]], sa pamamagitan ng [[Mutualismo|mutuwalismo]] sa [[biyolohiya]].<ref name="KropotkinRobinson2020">{{cite book |author1=Peter Kropotkin|author2=Victor Robinson|title=Mutual Aid – A Factor of Evolution: With an Excerpt from Comrade Kropotkin by Victor Robinson|url=https://books.google.com/books?id=CbLoDwAAQBAJ|chapter=Introduction|date=26 Mayo 2020|publisher=Read Books Limited|isbn=978-1-5287-9015-4|language=en}}</ref><ref name="Kropotkin">{{cite book |title=Mutual Aid: A Factor of Evolution|url=http://theanarchistlibrary.org/library/petr-kropotkin-mutual-aid-a-factor-of-evolution|last=Kropotkin|first=Petr|date=1902|via=The Anarchist Library|access-date=6 Mayo 2020|language=en}}</ref> Ipinahayag ni Kropotkin na ang pagtutulungang-bayan ay may praktikal na pakinabang sa pananatiling buhay ng mga tao at hayop at na ito ay naitaguyod sa pamamagitan ng [[likas na pagpili]]. Iginiit din niya na ang pagtutulungang-bayan ay masasabing kasintanda ng kultura ng tao.<ref name="Kropotkin" /> Ang pagkilalang ito sa malawak na katangian at pakinabang ng pagtutulungang-bayan sa bawat indibidwal ay salungat sa mga teorya ng [[Charles Darwin|Darwinismong]] panlipunan, na nagbibigay-diin sa kompetisyon ng mga indibiduwal at sa pananatili ng pinakamainam (''survival of the fittest''). === Pinakamababang antas na hindi maipagkakait === Ang ''irreducible minimum'' o pinakamababang antas na hindi maipagkakait ay isang pangunahing prinsipyong etikal sa ekolohiyang panlipunan ni Murray Bookchin.<ref>{{Cite book |last=Biehl |first=Janet |url=https://theanarchistlibrary.org/library/murray-bookchin-janet-biehl-the-murray-bookchin-reader |title=The Murray Bookchin Reader |date=1999 |language=en}}</ref> Nagmula ito sa pag-aaral ng mga katutubo at lipunang walang herarkiya. Ayon sa prinsipyong ito, ang bawat miyembro ng komunidad ay may walang-kondisyong karapatan sa mga pangunahing pangangailangan sa buhay,<ref>{{Cite news |last=Tokar |first=Brian |date=2008-03-01 |title=On Bookchin's Social Ecology and its Contributions to Social Movements {{!}} Institute for Social Ecology |language=en-US |work=Institute for Social Ecology |url=https://social-ecology.org/wp/2008/03/on-bookchins-social-ecology-and-its-contributions-to-social-movements/ |access-date=2026-07-21}}</ref> tulad ng pagkain, pabahay, at kalusugan—anuman ang kanilang naiambag na trabaho. === Pagwawalang-bisa sa paggawa === Partikular sa mga anarkistang lupon,<ref>{{Cite web |last=Ford|first=Nick|title=7 Key Concepts for Understanding Anti-Work Theory|url=https://www.filmsforaction.org/articles/7-key-concepts-for-understanding-antiwork-theory/|access-date=2022-08-09|website=Films For Action|language=en}}</ref> may ilan na naniniwalang ang [[Trabaho|paggawa]] ay lalong nahiwalay sa tao sa paglipas ng kasaysayan at sa likas na katangian nito ay hindi kasiya-siya at mabigat, kaya't hindi ito dapat ipataw sa pamamagitan ng mga paraang [[pang-ekonomiya]] o [[pampulitika]].<ref>{{Cite web |last=Peters|first=Adele|date=2015-02-02|title=Work Is Bullshit: The Argument For "Antiwork"|url=https://www.fastcompany.com/3041719/work-is-bullshit-the-argument-for-antiwork|access-date=2022-08-09|website=Fast Company|language=en-US}}</ref> Sa ganitong pananaw, may ilan na nananawagan sa pagpapatupad ng walang kondisyong batayang kita (''unconditional basic income'') at/o pagpapaikli ng linggo ng paggawa, gaya ng apat-na-araw na linggo ng trabaho.<ref>{{Cite web |last=Lashbrooke|first=Barnaby|title=The 'Anti-Work' Movement Is A Sign Something's Rotten In The Workplace|url=https://www.forbes.com/sites/barnabylashbrooke/2021/10/25/the-anti-work-movement-is-a-sign-somethings-rotten-in-the-workplace/|access-date=2022-08-09|website=[[Forbes]]|language=en}}</ref> Noong 1985, isinulat ng anarkista at sitwasyonistang manunulat na si Bob Black ang kinikilalang manipestong ''The Abolition of Work'' (''Ang Pagpapawalang-bisa sa Paggawa''). === Pagkakaisa ng pamamaraan at layunin === Sa anarkismo, ang pagkakaisa ng pamamaraan at layunin (''unity of means and ends'') ay tinatawag na politikang preporatibo. Sinasabi nito na ang mga paraang ginagamit sa pagbabago ng lipunan ay dapat mismong nagpapakita ng [[Kalayaan|malaya]], patas, at walang-gobyernong lipunan na gustong itayo. Ang politikang preporatibo ay mga paraan ng pag-oorganisa at mga ugnayang panlipunan na naglalayong isabuhay ang lipunang ninanais itatag ng isang pangkat sa hinaharap.<ref>{{cite web |last=Smith|first=E. T.|date=2023-02-01|title=Prefigurative Politics in Practice|url=https://commonslibrary.org/prefigurative-politics-in-practice/|access-date=2026-05-18|work=The Commons Library|language=en}}</ref> Sa praktika, kabilang dito ang pagbuo ng isang bagong lipunan "sa loob ng balangkas ng lumang lipunan" sa pamamagitan ng pamumuhay ayon sa mga pagpapahalaga at mga estrukturang panlipunang ninanais ng pangkat para sa hinaharap.<ref>{{cite web |title=Understanding Prefigurative Politics: A Deep Dive|url=https://www.classwithmason.com/2024/10/understanding-prefigurative-politics.html|website=Class with Mason|date=25 Oktubre 2024|access-date=25 Oktubre 2024|language=en}}</ref> Ayon kay Carl Boggs, na siyang lumikha ng katawagang ito, layunin ng politikang preporatibo na maisakatawan "sa loob mismo ng kasalukuyang pampulitikang gawain ng isang kilusan [...] ang mga anyo ng ugnayang panlipunan, pagpapasya, [[kultura]], at karanasang pantao na siyang pinakahuling mithiin nito," kaya't nagkakatugma ang paraan at ang layunin ng pagbabagong panlipunan.<ref>Boggs, Carl. 1977. Marxism, Prefigurative Communism, and the Problem of Workers' Control. [https://repository.library.brown.edu/studio/item/bdr:89258/ ''Radical America'' 11 (November)], 100; cf. Boggs Jr., Carl. Revolutionary Process, Political Strategy, and the Dilemma of Power. Theory & Society 4, Blg. 3 (Taglagas), 359-93. (sa Ingles)</ref> Minsan ding ipinagtatanggol ang politikang preporatibo batay sa paniniwalang ang mga layuning makakamit ng isang kilusang panlipunan ay "saligang hinuhubog ng mga paraang ginagamit nito."<ref>Leach, D. K. (2013). Prefigurative politics. The Wiley-Blackwell encyclopedia of social and political movements, 1004-1006. (sa Ingles)</ref> Ang preporatibismo ay ang pagsisikap na isabuhay o isagawa ang politikang preporatibo.<ref>{{Cite journal |last=Heffernan|first=Timothy|date=2020|title='Where Is the New Constitution?': Public Protest and Community-Building in Post–Economic Collapse Iceland|url=https://doi.org/10.3167/arcs.2020.060114|journal=Conflict and Society|volume=6|issue=1|pages=236–254|language=en}}</ref> === Anarkismo at pagkamakabansa o kontra-pagkamakabansa === Ang anarkismo at pagkamakabansa ay kapwa umusbong sa Europa kasunod ng [[Rebolusyong Pranses]] ng 1789, at may mahaba at matatag na ugnayan na maitutunton hanggang kay Mikhail Bakunin at sa kanyang pakikilahok sa kilusang Pan-Slabiko bago pa niya yakapin ang anarkismo. Mahaba rin ang kasaysayan ng pakikilahok ng mga anarkista sa mga kilusang makabansa sa iba't ibang panig ng daigdig, gayundin sa internasyonalismo. Noong unang bahagi ng ika-20 siglo, malakas ang suporta ng anarkismo sa anasyonalismo at [[Esperanto]].<ref name="nodo50.org">Firth, Will. [http://www.nodo50.org/esperanto/anarkiismo.htm "Esperant Kaj Anarkiismo"]. ''Nodo50''. Nakuha noong 21 Setyembre 2020. "Anarkiistoj estis inter la pioniroj de la disvastigo de Esperanto. En 1905 fondiĝis en Stokholmo la unua anarkiisma Esperanto-grupo. Sekvis multaj aliaj: en Bulgario, Ĉinio kaj aliaj landoj. Anarkiistoj kaj anarki-sindikatistoj, kiuj antaŭ la Unua Mondmilito apartenis al la nombre plej granda grupo inter la proletaj esperantistoj, fondis en 1906 la internacian ligon Paco-Libereco, kiu eldonis la Internacian Socian Revuon. Paco-libereco unuiĝis en 1910 kun alia progresema asocio, Esperantista Laboristaro. La komuna organizaĵo nomiĝis Liberiga Stelo. Ĝis 1914 tiu organizaĵo eldonis multe da revolucia literaturo en Esperanto, interalie ankaŭ anarkiisma. Tial povis evolui en la jaroj antaŭ la Unua Mondmilito ekzemple vigla korespondado inter eŭropaj kaj japanaj anarkiistoj. En 1907 la Internacia Anarkiisma Kongreso en Amsterdamo faris rezolucion pri la afero de internacia lingvo, kaj venis dum la postaj jaroj similaj kongresaj rezolucioj. Esperantistoj, kiuj partoprenis tiujn kongresojn, okupiĝis precipe pri la internaciaj rilatoj de la anarkiistoj." (sa Esperanto)</ref><ref name="naturismo">{{cite news|last=Roselló|first=Josep Maria Roselló|date=17 Agosto 2005|url=http://www.nodo50.org/ekintza/article.php3?id_article%3D310|url-status=dead|title=Dossier: El naturalismo libertario en la península ibérica (1890-1939)|newspaper=Ekintza Zuzena|issue=32|archive-url=https://web.archive.org/web/20120320014704/https://www.nodo50.org/ekintza/article.php3?id_article=310|archive-date=20 Marso 2012|access-date=3 Hunyo 2014|quote=Proliferarán así diversos grupos que practicarán el excursionismo, el naturismo, el nudismo, la emancipación sexual o el esperantismo, alrededor de asociaciones informales vinculadas de una manera o de otra al anarquismo. Precisamente las limitaciones a las asociaciones obreras impuestas desde la legislación especial de la Dictadura potenciarуán indirectamente esta especie de asociacionismo informal en que confluirá el movimiento anarquista con esta heterogeneidad de prácticas y tendencias. Uno de los grupos más destacados, que será el impulsor de la revista individualista ''Ética'' será el Ateneo Naturista Ecléctico, con sede en Barcelona, con sus diferentes secciones la más destacada de las cuales será el grupo excursionista Sol y Vida.|language=es}}</ref><ref name="acracia">{{cite web|last=Díez|first=Xavier|date=1 Abril 2006|url=http://www.acracia.org/1-23a58lainsumision.pdf|url-status=dead|title=La insumisión voluntaria. El anarquismo individualista español durante la Dictadura y la Segunda República (1923-1938)|pages=1–36|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723130358/http://www.acracia.org/1-23a58lainsumision.pdf|archive-date=23 Hulyo 2011|access-date=6 Mayo 2011|quote=La insumisión voluntaria: El anarquismo individualista español durante la Dictadura y la Segunda República (1923–1938).|language=es}}</ref> Matapos ang [[Digmaang Sibil ng Espanya|Digmaang Sibil sa Espanya]], inusig ng Espanyang Francoista ang mga anarkista at mga makabayang Katalan, na marami sa kanila ay malawakang gumagamit ng Esperanto.<ref name="Del Barrio">Del Barrio, Toño; Lins, Ulrich (27–29 Nobyembre 2006). [http://www.nodo50.org/esperanto/artik68es.htm "La utilización del esperanto durante la Guerra Civil Española"]. ''Nodo50''. International Congress on the Spanish Civil War. Hinango noong 21 Setyembre 2020. (sa Kastila)</ref> Iginiit ng anarkistang [[Irlandes]] na si Andrew Flood na ang mga anarkista ay hindi mga makabansa at lubos na tinututulan ang [[pagkamakabansa]]; sa halip, sila ay mga kontra-imperyalista.<ref name="Flood">Flood, Andrew. "An Anarchist Perspective on Irish Nationalism". Workers Solidarity Movement. (sa Ingles)</ref> Katulad nito, itinuturing ng Anarchist Federation (Pederasyong Anarkista) sa Britanya at Irlanda na ang pagkamakabansa ay isang ideolohiyang ganap na nakatali sa pag-unlad ng kapitalismo at hindi kayang lumampas dito.<ref name="Anarchist Federation">[http://www.afed.org.uk/publications/pamphlets-booklets/126-against-nationalism.html "Against Nationalism"]. Anarchist Federation. 3 Abril 2009. Retrieved 23 Setyembre 2020. (sa Ingles)</ref> Si Pierre-Joseph Proudhon, ang unang taong hayagang tumawag sa sarili bilang isang anarkista sa positibong diwa, ay tumutol sa pagkamakabansa, at iginiit na ang "pagwawakas ng militarismo ang misyon ng ika-19 na dantaon, kung hindi ay hahantong ito sa walang hanggang paghina".<ref>Woodcock, George. ''Pierre-Joseph Proudhon''. p. 233. (sa Ingles)</ref> Ayon kay Proudhon, sa ilalim ng kanyang mungkahing mutuwalismo, "wala nang magiging [[nasyonalidad]], wala nang bayang tinubuan sa pampulitikang kahulugan ng mga salitang ito; ang magiging kahulugan na lamang ng mga ito ay pook ng [[kapanganakan]]. Ang tao, anuman ang kanyang [[lahi]] o kulay, ay mamamayan ng daigdig; ang [[pagkamamamayan]] ay isang karapatang maaaring matamo saanman."<ref>Proudhon, Pierre-Joseph. ''General Idea of the Revolution in the Nineteenth Century''. p. 283. (sa Ingles)</ref> === ACAB === [[File:ACABBanner.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ACABBanner.jpg|left|thumb|Mga anarkista sa [[Leipzig]], [[Alemanya]], na nagpoprotesta habang may hawak na bandilang may nakasulat na "''ACAB, all cops are b...''"]] Ang ACAB, isang daglat para sa ''all cops are bastards'' ("lahat ng pulis ay mga walanghiya" o "lahat ng pulis ay mga bastardo"), ay isang islogang pampulitika na iniuugnay sa mga tutol sa [[kapulisan]]. Karaniwan itong ginagamit bilang kasabihan sa mga ''graffiti'' o ipinapaukit bilang tato. Minsan ay isinusulat din ito bilang 1312, kung saan ang bawat bilang ay kumakatawan sa posisyon ng katumbas na titik sa [[Alpabeto|alpabetong]] Ingles (A=1, C=3, A=1, B=2). Ang pariralang ''all cops are bastards'' ay unang lumitaw sa [[Inglatera]] noong [[dekada 1920]],<ref name="Partridge1986">{{cite book|last=Partridge|first=Eric|title=A Dictionary of Catch Phrases|url=https://archive.org/details/dictionaryofcatc0000part_c8l4|publisher=Taylor & Francis|year=1986|isbn=978-0-415-05916-9|page=[https://archive.org/details/dictionaryofcatc0000part_c8l4/page/1 1]|language=en}}</ref><ref name=":13">{{Cite book|last1=Aitken-Smith|first1=Trent|title=The Tattoo Dictionary|last2=Tyson|first2=Ashley|date=2016|publisher=Octopus|isbn=978-1-78472-254-8|pages=13|language=en}}</ref><ref name="GQ">{{cite web|last=Groundwater|first=Colin|date=11 Hunyo 2020|title=A brief history of ACAB|url=https://www.gq-magazine.co.uk/politics/article/acab-meaning|access-date=11 Setyembre 2020|website=GQ|language=en}}</ref> at kalaunan ay pinaikli bilang "ACAB" ng mga manggagawang nagwewelga noong [[dekada 1940]].<ref name="GQ" /> Sa kasaysayan, ang daglat ay iniugnay sa mga [[kriminal]] sa Reyno Unido.<ref name=":13" /> Una itong naitala bilang tato ng mga bilanggo noong [[dekada 1970]], at karaniwang inilalagay ang tig-isang titik sa bawat daliri, o kung minsan ay ikinukubli bilang maliliit na tuldok sa bawat buko ng kamay.<ref name="ThompsonBlack2006">{{cite book|last1=Thompson|first1=Tim|url=https://archive.org/details/forensichumanide00thom_803|title=Forensic Human Identification: An Introduction|last2=Black|first2=Sue|publisher=Taylor & Francis|year=2006|isbn=978-0-8493-3954-7|page=[https://archive.org/details/forensichumanide00thom_803/page/n391 384]|url-access=limited|language=en}}</ref><ref name=":13" /> Noong 1970, ginamit ng ''Daily Mirror'' ang ACAB bilang pamagat ng isang artikulong nagsasaad na ito ay nakatatak sa isang kasapi ng ''Hells Angels'' na nakita sa [[lansangan]].<ref name="GQ" /> Ginamit din ng [[Direktor sa pelikula|direktor]] ng pelikulang si Sidney Hayers ang isang sinensurang bersyon ng [[parirala]] bilang pamagat ng kaniyang pelikulang [[krimen]] noong 1972 na ''All Coppers Are...''.''<ref>{{cite book|last=Elliot|first=Paul|title=Studying the British Crime Film|url=https://archive.org/details/studyingbritishc0000elli|publisher=Columbia University Press|year=2014|isbn=978-1-906-73374-2|pages=[https://archive.org/details/studyingbritishc0000elli/page/78 78]–79|language=en}}</ref>'' Noong 1977, nakita ng isang mamamahayag mula sa [[Newcastle upon Tyne]] ang daglat na nakasulat sa mga [[dingding]] ng isang selda sa bilangguan.<ref name="Partridge1986" /> Noong dekada 1980, naging simbolo ng kontra-establisimyento ang ACAB, lalo na sa loob ng mga subkulturang punk at ''skinhead'' (o ahit-ulo).<ref name=":13" /><ref name="GQ" /><ref name=":03">{{cite web|title=ACAB|url=https://www.adl.org/education/references/hate-symbols/acab|access-date=2019-05-30|website=Anti-Defamation League|language=en}}</ref> Lalo itong sumikat dahil sa awiting "A.C.A.B." ng bandang Oi! na the 4-Skins, na inilabas noong 1982.<ref name=":13" /><ref name="GQ" /> Sa mga sumunod na taon, naging tanyag ang ACAB bilang [[islogan]] ng mga ''hooligan'' at ''ultras'' sa [[Futbol|putbol]] sa Europa,<ref>{{Cite journal|last=Pollard|first=John|date=2016|title=Skinhead culture: the ideologies, mythologies, religions and conspiracy theories of racist skinheads|journal=Patterns of Prejudice|volume=50|issue=4–5|pages=398–419|doi=10.1080/0031322X.2016.1243349|s2cid=151502563|issn=0031-322X|language=en}}</ref><ref name=":13" /> gayundin ng mga kilusang anarkista at kontra-awtoritaryo sa iba't ibang panig ng mundo.<ref name="GQ" /> Sa ilang konteksto, itinuturing ng Anti-Defamation League (Liga Laban sa Paninirang-puri) ang parirala bilang isang simbolo ng pagkamuhi at inilalarawan ito bilang "isang matagal nang islogan sa kultura ng mga ''skinhead''," habang binabanggit ding ginagamit ito kapwa ng mga [[Rasismo|rasista]] at mga kontra-rasistang ''skinhead''.<ref name=":03" /><ref name="guerra">{{cite journal|last=Guerra|first=Nicola|title=Dalla strada alla letteratura, le spericolate e propizie vicende del forestierismo A.C.A.B.. Il contatto linguistico tra italiano e inglese nelle sottoculture Skinhead e Ultras|trans-title=From the road to literature, the reckless and auspicious events of the forestry industry A.C.A.B .. The linguistic contact between Italian and English in the Skinhead and Ultras subcultures|url=https://www.academia.edu/4566221|journal=Analele Universităţii Din Craiova, Seria Ştiinţe Filologice Linguistică Nr. 1-2|date=Enero 2013|publisher=Universităţii din Craiova|access-date=2020-06-03|language=en}}</ref> Matapos ang pagpaslang ng pulis na si Derek Chauvin kay [[George Floyd]] noong Mayo 2020, mas naging madalas ang paggamit ng katawagang ACAB ng mga taong tutol sa kapulisan.<ref name="vice_acab">{{cite news |work=Vice|last=Poulter|first=James|title=How 'ACAB' Became the Universal Anti-Police Slogan|url=https://www.vice.com/en/article/acab-all-cops-are-bastards-origin-story-protest/|access-date=2020-08-26|date=2020-06-08|language=en}}</ref> Habang lumalaganap sa buong Estados Unidos ang mga protesta bilang tugon sa [[Pagpatay kay George Floyd|pagkamatay ni Floyd]] at ang mga talakayan tungkol sa karahasang isinasagawa ng pulisya na may motibong panlahi, mas madalas ding nabanggit ang ACAB sa mga plataporma ng [[hatirang pangmadla]], at nagsimula ring ibenta ang mga produktong may nakalimbag na daglat na ito.<ref name="vice_acab" /> Ayon sa mga tagapagtaguyod ng katawagan, ang ACAB ay nangangahulugang ang bawat pulis ay may pananagutan sa isang hindi makatarungang sistema. [[Pangangatuwiran|Ipinapangatuwiran]] nila na kahit hindi mismo nakikilahok ang isang pulis sa kalupitan ng pulisya o sa [[rasismo]] sa pagpapatupad ng [[batas]], may [[pananagutan]] pa rin siya sa mga ginawa ng kaniyang mga kasamahan dahil hindi niya ito tinututulan o sinusubukang pigilan.<ref>{{Cite web|date=2020-06-01|title=What I mean when I say I want to abolish the police|url=https://www.independent.co.uk/voices/acab-abolish-police-george-floyd-protests-cops-a9543386.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20200602083406/https://www.independent.co.uk/voices/acab-abolish-police-george-floyd-protests-cops-a9543386.html|archive-date=2020-06-02|url-access=limited|url-status=live|access-date=2021-12-17|website=The Independent|language=en}}</ref> === Pagbuwag sa bilangguan === [[File:La_presó_és_tortura.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:La_pres%C3%B3_%C3%A9s_tortura.jpg|thumb|Isang ''graffiti'' o sulat sa pader sa [[Cataluña]] na nakasulat sa [[wikang Kastila]] na may salin na "Ang bilangguan ay pagpapahirap" at simbolong Bilog-A ng anarkismo.]] Ang pagbuwag sa bilangguan (''prison abolition'') ay isang kilusan na naglalayong buwagin ang bilangguan bilang isang institusyon.<ref name="Frampton">{{cite news |last1=Frampton|first1=Thomas Ward|title=The Dangerous Few: Taking Seriously Prison Abolition and Its Skeptics|url=https://heinonline.org/HOL/LandingPage?handle=hein.journals/hlr135&div=98&id=&page=|access-date=15 Agosto 2025|work=Harvard Law Review|date=2021–2022|pages=2013|language=en}}</ref> Hindi tulad ng reporma sa bilangguan, layunin ng pagbuwag sa bilangguan na magtatag ng isang sistema ng [[Katarungan|hustisyang]] pangkriminal na hindi gumagamit ng pagkakapiit bilang paraan ng pagpaparusa. Karaniwang itinataguyod ng mga tagasuporta nito ang makapanunumbalik na hustisya, na naglalayong maituwid at maibalik sa lipunan ang mga [[nagkasala]], sa halip na ang mapagganting hustisya, na naglalayong magparusa sa nagkasala batay sa tindi ng kaniyang krimen. Madalas ding isinusulong ng mga tagapagtaguyod ng pagbuwag sa bilangguan ang malalaking pagbabagong pang-estruktura upang maiwasan ang krimen sa antas ng [[lipunan]] sa pamamagitan ng pagtugon sa mga ugat nito. Ayon sa pananaw na ito, ang krimen ay bunga ng mga suliraning panlipunan tulad ng rasismo at [[kahirapan]]. Bahagyang nabuo ang kilusan para sa pagbuwag sa bilangguan sa Estados Unidos bilang tugon sa pag-aalsa sa Bilangguan ng Attica noong 1971, na nagbigay-pansin sa mga di-makataong kalagayang laganap sa mga bilangguan. Ang mga kilalang aktibista, lalo na si Angela Davis, ay nakatulong upang mabigyang-pansin ang usapin ng pagbuwag sa bilangguan, bagaman nanatili itong higit na limitado sa mga makakaliwang pangkat at mga akademikong lupon. Muling sumigla ang interes sa kilusan matapos ang pagpaslang kay George Floyd noong 2020 at ang mga kaguluhang sibil na sumunod dito, na nagbigay-diin sa mga hindi pagkakapantay-pantay batay sa lahi sa loob ng sistemang hustisyang pangkriminal. === Pagpapalaya sa kabataan === Ang pagpapalaya sa mga bata (''child liberation'') sa anarkismo ay ang paniniwala na ang mga bata at [[kabataan]] ay nararapat magkaroon ng buong awtonomiya, respeto, at kalayaan mula sa panunupil ng mga matatanda, mapilitang pagpapalaki ng magulang, at sapilitang pag-aaral. Pangunahing layunin nito na wakasan ang pagtrato sa mga bata bilang pag-aari ng [[magulang]], palitan ang mga tradisyonal na paaralan ng mga boluntaryong espasyo sa pag-aaral, at tiyakin ang tulong-komunidad para sa mga pangunahing pangangailangan. Ang kilusan para sa mga karapatan ng kabataan (''youth rights movement''), na inilalarawan din bilang pagpapalaya sa kabataan (''youth liberation''), ay isang umuusbong na kilusang mula sa mga karaniwang mamamayan na naglalayong labanan ang [[Diskriminasyon sa gulang|diskriminasyon sa edad]] at isulong ang mga karapatang sibil ng mga kabataan—yaong mga hindi pa umaabot sa edad ng legal na ganap na gulang, na 18 taong gulang sa karamihan ng mga bansa. May ilang pangkat na nilalabanan ang pedopobya at ephebipobiya sa lipunan sa pamamagitan ng pagtataguyod ng tinig ng kabataan, pagbibigay-kapangyarihan sa kabataan, at sa huli, ng pagkakapantay-pantay sa pagitan ng mga henerasyon sa pamamagitan ng pakikipagtuwang ng kabataan at mga nakatatanda.<ref>Fletcher, A. (2006) ''[http://www.commonaction.org/WYVH.pdf Washington Youth Voice Handbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081001193809/http://www.commonaction.org/WYVH.pdf|date=2008-10-01}}'' Olympia, WA: CommonAction. (sa Ingles)</ref> Maraming tagapagtaguyod ng mga karapatan ng kabataan ang itinatangi ang kanilang kilusan mula sa kilusan para sa mga karapatan ng mga bata, sapagkat ipinapangatuwiran nilang ang huli ay nagsusulong ng mga pagbabagong kadalasang higit na naghihigpit sa mga bata at kabataan.<ref>Axon, K. (n.d.) [https://web.archive.org/web/20080215235519/http://www.asfar.org/zine/1st/Pedophobia.html ''The Anti-Child Bias of Children's Advocacy Groups''] Chicago, IL: Americans for a Society Free of Age Restrictions. (sa Ingles)</ref> === Anarkiyang pakikipagrelasyon === [[File:RA_symbol.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:RA_symbol.jpg|left|thumb|Simbolo ng anarkiyang pakikipagrelasyon]] Ang anarkiyang pakikipagrelasyon ay ang paglalapat ng mga prinsipyong anarkista sa mga [[ugnayang interpersonal]].<ref name=":4">{{Cite book |last=Pérez-Cortés|first=Juan-Carlos|title=Relationship Anarchy: Occupy Intimacy!|date=2022|publisher=La Oveja Roja|isbn=979-8-3680-3944-2|location=Madrid|language=en}}</ref> Kabilang sa mga pangunahing pagpapahalaga nito ang awtonomiya, mga gawaing laban sa herarkiya, pagtutol sa normatibidad, at pagkakaugnayang nakabatay sa pagtutulungan ng pamayanan.<ref>{{Cite web|title=The Difference Between Relationship Anarchy and Non-Hierarchical Polyamory|url=http://www.relationship-anarchy.com/videos/2016/6/20/the-difference-between-relationship-anarchy-and-non-hierarchical-polyamory|website=Relationship Anarchy|language=en-GB|access-date=2020-05-07|archive-date=2020-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200503103805/http://www.relationship-anarchy.com/videos/2016/6/20/the-difference-between-relationship-anarchy-and-non-hierarchical-polyamory|url-status=dead}}</ref><ref name=":24">{{Cite web|date=2020-09-05|title=The Great Showdown of Hierarchical Polyamory vs. Relationship Anarchy|url=http://thenewmodality.com/the-great-showdown-of-hierarchical-polyamory-vs-relationship-anarchy/|access-date=2022-02-14|website=The New Modality|language=en-US|archive-date=2022-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120105438/http://thenewmodality.com/the-great-showdown-of-hierarchical-polyamory-vs-relationship-anarchy/|url-status=live}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|title=Can relationship anarchy create a world without heartbreak? {{!}} Aeon Ideas|url=https://aeon.co/ideas/can-relationship-anarchy-create-a-world-without-heartbreak|access-date=2022-02-14|website=Aeon|language=en|archive-date=2020-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200320145346/https://aeon.co/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=What Is Relationship Anarchy?|url=https://www.mindbodygreen.com/articles/what-is-relationship-anarchy|publisher=Mindbodygreen|access-date=2023-04-26|website=MBGRelationships|date=2 Agosto 2020|archive-date=2023-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230426200016/https://www.mindbodygreen.com/articles/what-is-relationship-anarchy|url-status=live|language=en}}</ref> Hayagan itong tumututol sa amatonormatibidad<ref>{{Cite web|date=2018-05-09|title=Are You Radical Enough to Be a Relationship Anarchist?|url=https://www.gq.com/story/relationship-anarchy|access-date=2022-02-14|website=GQ|language=en-US|archive-date=2020-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200320213043/https://www.gq.com/story/relationship-anarchy|url-status=live}}</ref> at mononormatibidad, at karaniwan—bagaman hindi sa lahat ng pagkakataon—na hindi monogamo.<ref name=":14">{{Cite web|last=Heaney|first=Katie|date=2018-10-23|title=What It's Like Being a Relationship Anarchist|url=https://www.thecut.com/2018/10/what-does-relationship-anarchy-mean.html|access-date=2022-02-14|website=The Cut|language=en-us|archive-date=2022-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220417014230/https://www.thecut.com/2018/10/what-does-relationship-anarchy-mean.html|url-status=live}}</ref><ref name=":3" /><ref name=":04">{{Cite web|last=Lopez|first=Veronica|date=2021-10-15|title=Here's What to Know About Relationship Anarchy|url=https://www.cosmopolitan.com/sexopedia/a37973461/relationship-anarchy/|access-date=2022-02-13|website=Cosmopolitan|language=en-US|archive-date=2021-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20211206194702/https://www.cosmopolitan.com/sexopedia/a37973461/relationship-anarchy/|url-status=live}}</ref><ref name=":15">{{Cite web|last=Heaney|first=Katie|date=2018-10-23|title=What It's Like Being a Relationship Anarchist|url=https://www.thecut.com/2018/10/what-does-relationship-anarchy-mean.html|access-date=2022-02-14|website=The Cut|language=en-us|archive-date=2022-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20220417014230/https://www.thecut.com/2018/10/what-does-relationship-anarchy-mean.html|url-status=live}}</ref> Naiiba ito sa poliyamorya, ''solo poly'', ''swinging'', at iba pang anyo ng pakikipagrelasyon, sapagkat maaaring taglay pa rin ng mga ito ang mga estrukturang gaya ng amatonormatibidad, herarkiya ng mga matalik na relasyon, at mga tuntuning naglilimita sa awtonomiya.<ref name=":24" /><ref name=":04" /><ref name="De las Heras Gómez pp. 644–660">{{cite journal |last=De las Heras Gómez|first=Roma|title=Thinking Relationship Anarchy from a Queer Feminist Approach|journal=Sociological Research Online|publisher=SAGE Publications|volume=24|issue=4|date=2018-12-20|issn=1360-7804|doi=10.1177/1360780418811965|pages=644–660|s2cid=220124663|url=https://qsu070.noblogs.org/files/2020/10/De-las-Heras-G%C3%B3mez-2018-Thinking-Relationship-Anarchy-from-a-Queer-Feminist-Approach.pdf|access-date=2022-12-19|archive-date=2022-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20221219162224/https://qsu070.noblogs.org/files/2020/10/De-las-Heras-G%C3%B3mez-2018-Thinking-Relationship-Anarchy-from-a-Queer-Feminist-Approach.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Binibigyang-kahulugan din ang anarkiyang pakikipagrelasyon bilang isang bagong paradigma kung saan ang pagiging malapit sa isa't isa at awtonomiya ay hindi na itinuturing na mga bagay na likas na nagkakasalungatan o lumilikha ng suliranin sa loob ng isang relasyon.<ref>{{cite web |last1=Guillén|first1=Ricardo|title=Beyond romantic love – an analysis of how the dilemma of closeness vs. autonomy is handled in relationship anarchy discourse|url=https://lup.lub.lu.se/student-papers/search/publication/8968241|website=LUP Student Papers|publisher=Lund University Libraries|access-date=29 Nobyembre 2021|archive-date=19 Oktubre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211019121447/https://lup.lub.lu.se/student-papers/search/publication/8968241|url-status=live|language=en}}</ref> == Perspektibong pang-ekonomiya == === Komunismong anarkista === Ang anarkistang komunismo{{refn|Kilala din bilang "anarko-komunismo"<ref>{{cite book |last1=Hodges |first1=Donald C. |url=https://books.google.com/books?id=Pu7zAgAAQBAJ |title=Sandino's Communism: Spiritual Politics for the Twenty-First Century |year=2014 |publisher=University of Texas Press |isbn=978-0292715646 |language=en |page=[https://books.google.com/books?id=Pu7zAgAAQBAJ&q=Anarcho-communism&pg=PA3 3] |access-date=21 Disyembre 2019 |archive-date=22 Hulyo 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210722044609/https://books.google.com/books?id=Pu7zAgAAQBAJ |url-status=live |via=Google Books}}</ref><ref>{{cite book |last1=Kinna |first1=Ruth|title=The Bloomsbury Companion to Anarchism |url=https://books.google.com/books?id=dNuoAwAAQBAJ |year=2012 |publisher=Bloomsbury Publishing|language=en |isbn=978-1441142702 |language=en |page=[https://books.google.com/books?id=dNuoAwAAQBAJ&q=Anarcho-communism&pg=PA329 329] |access-date=21 Disyembre 2019 |archive-date=15 Enero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115214158/https://books.google.com/books?id=dNuoAwAAQBAJ |url-status=live |via=Google Books}}</ref><ref>{{cite book |last1=Wetherly |first1=Paul |title=Political Ideologies |url=https://books.google.com/books?id=uXfJDgAAQBAJ |date=2017 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0198727859 |pages=[https://books.google.com/books?id=uXfJDgAAQBAJ&q=anarcho-communism 130], [https://books.google.com/books?id=uXfJDgAAQBAJ&q=anarcho-communism 137], [https://books.google.com/books?id=uXfJDgAAQBAJ&q=anarcho-communism 424] |language=en |access-date=21 Disyembre 2019 |archive-date=22 Hulyo 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210722044620/https://books.google.com/books?id=uXfJDgAAQBAJ |url-status=live |via=Google Books}}</ref> o "komunismong libertaryo".{{Sfn|Nettlau|1996|p=145}}<ref>{{cite book |last=Bolloten |first=Burnett |url=https://books.google.com/books?id=-VarDLHA3_YC&q=%22libertarian%20communism%22&pg=PA65 |title=The Spanish Civil War: Revolution and Counterrevolution |publisher=University of North Carolina Press |year=1991 |isbn=978-0807819067 |page=65 |access-date=25 Marso 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220211095511/https://books.google.com/books?id=-VarDLHA3_YC&q=%22libertarian%20communism%22&pg=PA65 |archive-date=11 Pebrero 2022 |url-status=live |via=Google Books|language=en}}</ref>|group=nb|name=nb4}} ay isang pinakadulong-kaliwang ideolohiyang pampulitika at paaralan ng kaisipang anarkista na nagsusulong ng isang anyo ng komunismo. Ang [[komunismo]] (mula sa salitang [[Wikang Latin|Latin]] na ''communis'', na nangangahulugang "panlahat" o "pangkaraniwan"){{sfn|Ball|Dagger|2019}}{{sfn|Ball|Dagger|2019}} ay isang ideolohiyang pampulitika at pang-ekonomiya na naglalayong lumikha ng isang lipunang komunista—isang kaayusang sosyoekonomikong walang uri na nakasentro sa sama-samang pagmamay-ari ng mga kasangkapan sa produksyon, distribusyon, at pagpapalitan, at namamahagi ng mga produkto sa lipunan batay sa pangangailangan.<ref>{{cite book |last=Ely|first=Richard T|title=French and German socialism in modern times|url=https://archive.org/details/frenchandgerman00elygoog|date=1883|publisher=Harper & Brothers|location=New York|pages=[https://archive.org/details/frenchandgerman00elygoog/page/n47 35]–36|oclc=456632|quote=All communists without exception propose that the people as a whole, or some particular division of the people, as a village or commune, should own all the means of production{{snd}}land, houses, factories, railroads, canals, etc.; that production should be carried on in common; and that officers, selected in one way or another, should distribute among the inhabitants the fruits of their labor.|language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Bukharin|first1=Nikolai|title=The ABC of Communism|last2=Preobrazhensky|first2=Yevgeni|date=1922|publisher=Communist Party of Great Britain|location=Londres, Inglatera|pages=72–73, § 20|translator-last1=Paul|translator-first1=Cedar|chapter=Distribution in the communist system|access-date=18 Agosto 2021|orig-date=1920|translator-last2=Paul|translator-first2=Eden|chapter-url=https://www.marxists.org/archive/bukharin/works/1920/abc/ABC-of-Communism.pdf#page=67|via=Marxists Internet Archive|archive-url=https://web.archive.org/web/20250212173140/https://www.marxists.org/archive/bukharin/works/1920/abc/ABC-of-Communism.pdf#page=67|archive-date=12 Pebrero 2025|language=en}}</ref><ref name="Steele p.43">{{harvp|Steele|1992|p=43}}: "One widespread distinction was that socialism socialised production only while communism socialised production and consumption."</ref> Nananawagan ang anarkistang komunismo sa pag-aalis ng mga herarkiya, gayundin ng pribadong pag-aari, subalit pinananatili ang personal na pag-aari at ang mga bagay, [[Kalakalan|kalakal]], at serbisyong kolektibong pag-aari. Sinusuportahan nito ang panlipunang pagmamay-ari ng ari-arian at ang pamamahagi ng mga [[yaman]] ayon sa prinsipyong "[[mula sa bawat isa ayon sa kaniyang kakayahan, para sa bawat isa ayon sa kaniyang pangangailangan]]." Unang nabuo ang anarkistang komunismo bilang isang natatanging kaisipan sa seksiyong Italyano ng ''International Workingmen's Association''.{{Sfn|Pernicone|1993|pp=111–113}} Nang maglaon, naging mahalaga ang mga teoretikal na akda ni Peter Kropotkin, sapagkat pinalawak at pinaunlad ng mga ito ang kapuwa maka-organisasyong agos ng anarkistang komunismo at ang maka-pag-aalsang agos na tumututol sa pormal na organisasyon.{{Sfn|Pengam|1987|pp=74–75}} Kabilang sa mga halimbawa ng mga lipunang anarkistang komunista ang mga teritoryong anarkista ng Makhnovshchina noong Rebolusyong Ruso,<ref>{{cite book |last=Skirda|first=Alexandre|title=Nestor Makhno: Anarchy's Cossack|publisher=AK Press|year=2004|isbn=1902593685|location=Edinburgh|page=394|translator-last=Sharkey|translator-first=Paul|oclc=58872511|orig-year=1982|language=en}}</ref> at ang mga teritoryo ng Rebolusyong Espanyol, lalo na ang rebolusyonaryong Cataluña.<ref>{{cite book |url=http://www.revoltlib.com/?id=1045|first=Murray|last=Bookchin|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023194646/http://www.revoltlib.com/%3Fid%3D1045|archive-date=23 October 2021|title=To Remember Spain: The Anarchist and Syndicalist Revolution of 1936|date=2 Pebrero 2017|quote=In anarchist industrial areas like Catalonia, an estimated three-quarters of the economy was placed under workers' control, as it was in anarchist rural areas like Aragon. [...] In the more thoroughly anarchist areas, particularly among the agrarian collectives, money was eliminated and the material means of life were allocated strictly according to need rather than work, following the traditional precepts of a libertarian communist society.|language=en}}</ref> === Mutuwalismo === {{main|Mutuwalismo}} Ang [[Mutualismo|mutuwalismo]] ay isang paaralan ng kaisipang anarkista at teoryang pang-ekonomiya na nagsusulong ng pagkontrol ng mga manggagawa sa mga kasangkapan ng produksyon, ng isang malayang pamilihan na binubuo ng mga indibiduwal na [[Artesano|artisano]], mga nag-iisang pagmamay-ari, at mga [[kooperatiba]] ng mga manggagawa, gayundin ng mga karapatan sa pag-aari batay sa okupasyon at paggamit. Bilang mga tagapagtaguyod ng teorya ng halaga ng paggawa at teorya ng paggawa sa pagmamay-ari, tinututulan ng mga mutuwalista ang lahat ng anyo ng renta sa ekonomiya, [[Tubo (ekonomika)|tubo]], at [[interes]] na lampas sa nominal na interes, sapagkat itinuturing nila ang mga ito na nakabatay sa pagsasamantala sa paggawa. Hangarin ng mga mutuwalista na bumuo ng isang ekonomiyang walang akumulasyon ng kapital o konsentrasyon ng pagmamay-ari ng lupa. Hinihikayat din nila ang pagtatatag ng sariling pamamahala ng mga manggagawa, na sa kanilang pananaw ay maaaring suportahan sa pamamagitan ng paglalabas ng mutuwal na kredito ng mga mutuwal na bangk, na may layuning makalikha ng isang lipunang [[pederal]]. Ayon kay Peter Kropotkin, nagmula ang mutwalismo sa mga pangyayari ng Rebolusyong Pranses, lalo na sa pederalista at tuwirang demokratikong estruktura ng [[Komuna ng Paris]].{{Sfn|Marshall|1993|pp=431-432}} Ang mga saligan ng teoryang pang-ekonomiya ng mutwalismo ay nag-ugat sa radikalismo ng [[Mga Ingles|Ingles]] na [[Sosyalismo|sosyalistang]] si Thomas Spence. Hinango niya mula sa [[Bibliya]], gayundin sa mga liberal na akda nina [[John Locke]] at James Harrington, ang panawagang buwagin ang pribadong pagmamay-ari at ilagay ang kontrol sa produksyon sa mga manggagawa sa pamamagitan ng mga kooperatiba ng mga manggagawa.{{Sfn|Carson|2018|p=83}} Unang ginamit ang katawagang "mutuwalismo" noong dekada 1820. Sa simula, itinuring itong kasingkahulugan ng mga katawagang tulad ng "mutuwal na pagtutulungan", "pagkakatumbasan", at "makatarungang pakikitungo".{{Sfn|Wilbur|2019|p=213}} Noong 1822, ginamit ng Pranses na pilosopong utopista na si [[Charles Fourier]] ang katawagang mutuwalismong pinagsamang nagtatagpo (Pranses: ''mutualisme composé convergent'') upang ilarawan ang isang anyo ng progresibong [[edukasyon]] na iniangkop sa Sistemang Monitoriyal ng mga mag-aaral na nagsisilbing guro sa kapwa mag-aaral.{{Sfn|Wilbur|2019|pp=214-215}} === Ekonomiyang regalo === Ang ekonomiyang regalo (''gift economy'') o kulturang regalo ay isang sistema ng [[pagpapalitan]] kung saan ang mga mahahalagang bagay ay hindi ipinagbibili, kundi kusang ibinibigay nang walang hayag na kasunduan para sa agarang o hinaharap na kapalit.<ref name="Cheal">{{cite book |last=Cheal|first=David J|title=The Gift Economy|publisher=Routledge|location=New York|year=1988|pages=1–19|chapter=1|isbn=0415006414|chapter-url=https://books.google.com/books?id=o-wNAAAAQAAJ&pg=PP1|access-date=2009-06-18|language=en}}</ref> Ang pagbibigay ng regalo sa isang kulturang regalo ay pinamamahalaan ng mga pamantayang panlipunan at mga kaugalian; bagaman may umiiral na inaasahan ng katumbasan, ang mga regalo ay hindi ibinibigay bilang tahasang kapalit ng mga produkto o serbisyo kapalit ng [[salapi]] o ng iba pang produkto o serbisyo.<ref name="R. Kranton">R. Kranton: ''Reciprocal exchange: a self-sustaining system'', American Economic Review, V. 86 (1996), Issue 4 (Setyembre), pp. 830–851 (sa Ingles)</ref> Naiiba ito sa [[ekonomiyang pamilihan]] o [[Palitan ng kalakal|palitang-kalakal]], kung saan ang mga produkto at serbisyo ay pangunahing ipinagpapalit nang hayagan batay sa halagang natatanggap bilang kapalit. [[File:Give_away_shop_utrecht_inside.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Give_away_shop_utrecht_inside.jpg|right|thumb|Sa loob ng tindahang pamigay sa [[Utrecht]]. Mababasa sa paskil ang: "Sapat ang ibinibigay ng daigdig para sa pangangailangan ng lahat, subalit hindi para sa kasakiman ng lahat."]] Ang mga tindahang pamigay (''give-away shops''), malayang tindahan (''freeshops''), o libreng tindahan (''free stores'') ay mga tindahan kung saan libre ang lahat ng paninda. Katulad ang mga ito ng mga tindahang pangkawanggawa (''charity shops''), na karamihan sa mga ipinamimigay ay mga gamit na segunda mano—subalit ang kaibhan ay walang anumang bayad ang lahat ng bagay. Maging ito man ay [[aklat]], [[muwebles]], [[kasuotan]], o [[kagamitang pambahay]], malaya itong ibinibigay, bagaman may ilang tindahan na nagpapatupad ng patakarang "magbigay ng isa, kumuha ng isa" (''one-in, one-out''), gaya ng sa mga palitang tindahan (''swap shops''). Ang libreng tindahan ay isang anyo ng nakabubuong tuwirang pagkilos na nag-aalok ng alternatibo sa pamimili sa loob ng balangkas na nakabatay sa salapi, na nagpapahintulot sa mga tao na magpalitan ng mga produkto at serbisyo sa labas ng isang ekonomiyang nakasalalay sa pera. Ang pangkat na kontra-kultura ng [[dekada 1960]] na The Diggers<ref>{{cite book |author1=John Campbell McMillian|author2=Paul Buhle|title=The new left revisited|url=https://books.google.com/books?id=U_Ohks41z2IC&pg=PA112|access-date=28 Disyembre 2011|year=2003|publisher=Temple University Press|isbn=978-1566399760|pages=112–|language=en}}</ref> ay nagbukas ng mga libreng tindahan na namimigay ng kanilang mga paninda, naghahain ng libreng pagkain, namamahagi ng mga libreng [[Medisina|gamot]], nagbibigay ng salapi, nag-oorganisa ng mga libreng konsiyerto, at lumilikha ng mga likhang-sining na pampulitika.<ref name="Lytle2005">{{cite book|last=Lytle|first=Mark Hamilton|title=America's Uncivil Wars: The Sixties Era from Elvis to the Fall of Richard Nixon|url=https://books.google.com/books?id=5w3iBwAAQBAJ|year=2005|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0190291846|pages=213, 215|language=en}}</ref> Hinango ng The Diggers ang kanilang pangalan mula sa orihinal na English Diggers na pinamunuan ni Gerrard Winstanley,<ref name="Digger Archives">{{cite web |url=http://www.diggers.org/overview.htm|title=Overview: who were (are) the Diggers?|access-date=2007-06-17|work=The Digger Archives|language=en}}</ref> at layunin nilang bumuo ng isang maliit na lipunang malaya sa salapi at kapitalismo.<ref name="American Experience doc">{{cite video |people=Gail Dolgin; Vicente Franco|date=2007|title=American Experience: The Summer of Love|url=https://www.pbs.org/wgbh/amex/love/index.html|publisher=PBS|access-date=2007-04-23|archive-date=2017-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170325104758/http://www.pbs.org/wgbh/amex/love/index.html|url-status=dead|language=en}}</ref> Maraming anarkista, lalo na ang mga anarko-primitibista at anarko-komunista, ang naniniwalang ang iba't ibang anyo ng ekonomiyang regalo ay maaaring maging susi sa pagputol sa siklo ng [[kahirapan]]. Dahil dito, madalas nilang hangarin na baguhin ang buong lipunan tungo sa isang ekonomiyang regalo. Itinuturing ng mga anarko-komunista ang ekonomiyang regalo bilang isang huwarang sistema na walang salapi, mga pamilihan, o sentralisadong pagpaplano. Ang pananaw na ito ay maitutunton kahit man lamang kay Peter Kropotkin, na nakakita sa mga pamayanang mangangaso at mangangalap na kaniyang napuntahan bilang huwaran ng mutuwal na pagtutulungan.<ref>Mutual Aid: A Factor of Evolution (1955 malambot na pabalat (muling inimprenta 2005), kabilang ang paunang salita noong 1914 ni Kropotkin, Paunang Salita at Bibliyograpiya ni Ashley Montagu, at ''The Struggle for Existence'', ni Thomas H. Huxley ed.). Boston: Extending Horizons Books, Porter Sargent Publishers. {{ISBN|0875580246}}. Project Gutenberg e-text, Project LibriVox librong awdyo (sa Ingles)</ref> Bilang kapalit ng sistemang pamilihan, itinataguyod ng mga anarko-komunista—gaya ng mga nanirahan sa ilang nayon sa Espanya noong [[dekada 1930]]—ang isang ekonomiyang regalo na walang salapi, kung saan ang mga produkto at serbisyo ay nililikha ng mga manggagawa at ipinamamahagi sa mga tindahang pangkomunidad. Sa sistemang ito, ang bawat isa (kabilang ang mismong mga manggagawang lumikha ng mga ito) ay may karapatang kumuha at gumamit ng anumang produkto o serbisyo na kanilang nais o kailangan bilang kabayaran sa kanilang ambag sa paglikha ng mga produkto at serbisyo.<ref>[Augustin Souchy, "A Journey Through Aragon," sa Sam_Dolgoff (pat.), The Anarchist Collectives, ts. 10] (sa Ingles)</ref> === Ekonomiyang aklatan === Ang ekonomiyang aklatan (''library economy'') ay isang teoretikal na sistemang pang-ekonomiya para sa isang lipunan kung saan ang mga tradisyonal na tindahan ng tingi ay ganap na pinapalitan ng mga [[aklatan]] ng mga bagay (''libraries of things''). Ang mga ito ay mga organisasyong sama-samang pagmamay-ari ng isang [[pamayanan]] na nagpapahiram ng mga bagay na angkop sa sistemang pagpapahiram—lalo na yaong mga bagay na paminsan-minsan lamang gamitin subalit mahirap itabi o itago, tulad ng mga espesyal na kagamitang pangkusina at mga natatanging kagamitang [[Teknolohiya|teknolohikal]]. Kabilang din dito ang mga karaniwang ipinahihiram ng mga tradisyonal na aklatan, gaya ng mga [[aklat]], dyornal, at iba pang midya. Ang anumang bagay na hindi angkop na ipamahagi sa pamamagitan ng sistemang pagpapahiram ay sa halip ay malayang ipamamahagi batay sa pangangailangan. Nalalapat ito sa mga bagay na maaari lamang gamitin nang minsan o yaong nangangailangan ng napakahabang panahon bago mailipat ang pagmamay-ari, tulad ng [[pagkain]] at [[pabahay]].<ref>{{Cite web |url=https://www.law.georgetown.edu/environmental-law-review/blog/is-a-library-centric-economy-the-answer-to-sustainable-living/|title=Is a Library-Centric Economy the Answer to Sustainable Living?|website=law.georgetown.edu|access-date=2026-03-01|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://stimpunks.org/glossary/library-economy/|title=Library Economy - Stimpunks Foundation|website=stimpunks.org|access-date=2026-03-01|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://enlightenknowledge.com/library-economy-components-and-multifaceted-role/|title=Library Economy: Components and Multifaceted role|website=enlightenknowledge.com|access-date=2026-03-01|language=en}}</ref> Sa loob ng anarkismo, ang ekonomiyang aklatan ay isang iminungkahing paraan ng pag-oorganisa ng mga pinagkukunang-yaman at pamamahagi ng mga [[produkto]] at serbisyo batay sa mga komon (''commons''), malayang pagsasama (''free association''), at sama-samang pamamahala, sa halip na pribadong pagmamay-ari o kontrol ng estado.<ref name=":5">{{Cite book |last=Andrewism |url=https://theanarchistlibrary.org/library/andrewism-how-anarchy-works |title=How Anarchy Works |date=2024-05-01 |language=en}}</ref> Inilalarawan ito ni Andrewismo bilang isang paraan ng pag-unawa sa kung paano maisasagawa sa praktika ang mga prinsipyong anarkista sa larangan ng ekonomiya. Nakabatay ito sa tatlong pangunahing simulain: ''usufruct'' (malayang paggamit ng mga komon ayon sa pangangailangan), ''irreducible minimum'' (pinakamababang antas na hindi maipagkakait), at ''complementarity'' (pagkilala sa magkakaibang kakayahan at pangangailangan ng mga tao bilang magkatuwang at hindi magkakumpitensya).<ref name=":5" /> === Kontra-ekonomika === Ang kontra-ekonomika (''counter-economics'') ay isang teoryang pang-ekonomiya at rebolusyonaryong pamamaraan na binubuo ng tuwirang pagkilos na isinasagawa sa pamamagitan ng [[itim na pamilihan]] o abong pamilihan. Bilang isang termino, unang ginamit ito ng mga Amerikanong aktibista at teorista ng libertaryanismo na sina Samuel Edward Konkin III at J. Neil Schulman. Binigyang-kahulugan ito ni Konkin bilang pag-aaral o pagsasagawa ng "lahat ng mapayapang kilos ng tao na ipinagbabawal ng Estado."<ref>{{Cite web |title=Agorism: Revolutionary market anarchism |url=https://agorism.eu.org/ |access-date=2026-07-29 |website=Agorism: Revolutionary market anarchism |language=en-US}}</ref> Ang termino ay pinaikling anyo ng kontra-ekonomika laban sa establisimyento at maaari ring tawaging kontra-politika. Isinama ni Schulman ang kontra-ekonomika sa doktrina ni Konkin na agorismo,<ref>Afterword by Samuel Edward Konkin in ''Alongside Night'' (1999). Pulpless.com. p. 274. {{ISBN|1-58445-120-3}}. {{ISBN|978-1-58445-120-4}}. (sa Ingles)</ref> isang pilosopiyang panlipunan ng kaliwang libertaryanismo<ref>{{Cite web |title=Interview With Samuel Edward Konkin III |url=http://www.spaz.org/~dan/individualist-anarchist/software/konkin-interview.html |access-date=2026-07-29 |website=www.spaz.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=Apr 28, 2015|title=Black-Market Activism: Samuel Edward Konkin III and Agorism|url=https://www.libertarianism.org/columns/black-market-activism-samuel-edward-konkin-iii-agorism|archive-url=https://web.archive.org/web/20160514001633/http://www.libertarianism.org/columns/black-market-activism-samuel-edward-konkin-iii-agorism|archive-date=2016-05-14|access-date=2026-07-29|website=www.libertarianism.org}}</ref> at isang sangay ng anarkismong pampamilihan na nagtataguyod ng paglikha ng isang lipunan kung saan ang lahat ng ugnayan sa pagitan ng mga tao ay nakabatay sa kusang-loob na pagpapalitan.<ref name="Konkin">{{cite book|url=http://www.kopubco.com/pdf/An_Agorist_Primer_by_SEK3.pdf|title=An Agorist Primer|last=Konkin III|first=Samuel Edward|publisher=Kopubco|date=Disyembre 2008|access-date=21 Disyembre 2019|quote=The goal of agorism is the agora. The society of the open marketplace as near to untainted by theft, assault, and fraud as can be humanly attained is as close to a free society as can be achieved. And a free society is the only one in which each and every one of us can satisfy his or her subjective values without crushing others' values by violence and coercion.|language=en}}</ref> == Halimbawa ng pamayanang anarkista == === '''Rebolusyon sa Cataluña''' === Ang Rebolusyonaryong [[Cataluña]]{{Sfnm|1a1=Alexander|1y=1999|1p=754|2a1=Graham|2y=2002|2p=221|3a1=Paz|3y=2006|3p=512}} (Hulyo 21, 1936 – Mayo 8, 1937) ang panahong ang nagsasariling rehiyon ng Cataluña sa hilagang-silangang Espanya ay pinamamahalaan o malaki ang impluwensiya ng iba't ibang [[Unyon ng manggagawa|unyong manggagawa]], partidong pampulitika, at mga milisyang anarkista, sindikalista, komunista, at sosyalista noong panahon ng [[Digmaang Sibil ng Espanya|Digmaang Sibil sa Espanya]]. Bagaman nanatiling nasa kapangyarihan ang konstitusyonal na institusyon ng sariling pamahalaan ng Cataluña, ang Generalitat de Catalunya (na pinamumunuan ng ''Esquerra Republicana de Catalunya'' o ERC), at kinuha pa nito ang karamihan sa mga kapangyarihang dating nasa pamahalaang sentral ng Espanya sa nasasakupan nito, ang mga unyong manggagawa ang ''[[de facto]]'' na namahala sa malaking bahagi ng [[ekonomiya]] at mga puwersang [[militar]]. Kabilang dito ang Confederación Nacional del Trabajo (CNT, ''Pambansang Kompederasyon ng Paggawa''), na siyang pangunahing unyong manggagawa noong panahong iyon, at ang malapit na kaugnay nitong ''Federación Anarquista Ibérica'' (FAI, Pederasyong Anarkista ng [[Iberya]]). Mahalaga rin ang papel ng ''Unión General de Trabajadores'' (UGT, Pangkalahatang Unyon ng mga Manggagawa), ng ''Partido Obrero de Unificación Marxista'' (POUM, Partido ng mga Manggagawa para sa Marxistang Pagkakaisa), at ng ''Partit Socialista Unificat de Catalunya'' (PSUC, Nagkaisang Partidong Sosyalista ng Cataluña), na kinabibilangan ng dating Partido Komunista ng Cataluña. Nagsimula ang pamumunong sosyalista sa rehiyon kasabay ng Rebolusyong Espanyol ng 1936, na nagbunga ng pagkontrol ng mga manggagawa sa mga [[negosyo]] at [[pabrika]], kolektibong [[pagsasaka]] sa malaking bahagi ng kanayunan, at mga pag-atake laban sa mga nasyonalista ng Espanya at sa klerong Katoliko. Ang lumalaking impluwensiya ng Partido Komunista ng Espanya (PCE) sa pamahalaan ng Prenteng Popular, at ang hangarin nitong isabansa ang mga rebolusyonaryong komite at mga milisya, ay nagbunsod ng tunggalian laban sa CNT at POUM. Nauwi ito sa Mga Araw ng Mayo (''May Days''), at sa kalaunan ay napalitan ang CNT ng PSUC bilang pangunahing puwersang pampulitika sa Cataluña hanggang sa matalo sila ng mga puwersang Nasyonalista noong 1939. === '''Komunidad sa Manchuria''' === Ang Samahan ng mga Mamamayang Koreano sa Manchuria (''Korean People's Association in Manchuria'',<ref>{{Cite book |last=Dalessandro |first=Francesco |url=https://theanarchistlibrary.org/library/francesco-dalessandro-the-forgotten-anarchist-commune-in-manchuria |title=The Forgotten Anarchist Commune in Manchuria |date=2020 |language=en}}</ref> KPAM; {{Korean|hangul=재만한족총연합회}}; Agosto 1929 – Setyembre 1931) ay isang nagsasariling awtonomong prepektura sa [[Manchuria]] na tinitirhan ng humigit-kumulang dalawang milyong takas na [[Mga Koreano|Koreano]]. Matapos ang pananakop ng [[Hapon]] sa Korea, maraming anarkistang Koreano ang tumakas patawid ng hangganan patungong Manchuria, kung saan nagsimula silang mag-organisa ng isang ugnayan ng mutwal na pagtutulungan para sa mga lumikas na Koreano sa rehiyon. Kasama ang ilang nasyonalista na Koreano, itinatag nila ang KPAM upang magbigay ng pagkain, edukasyon, at pagtatanggol sa sarili sa mga kasapi nito. Hindi nagtagal, hinarap ng samahan ang pag-atake ng mga komunistang Koreano at sa mga [[Imperyo ng Hapon|imperyalistang Hapones]], na nagsagawa ng mga pagpaslang sa kanilang mga pinuno. Ang pananakop ng Hapon sa Manchuria ang nagwakas sa eksperimentong anarkista, at marami sa mga kasapi nito ang tumakas patungong [[Tsina]] upang ipagpatuloy ang pakikipaglaban laban sa Imperyo ng Hapon. === '''Kilusang Makhno (Makhnovschina)''' === Ang Makhnovshchina ({{Langx|uk|Махновщина|translit=Makhnovshchyna}}, {{IPA|uk|mɐxˈnɔu̯ʃtʃɪnɐ|IPA}}) ay isang malawakang kilusan na naglalayong itatag ang anarkistang komunismo sa panahon ng Digmaan para sa Kalayaan ng Ukraine noong 1917–1921. Ipinangalan ito kay Nestor Makhno,<ref>{{Cite book |last=Kuznetsov |first=Michael |url=https://theanarchistlibrary.org/library/michael-kuznetsov-the-makhnovshchina-through-the-prism-of-the-psyche |title=The Makhnovshchina through the Prism of the Psyche |language=en}}</ref> ang punong kumandante ng Rebolusyonaryong Hukbong Insurhente ng Ukranya (''Revolutionary Insurgent Army of Ukraine''). Layunin ng kilusan na lumikha ng isang sistema ng mga malalayang sobyet na mamamahala sa paglipat tungo sa isang lipunang walang estado at walang uri. Kinontrol nito ang mga teritoryo sa timog at silangang [[Ukranya]]. Unang lumakas ang kilusang Makhnobista kasunod ng [[Rebolusyong Pebrero]], nang magtatag ito ng ilang komunang agrikultural sa bayan ni Makhno na Huliaipole. Matapos kumampi sa mga [[Bolshevik]] sa panahon ng Digmaang Ukranyano–Sobyet, napilitang kumilos nang lihim ang mga Makhnobista dahil sa pananalakay ng Austro-Aleman, at nagsagawa sila ng digmaang gerilya laban sa [[Gitnang Kapangyarihan]] sa buong 1918. Pagkaraan ng tagumpay ng mga insurhente sa Labanan sa Dibrivka, nakontrol ng Makhnovshchina ang malaking bahagi ng lalawigan ng Katerynoslav at nagsimulang magtatag ng mga institusyong anarkista-komunista. Isang Panrehiyong Kongreso ng mga Magsasaka, Manggagawa, at mga Insurhente ang ipinatawag upang isaayos ang pampulitika at pang-ekonomiyang pamamahala ng rehiyon, at itinatag ang Rebolusyonaryong Konsehong Militar (''Military Revolutionary Council'') bilang ''de facto'' na sangay tagapagpaganap ng kilusan. Napaliligiran ng iba't ibang kaaway sa lahat ng panig, bumagsak ang depensa ng mga Makhnobista sa labanan para sa Donbas dahil sa pagsulong ng Puting Kilusan (''White movement'') noong Hunyo 1919. Dahil dito, napilitang umurong ang mga Makhnobista patungong Kherson, kung saan muling inayos ang kanilang hukbo at nagsagawa ng matagumpay na kontra-opensiba laban sa mga Puti sa Labanan sa Peregonovka. Matapos mapigilan ang pagsulong ng mga Puti, nakontrol ng mga Makhnobista ang malaking bahagi ng timog at silangang Ukranya sa huling bahagi ng 1919, at nasakop pa nila ang ilang malalaking lungsod na industriyal, sa kabila ng pagiging isang kilusang pangunahing binubuo ng mga magsasaka. Nagwakas ang pamamahala ng mga Makhnobista sa rehiyon nang lusubin ng Pulang Hukbo (''Red Army'') ang Ukranya noong Enero 1920, na nagsimula sa Tunggaliang Bolshevik–Makhnobista. Nagsagawa ang mga Makhnobista ng digmaang gerilya laban sa Pulang Hukbo, na nagpapatupad ng mga patakarang Bolshevik tulad ng Pulang Teror (''Red Terror'') at komunismong pandigma. Malawak ang suportang natanggap ng mga Makhnobista mula sa kanilang baseng magsasaka. Bagaman pansamantalang nagkaroon ng kapayapaan ang dalawang panig sa pamamagitan ng Kasunduang Starobilsk upang labanan ang mga nalalabing pwersa ng Puting Kilusan, muli ring sinalakay ng Pulang Hukbo ang mga Makhnobista at tuluyang natalo ang mga ito pagsapit ng Agosto 1921. Ang mga pangunahing pinuno ng Makhnobista ay napilitang magtungo sa pagkatapon, natalo sa labanan, o nabihag at pinaslang ng Pulang Hukbo. === Zomia === Ang Zomia ay isang katawagang [[Heograpiya|heograpikal]] na ipinakilala noong 2002 ng historyador na si Willem van Schendel ng [[Unibersidad ng Amsterdam]]<ref>{{cite web |url=https://socialhistory.org/en/staff/willem-van-schendel|title=Willem van Schendel|website=International Institute of Social History|accessdate=Nobyembre 28, 2010|language=en}}</ref><ref>{{cite book |date=2005|editor-last1=Kratoska|editor1-first=P. H.|editor2-last=Raben|editor2-first=R.|editor3-last=Nordholt|editor3-first=H. S.|title=Locating Southeast Asia: Geographies of Knowledge and Politics of Space|url=https://archive.org/details/locatingsoutheas0000unse|publisher=Singapore University Press|page=v|isbn=9971-69-288-0|language=en}}</ref> upang tukuyin ang malawak na bahagi ng kalupaang [[Timog-silangang Asya]] na sa kasaysayan ay nanatiling lampas sa kontrol ng mga pamahalaang nakabatay sa mga sentro ng populasyon sa mga kapatagan.<ref>{{cite book |last=van Schendel|first=W.|chapter=Geographies of knowing, geographies of ignorance: Jumping scale in Southeast Asia|date=2005|editor-last1=Kratoska|editor1-first=P. H.|editor2-last=Raben|editor2-first=R.|editor3-last=Nordholt|editor3-first=H. S.|title=Locating Southeast Asia: Geographies of Knowledge and Politics of Space|url=https://archive.org/details/locatingsoutheas0000unse|publisher=Singapore University Press|isbn=9971-69-288-0|language=en}}</ref> Ang aklat na ''The Art of Not Being Governed: An Anarchist History of Upland Southeast Asia'' (''Ang Sining ng Hindi Pagpapasakop sa Pamamahala: Isang Anarkistang Kasaysayan ng Bulubunduking Timog-Silangang Asya'') ng Amerikanong antropologong si James C. Scott, na inilathala noong 2009, ay sinusuri nito ang mataas na bulubunduking rehiyon ng Zomia sa Timog-Silangang Asya.<ref name="Scott-2009">{{cite book |last1=Scott|first1=James C|title=The Art of Not Being Governed: An Anarchist History of Upland Southeast Asia|date=30 Setyembre 2009|publisher=Yale University Press|location=New Haven|isbn=9780300152289|url=https://yalebooks.yale.edu/book/9780300152289/art-not-being-governed|accessdate=20 Abril 2020|format=Matigas na pabalat|language=en}}</ref><ref name="Truthout-2011">{{cite web|last=Sethness|first=Javier|title=Refugees' Descendants in Southeast Asia Prove Stateless Society Is Possible|url=http://www.truth-out.org/opinion/item/1950:refugees-descendants-in-southeast-asia-prove-stateless-society-is-possible|website=Truthout|format=Review|date=3 Hulyo 2011|accessdate=20 April 2020|language=en}}</ref> Ayon kay Scott, ang humigit-kumulang 100 milyong naninirahan sa Zomia ay binubuo ng mga minoryang [[etniko]] na may "tunay na nakalilitong pagkakaiba-iba ng mga etnisidad at [[wika]]". Sa loob ng mahabang panahon, iniwasan nilang mapasailalim sa pamamahala o dominasyon ng mga nakapaligid na imperyo, kultura, o pamahalaan. Kabilang sa mga pangkat na ito ang mga Akha, Hmong, Karen, Lahu, Mien, at Wa.<ref name="Chronicle-2011">{{cite news|last=Hammond|first=Ruth|title=The Battle Over Zomia|url=https://chronicle.com/article/The-Battle-Over-Zomia/128845/|work=The Chronicle of Higher Education|date=4 Setyembre 2011|accessdate=20 Abril 2020|language=en}}</ref> === Exarcheia ng Gresya === Ang Exarcheia ({{Langx|el|Εξάρχεια}}, {{IPA|el|eˈksarçi.a|pron}}) ay isang kapitbahayan sa gitnang bahagi ng [[Atenas]], [[Gresya]], na malapit sa makasaysayang gusali ng [[National Technical University of Athens|Pambansang]] [[National Technical University of Athens|Teknikal na Unibersidad ng Atenas]].<ref name=":16">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/cities/2019/aug/26/athens-police-poised-to-evict-refugees-from-squatted-housing-projects|title=Inside Exarcheia: the self-governing community Athens police want rid of|first1=Alex|last1=King|first2=Ioanna|last2=Manoussaki-Adamopoulou|newspaper=The Guardian|date=26 Agosto 2019|access-date=12 Hunyo 2020|via=www.theguardian.com|archive-date=26 Agosto 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190826080334/https://www.theguardian.com/cities/2019/aug/26/athens-police-poised-to-evict-refugees-from-squatted-housing-projects|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kontogianni|first=Bella|date=30 Abril 2021|title=Exarcheia: Most Misunderstood Neighborhood in Athens|url=https://greekreporter.com/2021/04/30/exarcheia-most-misunderstood-neighborhood-in-athens/|access-date=|website=Greek Reporter|language=en-US|quote=Often referred to as the anarchist neighborhood of Athens [...]|archive-date=30 Abril 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210430204823/https://greekreporter.com/2021/04/30/exarcheia-most-misunderstood-neighborhood-in-athens/|url-status=live}}</ref> Ang pangalang ''Exarcheia'' ay nagmula sa isang negosyante noong ika-19 na siglo na nagngangalang Exarchos ({{Langx|el|Έξαρχος|links=no}}), na nagbukas ng isang malaking tindahang pangkalahatan sa lugar. Ang Exarcheia ay nasa hangganan ng Kolonaki sa silangan at napapaligiran ng Kalye Patission, Kalye Panepistimiou, at Abenida Alexandras. [[File:Street_in_Exarcheia,_Greece.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Street_in_Exarcheia,_Greece.jpg|left|thumb|Kalye sa Exarcheia]] Ang Exarcheia ay nabuo sa pagitan ng 1870 at 1880 sa dating hangganan ng lungsod ng Atenas at nagkaroon ng mahalagang papel sa panlipunan at pampolitikang buhay ng Gresya. Dito naganap ang Pag-aalsa sa Politekniko ng Atenas noong Nobyembre 1973. Noong Disyembre 2008, ang pagpatay ng isang pulis sa 15-taong-gulang na si Alexandros Grigoropoulos sa Exarcheia ay nagbunsod ng malawakang pag-aalsa sa buong Gresya. Ang Exarcheia ay isang lugar na tinitirhan ng maraming [[intelektuwal]] at mga alagad ng sining, at tahanan din ng iba't ibang pangkat na may motibong pampolitika. Isa rin itong sentro ng sining kung saan regular na idinaraos ang mga pagtatanghal sa teatro at mga konsyerto sa paligid ng pangunahing [[liwasan]]. Matatagpuan din sa Exarcheia ang punong himpilan ng PASOK, isang partidong pampolitika sa Gresya na sumuporta sa mga patakarang pagtitipid na ipinataw ng [[Unyong Europeo]] noong 2009. Dahil dito, naging madalas itong puntiryahin ng mga anarkista sa kanilang mga pag-atake.<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-greece-attack-bullets/gun-used-in-greek-pasok-shooting-favored-by-one-guerrilla-group-police-idUSKBN1D71GD|title=Gun from Greek PASOK shooting used in past guerrilla attacks -police|date=7 Nobyembre 2017|work=Reuters|access-date=5 Pebrero 2018|archive-date=5 Pebrero 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180205184347/https://www.reuters.com/article/us-greece-attack-bullets/gun-used-in-greek-pasok-shooting-favored-by-one-guerrilla-group-police-idUSKBN1D71GD|url-status=live|language=en}}</ref> Ang mga himpilan ng pulisya at iba pang simbolo ng awtoridad (at kapitalismo), gaya ng mga [[bangko]], ay madalas ding maging target ng mga pangkat na nasa dulong kaliwa ng politika.<ref>{{Cite web |last=Antonova|first=Angela|date=2026-07-31|title=Greek anarchist youths throw petrol bombs at cars outside central Athens police station|url=https://english.pravda.ru/news/hotspots/90534-police_station/|access-date=2026-08-01|website=english.pravda.ru|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2008-12-07|title=Greek police shooting sparks riot|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7769710.stm|access-date=2026-08-01|language=en-GB}}</ref> Makikita rin sa Exarcheia ang maraming halimbawa ng mga ''graffiti'' na laban sa kapitalismo.<ref>{{cite news|last1=Pilic|first1=Damir|title=Red Revival: The Fall and Rise of Karl Marx|url=http://www.balkaninsight.com/en/article/red-revival-the-fall-and-rise-of-karl-marx-10-16-2015|agency=Balkan Insight|date=23 Nobyembre 2015|access-date=3 Oktubre 2016|archive-date=12 Disyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181212124708/http://www.balkaninsight.com/en/article/red-revival-the-fall-and-rise-of-karl-marx-10-16-2015|url-status=live|language=en}}</ref> Mayroon ding isang sariling pinamamahalaang estrukturang pangkalusugan na nagbibigay ng mga serbisyong medikal sa lugar.<ref>{{Cite web |date=2015-10-13|title=Aυτοοργανωμένη Δομή Υγείας Εξαρχείων (Α.Δ.Υ.Ε.) {{!}} Κάτοικοι, συλλογικότητες και κοινωνικά εγχειρήματα Εξαρχείων|url=http://syl-kat-exarcheion.espivblogs.net/%CE%BA%CE%BF%CE%B9%CE%BD%CF%89%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CE%B9%CE%B1%CF%84%CF%81%CE%B5%CE%AF%CE%BF|access-date=10 Disyembre 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20151013024209/http://syl-kat-exarcheion.espivblogs.net/%CE%BA%CE%BF%CE%B9%CE%BD%CF%89%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CE%B9%CE%B1%CF%84%CF%81%CE%B5%CE%AF%CE%BF|archive-date=13 Oktubre 2015|language=Griyego}}</ref> Ang mga protesta na nagsisimula sa Exarcheia ay nagpapakita ng samu't saring pormasyong pampolitika at mga koalisyon, kabilang ang mga kabataang napagkaitan ng oportunidad, mga migrante, mga kontra-awtoritaryo, mga anarkista, at mga mamamayang [[Gresya|Griyego]] mula sa katamtaman hanggang sa pinakamatitinding panig ng magkabilang dulo ng pampolitikang ispektro.<ref name=":8">{{Cite journal|last=Astrinaki|first=R.|title="(Un)hooding" a Rebellion: The December 2008 Events in Athens|journal=Social Text|volume=27|issue=4 101|pages=97–107|doi=10.1215/01642472-2009-056|year=2009|language=en}}</ref><ref name=":9">{{Cite journal|last=Apoifis|first=Nicholas|title=Fieldwork in a furnace: anarchists, anti-authoritarians and militant ethnography|journal=Qualitative Research|volume=17|issue=1|pages=3–19|doi=10.1177/1468794116652450|year=2017|s2cid=148163559|doi-access=free|language=en}}</ref> == Oposisyon sa anarkismo == === Liberalismo === Ang [[liberalismo]] at anarkismo ay parehong kumikilala sa halaga ng indibidwal na kalayaan, subalit lubos silang nagkakasalungat pagdating sa usapin ng pamahalaan. Ang anarkismo ay may matinding pagdududa sa moral na batayan ng estado.<ref>{{Citation |last=Fiala |first=Andrew |title=Anarchism |date=2025 |url=https://plato.stanford.edu/archives/win2025/entries/anarchism/ |work=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |editor-last=Zalta |editor-first=Edward N. |edition=Tagniyebe 2025 |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |language=en |access-date=2026-08-01 |editor2-last=Nodelman |editor2-first=Uri}}</ref> Isinusulong nito ang ganap na pagbuwag sa pamahalaan at sa lahat ng sapilitang herarkiya upang mapalitan ang mga ito ng boluntaryong samahan at kapayapaang nakabatay sa pinagkasunduan. Sa kabilang banda, naniniwala naman ang liberalismo na makatwiran at kailangan ang mga institusyong pampolitika tulad ng konstitusyonal na demokrasya at ang batas (''rule of law'').<ref>{{Cite web |title=Liberalism - Routledge Encyclopedia of Philosophy |url=https://www.rep.routledge.com/articles/thematic/liberalism/v-1 |access-date=2026-08-01 |website=www.rep.routledge.com |language=en}}</ref> Para sa mga liberal, ang limitadong pamahalaan ay mahalaga upang maprotektahan ang mga karapatan at interes ng bawat indibiduwa. Magkaiba rin ang kanilang pananaw sa ekonomiya. Suportado ng liberalismo ang kapitalismo at [[malayang pamilihan]]. Tinututulan naman ng karamihang anarkista ang pribadong pag-aari. Nais ng mga anarkista ang kolektibong pamamahala sa komunidad. Gumagamit ang liberalismo ng batas at mga reporma. Ang anarkismo naman ay naniniwala sa direktang aksyon.<ref>{{Cite web |title=Anarchism and Liberalism – Earlham Sociology and Politics Pages |url=https://earlhamsociologypages.uk/anarchliber/ |access-date=2026-08-01 |language=en-GB}}</ref> === Pasismo === Ang [[pasismo]] ay isang malayong-kanang [[ideolohiya]] na nagtataguyod ng pamahalaang awtoritaryo. Sa sistemang ito, ang kapakanan ng mamamayan ay ganap na isinusuko sa ilalim ng interes ng isang makapangyarihang [[diktador]]. Karaniwan nitong ipinagbabawal ang kalayaan ng indibiduwal, tinututulan ang [[demokrasya]], at gumagamit ng puwersa ng militar upang supilin ang anumang uri ng oposisyon. Sa kabilang dako, ang anarkismo ay isang radikal na pilosopiyang pampolitika na naglalayong tuluyang buwagin ang estado at pamahalaan. Naniniwala ang anarkismo na ang lahat ng usapin ng tao ay dapat pamahalaan ng mga indibiduwal sa pamamagitan ng boluntaryong pagsasama-sama nang walang sapilitang awtoridad.<ref>{{Cite web |title=Anarkismo {{!}} Southeast Asian Anarchist Library |url=https://sea.theanarchistlibrary.org/library/joseph-a-labadie-anarkismo-tl |access-date=2026-08-01 |website=sea.theanarchistlibrary.org}}</ref> Layunin nitong lumikha ng isang egalitaryo o pantay-pantay na lipunan na walang herarkiya, kung saan ang kaayusan ay nagmumula sa kusang-loob na pagtutulungan ng mamamayan at hindi sa utos ng batas o pinuno.<ref>{{Cite web |title=Anarkismo {{!}} libcom.org |url=https://libcom.org/article/anarkismo |access-date=2026-08-01 |website=libcom.org |language=en}}</ref> Ang historikal na pananaw sa pasismo ay nagsilbing marahas na alternatibo sa anarkiya sa pamamagitan ng pagpataw ng Ganap na Estado.<ref>{{Cite journal |date=1926-01-01 |title=Fascism as an Alternative to Anarchy |url=https://online.ucpress.edu/currenthistory/article/23/4/522/123829/Fascism-as-an-Alternative-to-Anarchy |journal=Current History |language=en |volume=23 |issue=4 |pages=522–524 |doi=10.1525/curh.1926.23.4.522 |issn=0011-3530}}</ref> Sa kabilang banda, ipinapakita na ang anarkismo ay tumatayo bilang direktang paglaban sa pasismo, na nagtataguyod ng lipunang walang herarkiya at tiraniya.<ref>{{Cite web |title=Spanish civil war {{!}} libcom.org |url=https://libcom.org/tags/spanish-civil-war |access-date=2026-08-01 |website=libcom.org |language=en}}</ref> === Pagkamabansa === Ang [[nasyonalismo]] at anarkismo ay dalawang magkaibang kaisipang pampulitika: pinapahalagahan ng nasyonalismo ang pagmamahal sa bayan at kapangyarihan ng estado, habang tinututulan naman ng anarkismo ang pamahalaan at lahat ng uri ng hirarkiya. Sa konteksto ng kasaysayan, ang dalawang kaisipang ito ay nag-abot at nag-impluwensya sa mga kilusang mapagpalaya. Ang mga bayani at propagandistang Pilipino tulad nina [[José Rizal|Jose Rizal]] at [[Isabelo de los Reyes]] ay nakasalamuha at naimpluwensyahan ng mga ideyang anarkista habang nasa Espanya.<ref>{{Cite book |last=Fernandez |first=Erwin S. |url=https://theanarchistlibrary.org/library/erwin-s-fernandez-anarchism-in-the-philippines |title=Anarchism in the Philippines |date=2009 |language=en}}</ref> Ang nasyonalismo ay ginamit upang pagbuklurin ang [[mga Pilipino]] para itatag ang sariling pamahalaan laban sa mga Kastila, samantalang ang anarkismo naman ay nagbigay-inspirasyon sa mga maagang unyon ng mga manggagawa upang labanan ang mapang-aping sistema nang walang pag-asa sa sentralisadong kapangyarihan. Ang modernong bansa-estado at ang institusyon ng pribadong ari-arian ay direktang kasalungat ng anarkistang konsepto ng tunay na [[kalayaan]] o kalayaan bilang kawalan ng dominasyon. Ang nasyonalismo na nagtatanggol sa kapangyarihan ng estado ay isang estruktural na hadlang na nagpapanatili ng dominasyon, na radikal na tinatanggihan ng anarkismo. Ang nasyonalismo ay itinuturing na isang mapanlinlang na kasangkapan ng gobyerno upang panatilihin ang kontrol sa mga [[Pagkamamamayan|mamamayan]] sa pamamagitan ng pagpukaw ng [[patriyotismo]] o huwad na pagmamahal sa bayan.<ref name=":6">{{Cite book |last=Anonymous |url=https://theanarchistlibrary.org/library/anonymous-anarchism-and-nationalism |title=Anarchism and Nationalism |date=1970 |language=en}}</ref> Madalas gamitin ng mga tradisyonal na partidong pampolitika—maging ng tinatawag na "kaliwang" grupo—ang mga kilusang pambansang pagpapalaya para lamang sa sarili nilang ambisyon na makamit at mapanatili ang kapangyarihan ng estado<ref name=":6" />. Sa sandaling maupo sa puwesto ang isang bagong pamahalaan, muli nitong pinapalakas ang mga pambansang hangganan at militarismo, na nagreresulta pa rin sa kawalan ng tunay na kalayaan.<ref name=":6" /> Dahil dito, hayagang tinatanggihan ng anarkismo ang nasyonalismo at anumang rebolusyon na naglalayon lamang na magpalit ng mga pinuno o magtatag ng bagong naghaharing uri.<ref name=":6" /> Ang tunay na sagot ng anarkismo laban sa [[imperyalismo]] ay hindi ang pagtatayo ng mga reaksyonaryong rehimeng nasyonalista, kundi ang isang pandaigdigang rebolusyong panlipunan.<ref name=":6" /> Nilalayon nitong tuluyang gibain ang lahat ng artipisyal na pambansa, [[Relihiyon|relihiyoso]], at rasyal na harang na naghihiwalay sa mga manggagawa at mamamayan ng mundo.<ref name=":6" /> === Pamahalaang sosyalista === Nagkakaiba ang [[sosyalismo]] at anarkismo sa isang pangunahing usapin: ang pangangailangan ng isang estado. Ipinapalagay ng pananaw ng sosyalismo na ang paggamit at pamamahagi ng mga yaman ng lipunan ay dapat kontrolin at planuhin ng isang pamahalaang halal ng mamamayan upang magsilbing kasangkapan ng [[katarungan]]. Umaasa ang mga sosyalista sa sentral na kapangyarihang ito at sa sentralisadong pagpaplano upang pangasiwaan ang produksyon at makatarungang maipamahagi ang kayamanan sa buong lipunan. Sa kabilang banda, itinuturing ng mga anarkista na ang anumang sentralisadong pamahalaan ay likas na mapaniil at nakasasama sa [[pag-unlad]] ng sangkatauhan. Ang anarkismo ay hayagang tumututol sa awtoridad ng estado at sa halip ay nagtataguyod ng ganap na sariling pamamahala. Naniniwala ang mga anarkista na ang lipunan ay dapat organisahin batay lamang sa kusang-loob na pagsang-ayon ng mga tao at sa malalayang samahang [[boluntaryo]], na tuluyang nag-aalis sa mga mapamilit na hirarkiyang ginagamit ng isang sosyalistang estado. Sa tradisyon ng o sosyalismo ng estado, naniniwala silang kailangang gamitin ang kontrol ng gobyerno upang pamahalaan ang produksyon, [[yaman]], at mga ari-arian para sa publiko. Ayon sa makasaysayang sanaysay na ''State Socialism and Anarchism'' ni Benjamin Tucker,<ref>{{Cite web |last=Tucker |first=Benjamin R. |date=1888 |title=STATE SOCIALISM AND ANARCHISM: How Far They Agree, and Wherein They Differ |url=https://cooperative-individualism.org/tucker-benjamin_state-socialism-and-anarchism-1888.pdf |access-date=Agosto 2, 2026 |website=cooperative-individualism.org |language=en}}</ref> ang sistemang ito ay naglalayong gawing isang malawak na burukrasya ang nasyon kung saan ang estado ang nag-iisang tagapamahala ng industriya upang tuluyang burahin ang kapitalistang kompetisyon. Para sa mga sosyalista, ang awtoridad ng pamahalaan ay isang pansamantala ngunit kinakailangang hakbang upang protektahan ang mga manggagawa at ipatupad ang pagkakapantay-pantay. Sa kabilang banda, tahasang tinatanggihan ng anarkismo ang argumentong ito at itinuturing ang estado bilang ugat ng kawalan ng [[kalayaan]]. Sa [[Akademikong larangan|akademikong]] pagsusuri,<ref>{{Cite journal |last=Shaffer |first=Kirwin |date=2023-01-02 |title=Anarchists vs. the State: As Latin America swings left, activists keep alive a long anarchist tradition of critiquing the limits of state power. For them, the real alternatives are in communities, workplaces, and the streets. |url=https://doi.org/10.1080/10714839.2023.2184080 |journal=NACLA Report on the Americas |language=en |volume=55 |issue=1 |pages=74–81 |doi=10.1080/10714839.2023.2184080 |issn=1071-4839}}</ref> ang mga anarkista ay mahigpit na sumasalungat sa kahit anong uri ng hirarkikong na pamahalaan. Naniniwala sila na kapag ang kapangyarihan ay ibinigay sa isang sosyalistang estado, ang burukrasya nito ay likas na magiging mapaniil at hindi kusang maglalaho. Sa halip na dumaan sa pamahalaan, isinusulong ng anarkismo ang agarang pagbuo ng lipunan mula sa ibaba pataas (''bottom-up'') sa pamamagitan ng mga boluntaryong unyon at malayang kooperasyon ng mga tao. === Teokrasya === Ang [[teokrasya]] at anarkismo ay dalawang magkaibang sistema ng pamamahala. Sa teokrasya, ang pamahalaan ay pinamumunuan ng mga pinuno ng relihiyon at ang mga batas ay ibinabatay sa utos ng [[Diyos]], kung saan may mataas na kontrol ang estado sa buhay at paniniwala ng mga mamamayan. Isang modernong halimbawa nito ay ang [[Apganistan]] sa ilalim ng [[Taliban]], kung saan pinatatakbo ang bansa bilang isang teokratikong estado.<ref>{{Cite web |date=Enero 23, 2026 |title=Afghanistan: Taliban consolidate theocratic State while the humanitarian crisis deepens, EUAA report finds {{!}} European Union Agency for Asylum |url=https://www.euaa.europa.eu/news-events/afghanistan-taliban-consolidate-theocratic-state-while-humanitarian-crisis-deepens-euaa-report-finds |access-date=2026-08-02 |website=www.euaa.europa.eu |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Politics |first=Oishimaya Sen Nag |date=2025-03-14 |title=Countries With A Theocratic Government Today |url=https://www.worldatlas.com/government/countries-with-a-theocratic-government-today.html |access-date=2026-08-02 |website=WorldAtlas |language=en-US}}</ref> Sa [[Kasaysayan ng Pilipinas|kasaysayan naman ng Pilipinas]], masasalamin ang sistemang ito sa tinawag ni [[Marcelo H. del Pilar]] na "''La Frailocracia''" o pamahalaan ng mga [[prayle]] noong [[Imperyong Kastila|rehimeng Espanyol]]. Sa kaniyang mismong akda na ''Frailocracy in the Philippines'' (na inilathala sa Ingles ng [[Pambansang Komisyong Pangkasaysayan]]),<ref>{{Cite book |last=Pilar |first=Marcelo H. del Del |author-link=Marcelo H. del Pilar |url=https://openlibrary.org/books/OL3853103M/Frailocracy_in_the_Philippines |title=Frailocracy in the Philippines |date=1979 |publisher=National Historical Institute |location=Manila}}</ref> masusing idinokumento ang naging kasaysayan ng ugnayan ng relihiyon at estado, kung saan ang mga prayle ang siyang humawak sa tunay na kapangyarihang pampolitika sa kolonya.<ref>{{Cite web |last=Guerrero |first=Leon Ma. |author-link=Leon Maria Guerrero |date=1952-12-13 |title=Del Pilar, December 13, 1952 |url=https://philippinesfreepress.wordpress.com/1952/12/13/del-pilar-december-13-1952/ |access-date=2026-08-02 |website=The Philippines Free Press Online |language=en}}</ref> Sa kabilang banda, ang anarkismo ay ganap na kataliwasan nito dahil tinatanggihan nito ang anumang uri ng gobyerno, pinuno, o relihiyosong awtoridad sa lipunan. Naniniwala ang mga anarkista na kayang mag-organisa ng lipunan ang mga tao sa pamamagitan ng boluntaryong kooperasyon at pagkakapantay-pantay nang walang nagdidiktang estado, na siyang kabaligtaran ng mahigpit na hirarkiya at dogmang ipinatutupad sa sistemang teokratiko. === Demokrasya ng nakararami === Ang [[demokrasya]] ng nakararami ay nakabatay sa sama-samang pagpapasya kung saan ang pasya ng nakararami ang namamayani sa minorya o sa buong pangkat, na sinusuportahan ng mapamilit na kapangyarihan ng mga institusyon. Tinatanggihan naman ng anarkismo ang lahat ng anyo ng di-boluntaryong hirarkiya, sentralisadong pamamahala, at pamimilit na isinasagawa ng estado.<ref>{{Citation |last=Clark |first=Patricia |title=Anarchism and Democracy |date=2003 |url=https://sk.sagepub.com/dict/edvol/understanding-democratic-politics/chpt/anarchism-democracy |work=Understanding Democratic Politics: An Introduction |pages=261–270 |place=1 Oliver's Yard, 55 City Road, London EC1Y 1SP United Kingdom |publisher=SAGE Publications Ltd |doi=10.4135/9781446220962.n26 |isbn=978-0-7619-7183-2 |access-date=2026-08-02 |last2=Gemie |first2=Sharif}}</ref><ref>{{Cite book |last=Baker |first=Zoe |url=https://theanarchistlibrary.org/library/zoe-baker-anarchism-and-democracy |title=Anarchism and Democracy |date=2022-04-18 |language=en}}</ref> Sa halip, itinataguyod nito ang kusang-loob na pagsasama at, sa pangkalahatan, ang pagtutulungang nakabatay sa pagkakasundo ng lahat o konsenso.<ref>{{Cite book |last=Baker |first=Zoe |url=https://theanarchistlibrary.org/library/zoe-baker-myths-about-anarchism-democracy-and-decision-making |title=Myths About Anarchism, Democracy, and Decision-Making |date=2025-12-30 |language=en}}</ref> === Kapitalismo at panlipunang pamilihan === Ang [[kapitalismo]], ang ekonomiyang panlipunang [[pamilihan]], at ang anarkismo ay magkakaibang sistemang pampulitika at pang-ekonomiya na nakabatay sa kani-kanilang pananaw hinggil sa kapangyarihan ng pamahalaan, pagmamay-ari ng ari-arian, at mga pamilihan. Ang kapitalismo ay umaasa sa pribadong pagmamay-ari at sa hangaring [[Kita|kumita]], ang ekonomiyang panlipunang pamilihan ay nagdaragdag ng matitibay na patakaran ng estado para sa kapakanang panlipunan, samantalang ang anarkismo ay naglalayong ganap na buwagin ang awtoridad ng estado at ang mga tradisyunal na hirarkiya. Ang kapitalismo at anarkismo ay may magkatunggaling pananaw sa lipunan at kalikasan ng tao. Sa usapin ng pamahalaan, tinatanggap ng kapitalismo ang estado bilang tagapagtanggol ng mga [[kontrata]] at pribadong ari-arian, samantalang ganap na tinatanggihan ng anarkismo ang pamahalaan dahil itinuturing itong mapang-api. pagdating naman sa ari-arian, ang kapitalismo ay nakasalalay sa pribadong pagmamay-ari upang kumita ng tubo, ngunit para sa anarkismo, ang mga kagamitan sa produksyon ay dapat pag-arian ng komunidad o ng mga manggagawa mismo.<ref>{{Cite web |date=2025-08-03 |title=Capitalism vs Anarchism: Understanding Two Radical Visions - VOICES OF CAPITALISM |url=https://voicesofcapitalism.com/capitalism-vs-anarchism/ |access-date=2026-08-02 |language=en-US}}</ref> Sa huli, ang kapitalismo ay umaasa sa [[malayang pamilihan]] kung saan ang lakas-paggawa ay binabayaran ng [[sahod]] bilang produkto, samantalang itinuturing ng anarkismo na mapagsamantala ang sistemang ito at mas pinapaboran ang pagtutulungan at kolektibong pamamahala para sa pangangailangan ng [[pamayanan]]. === Komunismong awtoritaryo (Marxismo-Leninismo-Maoismo) === Kapwa layunin ng [[Marxismo]]-[[Leninismo]]-[[Maoismo]]<ref>{{Cite web |last=KC |first=Arjan |date=2025-12-15 |title=Communism Ideologies Marxism Leninism... |url=https://gurkhatech.com/communism-ideologies-marxism-leninism-maoism/ |access-date=2026-08-02 |website=Gurkha Technology |language=en-US}}</ref> at anarkismo ang pagtatatag ng isang walang-uri at walang-estado na lipunang [[Komunismo|komunista]], subalit lubos silang nagkakaiba sa paraan kung paano ito makakamit. Gumagamit ang mga grupong Marxista-Leninista-Maoista ng isang sentralisadong partidong taliba at isang makapangyarihang estado upang durugin ang kapitalismo. Samantala, tinatanggihan ng mga anarkista ang lahat ng estado at herarkiya mula pa lamang sa simula, at sa halip ay itinataguyod ang sariling pamamahala at kusang-loob na pagtutulungan. Nailalarawan ang tagisan ng Marxismo-Leninismo-Maoismo (MLM) at anarkismo sa Pilipinas sa pamamagitan ng magkaibang diskarte ng mga militanteng grupo at mga lokal na komunidad.<ref name=":7" /> Ang mga organisasyong MLM sa bansa, tulad ng [[Bagong Hukbong Bayan]] (NPA) at mga pambansang-demokratikong alyansa, ay kumikilos sa ilalim ng gabay ng mga turo nina [[Karl Marx|Marx]], [[Vladimir Lenin|Lenin]], at [[Mao Zedong]], kung saan sentralisado ang pamumuno at may malinaw na hirarkiya ng mga kadre. Sa kabilang banda, ang mga lokal na anarkista sa Pilipinas ay tahasang tumatanggi sa ideya ng iisang pinuno o organisasyon. Malaki rin ang pagkakaiba ng dalawang panig pagdating sa konsepto ng nasyonalismo at paraan ng pagbabago. Ang kilusang MLM sa [[Pilipinas]] ay tradisyonal na gumagamit ng diskursong "makabayan" na hango sa diwa ng mga rebolusyonaryo tulad ni [[Andrés Bonifacio|Andres Bonifacio]] upang pukawin ang damdamin ng mga manggagawa at [[magsasaka]].<ref name=":7">{{Cite book |last=Ladrido |first=Portia |url=https://theanarchistlibrary.org/library/portia-ladrido-the-anarchists-making-a-difference-in-philippine-society#toc2 |title=The anarchists making a difference in Philippine society |date=2017-09-28 |language=en}}</ref> Para sa mga anarkista, isang malaking kontrahan ang maging makabayan habang isinusulong ang isang lipunang walang estado. Habang ang mga Maoista ay nakatutok sa Matagalang Digmaang Bayan upang agawin ang kapangyarihan ng pamahalaan, kinukuwestiyon ng mga anarkista ang armadong pakikibaka dahil sa panganib na tuluyan nitong maubos ang [[kalikasan]] bago pa man magtagumpay ang rebolusyon. Sa halip na [[digmaan]], mas pinipili ng mga anarkistang Pilipino ang mga direktang aksyon sa komunidad gaya ng pagtugon sa [[baha]], mga kampanyang kontra-[[halalan]], o pakikilahok sa mga proyektong pangkalikasan.<ref name=":7" /> === Meritokrasya at kakistokrasya === Ang meritokrasya ay pamumuno batay sa talino at kakayahan<ref>{{cite web |title=meritocracy|url=http://dictionary.reference.com/browse/meritocracy?s=t|website=Dictionary.com|access-date=14 Pebrero 2016|archive-date=6 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306040546/http://dictionary.reference.com/browse/meritocracy?s=t|url-status=live|language=en}}</ref> habang ang kakistokrasya ay pamumuno ng pinakamalala o walang-kakayahang tao,<ref>{{Cite book |last=Bowler|first=Peter|title=The superior person's book of words|url=https://archive.org/details/superiorpersons000bowl|date=1985|isbn=0-87923-556-X|edition=1|location=Boston|oclc=11757334|publisher=David R. Godine|language=en}}</ref>{{Rp|page=54}} at ang anarkismo ay sistemang walang kinikilalang estado o pampulitikang pinuno upang itaguyod ang kusang kooperasyon at kalayaan ng tao. Sa anarkismo, iginagalang bilang kontribusyon sa komunidad ang kakayahan subalit hindi dapat gamitin upang magkaroon ng kapangyarihan o estado sa iba. === Minarkismo === Ang minarkismo ay isang pilosopiyang pampolitika na sumusuporta sa isang maliit na pamahalaan na limitado lamang sa [[pulisya]], [[korte]], at militar.<ref name="Gregory">{{Cite web |title=The Minarchist"s Dilemma {{!}} Strike-The-Root: A Journal Of Liberty |url=http://www.strike-the-root.com/4/gregory/gregory6.html |access-date=2026-08-02 |website=www.strike-the-root.com |language=en}}</ref> Ang anarkismo naman ay ang ganap na pagtanggi sa estado, na nagsusulong ng isang lipunang walang pinuno kung saan ang kaayusan ay pinapanatili sa pamamagitan ng boluntaryong kooperasyon. Ang pangunahing pagkakaiba ay kung kailangan ba ng isang maliit na gobyerno.<ref>{{Cite web |last=Long |first=Roderick T. |last2=Machan |first2=Tibor R. |title=Anarchism/Minarchism: Is a Government Part of a Free Country? |url=https://ndpr.nd.edu/reviews/anarchism-minarchism-is-a-government-part-of-a-free-country/ |access-date=2026-08-02 |website=Notre Dame Philosophical Reviews |language=en-US}}</ref> Sinasabi ng mga minarkista na ang mga korte at pulisya ay dapat patakbuhin ng pamahalaan upang manatiling patas. Sinasabi naman ng mga anarkista na ang mga pribadong negosyo o grupo sa komunidad ay maaaring magbigay ng seguridad at batas. Tinatanggap ng mga minarkista ang [[buwis]] na ginagamit lamang para sa depensa at katarungan. Para sa mga anarkista, ang lahat ng uri ng pagbubuwis ay itinuturing na [[pagnanakaw]]. == Tingnan din == * [[Komunismo]] * [[Mutualismo]] * [[Sosyalismo]] == Mga pananda == <references group="nb"/> == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga talababa == {{Refbegin|30em|indent=yes}} * {{Cite book |last=Marshall |first=Peter |title=Demanding the Impossible: A History of Anarchism |publisher=HarperCollins |date=1992 |isbn=978-0-0021-7855-6 |location=London}} * {{Cite encyclopedia |date=2009 |title=Anarchism |encyclopedia=The International Encyclopedia of Revolution and Protest |publisher=John Wiley & Sons |location=Oxford |last=Cohn |first=Jesse |editor-last=Ness |editor-first=Immanuel |language=en |pages=1–11 |doi=10.1002/9781405198073.wbierp0039 |isbn=978-1-4051-9807-3}} * {{Cite book |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |date=2018 |publisher=Palgrave Macmillan | language=en |isbn=978-3-3197-5619-6 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}} * {{Cite book |last=Arvidsson |first=Stefan |title=The Style and Mythology of Socialism: Socialist Idealism, 1871–1914 |publisher=Routledge |language=en |date=2017 |isbn=978-0-3673-4880-9 |edition=1st |location=London}} * {{Cite book |last=Otero |first=Carlos Peregrín |title=Noam Chomsky: Critical Assessments |publisher=Routledge |language=en |date=1994 |isbn=978-0-4150-1005-4 |volume=2–3 |location=London}} * {{Cite book |last=Guérin |first=Daniel |url=http://theanarchistlibrary.org/library/daniel-guerin-anarchism-from-theory-to-practice |title=Anarchism: From Theory to Practice |publisher=Monthly Review Press |date=1970 |isbn=978-0-8534-5128-0 |access-date=16 Pebrero 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200714125723/http://theanarchistlibrary.org/library/daniel-guerin-anarchism-from-theory-to-practice |archive-date=14 Hulyo 2020 |url-status=live |language=en }} * {{Cite book |last=Bates |first=David |title=Political Ideologies |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2017 |isbn=978-0-1987-2785-9 |editor-last=Wetherly |editor-first=Paul |chapter=Anarchism |access-date=28 Pebrero 2019 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=uXfJDgAAQBAJ&pg=PA128 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111304/https://books.google.com/books?id=uXfJDgAAQBAJ&pg=PA128 |archive-date=18 Pebrero 2021 |url-status=live |language=en }} * {{Cite journal |last=Williams |first=Dana M. |date=2015 |title=Black Panther Radical Factionalization and the Development of Black Anarchism |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-black-studies_2015-10_46_7/page/678 |journal=Journal of Black Studies |language=en |location=Thousand Oaks |publisher=SAGE Publishing |volume=46 |issue=7 |pages=678–703 |doi=10.1177/0021934715593053 |jstor=24572914 |s2cid=145663405 }} * {{Cite book |last=Long |first=Roderick T. |url=https://books.google.com/books?id=z7MzEHaJgKAC |title=The Routledge Companion to Social and Political Philosophy |publisher=Routledge |date=2013 |isbn=978-0-4158-7456-4 |editor-last=Gaud |editor-first=Gerald F. |access-date=28 Pebrero 2019 |editor-last2=D'Agostino |editor-first2=Fred |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809085833/https://books.google.com/books?id=z7MzEHaJgKAC |archive-date=9 Agosto 2020 |url-status=live |language=en }} * {{Cite web |date=2019 |title=Definition of Anarchism |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/anarchism |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111728/https://www.merriam-webster.com/dictionary/anarchism |archive-date=18 Pebrero 2021 |access-date=28 Pebrero 2019 |website=Merriam-Webster |language=en |ref={{Sfnref|Merriam-Webster|2019}} }} * {{Cite book |last=Sylvan |first=Richard |title=A Companion to Contemporary Political Philosophy |date=2007 |publisher=Blackwell Publishing |isbn=978-1-4051-3653-2 |editor-last=Goodin |editor-first=Robert E. |edition=2 |series=Blackwell Companions to Philosophy |volume=5 |chapter=Anarchism |editor-last2=Pettit |editor-first2=Philip |editor-last3=Pogge |editor-first3=Thomas |language=en}} * {{Cite book |last=Joll |first=James |language=en |title=The Anarchists |publisher=Harvard University Press |date=1964 |oclc=65683373}} * {{Cite book |last=Carlson |first=Andrew R. |title=Anarchism in Germany; Vol. 1: The Early Movement |url=https://archive.org/details/anarchismingerma0001carl |language=en |publisher=Scarecrow Press |date=1972 |isbn=978-0-8108-0484-5 |location=Metuchen, New Jersey }} * {{Cite news |last=Kahn |first=Joseph |date=5 Agosto 2000 |title=Anarchism, the Creed That Won't Stay Dead; The Spread of World Capitalism Resurrects a Long-Dormant Movement |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2000/08/05/arts/anarchism-creed-that-won-t-stay-dead-spread-world-capitalism-resurrects-long.html |url-access=subscription |page=B9 |issn=0362-4331 |language=en }} * {{Citation |last=Baker |first=Zoe |title=Means and Ends: The Revolutionary Practice of Anarchism in Europe and the United States |date=2023 |place=Edinburgh |publisher=AK Press |isbn=978-1-84935-498-1|language=en}} * {{Cite book |last=Nettlau |first=Max |language=en|title=A Short History of Anarchism |publisher=Freedom Press |date=1996 |isbn=978-0-9003-8489-9}} * {{Cite book |last=Ward |first=Colin |url=https://books.google.com/books?id=nkgSDAAAQBAJ |title=Anarchism: A Very Short Introduction |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2004 |isbn=978-0-1928-0477-8 |location=Oxford |author-mask=2 |access-date=12 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304153805/https://books.google.com/books?id=nkgSDAAAQBAJ |archive-date=4 Marso 2021 |url-status=live |language=en }} * {{Cite book |last=Goodway |first=David |language=en |title=Anarchist Seeds Beneath the Snow |publisher=Liverpool Press |date=2006 |isbn=978-1-8463-1025-6}} * {{Cite book |last=Skirda |first=Alexandre |title=Facing the Enemy: A History of Anarchist Organization From Proudhon to May 1968 |url=https://archive.org/details/facingenemyhisto0000skir |publisher=AK Press |language=en |date=2002 |isbn=978-1-9025-9319-7 }} * {{Cite book |last=Fernández |first=Frank |title=Cuban Anarchism: The History of A Movement |publisher=Sharp Press |date=2009 |orig-date=2001|language=en}} * {{Cite book |last=Morris |first=Christopher W. |url=https://books.google.com/books?id=uuyJ9Bw8w7QC |title=An Essay on the Modern State |publisher=Cambridge University Press |date=2002 |isbn=978-0-5215-2407-0 |access-date=15 Setyembre 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115214335/https://books.google.com/books?id=uuyJ9Bw8w7QC |archive-date=15 Enero 2021 |url-status=live }} * {{Cite journal |last=Osgood |first=Herbert L. |date=Marso 1889 |title=Scientific Anarchism |journal=Political Science Quarterly|language=en |publisher=The Academy of Political Science |volume=4 |issue=1 |pages=1–36 |doi=10.2307/2139424 |jstor=2139424}} * {{Cite book |last=Newman |first=Michael |title=Socialism: A Very Short Introduction |url=https://archive.org/details/socialismverysho0000newm |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2005 |isbn=978-0-1928-0431-0 |language=en |location=Oxford }} * {{Cite book |last=Morris |first=Brian |title=Anthropology, Ecology, and Anarchism: A Brian Morris Reader |url=https://archive.org/details/anthropologyecol0000bria |publisher=PM Press |language=en |others=Marshall, Peter |date=2015 |isbn=978-1-6048-6093-1 |edition=illustrated |location=Oakland |author-mask=2 }} * {{Cite book |last=Walter |first=Nicholas |title=About Anarchism |publisher=Freedom Press |date=2002 |isbn=978-0-9003-8490-5 |location=London|language=en}} * {{Cite book |last=Jennings |first=Jeremy |title=Contemporary Political Ideologies |publisher=Pinter |date=1993 |isbn=978-0-8618-7096-7 |editor-last=Eatwell |editor-first=Roger |location=London |pages=127–146 |chapter=Anarchism |editor-last2=Wright |editor-first2=Anthony|language=en}} * {{Cite book |last1=Gay |first1=Kathlyn |title=Encyclopedia of Political Anarchy |url=https://archive.org/details/encyclopediaofpo0000gayk |last2=Gay |first2=Martin |publisher=ABC-CLIO |date=1999 |isbn=978-0-8743-6982-3 |language=en }} * {{Cite encyclopedia |date=2008 |title=Anarcho-capitalism |encyclopedia=The Encyclopedia of Libertarianism |publisher=SAGE; Cato Institute |language=en |url=https://books.google.com/books?id=yxNgXs3TkJYC&pg=PT51 |access-date=2 Setyembre 2020 |editor-last=Hamowy |editor-first=Ronald |pages=13–14 |doi=10.4135/9781412965811.n8 |isbn=978-1-4129-6580-4 |oclc=191924853 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111721/https://books.google.com/books?id=yxNgXs3TkJYC&pg=PT51 |archive-date=18 February 2021 |last1=Morris |first1=Andrew |url-status=live |url-access=subscription }} * {{Cite book |last=Johnson |first=Charles |title=Anarchism/Minarchism: Is a Government Part of a Free Country? |publisher=Ashgate Publishing|language=en |date=2008 |isbn=978-0-7546-6066-8 |editor-last=Long |editor-first=Roderick T. |pages=155–188 |chapter=Liberty, Equality, Solidarity Toward a Dialectical Anarchism |editor-last2=Machan |editor-first2=Tibor R.}} * {{Cite book |last=Franks |first=Benjamin |title=The Oxford Handbook of Political Ideologies |url=https://archive.org/details/oxfordhandbookof0000unse_k5b8 |date=Agosto 2013 |publisher=[[Oxford University Press]] |editor-last=Freeden |editor-first=Michael |pages=[https://archive.org/details/oxfordhandbookof0000unse_k5b8/page/385 385]–404 |chapter=Anarchism |doi=10.1093/oxfordhb/9780199585977.013.0001 |isbn=978-0-19-958597-7 |editor-last2=Stears |editor-first2=Marc |language=en }} * {{Cite book |last=McLaughlin |first=Paul |title=Anarchism and Authority: A Philosophical Introduction to Classical Anarchism |publisher=Ashgate|language=en |date=2007 |isbn=978-0-7546-6196-2 |location=Aldershot}} * {{Cite journal |last=Jun |first=Nathan |date=Setyembre 2009 |title=Anarchist Philosophy and Working Class Struggle: A Brief History and Commentary |url=https://philarchive.org/rec/JUNAPA-2 |journal=WorkingUSA |language=en |volume=12 |issue=3 |pages=505–519 |doi=10.1111/j.1743-4580.2009.00251.x |issn=1089-7011 }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{Cite book |last1=McLean |first1=Iain |url=https://archive.org/details/oxfordconcisedic00iain |title=The Concise Oxford Dictionary of Politics |last2=McMillan |first2=Alistair |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2003 |isbn=978-0-1928-0276-7 |url-access=registration |language=en }} * {{Cite journal |last=Gabardi |first=Wayne |date=1986 |title=Anarchism. By David Miller. (London: J. M. Dent and Sons, 1984. pp. 216 [pagsur ng aklat]) |url=https://archive.org/details/sim_american-political-science-review_1986-03_80_1/page/300 |journal=American Political Science Review |volume=80 |issue=1 |pages=300–302 |doi=10.2307/1957102 |jstor=446800 |s2cid=151950709 |language=en }} * {{Cite encyclopedia |date=2003 |title=Anarchism |encyclopedia=The Blackwell Dictionary of Modern Social Thought |publisher=Blackwell Publishing |language=en |location=Malden, Massachusetts |url=https://books.google.com/books?id=JJmdpqJwkwwC&pg=PA12 |access-date=15 Agosto 2020 |last=Ostergaard |first=Geoffrey |editor-last=Outhwaite |editor-first=William |edition=2nd |isbn=978-0-6312-2164-7 |oclc=49704935 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418004719/https://books.google.com/books?id=JJmdpqJwkwwC&pg=PA12 |archive-date=18 Abril 2021 |url-status=live }} * {{Cite book |last1=Harrison |first1=Kevin |url=https://books.google.com/books?id=5qrJCgAAQBAJ |title=Understanding Political Ideas and Movements |last2=Boyd |first2=Tony |publisher=Manchester University Press |date=2003 |isbn=978-0-7190-6151-6 |access-date=7 Marso 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308074910/https://books.google.com/books?id=5qrJCgAAQBAJ |archive-date=8 Marso 2021 |url-status=live }} * {{Cite book |last=Brooks |first=Frank H. |title=The Individualist Anarchists: An Anthology of Liberty (1881–1908) |publisher=Transaction Publishers |date=1994 |isbn=978-1-5600-0132-4|language=en}} * {{harvc |last=Backes |first=Uwe |c=Left-Wing Extremism: The Conceptual Dimension |in=Zúquete |year=2023a |pp=3–22|language=en}} * {{harvc |last=Krüusselmann |first=Katharina |last2=Weggemans |first2=Daan |c=Radicalization and Left-Wing Extremism |in=Zúquete |year=2023a |pp=55–68|language=en}} * {{Cite book |editor-last=Zúquete |editor-first=José Pedro |title=The Palgrave Handbook of Left-Wing Extremism |date=2023a |publisher=Palgrave Macmillan |volume=1 |isbn=978-3-031-30896-3|language=en}} * {{Cite book |last=Marshall |first=Peter |language=en |title=Demanding the Impossible: A History of Anarchism |url=https://archive.org/details/Demanding_the_impossible_9781604862706 |publisher=PM Press |date=1993 |isbn=978-1-6048-6064-1 |location=Oakland, California |author-mask=2 }} * {{Cite book |last=Avrich |first=Paul |title=Anarchist Voices: An Oral History of Anarchism in America |url=https://archive.org/details/anarchistvoiceso0000avri |publisher=Princeton University Press |date=1996 |isbn=978-0-6910-4494-1 |language=en }} * {{Cite journal |last1=Angelbeck |first1=Bill |last2=Grier |first2=Colin |date=2012 |title=Anarchism and the Archaeology of Anarchic Societies: Resistance to Centralization in the Coast Salish Region of the Pacific Northwest Coast |url=https://arcabc.ca/islandora/object/dc%3A312/datastream/PDF/view |url-status=live |journal=Current Anthropology |volume=53 |issue=5 |pages=547–587 |doi=10.1086/667621 |s2cid=142786065 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180721142558/https://arcabc.ca/islandora/object/dc%3A312/datastream/PDF/view |archive-date=21 Hulyo 2018 |access-date=24 Hunyo 2021 |language=en |s2cid-access=free |issn=0011-3204 }} * {{Cite book |last=Egoumenides |first=Magda |url=https://books.google.com/books?id=4qEMBAAAQBAJ |title=Philosophical Anarchism and Political Obligation |publisher=Bloomsbury Publishing |language=en |date=2014 |isbn=978-1-4411-2445-6 |location=New York |access-date=21 Pebrero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111334/https://books.google.com/books?id=4qEMBAAAQBAJ |archive-date=18 Pebrero 2021 |url-status=live }} * {{Cite book |last=Klosko |first=George |url=https://books.google.com/books?id=ToHmfIj8d_gC |title=Political Obligations |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2005 |isbn=978-0-1995-5104-0 |access-date=7 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201124033632/https://books.google.com/books?id=ToHmfIj8d_gC |archive-date=24 Nobyembre 2020 |url-status=live |language=en }} * {{Cite book |last=Wilbur |first=Shawn |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing|language=en |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |chapter=Mutualism |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}} * {{Cite book |last=Miller |first=David |url=https://books.google.com/books?id=NIZfQTd3nSMC |title=The Blackwell Encyclopaedia of Political Thought |publisher=Wiley |language=en |date=1991 |isbn=978-0-6311-7944-3 |access-date=7 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818145221/https://books.google.com/books?id=NIZfQTd3nSMC |archive-date=18 Agosto 2020 |url-status=live }} * {{Cite book |last=Pierson |first=Christopher |url=https://books.google.com/books?id=7jvKDAAAQBAJ&pg=PA187 |title=Just Property: Enlightenment, Revolution, and History |publisher=[[Oxford University Press]] |date=2013 |isbn=978-0-1996-7329-2 |access-date=8 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210316125550/https://books.google.com/books?id=7jvKDAAAQBAJ&pg=PA187 |archive-date=16 Marso 2021 |url-status=live |language=en }} * {{Cite book |last=Morris |first=Brian |url=https://books.google.com/books?id=GJXy5eCpPawC |title=Bakunin: The Philosophy of Freedom |publisher=Black Rose Books |date=1993 |isbn=978-1-8954-3166-7 |access-date=8 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225175003/https://books.google.com/books?id=GJXy5eCpPawC |archive-date=25 Pebrero 2021 |url-status=live |language=en }} * {{Cite book |last=Shannon |first=Deric |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |language=en |pages=91–106 |chapter=Anti-Capitalism and Libertarian Political Economy |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}} * {{Cite book |last=Heywood |first=Andrew |language=en |url=https://books.google.com/books?id=Sy8hDgAAQBAJ&pg=PA146 |title=Political Ideologies: An Introduction |publisher=Macmillan International Higher Education |date=2017 |isbn=978-1-1376-0604-4 |edition=6 |access-date=13 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210218111410/https://books.google.com/books?id=Sy8hDgAAQBAJ&pg=PA146 |archive-date=18 Pebrero 2021 |url-status=live }} * {{Cite book |last=Bakunin |first=Mikhail |title=Statism and Anarchy |url=https://archive.org/details/statismanarchy0000baku |publisher=Cambridge University Press |date=1990 |isbn=978-0-5213-6182-8 |editor-last=Shatz |editor-first=Marshall |series=Cambridge Texts in the History of Political Thought |location=Cambridge, England |translator-last=Shatz |translator-first=Marshall |doi=10.1017/CBO9781139168083 |lccn=89077393 |oclc=20826465 |language=en |orig-date=1873 }} * {{Cite book |last=Mayne |first=Alan James |url=https://books.google.com/books?id=6MkTz6Rq7wUC&q=Communist+anarchism+believes+in+collective+ownership&pg=PA131 |title=From Politics Past to Politics Future: An Integrated Analysis of Current and Emergent Paradigms |publisher=Greenwood Publishing Group |date=1999 |isbn=978-0-2759-6151-0 |access-date=20 Setyembre 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418013303/https://books.google.com/books?id=6MkTz6Rq7wUC&q=Communist+anarchism+believes+in+collective+ownership&pg=PA131 |archive-date=18 Abril 2021 |url-status=live }} * {{Cite book |last=Turcato |first=Davide |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing|language=en |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |chapter=Anarchist Communism |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}} * {{Cite book |last=Graham |first=Robert |title=Anarchism: a Documentary History of Libertarian Ideas: from Anarchy to Anarchism |url=https://archive.org/details/anarchismdocumen0000unse |publisher=Black Rose Books |date=2005 |isbn=978-1-5516-4250-5 |location=Montréal |language=en }} * {{Cite book |last=Pernicone |first=Nunzio |url=https://books.google.com/books?id=3ttgjwEACAAJ |title=Italian Anarchism, 1864–1892 |publisher=Princeton University Press |date=2009 |isbn=978-0-6916-3268-1 |access-date=8 Marso 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200819161516/https://books.google.com/books?id=3ttgjwEACAAJ |archive-date=19 Agosto 2020 |url-status=live |language=en }} * {{Cite journal |last=Levy |first=Carl |date=8 Mayo 2011 |title=Social Histories of Anarchism |journal=Journal for the Study of Radicalism |volume=4 |issue=2 |pages=1–44 |doi=10.1353/jsr.2010.0003 |issn=1930-1197 |s2cid=144317650|language=en}} * {{Cite book |last=Van der Walt |first=Lucien |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing |language=en |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |pages=249–264 |chapter=Syndicalism |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}} * {{Cite book |last=Ryley |first=Peter |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |language=en |pages=225–236 |chapter=Individualism |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S.}} * {{Cite news |last=Imrie |first=Doug |date=1994 |title=The Illegalists |url=http://recollectionbooks.com/siml/library/illegalistsDougImrie.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20150908072801/http://recollectionbooks.com/siml/library/illegalistsDougImrie.htm |archive-date=8 Setyembre 2015 |access-date=9 Disyembre 2010 |work=Anarchy: A Journal of Desire Armed |language=en }} * {{Cite book |last=Parry |first=Richard |url=https://archive.org/details/bonnotgang0000parr |title=The Bonnot Gang |publisher=Rebel Press |date=1987 |isbn=978-0-9460-6104-4 |url-access=registration |language=en }} * {{Cite journal |last=Williams |first=Dana M. |author-mask=2 |date=2018 |title=Contemporary Anarchist and Anarchistic Movements |journal=Sociology Compass |publisher=Wiley |volume=12 |issue=6 |article-number=e12582 |doi=10.1111/soc4.12582 |issn=1751-9020|language=en}} * {{Cite web |last=Coutinho |first=Steve |date=3 Marso 2016 |title=Zhuangzi |url=http://www.iep.utm.edu/zhuangzi |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303175106/http://www.iep.utm.edu/zhuangzi |archive-date=3 Marso 2016 |access-date=5 Marso 2019 |publisher=Internet Encyclopedia of Philosophy |language=en }} * {{Cite journal |last=Crone |first=Patricia |date=2000 |title=Ninth-Century Muslim Anarchists |url=https://www.hs.ias.edu/files/Crone_Articles/Crone_Ninth_Century_Muslim_Anarchists.pdf |journal=Past & Present |issue=167 |pages=3–28 |doi=10.1093/past/167.1.3 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200828210845/https://www.hs.ias.edu/files/Crone_Articles/Crone_Ninth_Century_Muslim_Anarchists.pdf |archive-date=28 Agosto 2020 |access-date=3 Enero 2022 |language=en }} * {{Cite book |last=Dodson |first=Edward |title=The Discovery of First Principles |publisher=Authorhouse |date=2002 |isbn=978-0-5952-4912-1 |volume=2|language=en}} * {{Cite book |last=Thomas |first=Paul |language=en |title=Karl Marx and the Anarchists |publisher=Routledge & Kegan Paul |date=1985 |isbn=978-0-7102-0685-5 |location=London}} * {{Cite book |url=https://archive.org/details/historyofterrori00grar |title=The History of Terrorism: From Antiquity to Al-Quaeda |publisher=University of California Press |language=en |date=2007 |isbn=978-0-5202-4709-3 |editor-last=Chaliand |editor-first=Gerard |location=Berkeley; Los Angeles; London |oclc=634891265 |editor-last2=Blin |editor-first2=Arnaud |url-access=registration }} * {{Cite book |last=Graham |first=Robert |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |language=en |pages=325–342 |chapter=Anarchism and the First International |author-mask=2 |access-date=17 Mayo 2020 |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S. |chapter-url=https://books.google.com/books?id=SRyQswEACAAJ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726001923/https://books.google.com/books?id=SRyQswEACAAJ |archive-date=26 Hulyo 2020 |url-status=live }} * {{Cite journal |last=Anderson |first=Benedict |date=2004 |title=In the World-Shadow of Bismarck and Nobel |url=http://newleftreview.org/II/28/benedict-anderson-in-the-world-shadow-of-bismarck-and-nobel |journal=New Left Review |language=en |volume=2 |issue=28 |pages=85–129 |article-number=2519 |doi=10.64590/q8k |archive-url=https://web.archive.org/web/20151219130121/http://newleftreview.org/II/28/benedict-anderson-in-the-world-shadow-of-bismarck-and-nobel |archive-date=19 Disyembre 2015 |access-date=7 Enero 2016 |url-access=subscription }} * {{Cite journal |last1=Lutz |first1=James M. |last2=Ulmschneider |first2=Georgia Wralstad |date=2019 |title=Civil Liberties, National Security and U.S. Courts in Times of Terrorism |journal=Perspectives on Terrorism |volume=13 |issue=6 |pages=43–57 |jstor=26853740|language=en}} * {{Cite book |last=Bantman |first=Constance |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |language=en |pages=371–388 |chapter=The Era of Propaganda by the Deed |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S. |chapter-url=https://books.google.com/books?id=m7BhDwAAQBAJ&pg=PA372 }} * {{Cite book |last=Moya |first=Jose C. |title=In Defiance of Boundaries: Anarchism in Latin American History |publisher=University Press of Florida |others=Kirwin R. Shaffer |date=2015 |isbn=978-0-8130-5138-3 |editor-last=Laforcade |editor-first=Geoffroy de |chapter=Transference, culture, and critique The Circulation of Anarchist Ideas and Practices |access-date=6 Marso 2019 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ikt6AQAACAAJ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809085903/https://books.google.com/books?id=ikt6AQAACAAJ |archive-date=9 Agosto 2020 |language=en |url-status=live }} * {{Cite book |last=Laursen |first=Ole Birk |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |language=en |pages=149–168 |chapter=Anti-Imperialism |access-date=17 Mayo 2020 |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S. |chapter-url=https://books.google.com/books?id=SRyQswEACAAJ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726001923/https://books.google.com/books?id=SRyQswEACAAJ |archive-date=26 Hulyo 2020 |url-status=live }} * {{Cite book |last=Nomad |first=Max |title=Revolutionary Internationals 1864–1943 |publisher=Stanford University Press|language=en |date=1966 |isbn=978-0-8047-0293-5 |editor-last=Drachkovitch |editor-first=Milorad M. |page=88 |chapter=The Anarchist Tradition}} * {{Cite book |last=Avrich |first=Paul |language=en |publisher=AK Press |date=2006 |isbn=978-1-9048-5948-2 |location=Stirling |author-mask=2 |title=The Russian Anarchists |url=https://archive.org/details/bwb_KT-771-669 }} * {{Cite book |last=Bolloten |first=Burnett |language=en |title=The Spanish Civil War: Revolution and Counterrevolution |url=https://archive.org/details/spanishcivilwarr0000boll_z8t8 |publisher=University of North Carolina Press |date=1984 |isbn=978-0-8078-1906-7 }} * {{Cite journal |last=Harmon |first=Christopher C. |date=2011 |title=How Terrorist Groups End: Studies of the Twentieth Century |journal=Connections|language=en |volume=10 |issue=2 |pages=51–104 |jstor=26310649}} * {{Cite book |last=Rupert |first=Mark |url=https://archive.org/details/globalizationint00rupe |title=Globalization and International Political Economy |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |language=en |date=2006 |isbn=978-0-7425-2943-4 |location=Lanham }} * {{Cite book |last=Evren |first=Süreyyya |language=en |title=Post-Anarchism: A Reader |url=https://archive.org/details/postanarchismrea0000unse |publisher=Pluto Press |date=2011 |isbn=978-0-7453-3086-0 |editor-last=Rousselle |editor-first=Duane |pages=[https://archive.org/details/postanarchismrea0000unse/page/1 1]–19 |chapter=How New Anarchism Changed the World (of Opposition) after Seattle and Gave Birth to Post-Anarchism |editor-last2=Evren |editor-first2=Süreyyya }} * {{Cite book |last=Honeywell |first=C. |url=https://books.google.com/books?id=qzKOzQEACAAJ |title=Anarchism |publisher=Wiley |date=2021 |isbn=978-1-5095-2390-0 |series=Key Concepts in Political Theory |access-date=13 Agosto 2022 |language=em }} * {{Cite journal |last=Williams |first=Leonard |author-mask=2 |date=2010 |title=Hakim Bey and Ontological Anarchism |journal=Journal for the Study of Radicalism |location=East Lansing |publisher=Michigan State University Press|language=en |volume=4 |issue=2 |pages=109–137 |doi=10.1353/jsr.2010.0009 |jstor=41887660 |s2cid=143304524}} * {{Cite book |last=Ramnath |first=Maia |title=The Palgrave Handbook of Anarchism |publisher=Springer Publishing |language=en |date=2019 |isbn=978-3-3197-5620-2 |editor-last=Levy |editor-first=Carl |chapter=Non-Western Anarchisms and Postcolonialism |access-date=17 Mayo 2020 |editor-last2=Adams |editor-first2=Matthew S. |chapter-url=https://books.google.com/books?id=SRyQswEACAAJ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726001923/https://books.google.com/books?id=SRyQswEACAAJ |archive-date=26 Hulyo 2020 |url-status=live }} * {{cite book|last=Pernicone|first=Nunzio|year=1993|title=Italian Anarchism, 1864–1892|url=https://archive.org/details/italiananarchism0000pern|publisher=Princeton University Press|isbn=0691056927|lccn=92-46661}} * {{Cite book|last=Pengam|first=Alain|chapter=Anarcho-Communism|editor-last1=Ribel|editor-first1=Maximilien|editor-last2=Crump|editor-first2=John|year=1987|title=Non-Market Socialism in the Nineteenth and Twentieth Centuries|publisher=Palgrave Macmillan|chapter-url=https://books.google.com/books?id=dqmvCwAAQBAJ&q=anarcho-communism+stateless+communism&pg=PA60|pages=60–82|doi=10.1007/978-1-349-18775-1_4|isbn=978-1349187751|language=en}} * {{cite encyclopedia |editor1-last=Ball |editor1-first=Terence |editor2-last=Dagger |editor2-first=Richard |date=2019 |orig-date=1999 |url=https://www.britannica.com/topic/communism |title=Communism |edition=revised |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=10 Hunyo 2020 |language=en }} * {{cite book |last=Steele |first=David |title=From Marx to Mises: Post-Capitalist Society and the Challenge of Economic Calculation |url=https://archive.org/details/frommarxtomisesp0000stee |publisher=Open Court Publishing Company|language=en |year=1992 |isbn=978-0-87548-449-5}} * {{cite book|chapter=Anarchism and Markets|last=Carson|first=Kevin|year=2018|location=Leiden|publisher=Brill|editor-first=Nathan|editor-last=Jun|title=Brill's Companion to Anarchism and Philosophy|isbn=978-90-04-35689-4|pages=81–119|doi=10.1163/9789004356894_005|url=https://brill.com/view/title/35861|language=en}} * {{cite book|last=Alexander|first=Robert|title=The Anarchists in the Spanish Civil War|isbn=1-85756-400-6|location=[[Londres]]|publisher=Janus|year=1999|oclc=43717219|url=https://libcom.org/history/anarchists-spanish-civil-war-robert-alexander|language=en}} * {{cite book|last=Graham|first=Helen|language=en|year=2002|title=The Spanish Republic at War, 1936–1939|url=https://archive.org/details/isbn_9780521459327|location=[[Cambridge]]|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=0-521-45932-X|oclc=464890766}} * {{cite book|first=Abel|last=Paz|title=Durruti in the Spanish Revolution|url=https://www.akpress.org/durrutiinthespanishrevolution.html|year=2006|orig-year=1996|translator-first=Chuck|translator-last=Morse|language=en|location=[[Edinburgh]]|publisher=AK Press|isbn=1-904859-50-X|lccn=2006920974|oclc=482919277}} {{Refend}} [[Kategorya:Mga ideolohiyang pampolitika]] [[Kategorya:Anarkismo|*]] [[Kategorya:Mga ideolohiyang pang-ekonomiya]] m2pgnzduwpviidqlzlvu2youzz7mkc8 0 99785 2221224 1338949 2026-08-21T05:13:35Z Ysrael214 126671 2221224 wikitext text/x-wiki Ang '''herontolohiya''' ay ang pag-aaral ukol sa mga nagaganap sa katawan at isipan ng mga taong [[tumatanda]] o [[matanda]] na. Kasama sa pag-aaral na ito ang mga sakit na dumarapo sa mga taong ito. Tinatawag na isang '''herontologo''' o '''herontolohista''' ang mga taong may kaalaman sa herontolohiya. [[Kategorya:Panggagamot]] {{stub|Panggagamot}} su2qy0njqcm8ppqsrtk49afvovqr2ig 0 109660 2221190 1693371 2026-08-20T18:38:36Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260820)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2221190 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Mustela nivalis -British Wildlife Centre-4.jpg | image_width = 250px | image_caption = Isang alistong pinakamababang wisel. | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{IUCN2008|assessors=Tikhonov, A., Cavallini, P., Maran, T., Kranz, A., Herrero, J., Giannatos, G., Stubbe, M., Conroy, J., Kryštufek, B., Abramov, A., Wozencraft, C., Reid, F. & McDonald, R. |year=2008|id=14021|title=Mustela nivalis|downloaded=21 March 2009}} Kabilang sa ipinasok sa kalipunan ng mga dato ang katuwiran kung bakit hindi ikinababahala ang pag-iral ng uring ito.</ref> | taxon = Mustela nivalis | authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1766 }} Ang '''''Mustela nivalis''''' ({{lang-en|Least Weasel}}) ay ang pinakamaliit sa lahat ng mga mamalya sa ordeng [[Carnivora]].<ref name="Smithsonian Institution Press">{{cite book |title=The Smithsonian Book of North American Mammals |url=https://archive.org/details/smithsonianbooko0000unse_i8q5 |editor1-first=Don E. |editor1-last=Wilson |editor2-first=Sue |editor2-last=Ruff |year=1999 |publisher=Smithsonian Institution Press |location=Washington at Londres |isbn=1-56098-845-2 |pages=173 - 174}}</ref> Matatagpuan ang ''M. nivalis'' sa buong mundo, kabilang ang [[Paleartiko]]ng rehiyon (hindi kasama ang [[Irlandes]], [[Peninsulang Arabe]], at ang mga [[Arctic Isles|Maliliit na mga Pulo ng Artiko]]), sa [[Hapon (bansa)|Hapon]], at sa [[Hilagang Amerika]] (sa kabuoan ng [[Alaska]], [[Canada]], at [[Hilagang Estados Unidos]])<ref name="Newell, T. 1999">{{cite web |author=Newell, T. |title="Mustela nivalis" (sa internet) |url=http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Mustela_nivalis.html |publisher=Animal Diversity Web. |date=1999 |accessdate=2009-10-19}}</ref>. == Tirahan == Karaniwang matatagpuan ang ''M. nivalis'' sa mga damuhan, mga latian, mga lupang sakahan, mga parang, mga bahagyang ilang, at madadamong mga linangan, ngunit umiiwas sa mga lupang mapuno, mabuhanging mga disyerto, at bukas na mga lugar<ref name="Newell, T. 1999"/>. Malimit itong nananatiling hindi napapansin, bagaman maaaring marami ang populasyon nito<ref name="Smithsonian Institution Press"/>. == Mga sanggunian == {{reflist}} {{usbong|Mamalya}} [[Kategorya:Mustelidae]] q6f9ehn11q1cvv3kievbwji94j6g77y 0 120621 2221223 2168121 2026-08-21T04:43:22Z Wostgnf 161731 /* */ 2221223 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Paul Jake Castillo | image = | caption = | birth_name = Paul Jake Castillo | birth_date = {{birth date and age|1984|12|22}} | birth_place = [[Cebu City]], [[Pilipinas]] | occupation = [[Aktor]], modelo, manganganta | known_for = [[Pinoy Big Brother: Double Up]] | yearsactive = 2008 | website = }} Si '''Paul Jake Castillo''' ay (ipinanganak noong Disyembre 22, 1984 sa [[Cebu City]], [[Pilipinas]]). Ay isang artista sa Pilipinas na nadiskubre sa [[Pinoy Big Brother: Double Up]]. {{DEFAULTSORT:Castillo, Paul Jake}} [[Kaurian:Mga artista mula sa Pilipinas]] {{Pilipinas-artista-stub}} {{user:maskbot/cleanup}} n9t0g96z69u1b26c9386dkxf9l9vmp6 0 134174 2221183 2147764 2026-08-20T17:53:49Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260820)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2221183 wikitext text/x-wiki {{Infobox philosopher|region=[[Western philosophy]]|era=[[20th-century philosophy]]|name=Edith Stein|image=Edith Stein (ca. 1938-1939).jpg|caption=Edith Stein in 1938 or 1939|birth_date={{birth date|1891|10|12|df=y}}|death_date={{death date and age|1942|8|9|1891|10|12|df=y}}|birth_place=[[Wrocław|Breslau]] ([[Province of Silesia|Silesia]]), Germany<br>(now [[Wrocław]], Poland)|death_place=[[Auschwitz concentration camp]], [[General Government]] ([[Nazism|Nazi]]-[[military occupation|occupied]] [[Poland]])|nationality=German|institutions=[[University of Freiburg]]|alma_mater=[[Schlesische Friedrich-Wilhelms-Universität]]<br>[[University of Freiburg]]<br>[[University of Göttingen]]|religion=[[Roman Catholic]] convert|notable_works={{Unbulleted list |''Finite and Eternal Being'' |''Philosophy of Psychology and the Humanities'' |''The Science of the Cross'' }}|school_tradition=[[Phenomenology (philosophy)|Phenomenology]]|main_interests=[[Metaphysics]], [[philosophy of mind]] and [[epistemology]]|influences=[[Edmund Husserl]], [[Martin Heidegger]], [[Max Scheler]],<ref>[https://www.ewtn.com/library/MARY/TERESBEN.HTM "Edith Stein"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180228182606/http://www.ewtn.com/library/MARY/TERESBEN.HTM |date=2018-02-28 }} at [[EWTN Global Catholic Network|EWTN.com]].</ref> [[New Testament]], [[Thomas Aquinas]], [[Teresa of Avila]]|notable_ideas=Spirituality of the Christian woman|module={{Infobox saint |name = St. Teresa Benedicta of the Cross, OCD |feast_day = 9 August |venerated_in = [[Roman Catholicism]] |titles = [[Consecrated life|Religious]] and martyr |beatified_date = 1 May 1987 |beatified_place = [[Cologne]], [[Germany]] |beatified_by = [[Pope John Paul II]] |canonized_date = 11 October 1998 |canonized_place = [[Vatican City]] |canonized_by = [[Pope John Paul II]] |attributes = Yellow [[Star of David]] on a [[Discalced Carmelite]] nun's habit, flames, a book |patronage = Europe; loss of parents; converted [[Jews]]; [[martyr]]s; World Youth Day<ref>[http://www.catholic-forum.com/saints/saintt05.htm "Patron Saints Index: Saint Teresa Benedicta of the Cross"] Accessed 26 January 2007.</ref> |issues = [[Jewish-Catholic relations|The canonization of a Jewish victim of Auschwitz and the Catholic Church's efforts to convert Jews]] }}}}'''Si Edith Stein''', na kilala rin bilang '''St. Teresa Benedicta ng Krus''', OCD ({{Lang-de|Teresia Benedicta vom Kreuz}}, {{Lang-la|Teresia Benedicta a Cruce}}; Ika-12 Oktubre 1891 – 9 Agosto 1942), ay isang [[Kasaysayan ng mga Hudyo sa Alemanya|Aleman-Hudyong]] [[Pilosopiya|pilosopo]] na ginawang [[Katolisismo|Katoliko]] at naging isang Discalced Karmelit madre. Siya ay ginawang isang santo bilang isang [[martir]] at mga [[santo]] ng Simbahang Katoliko. Siya ay ipinanganak sa isang mapagmasid na angkang [[Mga Hudyo|Jewish]], ngunit ay isang [[Ateismo|ateista]] sa pamamagitan ng kanyang malabatang taon. Inilipat sa pamamagitan ng mga pangyayaring karumal-dumal ng [[Unang Digmaang Pandaigdig|Unang Digmaang Pandaigidig]], sa 1915 nag-aral siya upang maging isang nursing assistant at nagtrabaho sa isang ospital para sa pag-iiwas ng paglaganap ng sakit. Matapos ang kanyang [[Tesis|sanaysay]] ng doktor mula sa University of Gottingen sa 1916, siya ay nakuha ng isang assistantship sa University of Freiburg. Mula sa pagbabasa ng mga gawa ng reformer ng [[Carmelita|Carmelite Order]], [[Teresa ng Avila|St. Teresa ni Jesus, OCD]], siya ay napatanto sa Pananampalatayang Katoliko. Siya ay [[Bautismo|bininyagan]] sa Unang Enero 1922 sa [[Simbahang Katolika Romana|Roman Catholic Church]]. Sa bahaging iyon, nais niyang maging isang Discalced Carmelite Nun, ngunit pinigilan sa pamamagitan ng kanyang tagapayong espirituwal. Pagkatapos itinuro siya sa isang Katolikong paaralan ng edukasyon sa Speyer. Bilang isang bunga ng pangangailangan ng isang "Aryan certificate" para sa [[Serbisyong sibil|sibil servants]] na ipinalaganap sa pamamagitan ng pamhalaang Nazi sa buwan ng Abril 1933 bilang bahagi ng kanyang Batas para sa Pagpapanumbalik ng mga Propesyonal na mga Serbisyo Sibil, kinailangan niyang umalis sa katayuan niya bilang isang guro. Pumunta siya sa monasteryo ng Discalced Carmelite sa [[Cologne]] sa susunod na Oktubre. Tinanggap niya ang [[Abito|ugaling relihiyon]] ng Orden bilang isang baguhan sa buwan ng Abril 1934, sa paraan ng pagkuha ng pangalang panrelihiyon na Teresa Benedicta ng Krus ("Teresa pinagpala sa pamamagitan ng Krus"). Sa 1938 siya at ang kanyang kapatid na babae na si Rosa ay nagpasampalataya at naging isang extern Sister ng monasteryo. Ipinadala ang dalawa sa monasteryong Carmelite sa Echt, [[Netherlands]] para sa kanilang kaligtasan. Sa kabila ng mga panghihimasok ng Nazi sa estado sa 1940, hindi sila binahala hanggang sa sila ay naaresto sa pamamagitan ng mga [[Nazismo|Nazis]] sa Ika-2 Agosto 1942 at ipinadala sa [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|kampo Auschwitz concentration]], kung saan sila ay namatay sa gas chamber sa Ika-9 Agosto 1942. == Unang Bahagi ng buhay == Si Stein ay ipinanganak sa [[Breslavia|Breslau]] (ngayon [[Breslavia|Wroclaw]], Poland), mas Mababa Silesia, sa isang mapagmasid Jewish pamilya. Siya ay ang bunsong ng 11 anak at ay ipinanganak sa [[Araw ng Pagbabayad-sala|Yom Kippur]], ang pinakabanal na araw ng [[Kalendaryong Ebreo|Hebrew calendar]], na kung saan pinagsama upang gumawa ng kanyang isang paborito ng kanyang ina.<ref name="VNS">{{Cite web|work=Vatican News Service|title=Teresa Benedict of the Cross Edith Stein|url=http://www.vatican.va/news_services/liturgy/saints/ns_lit_doc_19981011_edith_stein_en.html}}</ref> Siya ay isang napaka-likas na matalino mga bata na tatangkilikin ang pag-aaral, sa isang bahay kung saan ang kanyang ina hinihikayat ang mga kritikal na pag-iisip, at siya ay lubhang admired ang kanyang ina ay malakas na pananampalataya sa relihiyon. Sa pamamagitan ng kanyang malabata taon, gayunpaman, Stein ay naging isang ateista. Kahit na ang kanyang ama ay namatay habang siya ay bata pa, ang kanyang biyudang ina ay tinutukoy upang bigyan ang kanyang mga anak ng isang masusing pag-aaral at dahil dito ay nagpadala ng Stein sa pag-aaral sa University of Breslau (kilala rin bilang "Schlesische Friedrich-Wilhelms-Universitat"). == Hanapbuhay Ukol Sa Akademiko == Sa 1916, Stein ay nakatanggap ng isang titulo ng doktor ng pilosopiya mula sa Unibersidad ng Freiburg sa isang disertasyon na may pamagat na ''Zum Problema der Einfühlung'' (''Sa mga Problema ng Empathy'') at nakadirekta sa pamamagitan ng mga [[Penomenolohiya (pilosopiya)|phenomenological]] pilosopo Edmund Husserl. Stein ay tuluy-tuloy sa kanyang pag-aaral para sa karamihan ng 1915 upang maglingkod bilang isang volunteer panahon ng digmaan [[Kilusang Pandaigdig ng Krus na Pula at Gasuklay na Pula|Red Cross]] nurse sa isang nakakahawang sakit ospital sa Märisch-Weisskirchen sa [[Morabya|Moravia]] ay alam ang kanyang pag-aaral ng makiramay.<ref>{{Cite book|last=MacIntyre|first=Alasdair|year=2006|title=Edith Stein: A Philosophical Prologue 1913-1922|page=71}}</ref> pagkatapos Siya ay naging isang miyembro ng mga guro sa Unibersidad ng Freiburg, kung saan siya nagtrabaho bilang isang pagtuturo assistant sa Husserl, na inilipat sa na institusyon. Sa mga nakaraang taon na siya ay nagtrabaho sa [[Martin Heidegger]] sa pag-edit ng Husserl ng mga papeles para sa publikasyon, at Heidegger humalili sa kanya bilang isang pagtuturo assistant sa Husserl sa 1919. Dahil siya ay isang babae, Husserl ay hindi sumusuporta sa kanyang mga pagsusumite ng kanyang habilitational thesis (isang pangunang kailangan para sa isang akademikong upuan) sa Unibersidad ng Freiburg sa 1918. Ang kanyang iba pang mga thesis, ''Psychische Kausalität'' (''Nararamdaman Causality''),<ref>{{Cite web|last=Lebech|first=Mette|work=Faculty of Philosophy, NUIM, Maynooth|title=Study Guide to Edith Stein's Philosophy of Psychology and the Humanities|url=http://eprints.nuim.ie/393/1/Edith_Stein.pdf}}</ref> na isinumite sa University of Gottingen ang mga sumusunod na taon, ay gayon din naman tinanggihan. Habang Stein ay nagkaroon ng mas maaga ang mga contact na may mga Romano Katolisismo, ito ay ang kanyang pagbabasa ng mga talambuhay ng mga mistiko St. [[Teresa ng Avila]] sa panahon ng bakasyon sa tag-init sa Masamang Bergzabern sa 1921 na-prompt ng kanyang conversion. Nabinyagan noong enero 1, 1922, at dissuaded sa pamamagitan ng kanyang espirituwal na tagapayo mula agad naghahanap ng entry sa ang relihiyon buhay, siya ay nakuha ng isang posisyon sa pagtuturo sa Dominican nuns' paaralan sa Speyer mula sa 1923 sa 1931. Habang doon, siya ay isinalin [[Tomas ng Aquino|Thomas Aquinas]]' ''De Veritate'' (''Ng Katotohanan'') sa [[Wikang Aleman|aleman]], familiarized sa kanyang sarili na may Roman Catholic pilosopiya sa pangkalahatan, at sinubukan upang tulay ang phenomenology ng kanyang dating guro, Husserl, upang Thomism. Siya binisita Husserl at Heidegger sa Freiburg sa buwan ng abril 1929, ang parehong mga buwan na Heidegger ay nagbigay ng speech sa Husserl sa kanyang ika-70 kaarawan. Sa 1932 siya ay naging isang lektor sa Iglesia Katoliko-kaakibat ng Institute para sa pang-Agham na Pagtuturo sa Münster, ngunit [[Antisemitismo|antisemitic]] batas ang naipasa sa pamamagitan ng mga [[Alemanyang Nazi|Nazi pamahalaan]] ay sapilitang sa kanya upang magbitiw sa tungkulin ang post na ito noong 1933. Sa isang sulat sa [[Papa Pio XI|Pope Pius XI]], siya denunsyado ang Nazi rehimen at tinanong ang Papa sa lantaran tuligsain ang rehimen "upang maglagay ng stop upang ito pang-aabuso ng pangalan ni Cristo."{{Cquote|As a child of the Jewish people who, by the grace of God, for the past eleven years has also been a child of the Catholic Church, I dare to speak to the Father of Christianity about that which oppresses millions of Germans. For weeks we have seen deeds perpetrated in Germany which mock any sense of justice and humanity, not to mention love of neighbor. For years the leaders of National Socialism have been preaching hatred of the Jews.... But the responsibility must fall, after all, on those who brought them to this point and it also falls on those who keep silent in the face of such happenings. Everything that happened and continues to happen on a daily basis originates with a government that calls itself 'Christian'. For weeks not only Jews but also thousands of faithful Catholics in Germany, and, I believe, all over the world, have been waiting and hoping for the Church of Christ to raise its voice to put a stop to this abuse of Christ's name. Is not this idolization of race and governmental power which is being pounded into the public consciousness by the radio open heresy? Isn't the effort to destroy Jewish blood an abuse of the holiest humanity of our Savior, of the most blessed Virgin and the apostles? Is not all this diametrically opposed to the conduct of our Lord and Savior, who, even on the cross, still prayed for his persecutors? And isn't this a black mark on the record of this Holy Year which was intended to be a year of peace and reconciliation? We all, who are faithful children of the Church and who see the conditions in Germany with open eyes, fear the worst for the prestige of the Church, if the silence continues any longer.|text=As a child of the Jewish people who, by the grace of God, for the past eleven years has also been a child of the Catholic Church, I dare to speak to the Father of Christianity about that which oppresses millions of Germans. For weeks we have seen deeds perpetrated in Germany which mock any sense of justice and humanity, not to mention love of neighbor. For years the leaders of National Socialism have been preaching hatred of the Jews.... But the responsibility must fall, after all, on those who brought them to this point and it also falls on those who keep silent in the face of such happenings. Everything that happened and continues to happen on a daily basis originates with a government that calls itself 'Christian'. For weeks not only Jews but also thousands of faithful Catholics in Germany, and, I believe, all over the world, have been waiting and hoping for the Church of Christ to raise its voice to put a stop to this abuse of Christ's name. Is not this idolization of race and governmental power which is being pounded into the public consciousness by the radio open heresy? Isn't the effort to destroy Jewish blood an abuse of the holiest humanity of our Savior, of the most blessed Virgin and the apostles? Is not all this diametrically opposed to the conduct of our Lord and Savior, who, even on the cross, still prayed for his persecutors? And isn't this a black mark on the record of this Holy Year which was intended to be a year of peace and reconciliation? We all, who are faithful children of the Church and who see the conditions in Germany with open eyes, fear the worst for the prestige of the Church, if the silence continues any longer.}}Ang kanyang mga sulat na natanggap na sagot, at hindi ito ay kilala para sa tiyak na kung ang Pope kailanman basahin ang mga ito.<ref>{{Cite news|last=Popham|first=Peter|date=February 21, 2003|title=This Europe: Letters reveal Auschwitz victim's plea to Pope Pius XI|url=http://www.independent.co.uk/news/world/europe/this-europe-letters-reveal-auschwitz-victims-plea-to-pope-pius-xi-598301.html|location=London|publisher=The Independent|access-date=2003-02-21}}{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Gayunpaman, sa 1937 ang Papa na ibinigay ng isang encyclical na nakasulat sa aleman, ''Mit brennender Sorge'' (''na May Nasusunog na pag-aagam-agam''), na kung saan siya criticized Nasismo, na nakalista sa ang mga paglabag ng opisiyal na kasunduan sa pagitan ng Alemanya at ang Simbahan ng 1933, at nahatulan antisemitismo. == Discalced Karmelit madre at martir == Stein ipinasok ang Discalced Karmelit monasteryo ng St. Maria vom Frieden (ang Aming Lady ng Kapayapaan) sa [[Cologne]] sa 1933 at kinuha ang relihiyon pangalan ng Teresa Benedicta ng Krus. Doon niya isinulat ang kanyang mga [[Metapisika|metapisiko]] i-book ang ''Endliches und ewiges Sein'' (''may Hangganan at walang-hanggang nilalang''), na kung saan tinangka upang pagsamahin ang mga pilosopiya ng [[Tomas ng Aquino|St. Thomas Aquinas]], Duns Scotus at Husserl. Upang maiwasan ang lumalaking [[Nazismo|Nasi]] pagbabanta, ang kanyang mga Order inilipat ang kanyang at ang kanyang kapatid na babae, Rosa, sino ay din ng isang i-convert at isang extern sister ng Carmel, sa Discalced Karmelit monasteryo sa Echt, [[Netherlands]]. Doon siya ay nagsulat ''Studie über Joannes a Cruce: Kreuzeswissenschaft'' ("pag-Aaral sa Juan ng Krus: Ang Agham ng Krus"). Sa kanyang tipan ng 6 hunyo 1939 siya ay nagsulat: "humingi ako ang Panginoon na gumawa ng aking buhay at ang aking kamatayan ... para sa lahat ng mga alalahanin ng banal na puso ni Hesus at Maria at ang mga banal [C]hurch, lalo na para sa pangangalaga ng aming mga banal na [O]rder, sa mga partikular na ang Karmelit monasteryo ng Cologne at Echt, bilang pagbabayad-sala para sa mga di-pananampalataya ng mga Judio ang mga Tao, at na ang Panginoon ay natanggap sa pamamagitan ng [H]ay sariling mga tao at ang [H]ay ang kaharian ay darating sa kaluwalhatian, para sa kaligtasan ng Alemanya at ang kapayapaan ng mundo, sa huling para sa aking mga mahal sa buhay, buhay o patay, at para sa lahat ng mga ibinigay ng Dios sa akin: na wala sa kanila ay maligaw." Stein ay ilipat sa Echt na-prompt sa kanya upang maging higit pa taos-puso at isang kahit na mas malaki subscriber sa Karmelit patakaran. Pagkatapos ng pagkakaroon ng posisyon ng kanyang pagtuturo binawi sa pamamagitan ng pagpapatupad ng Batas para sa Pagpapanumbalik ng mga Propesyonal na mga Serbisyo Sibil, Stein mabilis na eased bumalik sa ang papel na ginagampanan ng tagapagturo sa kumbento sa Echt, pagtuturo parehong mga kapwa babae at mga mag-aaral sa loob ng mga komunidad ng Latin at pilosopiya.<ref name="Mosley, J. 2006 pp. 43-52">Mosley, J. (2006).</ref> Kahit na bago ang Nasi trabaho ng Netherlands, Stein naniniwala siya ay hindi nakataguyod makalipas ang digmaan, pagpunta bilang malayo upang isulat ang Priyora sa kahilingan ng kanyang pahintulot sa "payagan [Stein] upang mag-alok sa [kanyang]sarili sa puso ni Hesus bilang isang pagpapakasakit ng atonement para sa tunay na kapayapaan" at nilikha ng isang ay. Ang kanyang mga kapwa babae ay sa ibang pagkakataon muling bilangin kung paano Stein ay nagsimulang "tahimik na pagsasanay ang kanyang sarili para sa buhay sa isang kampo ng konsentrasyon, sa pamamagitan ng walang maliw malamig at gutom" matapos ang pagsalakay ng mga Nazi sa Netherlands noong Mayo, 1940. Sa huli, siya ay hindi ligtas sa [[Netherlands]]. Ang Dutch Obispo' Conference ay nagkaroon ng isang pampublikong pahayag na binasa sa lahat ng simbahan ng bansa sa ika-20&nbsp;ng hulyo 1942 condemning Nazi [[Rasismo|kapootang panlahi]]. Sa isang gumaganti tugon sa 26 hulyo 1942 ang Reichskommissar ng Netherlands, Arthur Seyss-Inquart iniutos ang pag-aresto ng lahat ng mga Hudyo na-convert na ay dati nang nai-spared. Kasama ang dalawang daang at apatnapu ' t-tatlong binyagan Hudyo na naninirahan sa Netherlands, Stein ay naaresto sa pamamagitan ng ang mga [[Kawal Schutzstaffel|SS]] noong agosto 2, 1942. Stein at ang kanyang kapatid na babae, Rosa, ay nabilanggo sa mga kampo konsentrasyon ng Amersfoort at Westerbork bago deportado sa Auschwitz. Isang Dutch na opisyal sa Westerbork ay kaya impressed sa pamamagitan ng kanyang kahulugan ng pananampalataya at kalmado,<ref>{{Cite web|last=Garcia|first=Laura|date=June 6, 1997|title=Edith Stein Convert, Nun, Martyr|url=http://www.catholiceducation.org/en/culture/catholic-contributions/edith-stein-convert-nun-martyr.html|access-date=December 3, 2014|publisher=Catholic Education Resource Center|archive-date=12 Marso 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150312145518/http://www.catholiceducation.org/en/culture/catholic-contributions/edith-stein-convert-nun-martyr.html|url-status=dead}}</ref> siya ay inaalok sa kanya ng isang plano ng pagtakas. Stein vehemently tumanggi sa kanyang tulong, na nagsasabi, "Kung ang isang tao intervened sa puntong ito at kinuha ang layo ng kanyang mga pagkakataon upang ibahagi sa ang kapalaran ng kanyang mga kapatid na lalaki at sisters, na maaaring magbitiw ng paglipol." Sa agosto 7, 1942, sa unang bahagi ng umaga, 987 mga Hudyo ay deportado sa [[Kampo ng konsentrasyon sa Auschwitz|kampo Auschwitz concentration]]. Ito ay marahil sa 9 agosto na Sr. Teresa Benedicta ng Krus, ang kanyang kapatid na babae, at maraming mga higit pa sa kanyang mga tao ay namatay sa isang masa ng gas chamber.<ref>{{Cite book|last=Scaperlanda|first=María Ruiz|year=2001|title=Edith Stein: St. Teresia Benedicta of the Cross|page=154|place=Huntington, Indiana|publisher=Our Sunday Visitor Press}}</ref> == Legacy at pamimitagan == Stein ay beatified bilang isang martir sa 1 Mayo 1987 sa [[Cologne]], Germany sa pamamagitan ng Pope John Paul II at pagkatapos ay canonized sa pamamagitan ng kanya sa 11 taon mamaya sa oktubre 11, 1998 sa [[Lungsod ng Vaticano|Vatican City]]. Ang mga himalang iyon ay ang batayan para sa kanyang kanonisasyon ay ang lunas ng Teresa Benedicta McCarthy, ang isang maliit na batang babae na ay kinain ng isang malaking halaga ng paracetamol (acetaminophen), na nagiging sanhi ng hindi paggana ng atay nekrosis. Ang mga batang babae sa ama, ang kapita-pitagan. Emmanuel Charles McCarthy, isang pari ng Melkite griyego Katoliko Iglesia, agad na bilugan up sa mga kamag-anak at prayed para sa St. Teresa ' s pamamagitan.<ref name="Toronto">{{Cite news|date=May 24, 1997|work=The Toronto Star|title=Jewish-born nun gassed by Nazis is declared saint; Prayer to Edith Stein sparked tot's 'miraculous' recovery|pages=A22|access-date=2008-12-31}}</ref> sa ilang sandali pagkatapos noon ang mga nars sa intensive care unit nakita ang kanyang maupo ganap na malusog. Dr. Ronald Kleinman, isang pediatric espesyalista sa Massachusetts General Hospital sa [[Boston, Massachusetts|Boston]] na itinuturing Teresa Benedicta, nagpatotoo tungkol sa kanyang pagbawi sa Simbahan tribunal, na nagsasabi: "ako ay handa na upang sabihin na ito ay kahanga-hanga." McCarthy ay sa ibang pagkakataon na dumalo sa St. Teresa ' s kanonisasyon. Sr. Teresia Benedicta ng Krus ay isa sa anim na mga patron mga banal ng [[Europa]], kasama ang Sts. [[Benito ng Nursia|Ibang mga relihiyon]], Cyril at Methodius, Bridget ng Sweden, at Catherine ng Siena. Ngayon mayroong maraming mga paaralan na nagngangalang sa pagkilala sa kanya, para sa halimbawa sa Darmstadt, [[Alemanya]],<ref>{{Cite web|date=2012-12-04|url=http://www.ess-darmstadt.de|access-date=2012-12-26|publisher=Ess-darmstadt.de}}</ref> Hengelo, [[Netherlands]],<ref>{{Cite web|url=http://www.edithsteincollege.nl}}</ref> at [[Mississauga, Ontario|Mississauga]], [[Ontario, Canada|Ontario]], [[Canada]].<ref>{{Cite web|title=St. Edith Stein Elementary School|url=http://www.dpcdsb.org/STEIN|access-date=2012-12-26|publisher=Dpcdsb.org}}</ref> pinangalanan Din para sa kanya ay isang women ' s dormitory sa Unibersidad ng Tubingen<ref>{{Cite web|title=Edith-Stein-Studentinnen-Wohnheim|url=http://www.edith-stein-heim.de/|access-date=2012-12-26|publisher=Edith-stein-heim.de|archive-date=2007-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20071113143154/http://www.edith-stein-heim.de/|url-status=dead}}</ref> at ang isang silid-aralan gusali sa Kolehiyo ng Banal na Krus sa [[Worcester, Massachusetts]]. Ang mga pilosopo Alasdair MacIntyre - publish ng isang libro sa 2006 na may pamagat ''Edith Stein: Isang Pilosopiko paunang salita, 1913-1922'', na kung saan siya contrasted sa kanyang buhay ng kanyang sariling mga personal na pilosopiya sa [[Martin Heidegger]], na ang mga pagkilos sa panahon ng Nazi panahon, ayon sa MacIntyre, nagmungkahi ng isang "pagsasanga ng pagkatao."<ref name="macstein">{{Cite book|last=MacIntyre|first=Alasdair C.|year=2006|title=Edith Stein: A Philosophical Prologue, 1913-1922|url=https://books.google.com/books?id=Xpe4WJX8kV8C&printsec=frontcover&dq=Edith+Stein+Alasdair+MacIntyre#v=onepage&q=&f=false|page=5|location=Lanham, Md|publisher=[[Rowman and Littlefield]]|isbn=9780742559530|isbn=9780742559530}}</ref> Mandudula Arthur girón, santander wrote ''Edith Stein'', isang pag-play na ay inspirasyon sa pamamagitan ng Stein ' s buhay. Ito ay ginawa sa Pittsburgh Pampublikong Teatro noong 1988.<ref>http://www.samuelfrench.com/p/508/edith-stein</ref> Sa 2008, ang isang pang-alaala ''Stolperstein'' (Polish: ''kamienie pamięci'') ay inilagay malapit sa Stein ni sa pagkabata tahanan sa 38 ul. Nowowiejska (dating ang Michaelisstrasse) sa Wroclaw. Sa 2009 ang kanyang dibdib ay naka-install sa Walhalla Memorial malapit sa [[Regensburg|Heidelberg]], [[Alemanya|Germany]]. Sa hunyo 2009 ang mga International Association para sa pag-Aaral ng Pilosopiya ng Edith Stein (IASPES) ay itinatag, at gaganapin ang unang international conference sa Maynooth University, Ireland upang mag-advance ang pilosopiko kasulatan ng Stein.<ref>{{Cite web|work=edithsteincircle.com|title=The International Association for the Study of the Philosophy of Edith Stein|url=http://www.edithsteincircle.com|publisher=Edith Stein Circle}}</ref> Sa 6&nbsp;ng hunyo 2014, ang ika-70 anibersaryo ng D-Day, isang bell na nakatuon sa kanya ay pinangalanang sa pamamagitan ng [[Charles, Prinsipe ng Wales|Prince Charles]] sa Bayeux Cathedral. Gayundin sa 2014, ang aklat ''Edith Stein at Regina Jonas: Relihiyon Visionaries sa Panahon ng mga Kampo ng Kamatayan'', sa pamamagitan ng Emily Leah Silverman, ay nai-publish. == Kontrobersiya Ukol sa Kadahilanan ng Kaniyang Kamatayan == May nabuong mga pintas ukol sa [[Beatipikasyon|beatification]] ni St. Teresa bilang isang [[martir]]. Nagtalu-talunan ang mga kritiko na siya ay pinatay dahil siya ay Hudyo sa pamamagitan ng kapanganakan, sa halip na para sa kanyang pananampalatayang Katoliko,<ref>Abraham Foxman, Leon Klenicki (October 1998).</ref> at na, sa mga salita ng Daniel Polish, ang beatification ay tila upang "dalhin ang hindi ipinahahayag na mensahe na naghihikayat sa mga gawaing pagbabago sa relihiyon" dahil ang "opisyal na talakayan ng mga ang beatification ay tila upang gumawa ng isang punto sa pananampalatayang Katoliko ni Stein sa kanyang kamatayan sa mga 'kapwa Hudyo' sa Auschwitz".<ref>{{Cite book|last=Cargas|first=Harry James (ed.)|author-link=Harry James Cargas|year=1994|title=The Unnecessary Problem of Edith Stein|volume=IV|publisher=[[University Press of America]]}}</ref><ref>Thomas A. Idinopulos (Spring 1998).</ref> Ang katayuan ng [[Simbahang Katolika Romana|Simbahang Katoliko]] ay na namatay si St. Teresa din dahil sa mga Dutch na nagpatanim ng mga pampublikong paghatol ng kapootang panlahi ng mga Nazi sa 1942; sa ibang salita, na siya ay namatay dahil sa mga moral na pagtuturo ng Simbahan at kaya isang tunay na martir.<ref>{{Cite web|title=Canonization Homily|archive-url=https://web.archive.org/web/20121129060507/http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/homilies/1998/documents/hf_jp-ii_hom_11101998_stein_en.html\|url\-status = dead|url=http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/homilies/1998/documents/hf_jp-ii_hom_11101998_stein_en.html|access-date=2012-12-26|publisher=Vatican.va|archive-date=2012-11-29|url-status=live}}</ref> == Larawanan == <gallery> PikiWiki Israel 28182 Memorial to Saint Edith Stein in Stella Maris chur.JPG|Pang-alaala sa Edith Stein sa Stella Maris Monasteryo, Haifa, Israel Plum Edith Stein und Maximilian Kolbe.JPG|Ang kamatayan bilang isang Martir ng Edith Stein itinatanghal sa isang stained glass na trabaho sa pamamagitan ng Alois Kaakit-akit, sa Kassel, Germany Praha edith stein.JPG|Pang-alaala sa Edith Stein sa Prague, Czech Republic Edith-Stein-Tafel.jpg|Edith Stein sa isang lunas sa pamamagitan ng Heinrich Schreiber sa Simbahan ng Aming Lady sa Wittenberg, Germany Bergzabern_Edith-Stein_Secretum-meum-mihi.jpg|Iskultura malapit sa kanyang pagbibinyag sa iglesia sa Masamang Bergzabern sa kanyang sagot Secretum meum mihi </gallery> == Mga Sulating Pagsasalin sa Ingles == * ''Buhay sa isang Hudyo Pamilya: ang Kanyang hindi Natapos na Autobiographical Account'', isinalin sa pamamagitan ng Kapatid na babae Josephine Koeppel, O. C. D., mula sa ''Ang Nakolekta Gumagana ng Edith Stein'', Dami 1, ICS Publications, 1986 * ''Sa Problema ng Makiramay'', isinalin sa pamamagitan ng Waltraut Stein, mula sa ''Ang Nakolekta Gumagana ng Edith Stein'', Volume 3, ICS Lathalain, 1989 * ''Mga sanaysay sa Babae'', isinalin sa pamamagitan ng Freda Maria Oben, 1996 * ''Ang Nakatagong Buhay'', isinalin sa pamamagitan ng Kapatid na babae Josephine Koeppel, O. C. D., 1993<ref>http://www.karmel.at/ics/edith/stein.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070807015704/http://www.karmel.at/ics/edith/stein.html |date=2007-08-07 }} [http://safeweb.norton.com/report/show?url=http:%2F%2Fwww.karmel.at%2Fics%2Fedith%2Fstein.html&product=other&version=21.6.0.32&layout=SOS&lang=0901&siteName=US&pid=1122&source=toolbar Unsafe website per Norton Systemsworks]</ref> * ''Ang Agham ng Krus'', isinalin sa pamamagitan ng Kapatid na babae Josephine Koeppel, O. C. D. ''Ang Nakolekta Gumagana ng Edith Stein'', Dami Anim, 1983, 2002, 2011, ICS Lathalain * ''Kaalaman at Pananampalataya'' * ''May hangganan at walang-hanggang nilalang: Isang Pagtatangka sa isang pag-Akyat sa ang Kahulugan ng Pagiging'' * ''Pilosopiya ng Sikolohiya at Humanities'', isinalin sa pamamagitan ng Mary Catharine Baseheart, S. C. N., at Marianne Sawicki, 2000 * ''Ang isang Pagsisiyasat Tungkol sa Estado'', isinalin sa pamamagitan ng Marianne Sawicki, 2006, ICS Lathalain * ''Martin Heidegger ' s Existential Pilosopiya<ref>{{Cite web|last1=Stein|last2=Lebech|last3=McDonnell|last4=Kelly|first1=Edith|first2=Mette, Translator|first3=Cyril, Issue Editor|first4=Thomas A. F.|year=2007|work=MAYNOOTH PHILOSOPHICAL PAPERS: An Anthology of Current Research from the Department of Philosophy, NUI Maynooth|title=Martin Heidegger's Existential Philosophy|url=http://eprints.nuim.ie/1005/1/Mette__MPP_issue_4_2007.pdf|format=PDF}}</ref>'' * ''Self-Portrait sa mga Titik, 1916-1942'' * ''Kabanalan ng Kristiyano Babae''<ref>{{Cite web|work=ewtn.com|title=Edith Stein|url=http://www.ewtn.com/library/THEOLOGY/SPIRWOM.HTM|access-date=2017-04-15|archive-date=2012-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20121007213605/http://www.ewtn.com/library/THEOLOGY/SPIRWOM.HTM|url-status=dead}} from The Collected Works of Edith Stein, Volume Two, Essays on Woman, 1987, ICS Publications</ref> * ''Lakas at pagkilos, pag-Aaral Patungo sa isang Pilosopiya ng Pagiging'' Isinalin sa pamamagitan ng Walter Redmond, mula sa Ang Nakolekta Gumagana ng Edith Stein, Dami ng Labing-isang, 1998, 2005,2009, ICS Lathalain == Karagdagang Pagbabasa == * {{Cite book|date=2006|title=Contemplating Edith Stein|publisher=[[University of Notre Dame Press]]|editor-last=Berkman|editor-first=Joyce A.}} * {{Cite book|last=Borden|first=Sarah R.|date=2003|title=Edith Stein (Outstanding Christian Thinkers)|publisher=Continuum}} * {{Cite book|last=Calcagno|first=Antonio|date=2007|title=The Philosophy of Edith Stein|url=https://archive.org/details/philosophyofedit0000calc|publisher=[[Duquesne University Press]]}} * {{Cite journal|last=Lebech|first=Mette|date=Winter 2011|title=Why Do We Need the Philosophy of Edith Stein?|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701054234/http://www.communio-icr.com/files/lebech38-4.pdf|deadurl=no|url=http://www.communio-icr.com/files/lebech38-4.pdf|journal=[[Communio]]|volume=38|pages=682–727|archive-date=July 1, 2016}} * {{Cite book|last=Lebech|first=Mette|date=2015|title=The Philosophy of Edith Stein: From Phenomenology to Metaphysics|publisher=[[Peter Lang (publisher)|Peter Lang]]}} * {{Cite book|last=MacIntyre|first=Alasdair C.|date=2006|title=Edith Stein: A Philosophical Prologue, 1913–1922|location=Lanham, MD|publisher=[[Rowman & Littlefield]]}} * Maskulak, Marian, ed. 2016. ''Edith Stein: Mga Napiling Kasulatan.'' New York: Paulist Press. * {{Cite book|last=Posselt|first=Teresia Renata|year=1952|title=Edith Stein: The Life of a Philosopher and Carmelite|publisher=[[Sheed and Ward]]}} * {{Cite book|last=Sawicki|first=Marianne|date=1997|title=Body, Text and Science: The Literacy of Investigative Practices and the Phenomenology of Edith Stein|location=Dordrecht|publisher=Kluwer}} == Tingnan din == * Aklat ng mga Unang mga Monghe * Karmelit Patakaran ng St. Albert * Konstitusyon ng Karmelit Order * Emmanuel Charles McCarthy * Personalism * [[Penomenolohiya (pilosopiya)|Phenomenology]] == Mga Sanggunian == {{reflist|30em}} == Panlabas na mga link == * [http://saints.sqpn.com/saint-teresa-benedicta-of-the-cross/ Index ng mga Banal sa mga] * [http://www.edith-stein.com/?page=start_eng&language=eng Edith-Stein homepage ng Diyosesis ng Speyer] * [http://www.if-edithstein.org Institute of Pilosopiya Edith Stein] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081227102508/http://www.if-edithstein.org/ |date=2008-12-27 }} * [http://www.edithstein.org Associazione Italiana na si Edith Stein onlus] * [http://essays.quotidiana.org/stein/ Mga sanaysay sa pamamagitan ng Edith Stein sa Quotidiana.org] * {{Find A Grave}} * [http://www.baltimorecarmel.org/saints/Stein/letter%20to%20pope.htm Letter ng St. Teresa sa Pope Pius XI ng 1933] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150521042416/http://www.baltimorecarmel.org/saints/Stein/letter%20to%20pope.htm |date=2015-05-21 }} [[Kategorya:Ipinanganak noong 1891]] [[Kategorya:Namatay noong 1942]] [[Kategorya:Mga Alemang Hudyo]] g74oeqy1dce70fodmc61nhj1wvoy9t6 0 154003 2221199 1818302 2026-08-20T21:47:07Z Mananaliksik 2510 Dagdag pambungad 2221199 wikitext text/x-wiki [[image:Cervantes Jáuregui.jpg|thumb| Si [[Miguel de Cervantes]] at ang kaniyang akdang ''[[Don Quijote de la Mancha|Don Quijote]]'' ang pinakadakilang kinatawan ng panitikang ito.]] Ang '''panitikang Kastila''' ay ang kabuuan ng mga akdang [[panitikan|pampanitikan]] na nalinang sa [[wikang Kastila]] sa [[España]] (tinatawag ding Kastilyano, Kastelyano, o Espanyol). Hindi maaaring isama sa uring ito ang klasikong at huling panitikang Hispanoamerikano, ang panitikang hudeoespanyol, at ang panitikang arabigoespanyol, na isinulat ayon sa pagkakasunod sa [[Latin]], [[Hebreo]], at [[Arabe]]. Sinasaklaw nito mula sa mga pinakaunang makatang pahayag na nasagip sa wikang bernakular (jarchas) hanggang sa kasalukuyan, na may higit sa isang libong taon ng kasaysayan. Isa itong sangay ng [[panitikang romaniko]] at nagbigay-daan sa isa pang mahalagang sangay, ang panitikang Hispanoamerikano. Ang pinakamaagang nalalamang mga tekstong Kastila ay nagmula pa sa ika-12 daantaon, na binubuo ng mga panulaan ng mga [[minstrel]] at mga kuwentong makabayani na inaawit ng mga tagaganap na naglalakbay.<ref name=NBK>{{cite-NBK|''Spanish Literature''}}, ''Spain'', tomo ng titik S, pahina 366.</ref> Para sa panitikan na nasa wikang Kastila sa [[Kaamerikahan]], basahin ang [[panitikang Latino-Amerikano]]. Ang panitikang Kastila ay kabilang sa [[panitikan sa Espanyol]], kung saan nakapaloob ang mga panitikan sa Kastila at Espanyol ng lahat ng bansang nagsasalita ng Español. Sa kabilang banda, ito rin ay nakapaloob sa [[panitikan ng Espanya]], kasama ng mga panitikan sa iba pang mga wikang sinasalita sa bansa. == Makabagong panitikang Kastila == Kabilang sa mga batang manunulat na sumunod sa Salinlahi ng 1898 ay si [[Federico García Lorca]], ang pinakamahusay sa mga may-akda noong kanyang kapanahunan, at siyang pinakakilala sa labas ng [[Espanya]]. Kabilang sa kanyang mga inakdaan ang mga sumusunod:<ref name=NBK/> === Mga tula === *''Romancero gitano'' (''Gypsy Romances'' o ''Gypsy Ballads'', "Mga Balada ng Hitano") (1928) *''Poema del cante jondo'' (''Poem of Deep Song'' o ''Poem of the Cante Jondo'', "Tula ng Malalim na Awitin"; naisulat noong 1921 ngunit nalathala lamang noong 1931) *''Poeta en Nueva York'' (''Poet in New Yiork'' o "Makata sa Bagong Yok"; naisulat noong 1930, nalathala noong 1940) === Mga dula === *''Bodas de sangre'' (''Blood Wedding'' o "Kasal ng Dugo") (naisulat noong 1932, unang produksiyon noong1933) *''La casa de Bernarda Alba'' (''The House of Bernarda Alba'' o "Ang Bahay ni Bernarda Alba", naisulat noong 1936, unang produksiyon noong 1945) == Kontemporaryong panitikang Kastila == Kabilang sa mga manunulat pagkaraan ng [[Digmaang Sibil ng Espanya]] (1936 hanggang 1939) sina [[Camilo José Cela]] (may-akda ng ''La Familia de Pascual Duarte'' o ''The Family of Pascual Duarte'', "Ang Mag-anak ni Pascual Duarte", 1941; ng ''La Colmena'' o ''The Hive'', "Ang Himbubuyog" o "Ang Bahay ng Pukyutan", 1951), ang nobelistang si [[Carmen Laforet]] (may-akda ng nobelang ''Nada'' o ''Nothing'', "Wala", 1944), at ang mandudulang si [[Antonio Buero Vallejo]].<ref name=NBK/> == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Panitikan sa wikang Kastila]] {{stub|Panitikan|Espanya}} 0xdi8zu3ioy6906uadlrhkozytm736l 0 171592 2221175 2213182 2026-08-20T16:53:33Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260820)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2221175 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Wiki-sixtynine.png|thumb|right|Isang lalaki at isang babae na nagsasagawa ng nagbibigayang pagtatalik na pambibig na nasa posisyong 69.]] [[Talaksan:1883 smut photograph.png|thumb|right|Dalawang babae na nasa posisyong 69.]] Ang '''Animnapu't siyam''', na mas kilala sa katawagang Ingles na '''''Sixty-nine''''' o '''69''', na nakikilala rin sa tawag sa [[wikang Pranses]] na '''''soixante-neuf''''' (bigkas: /swa-sangt-nuf/), ay isang pangkat ng mga [[posisyon sa pakikipagtalik]] kung saan ang dalawang tao ay ipinuporma o inihahanay ang kanilang mga sarili upang ang bibig ng bawat isa'ng tao ay malapit sa mga [[organong pangkasarian]] ng kanilang [[katalik]], na sabayang nagsasagawa ng [[pagtatalik na pambibig]].<ref name="little">{{cite book|last=Rojiere|first=Jean|title=The Little Book of Sex|url=https://archive.org/details/littlebitnaughty0000jean|publisher=Ulysses Press|year=2001|isbn=1-56975-305-9}}</ref><ref>Julie Coleman, "Love, sex, and marriage: a historical thesaurus", Rodopi, 1999, ISBN 9042004339, p.214</ref><ref name=aggrawal>{{cite book |last=Aggrawal |first=Anil|authorlink=Anil Aggrawal|title=[[Forensic and Medico-legal Aspects of Sexual Crimes and Unusual Sexual Practices]] |year=2009 |publisher=CRC Press |location=Boca Raton |isbn=1420043080|page=[https://archive.org/details/forensicmedicole0000aggr/page/380 380]}}</ref> Kung gayon, ang mga nakikilahok ay nagpapalitan o nagtuturingan na nakabaligtad sa isa't isa, na katulad ng mga nasusulat na mga bilang na 6 at 9 upang tila bumubuo ng [[69 (bilang)|bilang na 69]], na napagkunan ng pangalan ng posisyon.<ref name=aggrawal/><ref>René James Hérail, Edwin A. Lovatt, "Dictionary of Modern Colloquial French", Routledge, 1990, ISBN 0415058937, p.484</ref> Ang posisyong ito ay maaaring kasangkutan ng anumang tambalan o kumbinasyon ng mga [[kasarian]]. Ang 69 ay maaari ring isagawa na ang magkapareha ay nakatagilid, o kaya ay nasa mas maginhawang posisyon. ==Pamamaraan== Kasama sa mga baryasyon ng posisyong 69 ang nagbibigayang [[pagtatalik na pagdidilaan ng butas ng puwit]] (kilala sa Ingles bilang ''anal-oral sex'', ''anilingus'', o ''double-rimming''), at nagbibigayang [[pagdadaliri ng puki]] (kilala sa Ingles bilang ''digital penetration'' o ''fingering'', sa diwang ito ang ''digit'' ay tumutukoy sa mga [[daliri ng kamay]]) o [[pagdadaliri ng butas ng puwit]]. Sa ganitong mga posisyon, ang mga nagtatalik ay sinasabing nakakaranas ng nagkakasabayang [[estimulasyong seksuwal]], subalit maaari ring mabaling ang pansin ng mga sumusubok na tumuon lamang sa pagpapaligaya ng sarili. Ang posisyon ay alangan o nakakaasiwa para sa mga nagtatalik na hindi magkatulad ang taas o haba ng katawan.<ref>{{Cite book | last1 = Rathus | first1 = Spencer A. | last2 = Nevid | first2 = Jeffrey S. | last3 = Fichner-Rathus | first3 = Lois | last4 = Herold | first4 = Edward S. | last5 = McKenzie | first5 = Sue Wicks | title = Human sexuality in a world of diversity | url = https://archive.org/details/humansexualityin0000rath_d3o3 | publisher = Pearson Education | year = 2005 | location = New Jersey, USA | page = [https://archive.org/details/humansexualityin0000rath_d3o3/page/221 221] | edition = ika-2 edisyon | ISBN = 1-205-46013-5 | postscript = <!--None-->}}</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} [[Kategorya:Mga posisyon sa pagtatalik]] {{Sex}} fbgjwlhu7qpsdwt4kuzs9xhk99yilt5 0 187813 2221191 2084770 2026-08-20T18:40:59Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260820)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2221191 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | name = Simians | fossil_range = [[Middle Eocene]]-[[Holocene]], {{fossil range|40|0}} | image = Simiiformes.png | image_caption = | taxon = Simiiformes | authority = [[Ernst Haeckel|Haeckel]], 1866<ref name=msw3>{{MSW3 Groves | id = 12100177 | page = 128 | heading = Simiiformes}}</ref><ref name=SAP/><ref name="Haekel">{{Cite book |last=Haekel |first=Ernst |url=https://books.google.com/books?id=dthOAAAAMAAJ&printsec=frontcover&redir_esc=y#v=onepage&q=simiiformes&f=false |title=Generelle Morphologie, Allgemeine Entwicklungsgeschichte der Organismen |year=1866 |pages=CLX}}</ref> | subdivision_ranks = Parvorders | subdivision = *[[Catarrhini]] *[[Platyrrhini]] <br/> '''sister:''' [[Tarsiiformes]] | synonyms = * Anthropoids * [[Monkey]]s (which from a strict [[cladistic]] sense includes apes, and thus humans) * Pithecoidea<ref>{{Cite journal |last=Pocock |first=R. I. |date=1918-03-05 |title=On the External Characters of the Lemurs and of Tarsius |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1096-3642.1918.tb02076.x |journal=Proceedings of the Zoological Society of London |language=en |volume=88 |issue=1-2 |pages=19–53 |doi=10.1111/j.1096-3642.1918.tb02076.x |issn=0370-2774}}</ref> * Simiae<ref name="Haekel"/> * Pitheci<ref name="Haekel"/> }} Ang mga '''simian''' ([[infraorder]] '''Simiiformes''') ang mas mataas na mga [[primado]]: ang mga [[Matandang Daigdig na mga unggoy]] at mga [[ape]] kabilang ang mga [[tao]](na magkasamang tinatawag na mga [[catarrhine]]), at ang mga [[Bagong Daigdig na unggoy]] o mga platyrrhine. ==Klasipikasyon at ebolusyon== Ang mga simian ay nahahati sa tatlong mga pangkat. Ang mga [[Bagong Daigdig na unggoy]] sa [[parvorder]] na [[Platyrrhini]] ay nahati mula sa natitirang linyang simian mga 40 milyong taon ang nakalilipas na nag-iwan sa parvorder [[Catarrhini]] na tumahan sa [[Lumang Daigdig]]. Ang pangkat na ito ay nahati mga 25 milyong taon ang nakalilipas sa pagitan ng mga Lumang Daigdig na unggoy at mga ape. Ang mga [[unggoy]] ay isang pangkat [[paraphyletiko]] (i.e. hindi isang magkakadikit na pangkat). Ang mas naunang mga klasipikasyon ay naghati ng mga primado sa dalawang mga pangkat: ang "Prosimii" (mga [[strepsirrhine]] at mga [[tarsier]]) at ang mga simian sa "'''Anthropoidea'''" /an'thro-poy'de-a/ (Gr. ''anthropos'', human). Ang sumusunod ang talaan ng iba't ibang mga pamilyang simian at ang kanilang kinalalagayan sa order na Mga Primado:<ref name=msw3/><ref name=SAP>{{cite book | author = Rylands AB and Mittermeier RA | title = South American Primates: Comparative Perspectives in the Study of Bahavior, Ecology, and Conservation | url = https://archive.org/details/southamericanpri0000unse_v4e5 | chapter = The Diversity of the New World Primates (Platyrrhini) | publisher = Springer | editor = Garber PA, Estrada A, Bicca-Marques JC, Heymann EW, Strier KB | isbn = 978-0-387-78704-6 | year = 2009}}</ref> * '''ORDER [[primate|PRIMATES]]''' ** Suborder [[Strepsirrhini]]: hindi-[[tarsier]] na mga prosimian ** Suborder [[Haplorhini]]: tarsiers, mga unggoy at mga ape *** Infraorder [[Tarsiiformes]] *** Infraorder '''Simiiformes''' **** Parvorder [[Platyrrhini]]: Bagong Daigdig na mga unggoy ***** Family [[Callitrichidae]]: mga marmoset at mga tamarin ***** Family [[Cebidae]]: mga capuchin at squirrel monkeys ***** Family [[Aotidae]]: mga kwagong unggoy (douroucoulis) ***** Family [[Pitheciidae]]: titis, sakis at uakaris ***** Family [[Atelidae]]: howler, spider at woolly monkeys **** Parvorder [[Catarrhini]] ***** Superfamily [[Old World monkey|Cercopithecoidea]] ****** Family [[Old World monkey|Cercopithecidae]]: Lumang Daigdig na mga unggoy ***** Superfamily [[Hominoidea]] ****** Family [[Hylobatidae]]: gibbons ****** Family [[Hominidae]]: dakilang mga ape kabilang ang mga tao ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Primates]] drj2kpif9vm0u7tb4jmho0azy1l31kr 0 221051 2221206 2220216 2026-08-20T23:01:27Z ~2026-45469-54 165525 /* Mga Final na Programa ng DYAB Radyo Patrol 1512 Cebu */ Italics 2221206 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = ''DYAB Radyo Patrol 1512 Cebu'' | city = [[Lungsod ng Mandaue]]<br>[[Lungsod ng Cebu]] | above = | callsign = | logo = | logo_size = | logo_alt = | logo_caption = | image = | image_alt = | caption = | area = [[Central Visayas]] | frequency = 1512 kHz | rds = | branding = DYAB Radyo Patrol 1512 AM Cebu | languages = [[Wikang Cebuano|Cebuano]] | format = Di-aktibo | subchannels = | network = Radyo Patrol | affiliations = | owner = [[ABS-CBN Corporation]] | licensee = | operator = | sister_stations = [[DYCB-TV]] ([[ABS-CBN]])<br>[[DYAC-TV]] ([[ABS-CBN Sports and Action|S+A]])<br>[[DYLS-FM|MOR 97.1 Cebu]] | founded = | airdate = {{start date and age|1989|06|12}} | last_airdate = {{end date and age|2020|5|5}} | former_callsigns = DYCB-AM (1957-1963) <br> DYXL-AM (1963–1972) | former_names = | former_frequencies = 570 kHz (1957-1972) | callsign_meaning = '''DY'''<br>'''A'''bante Pa '''B'''isaya | licensing_authority = NTC | facility_id = | class = A,B,C,D,E | power = 10,000 [[watt]] | erp = 60,000 [[watts]] | haat = | coordinates = | translators = | repeaters = | webcast = | website = | child = | embed_header = | embedded = }} Ang '''DYAB Radyo Patrol 1512 AM Cebu''' (1512&nbsp;kHz [[Cebu]]) ay ang punong himpilang AM ng [[ABS-CBN Corporation]] sa [[Pilipinas]]. Sumasahimpapawid ang himpilan mula sa ABS-CBN Broadcast Center, North Road, Jagobiao, [[Lungsod ng Mandaue]], habang ang transmitter nito ay matatagpuan sa Brgy. Cogon Pardo, [[Lungsod ng Cebu]]. 24 oras ang pagsasahimpapawid ng DYAB maliban sa Lunes, kung saan hindi ito sumasahimpapawid mula 12:00 ng hating gabi hanggang 4:00 ng madaling araw, at maliban sa [[Semana Santa]] ng Bawat Taon, kung saan hindi ito sumasahimpapawid mula 12:00 ng hating gabi sa [[Banal na Huwebes|Huwebes Santo]] hanggang 4:00 ng madaling araw sa [[Pasko ng Pagkabuhay|Linggo ng Pagkabuhay]]. Si Leo Lastimosa ang kasalukuyang tagapamahala ng himpilan. Sa kasalukuyan, ang '''DYAB Radyo Patrol 1512 AM Cebu''' ay maituturing na isa sa mga nangungunang himpilan sa AM sa Cebu at Central Visayas at ito ay kinikilala bilang isa sa mga pinakaginawarang himpilan ng radyo sa Pilipinas mula sa [[Kapisanan ng mga Brodkaster ng Pilipinas]] (KBP). Isinasahimpapawid din ang '''DYAB Radyo Patrol 1512 AM Cebu''' sa isang cable television sa [[SkyCable]] Cebu na pinangalanang '''DYAB TeleRadyo Cebu''', kung saan ang studio at mga host ng mga programa nito ay makikita sa pamamagitan ng kanilang mga tagapakinig at mga manonood. ==Mga Final na Programa ng DYAB Radyo Patrol 1512 Cebu== === Balita === *''DYAB Radyo Patrol Balita'' **''Radyo Patrol Balita - Alas Dose'' <small>(simulcast sa [[DZMM-AM|DZMM]])</small> **''Radyo Patrol Balita - Alas Dose Sunday Edition'' <small>(simulcast sa [[DZMM-AM|DZMM]])</small> **''Radyo Patrol Balita - Alas Kwatro'' <small>(simulcast sa [[DZMM-AM|DZMM]])</small> **''Radyo Patrol Balita - Alas Siyete'' <small>(simulcast sa [[DZMM-AM|DZMM]])</small> *''[[TV Patrol Central Visayas]]'' <small>(simulcast sa [[DYCB-TV|ABS-CBN TV-3 Cebu]])</small> *''[[TV Patrol|TV Patrol sa DYAB 1512/DYAB TeleRadyo]]'' <small>(simulcast sa ABS-CBN)</small> === Komentaryo === *''Arangkada ni Leo Lastimosa'' <small>(simulcast sa DYAB TeleRadyo)</small> *''Atong Banat'' <small>(simulcast sa DYAB TeleRadyo)</small> *''Kapamilya of the Week'' <small>(simulcast sa DYAB TeleRadyo)</small> *''Kasayurang Kinuykoyan'' <small>(simulcast sa DYAB TeleRadyo)</small> *''Kini ang Radyo Patrol'' (Morning Edition) <small>(simulcast sa DYAB TeleRadyo)</small> *''Kini ang Radyo Patrol'' (Afternoon Edition) <small>(simulcast sa DYAB TeleRadyo)</small> *''Liti sa Udtong Tutok'' <small>(simulcast sa DYAB TeleRadyo)</small> *''Pasada Kinse Dose'' <small>(simulcast sa DYAB TeleRadyo)</small> *''Ratsada 1512'' <small>(simulcast sa DYAB TeleRadyo)</small> === Serbisyo publiko === *''Bayan Mo, iPatrol Mo sa Radyo'' <small>(simulcast sa DYAB TeleRadyo)</small> *''Bantay Bata 163 sa DYAB'' <small>(simulcast sa DYAB TeleRadyo)</small> *''Halad sa Kapamilya'' (Annual Public Service Program) <small>(simulcast sa DYAB TeleRadyo)</small> === Entertainment === *''Puto og Sikwati'' <small>(simulcast sa DYAB TeleRadyo)</small> *''Sidewalk 1512'' <small>(simulcast sa DYAB TeleRadyo)</small> *''Showbiz Patrol'' <small>(simulcast sa DYAB TeleRadyo)</small> *''Sports Patrol'' <small>(simulcast sa DYAB TeleRadyo)</small> === Edukasyon === *''Kapamilya, Negosyo Na!'' <small>(simulcast sa DYAB TeleRadyo)</small> *''Kapamilya University'' <small>(simulcast sa DYAB TeleRadyo)</small> *''Pangutana!'' <small>(simulcast sa DYAB TeleRadyo)</small> *''Sex Sense'' <small>(simulcast sa DYAB TeleRadyo)</small> === Hustisya at Batas === *''Timbangan sa Hustisya'' <small>(simulcast sa DYAB TeleRadyo)</small> === Iba pang mga programa === *''Bago Na Dah'' <small>(simulcast sa DYAB TeleRadyo)</small> *''Pabuhagay'' <small>(simulcast sa DYAB TeleRadyo)</small> *''Puwede Diay Pinoy'' <small>(simulcast sa DYAB TeleRadyo)</small> *''Dear Heart'' <small>(simulcast sa DYAB TeleRadyo)</small> *''Sugbuanon Na Ni'' <small>(simulcast sa DYAB TeleRadyo)</small> ==Mga personalidad ng DYAB Radyo Patrol 1512 AM Cebu== ===Kasalukuyan=== *[[Leo Lastimosa]] <small>(station manager)</small> *June Joseph Perez *Jenny Rica Vidad *Ferdinand Mañus *RC Dalaguit *Angelica Saniel *Atty. Jude Thaddeus " JT Benz" Bentulan *Atty. John DX Lapid *Atty. Boy Alo *Atty. Pat Acabodillo *Atty. Jun Arriesgado *Jeffrey Astillo ===Dati=== *[[Ahmed G. Cuizon]] * Jose Marlon Bellita (1971 – November 13, 2012) * Dr.Fediliz Quiza * Dante Luzon * Bingo Gonzales * Hubart Bob Malazarte * Raul Araneta↑ * Lou Arevalo * Ramonito Del Rosario↑ * Nick Ampatin * Julliet Banzon * Nestor Ymbong ↑ * Virgilio "Yoyo" J. Mirafuentes * Ramil Albano a.k.a. Inday Misyel * Ka Bino Guerrero * Ramil Paican * Virgie Sanchez * Edward Ligas * Rep. Antonio Cuenco * Msgr. Esteban Binghay * Dodong Gabito * Junhan Todino * Randy Jainar * Atty. Pedro Rosito * Atty. Fritz Quinanola * Malou Inocando-Tabar * Fr. Dan Domingo de los Angeles {{Cebu City Radio}} {{ABS-CBN News and Current Affairs}} {{ABS-CBN}} {{coord missing|Philippines}} [[Kategorya:ABS-CBN]] e5lniricqtnzwue1hix5zo7cx1ktpv8 0 262947 2221196 2220948 2026-08-20T19:33:42Z Mananaliksik 2510 2221196 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Federico García Lorca | image = Federico García Lorca. Huerta de San Vicente, Granada.jpg | imagesize = | alt = | caption = García Lorca noong 1932 | pseudonym = | birth_name = Federico del Sagrado Corazón de Jesús García Lorca | birth_date = {{Birth date|df=yes|1898|6|5}} | birth_place = [[Fuente Vaqueros]], [[Lalawigan ng Granada|Granada]], [[Andalusia]], [[Restoration (Spain)|Espanya]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1936|8|18|1898|6|5}} | death_place = Malapit sa [[Alfacar]], Granada, [[Francoist Spain|Espanya]] | occupation = mandudula, manunula, direktor ng teatro | nationality = Kastila | parents = Federico García Rodríguez<br/>Vicenta Lorca Romero | movement = [[Henerasyon ng '27]] | notable_works = | awards = | signature = Federico García Lorca signature.svg | website = | portaldisp = }} {{Spanish name|García|Lorca}} Si '''Federico del Sagrado Corazón de Jesús García Lorca''',<ref>{{cite web|url=http://cw.routledge.com/textbooks/rmcd/9780415362436/lorca.asp|title=Routledge Modern and Contemporary Dramatists|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110727091330/http://cw.routledge.com/textbooks/rmcd/9780415362436/lorca.asp|archivedate=27 July 2011|df=dmy-all}}</ref> na kilala bilang '''Federico García Lorca'''{{#tag:ref|According to [[Spanish naming customs#Forms of address|Spanish naming customs]], a person usually uses their father's surname as their main surname. As García is a very widely used name, García Lorca is often referred to by his mother's less-common surname, Lorca. See, for example, [http://www.newstatesman.com/theatre/2008/11/lorca-play-johnston-stage "Translating Lorca"]. ''[[New Statesman]]'' (UK). 10 November 2008. (A typical example of an article in English where is used "Lorca" in the headline and in most of the text, and "Federico García Lorca" is also stated in full.) However, Spanish conventions require his name to be listed under "G".|group= n}} ({{IPA-es|feðeˈɾiko ɣarˈθi.a ˈlorka}}; 5 Hunyo 1898 – 18 Agosto 1936) ay isang makata, manunulat ng tuluyan, dramaturgo, at direktor ng teatro na Español. Nakamit ni García Lorca ang pandaigdigang pagkilala bilang isang huwarang kasapi ng ''Henerasyon ng 27'', isang pangkat na binubuo pangunahin ng mga makata na nagpakilala ng mga simulain ng mga kilusang Europeo gaya ng simbolismo, [[futurismo]], at [[surrealismo]] sa [[panitikang Kastila]]. Siya ang makata na may pinakamalaking impluwensiya at kasikatan sa panitikang Espanyol ng ika-20 siglo, at bilang dramaturgo ay itinuturing na isa sa mga rurok ng teatro Espanyol ng ika-20 siglo. Nakilala siya sa pamamagitan ng ''[[Romancero gitano]]'' (1928), isang kalipunan ng mga tula na naglalarawan ng buhay sa kanyang bayang [[Andalucía]]. Ang kanyang panulaan ay nagtaglay ng mga tradisyonal na motibo ng Andalucía at mga estilong makabago. Pagkaraan ng kanyang pananatili sa lungsod ng [[New York]] mula 1929 hanggang 1930 — na naitala pagkamatay niya sa ''[[Poeta en Nueva York]]'' (1942) — siya ay bumalik sa España at isinulat ang kanyang mga pinakakilalang dula: [[Bodas de sangre]] (1932), [[Yerma]] (1934), at [[La casa de Bernarda Alba]] (1936). Si García Lorca ay isang [[homoseksuwal]] at nagkaroon ng ugnayan sa iskultor na si Emilio Aladrén Perojo. Bukod dito, sa ilang panahon ay nagkaroon siya ng malapit na kaugnayan kay [[Salvador Dalí]].<ref name="conversations">Bosquet, Alain, [http://www.ubu.com/historical/dali/dali_conversations.pdf ''Conversations with Dalí''.] 1969. pp. 19-20. (Formato PDF) (sobre García Lorca) «S. D.: Era homosexual, eso lo sabe todo el mundo, y estaba locamente enamorado de mí. Intentó liarse conmigo un par de veces... y yo estaba extremadamente molesto, porque no era homosexual, y no estaba dispuesto a ceder. Además, eso duele. Así que eso quedó en nada. Pero me sentí terriblemente halagado por el prestigio de sus atenciones. En lo más profundo de mí, sentía que él era un gran poeta y le debo un minúsculo pedazo del culo del Divino Dalí».</ref> Ang kanyang homoseksuwalidad ay may mahalagang<ref>{{Cita web|url=https://www.rtve.es/noticias/20150423/informe-policial-1965-prueba-asesinato-lorca-por-mason-practicas-homosexuales/1134650.shtml|título=Un informe policial de 1965 prueba el asesinato de Lorca por "masón" y "prácticas homosexuales"|fechaacceso=2026-05-22|apellido=EFE|nombre=RTVE ES /|fecha=2015-04-23|sitioweb=RTVE.es|idioma=es}}</ref> papel sa kanyang pagpaslang ng mga puwersang nag-alsa isang buwan matapos ang kudeta na nagpasimula ng [[Digmaang Sibil ng Espanya|digmaang Sibil ng Espanya]].<ref>Ian Gibson, ''The Assassination of Federico García Lorca''. Penguin (1983) {{ISBN|0-14-006473-7}}</ref><ref name="review">{{Cite journal |last=Wood|first=Michael|date=1977-11-24|title=The Lorca Murder Case|url=http://www.nybooks.com/articles/article-preview?article_id=8337|journal=The New York Review of Books|volume=24|issue=19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090906221112/http://www.nybooks.com/articles/article-preview?article_id=8337|archive-date=2009-09-06|access-date=2021-03-09}}</ref><ref>{{Cite news |last=Estefania|first=Rafael|date=2006-08-18|title=Poet's death still troubles Spain|work=[[BBC News]]|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/5262420.stm|access-date=2008-10-14}}</ref> Ang kanyang mga labi ay hindi kailanman natagpuan,<ref>{{Cita web|url=https://www.amicsmuseunacional.org/es/alegoria-del-fusilamiento-de-federico-garcia-lorca/|título=“Alegoría del fusilamiento de Federico García Lorca''|fechaacceso=2026-05-22|apellido=Amics|nombre=Taulell|fecha=2021-06-07|sitioweb=Amics Museu Nacional|idioma=es-ES}}</ref> at ang sanhi ng kanyang kamatayan ay nananatiling paksa ng pagtatalo; may ilan na nagtataya na siya ay pinaslang dahil sa pagiging homoseksuwal, [[sosyalista]], o kapwa dahilan, samantalang ang iba naman ay naniniwalang isang personal na alitan ang pinaka-malamang na sanhi. ==Talaan ng mga pangunahing gawa== ===Mga koleksyon ng panulaan=== * ''{{lang|es|Impresiones y paisajes}}'' (''Impressions and Landscapes'' 1918) * ''Libro de poemas'' (''Book of Poems''; 1921) * ''Poema del cante jondo'' (''Poem of Deep Song''; isinulat noong 1921 ngunit hindi nailathala hanggang 1931) * ''Suites'' (isinulat sa pagitan ng 1920 at 1923, nalathala pagkamatay ng sumulat noong 1983) * ''Canciones'' (''Songs''; isinulat sa pagitan ng 1921 at 1924, inilathala noong 1927) * ''Romancero gitano'' (''[[Gypsy Ballads]]''; inilathala noong 1928, Editorial Comares, Granada) * ''Odes'' (written 1928) * ''Poeta en Nueva York'' (isinulat noong 1930 – nalathala pagkamatay ng sumulat noong 1940, unang salin sa Ingles bilang ''[[Poet in New York]]'' 1940)<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=myLDA0_brhcC&pg=RA1-PA494 |title=Encyclopedia of literary translation into English |publisher=Books.google.co.uk |accessdate=14 Agosto 2012}}</ref> * ''Llanto por Ignacio Sánchez Mejías'' (''Lament for Ignacio Sánchez Mejías''; 1935) * ''Seis poemas gallegos'' (''Six Galician poems''; 1935) * ''Sonetos del amor oscuro'' (''Sonnets of Dark Love''; 1936, hindi nailathala hanggang 1983) * ''Lament for the Death of a Bullfighter and Other Poems'' (1937) * ''Primeras canciones'' (''First Songs''; 1936) * ''The Tamarit Divan'' (isinulat ang mga tula noong 1931–34 at hindi nalathala hanggang pagkaraan ng kanyang kamatayan sa isang natatanging edisyon ng ''Revista Hispánica Moderna'' noong 1940). * ''Selected Poems'' (1941) ===Mga dula=== * ''Christ: A Religious Tragedy'' (hindi natapos 1917) * ''[[The Butterfly's Evil Spell]]'': (isinulat 1919–20, unang produksiyon noong 1920) * ''[[The Billy-Club Puppets]]'': (isinulat 1922-5, unang produksiyon noong 1937) * ''[[The Puppet Play of Don Cristóbal]]'': (isinulat 1923, unang produksiyon noong 1935) * ''[[Mariana Pineda]]'' (isinulat 1923–25, unang produksiyon noong 1927) * ''[[The Shoemaker's Prodigious Wife (dula)|The Shoemaker's Prodigious Wife]]'': (isinulat 1926–30, unang produksiyon noong 1930, binago 1933) * ''[[The Love of Don Perlimplín and Belisa in the Garden]]'': (isinulat 1928, unang produksiyon noong 1933) * ''[[The Public (play)|The Public]]'': (isinulat 1929–30, first production 1972); tanging isang hindi natapos na draft ang alam * ''[[When Five Years Pass]]'': (isinulat 1931, unang produksiyon noong 1945) * ''[[Blood Wedding]]'': (isinulat 1932, unang produksiyon noong 1933) * ''[[Yerma]]'' (isinulat 1934, unang produksiyon noong 1934) * ''[[Doña Rosita the Spinster]]'': (isinulat 1935, unang produksiyon noong 1935) * ''[[Play Without a Title]]'': (written 1936, unang produksiyon noong 1986) * ''[[The House of Bernarda Alba]]'': (written 1936, unang produksiyon noong 1945) * ''[[Dreams of my Cousin Aurelia]]'': (hindi natapos) ===Mga maikling dula=== * ''El paseo de Buster Keaton'' (''[[Buster Keaton]] goes for a stroll'' 1928) * ''La doncella, el marinero y el estudiante'' (''The Maiden, the Sailor and the Student'' 1928) * ''Quimera'' (''Dream'' 1928) ===Mga iskrip pampelikula=== * ''Viaje a la luna'' (''Trip to the Moon'' 1929) ===Mga opera=== * ''Lola, la Comedianta'' (''Lola, the Actress'', unfinished collaboration with [[Manuel de Falla]] 1923) ===Mga guhit at pinta=== * ''Salvador Dalí'', 1925. 160x140mm. Ink and colored pencil on paper. Private collection, Barcelona, Spain * ''Bust of a Dead Man'', 1932. Ink and colored pencil on paper. Chicago, Illinois {{English|Federico García Lorca}} ==Mga nota== {{reflist|group= n}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga pinagkunan== *{{cite book | author=Cao, Antonio | title=García Lorca y las Vanguardias | url=https://archive.org/details/federicogarcialo0000caoa | location=London | publisher=Tamesis | year=1984 | isbn=0-729-30202-4}} *{{cite book | author=Gibson, Ian | title=Federico García Lorca | url=https://archive.org/details/federicogarcialo0000gibs_x8k1 | location=London | publisher=Faber & Faber | year=1989 | isbn=0-571-14224-9 | oclc=21600658}} *{{cite book | author=Stainton, Leslie | title=Lorca: A Dream of Life | url=https://archive.org/details/lorca00lesl | location=London | publisher=Farrar Straus & Giroux | year=1999 | isbn=0-374-19097-6 | oclc=246338520}} *{{cite book | author=Sebastian Doggart |author2= Michael Thompson | title=Fire, Blood and the Alphabet: One Hundred Years of Lorca | url=https://archive.org/details/firebloodalphabe0000unse | location=Durham | publisher=[[University of Durham]] | year=1999 | isbn=0-907310-44-3 | oclc=43821099}} *{{cite book | author=Mario Hernandez Translated by Christopher Maurer | title=Line of Light and Shadow: The Drawings of Federico García Lorca | url=https://archive.org/details/lineoflightshado02garc | publisher=Duke University Press | year=1991 | isbn=0-8223-1122-4}} * Maurer, Christopher (2001) ''Federico García Lorca:Selected Poems'' Penguin ==Mga ugnay panlabas== {{wikiquote}} {{wikisource|Author:Federico García Lorca|Federico García Lorca}} {{commons category|Federico García Lorca}} * [https://web.archive.org/web/20090106130748/http://garcia-lorca.org/ The Lorca Foundation] * [http://www.huertadesanvicente.com/ Huerta De San Vicente, Grandada]—The Lorca Family home now a museum * [http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/theatre-dance/news/lorca-was-censored-to-hide-his-sexuality-biographer-reveals-1644906.html "Lorca censored to hide sexuality"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110714191724/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/theatre-dance/news/lorca-was-censored-to-hide-his-sexuality-biographer-reveals-1644906.html |date=2011-07-14 }}—article by ''[[The Independent]]'', 14 March 2009 * [https://web.archive.org/web/20120205223558/http://www.glbtq.com/literature/garcialorca_f.html LGB biography of García Lorca] * {{Internet Archive author |sname=Federico García Lorca |sopt=w}} * {{Librivox author |id=2937}} * [http://users.ipfw.edu/jehle/deisenbe/Lorca/Lorca_and_censorship__The_Gay_Artist_Made_Heterosexual.htm "Lorca and Censorship: The Gay Artist Made Heterosexual"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130622033800/http://users.ipfw.edu/jehle/deisenbe/Lorca/Lorca_and_censorship__The_Gay_Artist_Made_Heterosexual.htm |date=2013-06-22 }}—essay by Eisenberg, D.; [[Florida State University]] * [https://www.theguardian.com/culture/2015/apr/23/federico-garcia-lorca-spanish-poet-killed-orders-spanish-civil-war Federico García Lorca was killed on official orders, say 1960s police files]—''The Guardian'' {{stub|Panitikan|Espanya}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Garcia Lorca, Federico}} [[Kategorya:Mga Kastila]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1898]] [[Kategorya:Namatay noong 1936]] 387tjebnss1b1jwtgg38o26lx7vfaz1 0 267879 2221194 2089523 2026-08-20T19:23:26Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260820)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2221194 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Pulang soro | fossil_range = {{Fossil range|0.7|0}} <small>Middle [[Pleistocene]]–kasalukuyan</small> | image = Fox at the British Wildlife Centre, Newchapel, Surrey - geograph.org.uk - 2221750.jpg | image_caption = ''Vulpex vulpex crucigera'' | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |title=''Vulpes vulpes'' |author=Hoffmann, M. |author2=Sillero-Zubiri, C. |last-author-amp=yes |year=2016 |page=e.T23062A46190249|language=en}}</ref> | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Mammalia]] | ordo = [[Carnivora]] | familia = [[Canidae]] | genus = ''[[Vulpes]]'' | species = '''''V. vulpes''''' | binomial = ''Vulpes vulpes'' | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]]) | range_map = Wiki-Vulpes vulpes.png | range_map_caption = Pamamahagi sa pulang soro }} Ang '''pulang soro''' (''Vulpes vulpes'') ay ang pinakamalaki sa mga tunay na [[soro]] at isa sa pinakamalawak na laganap na kasapi ng [[Orden (biyolohiya)|orden]] na [[Carnivora]], na makikita sa buong [[Hilagang Emisperyo]] kabilang ang karamihan ng [[Hilagang Amerika]], [[Europa]] at [[Asya]], dagdag pa ang ilang bahagi ng Hilagang [[Aprika]]. Nakatala ito sa [[IUCN]] bilang ''least concern'' o pinakamaliit ang pag-aalala.<ref name="IUCN"/> Tumaas ang naabot nito kasama ng paglago ng tao. Nang ipinakilala ito sa [[Australya]], tinuri itong nakakasama sa mga katutubong [[mamalya]] at mga populasyon ng [[ibon]]. Dahil sa presensya nito sa Australya, naitala ito sa "100 pinakamalalang espesyang sumasakop."<ref>{{cite web |title=100 of the World's Worst Invasive Alien Species |url=http://www.issg.org/database/species/ecology.asp?si=66&fr=1&sts=&lang=EN |publisher=Invasive Species Specialist Group |language=en |access-date=2020-07-13 |archive-date=2017-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170316113132/http://issg.org/database/species/ecology.asp?si=66&fr=1&sts=&lang=EN |url-status=dead }}</ref> Nagmula ang pulang soro mula sa isang mas maliit na ninuno mula Eurasya noong panahon ng Gitnang Villafranchian,<ref name=k115>{{cite book|last1=Kurtén|first1=Björn|title=Pleistocene Mammals of Europe|url=https://archive.org/details/pleistocenemamma0000bjor|date=1968|publisher=Weidenfeld & Nicolson|language=en}}</ref> at naging kolonya ang Hilagang Amerika pagkatapos ng glasyasyon ng [[Wisconsin]].<ref name=kurten1980>{{Cite book|title=Pleistocene Mammals of North America |url=https://archive.org/details/pleistocenemamma0000kurt |last=Kurtén |first=Björn |last2=Anderson |first2=Elaine |last-author-amp=yes |date=15 Oktubre 1980|publisher=Columbia University Press |isbn=9780231037334 |pages=[https://archive.org/details/pleistocenemamma0000kurt/page/96 96], 174|language=English}}</ref> Sa mga tunay na soro, kinakatawan ng pulang soro ang mas progresibong anyo sa direksyon ng pagiging [[karnabal]].<ref name="mammals-of-ussr">{{cite book|url=https://archive.org/details/mammalsofsov211998gept |last1=Heptner|first1=V. G.|title=Mammals of the Soviet Union |date=1998|publisher=Brill|location=Leiden u.a.|isbn=978-1886106819|pages=[https://archive.org/details/mammalsofsov211998gept/page/115 115], 341–365, 453–502, 513–562|accessdate=8 Hulyo 2016|language=en}}</ref> Maliban sa pagiging malaki nito, naiiba ang pulang soro mula sa ibang [[espesye]] ng soro sa kakayahan nito na mabilis ibagay ang sarili sa bagong kapaligiran. Sa kabila ng pangalan nito, kadalasang nagkakaroon ang espesye ng indibiduwal na may ibang kulay, kabilang ang mga indibiduwal na leusistiko at melanistiko.<ref name="mammals-of-ussr"/> Sa kasalukuyan, may apatnapu't limang sub-espesye ang kinikilala,<ref name="msw3">{{MSW3 Wozencraft|id =14000892}} (sa Ingles)</ref> na nahahati sa dalawang kaurian: ang malaking hilagang soro, at ang maliit na pangunahing katimugang soro ng Asya at [[Hilagang Aprika]].<ref name="mammals-of-ussr"/> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[kategorya:Canidae]] 4k396mwcs20qk8c5ijm9aj0syicry0i 0 276424 2221157 2021477 2026-08-20T14:17:07Z ~2026-45491-14 165531 2221157 wikitext text/x-wiki {{Anime and manga}} [[Talaksan:Super Forbidden Love Drawings 09 crop.png|thumb|Isang ilustrasyon ng isang batang lalaki na binibigyang kahulugan bilang shotacon.]] Ang {{Nihongo|'''shotacon'''|ショタコン|shotakon}}, dinaglat mula sa {{Nihongo|'''Shōtarō complex'''|正太郎コンプレックス|shōtarō konpurekkusu}}, ay, sa kontekstong Hapon, ang pagkaakit sa mga karakter na (o mukhang bata) batang lalaki, o medya na nakatuon sa ganitong akit. Tumutukoy ito sa uri ng [[manga]] at [[anime]] kung saan isinasalarawan sa nakahihibo't kaiyaging paraan ang mga karakter na [[:en:prepubescent|di pa binatilyo]] o [[puberty|magbibinatilyo]], tuon ng akit man ang papel nila, o bilang sila ang "pumapailalim" (ang karakter na sinadyang katayuin ng mambabasa). Sa iilang kuwento, itinatambal ang batang lalaki sa kapuwa lalaki, kadalasan sa paraang homoerotiko, na laganap sa mga akdang [[yaoi|yaoi/Boys' Love (BL)]] layon sa kababaihang mambabasa, ngunit may iilan na panlalaki, tulad ng ''[[Boku no Pico]]''. Sa iba, itinatambal ang lalaki sa babae, na binansagang "tuwirang shota" o "straight shota" ng madla. Sa iilang akda, itinatambal ang ''shota'' sa nakatatandang dalaga o babae, kilala sa tawag na ''oneshota'' (おねショタ), pinaghalong ''onē-san'' (お姉さん, ate) at ''shota''.<ref>{{cite book|last=Kimi|first=Rito|title=The History of Hentai Manga: An Expressionist Examination of Eromanga|publisher=[[FAKKU]]|year=2021|isbn=978-1-63442-253-6|pages=242}}</ref> May takdang "hanggang 15" ang iminungkahi bilang pamukod sa pagitan ng shotacon at BL.{{cn|date=September 2020}} Nagagamit din ito sa mga karakter na binata't magugulang, na may [[:en:neoteny|anyo o katangiang pambata]].<ref>{{cite book|last=Thompson|first=Jason|title=[[Manga: The Complete Guide]]|publisher=Del Rey|year=2007|page=[https://archive.org/details/mangacompletegui0000thom_l3e2/page/n532 501]|isbn=978-0-345-48590-8}}</ref> Halaw ang salita sa batang karakter na si {{Nihongo|Shōtarō|正太郎}} mula ''[[:en:Tetsujin 28-go|Tetsujin 28-go]]''<ref name="Otaku Sexuality p.236" />. [[:en:Lolicon|Lolicon]] naman ang tawag sa pagkaakit sa (o sining sa paglalarawang kaiyagin ng) batang babae. Saklaw ng salita sa parehong kultura ng paghanga sa Kanluran at Hapon ang mga akda mula [[hentai|tahasang malaswa]] tungong mahibuin, romantiko, o kadalangan, di-matalikin, kung saan hindi na ito pangkaraniwan na matatawag na "totoong" shotacon. Kasama ang lolicon, may kaugnayan ang shotacon sa konsepto ng ''[[:en:kawaii|kawaii]]'' (kariktan) at ''[[:en:Moe (slang)|moe]]'' (kung saan isinasalarawan ang mga karakter bilang bata, marikit, o walang-kaya, nang makilala agad ng mambabasa at magpaantig ng kalinga). Dahil dito, ginagamit ang mga tema at karakter na shotacon sa iba't ibang medyang pambata. Madalasin sa [[shōjo manga|manga na shōjo]] ang ilan sa mga elemento ng shotacon, tulad ng [[yaoi]], gaya sa sikat na manga na ''[[:en:Loveless (manga)|Loveless]]'', tampok ang kaiyagin ngunit di-mataliking ugnayan ng bidang lalaki na 12-taong-gulang at ng 20-taong-gulang ding lalaki, o ang mukhang batang karakter na si [[:en:List of Ouran High School Host Club characters#Mitsukuni "Honey" Haninozuka|Honey]] sa ''[[Ouran High School Host Club]]''. Nagsasalarawan din minsan ng mga kaiyaging binata sa hindi malaswang konteksto ang [[Seinen manga|manga na seinen]], pangunahing layon ang mga [[otaku]], gaya ni [[:en:Yubisaki_Milk_Tea#Characters|Yoshinori "Yuki" Ikeda]], ang nagbibihis-babaeng 14-taong-gulang na lalaki sa ''[[:en:Yubisaki Milk Tea|Yubisaki Milk Tea]]''. Batikos ng iilan, may ambag sa totoong [[:en:child sexual abuse|pang-aabusong matalikin sa kabataan]] ang shotacon,<ref name="comic relief">{{cite news|url=http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/fl20040427zg.html|title=Does comic relief hurt kids?|author=Tony McNicol|work=[[The Japan Times]]|date=2004-04-27|access-date=2008-01-18}}</ref> samantalang sinasabi naman ng iba na walang patunay sa paratang,<ref name="comic relief" /> o may patunay laban dito.<ref name="Diamond and Uchiyama">{{cite journal|url=http://www.hawaii.edu/PCSS/biblio/articles/1961to1999/1999-pornography-rape-sex-crimes-japan.html|title=Pornography, Rape and Sex Crimes in Japan|author=[[Milton Diamond]] and Ayako Uchiyama|journal=International Journal of Law and Psychiatry|volume=22|issue=1|pages=1–22|year=1999|access-date=2008-01-06|doi=10.1016/S0160-2527(98)00035-1|pmid=10086287}}</ref> ==Pinagmulan== Ang salitang "shotacon" ay pinaikli ng katagang {{Nihongo|''Shōtarō complex''|正太郎コンプレックス|Shōtarō konpurekkusu}}, isang pagtukoy sa batang karakter na si Shōtarō (正太郎) mula sa ''[[:en:Tetsujin 28-go|Tetsujin 28-go]]''.<ref name="Otaku Sexuality p.236">Saitō Tamaki (2007) "Otaku Sexuality" in Christopher Bolton, Istvan Csicsery-Ronay Jr., and [[Takayuki Tatsumi]] ed., page 236 ''[http://www.upress.umn.edu/Books/B/bolton_robot.html Robot Ghosts and Wired Dreams] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110605115230/http://www.upress.umn.edu/Books/B/bolton_robot.html |date=2011-06-05 }}'' University of Minnesota Press {{ISBN|978-0-8166-4974-7}}</ref> Sa seryeng ito, si Shōtarō ay isang mapusok at pursigidong detektibo na laging lamang sa kanyang mga katunggali at tumutulong sa paglutas ng mga kaso. Sa kabuoan ng serye, siya ay nakabuo ng malalapit na mga kaibigan. Ang kanyang lalaking kagandahan o tinatawag na [[bishōnen]] ay sumakatawan sa pagbuo ng "shotacon", na nagbibigay ngalan sa isang lumang subkultura. Kung saan nabuo ang konsepto ng shotacon ay mahirap matukoy, ngunit ang ilan sa mga pinag-ugatan nito ay nagmula sa mga naging tugon ng mga mambabasa ng seryeng detektibo na isinulat ni [[Edogawa Rampo]]. Sa kanyang mga gawa, isang karakter na nagngangalang Yoshio Kobayashi ng "Shōnentanteidan" (Junior Detective Group, tulad ng Baker Street Irregulars sa mundo ng [[Sherlock Holmes]]) ay bumuo ng isang malalim na pagdedepende sa mas matandang bida na si [[Kogoro Akechi]]. Si Kobayashi, isang magandang binata, ay laging tumutulong sa mga kaso ni Kogoro at pinapahalagahan ang kapakanan nito, at minsan na nga silang [[kohabitasyon|nagsama sa iisang bubong]]. Itong matalik na pakikipag-ugnayan sa pagitan ng isang binata at mas matandang lalaki ay masasabing isa sa mga dahilan ng pag-usbong at pag-unlad ng komunidad ng shotacon. Ayon kay [[Tamaki Saitō]], ang modernong komunidad ng shotacon ay nabuo sa simula ng mga taong 1980 at may paghihiwalay sa mga babae at lalaking tagahanga.<ref name="Otaku Sexuality p.236"/> Mungkahi niya na ang shotacon ay orihinal na nanggaling sa [[yaoi]], sa pagtanggap ng mga lalaking mambabasa, epekto ng [[lolicon]]; kaya, sinasabi niya na ang pagsusulat ng "''shota'' ng mga kababaihang may-akda ng ''yaoi'' ay pareho ng kayarian sa mga ''yaoi'', ngunit ang ''shota'' na gawa ng lalaking ''otaku'' ay malinaw na inilalagay ang mga lalaking karakter bilang maliliit na mga babaeng may aring panlalaki."<ref>Saitō Tamaki (2007) "Otaku Sexuality" in Christopher Bolton, Istvan Csicsery-Ronay Jr., and [[Takayuki Tatsumi]] ed., page 236-237 ''[http://www.upress.umn.edu/Books/B/bolton_robot.html Robot Ghosts and Wired Dreams] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110605115230/http://www.upress.umn.edu/Books/B/bolton_robot.html |date=2011-06-05 }}'' University of Minnesota Press {{ISBN|978-0-8166-4974-7}}</ref> ==Mga paglimbag== Ang mga kwentong shotacon ay paminsanang ipinapalabas nang nakalipon buwan-buwan. Gayon pa man, ang mga mangguguhit ng manga ay indibidwal na naglilimbag ng kanilang mga gawa. Kalahatan ng kwentong shotacon ay inilalathala bilang [[doujinshi]]; {{Nihongo|'''Shotaket'''|ショタケット}},{{#tag:ref|Kilala rin sa tawag na ''Shotaketto'', pero ito ay opisyal na rinomanisa bilang ''Syotaket'' sa homepage nito.<ref>{{cite web|url=http://homepage3.nifty.com/syotaket/index.html|title=Syotaket|date=n.d.|publisher=Syotaket|language=Japanese|accessdate=2009-07-23|archive-date=2009-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20090511180116/http://homepage3.nifty.com/syotaket/index.html|url-status=dead}}</ref>|group="nb"}} isang taunang kumbensyon na nagbebenta ng doujinshi, ang itinatag noong 1995,<ref name="Syotaket_history">{{cite web|url=http://homepage3.nifty.com/syotaket/history.html|title=History of Syotaket|date=n.d.|publisher=Syotaket|language=Japanese|accessdate=2009-07-23|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090727072232/http://homepage3.nifty.com/syotaket/history.html|archivedate=2009-07-27|df=}}</ref> ng isang grupo ng mga kalalakihang manlilikha.<ref name="Otaku Sexuality p.236"/> Nakaraang 2008, binisita ito ng higit 1000 katao at namahagi ng mga materyal mula sa humigit-kumulang 200 manlilikha.<ref name="Syotaket_history"/> Shotacon for women is almost exclusively [[yaoi]], and may be published in general yaoi anthology magazines or in one of the few exclusively shotacon yaoi anthologies, such as ''Shōnen Romance''. Because of the possible [[Legal status of drawn pornography depicting minors|legal issues]], US publishers of yaoi have avoided material depicting notably underage characters.<ref name="Pagliassotti BL West">[[Dru Pagliassotti|Pagliassotti, Dru]] (November 2008) [http://www.participations.org/Volume%205/Issue%202/5_02_pagliassotti.htm 'Reading Boys' Love in the West'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120801134251/http://www.participations.org/Volume%205/Issue%202/5_02_pagliassotti.htm |date=2012-08-01 }} Particip@tions Volume 5, Issue 2 Special Edition</ref> In 2006, [[Digital Manga Publishing|Juné]] released an English translation of Mako Takahashi's {{Nihongo|''Naichaisouyo''|泣いちゃいそうよ}} under the title "Almost Crying",<ref>{{cite web|url=http://www.junemanga.com/books/360/|title=Juné Manga - Almost Crying|publisher=Juné Manga|accessdate=2009-07-23|archive-date=2009-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20090731160257/http://www.junemanga.com/books/360/|url-status=dead}}</ref> a non-erotic shotacon manga; the book contains several stories featuring pubescent male characters, but their relationships are nonsexual. Shotacon for male readers may feature either homosexual or heterosexual relationships.{{#tag:ref|Male-male seijin shotacon is not properly considered [[yaoi]], and is published and marketed separately in Japan, but these genres are often conflated in Western terminology.|group="nb"}} Both gay and straight shotacon typically involve escapades between smaller, often pubescent males and young adults (older brother/sister figures), sexually frustrated authority figures (teacher/boss), significantly older "uncle/aunt" figures (neighborhood acquaintances, actual family members), or outright father or mother figures (adopted, step, or full blood relation). Outside of these tropes, stories that involve only young boys (with no older characters) are not rare, with the most common recurring theme being a classmate relation. Shota stories may be published in (a subset of) general [[Hentai#Demographics|seijin]] (men's pornographic) manga anthologies or in the few seijin shota manga anthologies, such as ''[[Shōnen Ai no Bigaku]]'', which specializes in male-male stories. Some gay men's magazines which offer a particularly broad mix of pornographic material occasionally run stories or manga featuring peri-pubescent characters.<ref>{{cite book | last = McLelland | first = Mark | title = Male homosexuality in modern Japan | publisher = Routledge | year = 2000 | pages = 134, 138 | isbn = 0-7007-1300-X}}</ref> In 2006, the seijin shotacon [[OVA]] [[anime]] {{Nihongo|''[[Boku no Pico]]''|ぼくのぴこ||lit. ''My Pico''|}}, which the producer has described as the first shotacon anime,<ref>{{cite web |last = Michael |first = Christopher |title = Animated Discussion |publisher = The Walrus Magazine |date = May 2007 |url = http://www.walrusmagazine.com/articles/2007.05-boku-no-pico/ |accessdate = June 4, 2009 |deadurl = yes |archiveurl = https://web.archive.org/web/20071012103114/http://www.walrusmagazine.com/articles/2007.05-boku-no-pico/ |archivedate = October 12, 2007 |df = }}</ref> was released. It was later followed by two sequels and an edited version of the first OVA, with content more suitable for viewers under 18. However, three years previously an OVA based on the eroge ''[[Enzai: Falsely Accused|Enzai]]'' was created, featuring explicit sexual acts involving young boys. == Pagpapaliwanag == <references group="nb" /> == Mga sanggunian == {{Reflist|2}} c0ufy1oxzrmhwg2tnfjp3h9dxelevgd 0 277023 2221210 1723693 2026-08-21T00:26:27Z Aubreyjanev 159817 Nagdagdag ng impormasyon na may sanggunian 2221210 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Wageningenaula.jpg|thumb|[[Awditoryum|Aula]] ng Wageningen University]] [[Talaksan:Lumen_Building_Greenhouse.jpg|thumb|Panorama ng greenhouse ng gusaling ''Lumen'']] Ang '''Wageningen University & Research''' (kilala rin bilang '''Wageningen UR'''; daglat: '''WUR''') ay isang pampublikong pamantasang [[Netherlands|Dutch]] na nasa Wageningen, [[Netherlands]]. Ito ay binubuo ng Unibersidad ng Wageningen at ang dating pang-mga instituto sa pananaliksik pang-agrikultura (Dienst Landbouwkundig Onderzoek, DLO) ng Ministri ng Agrikulturang Dutch. Ang Wageningen UR ay nagsasanay ng mga espesyalista (BSc, MSc at PhD) sa larangan ng biyolohiya at agham panlipunan at may pananaliksik na nakatutok sa mga problemang pang-agham, panlipunan at komersyal nsa larangan ng biyolohiya at pagkukunang likas. Sa larangan ng biyolohiya, agrikultura, at agham pangkapaligiran, ang unibersidad ay itinuturing na ''world-class''. Ito ay ang pinakamahusay na unibersidad sa [[Netherlands]] at No. 1 sa buong mundo, sa agrikultura at panggugubat ayon sa 2016 sa QS World University Rankings chart. Ang unibersidad ay merong humigit-kumulang 12,000 mag-aaral mula sa higit 100 bansa, 7,000 na mga empleyado, at mahigit 71,000 na mga alumni<ref>{{Cite web |title=Facts and figures about Wageningen University & Research |url=https://www.wur.nl/en/about-wur/facts-figures |access-date=2026-08-21 |website=Wageningen University & Research |language=en}}</ref>. Ito ay miyembro ng Euroleague for the Life Sciences (ELLS) ''university network''. {{coord|format=dms|display=title}} {{Stub|Edukasyon}} [[Kategorya:Mga pamantasan]] akh30dv12hmizgcsb65wth7220idwtk 2221218 2221210 2026-08-21T03:54:34Z Lolbet101 163542 May ilang pagbabago sa artikulong ito. (Some changes in this article.) 2221218 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Wageningenaula.jpg|thumb|[[Awditoryum|Aula]] ng Wageningen University]] [[Talaksan:Lumen_Building_Greenhouse.jpg|thumb|Panorama ng greenhouse ng gusaling ''Lumen'']] Ang '''Wageningen University & Research''' (kilala rin bilang '''Wageningen UR'''; daglat: '''WUR''') ay isang pampublikong pamantasang [[Netherlands|Dutch]] na nasa Wageningen, [[Netherlands|Nederlandiya]].<ref>{{Cite web |title=Campus & locations |url=https://www.wur.nl/en/about-wur/campus-locations |access-date=2026-08-21 |website=Wageningen University & Research |language=en}}</ref> Ito ay binubuo ng Unibersidad ng Wageningen at ang dating pang-mga instituto sa pananaliksik pang-agrikultura (Dienst Landbouwkundig Onderzoek, DLO) ng Ministri ng Agrikulturang Dutch. Ang Wageningen UR ay nagsasanay ng mga espesyalista (BSc, MSc at PhD) sa larangan ng biyolohiya at agham panlipunan at may pananaliksik na nakatutok sa mga problemang pang-agham, panlipunan at komersyal nsa larangan ng biyolohiya at pagkukunang likas. Sa larangan ng biyolohiya, agrikultura, at agham pangkapaligiran, ang unibersidad ay itinuturing na ''world-class''. Ito ay ang pinakamahusay na unibersidad sa [[Netherlands]] at No. 1 sa buong mundo, sa agrikultura at panggugubat ayon sa 2016 sa QS World University Rankings chart. Ang unibersidad ay merong humigit-kumulang 12,000 mag-aaral mula sa higit 100 bansa, 7,000 na mga empleyado, at mahigit 71,000 na mga alumni<ref>{{Cite web |title=Facts and figures about Wageningen University & Research |url=https://www.wur.nl/en/about-wur/facts-figures |access-date=2026-08-21 |website=Wageningen University & Research |language=en}}</ref>. Ito ay miyembro ng Euroleague for the Life Sciences (ELLS) ''university network''. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Stub|Edukasyon}} [[Kategorya:Mga pamantasan]] gevvflusq89ljjfqra824hg9dw3gezi 15 280863 2221198 2220524 2026-08-20T21:03:28Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2221198 wikitext text/x-wiki == Wala pang artikulo sa wikang Tagalog == '''Ang sumusunod ay talaan ng mga mamamayan ng Pilipinas na mayroon nang artikulo sa ibang bersiyon ng Wikipedia ngunit hindi pa nagagawan ng artikulo sa Tagalog Wikipedia:''' {{Wikidata list|sparql= SELECT DISTINCT ?item ?article_en ?linkcount WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5. ?item wdt:P27 wd:Q928. ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . ?article_en schema:about ?item . ?article_en schema:inLanguage "en" . ?article_en schema:isPartOf <https://en.wikipedia.org/> FILTER (?linkcount >= 1) . # only include items with 1 or more sitelinks FILTER NOT EXISTS { ?article schema:about ?item . ?article schema:inLanguage "tl" . ?article schema:isPartOf <https://tl.wikipedia.org/> } } GROUP BY ?item ?linkcount ?article_en ORDER BY DESC(?linkcount) LIMIT 100 |columns=P18,label:Article,P106,P793,P800,P39,?article_en |section= |min_section= |sort=?linkcount |links=red |thumb=128 |autolist= |references=all }} {| class='wikitable sortable' ! larawan ! Article ! hanapbuhay ! significant event ! magnum opus ! nahawakang pwesto ! ?article_en |- | [[Talaksan:Alodia Gosiengfiao 2013-07-04 (2) a.jpg|center|128px]] | [[Alodia Gosiengfiao]] | [[modelo]]<br/>[[cosplayer]] | | | | [[:en:Alodia_Gosiengfiao|Alodia Gosiengfiao]] |- | [[Talaksan:Lav Diaz at 81st Venice International Film Festival.jpg|center|128px]] | [[Lav Diaz]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[editor ng pelikula]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[artista]]<br/>[[direktor]]<ref name="ref_9dcd9960024412bee88cb9de0f5ddf9229d4c663ed2ba8b4910cc05c78097c3a">https://cs.isabart.org/person/122314</ref><ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[film screenwriter]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[musiko]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[kritiko ng sine]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Lav_Diaz|Lav Diaz]] |- | [[Talaksan:Paul Mulders.jpg|center|128px]] | [[Paul Mulders]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Paul_Mulders|Paul Mulders]] |- | [[Talaksan:1960 Neile Adams.jpg|center|128px]] | [[Neile Adams]] | [[artista]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[mang-aawit]]<br/>[[artista sa telebisyon]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[artista sa teatro]] | | | | [[:en:Neile_Adams|Neile Adams]] |- | [[Talaksan:Angel Guirado azkals 2011.jpg|center|128px]] | [[Ángel Guirado]] | [[futbolista]]<ref name="ref_29e115b4d8673aa55ed93f170246260cdb6ce2dbf55e09a234ed0993291e067f">''[[:d:Q5715639|BDFutbol]]''</ref> | | | | [[:en:%C3%81ngel_Guirado|%C3%81ngel Guirado]] |- | [[Talaksan:James Younghusband Oct 2013.jpg|center|128px]] | [[James Younghusband]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:James_Younghusband|James Younghusband]] |- | [[Talaksan:Chris Greatwich.JPG|center|128px]] | [[Chris Greatwich]] | [[futbolista]]<br/>[[association football manager]] | | | | [[:en:Chris_Greatwich|Chris Greatwich]] |- | [[Talaksan:Adolfo Tito Yllana, September 2021 (GPOABF 0882) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Adolfo Tito Yllana]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[titular archbishop]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Papua New Guinea]]<br/>[[Apostolic Nuncio to the Solomon Islands]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Pakistan]]<br/>[[Apostolic Nuncio to the Democratic Republic of the Congo]]<br/>[[apostolic nuncio to Israel]]<br/>[[Apostolic Delegate to Jerusalem and Palestine]]<br/>[[apostolic nuncio to Cyprus]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Australia]] | [[:en:Adolfo_Tito_Yllana|Adolfo Tito Yllana]] |- | [[Talaksan:Donnie Nietes.png|center|128px]] | [[Donnie Nietes]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | [[:en:Donnie_Nietes|Donnie Nietes]] |- | | [[Dioscoro S. Rabor]] | [[soologo]]<ref name="ref_c5b160c8d062942dc63fae4cd18b5000d2e4309511b37a3761c11480d808103a">''[[:d:Q56114183|In Memoriam: Dioscoro S. Rabor, 1911-1996]]''</ref><br/>[[scientific collector]]<ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref> | | | | [[:en:Dioscoro_S._Rabor|Dioscoro S. Rabor]] |- | | [[Rachel Grant]] | [[artista]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref><br/>[[modelo]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[scuba diver]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | [[:en:Rachel_Grant|Rachel Grant]] |- | [[Talaksan:Andray Blatche.jpg|center|128px]] | [[Andray Blatche]] | [[basketbolista]]<ref name="ref_b316776bfd4d19b22b05d403d20bf7aa69dcd18a806d586c89f9100926aeab05">''[[:d:Q7300810|RealGM]]''</ref> | | | | [[:en:Andray_Blatche|Andray Blatche]] |- | | [[Oscar Cruz]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Oscar_Cruz|Oscar Cruz]] |- | [[Talaksan:Angelo Reyes.jpg|center|128px]] | [[Angelo Reyes]] | [[politiko]]<br/>[[military personnel]] | | | [[Kalihim ng Tanggulang Pambansa]]<br/>[[Kalihim ng Kapaligiran at Likas na Yaman]]<br/>[[Kalihim ng Enerhiya]]<br/>[[Kalihim ng Interyor at Pamahalaang Lokal]] | [[:en:Angelo_Reyes|Angelo Reyes]] |- | [[Talaksan:Archbishop Angel Lagdameo.jpg|center|128px]] | [[Angel Lagdameo]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[archbishop of Jaro]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Angel_Lagdameo|Angel Lagdameo]] |- | [[Talaksan:JfAniceto0456Pacianofvf 06.JPG|center|128px]] | [[Paciano Aniceto]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Catholic archbishop]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]] | [[:en:Paciano_Aniceto|Paciano Aniceto]] |- | [[Talaksan:Cardinal Ricardo Vidal.jpg|center|128px]] | [[Ricardo Tito Jamin Vidal]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[titular bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Ricardo_Vidal|Ricardo Vidal]] |- | [[Talaksan:Orlando Quevedo 2016.jpg|center|128px]] | [[Orlando Beltran Quevedo]] | [[manunulat]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Orlando_Quevedo|Orlando Quevedo]] |- | | [[Angelito Lampon]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[vicar apostolic]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Angelito_Lampon|Angelito Lampon]] |- | [[Talaksan:Romulo Valles Balangiga bell turnover (cropped).jpg|center|128px]] | [[Romulo Valles]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Romulo_Valles|Romulo Valles]] |- | | [[Antonio Ledesma]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<br/>[[Arsobispo]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[Catholic theologian]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[coadjutor bishop]]<br/>[[bishop prelate]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Antonio_Ledesma|Antonio Ledesma]] |- | [[Talaksan:JfTobias0431Bishopfvf 02.JPG|center|128px]] | [[Antonio Realubin Tobias]] | [[teologo]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Antonio_Tobias|Antonio Tobias]] |- | [[Talaksan:Albert del Rosario.jpg|center|128px]] | [[Albert del Rosario]] | [[diplomata]]<br/>[[politiko]]<br/>[[negosyante]] | | | [[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]<br/>[[ambassador of the Philippines to the United States]] | [[:en:Albert_del_Rosario|Albert del Rosario]] |- | [[Talaksan:Arnel Pineda by Phey Palma.jpg|center|128px]] | [[Arnel Pineda]] | [[mang-aawit]]<br/>[[manunulat ng awitin]] | | | | [[:en:Arnel_Pineda|Arnel Pineda]] |- | [[Talaksan:Chadhugo (300dpi).jpg|center|128px]] | [[Chad Hugo]] | [[record producer]]<br/>[[manunulat ng awitin]]<br/>[[kompositor]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Chad_Hugo|Chad Hugo]] |- | [[Talaksan:Bishop.Arturo.Bastes.jpg|center|128px]] | [[Arturo M. Bastes]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[coadjutor bishop]] | [[:en:Arturo_Bastes|Arturo Bastes]] |- | [[Talaksan:Ernie Chan at Super-Con 2009.JPG|center|128px]] | [[Ernie Chan]] | [[comics artist]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]<br/>[[ilustrador]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[graphic artist]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[disenyador]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[alagad ng sining biswal]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | | | | [[:en:Ernie_Chan|Ernie Chan]] |- | [[Talaksan:Venus Raj.jpg|center|128px]] | [[Venus Raj]] | [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]] | | | | [[:en:Venus_Raj|Venus Raj]] |- | [[Talaksan:Brian Yuzna (2007 crop).jpg|center|128px]] | [[Brian Yuzna]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[screenwriter]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[artista]] | | | | [[:en:Brian_Yuzna|Brian Yuzna]] |- | | [[Leonardo Legaspi]] | [[propesor ng unibersidad]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Roman Catholic Archbishop of Caceres]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Leonardo_Legaspi|Leonardo Legaspi]] |- | [[Talaksan:Brillante Mendoza at the 69th Venice International Film Festival, September 2012.jpg|center|128px]] | [[Brillante Mendoza]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[cinematographer]]<ref name="ref_833b0ecf39cfd9c634b88c55346640b8ff53e5ec78e177b604b7a78346be027c">http://asianwiki.com/Brillante_Mendoza</ref><br/>[[screenwriter]]<ref name="ref_89d32ec69eda3ae30901972a23ca4c45d7f2c401e64244cc1c33b72d8976e7fa">https://lilokpelikula.wordpress.com/2009/10/21/lola-brillante-mendoza-2009/</ref><ref name="ref_df976a5955ea21883692f260e6765daa529da60de09340ac0bd712c56bd8c1ba">http://www.timeout.com/london/film/captive-2012</ref><ref name="ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6">''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''</ref><ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<ref name="ref_b2d7a45e5d3180f042276aa6e9408760514212ca319bc04a9eaae19b89f7c331">http://www.nytimes.com/movies/movie/457936/Kinatay/details</ref><ref name="ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6">''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''</ref><br/>[[production designer]]<br/>[[direktor]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Brillante_Mendoza|Brillante Mendoza]] |- | [[Talaksan:Pancho Villa BNF.jpeg|center|128px]] | [[Pancho Villa]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | [[:en:Pancho_Villa_(boxer)|Pancho Villa (boxer)]] |- | [[Talaksan:Bishop Broderick Pabillo at the Manila Cathedral 2023-10-29.jpg|center|128px]] | [[Broderick Soncuaco Pabillo]] | [[teologo]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Broderick_Pabillo|Broderick Pabillo]] |- | [[Talaksan:Simeon Toribio.jpg|center|128px]] | [[Simeón Toribio]] | [[politiko]]<br/>[[atleta]] | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | [[:en:Simeon_Toribio|Simeon Toribio]] |- | [[Talaksan:Julio Rosales.jpg|center|128px]] | [[Julio Rosales]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Julio_Rosales|Julio Rosales]] |- | [[Talaksan:Jerry Lucena.jpg|center|128px]] | [[Jerry Lucena]] | [[futbolista]]<br/>[[association football manager]] | | | | [[:en:Jerry_Lucena|Jerry Lucena]] |- | | [[David William Valencia Antonio]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[apostolic administrator]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]] | [[:en:David_William_Antonio|David William Antonio]] |- | | [[Miguel White]] | [[atleta]] | | | | [[:en:Miguel_White|Miguel White]] |- | [[Talaksan:Fernando Capalla.jpg|center|128px]] | [[Fernando Capalla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[coadjutor archbishop]]<br/>[[territorial prelate]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Fernando_Capalla|Fernando Capalla]] |- | [[Talaksan:Rolando Santos CM.jpg|center|128px]] | [[Rolando Crisostomo Santos]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]] | [[:en:Rolando_Santos|Rolando Santos]] |- | [[Talaksan:Archbishop Gilbert Garcera 2024-06-29.jpg|center|128px]] | [[Gilbert Garcera]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Archbishop of Lipa]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Gilbert_Garcera|Gilbert Garcera]] |- | | [[Meiling Melançon]] | [[artista]]<br/>[[modelo]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | [[:en:Mei_Melan%C3%A7on|Mei Melan%C3%A7on]] |- | [[Talaksan:Archbishop John F. Du.png|center|128px]] | [[John F. Du]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Archbishop of Palo]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]] | [[:en:John_F._Du|John F. Du]] |- | [[Talaksan:Bishop Jose Romeo O. Lazo (2).jpg|center|128px]] | [[Jose Romeo Lazo]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Bishop of San Jose de Antique]]<br/>[[archbishop of Jaro]] | [[:en:Jose_Romeo_Lazo|Jose Romeo Lazo]] |- | | [[Jose S. Palma]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Bishop of Calbayog]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[Archbishop of Palo]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Jos%C3%A9_S._Palma|Jos%C3%A9 S. Palma]] |- | | [[Mark Javier]] | [[archer]] | | | | [[:en:Mark_Javier|Mark Javier]] |- | [[Talaksan:D LIM.jpg|center|128px]] | [[Danilo Lim]] | [[politiko]]<br/>[[military personnel]] | | | | [[:en:Danilo_Lim|Danilo Lim]] |- | | [[Osvaldo Padilla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[titular archbishop]]<br/>[[apostolic nuncio to Panama]]<br/>[[apostolic nuncio to Sri Lanka]]<br/>[[apostolic nuncio to Nigeria]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Costa Rica]]<br/>[[apostolic nuncio to South Korea]]<br/>[[apostolic nuncio to Mongolia]] | [[:en:Osvaldo_Padilla|Osvaldo Padilla]] |- | [[Talaksan:Pablo Virgilio David in 2014 (Retouched).jpg|center|128px]] | [[Pablo Virgilio Siongco David]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]<br/>[[cardinal priest]] | [[:en:Pablo_Virgilio_David|Pablo Virgilio David]] |- | | [[Rodolfo Tan Cardoso]] | [[ahedresista]] | | | | [[:en:Rodolfo_Tan_Cardoso|Rodolfo Tan Cardoso]] |- | | [[Leopoldo Serantes]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Leopoldo_Serantes|Leopoldo Serantes]] |- | [[Talaksan:Archbishop Ramon Argüelles.jpg|center|128px]] | [[Ramon Arguelles]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Archbishop of Lipa]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]] | [[:en:Ramon_Arguelles|Ramon Arguelles]] |- | [[Talaksan:Bishop Reynaldo G. Evangelista.jpg|center|128px]] | [[Reynaldo Evangelista]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[bishop of Imus]] | [[:en:Reynaldo_Evangelista|Reynaldo Evangelista]] |- | [[Talaksan:Dr Honoria Acosta-Sison.jpg|center|128px]] | [[Honoria Acosta-Sison]] | [[gynecologist]]<ref name="ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7">''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''</ref><br/>[[propesor ng unibersidad]]<ref name="ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7">''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''</ref><br/>[[obstetrician]] | | | | [[:en:Honoria_Acosta-Sison|Honoria Acosta-Sison]] |- | | [[Sergio Utleg]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]] | [[:en:Sergio_Utleg|Sergio Utleg]] |- | [[Talaksan:Teófilo Yldefonso 1928.jpg|center|128px]] | [[Teófilo Yldefonso]] | [[manlalangoy]]<br/>[[military personnel]] | | | | [[:en:Te%C3%B3filo_Yldefonso|Te%C3%B3filo Yldefonso]] |- | | [[Gabriel Reyes]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[Arsobispo ng Maynila]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[titular archbishop]]<br/>[[bishop of Cebu]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Gabriel_Reyes|Gabriel Reyes]] |- | | [[Wenceslao Selga Padilla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[apostolic prefect]]<br/>[[superior]] | [[:en:Wenceslao_Padilla|Wenceslao Padilla]] |- | [[Talaksan:Melissa de la Cruz at LA Time Festival of Books 2013-cropped.jpg|center|128px]] | [[Melissa de la Cruz]] | [[manunulat]]<br/>[[children's writer]]<br/>[[nobelista]]<br/>[[editor]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[young adult author]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | [[Blue Bloods]] | | [[:en:Melissa_de_la_Cruz|Melissa de la Cruz]] |- | [[Talaksan:Shamcey Supsup on September 18, 2011.jpg|center|128px]] | [[Shamcey Supsup]] | [[modelo]]<br/>[[arkitekto]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]] | | | | [[:en:Shamcey_Supsup-Lee|Shamcey Supsup-Lee]] |- | [[Talaksan:Anthony Villanueva 2017 stamp of the Philippines.jpg|center|128px]] | [[Anthony Villanueva]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref><br/>[[artista]] | | | | [[:en:Anthony_Villanueva|Anthony Villanueva]] |- | | [[Roel Velasco]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Roel_Velasco|Roel Velasco]] |- | [[Talaksan:2013 AVN Awards - Mimi Miyagi (8396773441) (crop).jpg|center|128px]] | [[Mimi Miyagi]] | [[artistang pornograpiko]]<br/>[[modelo]]<br/>[[erotic photography model]]<br/>[[politiko]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | [[:en:Mimi_Miyagi|Mimi Miyagi]] |- | | [[José Villanueva]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Jos%C3%A9_Villanueva_(boxer)|Jos%C3%A9 Villanueva (boxer)]] |- | [[Talaksan:Amin Nazari 20191102.jpg|center|128px]] | [[Amin Nazari]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Amin_Nazari|Amin Nazari]] |- | | [[Isnilon Hapilon]] | [[militant]]<ref name="ref_3a050fe4a1b5cdc123941a4d809de3e4cbdf86aca7a47d00e70fc73396c7692f">http://www.reuters.com/article/us-philippines-militants-idUSBRE93F09K20130416</ref><br/>[[military personnel]] | | | [[Emir]] | [[:en:Isnilon_Hapilon|Isnilon Hapilon]] |- | | [[Satoshi Otomo]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Satoshi_%C5%8Ctomo|Satoshi %C5%8Ctomo]] |- | [[Talaksan:Van Partible by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] | [[Van Partible]] | [[animator]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[direktor sa telebisyon]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[film screenwriter]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref> | | | | [[:en:Van_Partible|Van Partible]] |- | [[Talaksan:Satine Phoenix Porn Star Karaoke 2007-05-01 1.jpg|center|128px]] | [[Satine Phoenix]] | [[artista]]<br/>[[artistang pornograpiko]]<br/>[[pintor]]<br/>[[modelo]]<br/>[[online streamer]] | | | | [[:en:Satine_Phoenix|Satine Phoenix]] |- | [[Talaksan:Portrait of Rosalina Abejo.jpg|center|128px]] | [[Rosalina Abejo]] | [[Konduktor ng musika|konduktor]]<br/>[[kompositor]]<ref name="ref_115bb190520bffe7d3b11a69f9df49b7ce90dc74fcae0be2a25876d6fbd480ac">http://www.musicsack.com/personfmt_itempk.cfm?itempk=7</ref><ref name="ref_78ef1b4c4bfd98c1b57835278aa68bfb7a82f895c16dd08902a7241396b8dd66">http://philippinemusicregistry.com.ph/main/artist/view/8</ref> | | | | [[:en:Rosalina_Abejo|Rosalina Abejo]] |- | [[Talaksan:Carli de Murga 20191101 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Carlie de Murga]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Carli_de_Murga|Carli de Murga]] |- | | [[Gurdev Khush]] | [[henetista]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref><br/>[[magsasaka]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref><br/>[[agronomo]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref> | | | | [[:en:Gurdev_Khush|Gurdev Khush]] |- | [[Talaksan:MisaghBahadoranGlobal.jpg|center|128px]] | [[Misagh Bahadoran]] | [[dentist]]<br/>[[futsal player]]<br/>[[modelo]]<br/>[[futbolista]] | | | | [[:en:Misagh_Bahadoran|Misagh Bahadoran]] |- | [[Talaksan:Philippines Foreign Secretary Yasay Addresses Reporters at a News Conference (28502880421) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Perfecto R. Yasay, Jr.]] | [[negosyante]]<br/>[[abogado]]<ref name="ref_5d9f0275a9a10a2540c3b54d54876fcc3ca330edb427fb3d32e3b7d6b2c4ce30">https://cairope.dfa.gov.ph/site-administrator/embassy-news/150-perfecto-r-yasay-jr-secretary-of-foreign-affairs</ref><br/>[[politiko]] | | | [[chairperson]]<ref name="ref_a95020c6c926990cc42cba9158f1ffa3651c92e7a72951390e120a8a21ca0969">https://news.mb.com.ph/2020/06/12/former-dfa-sec-yasay-dies-73/</ref><br/>[[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]<ref name="ref_7911ff1da716d452199d6d0b838df2f94f6168b660ff4836baf6ac4a4d662d24">https://newsinfo.inquirer.net/878680/ca-rejects-appointment-of-yasay</ref> | [[:en:Perfecto_Yasay_Jr.|Perfecto Yasay Jr.]] |- | [[Talaksan:Ronnie del Carmen.jpg|center|128px]] | [[Ronnie del Carmen]] | [[animator]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[ilustrador]]<br/>[[comics artist]]<br/>[[artista]]<br/>[[graphic artist]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[alagad ng sining]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Ronnie_del_Carmen|Ronnie del Carmen]] |- | [[Talaksan:Álvaro Silva 20191101 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Álvaro Silva]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:%C3%81lvaro_Silva_(footballer)|%C3%81lvaro Silva (footballer)]] |- | [[Talaksan:Kevin Ray Mendoza 20120329.jpg|center|128px]] | [[Kevin Ray Mendoza Hansen]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Kevin_Ray_Mendoza|Kevin Ray Mendoza]] |- | | [[Natividad Almeda López]] | [[abogado]]<br/>[[hukom]] | | | | [[:en:Natividad_Almeda-L%C3%B3pez|Natividad Almeda-L%C3%B3pez]] |- | [[Talaksan:Geena Rocero for Chromat.jpg|center|128px]] | [[Geena Rocero]] | [[modelo]]<br/>[[LGBTQ rights activist]]<br/>[[Playmate]] | | | | [[:en:Geena_Rocero|Geena Rocero]] |- | [[Talaksan:Jamie Herrell (Miss Philippines Earth 2014 ).jpg|center|128px]] | [[Jamie Herrell]] | [[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]] | | | | [[:en:Jamie_Herrell|Jamie Herrell]] |- | [[Talaksan:Vicky Tauli-Corpuz in Kuala-Lumpur.jpg|center|128px]] | [[Victoria Tauli-Corpuz]] | [[indigenous rights activist]] | | | [[United Nations Special Rapporteur]] | [[:en:Victoria_Tauli-Corpuz|Victoria Tauli-Corpuz]] |- | [[Talaksan:Kiyomi Watanabe PH.jpg|center|128px]] | [[Kiyomi Watanabe]] | [[judoka]] | | | | [[:en:Kiyomi_Watanabe|Kiyomi Watanabe]] |- | [[Talaksan:Daisuke Sato After the Game - PHI vs AFG, September 12, 2023.png|center|128px]] | [[Daisuke Sato]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Daisuke_Sato_(footballer)|Daisuke Sato (footballer)]] |- | [[Talaksan:Kevin Ingresso.jpg|center|128px]] | [[Kevin Ingreso]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Kevin_Ingreso|Kevin Ingreso]] |- | | [[Oscar Jaime Llaneta Florencio]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Oscar_Jaime_Florencio|Oscar Jaime Florencio]] |- | [[Talaksan:Rep. Geraldine Roman (19th Congress).jpg|center|128px]] | [[Geraldine Roman]] | [[mamamahayag]]<br/>[[estadista]]<br/>[[politiko]]<ref name="ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d">http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><ref name="ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb">http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref> | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]<ref name="ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb">http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><br/>[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]<ref name="ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d">http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><br/>[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | [[:en:Geraldine_Roman|Geraldine Roman]] |- | [[Talaksan:Kylie Verzosa 2022 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kylie Verzosa]] | [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]<br/>[[artista]] | | | | [[:en:Kylie_Verzosa|Kylie Verzosa]] |- | | [[Tabinas Jefferson]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Jefferson_Tabinas|Jefferson Tabinas]] |- | [[Talaksan:Eumir felix marcial KL 2017.jpg|center|128px]] | [[Eumir Marcial]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | [[:en:Eumir_Marcial|Eumir Marcial]] |- | [[Talaksan:Manny Jacinto at the 2018 Comic-Con International (42913094245) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Manny Jacinto]] | [[artista sa telebisyon]]<br/>[[mananayaw]]<br/>[[artista]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | | | | [[:en:Manny_Jacinto|Manny Jacinto]] |- | [[Talaksan:New Clark City Visit of Kayla Sanchez (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kayla Sanchez]] | [[manlalangoy]]<ref name="ref_71088fd3015a897b4edb05c490dbd362f030de19fdf8997617b2579e42df444f">''[[:d:Q23439984|swimrankings.net]]''</ref> | | | | [[:en:Kayla_Sanchez|Kayla Sanchez]] |- | [[Talaksan:Karen Ibasco Joins the UN Youth Climate Summit (2019) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Karen Ibasco]] | [[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]<br/>[[pisiko]] | | | | [[:en:Karen_Ibasco|Karen Ibasco]] |- | [[Talaksan:Sarina Bolden.png|center|128px]] | [[Sarina Bolden]] | [[futbolista]]<ref name="ref_a4daea7bcee446c1cbd0b6a142d0b95aeef218a10a1d147d8d274272a911d962">https://www.chicagotribune.com/sports/soccer/ct-world-cup-sarina-bolden-philippines-20230725-kihxntol2zb3nhmqhvhlgmqqci-story.html</ref> | | | | [[:en:Sarina_Bolden|Sarina Bolden]] |- | [[Talaksan:Margielyn Didal (cropped).jpg|center|128px]] | [[Margielyn Didal]] | [[skateboarder]] | | | | [[:en:Margielyn_Didal|Margielyn Didal]] |- | | [[Rex Andrew Clement Alarcon]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Catholic deacon]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Caceres]] | [[:en:Rex_Andrew_Alarcon|Rex Andrew Alarcon]] |- | [[Talaksan:Louise Mabulo UN Young Champion of the Earth Award Ceremony Speech 3 (50750541351).jpg|center|128px]] | [[Louise Emmanuelle Mabulo]] | [[cook]]<br/>[[environmentalist]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref><br/>[[magsasaka]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref><br/>[[entrepreneur]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref> | | | | [[:en:Louise_Mabulo|Louise Mabulo]] |- | [[Talaksan:MitskiAPE180824 (13 of 116) (53941099308) (cropped 2).jpg|center|128px]] | [[Beabadoobe]] | [[mang-aawit-manunulat]]<ref name="ref_7f185c0ce88ceaf3e120d7aa46e91399685a365ee5391ffd639c3a94965f31df">https://www.theguardian.com/music/2024/nov/13/beabadoobee-review-02-academy-glasgow</ref><ref name="ref_bafb9b83290b96566f3ea036dee83e3d41462a1b08fd9520933aec511b33c32c">https://www.nme.com/news/music/beabadoobee-brits-interview-sabrina-carpenter-embracing-imperfection-3843092</ref> | | | | [[:en:Beabadoobee|Beabadoobee]] |- | | [[Marinel Sumook Ubaldo]] | [[climate activist]] | | | | [[:en:Marinel_Sumook_Ubaldo|Marinel Sumook Ubaldo]] |- | [[Talaksan:Bianca Bustamante 2024.jpg|center|128px]] | [[Bianca Bustamante]] | [[racing driver]]<br/>[[racecar driver]] | | | | [[:en:Bianca_Bustamante|Bianca Bustamante]] |- | [[Talaksan:PIA Leyte - Aira Villegas interview (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aira Villegas]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Aira_Villegas|Aira Villegas]] |} {{Wikidata list end}} f0syt7mghi1sb04xbvdrjbd0gzq7cq0 0 286091 2221211 1723154 2026-08-21T00:32:03Z Aubreyjanev 159817 Nagdagdag ng impormasyon na may sanggunian 2221211 wikitext text/x-wiki Ang '''Unibersidad ng Kufa''' ([[Wikang Ingles|Ingles]]: ''University of Kufa'') ay isang [[Pamantasan|unibersidad ng]] [[Iraq]] na matatagpuan sa Najaf, [[Iraq]]. Ito ay itinatag noong 1987 at binubuo ng 21 fakultad. Ang Faculty of Medicine ay itinatag isang dekadang mas maaga at unang nakasanib sa Pamantasang Mustansiriya. Noong 1989, itinatag ang Faculty of Arts na may dalawang departamento lamang: ang Kagawaran ng Wikang Arabe at Kagawaran ng Kasaysayan. Noong 1991, isinara ng rehimen ni Saddam Hussein ang unibersidad matapos ang isang pag-aalsa noong Marso 1991, subalit dalawang taon ang lumipas ay muling binuksan. Ang unibersidad ay binubuo ng 22 faculty na nag-aalok ng iba't ibang major at may kabuuang 109 na departamento<ref>{{Cite web |last=Kadhim |first=Mohammed |date=2019-01-07 |title=Facts Sheet |url=https://uokufa.edu.iq/facts-sheet?lang=en |access-date=2026-08-21 |website=University of Kufa |language=en-US}}</ref>. {{Stub|Edukasyon}} [[Kategorya:Mga pamantasan]] r30zg2qk02f25gd2iipylmm7fssufnl 2221216 2221211 2026-08-21T03:18:17Z Lolbet101 163542 May ilang pagbabago sa artikulong ito. (Some changes in this article.) 2221216 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:University of Kufa, campus entrance - Nov 2020.jpg|thumb|Tanawin mula sa itaas ng Pasukan ng Kampus.]] Ang '''Unibersidad ng Kufa''' ([[Wikang Ingles|Ingles]]: ''University of Kufa'') ay isang [[Pamantasan|unibersidad ng]] [[Iraq]] na matatagpuan sa Najaf, [[Iraq]].<ref>{{Cite web |date=2021-11-13 |title=University of Kufa |url=https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/university-kufa |access-date=2026-08-21 |website=Times Higher Education (THE) |language=en}}</ref> Ito ay itinatag noong 1987 at binubuo ng 21 fakultad.<ref>{{Cite web|title=Welcome to the University of Kufa|url=https://uokufa.edu.iq/welcome-to-the-university-of-kufa?lang=en|access-date=2026-08-21|website=University of Kufa|language=en-US}}</ref> Ang Faculty of Medicine ay itinatag isang dekadang mas maaga at unang nakasanib sa Pamantasang Mustansiriya. Noong 1989, itinatag ang Faculty of Arts na may dalawang departamento lamang: ang Kagawaran ng Wikang Arabe at Kagawaran ng Kasaysayan. Noong 1991, isinara ng rehimen ni Saddam Hussein ang unibersidad matapos ang isang pag-aalsa noong Marso 1991, subalit dalawang taon ang lumipas ay muling binuksan. Ang unibersidad ay binubuo ng 22 faculty na nag-aalok ng iba't ibang major at may kabuuang 109 na departamento.<ref>{{Cite web |last=Kadhim |first=Mohammed |date=2019-01-07 |title=Facts Sheet |url=https://uokufa.edu.iq/facts-sheet?lang=en |access-date=2026-08-21 |website=University of Kufa |language=en-US}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Stub|Edukasyon}} [[Kategorya:Mga pamantasan]] iwql50gs46zd5osukdjwvph9fdz1mk1 0 297270 2221226 2220980 2026-08-21T06:07:56Z ~2026-45614-60 165556 Abante News 2221226 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = DWBL | logo = | logo_size = | city = [[Mandaluyong]] | area = [[Malawakang Maynila]] at mga karatig na lugar | branding = DWBL 1242 Abante News | airdate = 1972 | frequency = 1242 kHz | former_frequencies = 1190 kHz (1972–1978) | format = [[News radio|News]], [[Talk radio|Talk]], [[:en:Blocktime|Blocktime]] | language = [[Filipino language|Filipino]], [[English language|English]] (ilang mga programa) | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 20,000 watts | callsign_meaning = '''B'''agong '''L'''ipunan | affiliations = {{ubl|[[Hope Channel Philippines|Adventist World Radio]] <small>(ilang mga programa)</small>|Pan American Broadcasting <small>(tuwing Linggo)</small>|Abante News TV}} | owner = [[FBS Radio Network]] | operator = Prage Management Corporation | sister_stations = [[DWSS-AM|Abante 1494]]<br> [[DWLL|Mellow 94.7 BFM]] | webcast = [http://www.radio.org.ph/dwbl-mandaluyong/ DWBL 1242]<br>[https://www.facebook.com/dwblamradio DWBL Facebook Page] | website = }} Ang '''DWBL''' (1242 [[:en:AM broadcasting|AM]]) Abante News ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-aari at pinamamahalaan ng [[FBS Radio Network]]. Ang estudyo nito ay matatagpuan sa Unit 908, Paragon Plaza, [[EDSA]] cor. Reliance Street, [[Mandaluyong]], at ang transmiter nito ay matatagpuan sa Brgy. Malanday, [[Valenzuela]].<ref>{{cite web|url=https://news.abs-cbn.com/news/03/02/20/house-oks-on-2nd-reading-3-franchise-bills|title=House OKs on 2nd reading 3 franchise bills|website=[[ABS-CBN News]]|accessdate=May 16, 2020}}</ref> ==Kasaysayan== Ang DWBL ay una nang nakilalang '''WBL''' noong panahon ng Batas Militar. Sa oras na iyon, ito ay ang nangungunang himpilan sa Kalakhang Maynila na nag-ere ng Top 40 format. Sina Willy "Hillbilly Willy" Inong, Rudolph Rivera, Bernie Buenaseda at [[Mike Enriquez]] ay kabilang sa mga bahagi ng istasyon. Noong 1985, noong lumipat sa [[DWKC|DWKC-FM]] ang halos lahat ng mga personalidad nito at nabuo ang '''WKC''', si Buenaseda lang ay nanatili sa istasyon, ngunit iniwan niya yan pagkatapos ng ilang buwan upang ilunsad ang [[DWTM|Magic 89.9]]. Nang sumunod na taon, nag-reformat ang DWBL bilang himpilang pang-blocktime.<ref>{{cite web|url=https://www.philstar.com/entertainment/2015/01/17/1413635/them-were-days|title=Them were the days|website=[[The Philippine Star]]|accessdate=May 16, 2020}}</ref> Noong Abril 2015, ang 8TriMedia Broadcasting Network ay bumili ng bahagi ng panahon ng DWBL para sa mga programa nito na pinamamahalaan ng mga tanyag na personalidad sa radyo, tulad nina Dr. Rey Salinel, [[Alfredo Lim|Fred Lim]], Miguel Gil, Percy Lapid,<ref>{{cite web|url=http://www.philstar.com/headlines/2022/10/04/2214207/percy-lapid-broadcaster-and-duterte-marcos-jr-critic-shot-dead-las-pias|title=Percy Lapid — broadcaster and government critic — shot dead in Las Piñas|website=PhilStar|access-date=October 4, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://newsinfo.inquirer.net/1674613/radio-commentator-percy-lapid-shot-dead-in-ambush|title=Radio commentator Percy Lapid shot dead in ambush|website=Inquirer.net|access-date=October 4, 2022}}</ref> [[Shalala]], at Lloyd Umali . Tumagal ito hanggang Oktubre 2015, nang ilipat ang airtime nito sa [[DZRJ-AM|DZRJ 810 AM]], kasabay ng mga bagong programa.<ref>{{cite web|url=http://www.hatawtabloid.com/2015/07/08/mga-pambatong-programa-ng-8trimedia-broadcasting-sa-radio-dwbl-1242-khz/|title=Mga pambatong programa ng 8TriMedia Broadcasting sa Radio DWBL-1242 khz|website=Hataw|accessdate=July 10, 2015}}</ref> ==Mga Sanggunian== {{Reflist}} {{Metro Manila Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Kalakhang Maynila]] 39neuegd77rhfyf8m5xjx5ld66a6skn 2221231 2221226 2026-08-21T08:05:04Z ~2026-45886-58 165558 Kinansela ang pagbabagong 2221226 ni [[Special:Contributions/~2026-45614-60|~2026-45614-60]] ([[User talk:~2026-45614-60|Usapan]]) 2221231 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = DWBL | logo = | logo_size = | city = [[Mandaluyong]] | area = [[Malawakang Maynila]] at mga karatig na lugar | branding = DWBL 1242 | airdate = 1972 | frequency = 1242 kHz | former_frequencies = 1190 kHz (1972–1978) | format = [[News radio|News]], [[Talk radio|Talk]], [[:en:Blocktime|Blocktime]] | language = [[Filipino language|Filipino]], [[English language|English]] (ilang mga programa) | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 20,000 watts | callsign_meaning = '''B'''agong '''L'''ipunan | affiliations = {{ubl|[[Hope Channel Philippines|Adventist World Radio]] <small>(ilang mga programa)</small>|Pan American Broadcasting <small>(tuwing Linggo)</small>}} | owner = [[FBS Radio Network]] | sister_stations = [[DWSS-AM|Abante 1494]]<br> [[DWLL|Mellow 94.7 BFM]] | webcast = [http://www.radio.org.ph/dwbl-mandaluyong/ DWBL 1242]<br>[https://www.facebook.com/dwblamradio DWBL Facebook Page] | website = }} Ang '''DWBL''' (1242 [[:en:AM broadcasting|AM]]) ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-aari at pinamamahalaan ng [[FBS Radio Network]]. Ang estudyo nito ay matatagpuan sa Unit 908, Paragon Plaza, [[EDSA]] cor. Reliance Street, [[Mandaluyong]], at ang transmiter nito ay matatagpuan sa Brgy. Malanday, [[Valenzuela]].<ref>{{cite web|url=https://news.abs-cbn.com/news/03/02/20/house-oks-on-2nd-reading-3-franchise-bills|title=House OKs on 2nd reading 3 franchise bills|website=[[ABS-CBN News]]|accessdate=May 16, 2020}}</ref> ==Kasaysayan== Ang DWBL ay una nang nakilalang '''WBL''' noong panahon ng Batas Militar. Sa oras na iyon, ito ay ang nangungunang himpilan sa Kalakhang Maynila na nag-ere ng Top 40 format. Sina Willy "Hillbilly Willy" Inong, Rudolph Rivera, Bernie Buenaseda at [[Mike Enriquez]] ay kabilang sa mga bahagi ng istasyon. Noong 1985, noong lumipat sa [[DWKC|DWKC-FM]] ang halos lahat ng mga personalidad nito at nabuo ang '''WKC''', si Buenaseda lang ay nanatili sa istasyon, ngunit iniwan niya yan pagkatapos ng ilang buwan upang ilunsad ang [[DWTM|Magic 89.9]]. Nang sumunod na taon, nag-reformat ang DWBL bilang himpilang pang-blocktime.<ref>{{cite web|url=https://www.philstar.com/entertainment/2015/01/17/1413635/them-were-days|title=Them were the days|website=[[The Philippine Star]]|accessdate=May 16, 2020}}</ref> Noong Abril 2015, ang 8TriMedia Broadcasting Network ay bumili ng bahagi ng panahon ng DWBL para sa mga programa nito na pinamamahalaan ng mga tanyag na personalidad sa radyo, tulad nina Dr. Rey Salinel, [[Alfredo Lim|Fred Lim]], Miguel Gil, Percy Lapid,<ref>{{cite web|url=http://www.philstar.com/headlines/2022/10/04/2214207/percy-lapid-broadcaster-and-duterte-marcos-jr-critic-shot-dead-las-pias|title=Percy Lapid — broadcaster and government critic — shot dead in Las Piñas|website=PhilStar|access-date=October 4, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://newsinfo.inquirer.net/1674613/radio-commentator-percy-lapid-shot-dead-in-ambush|title=Radio commentator Percy Lapid shot dead in ambush|website=Inquirer.net|access-date=October 4, 2022}}</ref> [[Shalala]], at Lloyd Umali . Tumagal ito hanggang Oktubre 2015, nang ilipat ang airtime nito sa [[DZRJ-AM|DZRJ 810 AM]], kasabay ng mga bagong programa.<ref>{{cite web|url=http://www.hatawtabloid.com/2015/07/08/mga-pambatong-programa-ng-8trimedia-broadcasting-sa-radio-dwbl-1242-khz/|title=Mga pambatong programa ng 8TriMedia Broadcasting sa Radio DWBL-1242 khz|website=Hataw|accessdate=July 10, 2015}}</ref> ==Mga Sanggunian== {{Reflist}} {{Metro Manila Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Kalakhang Maynila]] 32rpsrleexwsqveqejtx0e5y0v5o3ms 0 313001 2221233 2221133 2026-08-21T08:09:16Z ~2026-45886-58 165558 Kinansela ang pagbabagong 2221133 ni [[Special:Contributions/~2026-45585-19|~2026-45585-19]] ([[User talk:~2026-45585-19|Usapan]]) irrelevant 2221233 wikitext text/x-wiki {{Infobox Coin | Denomination = Limang piso | Country = Pilipinas | Value = 5.00 | Unit = [[piso ng Pilipinas]] | Mass = 7.4 | Mass_troy_oz = | Diameter = 25 | Diameter_inch = | Thickness = 2.20 | Thickness_inch = | Edge = Makinis (bersyong orihinal: 2017-2019)<br>Makinis/Hugis siyamnasulok: 2019-kasalukuyan) | Composition = Bakal na tubog sa nikel | Years of Minting = 1975–1982<br />1991–kasalukuyan | Catalog Number = | Obverse = File:5 Peso Coin (Nontagon Shape) Philippines Font.png | Obverse Design = Mukha ni [[Andrés Bonifacio]], pangalan ng republika, taon ng paggawa | Obverse Designer = | Obverse Design Date = 2019 | Reverse = File:5 Peso Coin (Nontagon Shape) Philippines Back.png | Reverse Design = ''[[Strongylodon macrobotrys|Tayabak]]'' at logo ng [[Bangko Sentral ng Pilipinas]] | Reverse Designer = | Reverse Design Date = 2019 }} Ang '''baryang limang-piso ng Pilipinas''' (₱5) ay ang pangatlo sa pinakamataas na denominasyon ng mga barya ng [[piso ng Pilipinas]]. Sa kasalukuyan, nasa sirkulasyon ang tatlong bersyon ng baryang iyon: * '''Seryeng BSP''' na ginawa noong taong 1995 hanggang taong 2017. * Orihinal na barya sa '''Seryeng NGC''' na ginawa noong taong 2017 hanggang 2019; at * Hugis siyamnasulok na barya sa '''Seryeng NGC''' na ginawa mula noong taong 2019. Ang baryang nasa seryeng NGC (hugis bilog at siyamnasulok) ay mayroong diyametro na {{convert|25|mm|in|abbr=on}} at makikita sa harapan [[Andrés Bonifacio]] na kasapi ng [[himagsikang Pilipino]]. Makikita ang halamang ''Tayabak'' (isang halamang bino ng Pilipinas) sa likuran ng barya at ang logo ng [[Bangko Sentral ng Pilipinas]]. Noong una ay ginawa ang baryang 5 piso na ginagawa rin ang [[salaping papel na limang-piso ng Pilipinas]], na ginawa mula noong taong 1975 hanggang 1982 at noong taong 1991 hanggang 1996. Ngunit itinigil ng Bangko Sentral ng Pilipinas ang paggawa ng salaping papel na 5-piso ng Pilipinas ay sa paggawa nito. Ang huling taon ng paggawa ng 5-pisong salaping papel ay noong 1996 (itinatak bilang 1995 ang huling taon ng paglilimbag nito).<ref name="pc">{{cite web |url=http://www.philippinecountry.com/philippine_money/ |title=Philippine Money and Currency - PESO Bills and Coins |publisher=Philippinecountry.com|lang=en}}</ref> ==Kasaysayan== === Kalayaan === ==== [[Seryeng Ang Bagong Lipunan]] ==== Ginawa ng Bangko Sentral ng Pilipinas mula taong 1975 hanggang 1982 ang paggawa ng baryang 5-piso noong seryeng Ang Bagong Lipunan na ipinagdiwang ang pagpapatupad ng [[Batas Militar]] ni dating pangulong [[Ferdinand Marcos]]. Makikita sa harapan ang nakasulat na 'Ang Bagong Lipunan', taon ng paggawa, at nakaharap sa kaliwa ang mukha ni dating pangulong [[Ferdinand Marcos]], na naging pangulo noong paggawa ng mga baryang iyon. Siya rin ang nag-apruba sa paglalagay ng kaniyang mukha. Makikita naman sa likuran ang denominasyon, ang pangalan ng republika, at ang opisyal nitong [[eskudo de armas]]. Bihira lamang makahanap ng salaping papel na iyon dahil sa malaki nitong sukat at dahil mayroong mga [[salaping papel na dalawang-piso ng Pilipinas|salaping papel na 2-piso]] at 5-piso. ==== Seryeng Flora at Fauna ==== Mula noong taong 1991 hanggang 1994, inisyu sa sirkulasyon ang panibagong baryang limang piso. Ito ay itinampok ang sulat na 'Republika ng Pilipinas', at ang mukha ni [[Emilio Aguinaldo]] na isang [[Pilipinong manhihimagsik]], pulitiko, at pinuno ng militar na nakilala bilang unang [[pangulo ng Pilipinas]]. Makikita naman sa likuran ang denominasyon at ang larawan ng halamang [[narra]] (''Pterocarpus indicus'') na isang pambansang puno ng Pilipinas. ==== Seryeng barya ng BSP ==== Inisyu noong 1995. Makikita sa harapan ang denominasyon, pangalan ng republika, at ang mukha ni Aguinaldo; at sa likuran ay makikita ang sagisag ng [[Bangko Sentral ng Pilipinas]]. Naging makinis ang gilid ang baryang iyon. ==== Seryeng Bagong Salinlahing Pananalapi ==== Inisyu noong ika-30 ng Nobyembre 2017, na ipinagdiwang ang ika-120 anibersaryo ng pagkamatay at ika-154 na kaarawan ni [[Andrés Bonifacio]], na magiging barya sa kasalukuyan nitong serye. Idinagdag ang panibagong tampok upang maiwasan ang pamemeke. Makikita sa harapan ang pangalan ng republika at mukha ni Andres Bonifacio, samantalang ang ''[[Strongylodon macrobotrys|tayabak]]'' naman sa likuran.<ref>{{cite news|publisher=CNN Philippines|title=LOOK: BSP unveils updated 5-peso coins|url=http://cnnphilippines.com/news/2017/11/29/5-peso-coins-Andres-Bonifacio.html|accessdate=30 Nobyembre 2017|date=29 Nobyembre 2017|lang=en|archive-date=2019-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20190216230226/http://cnnphilippines.com/news/2017/11/29/5-peso-coins-Andres-Bonifacio.html|url-status=dead}}</ref> Nagtitimbang ng {{convert|7.4|g|oz}} sang bawat barya nito, mayroong diyametro na {{convert|25|mm|in}}, at makinis ang gilid nito. Ang disenyo ng baryang iyon ay pinuna dahil sa pagkakahalintulad sa baryang 1 piso, na magkapareho ng kulay, hugis-bilog, at malapit ang laki nito.<ref>{{cite news|last1=Cabico|first1=Gaea Katreena|title=BSP: New ₱5 coin designed by 'two expert committees'|url=http://www.philstar.com/headlines/2017/12/28/1772580/bsp-new-5-coin-designed-two-expert-committees|accessdate=28 Disyembre 2017|work=The Philippine Star|date=28 Disyembre 2017}}</ref> Ngunit, nagpapuri ang BSP sapagkat nilagay si [[Andrés Bonifacio]] sa halip na si [[Emilio Aguinaldo]], na naghain ng panukalang pagpatay kay Bonifacio sa gitna ng himagsikang Pilipino.<ref>https://www.wheninmanila.com/andres-bonifacio-replaces-emilio-aguinaldo-in-new-5-peso-coin-design/</ref> Noong Setyembre 2019, inanunsyo ng kasaluikuyang tagapangasiwa ng BSP na si [[Benjamin Diokno]] na dahil sa pagkalito sa pagitan ng mga baryang ₱5 at [[baryang isang-piso ng Pilipinas|₱1]], ilalabas noong Disyembre 2019 ang panibagong baryang limang piso. Una itong sinabi na ang hugis ay bulaklakin<ref>{{Cite news |last=Lucas |first=Daxim L. |title=BSP to launch in December new P20 coin to replace banknote |url=https://business.inquirer.net/281078/bsp-to-launch-in-december-new-p20-coin-to-replace-banknote |date=15 Oktubre 2019 |access-date=20 Oktubre 2021 |work=Philippine Daily Inquirer|lang=en}}</ref> ngunit noong inulat muli noong ika-29 ng Nobyembre 2019, naging siyamnasulok ang inanunsyong hugis nito na mayroong parang hugis-bulaklak sa gilid ng barya nito.<ref name="nonagon">{{Cite news |last=Yang |first=Angelica Y. |title=BSP releases new design for 5-peso coin, introduces 20-peso coin |url=https://www.gmanetwork.com/news/money/economy/717300/bsp-releases-new-design-for-5-peso-coin-introduces-20-peso-coin/story/ |date=29 Nobyembre 2019 |work=GMA |access-date=20 Oktubre 2021|lang=en}}</ref> {| class="wikitable" ! !Seryeng Ang Bagong Lipunan<br>(1975–1982) !Seryeng Flora and Fauna<br>(1991–1994) !Seryeng barya ng BSP<br>(1995–2017) !Seryeng Bagong Salinlahing Pananalapi<br>(2017–kasalukuyan)<!--Nilabas noong ika-29 ng Setyembre ang 5 piso sa seryeng NGC.--> |- !Harapan |[[File:1975phil5pisoobv.jpg|border|centre|frameless|102x102px]] |[[File:1993phil5pisoobv.jpg|border|centre|frameless|102x102px]] |[[File:2005phil05pisoobv.jpg|border|centre|frameless|101x101px]] |[[File:PhilippinesNewGen5PesoObverse.png|border|centre|frameless|101x101px]][[File:5 Peso Coin (Nontagon Shape) Philippines Font.png|border|centre|frameless|101x101px]] |- !Likuran |[[File:1975phil5pisorev.jpg|border|centre|frameless|102x102px]] |[[File:1993phil5pisorev.jpg|border|centre|103x103px]] |[[File:2005phil05pisorev.jpg|border|centre|frameless|101x101px]] |[[File:PhilippinesNewGen5PesoReverse.png|border|centre|frameless|101x101px]][[File:5 Peso Coin (Nontagon Shape) Philippines Back.png|border|centre|frameless|101x101px]] |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kaurian:Mga barya ng Pilipinas]] 206a5jl9g9wkw6xnwif13j7n8d7xqi4 2 317584 2221146 2221096 2026-08-20T12:29:17Z Allyriana000 119761 2221146 wikitext text/x-wiki {{userboxtop|align=right|backgroundcolor=#cedff2|bordercolor=#4E78A0 solid 5px;|extra-css=border-radius: 8px; padding-bottom:3px; padding-top:5px;|textcolor=black|toptext='''Allyriana000'''}} {{User en}} {{User Wikipedian For|year=2022|month=05|day=13}} {{User contrib|17,480}} {{Userboxbottom}}Magandang araw Pilipinas! Ako si Allyriana, at ako ay mahilig sa pagsubaybay sa mga patimapalak pagandahan tulad ng Miss Universe, Miss World, Miss Earth, at Miss International. Nagsimula akong mag-edit sa English Wikipedia noong Abril 4, 2021, subalit nagsimula lamang ako sa Wikipedia Tagalog noong Mayo 13, 2022. Ako ay ipinanganak sa [[Lungsod Quezon]], kung saan ako lumaki. Ang aking mga hilig ay gumuhit ng mga ''portrait'' ng mga tao at ng mga estruktura, manood ng mga ''series'' tulad ng RuPaul's Drag Race, The Crown, Money Heist, Jujutsu Kaisen, Demon Slayer at Grey's Anatomy, at kumanta. == Mga nagawang artikulo == === Talaan ng mga artikulo === Ang mga artikulong naka-'''''bold''''' ay ang mga artikulong '''tapos nang ilikha''' o may mga '''sapat na sanggunian''' na para sa mga nilalaman ng artikulo. Ang mga artikulong hindi naka-''bold'' ay ang mga artikulo kinakailangan pang dagdagan ng sapat na impormasyon at sanggunian. Lahat na ng mga artikulo mula sa Cycle 1 ang naka-''bold''. 215 sa 375 na artikulo ang tapos na. Ang mga artikulong may asterisk ay mga artikulong naka-arkibo na ang mga sanggunian. ==== Cycle 1: 21 Abril 2021 - 31 Disyembre 2022 <small>(53 artikulo + 10 artikulong Ingles)</small> ==== {{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 1 (619 na araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| ! Abril 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1997''' (21; sa Ingles) |- ! Hunyo 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1996''' (2; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1995''' (6; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1994''' (8; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1993''' (28; sa Ingles) |- ! Setyembre 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1964''' (20; sa Ingles) |- ! Oktubre 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1992''' (18; sa Ingles) |- ! Nobyembre 2021 |- | * '''The Miss Globe 2021''' (6; sa Ingles) |- ! Disyembre 2021 |- | * '''Señorita Colombia 2021''' (28; sa Ingles) |- ! Abril 2022 |- | * '''Binibining Pilipinas 1991''' (23; sa Ingles) |- ! Hunyo 2022 |- | *'''[[Nadia Ferreira]]''' (10)* *'''[[Miss Universe Philippines]]''' (11)* |- ! Agosto 2022 |- | *'''[[Miss World 2023]]''' (2)* *'''[[Miss World 2018]]''' (3) *'''[[Miss World 2019]]''' (5) |- ! Setyembre 2022 |- | *'''[[Francisco Mañosa]]''' (1) *'''[[Andrea Meza]]''' (19) |- ! Oktubre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1952]]''' (4)* *'''[[Miss Universe 1953]]''' (6)* *'''[[Miss Universe 1954]]''' (7)* *'''[[Miss Universe 1955]]''' (10)* *'''[[Miss Universe 1956]]''' (10)* *'''[[Miss Universe 1957]]''' (11)* *'''[[Miss Universe 1958]]''' (12)* *'''[[Miss Universe 1959]]''' (24)* |- |} {{col-2}} {| |- ! Nobyembre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1960]]''' (5)* *'''[[Miss Universe 1961]]''' (6)* *'''[[Miss Universe 1962]]''' (7)* *'''[[Miss Universe 1963]]''' (8)* *'''[[Miss World 1951]]''' (8) *'''[[Miss Universe 1964]]''' (9)* *'''[[Miss Universe 1965]]''' (21)* *'''[[Miss Universe 1966]]''' (25)* *'''[[Miss Universe 1967]]''' (29) |- ! Disyembre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1968]]''' (5)* *'''[[Miss Universe 1969]]''' (8)* *'''[[Miss World 1952]]''' (8) *'''[[Miss World 1953]]''' (10) *'''[[Miss Universe 1970]]''' (11)* *'''[[Miss Universe 1971]]''' (11) *'''[[Miss Universe 1972]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1973]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1974]]''' (13) *'''[[Miss World 1954]]''' (22) *'''[[Miss World 1955]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1975]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1976]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1977]]''' (24) *'''[[Miss Universe 2012]]''' (24) *'''[[Miss Universe 1978]]''' (25) *'''[[Miss Universe 1979]]''' (25) *'''[[Miss Universe 1980]]''' (27) *'''[[Miss Universe 1981]]''' (27) *'''[[Miss Universe 1982]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1983]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1984]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1985]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1986]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1987]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1988]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1989]]''' (30) *'''[[Miss Universe 2011]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1990]]''' (31) |} {{col-end}} {{hidden end}} ==== Cycle 2: 3 Enero 2023 - 12 Disyembre 2023 <small>(86 artikulo)</small> ==== {{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 2 (316 na araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero |- | *'''[[Miss Universe 1991]]''' (3) *'''[[Miss World 1956]]''' (4) *'''[[Marisol Malaret]]''' (4) *'''[[Miss Universe 2023]]''' (5) *'''[[Miss World 2003]]''' (5) *'''[[Fenty Beauty]]''' (5) *'''[[Miss Universe 1992]]''' (8) *'''[[Miss Universe 2010]]''' (8) *'''[[Miss World 2005]]''' (8) *'''[[Miss Universe 1993]]''' (9) *'''[[Miss Universe 1999]]''' (9) *'''[[Miss Universe 1994]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1995]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1996]]''' (12) *'''[[Miss Universe 2000]]''' (12) *'''[[Miss Universe 2001]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1997]]''' (13) *'''[[Miss Universe 1998]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2002]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2003]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2004]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2005]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2006]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2007]]''' (13) *'''[[R'Bonney Gabriel]]''' (15) *'''[[Mariam Habach]]''' (18) *'''[[Binibining Pilipinas 1964]]''' (23) *'''[[Binibining Pilipinas 1965]]''' (25) *'''[[Miss Universe 2008]]''' (25) *'''[[Miss World 1971]]''' (31) *'''[[Miss International 2023]]''' (31) |- ! Pebrero |- | *'''[[Binibining Pilipinas 1966]]''' (2) *'''[[Binibining Pilipinas 1967]]''' (2) *'''[[Anna Sueangam-iam]]''' (3) *'''[[Miss USA 1952]]''' (4) *'''[[Binibining Pilipinas 2023]]''' (6) *'''[[Miss World 1960]]''' (7) *'''[[Miss Universe Philippines 2023]]''' (18) *'''[[Julia Gama]]''' (22) *'''[[Binibining Pilipinas 1968]]''' (24) |- ! Marso |- | *'''[[Binibining Pilipinas 1969]]''' (4) *'''[[Miss World 1961]]''' (7) *'''[[Miss World 1962]]''' (22) *'''[[Miss World 1963]]''' (26) *'''[[Miss World 1967]]''' (30) |- ! Abril |- | *[[Miss World 2011]] (12) |} {{col-2}} *[[Miss World 2012]] (14) *[[Miss World 2013]] (14) *[[Miss World 2014]] (18) *[[Miss World 2015]] (20) *'''[[Binibining Pilipinas 2021]]''' (20) {| |- ! Mayo |- | *'''[[Kapuluang Mamanuca]]''' (1) *'''[[Miss World 1964]]''' (8) *'''[[Miss World 1976]]''' (10) *'''[[Miss World 1977]]''' (12) *'''[[Miss World 1978]]''' (12) |- ! Hunyo |- | *'''[[Miss Universe 2009]]''' (1) *'''[[Miss World 1965]]''' (1) *'''[[Miss World 1979]]''' (1) *'''[[Miss World 1966]]''' (3) *'''[[Miss World 1968]]''' (3) *'''[[Miss World 1969]]''' (3) *'''[[Miss World 1970]]''' (3) *'''[[Miss World 1972]]''' (3) *'''[[Miss World 1980]]''' (5) *'''[[Miss World 1973]]''' (6) *'''[[Miss World 1974]]''' (6) *'''[[Miss World 1981]]''' (6) *'''[[Miss World 1982]]''' (6) *'''[[Miss World 1983]]''' (7) *'''[[Miss World 1984]]''' (7) *'''[[Miss Universe Philippines 2024]]''' (10) *'''[[Miss World 1985]]''' (13) *[[Auckland]] (17) *'''[[Miss World 1986]]''' (26) |- ! Hulyo |- | *[[Zozibini Tunzi]] (6) *'''[[Miss World 1987]]''' (16) *'''[[Miss World 1988]]''' (31) |- ! Agosto |- | *'''[[Miss World 1989]]''' (1) *'''[[Miss World 2017]]''' (10) *'''[[Miss International 1960]]''' (10)* |- ! Setyembre |- | *[[Lalela Mswane]] (7) *'''[[Miss World 1990]]''' (19) |- ! Nobyembre |- | *'''[[Sheynnis Palacios]]''' (19) *'''[[Miss Universe 2024]]''' (19) |- ! Disyembre |- | *[[Miss International 2019]] (1) *'''[[Miss International 2024]]''' (12) |} {{col-end}} {{hidden end}} '''Cycle 3: 8 Enero 2024 - 30 Disyembre 2024 <small>(95 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 3 (357 araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero |- | *'''[[Miss World 1991]]''' (8) *'''[[Miss World 1992]]''' (13) *'''[[Miss World 1993]]''' (14) *'''[[Miss World 1975]]''' (14) *[[Demi-Leigh Tebow]] (17) *''[[Iris Mittenaere]]'' (17) *[[Charlie Puth]] (18) *[[Gabriela Isler]] (18) *'''[[Miss World 1994]]''' (27) *'''[[Miss World 1995]]''' (27) *'''[[Miss World 1996]]''' (28) |- ! Pebrero |- | *'''[[Miss World 1997]]''' (10) |- ! Marso |- | *'''[[Miss World 1998]]''' (2)* *'''[[Miss World 1999]]''' (3) *'''[[Miss World 2000]]''' (3) *[[Miss Earth 2024]] (3) *[[Arkitekturang bernakular]] (4) *'''[[Miss World 2025]]''' (6) *'''[[Miss World 2001]]''' (8) *[[Karolina Bielawska]] (10) *[[Krystyna Pyszková]] (13) *'''[[Miss World 2002]]''' (15) *[[Nguyễn Huỳnh Kim Duyên]] (17) *[[Talaan ng mga bansa sa Miss Universe]] (17) *[[Shopee]] (21) |- ! Abril |- | *[[Ella Mai]] (3) *'''[[Binibining Pilipinas 2024]]''' (5) *'''[[Miss World 2004]]''' (8) *'''[[Miss World 2006]]''' (9) *[[Miss World 2007]] (10) *[[Miss World 2008]] (13) *[[Miss World 2016]] (20) *[[Tahanang Pilipino]] (24) |- ! Mayo |- | *[[Lacoste]] (6) *[[Adrastea (buwan)|Adrastea]] (6) *[[66391 Moshup]] (6) *[[3015 Candy]] (7) *[[3031 Houston]] (7) *[[Loewe (tatak ng moda)|Loewe]] (8) *[[Drita Ziri]] (9) *[[Bretman Rock]] (9) *[[Miss International 2018]] (10) *[[Chelsea Anne Manalo]] (23) *[[Miss Universe Philippines 2025]] (23) *[[Kim Kardashian]] (23) |- ! Hunyo |- | *'''Miss World Philippines 2024''' (4; sa Ingles) *[[Noelia Voigt]] (17) *'''Miss Universe Thailand 2024''' (19; sa Ingles) |} {{col-2}} {| *[[Binibining Pilipinas 2009]] (26) *[[Binibining Pilipinas 2019]] (27) *[[Angelica Lopez]] (30) |- ! Hulyo |- | *[[Miss Earth 2003]] (5) *[[Miss Supranational 2024]] (6) *[[Myrna Esguerra]] (8) *[[Alice Guo]] (16) *[[Krishnah Gravidez]] (20) *[[Pinoy Big Brother: Gen 11]] (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 10001–11000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 11001–12000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 12001–13000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 13001–14000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 14001–15000]]''' (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 15001–16000]]''' (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 16001–17000]]''' (24) *[[EJ Obiena]] (26) |- ! Agosto |- | *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 17001–18000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 18001–19000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 19001–20000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 20001–21000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 21001–22000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 22001–23000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 23001–24000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 24001–25000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 25001–26000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 26001–27000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 27001–28000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 28001–29000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 29001–30000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 30001–31000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 31001–32000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 32001–33000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 33001–34000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 34001–35000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 35001–36000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 36001–37000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 37001–38000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 38001–39000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 39001–40000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 40001–41000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 41001–42000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 42001–43000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 43001–44000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 44001–45000]]''' (22) |- ! Oktubre |- | *'''[[Miss International 1961]]''' (15) |- ! Nobyembre |- | *[[Miss Universe 2025]] (21) *[[Victoria Kjær Theilvig]] (21) |- ! Disyembre |- | *[[Miss International 1962]] (30) |}{{col-end}} {{hidden end}}'''Cycle 4: 8 Enero 2025 - 21 Nobyembre 2025 <small>(119 artikulo + 5 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 4 (317 araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero 2025 |- | *'''Miss USA 2025''' (8; sa Ingles) *[[Miss Universe Philippines 2021]] (27) *[[Miss Universe Thailand]] (31) |- ! Pebrero 2025 |- | *[[Yllana Aduana]] (3) *[[Maison Schiaparelli]] (8) *[[Miss Grand International 2024]] (14) *[[CJ Opiaza]] (14) *[[Miss International 2025]] (21) *'''Miss Universe 2026''' (28; sa Ingles) |- ! Marso 2025 |- | *'''[[Miss Supranational 2025]]''' (3) *[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]] (9) *[[Sabrina Carpenter]] (21) *'''[[Aiah]]''' (23) *'''[[Colet (mang-aawit)|Colet]]''' (23) *'''Binibining Pilipinas 2025''' (24; sa Ingles) |- ! Abril 2025 |- | *[[Miss International 1963]] (11) *[[Miss International 1964]] (11) *[[Miss International 1965]] (12) *[[Miss International 1967]] (13) *[[Miss International 1968]] (14) *[[Miss International 1969]] (14) *[[Miss International 1970]] (16) *[[Miss International 1971]] (17) *[[Miss International 1979]] (17) *[[Aurora Pijuan]] (17) *[[Miss International 1972]] (18) *[[Miss International 1973]] (21) *[[Miss International 1974]] (29) *[[Miss International 1975]] (29) *[[Miss International 1976]] (29) *[[Miss International 1977]] (29) *[[Miss International 1978]] (29) *[[Miss International 1980]] (30) |- ! Mayo 2025 |- | *[[Binibining Pilipinas 2025]] (1) *[[Miss International 1981]] (1) *[[Miss International 1982]] (2) *[[Miss International 1983]] (5) *[[Miss International 1984]] (5) *[[Miss International 1985]] (5) *[[Miss International 1986]] (5) *[[Papa Leon XIV]] (9) *Miss World 2026 (9; sa Ingles) *[[Miss International 1987]] (11) *[[Miss International 1988]] (12) *[[Miss International 1989]] (12) *[[Miss International 1990]] (19) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 45001–46000]]''' (23) *[[Miss International 1991]] (26) *[[Miss International 1992]] (28) *[[Miss International 1993]] (29) *[[Miss International 1994]] (29) *[[Miss International 1995]] (29) *[[Miss International 1996]] (29) *[[Miss International 1997]] (29) *[[Miss International 1998]] (29) *[[Miss International 1999]] (29) *[[Miss International 2000]] (31) *[[Miss International 2001]] (31) |- ! Hunyo 2025 |- | *[[Miss International 2002]] (3) *[[Miss International 2003]] (4) *[[Miss International 2004]] (7) *[[Miss International 2005]] (7) *[[Miss International 2006]] (7) *[[Miss International 2007]] (7) *[[Miss International 2008]] (7) *[[Miss International 2009]] (8) |} {{col-2}} {| *[[Miss International 2010]] (8) *[[Miss International 2011]] (9) *[[Miss International 2012]] (9) *[[Miss International 2013]] (10) *[[Miss International 2014]] (11) *[[Miss International 2015]] (11) *[[Miss International 2016]] (11) *[[Miss International 2017]] (11) *[[Miss Earth 2004]] (11) *[[Miss Earth 2005]] (11) *[[Miss Earth 2025]] (11) *[[Miss Earth 2006]] (16) *[[Miss Earth 2007]] (16) *[[Katrina Johnson]] (16) *[[Miss Earth 2008]] (18) *[[Miss Earth 2009]] (18) *[[Miss Earth 2010]] (19) *[[Miss Earth 2011]] (22) *[[Miss Earth 2012]] (22) *[[Miss Earth 2013]] (22) *[[Miss Earth 2014]] (22) *[[Miss Earth 2015]] (22) *[[Miss Earth 2016]] (23) *[[Miss Earth 2017]] (23) *[[Miss Earth 2018]] (23) *[[Miss Earth 2019]] (23) *[[Miss Earth 2020]] (23) *[[Miss Earth 2021]] (23) *[[Miss Supranational 2013]] (23) *[[Miss Supranational 2022]] (27) |- ! Hulyo 2025 |- | *''[[This Is For]]'' (8) *[[Miss World 2026]] (10) *[[3034 Climenhaga]] (31) |- ! Agosto 2025 |- | *[[Miss Universe Thailand 2025]] (23) *[[Praveenar Singh]] (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 46001–47000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 47001–48000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 48001–49000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 49001–50000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 50001–51000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 51001–52000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 52001–53000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 53001–54000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 54001–55000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 55001–56000]]''' (31) |- ! Setyembre 2025 |- | *[[Pagpatay kay Iryna Zarutska]] (9) *Kirk Bondad (25; sa Ingles) *[[Curlee at Sarah Discaya]] (27) *[[Miss Universe Philippines 2026]] (27) |- ! Oktubre 2025 |- | *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 56001–57000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 57001–58000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 58001–59000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 59001–60000]]''' (6) *'''[[Miss Grand International 2025]]''' (12) *[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0]] (17) *[[Emma Tiglao]] (18) *[[Sirikit]] (26) |- ! Nobyembre 2025 |- | *[[Fátima Bosch]] (21) |- |} {{col-end}} {{hidden end}}'''Cycle 5: 21 Pebrero 2026 - kasalukuyan <small>(20 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 5}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Pebrero |- | *The Miss Globe 2022 (21; sa Ingles) |- ! Marso |- | *[[Binibining Pilipinas 1970]] (9) *[[Binibining Pilipinas 1971]] (13) *'''Binibining Pilipinas 2026''' (23; sa Ingles) |- ! Hulyo |- | *[[Miss Universe 2026]] (21) *'''[[Pop Mart]]''' (22) *'''[[Miss Supranational 2026]]''' (26) *[[Miss World 2027]] (28) *'''[[Emilio Daez]]''' (28) |- ! Agosto |- | *[[Katrina Llegado]] (1) *'''[[Bo's Coffee]]''' (6) *[[Mingyu]] (9) *[[Bea Millan-Windorski]] (10) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 60001–61000]]''' (10) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 61001–62000]]''' (10) *[[Asia Rose Simpson]] (12) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 62001–63000]]''' (16) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 63001–64000]]''' (16) *[[Lindol sa Kumamoto ng 2026]] (16) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 64001–65000]]''' (17) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 65001–66000]]''' (19) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 66001–67000]]''' (20) |- |} {{col-2}}{{col-end}} {{hidden end}} s5ypkusnrzse4mx0j9rf1fxlaq5qt9h 2221148 2221146 2026-08-20T12:35:11Z Allyriana000 119761 2221148 wikitext text/x-wiki {{userboxtop|align=right|backgroundcolor=#cedff2|bordercolor=#4E78A0 solid 5px;|extra-css=border-radius: 8px; padding-bottom:3px; padding-top:5px;|textcolor=black|toptext='''Allyriana000'''}} {{User en}} {{User Wikipedian For|year=2022|month=05|day=13}} {{User contrib|17,480}} {{Userboxbottom}}Magandang araw Pilipinas! Ako si Allyriana, at ako ay mahilig sa pagsubaybay sa mga patimapalak pagandahan tulad ng Miss Universe, Miss World, Miss Earth, at Miss International. Nagsimula akong mag-edit sa English Wikipedia noong Abril 4, 2021, subalit nagsimula lamang ako sa Wikipedia Tagalog noong Mayo 13, 2022. Ako ay ipinanganak sa [[Lungsod Quezon]], kung saan ako lumaki. Ang aking mga hilig ay gumuhit ng mga ''portrait'' ng mga tao at ng mga estruktura, manood ng mga ''series'' tulad ng RuPaul's Drag Race, The Crown, Money Heist, Jujutsu Kaisen, Demon Slayer at Grey's Anatomy, at kumanta. == Mga nagawang artikulo == === Talaan ng mga artikulo === Ang mga artikulong naka-'''''bold''''' ay ang mga artikulong '''tapos nang ilikha''' o may mga '''sapat na sanggunian''' na para sa mga nilalaman ng artikulo. Ang mga artikulong hindi naka-''bold'' ay ang mga artikulo kinakailangan pang dagdagan ng sapat na impormasyon at sanggunian. Lahat na ng mga artikulo mula sa Cycle 1 ang naka-''bold''. 216 sa 376 na artikulo ang tapos na. Ang mga artikulong may asterisk ay mga artikulong naka-arkibo na ang mga sanggunian. ==== Cycle 1: 21 Abril 2021 - 31 Disyembre 2022 <small>(53 artikulo + 10 artikulong Ingles)</small> ==== {{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 1 (619 na araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| ! Abril 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1997''' (21; sa Ingles) |- ! Hunyo 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1996''' (2; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1995''' (6; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1994''' (8; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1993''' (28; sa Ingles) |- ! Setyembre 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1964''' (20; sa Ingles) |- ! Oktubre 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1992''' (18; sa Ingles) |- ! Nobyembre 2021 |- | * '''The Miss Globe 2021''' (6; sa Ingles) |- ! Disyembre 2021 |- | * '''Señorita Colombia 2021''' (28; sa Ingles) |- ! Abril 2022 |- | * '''Binibining Pilipinas 1991''' (23; sa Ingles) |- ! Hunyo 2022 |- | *'''[[Nadia Ferreira]]''' (10)* *'''[[Miss Universe Philippines]]''' (11)* |- ! Agosto 2022 |- | *'''[[Miss World 2023]]''' (2)* *'''[[Miss World 2018]]''' (3) *'''[[Miss World 2019]]''' (5) |- ! Setyembre 2022 |- | *'''[[Francisco Mañosa]]''' (1) *'''[[Andrea Meza]]''' (19) |- ! Oktubre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1952]]''' (4)* *'''[[Miss Universe 1953]]''' (6)* *'''[[Miss Universe 1954]]''' (7)* *'''[[Miss Universe 1955]]''' (10)* *'''[[Miss Universe 1956]]''' (10)* *'''[[Miss Universe 1957]]''' (11)* *'''[[Miss Universe 1958]]''' (12)* *'''[[Miss Universe 1959]]''' (24)* |- |} {{col-2}} {| |- ! Nobyembre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1960]]''' (5)* *'''[[Miss Universe 1961]]''' (6)* *'''[[Miss Universe 1962]]''' (7)* *'''[[Miss Universe 1963]]''' (8)* *'''[[Miss World 1951]]''' (8) *'''[[Miss Universe 1964]]''' (9)* *'''[[Miss Universe 1965]]''' (21)* *'''[[Miss Universe 1966]]''' (25)* *'''[[Miss Universe 1967]]''' (29) |- ! Disyembre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1968]]''' (5)* *'''[[Miss Universe 1969]]''' (8)* *'''[[Miss World 1952]]''' (8) *'''[[Miss World 1953]]''' (10) *'''[[Miss Universe 1970]]''' (11)* *'''[[Miss Universe 1971]]''' (11) *'''[[Miss Universe 1972]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1973]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1974]]''' (13) *'''[[Miss World 1954]]''' (22) *'''[[Miss World 1955]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1975]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1976]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1977]]''' (24) *'''[[Miss Universe 2012]]''' (24) *'''[[Miss Universe 1978]]''' (25) *'''[[Miss Universe 1979]]''' (25) *'''[[Miss Universe 1980]]''' (27) *'''[[Miss Universe 1981]]''' (27) *'''[[Miss Universe 1982]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1983]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1984]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1985]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1986]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1987]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1988]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1989]]''' (30) *'''[[Miss Universe 2011]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1990]]''' (31) |} {{col-end}} {{hidden end}} ==== Cycle 2: 3 Enero 2023 - 12 Disyembre 2023 <small>(86 artikulo)</small> ==== {{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 2 (316 na araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero |- | *'''[[Miss Universe 1991]]''' (3) *'''[[Miss World 1956]]''' (4) *'''[[Marisol Malaret]]''' (4) *'''[[Miss Universe 2023]]''' (5) *'''[[Miss World 2003]]''' (5) *'''[[Fenty Beauty]]''' (5) *'''[[Miss Universe 1992]]''' (8) *'''[[Miss Universe 2010]]''' (8) *'''[[Miss World 2005]]''' (8) *'''[[Miss Universe 1993]]''' (9) *'''[[Miss Universe 1999]]''' (9) *'''[[Miss Universe 1994]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1995]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1996]]''' (12) *'''[[Miss Universe 2000]]''' (12) *'''[[Miss Universe 2001]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1997]]''' (13) *'''[[Miss Universe 1998]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2002]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2003]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2004]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2005]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2006]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2007]]''' (13) *'''[[R'Bonney Gabriel]]''' (15) *'''[[Mariam Habach]]''' (18) *'''[[Binibining Pilipinas 1964]]''' (23) *'''[[Binibining Pilipinas 1965]]''' (25) *'''[[Miss Universe 2008]]''' (25) *'''[[Miss World 1971]]''' (31) *'''[[Miss International 2023]]''' (31) |- ! Pebrero |- | *'''[[Binibining Pilipinas 1966]]''' (2) *'''[[Binibining Pilipinas 1967]]''' (2) *'''[[Anna Sueangam-iam]]''' (3) *'''[[Miss USA 1952]]''' (4) *'''[[Binibining Pilipinas 2023]]''' (6) *'''[[Miss World 1960]]''' (7) *'''[[Miss Universe Philippines 2023]]''' (18) *'''[[Julia Gama]]''' (22) *'''[[Binibining Pilipinas 1968]]''' (24) |- ! Marso |- | *'''[[Binibining Pilipinas 1969]]''' (4) *'''[[Miss World 1961]]''' (7) *'''[[Miss World 1962]]''' (22) *'''[[Miss World 1963]]''' (26) *'''[[Miss World 1967]]''' (30) |- ! Abril |- | *[[Miss World 2011]] (12) |} {{col-2}} *[[Miss World 2012]] (14) *[[Miss World 2013]] (14) *[[Miss World 2014]] (18) *[[Miss World 2015]] (20) *'''[[Binibining Pilipinas 2021]]''' (20) {| |- ! Mayo |- | *'''[[Kapuluang Mamanuca]]''' (1) *'''[[Miss World 1964]]''' (8) *'''[[Miss World 1976]]''' (10) *'''[[Miss World 1977]]''' (12) *'''[[Miss World 1978]]''' (12) |- ! Hunyo |- | *'''[[Miss Universe 2009]]''' (1) *'''[[Miss World 1965]]''' (1) *'''[[Miss World 1979]]''' (1) *'''[[Miss World 1966]]''' (3) *'''[[Miss World 1968]]''' (3) *'''[[Miss World 1969]]''' (3) *'''[[Miss World 1970]]''' (3) *'''[[Miss World 1972]]''' (3) *'''[[Miss World 1980]]''' (5) *'''[[Miss World 1973]]''' (6) *'''[[Miss World 1974]]''' (6) *'''[[Miss World 1981]]''' (6) *'''[[Miss World 1982]]''' (6) *'''[[Miss World 1983]]''' (7) *'''[[Miss World 1984]]''' (7) *'''[[Miss Universe Philippines 2024]]''' (10) *'''[[Miss World 1985]]''' (13) *[[Auckland]] (17) *'''[[Miss World 1986]]''' (26) |- ! Hulyo |- | *[[Zozibini Tunzi]] (6) *'''[[Miss World 1987]]''' (16) *'''[[Miss World 1988]]''' (31) |- ! Agosto |- | *'''[[Miss World 1989]]''' (1) *'''[[Miss World 2017]]''' (10) *'''[[Miss International 1960]]''' (10)* |- ! Setyembre |- | *[[Lalela Mswane]] (7) *'''[[Miss World 1990]]''' (19) |- ! Nobyembre |- | *'''[[Sheynnis Palacios]]''' (19) *'''[[Miss Universe 2024]]''' (19) |- ! Disyembre |- | *[[Miss International 2019]] (1) *'''[[Miss International 2024]]''' (12) |} {{col-end}} {{hidden end}} '''Cycle 3: 8 Enero 2024 - 30 Disyembre 2024 <small>(95 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 3 (357 araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero |- | *'''[[Miss World 1991]]''' (8) *'''[[Miss World 1992]]''' (13) *'''[[Miss World 1993]]''' (14) *'''[[Miss World 1975]]''' (14) *[[Demi-Leigh Tebow]] (17) *''[[Iris Mittenaere]]'' (17) *[[Charlie Puth]] (18) *[[Gabriela Isler]] (18) *'''[[Miss World 1994]]''' (27) *'''[[Miss World 1995]]''' (27) *'''[[Miss World 1996]]''' (28) |- ! Pebrero |- | *'''[[Miss World 1997]]''' (10) |- ! Marso |- | *'''[[Miss World 1998]]''' (2)* *'''[[Miss World 1999]]''' (3) *'''[[Miss World 2000]]''' (3) *[[Miss Earth 2024]] (3) *[[Arkitekturang bernakular]] (4) *'''[[Miss World 2025]]''' (6) *'''[[Miss World 2001]]''' (8) *[[Karolina Bielawska]] (10) *[[Krystyna Pyszková]] (13) *'''[[Miss World 2002]]''' (15) *[[Nguyễn Huỳnh Kim Duyên]] (17) *[[Talaan ng mga bansa sa Miss Universe]] (17) *[[Shopee]] (21) |- ! Abril |- | *[[Ella Mai]] (3) *'''[[Binibining Pilipinas 2024]]''' (5) *'''[[Miss World 2004]]''' (8) *'''[[Miss World 2006]]''' (9) *[[Miss World 2007]] (10) *[[Miss World 2008]] (13) *[[Miss World 2016]] (20) *[[Tahanang Pilipino]] (24) |- ! Mayo |- | *[[Lacoste]] (6) *[[Adrastea (buwan)|Adrastea]] (6) *[[66391 Moshup]] (6) *[[3015 Candy]] (7) *[[3031 Houston]] (7) *[[Loewe (tatak ng moda)|Loewe]] (8) *[[Drita Ziri]] (9) *[[Bretman Rock]] (9) *[[Miss International 2018]] (10) *[[Chelsea Anne Manalo]] (23) *[[Miss Universe Philippines 2025]] (23) *[[Kim Kardashian]] (23) |- ! Hunyo |- | *'''Miss World Philippines 2024''' (4; sa Ingles) *[[Noelia Voigt]] (17) *'''Miss Universe Thailand 2024''' (19; sa Ingles) |} {{col-2}} {| *[[Binibining Pilipinas 2009]] (26) *[[Binibining Pilipinas 2019]] (27) *[[Angelica Lopez]] (30) |- ! Hulyo |- | *[[Miss Earth 2003]] (5) *[[Miss Supranational 2024]] (6) *[[Myrna Esguerra]] (8) *[[Alice Guo]] (16) *[[Krishnah Gravidez]] (20) *[[Pinoy Big Brother: Gen 11]] (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 10001–11000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 11001–12000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 12001–13000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 13001–14000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 14001–15000]]''' (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 15001–16000]]''' (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 16001–17000]]''' (24) *[[EJ Obiena]] (26) |- ! Agosto |- | *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 17001–18000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 18001–19000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 19001–20000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 20001–21000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 21001–22000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 22001–23000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 23001–24000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 24001–25000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 25001–26000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 26001–27000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 27001–28000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 28001–29000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 29001–30000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 30001–31000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 31001–32000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 32001–33000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 33001–34000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 34001–35000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 35001–36000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 36001–37000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 37001–38000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 38001–39000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 39001–40000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 40001–41000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 41001–42000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 42001–43000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 43001–44000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 44001–45000]]''' (22) |- ! Oktubre |- | *'''[[Miss International 1961]]''' (15) |- ! Nobyembre |- | *[[Miss Universe 2025]] (21) *[[Victoria Kjær Theilvig]] (21) |- ! Disyembre |- | *[[Miss International 1962]] (30) |}{{col-end}} {{hidden end}}'''Cycle 4: 8 Enero 2025 - 21 Nobyembre 2025 <small>(119 artikulo + 5 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 4 (317 araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero 2025 |- | *'''Miss USA 2025''' (8; sa Ingles) *[[Miss Universe Philippines 2021]] (27) *[[Miss Universe Thailand]] (31) |- ! Pebrero 2025 |- | *[[Yllana Aduana]] (3) *[[Maison Schiaparelli]] (8) *[[Miss Grand International 2024]] (14) *[[CJ Opiaza]] (14) *[[Miss International 2025]] (21) *'''Miss Universe 2026''' (28; sa Ingles) |- ! Marso 2025 |- | *'''[[Miss Supranational 2025]]''' (3) *[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]] (9) *[[Sabrina Carpenter]] (21) *'''[[Aiah]]''' (23) *'''[[Colet (mang-aawit)|Colet]]''' (23) *'''Binibining Pilipinas 2025''' (24; sa Ingles) |- ! Abril 2025 |- | *[[Miss International 1963]] (11) *[[Miss International 1964]] (11) *[[Miss International 1965]] (12) *[[Miss International 1967]] (13) *[[Miss International 1968]] (14) *[[Miss International 1969]] (14) *[[Miss International 1970]] (16) *[[Miss International 1971]] (17) *[[Miss International 1979]] (17) *[[Aurora Pijuan]] (17) *[[Miss International 1972]] (18) *[[Miss International 1973]] (21) *[[Miss International 1974]] (29) *[[Miss International 1975]] (29) *[[Miss International 1976]] (29) *[[Miss International 1977]] (29) *[[Miss International 1978]] (29) *[[Miss International 1980]] (30) |- ! Mayo 2025 |- | *[[Binibining Pilipinas 2025]] (1) *[[Miss International 1981]] (1) *[[Miss International 1982]] (2) *[[Miss International 1983]] (5) *[[Miss International 1984]] (5) *[[Miss International 1985]] (5) *[[Miss International 1986]] (5) *[[Papa Leon XIV]] (9) *Miss World 2026 (9; sa Ingles) *[[Miss International 1987]] (11) *[[Miss International 1988]] (12) *[[Miss International 1989]] (12) *[[Miss International 1990]] (19) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 45001–46000]]''' (23) *[[Miss International 1991]] (26) *[[Miss International 1992]] (28) *[[Miss International 1993]] (29) *[[Miss International 1994]] (29) *[[Miss International 1995]] (29) *[[Miss International 1996]] (29) *[[Miss International 1997]] (29) *[[Miss International 1998]] (29) *[[Miss International 1999]] (29) *[[Miss International 2000]] (31) *[[Miss International 2001]] (31) |- ! Hunyo 2025 |- | *[[Miss International 2002]] (3) *[[Miss International 2003]] (4) *[[Miss International 2004]] (7) *[[Miss International 2005]] (7) *[[Miss International 2006]] (7) *[[Miss International 2007]] (7) *[[Miss International 2008]] (7) *[[Miss International 2009]] (8) |} {{col-2}} {| *[[Miss International 2010]] (8) *[[Miss International 2011]] (9) *[[Miss International 2012]] (9) *[[Miss International 2013]] (10) *[[Miss International 2014]] (11) *[[Miss International 2015]] (11) *[[Miss International 2016]] (11) *[[Miss International 2017]] (11) *[[Miss Earth 2004]] (11) *[[Miss Earth 2005]] (11) *[[Miss Earth 2025]] (11) *[[Miss Earth 2006]] (16) *[[Miss Earth 2007]] (16) *[[Katrina Johnson]] (16) *[[Miss Earth 2008]] (18) *[[Miss Earth 2009]] (18) *[[Miss Earth 2010]] (19) *[[Miss Earth 2011]] (22) *[[Miss Earth 2012]] (22) *[[Miss Earth 2013]] (22) *[[Miss Earth 2014]] (22) *[[Miss Earth 2015]] (22) *[[Miss Earth 2016]] (23) *[[Miss Earth 2017]] (23) *[[Miss Earth 2018]] (23) *[[Miss Earth 2019]] (23) *[[Miss Earth 2020]] (23) *[[Miss Earth 2021]] (23) *[[Miss Supranational 2013]] (23) *[[Miss Supranational 2022]] (27) |- ! Hulyo 2025 |- | *''[[This Is For]]'' (8) *[[Miss World 2026]] (10) *[[3034 Climenhaga]] (31) |- ! Agosto 2025 |- | *[[Miss Universe Thailand 2025]] (23) *[[Praveenar Singh]] (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 46001–47000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 47001–48000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 48001–49000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 49001–50000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 50001–51000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 51001–52000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 52001–53000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 53001–54000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 54001–55000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 55001–56000]]''' (31) |- ! Setyembre 2025 |- | *[[Pagpatay kay Iryna Zarutska]] (9) *Kirk Bondad (25; sa Ingles) *[[Curlee at Sarah Discaya]] (27) *[[Miss Universe Philippines 2026]] (27) |- ! Oktubre 2025 |- | *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 56001–57000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 57001–58000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 58001–59000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 59001–60000]]''' (6) *'''[[Miss Grand International 2025]]''' (12) *[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0]] (17) *[[Emma Tiglao]] (18) *[[Sirikit]] (26) |- ! Nobyembre 2025 |- | *[[Fátima Bosch]] (21) |- |} {{col-end}} {{hidden end}}'''Cycle 5: 21 Pebrero 2026 - kasalukuyan <small>(21 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 5}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Pebrero |- | *The Miss Globe 2022 (21; sa Ingles) |- ! Marso |- | *[[Binibining Pilipinas 1970]] (9) *[[Binibining Pilipinas 1971]] (13) *'''Binibining Pilipinas 2026''' (23; sa Ingles) |- ! Hulyo |- | *[[Miss Universe 2026]] (21) *'''[[Pop Mart]]''' (22) *'''[[Miss Supranational 2026]]''' (26) *[[Miss World 2027]] (28) *'''[[Emilio Daez]]''' (28) |- ! Agosto |- | *[[Katrina Llegado]] (1) *'''[[Bo's Coffee]]''' (6) *[[Mingyu]] (9) *[[Bea Millan-Windorski]] (10) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 60001–61000]]''' (10) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 61001–62000]]''' (10) *[[Asia Rose Simpson]] (12) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 62001–63000]]''' (16) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 63001–64000]]''' (16) *[[Lindol sa Kumamoto ng 2026]] (16) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 64001–65000]]''' (17) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 65001–66000]]''' (19) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 66001–67000]]''' (20) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 67001–68000]]''' (20) |- |} {{col-2}}{{col-end}} {{hidden end}} 1j96s2bolehszwyl3cpo6y88sv2e9f8 2221201 2221148 2026-08-20T21:52:30Z Allyriana000 119761 2221201 wikitext text/x-wiki {{userboxtop|align=right|backgroundcolor=#cedff2|bordercolor=#4E78A0 solid 5px;|extra-css=border-radius: 8px; padding-bottom:3px; padding-top:5px;|textcolor=black|toptext='''Allyriana000'''}} {{User en}} {{User Wikipedian For|year=2022|month=05|day=13}} {{User contrib|17,480}} {{Userboxbottom}}Magandang araw Pilipinas! Ako si Allyriana, at ako ay mahilig sa pagsubaybay sa mga patimapalak pagandahan tulad ng Miss Universe, Miss World, Miss Earth, at Miss International. Nagsimula akong mag-edit sa English Wikipedia noong Abril 4, 2021, subalit nagsimula lamang ako sa Wikipedia Tagalog noong Mayo 13, 2022. Ako ay ipinanganak sa [[Lungsod Quezon]], kung saan ako lumaki. Ang aking mga hilig ay gumuhit ng mga ''portrait'' ng mga tao at ng mga estruktura, manood ng mga ''series'' tulad ng RuPaul's Drag Race, The Crown, Money Heist, Jujutsu Kaisen, Demon Slayer at Grey's Anatomy, at kumanta. == Mga nagawang artikulo == === Talaan ng mga artikulo === Ang mga artikulong naka-'''''bold''''' ay ang mga artikulong '''tapos nang ilikha''' o may mga '''sapat na sanggunian''' na para sa mga nilalaman ng artikulo. Ang mga artikulong hindi naka-''bold'' ay ang mga artikulo kinakailangan pang dagdagan ng sapat na impormasyon at sanggunian. Lahat na ng mga artikulo mula sa Cycle 1 ang naka-''bold''. 217 sa 376 na artikulo ang tapos na. Ang mga artikulong may asterisk ay mga artikulong naka-arkibo na ang mga sanggunian. ==== Cycle 1: 21 Abril 2021 - 31 Disyembre 2022 <small>(53 artikulo + 10 artikulong Ingles)</small> ==== {{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 1 (619 na araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| ! Abril 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1997''' (21; sa Ingles) |- ! Hunyo 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1996''' (2; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1995''' (6; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1994''' (8; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1993''' (28; sa Ingles) |- ! Setyembre 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1964''' (20; sa Ingles) |- ! Oktubre 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1992''' (18; sa Ingles) |- ! Nobyembre 2021 |- | * '''The Miss Globe 2021''' (6; sa Ingles) |- ! Disyembre 2021 |- | * '''Señorita Colombia 2021''' (28; sa Ingles) |- ! Abril 2022 |- | * '''Binibining Pilipinas 1991''' (23; sa Ingles) |- ! Hunyo 2022 |- | *'''[[Nadia Ferreira]]''' (10)* *'''[[Miss Universe Philippines]]''' (11)* |- ! Agosto 2022 |- | *'''[[Miss World 2023]]''' (2)* *'''[[Miss World 2018]]''' (3) *'''[[Miss World 2019]]''' (5) |- ! Setyembre 2022 |- | *'''[[Francisco Mañosa]]''' (1) *'''[[Andrea Meza]]''' (19) |- ! Oktubre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1952]]''' (4)* *'''[[Miss Universe 1953]]''' (6)* *'''[[Miss Universe 1954]]''' (7)* *'''[[Miss Universe 1955]]''' (10)* *'''[[Miss Universe 1956]]''' (10)* *'''[[Miss Universe 1957]]''' (11)* *'''[[Miss Universe 1958]]''' (12)* *'''[[Miss Universe 1959]]''' (24)* |- |} {{col-2}} {| |- ! Nobyembre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1960]]''' (5)* *'''[[Miss Universe 1961]]''' (6)* *'''[[Miss Universe 1962]]''' (7)* *'''[[Miss Universe 1963]]''' (8)* *'''[[Miss World 1951]]''' (8) *'''[[Miss Universe 1964]]''' (9)* *'''[[Miss Universe 1965]]''' (21)* *'''[[Miss Universe 1966]]''' (25)* *'''[[Miss Universe 1967]]''' (29) |- ! Disyembre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1968]]''' (5)* *'''[[Miss Universe 1969]]''' (8)* *'''[[Miss World 1952]]''' (8) *'''[[Miss World 1953]]''' (10) *'''[[Miss Universe 1970]]''' (11)* *'''[[Miss Universe 1971]]''' (11) *'''[[Miss Universe 1972]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1973]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1974]]''' (13) *'''[[Miss World 1954]]''' (22) *'''[[Miss World 1955]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1975]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1976]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1977]]''' (24) *'''[[Miss Universe 2012]]''' (24) *'''[[Miss Universe 1978]]''' (25) *'''[[Miss Universe 1979]]''' (25) *'''[[Miss Universe 1980]]''' (27) *'''[[Miss Universe 1981]]''' (27) *'''[[Miss Universe 1982]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1983]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1984]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1985]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1986]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1987]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1988]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1989]]''' (30) *'''[[Miss Universe 2011]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1990]]''' (31) |} {{col-end}} {{hidden end}} ==== Cycle 2: 3 Enero 2023 - 12 Disyembre 2023 <small>(86 artikulo)</small> ==== {{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 2 (316 na araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero |- | *'''[[Miss Universe 1991]]''' (3) *'''[[Miss World 1956]]''' (4) *'''[[Marisol Malaret]]''' (4) *'''[[Miss Universe 2023]]''' (5) *'''[[Miss World 2003]]''' (5) *'''[[Fenty Beauty]]''' (5) *'''[[Miss Universe 1992]]''' (8) *'''[[Miss Universe 2010]]''' (8) *'''[[Miss World 2005]]''' (8) *'''[[Miss Universe 1993]]''' (9) *'''[[Miss Universe 1999]]''' (9) *'''[[Miss Universe 1994]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1995]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1996]]''' (12) *'''[[Miss Universe 2000]]''' (12) *'''[[Miss Universe 2001]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1997]]''' (13) *'''[[Miss Universe 1998]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2002]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2003]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2004]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2005]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2006]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2007]]''' (13) *'''[[R'Bonney Gabriel]]''' (15) *'''[[Mariam Habach]]''' (18) *'''[[Binibining Pilipinas 1964]]''' (23) *'''[[Binibining Pilipinas 1965]]''' (25) *'''[[Miss Universe 2008]]''' (25) *'''[[Miss World 1971]]''' (31) *'''[[Miss International 2023]]''' (31) |- ! Pebrero |- | *'''[[Binibining Pilipinas 1966]]''' (2) *'''[[Binibining Pilipinas 1967]]''' (2) *'''[[Anna Sueangam-iam]]''' (3) *'''[[Miss USA 1952]]''' (4) *'''[[Binibining Pilipinas 2023]]''' (6) *'''[[Miss World 1960]]''' (7) *'''[[Miss Universe Philippines 2023]]''' (18) *'''[[Julia Gama]]''' (22) *'''[[Binibining Pilipinas 1968]]''' (24) |- ! Marso |- | *'''[[Binibining Pilipinas 1969]]''' (4) *'''[[Miss World 1961]]''' (7) *'''[[Miss World 1962]]''' (22) *'''[[Miss World 1963]]''' (26) *'''[[Miss World 1967]]''' (30) |- ! Abril |- | *[[Miss World 2011]] (12) |} {{col-2}} *[[Miss World 2012]] (14) *[[Miss World 2013]] (14) *[[Miss World 2014]] (18) *[[Miss World 2015]] (20) *'''[[Binibining Pilipinas 2021]]''' (20) {| |- ! Mayo |- | *'''[[Kapuluang Mamanuca]]''' (1) *'''[[Miss World 1964]]''' (8) *'''[[Miss World 1976]]''' (10) *'''[[Miss World 1977]]''' (12) *'''[[Miss World 1978]]''' (12) |- ! Hunyo |- | *'''[[Miss Universe 2009]]''' (1) *'''[[Miss World 1965]]''' (1) *'''[[Miss World 1979]]''' (1) *'''[[Miss World 1966]]''' (3) *'''[[Miss World 1968]]''' (3) *'''[[Miss World 1969]]''' (3) *'''[[Miss World 1970]]''' (3) *'''[[Miss World 1972]]''' (3) *'''[[Miss World 1980]]''' (5) *'''[[Miss World 1973]]''' (6) *'''[[Miss World 1974]]''' (6) *'''[[Miss World 1981]]''' (6) *'''[[Miss World 1982]]''' (6) *'''[[Miss World 1983]]''' (7) *'''[[Miss World 1984]]''' (7) *'''[[Miss Universe Philippines 2024]]''' (10) *'''[[Miss World 1985]]''' (13) *[[Auckland]] (17) *'''[[Miss World 1986]]''' (26) |- ! Hulyo |- | *'''[[Zozibini Tunzi]]''' (6) *'''[[Miss World 1987]]''' (16) *'''[[Miss World 1988]]''' (31) |- ! Agosto |- | *'''[[Miss World 1989]]''' (1) *'''[[Miss World 2017]]''' (10) *'''[[Miss International 1960]]''' (10)* |- ! Setyembre |- | *[[Lalela Mswane]] (7) *'''[[Miss World 1990]]''' (19) |- ! Nobyembre |- | *'''[[Sheynnis Palacios]]''' (19) *'''[[Miss Universe 2024]]''' (19) |- ! Disyembre |- | *[[Miss International 2019]] (1) *'''[[Miss International 2024]]''' (12) |} {{col-end}} {{hidden end}} '''Cycle 3: 8 Enero 2024 - 30 Disyembre 2024 <small>(95 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 3 (357 araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero |- | *'''[[Miss World 1991]]''' (8) *'''[[Miss World 1992]]''' (13) *'''[[Miss World 1993]]''' (14) *'''[[Miss World 1975]]''' (14) *[[Demi-Leigh Tebow]] (17) *''[[Iris Mittenaere]]'' (17) *[[Charlie Puth]] (18) *[[Gabriela Isler]] (18) *'''[[Miss World 1994]]''' (27) *'''[[Miss World 1995]]''' (27) *'''[[Miss World 1996]]''' (28) |- ! Pebrero |- | *'''[[Miss World 1997]]''' (10) |- ! Marso |- | *'''[[Miss World 1998]]''' (2)* *'''[[Miss World 1999]]''' (3) *'''[[Miss World 2000]]''' (3) *[[Miss Earth 2024]] (3) *[[Arkitekturang bernakular]] (4) *'''[[Miss World 2025]]''' (6) *'''[[Miss World 2001]]''' (8) *[[Karolina Bielawska]] (10) *[[Krystyna Pyszková]] (13) *'''[[Miss World 2002]]''' (15) *[[Nguyễn Huỳnh Kim Duyên]] (17) *[[Talaan ng mga bansa sa Miss Universe]] (17) *[[Shopee]] (21) |- ! Abril |- | *[[Ella Mai]] (3) *'''[[Binibining Pilipinas 2024]]''' (5) *'''[[Miss World 2004]]''' (8) *'''[[Miss World 2006]]''' (9) *[[Miss World 2007]] (10) *[[Miss World 2008]] (13) *[[Miss World 2016]] (20) *[[Tahanang Pilipino]] (24) |- ! Mayo |- | *[[Lacoste]] (6) *[[Adrastea (buwan)|Adrastea]] (6) *[[66391 Moshup]] (6) *[[3015 Candy]] (7) *[[3031 Houston]] (7) *[[Loewe (tatak ng moda)|Loewe]] (8) *[[Drita Ziri]] (9) *[[Bretman Rock]] (9) *[[Miss International 2018]] (10) *[[Chelsea Anne Manalo]] (23) *[[Miss Universe Philippines 2025]] (23) *[[Kim Kardashian]] (23) |- ! Hunyo |- | *'''Miss World Philippines 2024''' (4; sa Ingles) *[[Noelia Voigt]] (17) *'''Miss Universe Thailand 2024''' (19; sa Ingles) |} {{col-2}} {| *[[Binibining Pilipinas 2009]] (26) *[[Binibining Pilipinas 2019]] (27) *[[Angelica Lopez]] (30) |- ! Hulyo |- | *[[Miss Earth 2003]] (5) *[[Miss Supranational 2024]] (6) *[[Myrna Esguerra]] (8) *[[Alice Guo]] (16) *[[Krishnah Gravidez]] (20) *[[Pinoy Big Brother: Gen 11]] (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 10001–11000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 11001–12000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 12001–13000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 13001–14000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 14001–15000]]''' (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 15001–16000]]''' (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 16001–17000]]''' (24) *[[EJ Obiena]] (26) |- ! Agosto |- | *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 17001–18000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 18001–19000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 19001–20000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 20001–21000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 21001–22000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 22001–23000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 23001–24000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 24001–25000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 25001–26000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 26001–27000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 27001–28000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 28001–29000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 29001–30000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 30001–31000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 31001–32000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 32001–33000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 33001–34000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 34001–35000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 35001–36000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 36001–37000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 37001–38000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 38001–39000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 39001–40000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 40001–41000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 41001–42000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 42001–43000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 43001–44000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 44001–45000]]''' (22) |- ! Oktubre |- | *'''[[Miss International 1961]]''' (15) |- ! Nobyembre |- | *[[Miss Universe 2025]] (21) *[[Victoria Kjær Theilvig]] (21) |- ! Disyembre |- | *[[Miss International 1962]] (30) |}{{col-end}} {{hidden end}}'''Cycle 4: 8 Enero 2025 - 21 Nobyembre 2025 <small>(119 artikulo + 5 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 4 (317 araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero 2025 |- | *'''Miss USA 2025''' (8; sa Ingles) *[[Miss Universe Philippines 2021]] (27) *[[Miss Universe Thailand]] (31) |- ! Pebrero 2025 |- | *[[Yllana Aduana]] (3) *[[Maison Schiaparelli]] (8) *[[Miss Grand International 2024]] (14) *[[CJ Opiaza]] (14) *[[Miss International 2025]] (21) *'''Miss Universe 2026''' (28; sa Ingles) |- ! Marso 2025 |- | *'''[[Miss Supranational 2025]]''' (3) *[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]] (9) *[[Sabrina Carpenter]] (21) *'''[[Aiah]]''' (23) *'''[[Colet (mang-aawit)|Colet]]''' (23) *'''Binibining Pilipinas 2025''' (24; sa Ingles) |- ! Abril 2025 |- | *[[Miss International 1963]] (11) *[[Miss International 1964]] (11) *[[Miss International 1965]] (12) *[[Miss International 1967]] (13) *[[Miss International 1968]] (14) *[[Miss International 1969]] (14) *[[Miss International 1970]] (16) *[[Miss International 1971]] (17) *[[Miss International 1979]] (17) *[[Aurora Pijuan]] (17) *[[Miss International 1972]] (18) *[[Miss International 1973]] (21) *[[Miss International 1974]] (29) *[[Miss International 1975]] (29) *[[Miss International 1976]] (29) *[[Miss International 1977]] (29) *[[Miss International 1978]] (29) *[[Miss International 1980]] (30) |- ! Mayo 2025 |- | *[[Binibining Pilipinas 2025]] (1) *[[Miss International 1981]] (1) *[[Miss International 1982]] (2) *[[Miss International 1983]] (5) *[[Miss International 1984]] (5) *[[Miss International 1985]] (5) *[[Miss International 1986]] (5) *[[Papa Leon XIV]] (9) *Miss World 2026 (9; sa Ingles) *[[Miss International 1987]] (11) *[[Miss International 1988]] (12) *[[Miss International 1989]] (12) *[[Miss International 1990]] (19) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 45001–46000]]''' (23) *[[Miss International 1991]] (26) *[[Miss International 1992]] (28) *[[Miss International 1993]] (29) *[[Miss International 1994]] (29) *[[Miss International 1995]] (29) *[[Miss International 1996]] (29) *[[Miss International 1997]] (29) *[[Miss International 1998]] (29) *[[Miss International 1999]] (29) *[[Miss International 2000]] (31) *[[Miss International 2001]] (31) |- ! Hunyo 2025 |- | *[[Miss International 2002]] (3) *[[Miss International 2003]] (4) *[[Miss International 2004]] (7) *[[Miss International 2005]] (7) *[[Miss International 2006]] (7) *[[Miss International 2007]] (7) *[[Miss International 2008]] (7) *[[Miss International 2009]] (8) |} {{col-2}} {| *[[Miss International 2010]] (8) *[[Miss International 2011]] (9) *[[Miss International 2012]] (9) *[[Miss International 2013]] (10) *[[Miss International 2014]] (11) *[[Miss International 2015]] (11) *[[Miss International 2016]] (11) *[[Miss International 2017]] (11) *[[Miss Earth 2004]] (11) *[[Miss Earth 2005]] (11) *[[Miss Earth 2025]] (11) *[[Miss Earth 2006]] (16) *[[Miss Earth 2007]] (16) *[[Katrina Johnson]] (16) *[[Miss Earth 2008]] (18) *[[Miss Earth 2009]] (18) *[[Miss Earth 2010]] (19) *[[Miss Earth 2011]] (22) *[[Miss Earth 2012]] (22) *[[Miss Earth 2013]] (22) *[[Miss Earth 2014]] (22) *[[Miss Earth 2015]] (22) *[[Miss Earth 2016]] (23) *[[Miss Earth 2017]] (23) *[[Miss Earth 2018]] (23) *[[Miss Earth 2019]] (23) *[[Miss Earth 2020]] (23) *[[Miss Earth 2021]] (23) *[[Miss Supranational 2013]] (23) *[[Miss Supranational 2022]] (27) |- ! Hulyo 2025 |- | *''[[This Is For]]'' (8) *[[Miss World 2026]] (10) *[[3034 Climenhaga]] (31) |- ! Agosto 2025 |- | *[[Miss Universe Thailand 2025]] (23) *[[Praveenar Singh]] (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 46001–47000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 47001–48000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 48001–49000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 49001–50000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 50001–51000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 51001–52000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 52001–53000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 53001–54000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 54001–55000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 55001–56000]]''' (31) |- ! Setyembre 2025 |- | *[[Pagpatay kay Iryna Zarutska]] (9) *Kirk Bondad (25; sa Ingles) *[[Curlee at Sarah Discaya]] (27) *[[Miss Universe Philippines 2026]] (27) |- ! Oktubre 2025 |- | *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 56001–57000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 57001–58000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 58001–59000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 59001–60000]]''' (6) *'''[[Miss Grand International 2025]]''' (12) *[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0]] (17) *[[Emma Tiglao]] (18) *[[Sirikit]] (26) |- ! Nobyembre 2025 |- | *[[Fátima Bosch]] (21) |- |} {{col-end}} {{hidden end}}'''Cycle 5: 21 Pebrero 2026 - kasalukuyan <small>(21 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 5}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Pebrero |- | *The Miss Globe 2022 (21; sa Ingles) |- ! Marso |- | *[[Binibining Pilipinas 1970]] (9) *[[Binibining Pilipinas 1971]] (13) *'''Binibining Pilipinas 2026''' (23; sa Ingles) |- ! Hulyo |- | *[[Miss Universe 2026]] (21) *'''[[Pop Mart]]''' (22) *'''[[Miss Supranational 2026]]''' (26) *[[Miss World 2027]] (28) *'''[[Emilio Daez]]''' (28) |- ! Agosto |- | *[[Katrina Llegado]] (1) *'''[[Bo's Coffee]]''' (6) *[[Mingyu]] (9) *[[Bea Millan-Windorski]] (10) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 60001–61000]]''' (10) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 61001–62000]]''' (10) *[[Asia Rose Simpson]] (12) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 62001–63000]]''' (16) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 63001–64000]]''' (16) *[[Lindol sa Kumamoto ng 2026]] (16) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 64001–65000]]''' (17) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 65001–66000]]''' (19) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 66001–67000]]''' (20) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 67001–68000]]''' (20) |- |} {{col-2}}{{col-end}} {{hidden end}} 0e2p69v4kl3esw4i2wyghg2hawion06 2221205 2221201 2026-08-20T22:20:33Z Allyriana000 119761 2221205 wikitext text/x-wiki {{userboxtop|align=right|backgroundcolor=#cedff2|bordercolor=#4E78A0 solid 5px;|extra-css=border-radius: 8px; padding-bottom:3px; padding-top:5px;|textcolor=black|toptext='''Allyriana000'''}} {{User en}} {{User Wikipedian For|year=2022|month=05|day=13}} {{User contrib|17,480}} {{Userboxbottom}}Magandang araw Pilipinas! Ako si Allyriana, at ako ay mahilig sa pagsubaybay sa mga patimapalak pagandahan tulad ng Miss Universe, Miss World, Miss Earth, at Miss International. Nagsimula akong mag-edit sa English Wikipedia noong Abril 4, 2021, subalit nagsimula lamang ako sa Wikipedia Tagalog noong Mayo 13, 2022. Ako ay ipinanganak sa [[Lungsod Quezon]], kung saan ako lumaki. Ang aking mga hilig ay gumuhit ng mga ''portrait'' ng mga tao at ng mga estruktura, manood ng mga ''series'' tulad ng RuPaul's Drag Race, The Crown, Money Heist, Jujutsu Kaisen, Demon Slayer at Grey's Anatomy, at kumanta. == Mga nagawang artikulo == === Talaan ng mga artikulo === Ang mga artikulong naka-'''''bold''''' ay ang mga artikulong '''tapos nang ilikha''' o may mga '''sapat na sanggunian''' na para sa mga nilalaman ng artikulo. Ang mga artikulong hindi naka-''bold'' ay ang mga artikulo kinakailangan pang dagdagan ng sapat na impormasyon at sanggunian. Lahat na ng mga artikulo mula sa Cycle 1 ang naka-''bold''. 217 sa 376 na artikulo ang tapos na. Ang mga artikulong may asterisk ay mga artikulong naka-arkibo na ang mga sanggunian. ==== Cycle 1: 21 Abril 2021 - 31 Disyembre 2022 <small>(53 artikulo + 10 artikulong Ingles)</small> ==== {{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 1 (619 na araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| ! Abril 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1997''' (21; sa Ingles) |- ! Hunyo 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1996''' (2; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1995''' (6; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1994''' (8; sa Ingles) * '''Binibining Pilipinas 1993''' (28; sa Ingles) |- ! Setyembre 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1964''' (20; sa Ingles) |- ! Oktubre 2021 |- | * '''Binibining Pilipinas 1992''' (18; sa Ingles) |- ! Nobyembre 2021 |- | * '''The Miss Globe 2021''' (6; sa Ingles) |- ! Disyembre 2021 |- | * '''Señorita Colombia 2021''' (28; sa Ingles) |- ! Abril 2022 |- | * '''Binibining Pilipinas 1991''' (23; sa Ingles) |- ! Hunyo 2022 |- | *'''[[Nadia Ferreira]]''' (10)* *'''[[Miss Universe Philippines]]''' (11)* |- ! Agosto 2022 |- | *'''[[Miss World 2023]]''' (2)* *'''[[Miss World 2018]]''' (3) *'''[[Miss World 2019]]''' (5) |- ! Setyembre 2022 |- | *'''[[Francisco Mañosa]]''' (1) *'''[[Andrea Meza]]''' (19) |- ! Oktubre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1952]]''' (4)* *'''[[Miss Universe 1953]]''' (6)* *'''[[Miss Universe 1954]]''' (7)* *'''[[Miss Universe 1955]]''' (10)* *'''[[Miss Universe 1956]]''' (10)* *'''[[Miss Universe 1957]]''' (11)* *'''[[Miss Universe 1958]]''' (12)* *'''[[Miss Universe 1959]]''' (24)* |- |} {{col-2}} {| |- ! Nobyembre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1960]]''' (5)* *'''[[Miss Universe 1961]]''' (6)* *'''[[Miss Universe 1962]]''' (7)* *'''[[Miss Universe 1963]]''' (8)* *'''[[Miss World 1951]]''' (8) *'''[[Miss Universe 1964]]''' (9)* *'''[[Miss Universe 1965]]''' (21)* *'''[[Miss Universe 1966]]''' (25)* *'''[[Miss Universe 1967]]''' (29) |- ! Disyembre 2022 |- | *'''[[Miss Universe 1968]]''' (5)* *'''[[Miss Universe 1969]]''' (8)* *'''[[Miss World 1952]]''' (8) *'''[[Miss World 1953]]''' (10) *'''[[Miss Universe 1970]]''' (11)* *'''[[Miss Universe 1971]]''' (11) *'''[[Miss Universe 1972]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1973]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1974]]''' (13) *'''[[Miss World 1954]]''' (22) *'''[[Miss World 1955]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1975]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1976]]''' (23) *'''[[Miss Universe 1977]]''' (24) *'''[[Miss Universe 2012]]''' (24) *'''[[Miss Universe 1978]]''' (25) *'''[[Miss Universe 1979]]''' (25) *'''[[Miss Universe 1980]]''' (27) *'''[[Miss Universe 1981]]''' (27) *'''[[Miss Universe 1982]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1983]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1984]]''' (28) *'''[[Miss Universe 1985]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1986]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1987]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1988]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1989]]''' (30) *'''[[Miss Universe 2011]]''' (30) *'''[[Miss Universe 1990]]''' (31) |} {{col-end}} {{hidden end}} ==== Cycle 2: 3 Enero 2023 - 12 Disyembre 2023 <small>(86 artikulo)</small> ==== {{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 2 (316 na araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero |- | *'''[[Miss Universe 1991]]''' (3) *'''[[Miss World 1956]]''' (4) *'''[[Marisol Malaret]]''' (4) *'''[[Miss Universe 2023]]''' (5) *'''[[Miss World 2003]]''' (5) *'''[[Fenty Beauty]]''' (5) *'''[[Miss Universe 1992]]''' (8) *'''[[Miss Universe 2010]]''' (8) *'''[[Miss World 2005]]''' (8) *'''[[Miss Universe 1993]]''' (9) *'''[[Miss Universe 1999]]''' (9) *'''[[Miss Universe 1994]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1995]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1996]]''' (12) *'''[[Miss Universe 2000]]''' (12) *'''[[Miss Universe 2001]]''' (12) *'''[[Miss Universe 1997]]''' (13) *'''[[Miss Universe 1998]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2002]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2003]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2004]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2005]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2006]]''' (13) *'''[[Miss Universe 2007]]''' (13) *'''[[R'Bonney Gabriel]]''' (15) *'''[[Mariam Habach]]''' (18) *'''[[Binibining Pilipinas 1964]]''' (23) *'''[[Binibining Pilipinas 1965]]''' (25) *'''[[Miss Universe 2008]]''' (25) *'''[[Miss World 1971]]''' (31) *'''[[Miss International 2023]]''' (31) |- ! Pebrero |- | *'''[[Binibining Pilipinas 1966]]''' (2) *'''[[Binibining Pilipinas 1967]]''' (2) *'''[[Anna Sueangam-iam]]''' (3) *'''[[Miss USA 1952]]''' (4) *'''[[Binibining Pilipinas 2023]]''' (6) *'''[[Miss World 1960]]''' (7) *'''[[Miss Universe Philippines 2023]]''' (18) *'''[[Julia Gama]]''' (22) *'''[[Binibining Pilipinas 1968]]''' (24) |- ! Marso |- | *'''[[Binibining Pilipinas 1969]]''' (4) *'''[[Miss World 1961]]''' (7) *'''[[Miss World 1962]]''' (22) *'''[[Miss World 1963]]''' (26) *'''[[Miss World 1967]]''' (30) |- ! Abril |- | *[[Miss World 2011]] (12) |} {{col-2}} *[[Miss World 2012]] (14) *[[Miss World 2013]] (14) *[[Miss World 2014]] (18) *[[Miss World 2015]] (20) *'''[[Binibining Pilipinas 2021]]''' (20) {| |- ! Mayo |- | *'''[[Kapuluang Mamanuca]]''' (1) *'''[[Miss World 1964]]''' (8) *'''[[Miss World 1976]]''' (10) *'''[[Miss World 1977]]''' (12) *'''[[Miss World 1978]]''' (12) |- ! Hunyo |- | *'''[[Miss Universe 2009]]''' (1) *'''[[Miss World 1965]]''' (1) *'''[[Miss World 1979]]''' (1) *'''[[Miss World 1966]]''' (3) *'''[[Miss World 1968]]''' (3) *'''[[Miss World 1969]]''' (3) *'''[[Miss World 1970]]''' (3) *'''[[Miss World 1972]]''' (3) *'''[[Miss World 1980]]''' (5) *'''[[Miss World 1973]]''' (6) *'''[[Miss World 1974]]''' (6) *'''[[Miss World 1981]]''' (6) *'''[[Miss World 1982]]''' (6) *'''[[Miss World 1983]]''' (7) *'''[[Miss World 1984]]''' (7) *'''[[Miss Universe Philippines 2024]]''' (10) *'''[[Miss World 1985]]''' (13) *[[Auckland]] (17) *'''[[Miss World 1986]]''' (26) |- ! Hulyo |- | *'''[[Zozibini Tunzi]]''' (6)* *'''[[Miss World 1987]]''' (16) *'''[[Miss World 1988]]''' (31) |- ! Agosto |- | *'''[[Miss World 1989]]''' (1) *'''[[Miss World 2017]]''' (10) *'''[[Miss International 1960]]''' (10)* |- ! Setyembre |- | *[[Lalela Mswane]] (7) *'''[[Miss World 1990]]''' (19) |- ! Nobyembre |- | *'''[[Sheynnis Palacios]]''' (19) *'''[[Miss Universe 2024]]''' (19) |- ! Disyembre |- | *[[Miss International 2019]] (1) *'''[[Miss International 2024]]''' (12) |} {{col-end}} {{hidden end}} '''Cycle 3: 8 Enero 2024 - 30 Disyembre 2024 <small>(95 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 3 (357 araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero |- | *'''[[Miss World 1991]]''' (8) *'''[[Miss World 1992]]''' (13) *'''[[Miss World 1993]]''' (14) *'''[[Miss World 1975]]''' (14) *[[Demi-Leigh Tebow]] (17) *''[[Iris Mittenaere]]'' (17) *[[Charlie Puth]] (18) *[[Gabriela Isler]] (18) *'''[[Miss World 1994]]''' (27) *'''[[Miss World 1995]]''' (27) *'''[[Miss World 1996]]''' (28) |- ! Pebrero |- | *'''[[Miss World 1997]]''' (10) |- ! Marso |- | *'''[[Miss World 1998]]''' (2)* *'''[[Miss World 1999]]''' (3) *'''[[Miss World 2000]]''' (3) *[[Miss Earth 2024]] (3) *[[Arkitekturang bernakular]] (4) *'''[[Miss World 2025]]''' (6) *'''[[Miss World 2001]]''' (8) *[[Karolina Bielawska]] (10) *[[Krystyna Pyszková]] (13) *'''[[Miss World 2002]]''' (15) *[[Nguyễn Huỳnh Kim Duyên]] (17) *[[Talaan ng mga bansa sa Miss Universe]] (17) *[[Shopee]] (21) |- ! Abril |- | *[[Ella Mai]] (3) *'''[[Binibining Pilipinas 2024]]''' (5) *'''[[Miss World 2004]]''' (8) *'''[[Miss World 2006]]''' (9) *[[Miss World 2007]] (10) *[[Miss World 2008]] (13) *[[Miss World 2016]] (20) *[[Tahanang Pilipino]] (24) |- ! Mayo |- | *[[Lacoste]] (6) *[[Adrastea (buwan)|Adrastea]] (6) *[[66391 Moshup]] (6) *[[3015 Candy]] (7) *[[3031 Houston]] (7) *[[Loewe (tatak ng moda)|Loewe]] (8) *[[Drita Ziri]] (9) *[[Bretman Rock]] (9) *[[Miss International 2018]] (10) *[[Chelsea Anne Manalo]] (23) *[[Miss Universe Philippines 2025]] (23) *[[Kim Kardashian]] (23) |- ! Hunyo |- | *'''Miss World Philippines 2024''' (4; sa Ingles) *[[Noelia Voigt]] (17) *'''Miss Universe Thailand 2024''' (19; sa Ingles) |} {{col-2}} {| *[[Binibining Pilipinas 2009]] (26) *[[Binibining Pilipinas 2019]] (27) *[[Angelica Lopez]] (30) |- ! Hulyo |- | *[[Miss Earth 2003]] (5) *[[Miss Supranational 2024]] (6) *[[Myrna Esguerra]] (8) *[[Alice Guo]] (16) *[[Krishnah Gravidez]] (20) *[[Pinoy Big Brother: Gen 11]] (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 10001–11000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 11001–12000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 12001–13000]]''' (21) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 13001–14000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 14001–15000]]''' (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 15001–16000]]''' (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 16001–17000]]''' (24) *[[EJ Obiena]] (26) |- ! Agosto |- | *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 17001–18000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 18001–19000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 19001–20000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 20001–21000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 21001–22000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 22001–23000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 23001–24000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 24001–25000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 25001–26000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 26001–27000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 27001–28000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 28001–29000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 29001–30000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 30001–31000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 31001–32000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 32001–33000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 33001–34000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 34001–35000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 35001–36000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 36001–37000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 37001–38000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 38001–39000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 39001–40000]]''' (13) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 40001–41000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 41001–42000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 42001–43000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 43001–44000]]''' (22) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 44001–45000]]''' (22) |- ! Oktubre |- | *'''[[Miss International 1961]]''' (15) |- ! Nobyembre |- | *[[Miss Universe 2025]] (21) *[[Victoria Kjær Theilvig]] (21) |- ! Disyembre |- | *[[Miss International 1962]] (30) |}{{col-end}} {{hidden end}}'''Cycle 4: 8 Enero 2025 - 21 Nobyembre 2025 <small>(119 artikulo + 5 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 4 (317 araw)}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Enero 2025 |- | *'''Miss USA 2025''' (8; sa Ingles) *[[Miss Universe Philippines 2021]] (27) *[[Miss Universe Thailand]] (31) |- ! Pebrero 2025 |- | *[[Yllana Aduana]] (3) *[[Maison Schiaparelli]] (8) *[[Miss Grand International 2024]] (14) *[[CJ Opiaza]] (14) *[[Miss International 2025]] (21) *'''Miss Universe 2026''' (28; sa Ingles) |- ! Marso 2025 |- | *'''[[Miss Supranational 2025]]''' (3) *[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]] (9) *[[Sabrina Carpenter]] (21) *'''[[Aiah]]''' (23) *'''[[Colet (mang-aawit)|Colet]]''' (23) *'''Binibining Pilipinas 2025''' (24; sa Ingles) |- ! Abril 2025 |- | *[[Miss International 1963]] (11) *[[Miss International 1964]] (11) *[[Miss International 1965]] (12) *[[Miss International 1967]] (13) *[[Miss International 1968]] (14) *[[Miss International 1969]] (14) *[[Miss International 1970]] (16) *[[Miss International 1971]] (17) *[[Miss International 1979]] (17) *[[Aurora Pijuan]] (17) *[[Miss International 1972]] (18) *[[Miss International 1973]] (21) *[[Miss International 1974]] (29) *[[Miss International 1975]] (29) *[[Miss International 1976]] (29) *[[Miss International 1977]] (29) *[[Miss International 1978]] (29) *[[Miss International 1980]] (30) |- ! Mayo 2025 |- | *[[Binibining Pilipinas 2025]] (1) *[[Miss International 1981]] (1) *[[Miss International 1982]] (2) *[[Miss International 1983]] (5) *[[Miss International 1984]] (5) *[[Miss International 1985]] (5) *[[Miss International 1986]] (5) *[[Papa Leon XIV]] (9) *Miss World 2026 (9; sa Ingles) *[[Miss International 1987]] (11) *[[Miss International 1988]] (12) *[[Miss International 1989]] (12) *[[Miss International 1990]] (19) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 45001–46000]]''' (23) *[[Miss International 1991]] (26) *[[Miss International 1992]] (28) *[[Miss International 1993]] (29) *[[Miss International 1994]] (29) *[[Miss International 1995]] (29) *[[Miss International 1996]] (29) *[[Miss International 1997]] (29) *[[Miss International 1998]] (29) *[[Miss International 1999]] (29) *[[Miss International 2000]] (31) *[[Miss International 2001]] (31) |- ! Hunyo 2025 |- | *[[Miss International 2002]] (3) *[[Miss International 2003]] (4) *[[Miss International 2004]] (7) *[[Miss International 2005]] (7) *[[Miss International 2006]] (7) *[[Miss International 2007]] (7) *[[Miss International 2008]] (7) *[[Miss International 2009]] (8) |} {{col-2}} {| *[[Miss International 2010]] (8) *[[Miss International 2011]] (9) *[[Miss International 2012]] (9) *[[Miss International 2013]] (10) *[[Miss International 2014]] (11) *[[Miss International 2015]] (11) *[[Miss International 2016]] (11) *[[Miss International 2017]] (11) *[[Miss Earth 2004]] (11) *[[Miss Earth 2005]] (11) *[[Miss Earth 2025]] (11) *[[Miss Earth 2006]] (16) *[[Miss Earth 2007]] (16) *[[Katrina Johnson]] (16) *[[Miss Earth 2008]] (18) *[[Miss Earth 2009]] (18) *[[Miss Earth 2010]] (19) *[[Miss Earth 2011]] (22) *[[Miss Earth 2012]] (22) *[[Miss Earth 2013]] (22) *[[Miss Earth 2014]] (22) *[[Miss Earth 2015]] (22) *[[Miss Earth 2016]] (23) *[[Miss Earth 2017]] (23) *[[Miss Earth 2018]] (23) *[[Miss Earth 2019]] (23) *[[Miss Earth 2020]] (23) *[[Miss Earth 2021]] (23) *[[Miss Supranational 2013]] (23) *[[Miss Supranational 2022]] (27) |- ! Hulyo 2025 |- | *''[[This Is For]]'' (8) *[[Miss World 2026]] (10) *[[3034 Climenhaga]] (31) |- ! Agosto 2025 |- | *[[Miss Universe Thailand 2025]] (23) *[[Praveenar Singh]] (23) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 46001–47000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 47001–48000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 48001–49000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 49001–50000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 50001–51000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 51001–52000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 52001–53000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 53001–54000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 54001–55000]]''' (29) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 55001–56000]]''' (31) |- ! Setyembre 2025 |- | *[[Pagpatay kay Iryna Zarutska]] (9) *Kirk Bondad (25; sa Ingles) *[[Curlee at Sarah Discaya]] (27) *[[Miss Universe Philippines 2026]] (27) |- ! Oktubre 2025 |- | *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 56001–57000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 57001–58000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 58001–59000]]''' (6) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 59001–60000]]''' (6) *'''[[Miss Grand International 2025]]''' (12) *[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0]] (17) *[[Emma Tiglao]] (18) *[[Sirikit]] (26) |- ! Nobyembre 2025 |- | *[[Fátima Bosch]] (21) |- |} {{col-end}} {{hidden end}}'''Cycle 5: 21 Pebrero 2026 - kasalukuyan <small>(21 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center |title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 5}} {{col-begin}} {{col-2}} {| |- ! Pebrero |- | *The Miss Globe 2022 (21; sa Ingles) |- ! Marso |- | *[[Binibining Pilipinas 1970]] (9) *[[Binibining Pilipinas 1971]] (13) *'''Binibining Pilipinas 2026''' (23; sa Ingles) |- ! Hulyo |- | *[[Miss Universe 2026]] (21) *'''[[Pop Mart]]''' (22) *'''[[Miss Supranational 2026]]''' (26) *[[Miss World 2027]] (28) *'''[[Emilio Daez]]''' (28) |- ! Agosto |- | *[[Katrina Llegado]] (1) *'''[[Bo's Coffee]]''' (6) *[[Mingyu]] (9) *[[Bea Millan-Windorski]] (10) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 60001–61000]]''' (10) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 61001–62000]]''' (10) *[[Asia Rose Simpson]] (12) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 62001–63000]]''' (16) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 63001–64000]]''' (16) *[[Lindol sa Kumamoto ng 2026]] (16) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 64001–65000]]''' (17) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 65001–66000]]''' (19) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 66001–67000]]''' (20) *'''[[Talaan ng mga planetang menor: 67001–68000]]''' (20) |- |} {{col-2}}{{col-end}} {{hidden end}} hrw3i15ds9rv5r8ct5bur534ynbk0jq 0 319929 2221202 2180814 2026-08-20T22:09:31Z Allyriana000 119761 2221202 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder |name=Andrea Meza |image=Miss Universe 2020 (cropped).jpg |caption=Si Meza noong 2021 |title=Miss Chihuahua 2016<br>Miss Mexico 2017<br>[[Miss World 2017|Miss World Americas 2017]]<br>Mexicana Universal 2020<br>[[Miss Universe 2020]] |birth_date={{birth date and age|1994|08|13|df=yes}} |birth_name=Alma Andrea Meza Carmona |birth_place=[[Lungsod ng Chihuahua]], Chihuahua, [[Mehiko]] |height={{height|m=1.80}} |hair_color=Kayumanggi |eye_color=Kayumanggi |occupation={{hlist|Modelo|Television presenter|Software engineer}} |competitions=Miss Mexico 2017<br>(Nagwagi)<br>[[Miss World 2017]]<br>(1st runner-up)<br>Mexicana Universal 2020<br>(Nagwagi)<br>[[Miss Universe 2020]]<br>(Nagwagi) }} Si '''Alma Andrea Meza Carmona''' (ipinanganak noong 13 Agosto 1994) ay isang modelo at beauty pageant titleholder na Mehikano na kinoronahan bilang [[Miss Universe 2020]].<ref name=":0">{{Cite web |last=Ponce |first=Norma |date=20 Marso 2021 |title=Concursos han sido plataforma de empoderamiento: Andrea Meza Carmona |url=https://www.milenio.com/estilo/moda-y-belleza/concursos-plataforma-empoderamiento-andrea-meza-carmona |access-date=7 Enero 2023 |website=Grupo Milenio |language=es-MX}}</ref> Si Meza ang ikatlong babaeng Mehikano na nanalo bilang Miss Universe. Si Meza ang may pinakamaikling natapos na panunungkulan sa kasaysayan ng Miss Universe hanggang sa kasalukuyan.<ref>{{Cite web |date=17 Mayo 2021 |title=Mexico's Andrea Meza wins Miss Universe 2020 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/andrea-meza-winner-miss-universe-2020/ |access-date=19 Setyembre 2022 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> Dati na ring siyang kinoronahan bilang Mexicana Universal 2020 at Miss Mexico 2017, at nagtapos bilang first runner-up sa Miss World 2017.<ref>{{Cite web |last=Solares |first=Pepe |date=25 Pebrero 2020 |title=Se prepara chihuahuense para ser Mexicana Universal 2020 |url=https://diario.mx/espectaculos/se-prepara-chihuahuense-para-ser-mexicana-universal-2020-20200224-1631965.html |access-date=7 Enero 2023 |website=El Diario |language=es-ES}}</ref> == Buhay at pag-aaral == Ipinanganak si Meza noong 13 Agosto 1994 sa [[Lungsod ng Chihuahua]] sa mga magulang na sina Alma Carmona at Santiago Meza. Lumaki siya sa Lungsod ng Chihuahua bilang panganay sa tatlong anak na babae na bahagyang may lahing Intsik.<ref>{{Cite web |last=Rocha |first=Kika |date=21 Mayo 2021 |title=Miss Universo Andrea Meza: nuestra reina |url=https://peopleenespanol.com/celebridades/miss-universo-andrea-meza-se-confiesa-entrevista-portada-digital/ |access-date=19 Setyembre 2022 |website=People en Español |language=es}}</ref> Pagkatapos makatapos sa sekondaryang paaralan, lumipat si Meza sa Autonomous University of Chihuahua, kung saan siya nag-aral ng [[Sopwer Inhenyeriya|''software engineering'']]. Nagtapos siya ng kanyang ''degree'' noong 2017, at pagkatapos ay nagsimulang magtrabaho sa Mehiko bilang isang ''software engineer'' bilang karagdagan sa kanyang karera bilang isang modelo.<ref name=":0" /> Sa kasalukuyan si Meza ay nakatira sa Miami kung saan siya ay nagtatrabaho bilang isang ''television presenter'' para sa kumpanyang [[Telemundo]].<ref>{{Cite web |date=8 Disyembre 2022 |title=Andrea Meza comparte en Hoy Día sus momentos personales más duros |trans-title=Andrea Meza shares her hardest personal moments in Hoy Día |url=https://www.telemundo.com/shows/hoy-dia/famosos/andrea-meza-comparte-en-hoy-dia-sus-momentos-personales-mas-duros-rcna60768 |access-date=5 Setyembre 2023 |website=[[Telemundo]] |language=es}}</ref> == Mga paligsahan ng kagandahan == === Miss Mexico 2017 === Nagsimulang sumali sa mga patimpalak ng kagandahan si Meza noong 2016, nang nanalo ito bilang Miss Chihuahua 2016 at kinatawan ang [[Chihuahua]] sa Miss World Mexico 2016.<ref>{{Cite web |last= |date=6 Setyembre 2016 |title=Andrea Meza, Miss Chihuahua 2016 |url=https://www.elheraldodechihuahua.com.mx/circulos/andrea-meza-miss-chihuahua-2016-363918.html |access-date=5 Setyembre 2023 |website=El Heraldo de Chihuahua |language=es}}</ref> Nagwagi si Ana Girault ng Lungsod ng Mehiko bilang Miss Mexico 2016 at nabigyan ng oportunidad upang kumatawan sa Mehiko sa Miss World 2016. Si Meza naman na siyang nagtapos bilang ''first runner-up'' sa nasabing patimpalak ay iniluklok bilang Miss Mexico 2017 at siyang kakatawan sa Mehiko sa [[Miss World 2017]]. === Miss World 2017 === Bilang Miss Mexico 2017, si Meza ang kumatawan sa Mehiko sa [[Miss World 2017]]. Naganap ang kompetisyon noong 18 Nobyembre 2017 sa Sanya, Tsina. Sa mga ''pre-pageant activity'', isa si Meza sa mga nagwagi sa ''Head-to-Head Challenge'' na siyang nagpapasok sa kanila sa Top 40.<ref name=":22">{{Cite news |last=Abellon |first=Bam V. |date=18 Nobyembre 2017 |title=Miss World Philippines 2017 Laura Lehmann Makes It To The Top 40 |language=en |work=Cosmopolitan Philippines |url=https://www.cosmo.ph/news/miss-world-philippines-2017-laura-lehmann-makes-it-to-the-top-40-a1155-20171118 |access-date=21 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419102244/https://www.cosmo.ph/news/miss-world-philippines-2017-laura-lehmann-makes-it-to-the-top-40-a1155-20171118 |archive-date=19 Abril 2023}}</ref> Bukod pa rito, nagtapos siya bilang ''fourth runner-up'' sa ''talent competition''.<ref name=":11">{{Cite web |last=Kate |first=Talebula |date=15 Nobyembre 2017 |title=Fiji places second for Miss World 2017 talent |url=https://www.fijitimes.com.fj/fiji-places-second-for-miss-world-2017-talent/ |access-date=21 Agosto 2026 |website=The Fiji Times |language=en-US}}</ref>[[File:Miss_World_and_Continental_Queens_2017_with_Miss_Indonesia_2017_visited_National_Museum_of_Indonesia.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Miss_World_and_Continental_Queens_2017_with_Miss_Indonesia_2017_visited_National_Museum_of_Indonesia.jpg|thumb|250x250px|Si Meza (pangalawa sa kaliwa) sa Pambansang Museo ng Indonesya.|left]] Pagkatapos ng Top 10, napabilang si Meza bilang isa sa limang pinalista na kakalahok sa ''question and answer round''. Itinanong ni Megan Young kay Meza: "What is the most important quality that a Miss World should possess?", kung saan ipinarating niya:<ref>{{Cite web |date=18 Nobyembre 2017 |title=These are the questions that the top 5 contestants were asked at Miss World 2017 |url=https://www.indiatoday.in/lifestyle/what-s-hot/story/miss-world-2017-china-five-questions-top-five-contestants-lifest-1089377-2017-11-18 |access-date=7 Mayo 2024 |website=India Today |language=en}}</ref>{{quote|text=''"It is love--the love that she has for herself and expresses to the world. Miss World should be someone who can talk to everyone and meet everyone."''}}Nagtapos bilang ''first runner-up'' si Meza sa kompetisyon, na siyang pinalanunan ni [[Manushi Chhillar]] ng Indiya.<ref>{{cite web |date=2 Pebrero 2018 |title=Manushi Chhillar begins beauty with purpose tour in Hyderabad |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-world/manushi-chhillar-begins-beauty-with-purpose-tour-in-hyderabad/articleshow/62754496.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211223090609/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-world/manushi-chhillar-begins-beauty-with-purpose-tour-in-hyderabad/articleshow/62754496.cms |archive-date=23 Disyembre 2021 |access-date=4 Mayo 2024 |work=The Times of India |language=en}}</ref><ref name=":1">{{cite web |last=Ranjan |first=Richa |date=18 Nobyembre 2017 |title=Manushi Chhillar crowned as Miss World 2017 |url=https://www.femina.in/beauty/hair/manushi-chhillar-crowned-as-miss-world-2017_-68892.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211222073857/https://www.femina.in/beauty/hair/manushi-chhillar-crowned-as-miss-world-2017_-68892.html |archive-date=22 Disyembre 2021 |access-date=7 Mayo 2024 |work=Femina |language=en}}</ref> Bukod pa rito, itinanghal si Meza bilang Miss World Americas.<ref>{{cite news |date=18 Nobyembre 2017 |title=India's Manushi Chillar crowned 'Miss World 2017' |publisher=India TV |url=http://www.indiatvnews.com/news/world-india-s-manushi-chillar-crowned-miss-world-2017-412717 |url-status=live |access-date=7 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211222074254/https://www.indiatvnews.com/news/world-india-s-manushi-chillar-crowned-miss-world-2017-412717 |archive-date=22 Disyembre 2021}}</ref> === Mexicana Universal 2020 === Noong 2020, kinoronahan si Meza bilang Mexicana Universal Chihuahua 2020, at kinatawan ang Chihuahua sa Mexicana Universal 2020 kung saan siya'y nagwagi. Naganap ang kompetisyon noong 29 Nobyembre 2020 sa [[Querétaro|lungsod ng Querétaro]].<ref name=":2">{{Cite web |title=Andrea Meza se corona como Mexicana Universal 2020 |url=https://www.diariopresente.mx/espectaculos/andrea-meza-se-corona-como-mexicana-universal-2020/274358 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201211123254/https://www.diariopresente.mx/espectaculos/andrea-meza-se-corona-como-mexicana-universal-2020/274358 |archive-date=11 Disyembre 2020 |access-date=7 Mayo 2024 |website=Diario Presente |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ortega |first=David |date=25 Marso 2021 |title="No al acoso y a la violencia": Andrea Meza, lista para el Miss Universo |url=https://www.debate.com.mx/show/No-al-acoso-y-a-la-violencia-Andrea-Meza-lista-para-el-Miss-Universo--20210325-0350.html |access-date=11 Hunyo 2022 |website=El Debate |language=es-MX}}</ref> === Miss Universe 2020 === Bilang Mexicana Universal 2020, si Meza ang kumatawan sa Mehiko sa [[Miss Universe 2020]]. Ang kompetisyon ay ginanap noong 16 Mayo 2021 sa Hollywood, [[Florida]], [[Estados Unidos]] bunsod ng [[pandemya ng COVID-19]].<ref>{{Cite web |date=3 Marso 2021 |title=Miss Universe competition will return in May after a year-and-a-half delay |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/2021/03/03/miss-universe-competition-set-return-may-live-florida/6903053002/ |access-date=13 Oktubre 2022 |website=USA Today |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=4 Marso 2021 |title=Miss Universe 2020 date, venue announced; 2021 pageant also reportedly set |url=https://www.philstar.com/entertainment/2021/03/04/2081921/miss-universe-2020-date-venue-announced-2021-pageant-also-reportedly-set |access-date=10 Hunyo 2022 |website=[[Philippine Star]]}}</ref> Mula sa pitumpu't-apat na kandidara, napabilang si Meza sa labing-anim na dalawampu't-isang ''semi-finalist'' na sumabak sa ''swimsuit competition'' at sa sampung ''semi-finalist'' na sumabak sa ''evening gown competition''.<ref name=":6">{{Cite web |date=14 Mayo 2021 |title=WINNERS: Miss Universe 2020 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/updates-miss-universe-2020-coronation-night/ |access-date=13 Oktubre 2022 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> Sinuot ni Meza para sa ''evening gown competition'' ang isang pulang ''gown'' na may ''low-back silhouette'' at ''cut-out bodice'' na dinisenyo ni Ivis Lenin.<ref>{{Cite web |last=Buyo |first=Carla |date=17 Mayo 2021 |title=IN PHOTOS: The Top 10 Best Gowns At Tonight’s Miss Universe 2020 Coronation Night |url=https://metro.style/fashion/metrostylewatch/miss-universe-andrea-meza-winning-gown-and-top-10/30173 |access-date=7 Mayo 2024 |website=Metro Style |language=en}}</ref> Pagkatapos ng ''evening gown competition'', napabilang si Meza bilang isa sa limang pinalista na lalahok sa ''question and answer round'' at ''final question''. Itinanong ni [[Miss Universe 1997]] [[Brook Lee]] kay Meza: ''"If you were the leader of your country, how would you have handled the COVID-19 pandemic?"'', kung saan ipinarating niya:<ref>{{Cite web |last=Zinampan |first=Tristan |date=17 Mayo 2021 |title=TRANSCRIPT: Miss Universe 2020 Q&A |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/transcript-top-5-question-answer-miss-universe-2020/ |access-date=7 Mayo 2024 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Severo |first=Jan Milo |date=17 Mayo 2021 |title=FULL TEXT: Miss Universe 2020 Q&A portion |url=https://www.philstar.com/entertainment/2021/05/17/2098226/full-text-miss-universe-2020-qa-portion |access-date=7 Mayo 2024 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref>{{quote|text=''"I believe there is no perfect way to handle this hard situation such as COVID-19, but I believe what I would have done is to create the lockdown even before everything was that big, because we lost so many lives and we cannot afford that. We have to take care of our people, that’s why I would’ve taken care of them since the beginning."''}}Sa ''final statements round'', nabunot ni Meza ang paksang "changing beauty standards", kung saan ipinarating niya:<ref>{{Cite web |last=Lopez |first=Jacinda A. |date=17 Mayo 2021 |title=Miss Universe 2020: Top 5 Final Question And Statement Transcript |url=https://www.cosmo.ph/entertainment/miss-universe-2020-top-5-final-question-and-statement-transcript-a483-20210517 |access-date=7 Mayo 2024 |website=Cosmopolitan Philippines |language=en}}</ref>{{quote|text=''"We live in a society that more and more is more in advanced, and as we advanced as a society we’ve also advanced with stereotypes. Nowadays beauty isn’t only the way we look, for me beauty radiates not only in our spirit but in our hearts, and the way that we conduct ourselves. Never permit someone to tell you you are not valuable."''}}Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni Zozibini Tunzi ng Timog Aprika si Meza bilang Miss Universe 2020. Ito ang pangatlong tagumpay ng Mehiko sa kasaysayan ng kompetisyon, kasunod nina [[Lupita Jones]] noong [[Miss Universe 1991|1991]], at [[Ximena Navarrete]] noong [[Miss Universe 2010|2010]].<ref>{{cite web |last1=Reilly |first1=Kaitlin |last2=Vulpo |first2=Mike |date=16 Mayo 2021 |title=Miss Mexico Andrea Meza Crowned Miss Universe 2021 |url=https://www.eonline.com/news/1269842/miss-mexico-andrea-meza-crowned-miss-universe-2021 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210517213953/https://www.eonline.com/news/1269842/miss-mexico-andrea-meza-crowned-miss-universe-2021 |archive-date=17 May 2021 |access-date=7 Mayo 2024 |work=E! News |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last=Goldstein |first=Joelle |date=16 Mayo 2021 |title=Miss Mexico Andrea Meza Wins Miss Universe 2020 |url=https://www.yahoo.com/entertainment/miss-mexico-andrea-meza-wins-030901065.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210517211216/https://www.yahoo.com/entertainment/miss-mexico-andrea-meza-wins-030901065.html |archive-date=17 May 2021 |access-date=7 Mayo 2024 |work=[[Yahoo!]] |language=en}}</ref> Sa panahon ng kaniyang katungkulan bilang Miss Universe 2020, nakapaglakbay si Meza sa iba't-ibang lungsod sa [[Estados Unidos]], [[South Africa|Timog Aprika]], [[Bahamas]], [[Israel]], at ang kanyang sariling bansang Mehiko.<ref>{{Cite magazine|last=Morkel|first=Graye|title=Reigning Miss Universe Andrea Meza to judge Miss South Africa 2021|url=https://www.news24.com/channel/the-juice/news/pageant/reigning-miss-universe-andrea-meza-to-judge-miss-south-africa-2021-20211005|access-date=7 Mayo 2024|magazine=Life|language=en-US|archive-date=29 Oktubre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029172507/https://www.news24.com/channel/the-juice/news/pageant/reigning-miss-universe-andrea-meza-to-judge-miss-south-africa-2021-20211005|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 Nobyembre 2021 |title=Miss Universe talks about COVID-era reign on visit to Israel |url=https://www.jpost.com/j-spot/miss-universe-talks-about-covid-era-reign-on-visit-to-israel-685245 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117044301/https://www.jpost.com/j-spot/miss-universe-talks-about-covid-era-reign-on-visit-to-israel-685245 |archive-date=17 Enero 2023 |access-date=7 Mayo 2024 |website=The Jerusalem Post |language=en-US}}</ref> == Personal na buhay == Noong Mayo 2021, nagsimula siyang makipagrelasyon sa Amerikanong personalidad sa internet na si Ryan Antonio Proctor. Noong 16 Oktubre 2023, sila ay nag-engage sa Bryant Park, at noong 11 Enero 2025, sila ay ikinasal sa Naples, Florida.<ref>{{Cite web |date=13 Enero 2025 |title=La romántica boda de la ex Miss Universo, Andrea Meza, y Ryan Proctor [EXCLUSIVA] |trans-title=The romantic wedding of former Miss Universe Andrea Meza and Ryan Proctor [EXCLUSIVE] |url=https://www.hola.com/us-es/celebrities/20250113740567/romantica-boda-andrea-meza-ryan-proctor-exclusiva/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260417055709/https://www.hola.com/us-es/celebrities/20250113740567/romantica-boda-andrea-meza-ryan-proctor-exclusiva/ |archive-date=17 Abril 2026 |access-date=21 Agosto 2026 |website=¡Hola! |language=es-US}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{instagram|andreamezamx}} {{S-start}} {{S-ach}} {{S-bef|before=Ana Girault}} {{s-ttl|title=Miss Mexico|years=2017}} {{S-aft|after=[[Vanessa Ponce]]}} {{succession box|before={{flagicon|United States}} Audra Mari|title=Miss World Americas|years=[[Miss World 2017|2017]]|after={{flagicon|Panama}} Solaris Barba}} {{succession box|before={{flagicon|Dominican Republic}} Yaritza Reyes|title=[[Miss World|Miss World 1st runner-up]]|years=[[Miss World 2017|2017]]|after={{flagicon|Thailand}} Nicolene Limsnukan}} {{succession box|before=[[Sofía Aragón]]|title=Mexicana Universal|years=2020|after=Débora Hallal}} {{S-bef|before={{Flagicon|South Africa}} [[Zozibini Tunzi]]}} {{s-ttl|title=[[Miss Universe]]|years=[[Miss Universe 2020|2020]]}} {{S-aft|after={{Flagicon|India}} [[Harnaaz Sandhu]]}} {{S-end}}{{Miss Universe titleholders}} [[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1994]] [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Kastila ng CS1 (es)]] [[Kategorya:Miss Universe]] [[Category:Articles with hCards]] j0sre6ow0cfsy9b3omo2ot3p7mw32wq 0 321357 2221174 2220895 2026-08-20T16:51:14Z Enciclopedia1993 112163 /* */ 2221174 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|photo=Georgina Rizk - Miss Universe 1971.png|winner='''[[Georgina Rizk]]'''|represented={{flagicon|Lebanon}} Libano|date=24 Hulyo 1971|presenters={{Hlist|Bob Barker|June Lockhart}}|venue=Miami Beach Auditorium, Miami Beach, [[Florida]], Estados Unidos|broadcaster=[[CBS]]|entrants=60|placements=12|withdraws={{Hlist|Ceylon|Czechoslovakia|Dinamarka|Hong Kong|Paragway|Tsile}}|returns={{Hlist|Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos|Taylandiya|Trinidad at Tobago}}|congeniality=Magnolia Martínez <br/> {{flagicon|PER}} Peru|photogenic=Vida Doria <br/> {{flagicon|PHL|1936}} Pilipinas|best national costume=María Luisa López <br/> {{flagicon|MEX}} Mehiko|before=[[Miss Universe 1970|1970]]|next=[[Miss Universe 1972|1972]]|caption=Georgina Rizk|entertainment=Singing Lettermen}} Ang '''Miss Universe 1971''' ay ang ika-20 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na ginanap sa Miami Beach Auditorium sa Miami Beach, [[Florida]], Estados Unidos noong 24 Hulyo 1971.<ref>{{Cite news |date=18 Hulyo 1971 |title=Miss Universe |language=en |pages=108 |work=San Antonio Express |url=https://www.newspapers.com/clip/68139583/san-antonio-express/ |access-date=29 Marso 2023 |via=Newspapers.com|url-status=|archive-url=https://web.archive.org/web/20251019024347/https://www.newspapers.com/article/express-news/68139583/|archive-date=19 Oktubre 2025}}</ref><ref>{{Cite news |date=18 Hulyo 1971 |title=She's been a fine queen sorry the reign is over |language=en |pages=131 |work=Detroit Free Press |url=https://www.newspapers.com/clip/37498055/detroit-free-press/ |access-date=29 Marso 2023 |via=Newspapers.com}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Marisol Malaret]] ng Porto Riko si [[Georgina Rizk]] ng Libano bilang Miss Universe 1971.<ref>{{Cite news |date=25 Hulyo 1971 |title=Lebanese Is Chosen Miss Universe |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1971/07/25/archives/lebanese-is-chosen-miss-universe.html |access-date=4 Enero 2023 |issn=0362-4331|archive-url=https://web.archive.org/web/20241126213015/https://www.nytimes.com/1971/07/25/archives/lebanese-is-chosen-miss-universe.html|archive-date=26 Nobyembre 2024}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1971 |title=Lebanese beauty is Miss Universe |language=en |pages=1 |work=News-Press |url=https://www.newspapers.com/clip/10860560/news-press/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> Ito ang unang tagumpay ng Libano sa kasaysayan ng kompetisyon.<ref>{{Cite news |last=Sachs |first=Ronald |date=26 Hulyo 1971 |title=Beauty queen had 'sneak preview' |language=en |pages=37 |work=The Miami Herald |url=https://www.newspapers.com/clip/121869623/the-miami-herald/ |access-date=29 Marso 2023 |via=Newspapers.com}}</ref> Nagtapos bilang first runner-up si Toni Rayward ng Australya, habang nagtapos bilang second runner-up si Pirjo Laitila ng Pinlandiya.<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1971 |title=Beauty isn't all, but helps |language=en |pages=30 |work=Fort Lauderdale News |url=https://www.newspapers.com/clip/10860593/fort-lauderdale-news/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref><ref>{{Cite news |date=25 Hulyo 1971 |title=Brunette Miss Lebanon most beautiful in world |language=en |pages=1 |work=The Orlando Sentinel |url=https://www.newspapers.com/clip/10860395/the-orlando-sentinel/ |access-date=29 Marso 2023 |via=Newspapers.com}}</ref> Mga kandidata mula sa animnapung bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan ni Bob Barker ang kompetisyon sa ikalimang pagkakataon, samantalang si June Lockhart ang nagbigay ng komentaryo sa buong kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=8 Hunyo 1971 |title=Losers the real winners in all beauty pageants |language=en |pages=19 |work=The Daily Times-News |url=https://www.newspapers.com/clip/49003374/19710608burlingtondailytimesnewsnc/ |access-date=11 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Lowry |first=Cynthia |date=11 Hulyo 1971 |title=Time for a pro |language=en |pages=121 |work=The Akron Beacon Journal |url=https://www.newspapers.com/clip/49004971/19710711akronbeaconjournalbobbarker/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> Nagtanghal ang grupong The Singing Lettermen sa edisyong ito.<ref>{{Cite news |date=18 Hulyo 1971 |title=Miss Universe to light up picture |language=en |pages=433 |work=The Los Angeles Times |url=https://www.newspapers.com/clip/72008548/the-los-angeles-times/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> == Kaligiran == [[Talaksan:MBCC_WP2.jpg|thumb|Miami Beach Auditorium, ang lokasyon ng Miss Universe 1971|250x250px]] === Pagpili ng mga kalahok === Ang mga kalahok mula sa animnapung mga bansa at teritoryo ay napili upang kumalahok sa kompetisyon. Isang kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanyang bansa/teritoryo matapos maging isang ''runner-up'' sa kanyang kompetisyong pambansa, at dalawang kandidata ang nailuklok matapos ang pag-urong ng orihinal na kalahok.<ref name=":1">{{Cite news |date=20 Hulyo 1971 |title=Black girl has new hope for Miss Universe |language=en |pages=32 |work=Fort Lauderdale News |url=https://www.newspapers.com/clip/10859596/fort-lauderdale-news/ |access-date=11 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> ==== Mga pagpalit ==== Iniluklok ang ''first runner-up'' ng Miss Virgin Islands 1971 na si Cherri Creque bilang kinatawan ng Kapuluang Birhenes ng Estados dahil lumagpas sa ''age requirement'' ang Miss Virgin Islands 1971 na si Utha Williams. Si Williams ay 28-taong gulang sa panahon ng kompetisyon.<ref name=":1" /> Dapat sanang kakatawan sa bansang Italya si Miss Italy 1970 Alda Balestra.<ref>{{Cite news |date=31 Agosto 1970 |title=Alda, triestina, e Miss Italia |language=it |pages=3 |work=La Stampa |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,3/articleid,0132_02_1970_0175_0003_6148101/ |access-date=26 Disyembre 2022|trans-title=Alda, from Trieste, and Miss Italia}}</ref> Subalit, napagdesisyunan ng ''organizer'' ng Miss Italia na si Enzo Mirigliani na hindi ipadala si Balestra sa Miss Universe dahil ayon sa kaniya, "Hindi kailanman isinasaalang-alang ng mga huradong Amerikano ang mga kandidatang ipinapadala ng Italya sa kompetisyon".<ref name=":2">{{Cite news |date=7 Hulyo 1971 |title=A tale of two beauties |language=en |pages=16 |work=The Palm Beach Post |url=https://www.newspapers.com/clip/10858964/the-palm-beach-post/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> Dahil dito, kaagad na nagdaos ng isa pang kompetisyon ang isa pang ''organizer'' na si Mario Pedreti upang magpadala ng kandidatang Italyana sa Miss Universe. Nanalo si Mara Palvarini sa naturang kompetisyon.<ref name=":2" /> Nagulat si Palvarini nang malaman nito ang patakaran ng Miss Universe na hindi maaaring sumali ang mga babaeng kasal na sa kompetisyon. Kung kaya't sa araw ng kaniyang kasal, tatlong araw pagkatapos ng kanyang pagkapanalo bilang Miss Italy, ipinatigil ni Palvarini ang kanyang kasal upang makasali sa Miss Universe sa Miami. Ang kanyang kasintahan, ang Italyanong arkitekto na si Mario Pacchioni, ay buong pusong sumang-ayon sa kanyang paglahok sa Miami.<ref>{{Cite news |date=23 Hulyo 1971 |title=Miss Italy and Mario say 'I don't' |language=en |pages=61 |work=Life Magazine |url=https://books.google.com.ph/books?id=OEAEAAAAMBAJ&lpg=PA61&ots=cm3UYWO8WL&dq=mara%20palvarini&pg=PA61#v=onepage&q=mara%20palvarini&f=false |access-date=26 Disyembre 2022|via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1971 |title=No title |language=nl |pages=8 |work=Leeuwarder Courant |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010618769:mpeg21:p008 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> ==== Mga pagbalik at pag-urong sa kompetisyon ==== Bumalik sa edisyong ito ang mga bansang Trinidad at Tobago na huling sumali noong [[Miss Universe 1966|1966]], Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos na huling sumali noong [[Miss Universe 1968|1968]], at Taylandiya na huling sumali noong [[Miss Universe 1969|1969]]. Hindi sumali si Miroslava Jancíková ng Czechoslovakia dahil ipinagbawal ng Pamahalaan ng Czechoslovakia na lumahok ang kahit sinong Tseko sa kahit anong internasyonal na ''beauty pageant''.<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1971 |title=Red-Bloc 'babes' may miss contest |language=en |pages=8-B |work=Florida Today |url=https://www.newspapers.com/clip/10859132/florida-today/ |access-date=25 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref><ref>{{Cite news |date=4 Agosto 1970 |title=Doesn't want to go home |language=en |pages=2 |work=The Pensacola News |url=https://www.newspapers.com/clip/10858778/the-pensacola-news/ |access-date=25 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> Hindi sumali si Dorrit Weinrich ng Dinamarka dahil sa kilos ng mga peminista sa kaniyang bansa.<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1971 |title=Miss Universe contestants arrive in U.S. |language=en |pages=5 |work=Observer-Reporter |url=https://books.google.com.ph/books?id=4UZiAAAAIBAJ&lpg=PA5&dq=%22Mara%20Palvarini%22&pg=PA5#v=onepage&q=%22Mara%20Palvarini%22&f=false |access-date=17 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> Hindi sumali si Marite Tomassone ng Paragway sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref name=":62">{{Cite news |date=17 Hulyo 1971|title=Miami, Florida|url=https://books.google.com/books?id=-080AAAAIBAJ&dq=Marite+Tomassone&pg=PA12|access-date=27 Hulyo 2026|work=La Nacion|pages=12|language=es|via=Google Books}}</ref> Hindi sumali ang mga bansang Ceylon, Hong Kong, at Tsile matapos na mabigo ang kanilang mga organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kalahok. Dapat sanang lalahok si Jeanne Burns ng Tahiti ngunit bumitiw sa sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{Cite web |date=28 Abril 2021 |title=60 ans de Miss Tahiti : (re)découvrez toutes les lauréates du concours |trans-title=60 years of Miss Tahiti: (re)discover all the winners of the competition |url=https://la1ere.franceinfo.fr/polynesie/60-ans-de-miss-tahiti-re-decouvrez-toutes-les-laureates-du-concours-994630.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250912220649/https://la1ere.franceinfo.fr/polynesie/60-ans-de-miss-tahiti-re-decouvrez-toutes-les-laureates-du-concours-994630.html |archive-date=12 Setyembre 2025 |access-date=27 Hulyo 2026 |website=Polynésie La 1ère |language=fr-FR}}</ref> Inimbitahan rin ang Tsina upang lumahok sa edisyong ito, ngunit nabigo rin ang bansa na magpadala ng kandidata.<ref>{{Cite news |date=21 Abril 1971 |title=China—in the news |language=en |pages=7 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110349757?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=25 Disyembre 2022 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |date=21 Abril 1971 |title=Send a 'Miss China' too... |language=en |pages=1 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/straitstimes19710421-1.1.1 |access-date=25 Disyembre 2022 |via=National Library Board}}</ref> == Mga resulta == [[Talaksan:Miss_Universe_1971_map.png|right|thumb|250x250px|Mga bansa at teritoryong sumali sa Miss Universe 1971 at ang kanilang mga pagkakalagay.]] === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay<ref name=":5">{{Cite news |date=26 Hulyo 1971 |title=Title no surprise to beauty |language=en |pages=20 |work=The Palm Beach Post |url=https://www.newspapers.com/clip/10860521/the-palm-beach-post/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> !Kandidata |- |'''Miss Universe 1971''' | * '''{{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]]''' – '''[[Georgina Rizk]]''' |- |1st runner-up | * {{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] – Toni Rayward |- |2nd runner-up | * {{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] – Pirjo Laitila |- |3rd runner-up | * {{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] – Beba Franco |- |4th runner-up | * {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Eliane Guimarães |- |Top 12 | * {{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] – Josefina Román * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Michele McDonald * {{flagicon|JPN}} [[Hapon]] – Shigeko Taketomi * {{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] – Marilyn Ward * {{flagicon|ISR}} [[Israel]] – Ester Orgad * {{flagicon|VIR}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] – Cherrie Creque * {{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]] – Myriam Stocco |} === Mga espesyal na parangal === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Parangal !Kandidata |- |Miss Photogenic | * {{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]] – Vida Doria<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1971 |title=Most photogenic |language=en |pages=1-B |work=Ocala Star-Banner |url=https://news.google.com/newspapers?id=YndPAAAAIBAJ&sjid=PgUEAAAAIBAJ&pg=4380%2C3075630 |access-date=3 Enero 2023}}</ref> |- |Miss Congeniality | * {{flagicon|PER}} [[Peru]] – Magnolia Martínez<ref>{{Cite news |date=25 Hulyo 1971 |title=Georgina Rizk, elegida Miss Universe |language=es |trans-title=Georgina Rizk, elected Miss Universe |pages=4 |work=La Nacion |url=https://books.google.com.ph/books?id=A1A0AAAAIBAJ&lpg=PA4&dq=%22Magnolia%20Mart%C3%ADnez%22&pg=PA4#v=onepage&q=%22Magnolia%20Mart%C3%ADnez%22&f=false |access-date=18 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> |- |Best National Costume | * {{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] – María Luisa López<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1971 |title=Winning national costume |pages=12-A |work=Ocala Star-Banner |url=https://news.google.com/newspapers?id=YndPAAAAIBAJ&sjid=PgUEAAAAIBAJ&pg=1033%2C3072831 |access-date=3 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> |- |Top 10 Best in Swimsuit<ref name=":6">{{Cite news |date=23 Hulyo 1971 |title=Best in swimsuits |language=en |pages=13 |work=News-Press |url=https://www.newspapers.com/clip/115176117/news-press/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> | * {{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] – Toni Rayward * {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Eliane Guimarães * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Michele McDonald * {{flagicon|JPN}} [[Hapon]] – Shigeko Taketomi * {{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] – Marilyn Ward * {{flagicon|ISR}} [[Israel]] – Ester Orgad * {{flagicon|VIR}} [[US Virgin Islands|Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] – Cherrie Creque * {{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] – Georgina Rizk * {{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] – Pirjo Laitila |} == Kompetisyon == === Pormat ng kompetisyon === Ilang pagbabago ang inimplementa sa edisyong ito. Ang bilang ng mga ''semifinalist'' ay ibinaba sa labindalawa kumpara sa labinlima ng mga [[Miss Universe 1970|nagdaang taon]]. Ang mga resulta ng paunang kompetisyon at ng ''closed-door interview'' ang nagpasiya sa napiling labindalawang ''semifinalist''. Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang ''labindalawang semifinalist,'' at kalaunan ay napili ang limang pinalista na lumahok sa ''final interview.<ref name=":5" />'' === Komite sa pagpili === * Edilson Cid Varela – Mamamahayag na Brasilenyo<ref name=":0">{{Cite news |date=25 Hulyo 1971 |title=Beauties plagued with the jitters |language=en |pages=194 |work=The Palm Beach Post |url=https://www.newspapers.com/clip/10860306/the-palm-beach-post/ |access-date=25 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> * Eileen Ford – Modelong Amerikano at tagapagtayo ng Ford Models<ref name=":0" /> * Dong Kingman – Tsino-Amerikanong pintor<ref name=":0" /> * Earl Wilson – Kolumnistang Amerikano<ref name=":0" /> * Yousuf Karsh – Kanadyano litratista at awtor<ref name=":0" /> * Line Renaud – Mangaawit na Pranses<ref name=":0" /> * Itsuroh Watanabe – Pangulo ng Japan-America Association<ref name=":0" /> * George Fowler – Amerikanong abogado at Dating Pangulo ng New York State Human Rights Commission<ref name=":0" /> * Jean‐Louis Lindekens – Kolumnistang Belhiko<ref name=":0" /> * [[Margareta Arvidsson]] – [[Miss Universe 1966]] mula sa Suwesya<ref name=":0" /> == Mga kandidata == Animnapung kandidata ang lumahok para sa titulo. {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A|name=A}} !Bayan |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |{{sortname|María del Carmen|Vidal|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=4 Hunyo 1971 |title=Maria del Carmen I. |language=es |pages=2 |work=El Litoral |url=http://www.santafe.gov.ar/hemerotecadigital/diario/29991/?page=2&zl=3&xp=-682&yp=-392 |access-date=26 Disyembre 2022|via=Hemeroteca Digital "Fray Francisco de Paula Castañeda"}}</ref> |21 |Santa Fe |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Aruba]] |{{sortname|Vallita|Maduro|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1971 |title=Vallita Maduro wins Miss Aruba title at Divi Divi Hotel July 3 |language=en |pages=7 |work=Aruba Esso News |url=https://dloc.com/CA03400001/00827/images |access-date=4 Enero 2023 |via=Digital Library of the Caribbean}}</ref> |19 |Santa Cruz |- |{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] |{{sortname|Toni|Rayward|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1971 |title=A wardrobe fit for a beauty queen |language=en |pages=28 |work=The Australian Women's Weekly |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/44556494?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=25 Disyembre 2022 |via=Trove}}</ref> |19 |[[Sydney]] |- |{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] |{{sortname|Edeltraud|Neubauer|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=20 Hulyo 1971 |title=Wachten op de grote dag |language=nl |pages=5 |work=Het Parool |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010836264:mpeg21:p005 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher|trans-title=Waiting for the big day}}</ref> |18 |[[:en:Vienna|Vienna]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Bahamas (1964–1973).svg}} [[Bahamas]] |{{sortname|Muriel |Rahming|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1971 |title=Tourist attraction |language=en |pages=21 |work=Youngstown Vindicator |url=https://news.google.com/newspapers?id=OQxJAAAAIBAJ&sjid=IYMMAAAAIBAJ&pg=914%2C215102 |access-date=26 Disyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref> |24 |[[Nassau]] |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |{{sortname|Martine |De Hert|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=23 Oktubre 2002 |title=Miss België, achter de schermen |url=https://www.nieuwsblad.be/cnt/nbna23102002_007 |access-date=26 Disyembre 2022 |website=Het Nieuwsblad |language=nl-BE|archive-url=https://web.archive.org/web/20180116093241/https://www.nieuwsblad.be/cnt/nbna23102002_007|archive-date=16 Enero 2018|trans-title=Miss Belgium, behind the scenes}}</ref> |18 |[[Amberes]] |- |{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] |{{sortname|Jeannette |Donzella|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Garcés |first=Ever |date=16 Nobyembre 2022 |title=Miss Venezuela: Ni tan niñas, ni tan venezolanas… |url=https://diariodelosandes.com/miss-venezuela-ni-tan-ninas-ni-tan-venezolanas/ |access-date=19 Disyembre 2022 |website=Diario de Los Andes |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260313083107/https://diariodelosandes.com/miss-venezuela-ni-tan-ninas-ni-tan-venezolanas/|archive-date=13 Marso 2026}}</ref> |18 |[[Caracas]] |- |{{flagicon|BMU}} [[Bermuda]] |{{sortname|Rene|Furbert|nolink=1}} |20 |Paget Parish |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |{{sortname|Eliane |Guimarães|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |date=29 Setyembre 2022 |title=Conheça a história do Miss Brasil |url=https://www.terra.com.br/diversao/tv/miss-brasil/conheca-a-historia-do-miss-brasil,ae08a161bab6d310VgnCLD200000bbcceb0aRCRD.html |access-date=8 Disyembre 2022 |website=Terra |language=pt-BR|archive-url=https://web.archive.org/web/20260606183159/https://www.terra.com.br/diversao/tv/miss-brasil/conheca-a-historia-do-miss-brasil,ae08a161bab6d310VgnCLD200000bbcceb0aRCRD.html|archive-date=6 Hunyo 2026|trans-title=Discover the history of Miss Brazil}}</ref> |21 |Mariana |- |{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |{{sortname|Ana María |Landívar|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=29 Hulyo 2017 |title=El título les dio alegrías, trabajo y fama que aún saborean |url=https://eldeber.com.bo/sociales/el-titulo-les-dio-alegrias-trabajo-y-fama-que-aun-saborean_32650 |access-date=19 Disyembre 2022 |website=El Deber |language=es-ES |archive-date=23 Oktubre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231023090330/https://eldeber.com.bo/sociales/el-titulo-les-dio-alegrias-trabajo-y-fama-que-aun-saborean_32650 |url-status=dead }}</ref> |18 |[[Sucre]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Curaçao]] |{{sortname|Maria |Vonhogen|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1971 |title=Willemstad - De charmante Miss Curacao 1971, Maria Vonhögen zal vandaag naar Miami vertrekken om mee te doen aan de verkiezing van Miss Universe, die morgen begint |language=nl |pages=1 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470211:mpeg21:p001 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher|trans-title=Willemstad – The charming Miss Curaçao 1971, Maria Vonhögen, will depart for Miami today to participate in the Miss Universe pageant, which begins tomorrow.}}</ref> |19 |Willemstad |- |{{Flagicon image|Flag of Zaire (1971–1997).svg}} [[Demokratikong Republika ng Congo|Demokratikong Republika ng Konggo]] |{{sortname|Martine |Mualuke|nolink=1}}<ref>{{cite news|title=61 concursantes figuran en el certamen anual 'Miss Universo'|trans-title=61 contestants compete in the annual Miss Universe pageant|url=https://books.google.com/books?id=_AtdAAAAIBAJ&dq=Martine+Mualuke&pg=PA4|newspaper=La Opinion|language=es|date=23 Hulyo 1971|pages=4|access-date=18 Agosto 2026|via=Google Books}}</ref> |19 |[[Kinshasa]] |- |{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] |{{sortname|Ximena |Moreno|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=21 Enero 1972 |title=Corona de los corazones a la reina del Ecuador |language=es |trans-title=Crown of hearts for the queen of Ecuador |pages=9 |work=El Tiempo |url=https://books.google.com.ph/books?id=dboqAAAAIBAJ&lpg=PA9&dq=%22Ximena%20Moreno%22&pg=PA9#v=onepage&q=%22Ximena%20Moreno%22&f=false |access-date=17 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> |18 |[[Quito]] |- |{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] |{{sortname|Elizabeth |Montgomery|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=23 Hulyo 1972 |title=The U.S. is a mystery to her |language=en |pages=47 |work=Tallahassee Democrat |url=https://www.newspapers.com/clip/19550684/tallahassee-democrat/ |access-date=27 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |18 |Ayr |- |{{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] |{{sortname|Josefina |Román|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1971 |title=Beauty alone not enough |language=en |pages=2 |work=Lawrence Journal-World |url=https://books.google.com.ph/books?id=lZYyAAAAIBAJ&lpg=PA2&dq=%22Josefina%20Roman%22&pg=PA2#v=onepage&q=%22Josefina%20Roman%22&f=false |access-date=17 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> |24 |Chiclana de la Frontera |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |{{sortname|Michele |McDonald|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Mizell |first=Hubert |date=24 Mayo 1971 |title=Miss USA 'shocked, but delighted' |language=en |pages=2 |work=The Free Lance-Star |url=https://news.google.com/newspapers?id=L99LAAAAIBAJ&sjid=q4oDAAAAIBAJ&dq=miss%20usa%20shocked%20but%20delighted&pg=7096%2C2931870 |access-date=11 Disyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref> |19 |Butler |- |{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] |{{sortname|Dawn |Cater|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |date=5 Abril 2008 |title=Family affair for beauty queens |url=https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/family-affair-for-beauty-queens-2181261 |access-date=3 Enero 2023 |website=Wales Online |language=en}}</ref> |19 |Llanaran |- |{{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] |{{sortname|Angela |Carayanni|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=21 Hulyo 1971 |title=Nobody ever sees Jackie, Ari dance |language=en |pages=2 |work=Pensacola News Journal |url=https://www.newspapers.com/clip/10859676/pensacola-news-journal/ |access-date=11 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |18 |[[Atenas]] |- |{{flagicon|GUM}} [[Guam]] |{{sortname|Linda |Avila|nolink=1}}<ref name=":4">{{Cite news |date=23 Hulyo 1971 |title=Bellezas en Miami |language=es |pages=1 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=AVA0AAAAIBAJ&sjid=aHoEAAAAIBAJ&pg=3171%2C4847280 |access-date=4 Enero 2023|trans-title=Beauties in Miami|via=Google News Archive}}</ref> |18 |Mangilao |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |{{sortname|Suzette Marilyn|Wright|nolink=1}} |19 |Clarendon |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |{{sortname|Shigeko |Taketomi|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=25 Hulyo 1971 |title=Lebanese girl wins beauty title |language=en |pages=1 |work=The Victoria Advocate |url=https://books.google.com.ph/books?id=vuFHAAAAIBAJ&lpg=PA1&dq=%22Shigeko%20Taketomi%22&pg=PA1#v=onepage&q&f=false |access-date=17 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> |21 |[[Tokyo]] |- |{{Flagicon image|Flag of Honduras (1949–2022).svg}} [[Honduras]] |{{sortname|Dunia |Ortega|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gámez |first=Sabino |date=25 Abril 2008 |title=El Miss Honduras, una historia que contar |url=https://www.laprensa.hn/espectaculos/el-miss-honduras-una-historia-que-contar-ATLP695720 |access-date=8 Disyembre 2022 |website=La Prensa |language=es-HN|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123044725/https://www.laprensa.hn/espectaculos/el-miss-honduras-una-historia-que-contar-ATLP695720|archive-date=23 Enero 2025|trans-title=Miss Honduras: A Story to Tell}}</ref> |19 |Santa Bárbara |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |{{sortname|Raj |Gill|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=25 Marso 2013 |title=50 years of Miss India: Winners through the years |url=https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-india/50-years-of-miss-india-winners-through-the-years/winners-through-the-years/articleshow/19188085.cms |access-date=16 Disyembre 2022 |website=The Times of India |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251113021208/https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-india/50-years-of-miss-india-winners-through-the-years/winners-through-the-years/articleshow/19188085.cms|archive-date=13 Nobyembre 2025}}</ref> |21 |Dhule |- |{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] |{{sortname|Marilyn |Ward|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=18 Hulyo 1971 |title=Businesswoman Miss Universe entrant |language=en |pages=2 |work=The Palm Beach Post |url=https://www.newspapers.com/clip/10859364/the-palm-beach-post/ |access-date=11 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |21 |Hampshire |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |{{sortname|Marie |Hughes|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=19 Hulyo 1971 |title=Three of the beauties |language=en |pages=4 |work=Williamson Daily News |url=https://books.google.com.ph/books?id=rSdEAAAAIBAJ&lpg=PA4&dq=%22Marie%20Hughes%22&pg=PA4#v=onepage&q=%22Marie%20Hughes%22&f=false |access-date=17 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> |22 |[[Dublin]] |- |{{flagicon|ISR}} [[Israel]] |{{sortname|Ester |Orgod|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=19 Hulyo 1971 |title=Miss Israel: Sexiest soldier |language=en |pages=6-B |work=Florida Today |url=https://www.newspapers.com/clip/115175109/florida-today/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |19 |[[Eilat]] |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |{{sortname|Mara |Palvarini|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2026 |title=Lost title, won a husband |language=en |pages=4 |work=The Sydney Morning Herald |url=https://books.google.com.ph/books?id=7AhFAAAAIBAJ&lpg=PA4&dq=%22Mara%20Palvarini%22&pg=PA4#v=onepage&q=%22Mara%20Palvarini%22&f=false |access-date=17 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> |20 |Mantua |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |{{sortname|Lana |Drouillard|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Beneteau |first=Ann |date=10 Hulyo 1971 |title=Secret was to be herself |language=en |pages=8 |work=The Windsor Star |url=https://www.newspapers.com/clip/34073975/the-windsor-star/ |access-date=16 Enero 2023 |via=Newspapers.com}}</ref> |20 |Ancaster |- |{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya]] |{{sortname|Vera |Kirst|nolink=1}} |22 |[[Baviera]] |- |{{flagicon|VIR}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] |{{sortname|Cherrie |Creque|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=24 Hulyo 1971 |title=Miss Virgin Islands |language=en |pages=2 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://books.google.com.ph/books?id=YSQwAAAAIBAJ&lpg=PA2&dq=%22Shigeko%20Taketomi%22&pg=PA2#v=onepage&q=%22Shigeko%20Taketomi%22&f=false |access-date=18 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> |20 |Saint Croix |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |{{sortname|Piedad |Mejía|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=12 Nobyembre 1970 |title=Caldas gano reinado |language=es |pages=1, 13 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=dz41AAAAIBAJ&sjid=r2YEAAAAIBAJ&pg=3719%2C2155129 |access-date=4 Enero 2023|trans-title=Caldas won the beauty pageant|via=Google News Archive}}</ref> |22 |Manizales |- |{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |{{sortname|Rosa María |Rivera|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=10 Mayo 1971 |title=Elegida la Miss Costa Rica que ira a Miami |language=es |trans-title=Elected the Miss Costa Rica who will go to Miami |pages=60 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=-vUcAAAAIBAJ&sjid=mXoEAAAAIBAJ&pg=2243%2C338620 |access-date=31 Hulyo 2023 |via=Google News Archive}}</ref> |18 |[[San José, Costa Rica|San José]] |- |'''{{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]]''' |'''{{sortname|Georgina |Rizk}}'''<ref>{{Cite web |last=Yazbeck |first=Jeannine |date=15 Disyembre 2022 |title=Georgina Rizk, the First and Only Arab Miss Universe Talks Evading Fame, and Her Love for Lebanon |url=https://en.vogue.me/fashion/georgina-rizk-first-only-arab-miss-universe-fame-lebanon-interview/ |access-date=4 Enero 2022 |website=[[Vogue|Vogue Arabia]] |language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203073357/https://en.vogue.me/fashion/georgina-rizk-first-only-arab-miss-universe-fame-lebanon-interview/|archive-date=3 Disyembre 2024}}</ref> |18 |[[Beirut]] |- |{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]] |{{sortname|Mariette Francoise |Fay|nolink=1}} |18 |Mersch |- |{{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]] |{{sortname|Guðrún |Valgarðsdóttir|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=10 Mayo 1971 |title=Ekki négu mikil rauðsokka til þess að hafna keppninni |language=is |pages=1–2 |work=Vísir |url=https://timarit.is/page/3238164?iabr=on |access-date=25 Nobyembre 2022 |via=Tímarit.is}}</ref> |18 |Skagafjörður |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |{{sortname|Yvette |Baterman|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=14 Hunyo 1971 |title=Secretary who feels on top of the world |language=en |pages=7 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19710614-1.2.38 |access-date=25 Disyembre 2022 |via=National Library Board}}</ref> |21 |Shah Alam |- |{{flagicon|MLT}} [[Malta]] |{{sortname|Felicity |Carbott|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1971 |title=Beauties name Nixon 'World's Greatest' |language=en |pages=11 |work=Daytona Beach Morning Journal |url=https://books.google.com.ph/books?id=DE8fAAAAIBAJ&lpg=PA11&dq=Felicity%20Carbott&pg=PA11#v=onepage&q=Felicity%20Carbott&f=false |access-date=18 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> |19 |[[Valeta]] |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |{{sortname|María Luisa |López|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=21 Hulyo 1971 |title=El sabado se elige a Miss Universo |language=es |pages=57 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=_080AAAAIBAJ&sjid=aHoEAAAAIBAJ&pg=6214%2C4305110 |access-date=4 Enero 2023|trans-title=Miss Universe will be chosen on Saturday|via=Google News Archive}}</ref> |21 |[[Lungsod ng Mehiko]] |- |{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |{{sortname|Xiomara |Paguaga|nolink=1}} |20 |[[Managua]] |- |{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] |{{sortname|Ruby |Reitan|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=24 Hulyo 1971 |title=Ruby Reitan |language=nl |pages=2 |work=Limburgsch Dagblad |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010556004:mpeg21:p002 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |23 |[[Oslo]] |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |{{sortname|Linda |Ritchie|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Whaitiri |first=Delilah |date=28 Abril 2021 |title=Local Focus: Miss Rotorua to become a reality series |url=https://www.nzherald.co.nz/rotorua-daily-post/news/local-focus-miss-rotorua-to-become-a-reality-series/4G6AFYCHEBAECEELBVEFZFPPAA/ |access-date=26 Disyembre 2022 |website=The New Zealand Herald |language=en-NZ|archive-url=https://web.archive.org/web/20241127091016/https://www.nzherald.co.nz/rotorua-daily-post/news/local-focus-miss-rotorua-to-become-a-reality-series/4G6AFYCHEBAECEELBVEFZFPPAA/|archive-date=27 Nobyembre 2024}}</ref> |21 |[[Auckland]] |- |{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] |{{sortname|Laura |Mulder-Smid|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=15 Mayo 1971 |title=We hebben weer Miss Holland |language=nl |pages=2 |work=Leidsch Dagblad |url=https://leiden.courant.nu/issue/LD/1971-05-15/edition/0/page/2?query= |access-date=25 Disyembre 2022 |via=Leidsch Dagblad |archive-date=25 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221225115532/https://leiden.courant.nu/issue/LD/1971-05-15/edition/0/page/2?query= |url-status=dead }}</ref> |18 |Zandvoort |- |{{flagicon|PAN}} [[Panama]] |{{sortname|Gladys |Isaza|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=7 Enero 2015 |title=Estas son las panameñas que participaron de Miss Universo |url=https://www.telemetro.com/noticias/2015/01/07/panamenas-participaron-miss-universo/1656598.html |access-date=10 Disyembre 2022 |website=Telemetro |language=es-PA|archive-url=https://web.archive.org/web/20251219080204/https://www.telemetro.com/noticias/2015/01/07/panamenas-participaron-miss-universo/1656598.html|archive-date=19 Disyembre 2025|trans-title=These are the Panamanian women who participated in Miss Universe}}</ref> |18 |[[Lungsod ng Panama]] |- |{{flagicon|PER}} [[Peru]] |{{sortname|Magnolia |Martínez|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |first= |date=12 Nobyembre 2017 |title=Miss Perú: las peruanas más bellas de las últimas décadas |url=https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=El Comercio Perú |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260101221942/https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/|archive-date=1 Enero 2026|trans-title=Miss Peru: the most beautiful Peruvian women of recent decades}}</ref> |24 |[[Lungsod ng Lima|Lima]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]] |{{sortname|Vida |Doria|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Alano |first=Ching M. |date=3 Nobyembre 2002 |title=La dolce Vida |url=https://www.philstar.com/lifestyle/sunday-life/2002/11/03/182464/la-dolce-vida |access-date=3 Enero 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250220024608/https://www.philstar.com/lifestyle/sunday-life/2002/11/03/182464/la-dolce-vida|archive-date=20 Pebrero 2025}}</ref> |20 |[[Lungsod Quezon]] |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |{{sortname|Pirjo |Laitila|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=4 Pebrero 2021 |title=Urheilumissi Pirjo Laitila |url=https://www.hs.fi/historia/art-2000007753702.html |access-date=3 Enero 2023 |website=Helsingin Sanomat |language=fi|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203154957/https://www.hs.fi/historia/art-2000007753702.html|archive-date=3 Disyembre 2024|trans-title=Sports Beauty Queen Pirjo Laitila}}</ref> |20 |[[Helsinki]] |- |{{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] |{{sortname|Beba |Franco|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Berrios |first=Luis Ernesto |date=26 Marso 2023 |title=Beba Franco resalta cualidades de Marisol Malaret |url=https://www.primerahora.com/entretenimiento/reinas-belleza/notas/beba-franco-resalta-cualidades-de-marisol-malaret/ |access-date=29 Marso 2023 |website=Primera Hora |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260116034144/https://www.primerahora.com/entretenimiento/reinas-belleza/notas/beba-franco-resalta-cualidades-de-marisol-malaret/|archive-date=16 Enero 2026|trans-title=Beba Franco highlights Marisol Malaret's qualities}}</ref> |24 |San Juan |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |{{sortname|Maria Celmira |Bauleth|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=21 Hulyo 1971 |title=Beauties and the beach |language=en |pages=1-B |work=Ocala Star-Banner |url=https://news.google.com/newspapers?id=YXdPAAAAIBAJ&sjid=PgUEAAAAIBAJ&pg=4729%2C2833435 |access-date=3 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> |18 |[[Moçâmedes]] |- |{{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]] |{{sortname|Myriam |Stocco|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=19 Disyembre 2020 |title=Miss France 1971 : cette année de règne qui a changé la vie de la Gardoise Myriam Stocco |url=https://www.midilibre.fr/2020/12/19/cette-annee-de-regne-qui-a-change-la-vie-de-la-miss-myriam-stocco-9266388.php |access-date=13 Enero 2023 |website=Midi Libre |language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20241225134246/https://www.midilibre.fr/2020/12/19/cette-annee-de-regne-qui-a-change-la-vie-de-la-miss-myriam-stocco-9266388.php|archive-date=25 Disyembre 2024|trans-title=Miss France 1971: the year-long reign that changed the life of Myriam Stocco, from the Gard region}}</ref> |20 |Languedoc-Roussillon |- |{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |{{sortname|Sagrario |Reyes|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1971 |title=Nixon outpolls all others as "Worlds Greatest Man" |language=en |pages=15 |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://books.google.com.ph/books?id=erkqAAAAIBAJ&lpg=PA15&dq=%22Sagrario%20Reyes%22&pg=PA15#v=onepage&q=%22Sagrario%20Reyes%22&f=false |access-date=18 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> |20 |El Seibo |- |{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] |{{sortname|Jenny |Wong|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=21 Hulyo 1971 |title=Reluctant Jenny wins the Miss Singapore-Universe title |language=en |pages=24 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19710621-1.2.98 |access-date=25 Disyembre 2022 |via=National Library Board}}</ref> |23 |Singapura |- |{{Flagicon image|Flag of Suriname (1959–1975).svg}} [[Suriname]] |{{sortname|Marcelle |Darou|nolink=1}}<ref name=":22">{{Cite news |date=23 Hulyo 1971 |title=World pageants well-versed |language=en |pages=10A |work=Florida Today |url=https://www.newspapers.com/clip/10860084/florida-today/ |access-date=11 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |19 |[[Paramaribo]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] |{{sortname|Vivian |Oihanen|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=19 Hulyo 1971 |title=Long wait |language=en |pages=6-B |work=Florida Today |url=https://www.newspapers.com/clip/115175829/florida-today/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |20 |Vaxholm |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |{{sortname|Anita |Andrini|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Meier |first=Simone |date=15 Oktubre 2015 |title=Liebe Schweiz, es ist wieder Missen-Zeit. Da müssen wir doch gleich mal dissen |url=https://www.watson.ch/!650149858 |access-date=3 Enero 2023 |website=Watson |language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20250414103307/https://www.watson.ch/schweiz/grosse-fragen/650149858-sorry-wir-koennen-nicht-anders-wir-muessen-mal-den-missen-zirkus-dissen|archive-date=14 Abril 2025|trans-title=Dear Switzerland, it’s beauty pageant season again. Time to do some dissing}}</ref> |19 |Ticino |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |{{sortname|Warunee |Sangsirinavin|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |date=15 Agosto 2016 |title=สปอร์ตไลท์ส่อง นางสาวไทยคนที่ 19 ! เปีย วารุณี ภรรยาของ ตรีทิพย์ เตลาน |trans-title=The spotlight shines on the 19th Miss Thailand! Pia Warunee, wife of Treetip Telan |url=https://dodeden.com/%E0%B8%AA%E0%B8%9B%E0%B8%AD%E0%B8%A3%E0%B9%8C%E0%B8%95%E0%B9%84%E0%B8%A5%E0%B8%97%E0%B9%8C%E0%B8%AA%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87-%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B9%84%E0%B8%97/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241206132837/https://dodeden.com/%E0%B8%AA%E0%B8%9B%E0%B8%AD%E0%B8%A3%E0%B9%8C%E0%B8%95%E0%B9%84%E0%B8%A5%E0%B8%97%E0%B9%8C%E0%B8%AA%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87-%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B9%84%E0%B8%97/ |archive-date=6 Disyembre 2024 |access-date=27 Hulyo 2026 |website=Dodeden |language=th}}</ref> |19 |[[Bangkok]] |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |{{sortname|Mi-ae|Noh|nolink=1}} |19 |[[Seoul]] |- |{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |{{sortname|Sally |Karamath|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Organ |first=Jane |date=14 Hulyo 1971 |title=Trinidad girl hard at work here training for Miss Universe event |language=en |pages=43 |work=The Montreal Gazette |url=https://news.google.com/newspapers?id=A3oyAAAAIBAJ&sjid=HrkFAAAAIBAJ&pg=1047%2C2815698 |access-date=31 Hulyo 2023 |via=Google News Archive}}</ref> |22 |San Fernando |- |{{flagicon|TUN}} [[Tunisya]] |{{sortname|Aida |Mzali|nolink=1}}<ref name=":3">{{Cite news |date=22 Hulyo 1971 |title=Next to daddy, Miss Universe contestants like Nixon |language=en |pages=38 |work=The Orlando Sentinel |url=https://www.newspapers.com/clip/10859815/the-orlando-sentinel/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |18 |[[Tunis]] |- |{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] |{{sortname|Filiz |Vural|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=17 Oktubre 2016 |title=Türkiye tarihinde güzellik yarışmalarında birinci olmuş güzeller |url=https://www.cnnturk.com/yasam/diger/turkiye-tarihinde-guzellik-yarismalarinda-birinci-olmus-guzeller |access-date=29 Disyembre 2022 |website=[[CNN|CNN Türk]] |language=tr|archive-url=https://web.archive.org/web/20241214012000/https://www.cnnturk.com/yasam/diger/turkiye-tarihinde-guzellik-yarismalarinda-birinci-olmus-guzeller-422388|archive-date=14 Disyembre 2024|trans-title=Beauty queens who won beauty pageants in the history of Türkiye}}</ref> |18 |[[Istanbul]] |- |{{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]] |{{sortname|Alba |Techira|nolink=1}} |19 |[[Montevideo]] |} == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} [[Kategorya:1971]] [[Kategorya:Miss Universe]] jkonqsory7qkav4znhl6k4l07ami98l 2221204 2221174 2026-08-20T22:19:25Z Allyriana000 119761 Kinansela ang pagbabagong 2221174 ni [[Special:Contributions/Enciclopedia1993|Enciclopedia1993]] ([[User talk:Enciclopedia1993|Usapan]]) 2221204 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|photo=Georgina Rizk Miss Universe 1971.png|winner='''[[Georgina Rizk]]'''|represented={{flagicon|Lebanon}} Libano|date=24 Hulyo 1971|presenters={{Hlist|Bob Barker|June Lockhart}}|venue=Miami Beach Auditorium, Miami Beach, [[Florida]], Estados Unidos|broadcaster=[[CBS]]|entrants=60|placements=12|withdraws={{Hlist|Ceylon|Czechoslovakia|Dinamarka|Hong Kong|Paragway|Tsile}}|returns={{Hlist|Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos|Taylandiya|Trinidad at Tobago}}|congeniality=Magnolia Martínez <br/> {{flagicon|PER}} Peru|photogenic=Vida Doria <br/> {{flagicon|PHL|1936}} Pilipinas|best national costume=María Luisa López <br/> {{flagicon|MEX}} Mehiko|before=[[Miss Universe 1970|1970]]|next=[[Miss Universe 1972|1972]]|caption=Georgina Rizk|entertainment=Singing Lettermen}} Ang '''Miss Universe 1971''' ay ang ika-20 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na ginanap sa Miami Beach Auditorium sa Miami Beach, [[Florida]], Estados Unidos noong 24 Hulyo 1971.<ref>{{Cite news |date=18 Hulyo 1971 |title=Miss Universe |language=en |pages=108 |work=San Antonio Express |url=https://www.newspapers.com/clip/68139583/san-antonio-express/ |access-date=29 Marso 2023 |via=Newspapers.com|url-status=|archive-url=https://web.archive.org/web/20251019024347/https://www.newspapers.com/article/express-news/68139583/|archive-date=19 Oktubre 2025}}</ref><ref>{{Cite news |date=18 Hulyo 1971 |title=She's been a fine queen sorry the reign is over |language=en |pages=131 |work=Detroit Free Press |url=https://www.newspapers.com/clip/37498055/detroit-free-press/ |access-date=29 Marso 2023 |via=Newspapers.com}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Marisol Malaret]] ng Porto Riko si [[Georgina Rizk]] ng Libano bilang Miss Universe 1971.<ref>{{Cite news |date=25 Hulyo 1971 |title=Lebanese Is Chosen Miss Universe |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1971/07/25/archives/lebanese-is-chosen-miss-universe.html |access-date=4 Enero 2023 |issn=0362-4331|archive-url=https://web.archive.org/web/20241126213015/https://www.nytimes.com/1971/07/25/archives/lebanese-is-chosen-miss-universe.html|archive-date=26 Nobyembre 2024}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1971 |title=Lebanese beauty is Miss Universe |language=en |pages=1 |work=News-Press |url=https://www.newspapers.com/clip/10860560/news-press/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> Ito ang unang tagumpay ng Libano sa kasaysayan ng kompetisyon.<ref>{{Cite news |last=Sachs |first=Ronald |date=26 Hulyo 1971 |title=Beauty queen had 'sneak preview' |language=en |pages=37 |work=The Miami Herald |url=https://www.newspapers.com/clip/121869623/the-miami-herald/ |access-date=29 Marso 2023 |via=Newspapers.com}}</ref> Nagtapos bilang first runner-up si Toni Rayward ng Australya, habang nagtapos bilang second runner-up si Pirjo Laitila ng Pinlandiya.<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1971 |title=Beauty isn't all, but helps |language=en |pages=30 |work=Fort Lauderdale News |url=https://www.newspapers.com/clip/10860593/fort-lauderdale-news/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref><ref>{{Cite news |date=25 Hulyo 1971 |title=Brunette Miss Lebanon most beautiful in world |language=en |pages=1 |work=The Orlando Sentinel |url=https://www.newspapers.com/clip/10860395/the-orlando-sentinel/ |access-date=29 Marso 2023 |via=Newspapers.com}}</ref> Mga kandidata mula sa animnapung bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan ni Bob Barker ang kompetisyon sa ikalimang pagkakataon, samantalang si June Lockhart ang nagbigay ng komentaryo sa buong kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=8 Hunyo 1971 |title=Losers the real winners in all beauty pageants |language=en |pages=19 |work=The Daily Times-News |url=https://www.newspapers.com/clip/49003374/19710608burlingtondailytimesnewsnc/ |access-date=11 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Lowry |first=Cynthia |date=11 Hulyo 1971 |title=Time for a pro |language=en |pages=121 |work=The Akron Beacon Journal |url=https://www.newspapers.com/clip/49004971/19710711akronbeaconjournalbobbarker/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> Nagtanghal ang grupong The Singing Lettermen sa edisyong ito.<ref>{{Cite news |date=18 Hulyo 1971 |title=Miss Universe to light up picture |language=en |pages=433 |work=The Los Angeles Times |url=https://www.newspapers.com/clip/72008548/the-los-angeles-times/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> == Kaligiran == [[Talaksan:MBCC_WP2.jpg|thumb|Miami Beach Auditorium, ang lokasyon ng Miss Universe 1971|250x250px]] === Pagpili ng mga kalahok === Ang mga kalahok mula sa animnapung mga bansa at teritoryo ay napili upang kumalahok sa kompetisyon. Isang kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanyang bansa/teritoryo matapos maging isang ''runner-up'' sa kanyang kompetisyong pambansa, at dalawang kandidata ang nailuklok matapos ang pag-urong ng orihinal na kalahok.<ref name=":1">{{Cite news |date=20 Hulyo 1971 |title=Black girl has new hope for Miss Universe |language=en |pages=32 |work=Fort Lauderdale News |url=https://www.newspapers.com/clip/10859596/fort-lauderdale-news/ |access-date=11 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> ==== Mga pagpalit ==== Iniluklok ang ''first runner-up'' ng Miss Virgin Islands 1971 na si Cherri Creque bilang kinatawan ng Kapuluang Birhenes ng Estados dahil lumagpas sa ''age requirement'' ang Miss Virgin Islands 1971 na si Utha Williams. Si Williams ay 28-taong gulang sa panahon ng kompetisyon.<ref name=":1" /> Dapat sanang kakatawan sa bansang Italya si Miss Italy 1970 Alda Balestra.<ref>{{Cite news |date=31 Agosto 1970 |title=Alda, triestina, e Miss Italia |language=it |pages=3 |work=La Stampa |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,3/articleid,0132_02_1970_0175_0003_6148101/ |access-date=26 Disyembre 2022|trans-title=Alda, from Trieste, and Miss Italia}}</ref> Subalit, napagdesisyunan ng ''organizer'' ng Miss Italia na si Enzo Mirigliani na hindi ipadala si Balestra sa Miss Universe dahil ayon sa kaniya, "Hindi kailanman isinasaalang-alang ng mga huradong Amerikano ang mga kandidatang ipinapadala ng Italya sa kompetisyon".<ref name=":2">{{Cite news |date=7 Hulyo 1971 |title=A tale of two beauties |language=en |pages=16 |work=The Palm Beach Post |url=https://www.newspapers.com/clip/10858964/the-palm-beach-post/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> Dahil dito, kaagad na nagdaos ng isa pang kompetisyon ang isa pang ''organizer'' na si Mario Pedreti upang magpadala ng kandidatang Italyana sa Miss Universe. Nanalo si Mara Palvarini sa naturang kompetisyon.<ref name=":2" /> Nagulat si Palvarini nang malaman nito ang patakaran ng Miss Universe na hindi maaaring sumali ang mga babaeng kasal na sa kompetisyon. Kung kaya't sa araw ng kaniyang kasal, tatlong araw pagkatapos ng kanyang pagkapanalo bilang Miss Italy, ipinatigil ni Palvarini ang kanyang kasal upang makasali sa Miss Universe sa Miami. Ang kanyang kasintahan, ang Italyanong arkitekto na si Mario Pacchioni, ay buong pusong sumang-ayon sa kanyang paglahok sa Miami.<ref>{{Cite news |date=23 Hulyo 1971 |title=Miss Italy and Mario say 'I don't' |language=en |pages=61 |work=Life Magazine |url=https://books.google.com.ph/books?id=OEAEAAAAMBAJ&lpg=PA61&ots=cm3UYWO8WL&dq=mara%20palvarini&pg=PA61#v=onepage&q=mara%20palvarini&f=false |access-date=26 Disyembre 2022|via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1971 |title=No title |language=nl |pages=8 |work=Leeuwarder Courant |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010618769:mpeg21:p008 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> ==== Mga pagbalik at pag-urong sa kompetisyon ==== Bumalik sa edisyong ito ang mga bansang Trinidad at Tobago na huling sumali noong [[Miss Universe 1966|1966]], Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos na huling sumali noong [[Miss Universe 1968|1968]], at Taylandiya na huling sumali noong [[Miss Universe 1969|1969]]. Hindi sumali si Miroslava Jancíková ng Czechoslovakia dahil ipinagbawal ng Pamahalaan ng Czechoslovakia na lumahok ang kahit sinong Tseko sa kahit anong internasyonal na ''beauty pageant''.<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1971 |title=Red-Bloc 'babes' may miss contest |language=en |pages=8-B |work=Florida Today |url=https://www.newspapers.com/clip/10859132/florida-today/ |access-date=25 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref><ref>{{Cite news |date=4 Agosto 1970 |title=Doesn't want to go home |language=en |pages=2 |work=The Pensacola News |url=https://www.newspapers.com/clip/10858778/the-pensacola-news/ |access-date=25 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> Hindi sumali si Dorrit Weinrich ng Dinamarka dahil sa kilos ng mga peminista sa kaniyang bansa.<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1971 |title=Miss Universe contestants arrive in U.S. |language=en |pages=5 |work=Observer-Reporter |url=https://books.google.com.ph/books?id=4UZiAAAAIBAJ&lpg=PA5&dq=%22Mara%20Palvarini%22&pg=PA5#v=onepage&q=%22Mara%20Palvarini%22&f=false |access-date=17 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> Hindi sumali si Marite Tomassone ng Paragway sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref name=":62">{{Cite news |date=17 Hulyo 1971|title=Miami, Florida|url=https://books.google.com/books?id=-080AAAAIBAJ&dq=Marite+Tomassone&pg=PA12|access-date=27 Hulyo 2026|work=La Nacion|pages=12|language=es|via=Google Books}}</ref> Hindi sumali ang mga bansang Ceylon, Hong Kong, at Tsile matapos na mabigo ang kanilang mga organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kalahok. Dapat sanang lalahok si Jeanne Burns ng Tahiti ngunit bumitiw sa sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{Cite web |date=28 Abril 2021 |title=60 ans de Miss Tahiti : (re)découvrez toutes les lauréates du concours |trans-title=60 years of Miss Tahiti: (re)discover all the winners of the competition |url=https://la1ere.franceinfo.fr/polynesie/60-ans-de-miss-tahiti-re-decouvrez-toutes-les-laureates-du-concours-994630.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250912220649/https://la1ere.franceinfo.fr/polynesie/60-ans-de-miss-tahiti-re-decouvrez-toutes-les-laureates-du-concours-994630.html |archive-date=12 Setyembre 2025 |access-date=27 Hulyo 2026 |website=Polynésie La 1ère |language=fr-FR}}</ref> Inimbitahan rin ang Tsina upang lumahok sa edisyong ito, ngunit nabigo rin ang bansa na magpadala ng kandidata.<ref>{{Cite news |date=21 Abril 1971 |title=China—in the news |language=en |pages=7 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110349757?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=25 Disyembre 2022 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |date=21 Abril 1971 |title=Send a 'Miss China' too... |language=en |pages=1 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/straitstimes19710421-1.1.1 |access-date=25 Disyembre 2022 |via=National Library Board}}</ref> == Mga resulta == [[Talaksan:Miss_Universe_1971_map.png|right|thumb|250x250px|Mga bansa at teritoryong sumali sa Miss Universe 1971 at ang kanilang mga pagkakalagay.]] === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay<ref name=":5">{{Cite news |date=26 Hulyo 1971 |title=Title no surprise to beauty |language=en |pages=20 |work=The Palm Beach Post |url=https://www.newspapers.com/clip/10860521/the-palm-beach-post/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> !Kandidata |- |'''Miss Universe 1971''' | * '''{{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]]''' – '''[[Georgina Rizk]]''' |- |1st runner-up | * {{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] – Toni Rayward |- |2nd runner-up | * {{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] – Pirjo Laitila |- |3rd runner-up | * {{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] – Beba Franco |- |4th runner-up | * {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Eliane Guimarães |- |Top 12 | * {{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] – Josefina Román * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Michele McDonald * {{flagicon|JPN}} [[Hapon]] – Shigeko Taketomi * {{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] – Marilyn Ward * {{flagicon|ISR}} [[Israel]] – Ester Orgad * {{flagicon|VIR}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] – Cherrie Creque * {{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]] – Myriam Stocco |} === Mga espesyal na parangal === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Parangal !Kandidata |- |Miss Photogenic | * {{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]] – Vida Doria<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1971 |title=Most photogenic |language=en |pages=1-B |work=Ocala Star-Banner |url=https://news.google.com/newspapers?id=YndPAAAAIBAJ&sjid=PgUEAAAAIBAJ&pg=4380%2C3075630 |access-date=3 Enero 2023}}</ref> |- |Miss Congeniality | * {{flagicon|PER}} [[Peru]] – Magnolia Martínez<ref>{{Cite news |date=25 Hulyo 1971 |title=Georgina Rizk, elegida Miss Universe |language=es |trans-title=Georgina Rizk, elected Miss Universe |pages=4 |work=La Nacion |url=https://books.google.com.ph/books?id=A1A0AAAAIBAJ&lpg=PA4&dq=%22Magnolia%20Mart%C3%ADnez%22&pg=PA4#v=onepage&q=%22Magnolia%20Mart%C3%ADnez%22&f=false |access-date=18 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> |- |Best National Costume | * {{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] – María Luisa López<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1971 |title=Winning national costume |pages=12-A |work=Ocala Star-Banner |url=https://news.google.com/newspapers?id=YndPAAAAIBAJ&sjid=PgUEAAAAIBAJ&pg=1033%2C3072831 |access-date=3 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> |- |Top 10 Best in Swimsuit<ref name=":6">{{Cite news |date=23 Hulyo 1971 |title=Best in swimsuits |language=en |pages=13 |work=News-Press |url=https://www.newspapers.com/clip/115176117/news-press/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> | * {{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] – Toni Rayward * {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Eliane Guimarães * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Michele McDonald * {{flagicon|JPN}} [[Hapon]] – Shigeko Taketomi * {{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] – Marilyn Ward * {{flagicon|ISR}} [[Israel]] – Ester Orgad * {{flagicon|VIR}} [[US Virgin Islands|Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] – Cherrie Creque * {{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] – Georgina Rizk * {{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] – Pirjo Laitila |} == Kompetisyon == === Pormat ng kompetisyon === Ilang pagbabago ang inimplementa sa edisyong ito. Ang bilang ng mga ''semifinalist'' ay ibinaba sa labindalawa kumpara sa labinlima ng mga [[Miss Universe 1970|nagdaang taon]]. Ang mga resulta ng paunang kompetisyon at ng ''closed-door interview'' ang nagpasiya sa napiling labindalawang ''semifinalist''. Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang ''labindalawang semifinalist,'' at kalaunan ay napili ang limang pinalista na lumahok sa ''final interview.<ref name=":5" />'' === Komite sa pagpili === * Edilson Cid Varela – Mamamahayag na Brasilenyo<ref name=":0">{{Cite news |date=25 Hulyo 1971 |title=Beauties plagued with the jitters |language=en |pages=194 |work=The Palm Beach Post |url=https://www.newspapers.com/clip/10860306/the-palm-beach-post/ |access-date=25 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> * Eileen Ford – Modelong Amerikano at tagapagtayo ng Ford Models<ref name=":0" /> * Dong Kingman – Tsino-Amerikanong pintor<ref name=":0" /> * Earl Wilson – Kolumnistang Amerikano<ref name=":0" /> * Yousuf Karsh – Kanadyano litratista at awtor<ref name=":0" /> * Line Renaud – Mangaawit na Pranses<ref name=":0" /> * Itsuroh Watanabe – Pangulo ng Japan-America Association<ref name=":0" /> * George Fowler – Amerikanong abogado at Dating Pangulo ng New York State Human Rights Commission<ref name=":0" /> * Jean‐Louis Lindekens – Kolumnistang Belhiko<ref name=":0" /> * [[Margareta Arvidsson]] – [[Miss Universe 1966]] mula sa Suwesya<ref name=":0" /> == Mga kandidata == Animnapung kandidata ang lumahok para sa titulo. {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A|name=A}} !Bayan |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |{{sortname|María del Carmen|Vidal|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=4 Hunyo 1971 |title=Maria del Carmen I. |language=es |pages=2 |work=El Litoral |url=http://www.santafe.gov.ar/hemerotecadigital/diario/29991/?page=2&zl=3&xp=-682&yp=-392 |access-date=26 Disyembre 2022|via=Hemeroteca Digital "Fray Francisco de Paula Castañeda"}}</ref> |21 |Santa Fe |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Aruba]] |{{sortname|Vallita|Maduro|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1971 |title=Vallita Maduro wins Miss Aruba title at Divi Divi Hotel July 3 |language=en |pages=7 |work=Aruba Esso News |url=https://dloc.com/CA03400001/00827/images |access-date=4 Enero 2023 |via=Digital Library of the Caribbean}}</ref> |19 |Santa Cruz |- |{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] |{{sortname|Toni|Rayward|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1971 |title=A wardrobe fit for a beauty queen |language=en |pages=28 |work=The Australian Women's Weekly |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/44556494?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=25 Disyembre 2022 |via=Trove}}</ref> |19 |[[Sydney]] |- |{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] |{{sortname|Edeltraud|Neubauer|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=20 Hulyo 1971 |title=Wachten op de grote dag |language=nl |pages=5 |work=Het Parool |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010836264:mpeg21:p005 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher|trans-title=Waiting for the big day}}</ref> |18 |[[:en:Vienna|Vienna]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Bahamas (1964–1973).svg}} [[Bahamas]] |{{sortname|Muriel |Rahming|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1971 |title=Tourist attraction |language=en |pages=21 |work=Youngstown Vindicator |url=https://news.google.com/newspapers?id=OQxJAAAAIBAJ&sjid=IYMMAAAAIBAJ&pg=914%2C215102 |access-date=26 Disyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref> |24 |[[Nassau]] |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |{{sortname|Martine |De Hert|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=23 Oktubre 2002 |title=Miss België, achter de schermen |url=https://www.nieuwsblad.be/cnt/nbna23102002_007 |access-date=26 Disyembre 2022 |website=Het Nieuwsblad |language=nl-BE|archive-url=https://web.archive.org/web/20180116093241/https://www.nieuwsblad.be/cnt/nbna23102002_007|archive-date=16 Enero 2018|trans-title=Miss Belgium, behind the scenes}}</ref> |18 |[[Amberes]] |- |{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] |{{sortname|Jeannette |Donzella|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Garcés |first=Ever |date=16 Nobyembre 2022 |title=Miss Venezuela: Ni tan niñas, ni tan venezolanas… |url=https://diariodelosandes.com/miss-venezuela-ni-tan-ninas-ni-tan-venezolanas/ |access-date=19 Disyembre 2022 |website=Diario de Los Andes |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260313083107/https://diariodelosandes.com/miss-venezuela-ni-tan-ninas-ni-tan-venezolanas/|archive-date=13 Marso 2026}}</ref> |18 |[[Caracas]] |- |{{flagicon|BMU}} [[Bermuda]] |{{sortname|Rene|Furbert|nolink=1}} |20 |Paget Parish |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |{{sortname|Eliane |Guimarães|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |date=29 Setyembre 2022 |title=Conheça a história do Miss Brasil |url=https://www.terra.com.br/diversao/tv/miss-brasil/conheca-a-historia-do-miss-brasil,ae08a161bab6d310VgnCLD200000bbcceb0aRCRD.html |access-date=8 Disyembre 2022 |website=Terra |language=pt-BR|archive-url=https://web.archive.org/web/20260606183159/https://www.terra.com.br/diversao/tv/miss-brasil/conheca-a-historia-do-miss-brasil,ae08a161bab6d310VgnCLD200000bbcceb0aRCRD.html|archive-date=6 Hunyo 2026|trans-title=Discover the history of Miss Brazil}}</ref> |21 |Mariana |- |{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |{{sortname|Ana María |Landívar|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=29 Hulyo 2017 |title=El título les dio alegrías, trabajo y fama que aún saborean |url=https://eldeber.com.bo/sociales/el-titulo-les-dio-alegrias-trabajo-y-fama-que-aun-saborean_32650 |access-date=19 Disyembre 2022 |website=El Deber |language=es-ES |archive-date=23 Oktubre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231023090330/https://eldeber.com.bo/sociales/el-titulo-les-dio-alegrias-trabajo-y-fama-que-aun-saborean_32650 |url-status=dead }}</ref> |18 |[[Sucre]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Curaçao]] |{{sortname|Maria |Vonhogen|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1971 |title=Willemstad - De charmante Miss Curacao 1971, Maria Vonhögen zal vandaag naar Miami vertrekken om mee te doen aan de verkiezing van Miss Universe, die morgen begint |language=nl |pages=1 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470211:mpeg21:p001 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher|trans-title=Willemstad – The charming Miss Curaçao 1971, Maria Vonhögen, will depart for Miami today to participate in the Miss Universe pageant, which begins tomorrow.}}</ref> |19 |Willemstad |- |{{Flagicon image|Flag of Zaire (1971–1997).svg}} [[Demokratikong Republika ng Congo|Demokratikong Republika ng Konggo]] |{{sortname|Martine |Mualuke|nolink=1}}<ref>{{cite news|title=61 concursantes figuran en el certamen anual 'Miss Universo'|trans-title=61 contestants compete in the annual Miss Universe pageant|url=https://books.google.com/books?id=_AtdAAAAIBAJ&dq=Martine+Mualuke&pg=PA4|newspaper=La Opinion|language=es|date=23 Hulyo 1971|pages=4|access-date=18 Agosto 2026|via=Google Books}}</ref> |19 |[[Kinshasa]] |- |{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] |{{sortname|Ximena |Moreno|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=21 Enero 1972 |title=Corona de los corazones a la reina del Ecuador |language=es |trans-title=Crown of hearts for the queen of Ecuador |pages=9 |work=El Tiempo |url=https://books.google.com.ph/books?id=dboqAAAAIBAJ&lpg=PA9&dq=%22Ximena%20Moreno%22&pg=PA9#v=onepage&q=%22Ximena%20Moreno%22&f=false |access-date=17 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> |18 |[[Quito]] |- |{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] |{{sortname|Elizabeth |Montgomery|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=23 Hulyo 1972 |title=The U.S. is a mystery to her |language=en |pages=47 |work=Tallahassee Democrat |url=https://www.newspapers.com/clip/19550684/tallahassee-democrat/ |access-date=27 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |18 |Ayr |- |{{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] |{{sortname|Josefina |Román|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1971 |title=Beauty alone not enough |language=en |pages=2 |work=Lawrence Journal-World |url=https://books.google.com.ph/books?id=lZYyAAAAIBAJ&lpg=PA2&dq=%22Josefina%20Roman%22&pg=PA2#v=onepage&q=%22Josefina%20Roman%22&f=false |access-date=17 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> |24 |Chiclana de la Frontera |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |{{sortname|Michele |McDonald|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Mizell |first=Hubert |date=24 Mayo 1971 |title=Miss USA 'shocked, but delighted' |language=en |pages=2 |work=The Free Lance-Star |url=https://news.google.com/newspapers?id=L99LAAAAIBAJ&sjid=q4oDAAAAIBAJ&dq=miss%20usa%20shocked%20but%20delighted&pg=7096%2C2931870 |access-date=11 Disyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref> |19 |Butler |- |{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] |{{sortname|Dawn |Cater|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |date=5 Abril 2008 |title=Family affair for beauty queens |url=https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/family-affair-for-beauty-queens-2181261 |access-date=3 Enero 2023 |website=Wales Online |language=en}}</ref> |19 |Llanaran |- |{{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] |{{sortname|Angela |Carayanni|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=21 Hulyo 1971 |title=Nobody ever sees Jackie, Ari dance |language=en |pages=2 |work=Pensacola News Journal |url=https://www.newspapers.com/clip/10859676/pensacola-news-journal/ |access-date=11 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |18 |[[Atenas]] |- |{{flagicon|GUM}} [[Guam]] |{{sortname|Linda |Avila|nolink=1}}<ref name=":4">{{Cite news |date=23 Hulyo 1971 |title=Bellezas en Miami |language=es |pages=1 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=AVA0AAAAIBAJ&sjid=aHoEAAAAIBAJ&pg=3171%2C4847280 |access-date=4 Enero 2023|trans-title=Beauties in Miami|via=Google News Archive}}</ref> |18 |Mangilao |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |{{sortname|Suzette Marilyn|Wright|nolink=1}} |19 |Clarendon |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |{{sortname|Shigeko |Taketomi|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=25 Hulyo 1971 |title=Lebanese girl wins beauty title |language=en |pages=1 |work=The Victoria Advocate |url=https://books.google.com.ph/books?id=vuFHAAAAIBAJ&lpg=PA1&dq=%22Shigeko%20Taketomi%22&pg=PA1#v=onepage&q&f=false |access-date=17 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> |21 |[[Tokyo]] |- |{{Flagicon image|Flag of Honduras (1949–2022).svg}} [[Honduras]] |{{sortname|Dunia |Ortega|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gámez |first=Sabino |date=25 Abril 2008 |title=El Miss Honduras, una historia que contar |url=https://www.laprensa.hn/espectaculos/el-miss-honduras-una-historia-que-contar-ATLP695720 |access-date=8 Disyembre 2022 |website=La Prensa |language=es-HN|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123044725/https://www.laprensa.hn/espectaculos/el-miss-honduras-una-historia-que-contar-ATLP695720|archive-date=23 Enero 2025|trans-title=Miss Honduras: A Story to Tell}}</ref> |19 |Santa Bárbara |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |{{sortname|Raj |Gill|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=25 Marso 2013 |title=50 years of Miss India: Winners through the years |url=https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-india/50-years-of-miss-india-winners-through-the-years/winners-through-the-years/articleshow/19188085.cms |access-date=16 Disyembre 2022 |website=The Times of India |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251113021208/https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-india/50-years-of-miss-india-winners-through-the-years/winners-through-the-years/articleshow/19188085.cms|archive-date=13 Nobyembre 2025}}</ref> |21 |Dhule |- |{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] |{{sortname|Marilyn |Ward|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=18 Hulyo 1971 |title=Businesswoman Miss Universe entrant |language=en |pages=2 |work=The Palm Beach Post |url=https://www.newspapers.com/clip/10859364/the-palm-beach-post/ |access-date=11 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |21 |Hampshire |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |{{sortname|Marie |Hughes|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=19 Hulyo 1971 |title=Three of the beauties |language=en |pages=4 |work=Williamson Daily News |url=https://books.google.com.ph/books?id=rSdEAAAAIBAJ&lpg=PA4&dq=%22Marie%20Hughes%22&pg=PA4#v=onepage&q=%22Marie%20Hughes%22&f=false |access-date=17 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> |22 |[[Dublin]] |- |{{flagicon|ISR}} [[Israel]] |{{sortname|Ester |Orgod|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=19 Hulyo 1971 |title=Miss Israel: Sexiest soldier |language=en |pages=6-B |work=Florida Today |url=https://www.newspapers.com/clip/115175109/florida-today/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |19 |[[Eilat]] |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |{{sortname|Mara |Palvarini|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2026 |title=Lost title, won a husband |language=en |pages=4 |work=The Sydney Morning Herald |url=https://books.google.com.ph/books?id=7AhFAAAAIBAJ&lpg=PA4&dq=%22Mara%20Palvarini%22&pg=PA4#v=onepage&q=%22Mara%20Palvarini%22&f=false |access-date=17 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> |20 |Mantua |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |{{sortname|Lana |Drouillard|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Beneteau |first=Ann |date=10 Hulyo 1971 |title=Secret was to be herself |language=en |pages=8 |work=The Windsor Star |url=https://www.newspapers.com/clip/34073975/the-windsor-star/ |access-date=16 Enero 2023 |via=Newspapers.com}}</ref> |20 |Ancaster |- |{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya]] |{{sortname|Vera |Kirst|nolink=1}} |22 |[[Baviera]] |- |{{flagicon|VIR}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] |{{sortname|Cherrie |Creque|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=24 Hulyo 1971 |title=Miss Virgin Islands |language=en |pages=2 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://books.google.com.ph/books?id=YSQwAAAAIBAJ&lpg=PA2&dq=%22Shigeko%20Taketomi%22&pg=PA2#v=onepage&q=%22Shigeko%20Taketomi%22&f=false |access-date=18 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> |20 |Saint Croix |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |{{sortname|Piedad |Mejía|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=12 Nobyembre 1970 |title=Caldas gano reinado |language=es |pages=1, 13 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=dz41AAAAIBAJ&sjid=r2YEAAAAIBAJ&pg=3719%2C2155129 |access-date=4 Enero 2023|trans-title=Caldas won the beauty pageant|via=Google News Archive}}</ref> |22 |Manizales |- |{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |{{sortname|Rosa María |Rivera|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=10 Mayo 1971 |title=Elegida la Miss Costa Rica que ira a Miami |language=es |trans-title=Elected the Miss Costa Rica who will go to Miami |pages=60 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=-vUcAAAAIBAJ&sjid=mXoEAAAAIBAJ&pg=2243%2C338620 |access-date=31 Hulyo 2023 |via=Google News Archive}}</ref> |18 |[[San José, Costa Rica|San José]] |- |'''{{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]]''' |'''{{sortname|Georgina |Rizk}}'''<ref>{{Cite web |last=Yazbeck |first=Jeannine |date=15 Disyembre 2022 |title=Georgina Rizk, the First and Only Arab Miss Universe Talks Evading Fame, and Her Love for Lebanon |url=https://en.vogue.me/fashion/georgina-rizk-first-only-arab-miss-universe-fame-lebanon-interview/ |access-date=4 Enero 2022 |website=[[Vogue|Vogue Arabia]] |language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203073357/https://en.vogue.me/fashion/georgina-rizk-first-only-arab-miss-universe-fame-lebanon-interview/|archive-date=3 Disyembre 2024}}</ref> |18 |[[Beirut]] |- |{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]] |{{sortname|Mariette Francoise |Fay|nolink=1}} |18 |Mersch |- |{{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]] |{{sortname|Guðrún |Valgarðsdóttir|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=10 Mayo 1971 |title=Ekki négu mikil rauðsokka til þess að hafna keppninni |language=is |pages=1–2 |work=Vísir |url=https://timarit.is/page/3238164?iabr=on |access-date=25 Nobyembre 2022 |via=Tímarit.is}}</ref> |18 |Skagafjörður |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |{{sortname|Yvette |Baterman|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=14 Hunyo 1971 |title=Secretary who feels on top of the world |language=en |pages=7 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19710614-1.2.38 |access-date=25 Disyembre 2022 |via=National Library Board}}</ref> |21 |Shah Alam |- |{{flagicon|MLT}} [[Malta]] |{{sortname|Felicity |Carbott|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1971 |title=Beauties name Nixon 'World's Greatest' |language=en |pages=11 |work=Daytona Beach Morning Journal |url=https://books.google.com.ph/books?id=DE8fAAAAIBAJ&lpg=PA11&dq=Felicity%20Carbott&pg=PA11#v=onepage&q=Felicity%20Carbott&f=false |access-date=18 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> |19 |[[Valeta]] |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |{{sortname|María Luisa |López|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=21 Hulyo 1971 |title=El sabado se elige a Miss Universo |language=es |pages=57 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=_080AAAAIBAJ&sjid=aHoEAAAAIBAJ&pg=6214%2C4305110 |access-date=4 Enero 2023|trans-title=Miss Universe will be chosen on Saturday|via=Google News Archive}}</ref> |21 |[[Lungsod ng Mehiko]] |- |{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |{{sortname|Xiomara |Paguaga|nolink=1}} |20 |[[Managua]] |- |{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] |{{sortname|Ruby |Reitan|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=24 Hulyo 1971 |title=Ruby Reitan |language=nl |pages=2 |work=Limburgsch Dagblad |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010556004:mpeg21:p002 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |23 |[[Oslo]] |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |{{sortname|Linda |Ritchie|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Whaitiri |first=Delilah |date=28 Abril 2021 |title=Local Focus: Miss Rotorua to become a reality series |url=https://www.nzherald.co.nz/rotorua-daily-post/news/local-focus-miss-rotorua-to-become-a-reality-series/4G6AFYCHEBAECEELBVEFZFPPAA/ |access-date=26 Disyembre 2022 |website=The New Zealand Herald |language=en-NZ|archive-url=https://web.archive.org/web/20241127091016/https://www.nzherald.co.nz/rotorua-daily-post/news/local-focus-miss-rotorua-to-become-a-reality-series/4G6AFYCHEBAECEELBVEFZFPPAA/|archive-date=27 Nobyembre 2024}}</ref> |21 |[[Auckland]] |- |{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] |{{sortname|Laura |Mulder-Smid|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=15 Mayo 1971 |title=We hebben weer Miss Holland |language=nl |pages=2 |work=Leidsch Dagblad |url=https://leiden.courant.nu/issue/LD/1971-05-15/edition/0/page/2?query= |access-date=25 Disyembre 2022 |via=Leidsch Dagblad |archive-date=25 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221225115532/https://leiden.courant.nu/issue/LD/1971-05-15/edition/0/page/2?query= |url-status=dead }}</ref> |18 |Zandvoort |- |{{flagicon|PAN}} [[Panama]] |{{sortname|Gladys |Isaza|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=7 Enero 2015 |title=Estas son las panameñas que participaron de Miss Universo |url=https://www.telemetro.com/noticias/2015/01/07/panamenas-participaron-miss-universo/1656598.html |access-date=10 Disyembre 2022 |website=Telemetro |language=es-PA|archive-url=https://web.archive.org/web/20251219080204/https://www.telemetro.com/noticias/2015/01/07/panamenas-participaron-miss-universo/1656598.html|archive-date=19 Disyembre 2025|trans-title=These are the Panamanian women who participated in Miss Universe}}</ref> |18 |[[Lungsod ng Panama]] |- |{{flagicon|PER}} [[Peru]] |{{sortname|Magnolia |Martínez|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |first= |date=12 Nobyembre 2017 |title=Miss Perú: las peruanas más bellas de las últimas décadas |url=https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=El Comercio Perú |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260101221942/https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/|archive-date=1 Enero 2026|trans-title=Miss Peru: the most beautiful Peruvian women of recent decades}}</ref> |24 |[[Lungsod ng Lima|Lima]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]] |{{sortname|Vida |Doria|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Alano |first=Ching M. |date=3 Nobyembre 2002 |title=La dolce Vida |url=https://www.philstar.com/lifestyle/sunday-life/2002/11/03/182464/la-dolce-vida |access-date=3 Enero 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250220024608/https://www.philstar.com/lifestyle/sunday-life/2002/11/03/182464/la-dolce-vida|archive-date=20 Pebrero 2025}}</ref> |20 |[[Lungsod Quezon]] |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |{{sortname|Pirjo |Laitila|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=4 Pebrero 2021 |title=Urheilumissi Pirjo Laitila |url=https://www.hs.fi/historia/art-2000007753702.html |access-date=3 Enero 2023 |website=Helsingin Sanomat |language=fi|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203154957/https://www.hs.fi/historia/art-2000007753702.html|archive-date=3 Disyembre 2024|trans-title=Sports Beauty Queen Pirjo Laitila}}</ref> |20 |[[Helsinki]] |- |{{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] |{{sortname|Beba |Franco|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Berrios |first=Luis Ernesto |date=26 Marso 2023 |title=Beba Franco resalta cualidades de Marisol Malaret |url=https://www.primerahora.com/entretenimiento/reinas-belleza/notas/beba-franco-resalta-cualidades-de-marisol-malaret/ |access-date=29 Marso 2023 |website=Primera Hora |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260116034144/https://www.primerahora.com/entretenimiento/reinas-belleza/notas/beba-franco-resalta-cualidades-de-marisol-malaret/|archive-date=16 Enero 2026|trans-title=Beba Franco highlights Marisol Malaret's qualities}}</ref> |24 |San Juan |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |{{sortname|Maria Celmira |Bauleth|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=21 Hulyo 1971 |title=Beauties and the beach |language=en |pages=1-B |work=Ocala Star-Banner |url=https://news.google.com/newspapers?id=YXdPAAAAIBAJ&sjid=PgUEAAAAIBAJ&pg=4729%2C2833435 |access-date=3 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> |18 |[[Moçâmedes]] |- |{{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]] |{{sortname|Myriam |Stocco|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=19 Disyembre 2020 |title=Miss France 1971 : cette année de règne qui a changé la vie de la Gardoise Myriam Stocco |url=https://www.midilibre.fr/2020/12/19/cette-annee-de-regne-qui-a-change-la-vie-de-la-miss-myriam-stocco-9266388.php |access-date=13 Enero 2023 |website=Midi Libre |language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20241225134246/https://www.midilibre.fr/2020/12/19/cette-annee-de-regne-qui-a-change-la-vie-de-la-miss-myriam-stocco-9266388.php|archive-date=25 Disyembre 2024|trans-title=Miss France 1971: the year-long reign that changed the life of Myriam Stocco, from the Gard region}}</ref> |20 |Languedoc-Roussillon |- |{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |{{sortname|Sagrario |Reyes|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1971 |title=Nixon outpolls all others as "Worlds Greatest Man" |language=en |pages=15 |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://books.google.com.ph/books?id=erkqAAAAIBAJ&lpg=PA15&dq=%22Sagrario%20Reyes%22&pg=PA15#v=onepage&q=%22Sagrario%20Reyes%22&f=false |access-date=18 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> |20 |El Seibo |- |{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] |{{sortname|Jenny |Wong|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=21 Hulyo 1971 |title=Reluctant Jenny wins the Miss Singapore-Universe title |language=en |pages=24 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19710621-1.2.98 |access-date=25 Disyembre 2022 |via=National Library Board}}</ref> |23 |Singapura |- |{{Flagicon image|Flag of Suriname (1959–1975).svg}} [[Suriname]] |{{sortname|Marcelle |Darou|nolink=1}}<ref name=":22">{{Cite news |date=23 Hulyo 1971 |title=World pageants well-versed |language=en |pages=10A |work=Florida Today |url=https://www.newspapers.com/clip/10860084/florida-today/ |access-date=11 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |19 |[[Paramaribo]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] |{{sortname|Vivian |Oihanen|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=19 Hulyo 1971 |title=Long wait |language=en |pages=6-B |work=Florida Today |url=https://www.newspapers.com/clip/115175829/florida-today/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |20 |Vaxholm |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |{{sortname|Anita |Andrini|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Meier |first=Simone |date=15 Oktubre 2015 |title=Liebe Schweiz, es ist wieder Missen-Zeit. Da müssen wir doch gleich mal dissen |url=https://www.watson.ch/!650149858 |access-date=3 Enero 2023 |website=Watson |language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20250414103307/https://www.watson.ch/schweiz/grosse-fragen/650149858-sorry-wir-koennen-nicht-anders-wir-muessen-mal-den-missen-zirkus-dissen|archive-date=14 Abril 2025|trans-title=Dear Switzerland, it’s beauty pageant season again. Time to do some dissing}}</ref> |19 |Ticino |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |{{sortname|Warunee |Sangsirinavin|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |date=15 Agosto 2016 |title=สปอร์ตไลท์ส่อง นางสาวไทยคนที่ 19 ! เปีย วารุณี ภรรยาของ ตรีทิพย์ เตลาน |trans-title=The spotlight shines on the 19th Miss Thailand! Pia Warunee, wife of Treetip Telan |url=https://dodeden.com/%E0%B8%AA%E0%B8%9B%E0%B8%AD%E0%B8%A3%E0%B9%8C%E0%B8%95%E0%B9%84%E0%B8%A5%E0%B8%97%E0%B9%8C%E0%B8%AA%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87-%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B9%84%E0%B8%97/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241206132837/https://dodeden.com/%E0%B8%AA%E0%B8%9B%E0%B8%AD%E0%B8%A3%E0%B9%8C%E0%B8%95%E0%B9%84%E0%B8%A5%E0%B8%97%E0%B9%8C%E0%B8%AA%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87-%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B9%84%E0%B8%97/ |archive-date=6 Disyembre 2024 |access-date=27 Hulyo 2026 |website=Dodeden |language=th}}</ref> |19 |[[Bangkok]] |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |{{sortname|Mi-ae|Noh|nolink=1}} |19 |[[Seoul]] |- |{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |{{sortname|Sally |Karamath|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Organ |first=Jane |date=14 Hulyo 1971 |title=Trinidad girl hard at work here training for Miss Universe event |language=en |pages=43 |work=The Montreal Gazette |url=https://news.google.com/newspapers?id=A3oyAAAAIBAJ&sjid=HrkFAAAAIBAJ&pg=1047%2C2815698 |access-date=31 Hulyo 2023 |via=Google News Archive}}</ref> |22 |San Fernando |- |{{flagicon|TUN}} [[Tunisya]] |{{sortname|Aida |Mzali|nolink=1}}<ref name=":3">{{Cite news |date=22 Hulyo 1971 |title=Next to daddy, Miss Universe contestants like Nixon |language=en |pages=38 |work=The Orlando Sentinel |url=https://www.newspapers.com/clip/10859815/the-orlando-sentinel/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |18 |[[Tunis]] |- |{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] |{{sortname|Filiz |Vural|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=17 Oktubre 2016 |title=Türkiye tarihinde güzellik yarışmalarında birinci olmuş güzeller |url=https://www.cnnturk.com/yasam/diger/turkiye-tarihinde-guzellik-yarismalarinda-birinci-olmus-guzeller |access-date=29 Disyembre 2022 |website=[[CNN|CNN Türk]] |language=tr|archive-url=https://web.archive.org/web/20241214012000/https://www.cnnturk.com/yasam/diger/turkiye-tarihinde-guzellik-yarismalarinda-birinci-olmus-guzeller-422388|archive-date=14 Disyembre 2024|trans-title=Beauty queens who won beauty pageants in the history of Türkiye}}</ref> |18 |[[Istanbul]] |- |{{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]] |{{sortname|Alba |Techira|nolink=1}} |19 |[[Montevideo]] |} == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} [[Kategorya:1971]] [[Kategorya:Miss Universe]] 8dd3vt7hu64a24z7gac54xeg7gl45jm 2221238 2221204 2026-08-21T09:26:11Z Ziv 83354 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:Georgina Rizk Miss Universe 1971.png]] → [[File:Georgina Rizk - Miss Universe 1971.png]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:Georgina Rizk - Miss Universe 1971.png]] 2221238 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|photo=Georgina Rizk - Miss Universe 1971.png|winner='''[[Georgina Rizk]]'''|represented={{flagicon|Lebanon}} Libano|date=24 Hulyo 1971|presenters={{Hlist|Bob Barker|June Lockhart}}|venue=Miami Beach Auditorium, Miami Beach, [[Florida]], Estados Unidos|broadcaster=[[CBS]]|entrants=60|placements=12|withdraws={{Hlist|Ceylon|Czechoslovakia|Dinamarka|Hong Kong|Paragway|Tsile}}|returns={{Hlist|Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos|Taylandiya|Trinidad at Tobago}}|congeniality=Magnolia Martínez <br/> {{flagicon|PER}} Peru|photogenic=Vida Doria <br/> {{flagicon|PHL|1936}} Pilipinas|best national costume=María Luisa López <br/> {{flagicon|MEX}} Mehiko|before=[[Miss Universe 1970|1970]]|next=[[Miss Universe 1972|1972]]|caption=Georgina Rizk|entertainment=Singing Lettermen}} Ang '''Miss Universe 1971''' ay ang ika-20 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na ginanap sa Miami Beach Auditorium sa Miami Beach, [[Florida]], Estados Unidos noong 24 Hulyo 1971.<ref>{{Cite news |date=18 Hulyo 1971 |title=Miss Universe |language=en |pages=108 |work=San Antonio Express |url=https://www.newspapers.com/clip/68139583/san-antonio-express/ |access-date=29 Marso 2023 |via=Newspapers.com|url-status=|archive-url=https://web.archive.org/web/20251019024347/https://www.newspapers.com/article/express-news/68139583/|archive-date=19 Oktubre 2025}}</ref><ref>{{Cite news |date=18 Hulyo 1971 |title=She's been a fine queen sorry the reign is over |language=en |pages=131 |work=Detroit Free Press |url=https://www.newspapers.com/clip/37498055/detroit-free-press/ |access-date=29 Marso 2023 |via=Newspapers.com}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Marisol Malaret]] ng Porto Riko si [[Georgina Rizk]] ng Libano bilang Miss Universe 1971.<ref>{{Cite news |date=25 Hulyo 1971 |title=Lebanese Is Chosen Miss Universe |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1971/07/25/archives/lebanese-is-chosen-miss-universe.html |access-date=4 Enero 2023 |issn=0362-4331|archive-url=https://web.archive.org/web/20241126213015/https://www.nytimes.com/1971/07/25/archives/lebanese-is-chosen-miss-universe.html|archive-date=26 Nobyembre 2024}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1971 |title=Lebanese beauty is Miss Universe |language=en |pages=1 |work=News-Press |url=https://www.newspapers.com/clip/10860560/news-press/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> Ito ang unang tagumpay ng Libano sa kasaysayan ng kompetisyon.<ref>{{Cite news |last=Sachs |first=Ronald |date=26 Hulyo 1971 |title=Beauty queen had 'sneak preview' |language=en |pages=37 |work=The Miami Herald |url=https://www.newspapers.com/clip/121869623/the-miami-herald/ |access-date=29 Marso 2023 |via=Newspapers.com}}</ref> Nagtapos bilang first runner-up si Toni Rayward ng Australya, habang nagtapos bilang second runner-up si Pirjo Laitila ng Pinlandiya.<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1971 |title=Beauty isn't all, but helps |language=en |pages=30 |work=Fort Lauderdale News |url=https://www.newspapers.com/clip/10860593/fort-lauderdale-news/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref><ref>{{Cite news |date=25 Hulyo 1971 |title=Brunette Miss Lebanon most beautiful in world |language=en |pages=1 |work=The Orlando Sentinel |url=https://www.newspapers.com/clip/10860395/the-orlando-sentinel/ |access-date=29 Marso 2023 |via=Newspapers.com}}</ref> Mga kandidata mula sa animnapung bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan ni Bob Barker ang kompetisyon sa ikalimang pagkakataon, samantalang si June Lockhart ang nagbigay ng komentaryo sa buong kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=8 Hunyo 1971 |title=Losers the real winners in all beauty pageants |language=en |pages=19 |work=The Daily Times-News |url=https://www.newspapers.com/clip/49003374/19710608burlingtondailytimesnewsnc/ |access-date=11 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Lowry |first=Cynthia |date=11 Hulyo 1971 |title=Time for a pro |language=en |pages=121 |work=The Akron Beacon Journal |url=https://www.newspapers.com/clip/49004971/19710711akronbeaconjournalbobbarker/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> Nagtanghal ang grupong The Singing Lettermen sa edisyong ito.<ref>{{Cite news |date=18 Hulyo 1971 |title=Miss Universe to light up picture |language=en |pages=433 |work=The Los Angeles Times |url=https://www.newspapers.com/clip/72008548/the-los-angeles-times/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> == Kaligiran == [[Talaksan:MBCC_WP2.jpg|thumb|Miami Beach Auditorium, ang lokasyon ng Miss Universe 1971|250x250px]] === Pagpili ng mga kalahok === Ang mga kalahok mula sa animnapung mga bansa at teritoryo ay napili upang kumalahok sa kompetisyon. Isang kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanyang bansa/teritoryo matapos maging isang ''runner-up'' sa kanyang kompetisyong pambansa, at dalawang kandidata ang nailuklok matapos ang pag-urong ng orihinal na kalahok.<ref name=":1">{{Cite news |date=20 Hulyo 1971 |title=Black girl has new hope for Miss Universe |language=en |pages=32 |work=Fort Lauderdale News |url=https://www.newspapers.com/clip/10859596/fort-lauderdale-news/ |access-date=11 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> ==== Mga pagpalit ==== Iniluklok ang ''first runner-up'' ng Miss Virgin Islands 1971 na si Cherri Creque bilang kinatawan ng Kapuluang Birhenes ng Estados dahil lumagpas sa ''age requirement'' ang Miss Virgin Islands 1971 na si Utha Williams. Si Williams ay 28-taong gulang sa panahon ng kompetisyon.<ref name=":1" /> Dapat sanang kakatawan sa bansang Italya si Miss Italy 1970 Alda Balestra.<ref>{{Cite news |date=31 Agosto 1970 |title=Alda, triestina, e Miss Italia |language=it |pages=3 |work=La Stampa |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,3/articleid,0132_02_1970_0175_0003_6148101/ |access-date=26 Disyembre 2022|trans-title=Alda, from Trieste, and Miss Italia}}</ref> Subalit, napagdesisyunan ng ''organizer'' ng Miss Italia na si Enzo Mirigliani na hindi ipadala si Balestra sa Miss Universe dahil ayon sa kaniya, "Hindi kailanman isinasaalang-alang ng mga huradong Amerikano ang mga kandidatang ipinapadala ng Italya sa kompetisyon".<ref name=":2">{{Cite news |date=7 Hulyo 1971 |title=A tale of two beauties |language=en |pages=16 |work=The Palm Beach Post |url=https://www.newspapers.com/clip/10858964/the-palm-beach-post/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> Dahil dito, kaagad na nagdaos ng isa pang kompetisyon ang isa pang ''organizer'' na si Mario Pedreti upang magpadala ng kandidatang Italyana sa Miss Universe. Nanalo si Mara Palvarini sa naturang kompetisyon.<ref name=":2" /> Nagulat si Palvarini nang malaman nito ang patakaran ng Miss Universe na hindi maaaring sumali ang mga babaeng kasal na sa kompetisyon. Kung kaya't sa araw ng kaniyang kasal, tatlong araw pagkatapos ng kanyang pagkapanalo bilang Miss Italy, ipinatigil ni Palvarini ang kanyang kasal upang makasali sa Miss Universe sa Miami. Ang kanyang kasintahan, ang Italyanong arkitekto na si Mario Pacchioni, ay buong pusong sumang-ayon sa kanyang paglahok sa Miami.<ref>{{Cite news |date=23 Hulyo 1971 |title=Miss Italy and Mario say 'I don't' |language=en |pages=61 |work=Life Magazine |url=https://books.google.com.ph/books?id=OEAEAAAAMBAJ&lpg=PA61&ots=cm3UYWO8WL&dq=mara%20palvarini&pg=PA61#v=onepage&q=mara%20palvarini&f=false |access-date=26 Disyembre 2022|via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1971 |title=No title |language=nl |pages=8 |work=Leeuwarder Courant |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010618769:mpeg21:p008 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> ==== Mga pagbalik at pag-urong sa kompetisyon ==== Bumalik sa edisyong ito ang mga bansang Trinidad at Tobago na huling sumali noong [[Miss Universe 1966|1966]], Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos na huling sumali noong [[Miss Universe 1968|1968]], at Taylandiya na huling sumali noong [[Miss Universe 1969|1969]]. Hindi sumali si Miroslava Jancíková ng Czechoslovakia dahil ipinagbawal ng Pamahalaan ng Czechoslovakia na lumahok ang kahit sinong Tseko sa kahit anong internasyonal na ''beauty pageant''.<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1971 |title=Red-Bloc 'babes' may miss contest |language=en |pages=8-B |work=Florida Today |url=https://www.newspapers.com/clip/10859132/florida-today/ |access-date=25 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref><ref>{{Cite news |date=4 Agosto 1970 |title=Doesn't want to go home |language=en |pages=2 |work=The Pensacola News |url=https://www.newspapers.com/clip/10858778/the-pensacola-news/ |access-date=25 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> Hindi sumali si Dorrit Weinrich ng Dinamarka dahil sa kilos ng mga peminista sa kaniyang bansa.<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1971 |title=Miss Universe contestants arrive in U.S. |language=en |pages=5 |work=Observer-Reporter |url=https://books.google.com.ph/books?id=4UZiAAAAIBAJ&lpg=PA5&dq=%22Mara%20Palvarini%22&pg=PA5#v=onepage&q=%22Mara%20Palvarini%22&f=false |access-date=17 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> Hindi sumali si Marite Tomassone ng Paragway sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref name=":62">{{Cite news |date=17 Hulyo 1971|title=Miami, Florida|url=https://books.google.com/books?id=-080AAAAIBAJ&dq=Marite+Tomassone&pg=PA12|access-date=27 Hulyo 2026|work=La Nacion|pages=12|language=es|via=Google Books}}</ref> Hindi sumali ang mga bansang Ceylon, Hong Kong, at Tsile matapos na mabigo ang kanilang mga organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kalahok. Dapat sanang lalahok si Jeanne Burns ng Tahiti ngunit bumitiw sa sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{Cite web |date=28 Abril 2021 |title=60 ans de Miss Tahiti : (re)découvrez toutes les lauréates du concours |trans-title=60 years of Miss Tahiti: (re)discover all the winners of the competition |url=https://la1ere.franceinfo.fr/polynesie/60-ans-de-miss-tahiti-re-decouvrez-toutes-les-laureates-du-concours-994630.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250912220649/https://la1ere.franceinfo.fr/polynesie/60-ans-de-miss-tahiti-re-decouvrez-toutes-les-laureates-du-concours-994630.html |archive-date=12 Setyembre 2025 |access-date=27 Hulyo 2026 |website=Polynésie La 1ère |language=fr-FR}}</ref> Inimbitahan rin ang Tsina upang lumahok sa edisyong ito, ngunit nabigo rin ang bansa na magpadala ng kandidata.<ref>{{Cite news |date=21 Abril 1971 |title=China—in the news |language=en |pages=7 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110349757?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=25 Disyembre 2022 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |date=21 Abril 1971 |title=Send a 'Miss China' too... |language=en |pages=1 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/straitstimes19710421-1.1.1 |access-date=25 Disyembre 2022 |via=National Library Board}}</ref> == Mga resulta == [[Talaksan:Miss_Universe_1971_map.png|right|thumb|250x250px|Mga bansa at teritoryong sumali sa Miss Universe 1971 at ang kanilang mga pagkakalagay.]] === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay<ref name=":5">{{Cite news |date=26 Hulyo 1971 |title=Title no surprise to beauty |language=en |pages=20 |work=The Palm Beach Post |url=https://www.newspapers.com/clip/10860521/the-palm-beach-post/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> !Kandidata |- |'''Miss Universe 1971''' | * '''{{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]]''' – '''[[Georgina Rizk]]''' |- |1st runner-up | * {{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] – Toni Rayward |- |2nd runner-up | * {{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] – Pirjo Laitila |- |3rd runner-up | * {{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] – Beba Franco |- |4th runner-up | * {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Eliane Guimarães |- |Top 12 | * {{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] – Josefina Román * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Michele McDonald * {{flagicon|JPN}} [[Hapon]] – Shigeko Taketomi * {{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] – Marilyn Ward * {{flagicon|ISR}} [[Israel]] – Ester Orgad * {{flagicon|VIR}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] – Cherrie Creque * {{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]] – Myriam Stocco |} === Mga espesyal na parangal === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Parangal !Kandidata |- |Miss Photogenic | * {{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]] – Vida Doria<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1971 |title=Most photogenic |language=en |pages=1-B |work=Ocala Star-Banner |url=https://news.google.com/newspapers?id=YndPAAAAIBAJ&sjid=PgUEAAAAIBAJ&pg=4380%2C3075630 |access-date=3 Enero 2023}}</ref> |- |Miss Congeniality | * {{flagicon|PER}} [[Peru]] – Magnolia Martínez<ref>{{Cite news |date=25 Hulyo 1971 |title=Georgina Rizk, elegida Miss Universe |language=es |trans-title=Georgina Rizk, elected Miss Universe |pages=4 |work=La Nacion |url=https://books.google.com.ph/books?id=A1A0AAAAIBAJ&lpg=PA4&dq=%22Magnolia%20Mart%C3%ADnez%22&pg=PA4#v=onepage&q=%22Magnolia%20Mart%C3%ADnez%22&f=false |access-date=18 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> |- |Best National Costume | * {{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] – María Luisa López<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1971 |title=Winning national costume |pages=12-A |work=Ocala Star-Banner |url=https://news.google.com/newspapers?id=YndPAAAAIBAJ&sjid=PgUEAAAAIBAJ&pg=1033%2C3072831 |access-date=3 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> |- |Top 10 Best in Swimsuit<ref name=":6">{{Cite news |date=23 Hulyo 1971 |title=Best in swimsuits |language=en |pages=13 |work=News-Press |url=https://www.newspapers.com/clip/115176117/news-press/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> | * {{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] – Toni Rayward * {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Eliane Guimarães * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Michele McDonald * {{flagicon|JPN}} [[Hapon]] – Shigeko Taketomi * {{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] – Marilyn Ward * {{flagicon|ISR}} [[Israel]] – Ester Orgad * {{flagicon|VIR}} [[US Virgin Islands|Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] – Cherrie Creque * {{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] – Georgina Rizk * {{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] – Pirjo Laitila |} == Kompetisyon == === Pormat ng kompetisyon === Ilang pagbabago ang inimplementa sa edisyong ito. Ang bilang ng mga ''semifinalist'' ay ibinaba sa labindalawa kumpara sa labinlima ng mga [[Miss Universe 1970|nagdaang taon]]. Ang mga resulta ng paunang kompetisyon at ng ''closed-door interview'' ang nagpasiya sa napiling labindalawang ''semifinalist''. Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang ''labindalawang semifinalist,'' at kalaunan ay napili ang limang pinalista na lumahok sa ''final interview.<ref name=":5" />'' === Komite sa pagpili === * Edilson Cid Varela – Mamamahayag na Brasilenyo<ref name=":0">{{Cite news |date=25 Hulyo 1971 |title=Beauties plagued with the jitters |language=en |pages=194 |work=The Palm Beach Post |url=https://www.newspapers.com/clip/10860306/the-palm-beach-post/ |access-date=25 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> * Eileen Ford – Modelong Amerikano at tagapagtayo ng Ford Models<ref name=":0" /> * Dong Kingman – Tsino-Amerikanong pintor<ref name=":0" /> * Earl Wilson – Kolumnistang Amerikano<ref name=":0" /> * Yousuf Karsh – Kanadyano litratista at awtor<ref name=":0" /> * Line Renaud – Mangaawit na Pranses<ref name=":0" /> * Itsuroh Watanabe – Pangulo ng Japan-America Association<ref name=":0" /> * George Fowler – Amerikanong abogado at Dating Pangulo ng New York State Human Rights Commission<ref name=":0" /> * Jean‐Louis Lindekens – Kolumnistang Belhiko<ref name=":0" /> * [[Margareta Arvidsson]] – [[Miss Universe 1966]] mula sa Suwesya<ref name=":0" /> == Mga kandidata == Animnapung kandidata ang lumahok para sa titulo. {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A|name=A}} !Bayan |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |{{sortname|María del Carmen|Vidal|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=4 Hunyo 1971 |title=Maria del Carmen I. |language=es |pages=2 |work=El Litoral |url=http://www.santafe.gov.ar/hemerotecadigital/diario/29991/?page=2&zl=3&xp=-682&yp=-392 |access-date=26 Disyembre 2022|via=Hemeroteca Digital "Fray Francisco de Paula Castañeda"}}</ref> |21 |Santa Fe |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Aruba]] |{{sortname|Vallita|Maduro|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1971 |title=Vallita Maduro wins Miss Aruba title at Divi Divi Hotel July 3 |language=en |pages=7 |work=Aruba Esso News |url=https://dloc.com/CA03400001/00827/images |access-date=4 Enero 2023 |via=Digital Library of the Caribbean}}</ref> |19 |Santa Cruz |- |{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] |{{sortname|Toni|Rayward|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1971 |title=A wardrobe fit for a beauty queen |language=en |pages=28 |work=The Australian Women's Weekly |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/44556494?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=25 Disyembre 2022 |via=Trove}}</ref> |19 |[[Sydney]] |- |{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] |{{sortname|Edeltraud|Neubauer|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=20 Hulyo 1971 |title=Wachten op de grote dag |language=nl |pages=5 |work=Het Parool |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010836264:mpeg21:p005 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher|trans-title=Waiting for the big day}}</ref> |18 |[[:en:Vienna|Vienna]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Bahamas (1964–1973).svg}} [[Bahamas]] |{{sortname|Muriel |Rahming|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1971 |title=Tourist attraction |language=en |pages=21 |work=Youngstown Vindicator |url=https://news.google.com/newspapers?id=OQxJAAAAIBAJ&sjid=IYMMAAAAIBAJ&pg=914%2C215102 |access-date=26 Disyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref> |24 |[[Nassau]] |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |{{sortname|Martine |De Hert|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=23 Oktubre 2002 |title=Miss België, achter de schermen |url=https://www.nieuwsblad.be/cnt/nbna23102002_007 |access-date=26 Disyembre 2022 |website=Het Nieuwsblad |language=nl-BE|archive-url=https://web.archive.org/web/20180116093241/https://www.nieuwsblad.be/cnt/nbna23102002_007|archive-date=16 Enero 2018|trans-title=Miss Belgium, behind the scenes}}</ref> |18 |[[Amberes]] |- |{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] |{{sortname|Jeannette |Donzella|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Garcés |first=Ever |date=16 Nobyembre 2022 |title=Miss Venezuela: Ni tan niñas, ni tan venezolanas… |url=https://diariodelosandes.com/miss-venezuela-ni-tan-ninas-ni-tan-venezolanas/ |access-date=19 Disyembre 2022 |website=Diario de Los Andes |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260313083107/https://diariodelosandes.com/miss-venezuela-ni-tan-ninas-ni-tan-venezolanas/|archive-date=13 Marso 2026}}</ref> |18 |[[Caracas]] |- |{{flagicon|BMU}} [[Bermuda]] |{{sortname|Rene|Furbert|nolink=1}} |20 |Paget Parish |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |{{sortname|Eliane |Guimarães|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |date=29 Setyembre 2022 |title=Conheça a história do Miss Brasil |url=https://www.terra.com.br/diversao/tv/miss-brasil/conheca-a-historia-do-miss-brasil,ae08a161bab6d310VgnCLD200000bbcceb0aRCRD.html |access-date=8 Disyembre 2022 |website=Terra |language=pt-BR|archive-url=https://web.archive.org/web/20260606183159/https://www.terra.com.br/diversao/tv/miss-brasil/conheca-a-historia-do-miss-brasil,ae08a161bab6d310VgnCLD200000bbcceb0aRCRD.html|archive-date=6 Hunyo 2026|trans-title=Discover the history of Miss Brazil}}</ref> |21 |Mariana |- |{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |{{sortname|Ana María |Landívar|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=29 Hulyo 2017 |title=El título les dio alegrías, trabajo y fama que aún saborean |url=https://eldeber.com.bo/sociales/el-titulo-les-dio-alegrias-trabajo-y-fama-que-aun-saborean_32650 |access-date=19 Disyembre 2022 |website=El Deber |language=es-ES |archive-date=23 Oktubre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231023090330/https://eldeber.com.bo/sociales/el-titulo-les-dio-alegrias-trabajo-y-fama-que-aun-saborean_32650 |url-status=dead }}</ref> |18 |[[Sucre]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Curaçao]] |{{sortname|Maria |Vonhogen|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1971 |title=Willemstad - De charmante Miss Curacao 1971, Maria Vonhögen zal vandaag naar Miami vertrekken om mee te doen aan de verkiezing van Miss Universe, die morgen begint |language=nl |pages=1 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470211:mpeg21:p001 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher|trans-title=Willemstad – The charming Miss Curaçao 1971, Maria Vonhögen, will depart for Miami today to participate in the Miss Universe pageant, which begins tomorrow.}}</ref> |19 |Willemstad |- |{{Flagicon image|Flag of Zaire (1971–1997).svg}} [[Demokratikong Republika ng Congo|Demokratikong Republika ng Konggo]] |{{sortname|Martine |Mualuke|nolink=1}}<ref>{{cite news|title=61 concursantes figuran en el certamen anual 'Miss Universo'|trans-title=61 contestants compete in the annual Miss Universe pageant|url=https://books.google.com/books?id=_AtdAAAAIBAJ&dq=Martine+Mualuke&pg=PA4|newspaper=La Opinion|language=es|date=23 Hulyo 1971|pages=4|access-date=18 Agosto 2026|via=Google Books}}</ref> |19 |[[Kinshasa]] |- |{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] |{{sortname|Ximena |Moreno|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=21 Enero 1972 |title=Corona de los corazones a la reina del Ecuador |language=es |trans-title=Crown of hearts for the queen of Ecuador |pages=9 |work=El Tiempo |url=https://books.google.com.ph/books?id=dboqAAAAIBAJ&lpg=PA9&dq=%22Ximena%20Moreno%22&pg=PA9#v=onepage&q=%22Ximena%20Moreno%22&f=false |access-date=17 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> |18 |[[Quito]] |- |{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] |{{sortname|Elizabeth |Montgomery|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=23 Hulyo 1972 |title=The U.S. is a mystery to her |language=en |pages=47 |work=Tallahassee Democrat |url=https://www.newspapers.com/clip/19550684/tallahassee-democrat/ |access-date=27 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |18 |Ayr |- |{{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] |{{sortname|Josefina |Román|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1971 |title=Beauty alone not enough |language=en |pages=2 |work=Lawrence Journal-World |url=https://books.google.com.ph/books?id=lZYyAAAAIBAJ&lpg=PA2&dq=%22Josefina%20Roman%22&pg=PA2#v=onepage&q=%22Josefina%20Roman%22&f=false |access-date=17 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> |24 |Chiclana de la Frontera |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |{{sortname|Michele |McDonald|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Mizell |first=Hubert |date=24 Mayo 1971 |title=Miss USA 'shocked, but delighted' |language=en |pages=2 |work=The Free Lance-Star |url=https://news.google.com/newspapers?id=L99LAAAAIBAJ&sjid=q4oDAAAAIBAJ&dq=miss%20usa%20shocked%20but%20delighted&pg=7096%2C2931870 |access-date=11 Disyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref> |19 |Butler |- |{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] |{{sortname|Dawn |Cater|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |date=5 Abril 2008 |title=Family affair for beauty queens |url=https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/family-affair-for-beauty-queens-2181261 |access-date=3 Enero 2023 |website=Wales Online |language=en}}</ref> |19 |Llanaran |- |{{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] |{{sortname|Angela |Carayanni|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=21 Hulyo 1971 |title=Nobody ever sees Jackie, Ari dance |language=en |pages=2 |work=Pensacola News Journal |url=https://www.newspapers.com/clip/10859676/pensacola-news-journal/ |access-date=11 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |18 |[[Atenas]] |- |{{flagicon|GUM}} [[Guam]] |{{sortname|Linda |Avila|nolink=1}}<ref name=":4">{{Cite news |date=23 Hulyo 1971 |title=Bellezas en Miami |language=es |pages=1 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=AVA0AAAAIBAJ&sjid=aHoEAAAAIBAJ&pg=3171%2C4847280 |access-date=4 Enero 2023|trans-title=Beauties in Miami|via=Google News Archive}}</ref> |18 |Mangilao |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |{{sortname|Suzette Marilyn|Wright|nolink=1}} |19 |Clarendon |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |{{sortname|Shigeko |Taketomi|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=25 Hulyo 1971 |title=Lebanese girl wins beauty title |language=en |pages=1 |work=The Victoria Advocate |url=https://books.google.com.ph/books?id=vuFHAAAAIBAJ&lpg=PA1&dq=%22Shigeko%20Taketomi%22&pg=PA1#v=onepage&q&f=false |access-date=17 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> |21 |[[Tokyo]] |- |{{Flagicon image|Flag of Honduras (1949–2022).svg}} [[Honduras]] |{{sortname|Dunia |Ortega|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gámez |first=Sabino |date=25 Abril 2008 |title=El Miss Honduras, una historia que contar |url=https://www.laprensa.hn/espectaculos/el-miss-honduras-una-historia-que-contar-ATLP695720 |access-date=8 Disyembre 2022 |website=La Prensa |language=es-HN|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123044725/https://www.laprensa.hn/espectaculos/el-miss-honduras-una-historia-que-contar-ATLP695720|archive-date=23 Enero 2025|trans-title=Miss Honduras: A Story to Tell}}</ref> |19 |Santa Bárbara |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |{{sortname|Raj |Gill|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=25 Marso 2013 |title=50 years of Miss India: Winners through the years |url=https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-india/50-years-of-miss-india-winners-through-the-years/winners-through-the-years/articleshow/19188085.cms |access-date=16 Disyembre 2022 |website=The Times of India |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251113021208/https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-india/50-years-of-miss-india-winners-through-the-years/winners-through-the-years/articleshow/19188085.cms|archive-date=13 Nobyembre 2025}}</ref> |21 |Dhule |- |{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] |{{sortname|Marilyn |Ward|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=18 Hulyo 1971 |title=Businesswoman Miss Universe entrant |language=en |pages=2 |work=The Palm Beach Post |url=https://www.newspapers.com/clip/10859364/the-palm-beach-post/ |access-date=11 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |21 |Hampshire |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |{{sortname|Marie |Hughes|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=19 Hulyo 1971 |title=Three of the beauties |language=en |pages=4 |work=Williamson Daily News |url=https://books.google.com.ph/books?id=rSdEAAAAIBAJ&lpg=PA4&dq=%22Marie%20Hughes%22&pg=PA4#v=onepage&q=%22Marie%20Hughes%22&f=false |access-date=17 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> |22 |[[Dublin]] |- |{{flagicon|ISR}} [[Israel]] |{{sortname|Ester |Orgod|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=19 Hulyo 1971 |title=Miss Israel: Sexiest soldier |language=en |pages=6-B |work=Florida Today |url=https://www.newspapers.com/clip/115175109/florida-today/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |19 |[[Eilat]] |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |{{sortname|Mara |Palvarini|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=1 Agosto 2026 |title=Lost title, won a husband |language=en |pages=4 |work=The Sydney Morning Herald |url=https://books.google.com.ph/books?id=7AhFAAAAIBAJ&lpg=PA4&dq=%22Mara%20Palvarini%22&pg=PA4#v=onepage&q=%22Mara%20Palvarini%22&f=false |access-date=17 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> |20 |Mantua |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |{{sortname|Lana |Drouillard|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Beneteau |first=Ann |date=10 Hulyo 1971 |title=Secret was to be herself |language=en |pages=8 |work=The Windsor Star |url=https://www.newspapers.com/clip/34073975/the-windsor-star/ |access-date=16 Enero 2023 |via=Newspapers.com}}</ref> |20 |Ancaster |- |{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya]] |{{sortname|Vera |Kirst|nolink=1}} |22 |[[Baviera]] |- |{{flagicon|VIR}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] |{{sortname|Cherrie |Creque|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=24 Hulyo 1971 |title=Miss Virgin Islands |language=en |pages=2 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://books.google.com.ph/books?id=YSQwAAAAIBAJ&lpg=PA2&dq=%22Shigeko%20Taketomi%22&pg=PA2#v=onepage&q=%22Shigeko%20Taketomi%22&f=false |access-date=18 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> |20 |Saint Croix |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |{{sortname|Piedad |Mejía|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=12 Nobyembre 1970 |title=Caldas gano reinado |language=es |pages=1, 13 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=dz41AAAAIBAJ&sjid=r2YEAAAAIBAJ&pg=3719%2C2155129 |access-date=4 Enero 2023|trans-title=Caldas won the beauty pageant|via=Google News Archive}}</ref> |22 |Manizales |- |{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |{{sortname|Rosa María |Rivera|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=10 Mayo 1971 |title=Elegida la Miss Costa Rica que ira a Miami |language=es |trans-title=Elected the Miss Costa Rica who will go to Miami |pages=60 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=-vUcAAAAIBAJ&sjid=mXoEAAAAIBAJ&pg=2243%2C338620 |access-date=31 Hulyo 2023 |via=Google News Archive}}</ref> |18 |[[San José, Costa Rica|San José]] |- |'''{{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]]''' |'''{{sortname|Georgina |Rizk}}'''<ref>{{Cite web |last=Yazbeck |first=Jeannine |date=15 Disyembre 2022 |title=Georgina Rizk, the First and Only Arab Miss Universe Talks Evading Fame, and Her Love for Lebanon |url=https://en.vogue.me/fashion/georgina-rizk-first-only-arab-miss-universe-fame-lebanon-interview/ |access-date=4 Enero 2022 |website=[[Vogue|Vogue Arabia]] |language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203073357/https://en.vogue.me/fashion/georgina-rizk-first-only-arab-miss-universe-fame-lebanon-interview/|archive-date=3 Disyembre 2024}}</ref> |18 |[[Beirut]] |- |{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]] |{{sortname|Mariette Francoise |Fay|nolink=1}} |18 |Mersch |- |{{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]] |{{sortname|Guðrún |Valgarðsdóttir|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=10 Mayo 1971 |title=Ekki négu mikil rauðsokka til þess að hafna keppninni |language=is |pages=1–2 |work=Vísir |url=https://timarit.is/page/3238164?iabr=on |access-date=25 Nobyembre 2022 |via=Tímarit.is}}</ref> |18 |Skagafjörður |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |{{sortname|Yvette |Baterman|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=14 Hunyo 1971 |title=Secretary who feels on top of the world |language=en |pages=7 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19710614-1.2.38 |access-date=25 Disyembre 2022 |via=National Library Board}}</ref> |21 |Shah Alam |- |{{flagicon|MLT}} [[Malta]] |{{sortname|Felicity |Carbott|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1971 |title=Beauties name Nixon 'World's Greatest' |language=en |pages=11 |work=Daytona Beach Morning Journal |url=https://books.google.com.ph/books?id=DE8fAAAAIBAJ&lpg=PA11&dq=Felicity%20Carbott&pg=PA11#v=onepage&q=Felicity%20Carbott&f=false |access-date=18 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> |19 |[[Valeta]] |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |{{sortname|María Luisa |López|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=21 Hulyo 1971 |title=El sabado se elige a Miss Universo |language=es |pages=57 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=_080AAAAIBAJ&sjid=aHoEAAAAIBAJ&pg=6214%2C4305110 |access-date=4 Enero 2023|trans-title=Miss Universe will be chosen on Saturday|via=Google News Archive}}</ref> |21 |[[Lungsod ng Mehiko]] |- |{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |{{sortname|Xiomara |Paguaga|nolink=1}} |20 |[[Managua]] |- |{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] |{{sortname|Ruby |Reitan|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=24 Hulyo 1971 |title=Ruby Reitan |language=nl |pages=2 |work=Limburgsch Dagblad |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010556004:mpeg21:p002 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |23 |[[Oslo]] |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |{{sortname|Linda |Ritchie|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Whaitiri |first=Delilah |date=28 Abril 2021 |title=Local Focus: Miss Rotorua to become a reality series |url=https://www.nzherald.co.nz/rotorua-daily-post/news/local-focus-miss-rotorua-to-become-a-reality-series/4G6AFYCHEBAECEELBVEFZFPPAA/ |access-date=26 Disyembre 2022 |website=The New Zealand Herald |language=en-NZ|archive-url=https://web.archive.org/web/20241127091016/https://www.nzherald.co.nz/rotorua-daily-post/news/local-focus-miss-rotorua-to-become-a-reality-series/4G6AFYCHEBAECEELBVEFZFPPAA/|archive-date=27 Nobyembre 2024}}</ref> |21 |[[Auckland]] |- |{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] |{{sortname|Laura |Mulder-Smid|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=15 Mayo 1971 |title=We hebben weer Miss Holland |language=nl |pages=2 |work=Leidsch Dagblad |url=https://leiden.courant.nu/issue/LD/1971-05-15/edition/0/page/2?query= |access-date=25 Disyembre 2022 |via=Leidsch Dagblad |archive-date=25 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221225115532/https://leiden.courant.nu/issue/LD/1971-05-15/edition/0/page/2?query= |url-status=dead }}</ref> |18 |Zandvoort |- |{{flagicon|PAN}} [[Panama]] |{{sortname|Gladys |Isaza|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=7 Enero 2015 |title=Estas son las panameñas que participaron de Miss Universo |url=https://www.telemetro.com/noticias/2015/01/07/panamenas-participaron-miss-universo/1656598.html |access-date=10 Disyembre 2022 |website=Telemetro |language=es-PA|archive-url=https://web.archive.org/web/20251219080204/https://www.telemetro.com/noticias/2015/01/07/panamenas-participaron-miss-universo/1656598.html|archive-date=19 Disyembre 2025|trans-title=These are the Panamanian women who participated in Miss Universe}}</ref> |18 |[[Lungsod ng Panama]] |- |{{flagicon|PER}} [[Peru]] |{{sortname|Magnolia |Martínez|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |first= |date=12 Nobyembre 2017 |title=Miss Perú: las peruanas más bellas de las últimas décadas |url=https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=El Comercio Perú |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260101221942/https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/|archive-date=1 Enero 2026|trans-title=Miss Peru: the most beautiful Peruvian women of recent decades}}</ref> |24 |[[Lungsod ng Lima|Lima]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]] |{{sortname|Vida |Doria|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Alano |first=Ching M. |date=3 Nobyembre 2002 |title=La dolce Vida |url=https://www.philstar.com/lifestyle/sunday-life/2002/11/03/182464/la-dolce-vida |access-date=3 Enero 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250220024608/https://www.philstar.com/lifestyle/sunday-life/2002/11/03/182464/la-dolce-vida|archive-date=20 Pebrero 2025}}</ref> |20 |[[Lungsod Quezon]] |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |{{sortname|Pirjo |Laitila|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=4 Pebrero 2021 |title=Urheilumissi Pirjo Laitila |url=https://www.hs.fi/historia/art-2000007753702.html |access-date=3 Enero 2023 |website=Helsingin Sanomat |language=fi|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203154957/https://www.hs.fi/historia/art-2000007753702.html|archive-date=3 Disyembre 2024|trans-title=Sports Beauty Queen Pirjo Laitila}}</ref> |20 |[[Helsinki]] |- |{{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] |{{sortname|Beba |Franco|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Berrios |first=Luis Ernesto |date=26 Marso 2023 |title=Beba Franco resalta cualidades de Marisol Malaret |url=https://www.primerahora.com/entretenimiento/reinas-belleza/notas/beba-franco-resalta-cualidades-de-marisol-malaret/ |access-date=29 Marso 2023 |website=Primera Hora |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260116034144/https://www.primerahora.com/entretenimiento/reinas-belleza/notas/beba-franco-resalta-cualidades-de-marisol-malaret/|archive-date=16 Enero 2026|trans-title=Beba Franco highlights Marisol Malaret's qualities}}</ref> |24 |San Juan |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |{{sortname|Maria Celmira |Bauleth|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=21 Hulyo 1971 |title=Beauties and the beach |language=en |pages=1-B |work=Ocala Star-Banner |url=https://news.google.com/newspapers?id=YXdPAAAAIBAJ&sjid=PgUEAAAAIBAJ&pg=4729%2C2833435 |access-date=3 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> |18 |[[Moçâmedes]] |- |{{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]] |{{sortname|Myriam |Stocco|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=19 Disyembre 2020 |title=Miss France 1971 : cette année de règne qui a changé la vie de la Gardoise Myriam Stocco |url=https://www.midilibre.fr/2020/12/19/cette-annee-de-regne-qui-a-change-la-vie-de-la-miss-myriam-stocco-9266388.php |access-date=13 Enero 2023 |website=Midi Libre |language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20241225134246/https://www.midilibre.fr/2020/12/19/cette-annee-de-regne-qui-a-change-la-vie-de-la-miss-myriam-stocco-9266388.php|archive-date=25 Disyembre 2024|trans-title=Miss France 1971: the year-long reign that changed the life of Myriam Stocco, from the Gard region}}</ref> |20 |Languedoc-Roussillon |- |{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |{{sortname|Sagrario |Reyes|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1971 |title=Nixon outpolls all others as "Worlds Greatest Man" |language=en |pages=15 |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://books.google.com.ph/books?id=erkqAAAAIBAJ&lpg=PA15&dq=%22Sagrario%20Reyes%22&pg=PA15#v=onepage&q=%22Sagrario%20Reyes%22&f=false |access-date=18 Agosto 2026 |via=Google Books}}</ref> |20 |El Seibo |- |{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] |{{sortname|Jenny |Wong|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=21 Hulyo 1971 |title=Reluctant Jenny wins the Miss Singapore-Universe title |language=en |pages=24 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19710621-1.2.98 |access-date=25 Disyembre 2022 |via=National Library Board}}</ref> |23 |Singapura |- |{{Flagicon image|Flag of Suriname (1959–1975).svg}} [[Suriname]] |{{sortname|Marcelle |Darou|nolink=1}}<ref name=":22">{{Cite news |date=23 Hulyo 1971 |title=World pageants well-versed |language=en |pages=10A |work=Florida Today |url=https://www.newspapers.com/clip/10860084/florida-today/ |access-date=11 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |19 |[[Paramaribo]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] |{{sortname|Vivian |Oihanen|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=19 Hulyo 1971 |title=Long wait |language=en |pages=6-B |work=Florida Today |url=https://www.newspapers.com/clip/115175829/florida-today/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |20 |Vaxholm |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |{{sortname|Anita |Andrini|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Meier |first=Simone |date=15 Oktubre 2015 |title=Liebe Schweiz, es ist wieder Missen-Zeit. Da müssen wir doch gleich mal dissen |url=https://www.watson.ch/!650149858 |access-date=3 Enero 2023 |website=Watson |language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20250414103307/https://www.watson.ch/schweiz/grosse-fragen/650149858-sorry-wir-koennen-nicht-anders-wir-muessen-mal-den-missen-zirkus-dissen|archive-date=14 Abril 2025|trans-title=Dear Switzerland, it’s beauty pageant season again. Time to do some dissing}}</ref> |19 |Ticino |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |{{sortname|Warunee |Sangsirinavin|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |date=15 Agosto 2016 |title=สปอร์ตไลท์ส่อง นางสาวไทยคนที่ 19 ! เปีย วารุณี ภรรยาของ ตรีทิพย์ เตลาน |trans-title=The spotlight shines on the 19th Miss Thailand! Pia Warunee, wife of Treetip Telan |url=https://dodeden.com/%E0%B8%AA%E0%B8%9B%E0%B8%AD%E0%B8%A3%E0%B9%8C%E0%B8%95%E0%B9%84%E0%B8%A5%E0%B8%97%E0%B9%8C%E0%B8%AA%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87-%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B9%84%E0%B8%97/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241206132837/https://dodeden.com/%E0%B8%AA%E0%B8%9B%E0%B8%AD%E0%B8%A3%E0%B9%8C%E0%B8%95%E0%B9%84%E0%B8%A5%E0%B8%97%E0%B9%8C%E0%B8%AA%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87-%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B9%84%E0%B8%97/ |archive-date=6 Disyembre 2024 |access-date=27 Hulyo 2026 |website=Dodeden |language=th}}</ref> |19 |[[Bangkok]] |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |{{sortname|Mi-ae|Noh|nolink=1}} |19 |[[Seoul]] |- |{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |{{sortname|Sally |Karamath|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Organ |first=Jane |date=14 Hulyo 1971 |title=Trinidad girl hard at work here training for Miss Universe event |language=en |pages=43 |work=The Montreal Gazette |url=https://news.google.com/newspapers?id=A3oyAAAAIBAJ&sjid=HrkFAAAAIBAJ&pg=1047%2C2815698 |access-date=31 Hulyo 2023 |via=Google News Archive}}</ref> |22 |San Fernando |- |{{flagicon|TUN}} [[Tunisya]] |{{sortname|Aida |Mzali|nolink=1}}<ref name=":3">{{Cite news |date=22 Hulyo 1971 |title=Next to daddy, Miss Universe contestants like Nixon |language=en |pages=38 |work=The Orlando Sentinel |url=https://www.newspapers.com/clip/10859815/the-orlando-sentinel/ |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |18 |[[Tunis]] |- |{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] |{{sortname|Filiz |Vural|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=17 Oktubre 2016 |title=Türkiye tarihinde güzellik yarışmalarında birinci olmuş güzeller |url=https://www.cnnturk.com/yasam/diger/turkiye-tarihinde-guzellik-yarismalarinda-birinci-olmus-guzeller |access-date=29 Disyembre 2022 |website=[[CNN|CNN Türk]] |language=tr|archive-url=https://web.archive.org/web/20241214012000/https://www.cnnturk.com/yasam/diger/turkiye-tarihinde-guzellik-yarismalarinda-birinci-olmus-guzeller-422388|archive-date=14 Disyembre 2024|trans-title=Beauty queens who won beauty pageants in the history of Türkiye}}</ref> |18 |[[Istanbul]] |- |{{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]] |{{sortname|Alba |Techira|nolink=1}} |19 |[[Montevideo]] |} == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} [[Kategorya:1971]] [[Kategorya:Miss Universe]] jkonqsory7qkav4znhl6k4l07ami98l 0 324341 2221142 2221135 2026-08-20T12:03:01Z Allyriana000 119761 2221142 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder|name=Zozibini Tunzi|image=Zozibini Tunzi Attending Puteri Indonesia 2020 (potrait).jpg|caption=Si Tunzi noong 2020|birth_date={{Birth date and age|1993|9|18|df=yes}} <!-- Sourced in "birthday"-->|birth_place=Tsolo, Eastern Cape, Timog Aprika|alma_mater=Cape Peninsula University of Technology|hair_color=Itim|eye_color=Kayumanggi|title={{plainlist| * Miss South Africa 2019 * [[Miss Universe 2019]] }}|competitions={{plainlist| * Miss South Africa 2017<br />(Top 26) * Miss South Africa 2019<br />(Nagwagi) * [[Miss Universe 2019]]<br />(Nagwagi) }}}} [[Category:Articles with hCards]] '''Si Zozibini Tunzi''' (ipinanganak noong 18 Setyembre 1993), na kilala rin bilang '''Zozi Tunzi''', ay isang modelo, artista at titulo ng beauty pageant sa Timog Aprika na kinoronahan bilang [[Miss Universe 2019]].<ref>{{Cite news |date=9 Disyembre 2019 |title=Miss Universe 2019: 'May every little girl see their faces reflected in mine' |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-50712666 |access-date=6 Pebrero 2023}}</ref> <ref name="Njoku 2023">{{Cite web |last=Njoku |first=Benjamin |date=13 Mayo 2023 |title=Miss Universe 2019, Zozibini Tunzi, IK Osakioduwa to co-host AMVCA |url=https://www.vanguardngr.com/2023/05/miss-universe-2019-zozibini-tunzi-ik-osakioduwa-to-co-host-amvca/ |access-date=6 Hulyo 2023 |website=Vanguard News |language=en}}</ref> Siya ang pangatlong babae mula sa Timog Aprika na nanalo ng titulo, at ang unang itim na babae mula nang si Leila Lopes ng Anggola ay nakoronahan bilang [[Miss Universe 2011]]. == Buhay at pag-aaral == Ipinanganak si Tunzi noong 18 Setyembre 1993 sa Tsolo, Eastern Cape sa mga magulang na sina Philiswa Nodapu at Lungisa Tunzi.<ref>{{cite web |last=Wilson |first=Samantha |date=8 Disyembre 2019 |title=Zozibini Tunzi: 5 Things To Know About Miss Universe 2019 |url=https://hollywoodlife.com/feature/who-is-zozibini-tunzi-miss-universe-2019-3818300/ |access-date=3 Hulyo 2024 |website=Hollywood Life |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=9 Agosto 2019 |title=Women's Day messages from Miss SA finalists |url=https://www.iol.co.za/capeargus/life/womens-day-messages-from-miss-sa-finalists-30492372 |access-date=3 Hulyo 2024 |website=Independent Online |language=en}} </ref> Si Tunzi ay isa sa apat na magkakapatid na babae.<ref>{{cite web |last=Walsh |first=S.M. |date=8 Disyembre 2019 |title=Zozibini Tunzi, Miss Universe 2019: 5 Fast Facts You Need to Know |url=https://heavy.com/entertainment/2019/12/zozibini-tunzi-miss-universe-2019/ |access-date=3 Hulyo 2024 |website=Heavy |language=en |archive-date=7 Pebrero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207114520/https://heavy.com/entertainment/2019/12/zozibini-tunzi-miss-universe-2019/ |url-status=dead }}</ref> Kalaunan ay lumipat siya sa [[Lungsod ng Cabo]] at nanirahan sa suburb ng Gardens, upang makapag-aral sa Cape Peninsula University of Technology. Nagtapos siya na may ''National Diploma'' sa ''public relations management'' noong 2018.<ref>{{cite web |date=10 Agosto 2019 |title=Everything we know about your new Miss South Africa – Zozibini Tunzi |url=https://www.sierraleonetimes.com/news/262015151/everything-we-know-about-your-new-miss-south-africa---zozibini-tunzi |access-date=9 Oktubre 2025 |publisher=Sierra Leone Times |language=en}}</ref> Noong 2017, nagtrabaho si Tunzi bilang isang modelo at nanirahan sa East London, Eastern Cape. Bago ang kaniyang pagwawagi bilang Miss South Africa, nagtapos si Tunzi ng ''Bachelor of Technology graduate degree'' sa ''public relations management'' sa Cape Peninsula University of Technology, at nagtrabaho bilang isang ''graduate intern'' sa ''public relations department'' ng Ogilvy Cape Town.<ref>{{Cite web |date=10 Disyembre 2019 |title=5 things about Miss Universe 2019 Zozibini Tunzi you should know |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/718636/5-things-about-miss-universe-2019-zozibini-tunzi-you-should-know/story/ |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref> == Karera == Ginawa ni Tunzi ang kaniyang unang paglabas sa pag-arte sa pelikulang The Woman King, na idinerekta ni Gina Prince-Bythewood at ipinalabas noong 16 Setyembre 2022.<ref name="auto">{{cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=5 Nobyembre 2021 |title=Sony Dates TriStar Viola Davis Pic ''The Woman King''; Moves Affirm's George Foreman Biopic To 2023 |url=https://deadline.com/2021/11/sony-dates-tristar-viola-davis-pic-the-woman-king-moves-affirms-george-foreman-biopic-to-2023-1234869067/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109203410/https://deadline.com/2021/11/sony-dates-tristar-viola-davis-pic-the-woman-king-moves-affirms-george-foreman-biopic-to-2023-1234869067/ |archive-date=9 Nobyembre 2021 |access-date=10 Agosto 2026 |website=Deadline Hollywood |language=en}}</ref> Noong 2024, nakipagtulungan siya sa Timog Aprikanong magtitingi na Foschini para sa kanilang koleksyong Tagsibol/Tag-init 2024. Itinampok sa kaniyang koleksyon na pinamagatang ‘''A Season of Living''’ ang mga gamit sa moda tulad ng mga damit, salaming pang-araw, at iba pang bagay na nauugnay sa tag-init.<ref>{{Cite web |last=Nonkonyane |first=Limpho |date=25 Oktubre 2024 |title=Miss Universe Zozibini Tunzi collaborates with Foschini for Spring/Summer collection |url=https://www.bona.co.za/fashion-and-beauty/miss-universe-zozibini-tunzi-collaborates-with-foschini-for-spring-summer-collection/ |access-date=10 Agosto 2026 |website=Bona Magazine |language=en-US}}</ref> == Mga paligsahan ng kagandahan == === Miss South Africa 2019 === Sinimulan ni Tunzi ang kaniyang karera sa mga paligsahan ng kagandahan noong 2017, nang siya ay tinanggap bilang isa sa dalawampu't-anim na ''semi-finalist'' ng Miss South Africa 2017.<ref>{{cite news |last1=Prince |first1=Shanaaz |date=10 Agosto 2019 |title=Miss SA 2017 Semi-Finalists revealed! |language=en |work=Eyewitness News |url=https://ewn.co.za/2016/10/13/Miss-SA-semifinalists-have-been-revealed |url-status=dead |access-date=4 Hulyo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128221459/http://ewn.co.za/2016/10/13/Miss-SA-semifinalists-have-been-revealed |archive-date=28 Nobyembre 2016}}</ref> Bumalik siya matapos ang dalawang taonupang lumahok sa Miss South Africa 2019. Noong 26 Hunyo 2019, kinumpirma si Tunzi bilang isa sa tatlumpu't-limang semi-finalist ng kompetisyon. Pagkatapos ng mga karagdagang ''audition'', inanunsyo si Tunzi bilang isa sa labing-anim na pinalista noong 11 Hulyo. Matapos mapili bilang isa sa mga pinalista, nagpatuloy si Tunzi upang lumahok sa Miss South Africa 2019 ''pageant'' na naganap sa Pretoria noong 9 Agosto. Umabante si Tunzi sa kompetisyon mula sa Top 10, Top 5, at panghuli ang Top 2 hanggang sa siya ay kinoronahan bilang Miss South Africa 2019 ng kaniyang hinalinhan na si [[Tamaryn Green]]. Ang kaniyang runner-up ay si Sasha-Lee Olivier na siyang ipinadala sa [[Miss World 2019]].<ref name="times live">{{cite web |last=Zeeman |first=Kyle |date=9 Agosto 2019 |title=Zozibini Tunzi crowned Miss SA 2019 |url=https://www.timeslive.co.za/tshisa-live/tshisa-live/2019-08-09-zozibini-tunzi-crowned-miss-sa-2019/ |access-date=9 Oktubre 2025 |publisher=Times Live |language=en}}</ref> Kasunod ng kaniyang pagwawagi, tumanggap si Tunzi ng mga premyo kabilang ang R1 milyon, isang bagong kotse, at isang apartment na kumpleto sa gamit sa kabayanan ng Sandton, Johannesburg na nagkakahalaga ng R5 milyon,<ref>{{cite web |date=13 Agosto 2019 |title=Miss SA Zozibini Tunzi moves into her new R5m home |url=https://www.bignewsnetwork.com/news/262055428/miss-sa-zozibini-tunzi-moves-into-her-new-r5m-home |access-date=9 Oktubre 2025 |publisher=Big News Network |language=en}}</ref> para magamit niya sa buong panahon ng kaniyang katungkulan.<ref name="times live" /> === Miss Universe 2019 === [[Talaksan:Zozibini Tunzi en La Prensa Gráfica.jpg|left|thumb|si Tunzi sa isang pulong-balitaan matapos ang Miss Universe 2019 kung saan siya nagwagi.]] Bilang Miss South Africa 2019 si Tunzi ang kumatawan sa Timog Aprika sa Miss Universe 2019. Ang kompetisyon ay ginanap noong 8 Disyembre 2019 sa [[Atlanta, Georgia]] sa Estados Unidos.<ref name="times live" /><ref name=":2">{{Cite web |date=1 Nobyembre 2019 |title=Tyler Perry's new studio to host 2019 Miss Universe pageant |url=https://apnews.com/article/dcfdb0e1085a4ba5a8e6fc0ad9c22056 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260308232349/https://apnews.com/television-general-news-dcfdb0e1085a4ba5a8e6fc0ad9c22056 |archive-date=8 Marso 2026 |access-date=20 Agosto 2026 |website=AP News |language=en}}</ref> Mula sa 90 kalahok, napabilang si Sandhu sa Top 20 na sumabak sa ''opening statement'' at sa Top 10 na sumabak sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition''. Sinuot ni Tunzi para sa ''evening gown competition'' ang isang ginto at bughaw na ''ombre beaded evening gown'' na gawa ng Biji La Maison Couture.<ref>{{Cite web |last=Jadezweni |first=Afika |date=19 Mayo 2021 |title=EXCLUSIVE {{!}} The hands that made light work of Zozibini Tunzi's soon-to-be-exhibited 6.6kg gown |url=https://www.news24.com/w24/style/fashion/red-carpet/exclusive-the-hands-that-made-light-work-for-zozibini-tunzis-soon-to-be-exhibited-66kg-gown-20210519-2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007090038/http://news24.com/ |archive-date=7 Oktubre 2022 |access-date=20 Agosto 2026 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Pagkatapos ng ''evening gown competition'', napabilang si Sandhu bilang isa sa limang pinalista na kakalahok sa ''question and answer round''. Itinanong ni [[Steve Harvey]] kay Tunzi "Are leaders of today doing enough to protect future generations from climate change? If not, what more should they be doing?" kung saan ipinarating niya:<ref>{{Cite web |last=Arnaldo |first=Steph |date=9 Disyembre 2019 |title=TRANSCRIPT: Miss Universe 2019 Q and A segment |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246792-transcript-question-and-answer-final-word-2019/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240521042037/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246792-transcript-question-and-answer-final-word-2019/ |archive-date=21 Mayo 2024 |access-date=20 Agosto 2026 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref>{{quote|text=''"I think that the future leaders could do a little bit more. However, I feel like we, as individuals ourselves, could also play a part in making the climate the way it should be in the future. Children are protesting for the climate, and I feel like adults should join as well, and corporations should join as well. The government should take it seriously. I mean, 6th grade have been learning that the climate is deteroriating and the planet is dying. It is up to us to keep our planet safe. Thank you."''}}Pagkatapos ng ''question and answer round'', napabilang si Tunzi sa tatlong pinalista na lumahok sa ''final question round''. Itinanong ni [[Steve Harvey]] kay Tunzi ''"What is the most important thing we should be teaching young girls today?"'', kung saan ipinarating niya:<ref>{{Cite web |last=San Juan |first=Ratziel |date=9 Disyembre 2019 |title=FULL TEXT: Miss Universe 2019 Top 3 Q&A |url=https://www.philstar.com/entertainment/2019/12/09/1975628/full-text-miss-universe-2019-top-3-qa |archive-url=https://web.archive.org/web/20200105224303/https://www.philstar.com/entertainment/2019/12/09/1975628/full-text-miss-universe-2019-top-3-qa |archive-date=5 Enero 2020 |access-date=20 Agosto 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lago |first=Amanda |date=9 Disyembre 2019 |title=TRANSCRIPT: Miss Universe 2019 final word answers |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246799-transcript-final-word-answers-2019/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812092735/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246799-transcript-final-word-answers-2019/ |archive-date=12 Agosto 2025 |access-date=20 Agosto 2026 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref>{{quote|text=''"I think the most important thing we should be teaching young girls today is leadership. It’s something that has been lacking young girls and women for a very long time. Not because we don’t want to but because of what society has labeled women to be. I think we are the most powerful beings in the world and that we should be given every opportunity. And that is what we should be teaching these young girls to take up space. Nothing is as important as taking up space in society and cementing yourself."''}}Matapos ang ''final question round'', ibinigay rin ng tatlong pinalista ang kanilang mga pangwakas na pananalita. Ang kaniyang iIpinarating sa kaniyang pangwakas na pananalita ay:<ref>{{Cite web |last=Villano |first=Alexa |date=9 Disyembre 2019 |title=TRANSCRIPT: Miss Universe 2019 closing statements |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246798-transcript-closing-statement-2019/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240527195643/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246798-transcript-closing-statement-2019/ |archive-date=27 Mayo 2024 |access-date=20 Agosto 2026 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref>{{quote|text=''"I think the most important thing we should be teaching young girls today is leadership. It’s something that has been lacking young girls and women for a very long time. Not because we don’t want to but because of what society has labeled women to be. I think we are the most powerful beings in the world and that we should be given every opportunity. And that is what we should be teaching these young girls to take up space. Nothing is as important as taking up space in society and cementing yourself."''}} ==== Panunungkulan ==== [[File:Raden_Roro_Ayu_Maulida_Putri_With_Zozibini_Tunzi.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Raden_Roro_Ayu_Maulida_Putri_With_Zozibini_Tunzi.jpg|right|thumb|si Tunzi habang kinokoronahan si Ayu Maulida bilang Puteri Indonesia 2020.]] Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni Catriona Gray ng Pilipinas si Tunzi bilang Miss Universe 2019.<ref>{{cite web |last=Maxouris |first=Christina |date=8 December 2019 |title=Miss South Africa crowned 2019 Miss Universe |url=https://edition.cnn.com/2019/12/08/entertainment/miss-universe-2019-trnd/index.html |publisher=CNN News}} Retrieved 10 December 2019</ref> Ito ang pangatlong tagumpay ng Timog Aprika sa kasaysayan ng kompetisyon, kasunod nina Margaret Gardiner noong [[Miss Universe 1978|1978]], at Demi-Leigh Tebow noong [[Miss Universe 2017|2017]]. Siya ang unang itim na babae na nagwagi bilang Miss Universe mula noong kinoronahan si noong 2011, at ang kauna-unahang gumawa nito na may buhok na may teksturang afro.<ref>{{cite web |date=8 Disyembre 2019 |title=Miss South Africa Zozibini Tunzi Crowned Miss Universe |url=https://www.okayafrica.com/miss-south-africa-zozibini-tunzi-crowned-miss-universe/ |access-date=20 Agosto 2026 |website=Okay Africa |language=en|last=Mikhabela|first=Sabelo}}</ref> Sa kaniyang pagwawagi, ang 2019 ang naging unang taon na lahat ng apat na pangunahing paligsahan ng kagandahan na nakabase sa Estados Unidos ay napagtagumpayan ng mga itim na kababaihan; ang iba pang mga nagwagi ng titulo ay sina [[Nia Franklin]] (Miss America 2019), [[Kaliegh Garris]] (Miss Teen USA 2019),<ref>{{Cite web |last=Penrose |first=Nerisha |date=3 Mayo 2019 |title=Why Miss Teen USA Kaliegh Garris Says "I'll Always Compete With My Natural Hair" |url=https://www.elle.com/beauty/hair/a27356254/kaleigh-garris-miss-teen-usa-natural-hair/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260817123254/https://www.elle.com/beauty/hair/a27356254/kaleigh-garris-miss-teen-usa-natural-hair/ |archive-date=17 Agosto 2026 |access-date=20 Agosto 2026 |website=Elle Magazine |language=en-US}}</ref> at [[Cheslie Kryst]] (Miss USA 2019).<ref>{{cite web |last=Harmata |first=Claudia |date=10 Disyembre 2019 |title=Making History: Current Miss Universe, Miss USA, Miss America, Miss Teen USA Are All Black Women |url=https://people.com/human-interest/making-history-current-major-pageant-winners-all-black-women/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191210223104/https://people.com/human-interest/making-history-current-major-pageant-winners-all-black-women/ |archive-date=10 Disyembre 2019 |access-date=20 Agosto 2026 |work=People |language=en}}</ref> Bukod dito, ang 2019 din ang naging unang taon na ang mga itim na kababaihan ang nagwagi sa dalawang pinakaprestihiyosong paligsahan ng kagandahan matapos magwagi kalaunan si [[Toni-Ann Singh]] ng Hamayka bilang [[Miss World 2019]].<ref>{{Cite news |date=15 Disyembre 2019 |title=Miss Jamaica crowned Miss World 2019 |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-50799573 |access-date=10 Setyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191216052946/https://www.bbc.com/news/newsbeat-50799573 |archive-date=16 Disyembre 2019}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bjella |first=Braden |date=16 Disyembre 2019 |title=Black Women Have Claimed All 5 Major Beauty Pageants for the First Time in History |url=https://www.teenvogue.com/story/toni-ann-singh-miss-world-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127210036/https://www.teenvogue.com/story/toni-ann-singh-miss-world-2019 |archive-date=27 Nobyembre 2024 |access-date=20 Agosto 2026 |website=Teen Vogue |publisher=Condé Nast |language=en-US}}</ref><ref>{{cite news |last1=Zaveri |first1=Mihir |date=15 Disyembre 2019 |title=Black Women Now Hold Crowns in 5 Major Beauty Pageants |language=en |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2019/12/15/style/black-women-win-beauty-pageants.html |access-date=20 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215221010/https://www.nytimes.com/2019/12/15/style/black-women-win-beauty-pageants.html |archive-date=15 Disyembre 2019}}</ref> Pagkatapos magwagi bilang Miss Universe, hinalinhan si Tunzi bilang Miss South Africa ng kaniyang first runner-up na si Sasha-Lee Olivier.<ref>{{cite web |last=Coetzee |first=Nikita |date=17 Enero 2020 |title=Sasha-Lee Olivier on taking over the Miss SA crown and having the courage to speak about surviving sexual abuse |url=https://www.channel24.co.za/The-Juice/News/Pageant/sasha-lee-olivier-on-taking-over-the-miss-sa-crown-and-having-the-courage-to-speak-about-surviving-sexual-abuse-20200117-2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230206203156/http://news24.com/ |archive-date=6 Pebrero 2023 |access-date=20 Agosto 2026 |website=Channel 24 |language=en}}</ref> Sa panahon ng kaniyang katungkulan bilang Miss Universe 2019, nakapaglakbay si Tunzi sa Indonesya,<ref>{{Cite web |last=Welby-Solomon |first=Caryn |title=The pics of Zozibini Tunzi exploring Indonesia proves she really is *our* Miss Universe |url=https://www.cosmopolitan.co.za/celebrities/zozibini-tunzi-indonesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200502062712/https://www.cosmopolitan.co.za/celebrities/zozibini-tunzi-indonesia/ |archive-date=2 Mayo 2020 |access-date=20 Agosto 2026 |website=Cosmopolitan South Africa |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Young |first=Norma |date=28 Enero 2020 |title=Queen of the universe Zozibini Tunzi is 'daydreaming of home' |url=https://www.thesouthafrican.com/lifestyle/miss-universe-zozibini-tunzi-indonesia-sa-trip-2020/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260226021449/https://www.thesouthafrican.com/lifestyle/miss-universe-zozibini-tunzi-indonesia-sa-trip-2020/ |archive-date=26 Pebrero 2026 |access-date=20 Agosto 2026 |website=The South African |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Arcadio |first=Ryan |date=8 Marso 2020 |title=PUTERI INDONESIA LOOK: Pia Wurtzbach meets Miss Universe Zozibini Tunzi |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/367308/look-pia-wurtzbach-meets-miss-universe-zozibini-tunzi-p2fb |access-date=20 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260108121631/https://entertainment.inquirer.net/367308/look-pia-wurtzbach-meets-miss-universe-zozibini-tunzi-p2fb |archive-date=8 Enero 2026}}</ref> iba't-ibang lungsod sa Estados Unidos, sa Pilipinas, at ang kaniyang sariling bansang Timog Aprika.<ref>{{Cite web |date=2020-02-05 |title=This is when and where you can meet Miss Universe, Zozibini Tunzi, in SA |url=http://www.channel24.co.za/The-Juice/News/Pageant/this-is-when-and-where-you-can-see-miss-universe-zozibini-tunzi-in-sa-20200205 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200305162209/http://www.channel24.co.za/The-Juice/News/Pageant/this-is-when-and-where-you-can-see-miss-universe-zozibini-tunzi-in-sa-20200205 |archive-date=5 Marso 2020 |access-date=20 Agosto 2026 |website=Channel 24 |language=en}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{S-start}} {{S-ach}} {{S-bef|before={{flagicon|Philippines}} [[Catriona Gray]]}} {{s-ttl|title=[[Miss Universe]]|years=[[Miss Universe 2019|2019]]}} {{S-aft|after={{flagicon|Mexico}} [[Andrea Meza]]}} {{S-bef|before=[[Tamaryn Green]]}} {{s-ttl|title=Miss South Africa|years=2019}} {{S-aft|after=Sasha Lee-Olivier}} {{S-end}} {{Miss Universe titleholders}} [[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1993]] [[Kategorya:Lahat ng mga artikulong may pangungusap na walang pinagmulan]] [[Kategorya:Miss Universe]] odf1rt4e3llexy9y8smr102b82uszyu 2221149 2221142 2026-08-20T12:52:28Z Allyriana000 119761 2221149 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder|name=Zozibini Tunzi|image=Zozibini Tunzi Attending Puteri Indonesia 2020 (potrait).jpg|caption=Si Tunzi noong 2020|birth_date={{Birth date and age|1993|9|18|df=yes}} <!-- Sourced in "birthday"-->|birth_place=Tsolo, Eastern Cape, Timog Aprika|alma_mater=Cape Peninsula University of Technology|hair_color=Itim|eye_color=Kayumanggi|title={{plainlist| * Miss South Africa 2019 * [[Miss Universe 2019]] }}|competitions={{plainlist| * Miss South Africa 2017<br />(Top 26) * Miss South Africa 2019<br />(Nagwagi) * [[Miss Universe 2019]]<br />(Nagwagi) }}}} [[Category:Articles with hCards]] '''Si Zozibini Tunzi''' (ipinanganak noong 18 Setyembre 1993), na kilala rin bilang '''Zozi Tunzi''', ay isang modelo, artista at titulo ng beauty pageant sa Timog Aprika na kinoronahan bilang [[Miss Universe 2019]].<ref>{{Cite news |date=9 Disyembre 2019 |title=Miss Universe 2019: 'May every little girl see their faces reflected in mine' |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-50712666 |access-date=6 Pebrero 2023}}</ref> <ref name="Njoku 2023">{{Cite web |last=Njoku |first=Benjamin |date=13 Mayo 2023 |title=Miss Universe 2019, Zozibini Tunzi, IK Osakioduwa to co-host AMVCA |url=https://www.vanguardngr.com/2023/05/miss-universe-2019-zozibini-tunzi-ik-osakioduwa-to-co-host-amvca/ |access-date=6 Hulyo 2023 |website=Vanguard News |language=en}}</ref> Siya ang pangatlong babae mula sa Timog Aprika na nanalo ng titulo, at ang unang itim na babae mula nang si Leila Lopes ng Anggola ay nakoronahan bilang [[Miss Universe 2011]]. == Buhay at pag-aaral == Ipinanganak si Tunzi noong 18 Setyembre 1993 sa Tsolo, Eastern Cape sa mga magulang na sina Philiswa Nodapu at Lungisa Tunzi.<ref>{{cite web |last=Wilson |first=Samantha |date=8 Disyembre 2019 |title=Zozibini Tunzi: 5 Things To Know About Miss Universe 2019 |url=https://hollywoodlife.com/feature/who-is-zozibini-tunzi-miss-universe-2019-3818300/ |access-date=3 Hulyo 2024 |website=Hollywood Life |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=9 Agosto 2019 |title=Women's Day messages from Miss SA finalists |url=https://www.iol.co.za/capeargus/life/womens-day-messages-from-miss-sa-finalists-30492372 |access-date=3 Hulyo 2024 |website=Independent Online |language=en}} </ref> Si Tunzi ay isa sa apat na magkakapatid na babae.<ref>{{cite web |last=Walsh |first=S.M. |date=8 Disyembre 2019 |title=Zozibini Tunzi, Miss Universe 2019: 5 Fast Facts You Need to Know |url=https://heavy.com/entertainment/2019/12/zozibini-tunzi-miss-universe-2019/ |access-date=3 Hulyo 2024 |website=Heavy |language=en |archive-date=7 Pebrero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207114520/https://heavy.com/entertainment/2019/12/zozibini-tunzi-miss-universe-2019/ |url-status=dead }}</ref> Kalaunan ay lumipat siya sa [[Lungsod ng Cabo]] at nanirahan sa suburb ng Gardens, upang makapag-aral sa Cape Peninsula University of Technology. Nagtapos siya na may ''National Diploma'' sa ''public relations management'' noong 2018.<ref>{{cite web |date=10 Agosto 2019 |title=Everything we know about your new Miss South Africa – Zozibini Tunzi |url=https://www.sierraleonetimes.com/news/262015151/everything-we-know-about-your-new-miss-south-africa---zozibini-tunzi |access-date=9 Oktubre 2025 |publisher=Sierra Leone Times |language=en}}</ref> Noong 2017, nagtrabaho si Tunzi bilang isang modelo at nanirahan sa East London, Eastern Cape. Bago ang kaniyang pagwawagi bilang Miss South Africa, nagtapos si Tunzi ng ''Bachelor of Technology graduate degree'' sa ''public relations management'' sa Cape Peninsula University of Technology, at nagtrabaho bilang isang ''graduate intern'' sa ''public relations department'' ng Ogilvy Cape Town.<ref>{{Cite web |date=10 Disyembre 2019 |title=5 things about Miss Universe 2019 Zozibini Tunzi you should know |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/718636/5-things-about-miss-universe-2019-zozibini-tunzi-you-should-know/story/ |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref> == Karera == Ginawa ni Tunzi ang kaniyang unang paglabas sa pag-arte sa pelikulang The Woman King, na idinerekta ni Gina Prince-Bythewood at ipinalabas noong 16 Setyembre 2022.<ref name="auto">{{cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=5 Nobyembre 2021 |title=Sony Dates TriStar Viola Davis Pic ''The Woman King''; Moves Affirm's George Foreman Biopic To 2023 |url=https://deadline.com/2021/11/sony-dates-tristar-viola-davis-pic-the-woman-king-moves-affirms-george-foreman-biopic-to-2023-1234869067/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109203410/https://deadline.com/2021/11/sony-dates-tristar-viola-davis-pic-the-woman-king-moves-affirms-george-foreman-biopic-to-2023-1234869067/ |archive-date=9 Nobyembre 2021 |access-date=10 Agosto 2026 |website=Deadline Hollywood |language=en}}</ref> Noong 2024, nakipagtulungan siya sa Timog Aprikanong magtitingi na Foschini para sa kanilang koleksyong Tagsibol/Tag-init 2024. Itinampok sa kaniyang koleksyon na pinamagatang ‘''A Season of Living''’ ang mga gamit sa moda tulad ng mga damit, salaming pang-araw, at iba pang bagay na nauugnay sa tag-init.<ref>{{Cite web |last=Nonkonyane |first=Limpho |date=25 Oktubre 2024 |title=Miss Universe Zozibini Tunzi collaborates with Foschini for Spring/Summer collection |url=https://www.bona.co.za/fashion-and-beauty/miss-universe-zozibini-tunzi-collaborates-with-foschini-for-spring-summer-collection/ |access-date=10 Agosto 2026 |website=Bona Magazine |language=en-US}}</ref> == Mga paligsahan ng kagandahan == === Miss South Africa 2019 === Sinimulan ni Tunzi ang kaniyang karera sa mga paligsahan ng kagandahan noong 2017, nang siya ay tinanggap bilang isa sa dalawampu't-anim na ''semi-finalist'' ng Miss South Africa 2017.<ref>{{cite news |last1=Prince |first1=Shanaaz |date=10 Agosto 2019 |title=Miss SA 2017 Semi-Finalists revealed! |language=en |work=Eyewitness News |url=https://ewn.co.za/2016/10/13/Miss-SA-semifinalists-have-been-revealed |url-status=dead |access-date=4 Hulyo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128221459/http://ewn.co.za/2016/10/13/Miss-SA-semifinalists-have-been-revealed |archive-date=28 Nobyembre 2016}}</ref> Bumalik siya matapos ang dalawang taonupang lumahok sa Miss South Africa 2019. Noong 26 Hunyo 2019, kinumpirma si Tunzi bilang isa sa tatlumpu't-limang semi-finalist ng kompetisyon. Pagkatapos ng mga karagdagang ''audition'', inanunsyo si Tunzi bilang isa sa labing-anim na pinalista noong 11 Hulyo. Matapos mapili bilang isa sa mga pinalista, nagpatuloy si Tunzi upang lumahok sa Miss South Africa 2019 ''pageant'' na naganap sa Pretoria noong 9 Agosto. Umabante si Tunzi sa kompetisyon mula sa Top 10, Top 5, at panghuli ang Top 2 hanggang sa siya ay kinoronahan bilang Miss South Africa 2019 ng kaniyang hinalinhan na si [[Tamaryn Green]]. Ang kaniyang runner-up ay si Sasha-Lee Olivier na siyang ipinadala sa [[Miss World 2019]].<ref name="times live">{{cite web |last=Zeeman |first=Kyle |date=9 Agosto 2019 |title=Zozibini Tunzi crowned Miss SA 2019 |url=https://www.timeslive.co.za/tshisa-live/tshisa-live/2019-08-09-zozibini-tunzi-crowned-miss-sa-2019/ |access-date=9 Oktubre 2025 |publisher=Times Live |language=en}}</ref> Kasunod ng kaniyang pagwawagi, tumanggap si Tunzi ng mga premyo kabilang ang R1 milyon, isang bagong kotse, at isang apartment na kumpleto sa gamit sa kabayanan ng Sandton, Johannesburg na nagkakahalaga ng R5 milyon,<ref>{{cite web |date=13 Agosto 2019 |title=Miss SA Zozibini Tunzi moves into her new R5m home |url=https://www.bignewsnetwork.com/news/262055428/miss-sa-zozibini-tunzi-moves-into-her-new-r5m-home |access-date=9 Oktubre 2025 |publisher=Big News Network |language=en}}</ref> para magamit niya sa buong panahon ng kaniyang katungkulan.<ref name="times live" /> === Miss Universe 2019 === [[Talaksan:Zozibini Tunzi en La Prensa Gráfica.jpg|left|thumb|si Tunzi sa isang pulong-balitaan matapos ang Miss Universe 2019 kung saan siya nagwagi.]] Bilang Miss South Africa 2019 si Tunzi ang kumatawan sa Timog Aprika sa Miss Universe 2019. Ang kompetisyon ay ginanap noong 8 Disyembre 2019 sa [[Atlanta, Georgia]] sa Estados Unidos.<ref name="times live" /><ref name=":2">{{Cite web |date=1 Nobyembre 2019 |title=Tyler Perry's new studio to host 2019 Miss Universe pageant |url=https://apnews.com/article/dcfdb0e1085a4ba5a8e6fc0ad9c22056 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260308232349/https://apnews.com/television-general-news-dcfdb0e1085a4ba5a8e6fc0ad9c22056 |archive-date=8 Marso 2026 |access-date=20 Agosto 2026 |website=AP News |language=en}}</ref> Mula sa 90 kalahok, napabilang si Sandhu sa Top 20 na sumabak sa ''opening statement'' at sa Top 10 na sumabak sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition''. Sinuot ni Tunzi para sa ''evening gown competition'' ang isang ginto at bughaw na ''ombre beaded evening gown'' na gawa ng Biji La Maison Couture.<ref>{{Cite web |last=Jadezweni |first=Afika |date=19 Mayo 2021 |title=EXCLUSIVE {{!}} The hands that made light work of Zozibini Tunzi's soon-to-be-exhibited 6.6kg gown |url=https://www.news24.com/w24/style/fashion/red-carpet/exclusive-the-hands-that-made-light-work-for-zozibini-tunzis-soon-to-be-exhibited-66kg-gown-20210519-2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007090038/http://news24.com/ |archive-date=7 Oktubre 2022 |access-date=20 Agosto 2026 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Pagkatapos ng ''evening gown competition'', napabilang si Sandhu bilang isa sa limang pinalista na kakalahok sa ''question and answer round''. Itinanong ni [[Steve Harvey]] kay Tunzi "Are leaders of today doing enough to protect future generations from climate change? If not, what more should they be doing?" kung saan ipinarating niya:<ref>{{Cite web |last=Arnaldo |first=Steph |date=9 Disyembre 2019 |title=TRANSCRIPT: Miss Universe 2019 Q and A segment |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246792-transcript-question-and-answer-final-word-2019/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240521042037/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246792-transcript-question-and-answer-final-word-2019/ |archive-date=21 Mayo 2024 |access-date=20 Agosto 2026 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref>{{quote|text=''"I think that the future leaders could do a little bit more. However, I feel like we, as individuals ourselves, could also play a part in making the climate the way it should be in the future. Children are protesting for the climate, and I feel like adults should join as well, and corporations should join as well. The government should take it seriously. I mean, 6th grade have been learning that the climate is deteroriating and the planet is dying. It is up to us to keep our planet safe. Thank you."''}}Pagkatapos ng ''question and answer round'', napabilang si Tunzi sa tatlong pinalista na lumahok sa ''final question round''. Itinanong ni [[Steve Harvey]] kay Tunzi ''"What is the most important thing we should be teaching young girls today?"'', kung saan ipinarating niya:<ref>{{Cite web |last=San Juan |first=Ratziel |date=9 Disyembre 2019 |title=FULL TEXT: Miss Universe 2019 Top 3 Q&A |url=https://www.philstar.com/entertainment/2019/12/09/1975628/full-text-miss-universe-2019-top-3-qa |archive-url=https://web.archive.org/web/20200105224303/https://www.philstar.com/entertainment/2019/12/09/1975628/full-text-miss-universe-2019-top-3-qa |archive-date=5 Enero 2020 |access-date=20 Agosto 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lago |first=Amanda |date=9 Disyembre 2019 |title=TRANSCRIPT: Miss Universe 2019 final word answers |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246799-transcript-final-word-answers-2019/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812092735/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246799-transcript-final-word-answers-2019/ |archive-date=12 Agosto 2025 |access-date=20 Agosto 2026 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref>{{quote|text=''"I think the most important thing we should be teaching young girls today is leadership. It’s something that has been lacking young girls and women for a very long time. Not because we don’t want to but because of what society has labeled women to be. I think we are the most powerful beings in the world and that we should be given every opportunity. And that is what we should be teaching these young girls to take up space. Nothing is as important as taking up space in society and cementing yourself."''}}Matapos ang ''final question round'', ibinigay rin ng tatlong pinalista ang kanilang mga pangwakas na pananalita. Ang kaniyang iIpinarating sa kaniyang pangwakas na pananalita ay:<ref>{{Cite web |last=Villano |first=Alexa |date=9 Disyembre 2019 |title=TRANSCRIPT: Miss Universe 2019 closing statements |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246798-transcript-closing-statement-2019/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240527195643/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246798-transcript-closing-statement-2019/ |archive-date=27 Mayo 2024 |access-date=20 Agosto 2026 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref>{{quote|text=''"I think the most important thing we should be teaching young girls today is leadership. It’s something that has been lacking young girls and women for a very long time. Not because we don’t want to but because of what society has labeled women to be. I think we are the most powerful beings in the world and that we should be given every opportunity. And that is what we should be teaching these young girls to take up space. Nothing is as important as taking up space in society and cementing yourself."''}} ==== Panunungkulan ==== [[File:Raden_Roro_Ayu_Maulida_Putri_With_Zozibini_Tunzi.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Raden_Roro_Ayu_Maulida_Putri_With_Zozibini_Tunzi.jpg|right|thumb|si Tunzi habang kinokoronahan si Ayu Maulida bilang Puteri Indonesia 2020.]] Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni Catriona Gray ng Pilipinas si Tunzi bilang Miss Universe 2019.<ref>{{cite web |last=Maxouris |first=Christina |date=8 December 2019 |title=Miss South Africa crowned 2019 Miss Universe |url=https://edition.cnn.com/2019/12/08/entertainment/miss-universe-2019-trnd/index.html |publisher=CNN News}} Retrieved 10 December 2019</ref> Ito ang pangatlong tagumpay ng Timog Aprika sa kasaysayan ng kompetisyon, kasunod nina Margaret Gardiner noong [[Miss Universe 1978|1978]], at Demi-Leigh Tebow noong [[Miss Universe 2017|2017]]. Siya ang unang itim na babae na nagwagi bilang Miss Universe mula noong kinoronahan si noong 2011, at ang kauna-unahang gumawa nito na may buhok na may teksturang afro.<ref>{{cite web |date=8 Disyembre 2019 |title=Miss South Africa Zozibini Tunzi Crowned Miss Universe |url=https://www.okayafrica.com/miss-south-africa-zozibini-tunzi-crowned-miss-universe/ |access-date=20 Agosto 2026 |website=Okay Africa |language=en|last=Mikhabela|first=Sabelo}}</ref> Sa kaniyang pagwawagi, ang 2019 ang naging unang taon na lahat ng apat na pangunahing paligsahan ng kagandahan na nakabase sa Estados Unidos ay napagtagumpayan ng mga itim na kababaihan; ang iba pang mga nagwagi ng titulo ay sina [[Nia Franklin]] (Miss America 2019), [[Kaliegh Garris]] (Miss Teen USA 2019),<ref>{{Cite web |last=Penrose |first=Nerisha |date=3 Mayo 2019 |title=Why Miss Teen USA Kaliegh Garris Says "I'll Always Compete With My Natural Hair" |url=https://www.elle.com/beauty/hair/a27356254/kaleigh-garris-miss-teen-usa-natural-hair/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260817123254/https://www.elle.com/beauty/hair/a27356254/kaleigh-garris-miss-teen-usa-natural-hair/ |archive-date=17 Agosto 2026 |access-date=20 Agosto 2026 |website=Elle Magazine |language=en-US}}</ref> at [[Cheslie Kryst]] (Miss USA 2019).<ref>{{cite web |last=Harmata |first=Claudia |date=10 Disyembre 2019 |title=Making History: Current Miss Universe, Miss USA, Miss America, Miss Teen USA Are All Black Women |url=https://people.com/human-interest/making-history-current-major-pageant-winners-all-black-women/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191210223104/https://people.com/human-interest/making-history-current-major-pageant-winners-all-black-women/ |archive-date=10 Disyembre 2019 |access-date=20 Agosto 2026 |work=People |language=en}}</ref> Bukod dito, ang 2019 din ang naging unang taon na ang mga itim na kababaihan ang nagwagi sa dalawang pinakaprestihiyosong paligsahan ng kagandahan matapos magwagi kalaunan si [[Toni-Ann Singh]] ng Hamayka bilang [[Miss World 2019]].<ref>{{Cite news |date=15 Disyembre 2019 |title=Miss Jamaica crowned Miss World 2019 |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-50799573 |access-date=10 Setyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191216052946/https://www.bbc.com/news/newsbeat-50799573 |archive-date=16 Disyembre 2019}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bjella |first=Braden |date=16 Disyembre 2019 |title=Black Women Have Claimed All 5 Major Beauty Pageants for the First Time in History |url=https://www.teenvogue.com/story/toni-ann-singh-miss-world-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127210036/https://www.teenvogue.com/story/toni-ann-singh-miss-world-2019 |archive-date=27 Nobyembre 2024 |access-date=20 Agosto 2026 |website=Teen Vogue |publisher=Condé Nast |language=en-US}}</ref><ref>{{cite news |last1=Zaveri |first1=Mihir |date=15 Disyembre 2019 |title=Black Women Now Hold Crowns in 5 Major Beauty Pageants |language=en |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2019/12/15/style/black-women-win-beauty-pageants.html |access-date=20 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215221010/https://www.nytimes.com/2019/12/15/style/black-women-win-beauty-pageants.html |archive-date=15 Disyembre 2019}}</ref> Pagkatapos magwagi bilang Miss Universe, hinalinhan si Tunzi bilang Miss South Africa ng kaniyang first runner-up na si Sasha-Lee Olivier.<ref>{{cite web |last=Coetzee |first=Nikita |date=17 Enero 2020 |title=Sasha-Lee Olivier on taking over the Miss SA crown and having the courage to speak about surviving sexual abuse |url=https://www.channel24.co.za/The-Juice/News/Pageant/sasha-lee-olivier-on-taking-over-the-miss-sa-crown-and-having-the-courage-to-speak-about-surviving-sexual-abuse-20200117-2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230206203156/http://news24.com/ |archive-date=6 Pebrero 2023 |access-date=20 Agosto 2026 |website=Channel 24 |language=en}}</ref> Sa panahon ng kaniyang katungkulan bilang Miss Universe 2019, nakapaglakbay si Tunzi sa Indonesya,<ref>{{Cite web |last=Welby-Solomon |first=Caryn |title=The pics of Zozibini Tunzi exploring Indonesia proves she really is *our* Miss Universe |url=https://www.cosmopolitan.co.za/celebrities/zozibini-tunzi-indonesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200502062712/https://www.cosmopolitan.co.za/celebrities/zozibini-tunzi-indonesia/ |archive-date=2 Mayo 2020 |access-date=20 Agosto 2026 |website=Cosmopolitan South Africa |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Young |first=Norma |date=28 Enero 2020 |title=Queen of the universe Zozibini Tunzi is 'daydreaming of home' |url=https://www.thesouthafrican.com/lifestyle/miss-universe-zozibini-tunzi-indonesia-sa-trip-2020/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260226021449/https://www.thesouthafrican.com/lifestyle/miss-universe-zozibini-tunzi-indonesia-sa-trip-2020/ |archive-date=26 Pebrero 2026 |access-date=20 Agosto 2026 |website=The South African |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Arcadio |first=Ryan |date=8 Marso 2020 |title=PUTERI INDONESIA LOOK: Pia Wurtzbach meets Miss Universe Zozibini Tunzi |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/367308/look-pia-wurtzbach-meets-miss-universe-zozibini-tunzi-p2fb |access-date=20 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260108121631/https://entertainment.inquirer.net/367308/look-pia-wurtzbach-meets-miss-universe-zozibini-tunzi-p2fb |archive-date=8 Enero 2026}}</ref> iba't-ibang lungsod sa Estados Unidos, sa Pilipinas, at ang kaniyang sariling bansang Timog Aprika.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2020 |title=This is when and where you can meet Miss Universe, Zozibini Tunzi, in SA |url=http://www.channel24.co.za/The-Juice/News/Pageant/this-is-when-and-where-you-can-see-miss-universe-zozibini-tunzi-in-sa-20200205 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200305162209/http://www.channel24.co.za/The-Juice/News/Pageant/this-is-when-and-where-you-can-see-miss-universe-zozibini-tunzi-in-sa-20200205 |archive-date=5 Marso 2020 |access-date=20 Agosto 2026 |website=Channel 24 |language=en}}</ref> Dahil sa [[pandemya ng COVID-19]], si Tunzi ang naging pinakamatagal na nanungkulan bilang Miss Universe, na hawak ang titulo sa loob ng kabuuang 525 araw (1 taon, 5 buwan at 8 araw), na lumagpas sa panunungkulan ni Leila Lopes na 464 araw. Nagtapos ang panunungkulan ni Tunzi noong 16 Mayo 2021 nang kinoronahan niya si [[Andrea Meza]] ng Mehiko bilang kaniyang kahalili sa Seminole Hard Rock Hotel & Casino, Hollywood, Florida, Estados Unidos.<ref>{{Cite web |last=Hamedy |first=Saba |date=17 Mayo 2021 |title=Mexico's Andrea Meza crowned Miss Universe |url=https://www.cnn.com/2021/05/17/entertainment/miss-universe-winner-mexico-andrea-meza-trnd/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20251219081808/https://www.cnn.com/2021/05/17/entertainment/miss-universe-winner-mexico-andrea-meza-trnd/index.html |archive-date=19 Disyembre 2025 |access-date=11 Hunyo 2022 |website=[[CNN]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Goldstein |first=Joelle |date=16 Mayo 2021 |title=Miss Mexico Andrea Meza Wins Miss Universe 2020 |url=https://people.com/human-interest/miss-universe-winner-2020-miss-mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210520060323/https://people.com/human-interest/miss-universe-winner-2020-miss-mexico/ |archive-date=20 Mayo 2021 |access-date=10 Hunyo 2022 |website=People Magazine |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 Mayo 2021 |title=Mexico's Andrea Meza wins Miss Universe 2020 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/andrea-meza-winner-miss-universe-2020/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127045854/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/andrea-meza-winner-miss-universe-2020/ |archive-date=27 Nobyembre 2024 |access-date=10 Hunyo 2022 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> == Personal na buhay == Pinakasalan ni Tunzi si Luthando Bolowana noong 22 Marso 2025 sa Paarl, Western Cape.<ref>{{Cite web |last=Naidoo |first=Alicia |date=23 Marso 2025 |title='I love you endlessly': Former Miss Universe Zozi Tunzi is married! |url=https://www.thesouthafrican.com/news/miss-universe-sa-zozibini-zozi-tunzi-married/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260304173655/https://www.thesouthafrican.com/news/miss-universe-sa-zozibini-zozi-tunzi-married/ |archive-date=4 Marso 2026 |access-date=20 Agosto 2026 |website=The South African |language=en-ZA}}</ref> Naganap ang kanilang tradisyonal na kasal noong 29 Marso 2025 sa Sidwadweni, Eastern Cape.<ref>{{Cite magazine |last=Manuel |first=Marilynn |date=1 Abril 2025 |title=LOOK {{!}} Inside Zozibini Tunzi and her husband Luthando Bolowana's colourful traditional wedding |url=https://www.news24.com/life/relationships/weddings/look-inside-zozibini-tunzi-and-her-husband-luthando-bolowanas-colourful-traditional-wedding-20250401 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201001150/https://www.news24.com/life/relationships/weddings/look-inside-zozibini-tunzi-and-her-husband-luthando-bolowanas-colourful-traditional-wedding-20250401 |archive-date=1 Pebrero 2026 |access-date=20 Agosto 2026 |magazine=News24 Life |language=en-US}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{S-start}} {{S-ach}} {{S-bef|before={{flagicon|Philippines}} [[Catriona Gray]]}} {{s-ttl|title=[[Miss Universe]]|years=[[Miss Universe 2019|2019]]}} {{S-aft|after={{flagicon|Mexico}} [[Andrea Meza]]}} {{S-bef|before=[[Tamaryn Green]]}} {{s-ttl|title=Miss South Africa|years=2019}} {{S-aft|after=Sasha Lee-Olivier}} {{S-end}} {{Miss Universe titleholders}} [[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1993]] [[Kategorya:Lahat ng mga artikulong may pangungusap na walang pinagmulan]] [[Kategorya:Miss Universe]] 5otl0ggxt7gkq2qkqsal88jsfxw5y6q 2221200 2221149 2026-08-20T21:51:13Z Allyriana000 119761 2221200 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder|name=Zozibini Tunzi|image=Zozibini Tunzi Attending Puteri Indonesia 2020 (potrait).jpg|caption=Si Tunzi noong 2020|birth_date={{Birth date and age|1993|9|18|df=yes}} <!-- Sourced in "birthday"-->|birth_place=Tsolo, Eastern Cape, Timog Aprika|alma_mater=Cape Peninsula University of Technology|hair_color=Itim|eye_color=Kayumanggi|title={{plainlist| * Miss South Africa 2019 * [[Miss Universe 2019]] }}|competitions={{plainlist| * Miss South Africa 2017<br />(Top 26) * Miss South Africa 2019<br />(Nagwagi) * [[Miss Universe 2019]]<br />(Nagwagi) }}}} [[Category:Articles with hCards]] '''Si Zozibini Tunzi''' (ipinanganak noong 18 Setyembre 1993), na kilala rin bilang '''Zozi Tunzi''', ay isang modelo, artista at titulo ng beauty pageant sa Timog Aprika na kinoronahan bilang [[Miss Universe 2019]].<ref>{{Cite news |date=9 Disyembre 2019 |title=Miss Universe 2019: 'May every little girl see their faces reflected in mine' |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-50712666 |access-date=6 Pebrero 2023}}</ref> <ref name="Njoku 2023">{{Cite web |last=Njoku |first=Benjamin |date=13 Mayo 2023 |title=Miss Universe 2019, Zozibini Tunzi, IK Osakioduwa to co-host AMVCA |url=https://www.vanguardngr.com/2023/05/miss-universe-2019-zozibini-tunzi-ik-osakioduwa-to-co-host-amvca/ |access-date=6 Hulyo 2023 |website=Vanguard News |language=en}}</ref> Siya ang pangatlong babae mula sa Timog Aprika na nanalo ng titulo, at ang unang itim na babae mula nang si Leila Lopes ng Anggola ay nakoronahan bilang [[Miss Universe 2011]]. == Buhay at pag-aaral == Ipinanganak si Tunzi noong 18 Setyembre 1993 sa Tsolo, Eastern Cape sa mga magulang na sina Philiswa Nodapu at Lungisa Tunzi.<ref>{{cite web |last=Wilson |first=Samantha |date=8 Disyembre 2019 |title=Zozibini Tunzi: 5 Things To Know About Miss Universe 2019 |url=https://hollywoodlife.com/feature/who-is-zozibini-tunzi-miss-universe-2019-3818300/ |access-date=3 Hulyo 2024 |website=Hollywood Life |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=9 Agosto 2019 |title=Women's Day messages from Miss SA finalists |url=https://www.iol.co.za/capeargus/life/womens-day-messages-from-miss-sa-finalists-30492372 |access-date=3 Hulyo 2024 |website=Independent Online |language=en}} </ref> Si Tunzi ay isa sa apat na magkakapatid na babae.<ref>{{cite web |last=Walsh |first=S.M. |date=8 Disyembre 2019 |title=Zozibini Tunzi, Miss Universe 2019: 5 Fast Facts You Need to Know |url=https://heavy.com/entertainment/2019/12/zozibini-tunzi-miss-universe-2019/ |access-date=3 Hulyo 2024 |website=Heavy |language=en |archive-date=7 Pebrero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207114520/https://heavy.com/entertainment/2019/12/zozibini-tunzi-miss-universe-2019/ |url-status=dead }}</ref> Kalaunan ay lumipat siya sa [[Lungsod ng Cabo]] at nanirahan sa suburb ng Gardens, upang makapag-aral sa Cape Peninsula University of Technology. Nagtapos siya na may ''National Diploma'' sa ''public relations management'' noong 2018.<ref>{{cite web |date=10 Agosto 2019 |title=Everything we know about your new Miss South Africa – Zozibini Tunzi |url=https://www.sierraleonetimes.com/news/262015151/everything-we-know-about-your-new-miss-south-africa---zozibini-tunzi |access-date=9 Oktubre 2025 |publisher=Sierra Leone Times |language=en}}</ref> Noong 2017, nagtrabaho si Tunzi bilang isang modelo at nanirahan sa East London, Eastern Cape. Bago ang kaniyang pagwawagi bilang Miss South Africa, nagtapos si Tunzi ng ''Bachelor of Technology graduate degree'' sa ''public relations management'' sa Cape Peninsula University of Technology, at nagtrabaho bilang isang ''graduate intern'' sa ''public relations department'' ng Ogilvy Cape Town.<ref>{{Cite web |date=10 Disyembre 2019 |title=5 things about Miss Universe 2019 Zozibini Tunzi you should know |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/718636/5-things-about-miss-universe-2019-zozibini-tunzi-you-should-know/story/ |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref> == Karera == Ginawa ni Tunzi ang kaniyang unang paglabas sa pag-arte sa pelikulang The Woman King, na idinerekta ni Gina Prince-Bythewood at ipinalabas noong 16 Setyembre 2022.<ref name="auto">{{cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=5 Nobyembre 2021 |title=Sony Dates TriStar Viola Davis Pic ''The Woman King''; Moves Affirm's George Foreman Biopic To 2023 |url=https://deadline.com/2021/11/sony-dates-tristar-viola-davis-pic-the-woman-king-moves-affirms-george-foreman-biopic-to-2023-1234869067/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109203410/https://deadline.com/2021/11/sony-dates-tristar-viola-davis-pic-the-woman-king-moves-affirms-george-foreman-biopic-to-2023-1234869067/ |archive-date=9 Nobyembre 2021 |access-date=10 Agosto 2026 |website=Deadline Hollywood |language=en}}</ref> Noong 2024, nakipagtulungan siya sa Timog Aprikanong magtitingi na Foschini para sa kanilang koleksyong Tagsibol/Tag-init 2024. Itinampok sa kaniyang koleksyon na pinamagatang ‘''A Season of Living''’ ang mga gamit sa moda tulad ng mga damit, salaming pang-araw, at iba pang bagay na nauugnay sa tag-init.<ref>{{Cite web |last=Nonkonyane |first=Limpho |date=25 Oktubre 2024 |title=Miss Universe Zozibini Tunzi collaborates with Foschini for Spring/Summer collection |url=https://www.bona.co.za/fashion-and-beauty/miss-universe-zozibini-tunzi-collaborates-with-foschini-for-spring-summer-collection/ |access-date=10 Agosto 2026 |website=Bona Magazine |language=en-US}}</ref> == Mga paligsahan ng kagandahan == === Miss South Africa 2019 === Sinimulan ni Tunzi ang kaniyang karera sa mga paligsahan ng kagandahan noong 2017, nang siya ay tinanggap bilang isa sa dalawampu't-anim na ''semi-finalist'' ng Miss South Africa 2017.<ref>{{cite news |last1=Prince |first1=Shanaaz |date=10 Agosto 2019 |title=Miss SA 2017 Semi-Finalists revealed! |language=en |work=Eyewitness News |url=https://ewn.co.za/2016/10/13/Miss-SA-semifinalists-have-been-revealed |url-status=dead |access-date=4 Hulyo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128221459/http://ewn.co.za/2016/10/13/Miss-SA-semifinalists-have-been-revealed |archive-date=28 Nobyembre 2016}}</ref> Bumalik siya matapos ang dalawang taonupang lumahok sa Miss South Africa 2019. Noong 26 Hunyo 2019, kinumpirma si Tunzi bilang isa sa tatlumpu't-limang semi-finalist ng kompetisyon. Pagkatapos ng mga karagdagang ''audition'', inanunsyo si Tunzi bilang isa sa labing-anim na pinalista noong 11 Hulyo. Matapos mapili bilang isa sa mga pinalista, nagpatuloy si Tunzi upang lumahok sa Miss South Africa 2019 ''pageant'' na naganap sa Pretoria noong 9 Agosto. Umabante si Tunzi sa kompetisyon mula sa Top 10, Top 5, at panghuli ang Top 2 hanggang sa siya ay kinoronahan bilang Miss South Africa 2019 ng kaniyang hinalinhan na si [[Tamaryn Green]]. Ang kaniyang runner-up ay si Sasha-Lee Olivier na siyang ipinadala sa [[Miss World 2019]].<ref name="times live">{{cite web |last=Zeeman |first=Kyle |date=9 Agosto 2019 |title=Zozibini Tunzi crowned Miss SA 2019 |url=https://www.timeslive.co.za/tshisa-live/tshisa-live/2019-08-09-zozibini-tunzi-crowned-miss-sa-2019/ |access-date=9 Oktubre 2025 |publisher=Times Live |language=en}}</ref> Kasunod ng kaniyang pagwawagi, tumanggap si Tunzi ng mga premyo kabilang ang R1 milyon, isang bagong kotse, at isang apartment na kumpleto sa gamit sa kabayanan ng Sandton, Johannesburg na nagkakahalaga ng R5 milyon,<ref>{{cite web |date=13 Agosto 2019 |title=Miss SA Zozibini Tunzi moves into her new R5m home |url=https://www.bignewsnetwork.com/news/262055428/miss-sa-zozibini-tunzi-moves-into-her-new-r5m-home |access-date=9 Oktubre 2025 |publisher=Big News Network |language=en}}</ref> para magamit niya sa buong panahon ng kaniyang katungkulan.<ref name="times live" /> === Miss Universe 2019 === [[Talaksan:Zozibini Tunzi en La Prensa Gráfica.jpg|left|thumb|si Tunzi sa isang pulong-balitaan matapos ang Miss Universe 2019 kung saan siya nagwagi.]] Bilang Miss South Africa 2019 si Tunzi ang kumatawan sa Timog Aprika sa Miss Universe 2019. Ang kompetisyon ay ginanap noong 8 Disyembre 2019 sa [[Atlanta, Georgia]] sa Estados Unidos.<ref name="times live" /><ref name=":2">{{Cite web |date=1 Nobyembre 2019 |title=Tyler Perry's new studio to host 2019 Miss Universe pageant |url=https://apnews.com/article/dcfdb0e1085a4ba5a8e6fc0ad9c22056 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260308232349/https://apnews.com/television-general-news-dcfdb0e1085a4ba5a8e6fc0ad9c22056 |archive-date=8 Marso 2026 |access-date=20 Agosto 2026 |website=AP News |language=en}}</ref> Mula sa 90 kalahok, napabilang si Sandhu sa Top 20 na sumabak sa ''opening statement'' at sa Top 10 na sumabak sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition''. Sinuot ni Tunzi para sa ''evening gown competition'' ang isang ginto at bughaw na ''ombre beaded evening gown'' na gawa ng Biji La Maison Couture.<ref>{{Cite web |last=Jadezweni |first=Afika |date=19 Mayo 2021 |title=EXCLUSIVE {{!}} The hands that made light work of Zozibini Tunzi's soon-to-be-exhibited 6.6kg gown |url=https://www.news24.com/w24/style/fashion/red-carpet/exclusive-the-hands-that-made-light-work-for-zozibini-tunzis-soon-to-be-exhibited-66kg-gown-20210519-2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007090038/http://news24.com/ |archive-date=7 Oktubre 2022 |access-date=20 Agosto 2026 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Pagkatapos ng ''evening gown competition'', napabilang si Sandhu bilang isa sa limang pinalista na kakalahok sa ''question and answer round''. Itinanong ni [[Steve Harvey]] kay Tunzi "Are leaders of today doing enough to protect future generations from climate change? If not, what more should they be doing?" kung saan ipinarating niya:<ref>{{Cite web |last=Arnaldo |first=Steph |date=9 Disyembre 2019 |title=TRANSCRIPT: Miss Universe 2019 Q and A segment |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246792-transcript-question-and-answer-final-word-2019/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240521042037/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246792-transcript-question-and-answer-final-word-2019/ |archive-date=21 Mayo 2024 |access-date=20 Agosto 2026 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref>{{quote|text=''"I think that the future leaders could do a little bit more. However, I feel like we, as individuals ourselves, could also play a part in making the climate the way it should be in the future. Children are protesting for the climate, and I feel like adults should join as well, and corporations should join as well. The government should take it seriously. I mean, 6th grade have been learning that the climate is deteroriating and the planet is dying. It is up to us to keep our planet safe. Thank you."''}}Pagkatapos ng ''question and answer round'', napabilang si Tunzi sa tatlong pinalista na lumahok sa ''final question round''. Itinanong ni [[Steve Harvey]] kay Tunzi ''"What is the most important thing we should be teaching young girls today?"'', kung saan ipinarating niya:<ref>{{Cite web |last=San Juan |first=Ratziel |date=9 Disyembre 2019 |title=FULL TEXT: Miss Universe 2019 Top 3 Q&A |url=https://www.philstar.com/entertainment/2019/12/09/1975628/full-text-miss-universe-2019-top-3-qa |archive-url=https://web.archive.org/web/20200105224303/https://www.philstar.com/entertainment/2019/12/09/1975628/full-text-miss-universe-2019-top-3-qa |archive-date=5 Enero 2020 |access-date=20 Agosto 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lago |first=Amanda |date=9 Disyembre 2019 |title=TRANSCRIPT: Miss Universe 2019 final word answers |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246799-transcript-final-word-answers-2019/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812092735/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246799-transcript-final-word-answers-2019/ |archive-date=12 Agosto 2025 |access-date=20 Agosto 2026 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref>{{quote|text=''"I think the most important thing we should be teaching young girls today is leadership. It’s something that has been lacking young girls and women for a very long time. Not because we don’t want to but because of what society has labeled women to be. I think we are the most powerful beings in the world and that we should be given every opportunity. And that is what we should be teaching these young girls to take up space. Nothing is as important as taking up space in society and cementing yourself."''}}Matapos ang ''final question round'', ibinigay rin ng tatlong pinalista ang kanilang mga pangwakas na pananalita. Ang kaniyang iIpinarating sa kaniyang pangwakas na pananalita ay:<ref>{{Cite web |last=Villano |first=Alexa |date=9 Disyembre 2019 |title=TRANSCRIPT: Miss Universe 2019 closing statements |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246798-transcript-closing-statement-2019/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240527195643/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246798-transcript-closing-statement-2019/ |archive-date=27 Mayo 2024 |access-date=20 Agosto 2026 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref>{{quote|text=''"I think the most important thing we should be teaching young girls today is leadership. It’s something that has been lacking young girls and women for a very long time. Not because we don’t want to but because of what society has labeled women to be. I think we are the most powerful beings in the world and that we should be given every opportunity. And that is what we should be teaching these young girls to take up space. Nothing is as important as taking up space in society and cementing yourself."''}} ==== Panunungkulan ==== [[File:Raden_Roro_Ayu_Maulida_Putri_With_Zozibini_Tunzi.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Raden_Roro_Ayu_Maulida_Putri_With_Zozibini_Tunzi.jpg|right|thumb|si Tunzi habang kinokoronahan si Ayu Maulida bilang Puteri Indonesia 2020.]] Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni Catriona Gray ng Pilipinas si Tunzi bilang Miss Universe 2019.<ref>{{cite web |last=Maxouris |first=Christina |date=8 December 2019 |title=Miss South Africa crowned 2019 Miss Universe |url=https://edition.cnn.com/2019/12/08/entertainment/miss-universe-2019-trnd/index.html |publisher=CNN News}} Retrieved 10 December 2019</ref> Ito ang pangatlong tagumpay ng Timog Aprika sa kasaysayan ng kompetisyon, kasunod nina Margaret Gardiner noong [[Miss Universe 1978|1978]], at Demi-Leigh Tebow noong [[Miss Universe 2017|2017]]. Siya ang unang itim na babae na nagwagi bilang Miss Universe mula noong kinoronahan si noong 2011, at ang kauna-unahang gumawa nito na may buhok na may teksturang afro.<ref>{{cite web |date=8 Disyembre 2019 |title=Miss South Africa Zozibini Tunzi Crowned Miss Universe |url=https://www.okayafrica.com/miss-south-africa-zozibini-tunzi-crowned-miss-universe/ |access-date=20 Agosto 2026 |website=Okay Africa |language=en|last=Mikhabela|first=Sabelo}}</ref> Sa kaniyang pagwawagi, ang 2019 ang naging unang taon na lahat ng apat na pangunahing paligsahan ng kagandahan na nakabase sa Estados Unidos ay napagtagumpayan ng mga itim na kababaihan; ang iba pang mga nagwagi ng titulo ay sina [[Nia Franklin]] (Miss America 2019), [[Kaliegh Garris]] (Miss Teen USA 2019),<ref>{{Cite web |last=Penrose |first=Nerisha |date=3 Mayo 2019 |title=Why Miss Teen USA Kaliegh Garris Says "I'll Always Compete With My Natural Hair" |url=https://www.elle.com/beauty/hair/a27356254/kaleigh-garris-miss-teen-usa-natural-hair/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260817123254/https://www.elle.com/beauty/hair/a27356254/kaleigh-garris-miss-teen-usa-natural-hair/ |archive-date=17 Agosto 2026 |access-date=20 Agosto 2026 |website=Elle Magazine |language=en-US}}</ref> at [[Cheslie Kryst]] (Miss USA 2019).<ref>{{cite web |last=Harmata |first=Claudia |date=10 Disyembre 2019 |title=Making History: Current Miss Universe, Miss USA, Miss America, Miss Teen USA Are All Black Women |url=https://people.com/human-interest/making-history-current-major-pageant-winners-all-black-women/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191210223104/https://people.com/human-interest/making-history-current-major-pageant-winners-all-black-women/ |archive-date=10 Disyembre 2019 |access-date=20 Agosto 2026 |work=People |language=en}}</ref> Bukod dito, ang 2019 din ang naging unang taon na ang mga itim na kababaihan ang nagwagi sa dalawang pinakaprestihiyosong paligsahan ng kagandahan matapos magwagi kalaunan si [[Toni-Ann Singh]] ng Hamayka bilang [[Miss World 2019]].<ref>{{Cite news |date=15 Disyembre 2019 |title=Miss Jamaica crowned Miss World 2019 |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-50799573 |access-date=10 Setyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191216052946/https://www.bbc.com/news/newsbeat-50799573 |archive-date=16 Disyembre 2019}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bjella |first=Braden |date=16 Disyembre 2019 |title=Black Women Have Claimed All 5 Major Beauty Pageants for the First Time in History |url=https://www.teenvogue.com/story/toni-ann-singh-miss-world-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127210036/https://www.teenvogue.com/story/toni-ann-singh-miss-world-2019 |archive-date=27 Nobyembre 2024 |access-date=20 Agosto 2026 |website=Teen Vogue |publisher=Condé Nast |language=en-US}}</ref><ref>{{cite news |last1=Zaveri |first1=Mihir |date=15 Disyembre 2019 |title=Black Women Now Hold Crowns in 5 Major Beauty Pageants |language=en |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2019/12/15/style/black-women-win-beauty-pageants.html |access-date=20 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215221010/https://www.nytimes.com/2019/12/15/style/black-women-win-beauty-pageants.html |archive-date=15 Disyembre 2019}}</ref> Pagkatapos magwagi bilang Miss Universe, hinalinhan si Tunzi bilang Miss South Africa ng kaniyang first runner-up na si Sasha-Lee Olivier.<ref>{{cite web |last=Coetzee |first=Nikita |date=17 Enero 2020 |title=Sasha-Lee Olivier on taking over the Miss SA crown and having the courage to speak about surviving sexual abuse |url=https://www.channel24.co.za/The-Juice/News/Pageant/sasha-lee-olivier-on-taking-over-the-miss-sa-crown-and-having-the-courage-to-speak-about-surviving-sexual-abuse-20200117-2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230206203156/http://news24.com/ |archive-date=6 Pebrero 2023 |access-date=20 Agosto 2026 |website=Channel 24 |language=en}}</ref> Sa panahon ng kaniyang katungkulan bilang Miss Universe 2019, nakapaglakbay si Tunzi sa Indonesya,<ref>{{Cite web |last=Welby-Solomon |first=Caryn |title=The pics of Zozibini Tunzi exploring Indonesia proves she really is *our* Miss Universe |url=https://www.cosmopolitan.co.za/celebrities/zozibini-tunzi-indonesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200502062712/https://www.cosmopolitan.co.za/celebrities/zozibini-tunzi-indonesia/ |archive-date=2 Mayo 2020 |access-date=20 Agosto 2026 |website=Cosmopolitan South Africa |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Young |first=Norma |date=28 Enero 2020 |title=Queen of the universe Zozibini Tunzi is 'daydreaming of home' |url=https://www.thesouthafrican.com/lifestyle/miss-universe-zozibini-tunzi-indonesia-sa-trip-2020/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260226021449/https://www.thesouthafrican.com/lifestyle/miss-universe-zozibini-tunzi-indonesia-sa-trip-2020/ |archive-date=26 Pebrero 2026 |access-date=20 Agosto 2026 |website=The South African |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Arcadio |first=Ryan |date=8 Marso 2020 |title=PUTERI INDONESIA LOOK: Pia Wurtzbach meets Miss Universe Zozibini Tunzi |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/367308/look-pia-wurtzbach-meets-miss-universe-zozibini-tunzi-p2fb |access-date=20 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260108121631/https://entertainment.inquirer.net/367308/look-pia-wurtzbach-meets-miss-universe-zozibini-tunzi-p2fb |archive-date=8 Enero 2026}}</ref> iba't-ibang lungsod sa Estados Unidos, sa Pilipinas, at ang kaniyang sariling bansang Timog Aprika.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2020 |title=This is when and where you can meet Miss Universe, Zozibini Tunzi, in SA |url=http://www.channel24.co.za/The-Juice/News/Pageant/this-is-when-and-where-you-can-see-miss-universe-zozibini-tunzi-in-sa-20200205 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200305162209/http://www.channel24.co.za/The-Juice/News/Pageant/this-is-when-and-where-you-can-see-miss-universe-zozibini-tunzi-in-sa-20200205 |archive-date=5 Marso 2020 |access-date=20 Agosto 2026 |website=Channel 24 |language=en}}</ref> Dahil sa [[pandemya ng COVID-19]], si Tunzi ang naging pinakamatagal na nanungkulan bilang Miss Universe, na hawak ang titulo sa loob ng kabuuang 525 araw (1 taon, 5 buwan at 8 araw), na lumagpas sa panunungkulan ni Leila Lopes na 464 araw. Nagtapos ang panunungkulan ni Tunzi noong 16 Mayo 2021 nang kinoronahan niya si [[Andrea Meza]] ng Mehiko bilang kaniyang kahalili sa Seminole Hard Rock Hotel & Casino, Hollywood, Florida, Estados Unidos.<ref>{{Cite web |last=Hamedy |first=Saba |date=17 Mayo 2021 |title=Mexico's Andrea Meza crowned Miss Universe |url=https://www.cnn.com/2021/05/17/entertainment/miss-universe-winner-mexico-andrea-meza-trnd/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20251219081808/https://www.cnn.com/2021/05/17/entertainment/miss-universe-winner-mexico-andrea-meza-trnd/index.html |archive-date=19 Disyembre 2025 |access-date=11 Hunyo 2022 |website=[[CNN]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Goldstein |first=Joelle |date=16 Mayo 2021 |title=Miss Mexico Andrea Meza Wins Miss Universe 2020 |url=https://people.com/human-interest/miss-universe-winner-2020-miss-mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210520060323/https://people.com/human-interest/miss-universe-winner-2020-miss-mexico/ |archive-date=20 Mayo 2021 |access-date=10 Hunyo 2022 |website=People Magazine |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 Mayo 2021 |title=Mexico's Andrea Meza wins Miss Universe 2020 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/andrea-meza-winner-miss-universe-2020/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127045854/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/andrea-meza-winner-miss-universe-2020/ |archive-date=27 Nobyembre 2024 |access-date=10 Hunyo 2022 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> == Personal na buhay == Pinakasalan ni Tunzi si Luthando Bolowana noong 22 Marso 2025 sa Paarl, Western Cape.<ref>{{Cite web |last=Naidoo |first=Alicia |date=23 Marso 2025 |title='I love you endlessly': Former Miss Universe Zozi Tunzi is married! |url=https://www.thesouthafrican.com/news/miss-universe-sa-zozibini-zozi-tunzi-married/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260304173655/https://www.thesouthafrican.com/news/miss-universe-sa-zozibini-zozi-tunzi-married/ |archive-date=4 Marso 2026 |access-date=20 Agosto 2026 |website=The South African |language=en-ZA}}</ref> Naganap ang kanilang tradisyonal na kasal noong 29 Marso 2025 sa Sidwadweni, Eastern Cape.<ref>{{Cite magazine |last=Manuel |first=Marilynn |date=1 Abril 2025 |title=LOOK {{!}} Inside Zozibini Tunzi and her husband Luthando Bolowana's colourful traditional wedding |url=https://www.news24.com/life/relationships/weddings/look-inside-zozibini-tunzi-and-her-husband-luthando-bolowanas-colourful-traditional-wedding-20250401 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201001150/https://www.news24.com/life/relationships/weddings/look-inside-zozibini-tunzi-and-her-husband-luthando-bolowanas-colourful-traditional-wedding-20250401 |archive-date=1 Pebrero 2026 |access-date=20 Agosto 2026 |magazine=News24 Life |language=en-US}}</ref> == Pilmograpiya == {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Taon !Titulo !Tungkulin !Tala !Sang. |- |2022 |''The Woman King'' |Efe |Pansuportang papel |''<ref name="auto" />'' |- |2025 |''Bad Influencer'' |Naomi |Pangunahing papel |<ref>{{Cite web |last=Nontsele |first=Chuma |date=6 Nobyembre 2025 |title=Zozibini Tunzi on playing a mean girl in Netflix’s Bad Influencer: ‘It’s not the real me’ |url=https://www.news24.com/drum/celebs/zozibini-tunzi-on-playing-a-mean-girl-in-netflixs-bad-influencer-its-not-the-real-me-20251106-0510 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251106101521/https://www.news24.com/drum/celebs/zozibini-tunzi-on-playing-a-mean-girl-in-netflixs-bad-influencer-its-not-the-real-me-20251106-0510 |archive-date=6 Nobyembre 2025 |access-date=21 Agosto 2026 |website=News24 |language=en-US}}</ref> |} == Mga parangal == === National Film and Television Awards === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Taon !Parangal !Resulta !Sang. |- |2024 |Celebrity Personality of the Year |{{Nominated}} |<ref>{{cite news |last=Khanyile |first=Nokuthula |date=1 Oktubre 2024 |title=SA's 2024 National Film and Television Awards: Lawrence Maleka leads nominations list with four nods |language=en-ZA |work=News24 |url=https://www.news24.com/life/arts-and-entertainment/tv/sas-2024-national-film-and-television-awards-lawrence-maleka-leads-nominations-list-with-four-nods-20241001 |url-access=subscription |access-date=21 Agosto 2026}}</ref> |} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{instagram|zozitunzi}} {{S-start}} {{S-ach}} {{S-bef|before={{flagicon|Philippines}} [[Catriona Gray]]}} {{s-ttl|title=[[Miss Universe]]|years=[[Miss Universe 2019|2019]]}} {{S-aft|after={{flagicon|Mexico}} [[Andrea Meza]]}} {{S-bef|before=[[Tamaryn Green]]}} {{s-ttl|title=Miss South Africa|years=2019}} {{S-aft|after=Sasha Lee-Olivier}} {{S-end}} {{Miss Universe titleholders}} [[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1993]] [[Kategorya:Lahat ng mga artikulong may pangungusap na walang pinagmulan]] [[Kategorya:Miss Universe]] 81pyabwmsj6bfhpg64c1y151adxggxe 0 324813 2221214 2217328 2026-08-21T01:59:04Z LknFenix 125962 + Senegal 2221214 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Frans_SNYDERS,_The_Pantry.JPG|right|thumb|400x400px| Frans Snyders, ''The Pantry'' (Ang Paminggalan)]] Ang '''pambansang putahe''' ay pagkain na may matinding kaugnayan sa isang partikular na bansa.<ref name="Natg">{{Cite web |date=13 Setyembre 2011 |title=Top Ten National Dishes |trans-title=Nangungunang Sampung Pambansang Pagkain |url=https://www.nationalgeographic.com/travel/top-10/national-food-dishes/ |access-date=6 Marso 2013 |publisher=National Geographic Magazine (Travel section) |language=en}}</ref> Maraming dahilan kung bakit maituturing na pambansang putahe ang isang pagkain: * Isa itong [[Pagkaing isteypol|isteypol]], na gawa sa seleksyon ng mga pagkain na lagap sa lokalidad na maaaring ihanda sa katangi-tanging paraan, tulad ng ''fruits de mer'', na inihahain sa kanlurang baybayin ng [[Pransiya]].<ref name="Natg" /> * Naglalaman ito ng sangkap na yaring-lokal, tulad ng [[paprika]] na itinatanim sa [[Pirineos]] sa Europa. <ref name="Natg" /> * Inihahain ito bilang pestibong kulinaryong tradisyon na bahagi ng pamanang kultural&#x2014;halimbawa, [[Barbikyu|barbikyuhan]] sa tag-init na kamping o ''fondue'' sa mga [[Pagdiriwang|handaang-hapunan]] &#x2014; o bilang bahagi ng [[Relihiyon|gawaing panrelihiyon]], gaya ng mga selebrasyon ng Korban Pesach o Iftar. <ref name="Natg" /> * Itinaguyod ito bilang isang pambansang pagkain ng bansa mismo, tulad ng pagtaguyod sa ''fondue'' bilang pambansang pagkain ng [[Suwisa]] ng Suwisang Unyon ng Keso (''Schweizerische Käseunion'') noong dekada 1930. Bahagi ng pambansang identidad at pagtingin sa sariling bansa ang mga putaheng ito.<ref name="Janer2008">{{Cite book|title=Latino food culture|url=https://archive.org/details/latinofoodcultur0000jane|series=Food cultures in America|author=Zilkia Janer|publisher=ABC-CLIO|year=2008|isbn=9780313340277|pages=[https://archive.org/details/latinofoodcultur0000jane/page/70 71]–73|lang=en|trans-title=Kulturang pagkain ng mga Latino}}</ref> Noong panahon ng mga imperyo sa Europa, bumuo ang mga bansa ng pambansang putahe upang maiba sila sa kani-kanilang mga karibal.<ref>{{Cite journal |last1=Howes |first1=David |last2=Lalonde |first2=Marc |date=Hunyo 1991 |title=The history of sensibilities: Of the standard of taste in mid-eighteenth century England and the circulation of smells in post-revolutionary France |url=https://archive.org/details/sim_dialectical-anthropology_1991_16_2/page/125 |trans-title=Ang kasaysayan ng mga sensibilidad: Ukol sa pamantayan ng lasa sa Inglatera noong gitna ng ikalabing walong siglo at sirkulasyon ng mga amoy sa post-rebolusyonaryong Pransiya |journal=Dialectical Anthropology |language=en |volume=16 |issue=2 |pages=125–135 |doi=10.1007/BF00250241 |issn=0304-4092 |s2cid=143715189}}</ref> Sa ilang bansa, tulad ng [[Mehiko]], [[Tsina]] o [[Indiya]], wala ni isang mang pambansang putahe dahil sa pagkasari-saring ng kani-kanilang populasyong etniko, kultura, at lutuin.<ref name=Janer2008 /> Isa pa, dahil nakahabi ang mga pambansang putahe sa diwa ng identidad ng bansa, maaaring lumitaw ang mga matitinding emosyon at salungatan sa pagbili ng pambansang putahe. ==Ayon sa bansa== Hindi ito tiyak na talaan ng mga pambansang putahe, ngunit listahan ng ilang mga pagkain na iminumungkahi bilang mga pambansang putahe. ===A=== [[Talaksan:Empanadas argentinas fritas.jpg|thumb|[[empanada|Empanadang]] [[Argentina|Arhentino]]]] [[Talaksan:Wiener-Schnitzel02.jpg|thumb|right|Wiener schnitzel]] * [[Albanya]]: tavë kosi,<ref>{{cite web |last1=Stein |first1=Rick |title=Albanian baked lamb with rice (Tavë kosi) |trans-title=Albanes na hinurnong tupa at kanin (Tavë kosi) |url=https://www.bbc.co.uk/food/recipes/albanian_baked_lamb_with_92485 |access-date=24 Hunyo 2020 |website=BBC |language=en}}</ref> flia * [[Alemanya]]: schnitzel, schweinshaxe, bratwurst, sauerbraten,<ref>{{cite web |title=What's On The Menu?: Germany's Favorite Dishes |trans-title=Anong Nasa Menu?: Mga Paboritong Pagkain ng Alemanya |url=http://www.germanfoods.org/schools/delicious/traditionaldishes.cfm |archive-url=https://web.archive.org/web/20100707024527/http://www.germanfoods.org/schools/delicious/traditionaldishes.cfm |archive-date=7 Hulyo 2010 |access-date=8 Hulyo 2010 |publisher=German Foods |language=en}}</ref> [[Doner kebab|döner kebab]],<ref>{{cite web |author=Kinzer |first=Stephen |date=26 Hunyo 1996 |title=For Germans, a Kebab Filled With Social Significance |trans-title=Para sa Mga Aleman, isang Kebab na Nilalaman ng Kahalagahang Panlipunan |url=http://www.nytimes.com/1996/06/26/garden/for-germans-a-kebab-filled-with-social-significance.html |url-access=subscription |access-date=20 Agosto 2020 |work=[[The New York Times]] |language=en}}</ref> [[currywurst]],<ref>{{cite web |author=Slackman |first=Michael |date=26 Enero 2011 |title=National Dish Comes Wrapped in Foreign Flavoring |trans-title=Pambansang Pagkain, Nakabalot sa Banyagang Lasa |url=https://www.nytimes.com/2011/01/27/world/europe/27berlin.html |url-access=subscription |access-date=20 Agosto 2020 |work=[[The New York Times]] |language=en}}</ref> eisbein na may [[sauerkraut]]<ref>{{Cite book|author=Pierce|first=Eleanor B.|title=Menu Translator: Pan Am's Guide to Food and Drink Specialties Abroad and at Home|url=https://archive.org/details/menutranslatorpa0000elea|year=1968|page=[https://archive.org/details/menutranslatorpa0000elea/page/76 76]|lang=en|trans-title=Tagasalinwika ng Menu: Gabay ni Pan Am sa Espesyal na Pagkain at Inumin sa Ibang Bansa at sa Inang Bayan}}</ref><ref>{{Cite book |title=Fodor's 89 Germany |year=1989 |page=70}}</ref><ref>{{Cite book|author=Sinclair|first=Charles|title=Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z|publisher=A & C Black|page=324|lang=en|trans-title=Diksiyonaryo ng Pagkain: Pandaigdigang Pagkain at Salitang Panluto mula A hanggang Z}}</ref> * [[Alherya]]: [[couscous]],<ref name="Joe">{{Cite web |author=Knight |first=Ciara |date=9 Nobyembre 2017 |title=The national dish of every country at the World Cup, ranked from worst to best |trans-title=Ang pambansang pagkain ng mga bansa sa World Cup, niranggo mula pinakamasama hanggang pinakamahusay |url=https://www.joe.co.uk/food/the-national-dish-of-every-country-at-the-world-cup-ranked-from-worst-to-best-183729 |access-date=20 Agosto 2020 |website=JOE.co.uk |language=en-US}}</ref> rechta * [[Andora]]: escudella i carn d'olla<ref>{{cite web |author=Fox |first=Esme |date=23 Agosto 2017 |title=The 10 Most Traditional Dishes From Andorra |trans-title=Ang 10 Pinakatradisyonal na Pagkain mula sa Andora |url=https://theculturetrip.com/europe/andorra/articles/the-10-most-traditional-dishes-from-andorra/ |access-date=21 Agosto 2010 |publisher=Culture Trip |language=en |archive-date=27 Oktubre 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027125553/https://theculturetrip.com/europe/andorra/articles/the-10-most-traditional-dishes-from-andorra/ |url-status=dead }}</ref> * [[Angola]]: moamba de galinha<ref>Hamilton, Cherie (2001) ''Cuisines of Portuguese Encounters'' [Mga Lutuin ng Mga Engkuwentrong Portuges] (sa wikang Ingles)''.'' New York: Hippocrene Books. pa. 219</ref> * [[Apganistan]]: kabuli palaw<ref>{{cite web |last=Lee |first=Shoshanna |date=3 Nobyembre 2009 |title=Kabuli Pulao With Raisins And Carrots |trans-title=Kabuli Pulao na May Pasas at Karots |url=http://www.tastedefined.com/2009/11/kabuli-pulao-with-raisins-and-carrots.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100903190418/http://www.tastedefined.com/2009/11/kabuli-pulao-with-raisins-and-carrots.html |archive-date=3 Setyembre 2010 |access-date=15 Agosto 2011 |language=en}}</ref> * [[Arhentina]]: asado,<ref>{{cite web |date=28 Abril 2010 |title=El asado |url=http://www.viaresto.clarin.com/Notas/El-asado-660.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203103920/http://viaresto.com/Notas/El-asado-660.aspx |archive-date=3 Disyembre 2013 |access-date=25 Pebrero 2012}}</ref><ref name="Joe" /> [[empanada]],<ref>{{Cite news |last1=Genova |first1=Facundo Di |date=5 Oktubre 2018 |title=El mapa definitivo de las empanadas argentinas con sus 14 versiones |language=es |newspaper=La Nación |url=https://www.lanacion.com.ar/lifestyle/el-mapa-definitivo-empanadas-argentinas-sus-14-nid2175466 |access-date=3 Agosto 2020}}</ref> matambre,<ref>{{cite book|author=Goyan Kittler|first1=Pamela|url=https://books.google.com/books?id=N78aCgAAQBAJ&q=national+dish|title=Food and Culture|last2=Sucher|first2=Kathryn P.|last3=Nelms|first3=Marcia|publisher=Cengage Learning|year=2016|isbn=978-1-305-88687-2|page=307|access-date=23 Agosto 2020|trans-title=Pagkain at Kultura|lang=en}}</ref><ref>{{cite web |author=Hibberd |first=Amy |date=19 Enero 2006 |title=World traveler offers tips for making Argentinian specialty |trans-title=Biyaherong makamundo, nagbigay ng mga tip sa paggawa ng Arhentinong espesyalidad |url=https://www.heraldtribune.com/story/news/2006/01/19/world-traveler-offers-tips-for-making-argentinian-specialty/28457449007/ |access-date=9 Oktubre 2022 |publisher=[[Sarasota Herald-Tribune|Herald Tribune]] |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=21 Abril 2020 |title=How Different Countries Use Beef |trans-title=Paano Ginagamit ng mga Iba't Ibang Bansa Ang Baka |url=https://alanitrading.com/2020/04/21/how-different-countries-use-beef |access-date=23 Agosto 2020 |work=Alani Trading |language=en |archive-date=3 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210203082626/https://alanitrading.com/2020/04/21/how-different-countries-use-beef |url-status=dead }}</ref> locro<ref>{{Cite web |date=6 Hunyo 2008 |title=Gastronomia |url=http://www.argentina.ar/_es/turismo/C791-gastronomia.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20080727003909/http://www.argentina.ar/_es/turismo/C791-gastronomia.php |archive-date=27 Hulyo 2008 |access-date=25 Pebrero 2012 |website=Argentina |language=es}}</ref> * [[Armenya]]: khorovats, harisa<ref name="Al Jazeera">{{cite web |author=Gaedtke |first1=Felix |last2=Parameswaran |first2=Gayatri |date=8 Mayo 2013 |title=Food feuds continue to simmer in the Caucasus |trans-title=Labanan sa pagkain, kumukulo pa rin sa Kaukaso |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/2013/05/201355102059629831.html |access-date=20 Agosto 2020 |publisher=[[Al Jazeera]] |language=en}}</ref> (hindi dapat ipagkamali sa harissa, masang [[Kampanang sili|kampana]] ng [[Hilagang Aprika]]) * [[Aserbayan]]: dolma<ref name="Al Jazeera" /> * [[Australya]]: litson tupa,<ref>{{Cite news |date=6 Marso 2013 |title=Roast Lamb crowned 'Australia's National Dish' |language=Liston Tupa, kinoronahang 'Pambansang Pagkain ng Australya' |trans-title=e |work=Sunshine Coast Daily |url=https://www.sunshinecoastdaily.com.au/news/roast-lamb-crowned-australias-national-dish/1781137/ |access-date=6 Oktubre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131006180221/https://www.sunshinecoastdaily.com.au/news/roast-lamb-crowned-australias-national-dish/1781137/ |archive-date=6 Oktubre 2013}}</ref> meat pie,<ref name="AU">{{cite news |date=1 Enero 2015 |title=The question that won't die: is the meat pie Australia's national dish? |language=en |trans-title=Ang tanong na hindi mawawala: pambansang pagkain ba ng Australya ang meat pie? |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2015/jan/02/the-question-that-wont-die-is-the-meat-pie-australias-national-dish |access-date=21 Agosto 2020}}</ref><ref>{{cite web |last=Lindsay |first=Emma |title=Our greatest Aussie recipes |trans-title=Ang aming mga pinakamahusay na resiping Australyano |url=http://www.weightwatchers.com.au/util/art/index_art.aspx?tabnum=1&art_id=42481 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100127182253/http://www.weightwatchers.com.au/util/art/index_art.aspx?tabnum=1&art_id=42481 |archive-date=27 Enero 2010 |access-date=5 Hunyo 2011 |website=Weight Watcher, Australia and New Zealand |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Harland |first1=Robert |date=4 Oktubre 2016 |title=Aussie meat pies |trans-title=Mga meat pie ng Australya |url=https://www.sunstar.com.ph/article/13106/Local-News/Aussie-meat-pies |access-date=24 Hunyo 2020 |website=[[SunStar]] |language=en}}</ref> pavlova,<ref name="Pavlova">{{cite journal |last1=Symons |first1=Michael |date=15 Abril 2010 |title=The confection of a nation the social invention and social construction of the Pavlova |trans-title=Ang kumpites ng nasyon ang imbensyong panlipunan at pagbubuong panlipunan ng Pavlova |url=https://www.academia.edu/11401553 |journal=Social Semiotics |language=en |volume=20 |issue=2 |page=197 |doi=10.1080/10350330903566004 |access-date=25 Nobyembre 2019 |s2cid=144496353}}</ref> [[vegemite]] sa tinapay<ref>{{cite web |last=Marks |first=Kathy |date=14 Hunyo 2009 |title=Cautious change to Australia's 'national dish' |trans-title=Maingat na pagbabago sa 'pambansang pagkain' ng Australya |url=https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/cautious-change-to-australias-national-dish-1705216.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220618/https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/cautious-change-to-australias-national-dish-1705216.html |archive-date=18 Hunyo 2022 |access-date=23 Setyembre 2018 |website=[[Independent.co.uk]] |language=en}}</ref> * [[Austria|Austriya]]: wiener schnitzel<ref name="Geographic">{{cite web |date=13 Setyembre 2011 |title=Top 10 National Dishes |trans-title=Unang 10 Pambansang Pagkain |url=https://www.nationalgeographic.com/travel/top-10/national-food-dishes/ |url-access=registration |access-date=20 Agosto 2020 |publisher=[[National Geographic]] |language=en}}</ref><br /> ===B=== * [[Bahamas]]: crack conch na may kani't gisantes<ref>{{cite web |title=National Dishes & Local Favorites from the Islands of the Caribbean |trans-title=Mga Pambansang Pagkain & Lokal na Paborito mula sa mga Kapuluang Karibe |url=http://www.caribbeanamericanfoods.com/?page=island_dishes |archive-url=https://web.archive.org/web/20100622063510/http://www.caribbeanamericanfoods.com/?page=island_dishes |archive-date=22 Hunyo 2010 |access-date=4 Hulyo 2010 |publisher=Caribbeanamericanfoods.com |language=en}}</ref> * [[Bahreyn]]: kabsa<ref>{{Cite web |last=Killebrew |first=Kimberly |date=25 Marso 2013 |title=Chicken Machboos (Bahraini Chicken & Rice) |trans-title=Manok na Machboos (Bahraines na Kani't Manok) |url=https://www.daringgourmet.com/chicken-machboos-bahraini-chicken-rice/ |access-date=17 Setyembre 2020 |website=The Daring Gourmet |language=en-US}}</ref><ref>[http://www.worldcuisine.org.uk/tag/bahrain-national-dish Bahrain's National Dish] [Pambansang Pagkain ng Bahreyn] (sa wikang Ingles). {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610155501/http://www.worldcuisine.org.uk/tag/bahrain-national-dish|date=06-10-11}}</ref> * [[Banglades]]: kani't isda (lalo na ilish)<ref>{{cite web |author=Banerji |first=Chitrita |date=3 Hulyo 2007 |title=A Bengali bounty |trans-title=Saganang Bengali |url=http://www.salon.com/life/food/eat_drink/2007/07/03/eating_india |archive-url=https://web.archive.org/web/20101203204751/http://www.salon.com/life/food/eat_drink/2007/07/03/eating_india/ |archive-date=3 Disyembre 2010 |access-date=20 Agosto 2020 |work=Salon.com |language=en}}</ref> * [[Barbados]]: cou-cou at [[isdanlawin]]<ref name="Geographic"/> *[[Biyelorusya]]: draniki<ref>{{Cite web |last=Camilla |date=3 Hulyo 2014 |title=The national dish of Belarus is Draniki - See recipe |trans-title=Draniki ang pambansang ulam ng Belarus - Tingnan ang resipi |url=https://ingmar.app/blog/national-dish-of-belarus-draniki/ |access-date=19 Hulyo 2021 |website=Ingmar - Recipes with your ingredients |language=en}}</ref> * [[Belhika]]: frites<ref>{{Cite news |date=15 Marso 2020 |title=Belgium's national dish, fried potato sticks, are spared effects of national coronavirus lockdown |language=en |trans-title=Pambansang pagkain ng Belhika, mga pritong istik na patatas, naligtas mula sa epekto ng pambansang coronavirus lockdown |newspaper=Gulf Today |url=https://www.gulftoday.ae/lifestyle/2020/03/15/belgiums-national-dish-fried-potato-sticks-are-spared-from-the-national-coronavirus-lockdown |access-date=20 Agosto 2020}}</ref> (partikular ang pagpapares sa tahong<ref name="lonelypl">{{cite book|author=Masters|first=Tom|url=https://archive.org/details/isbn_9781741048551|title=Europe on a Shoestring|date=1 Oktubre 2009|publisher=Lonely planet|isbn=978-1-74104-855-1|access-date=15 Hulyo 2010|url-access=registration|trans-title=Europa habang nagtitipid}}</ref><ref name="Joe"/> o isteyk<ref name="SW158">{{cite book|last1=Schehr|first1=Lawrence R.|last2=Weiss|first2=Allen S.|title=French Food: On the Table On the Page and in French Culture|url=https://archive.org/details/frenchfoodontabl0000unse|publisher=Routledge|location=Abingdon|year=2001|page=[https://archive.org/details/frenchfoodontabl0000unse/page/158 158]|isbn=0-415-93628-4|lang=en|trans-title=Pagkaing Pranses: Sa Lamesa Sa Pahina at sa Kulturang Pranses}}</ref>), carbonade flamande,<ref name="Belgian">{{Cite journal |last=Scholliers |first=Peter |date=1 May 2010 |title=Upgrading the Local: Belgian Cuisine in Global Waves |trans-title=Pag-upgrade sa Lokal: Lutuing Belhiko sa Mga Pandaigdigang Alon |url=https://www.researchgate.net/publication/51094975 |journal=Gastronomica: The Journal of Food and Culture |language=en |volume=10 |issue=2 |pages=51–52 |doi=10.1525/gfc.2010.10.2.49 |pmid=21539048 |access-date=25 Agosto 2010}}</ref> waterzooi,<ref name=Belgian/> chocolate mousse<ref>{{Cite web |title=Belgian Chocolate Mousse |trans-title=Belhikong Chocolate Mousse |url=https://www.visitflanders.com/en/themes/flemish-food/flemish-dishes-and-specialities/flemish-dishes/belgian-chocolate-mousse/#:~:text=Chocolate%20mousse%20is%20one%20of,one%20and%20only%20national%20dessert. |access-date=25 Agosto 2020 |work=Belgium Tourist Office |language=en}}</ref> * [[Butan]]: ema datshi<ref>{{Cite web |date= |title=Food |trans-title=Pagkain |url=https://www.bhutan.travel/page/food |archive-url=https://web.archive.org/web/20181117233846/https://www.bhutan.travel/page/food |archive-date=17 Nobyembre 2018 |publisher=Tourism Council of Bhutan |language=en}}</ref> * [[Bolibya]]: salteñas<ref name="Herald">{{cite web |author=Groundwater |first=Ben |date=24 Setyembre 2014 |title=The world's 12 best national dishes |trans-title=12 primerang pambansang pagkain ng mundo |url=http://www.theherald.com.au/story/2581479/the-worlds-12-best-national-dishes/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20141003014838/http://www.theherald.com.au/story/2581479/the-worlds-12-best-national-dishes/ |archive-date=3 October 2014 |access-date=17 Setyembre 2020 |publisher=The Herald |language=en}}</ref> * [[Bosniya at Hersegobina]]: bosanski ionac,<ref>{{cite web |last=Ackerson |first=Eric |date=14 Pebrero 2010 |title=Bosanksi Lonac – Bosnia & Herzegovina National Dish |trans-title=Bosanksi Lonac – Pambansang Ulam ng Bosniya & Hersegobina |url=http://myhungrytum.com/2010/02/14/bosanksi-lonac-bosnia-herzegovina-national-dish-day-38dish-21/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20101118053858/http://myhungrytum.com/2010/02/14/bosanksi-lonac-bosnia-herzegovina-national-dish-day-38dish-21/ |archive-date=18 Nobyembre 2010 |access-date=18 Setyembre 2010 |language=en}}</ref> ćevapi<ref>{{cite web |author=Bedford |first=Sam |date=14 Agosto 2018 |title=The 21 Best Dishes to Eat in Bosnia and Herzegovina |trans-title=21 Pinakamainam Kainin sa Bosniya at Hersegobina |url=https://theculturetrip.com/europe/bosnia-herzegovina/articles/the-21-best-dishes-in-bosnia-and-herzegovina/ |access-date=8 Setyembre 2020 |publisher=Culture Trip |language=en |archive-date=19 Enero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119182350/https://theculturetrip.com/europe/bosnia-herzegovina/articles/the-21-best-dishes-in-bosnia-and-herzegovina/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |author=Gamulin |first=Tamara |date=24 Marso 2018 |title=Ćevapi – the dish driving people crazy for decades |trans-title=Ćevapi – ulam na nakakabaliw sa mga tao nang ilang dekada na |url=https://www.croatiaweek.com/cevapi-the-dish-driving-people-crazy-for-decades/ |access-date=8 Setyembre 2020 |publisher=Croatia Week |language=en}}</ref> ===K=== * [[Cambodia|Kambodya]]: isdang amok,<ref>{{cite magazine|last=Gillan|first=Audrey|title=Cambodia: the art of amok|url=https://www.nationalgeographic.co.uk/2017/09/cambodia-art-amok|date=7 Setyembre 2017|magazine=[[National Geographic]]|access-date=4 Oktubre 2019|lang=en|trans-title=Kambodya: ang sining ng amok}}</ref><ref>{{cite news |last=Dunston |first=Lara |date=23 Mayo 2017 |title=Cambodian Fish Amok Recipe – an Authentic Steamed Fish Curry in the Old Style |language=en |trans-title=Resipi ng Kamboyanong Isdang Amok – isang Tunay na Pinasingawang Isdang Kinari sa Lumang Istilo |website=Grantourismo Travels |url=https://grantourismotravels.com/cambodian-fish-amok-recipe/ |access-date=4 Oktubre 2019}}</ref> num banhchok,<ref>{{cite web |last=Dunston |first=Lara |date=7 Pebrero 2020 |title=Nom Banh Chok Fermented Rice Noodles Are Cambodia in a Bowl |trans-title=Nom Banh Chok Binurong Misua Ay Kambodya sa Mangkok |url=https://grantourismotravels.com/nom-banh-chok-fermented-rice-noodles-cambodia/ |access-date=7 Enero 2021 |website=Grantourismo Travels |language=en}}</ref> samlar kako<ref>{{cite web |title=Khmer Foods |trans-title=Mga Pagkaing Khmer |url=http://www.tourismcambodia.com/tripplanner/food-and-drink/khmer-foods.htm |access-date=8 Agosto 2014 |work=Tourism of Cambodia |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last=Dunston |first=Lara |date=26 Hunyo 2020 |title=Samlor Korko Recipe - How to Make Cambodian Stirring Pot Soup |trans-title=Resipi ng Samlor Korko - Paano Gumawa ng Kalderong Sabaw ng mga Kamboyano |url=https://grantourismotravels.com/samlor-korko-recipe-cambodian-soup/ |access-date=7 Enero 2021 |website=Grantourismo Travels |language=en}}</ref> * [[Kamerun]]: ndolé<ref name="nyt">{{cite news |last=Brady |first=Emily |date=5 Nobyembre 2008 |title=The Years of Living Nervously |language=en |trans-title=Ang Mga Taon ng Pamumuhay na Kinakabahan |work=[[New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2008/12/07/nyregion/thecity/07asyl.html?pagewanted=1&ref=thecity |access-date=7 Disyembre 2008}}</ref> * [[Korea (Hilaga)|Korea, Hilaga]]: [[Naengmyeon|raengmyŏn]],<ref>{{cite web |last=Yoon |first=Tae |date=25 Setyembre 2018 |title=A Chef's Quest to Bring North Korean Cold Noodles to America |trans-title=Hangarin ng Kusinero na Dalhin Ang Malamig na Pansit ng Hilagang Korea sa Amerika |url=https://www.eater.com/2018/9/25/17855140/pyongyang-naengmyeon-jungsik-yim-north-korea-cold-noodles |access-date=20 Agosto 2020 |publisher=Eater.com |language=en}}</ref> [[kimchi]]<ref name="Kimchi">{{cite web |author=Jeong |first=Sophie |date=2 Nobyembre 2018 |title=North Korea's latest peace offering: Kimchi |trans-title=Pinakabagong handog ng North Korea para sa kapayapaan: Kimchi sa Amerika |url=https://edition.cnn.com/travel/article/north-korea-kimchi-festival/index.html |access-date=21 Agosto 2020 |publisher=CNN Travel |language=en}}</ref> * [[Korea (Timog)|Korea, Timog]]: [[kimchi]],<ref>{{Cite news |last=Williamson |first=Lucy |date=4 Pebrero 2014 |title=Kimchi: South Korea's efforts to boost its national dish |language=en |trans-title=Kimchi: Ang pagsisikap ng Timog Korea na pasikatin ang pambansang pagkain nito |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-25840493 |access-date=20 Mayo 2017}}<br />{{cite book |last=Ku |first=Robert Ji-Song |url=https://books.google.com/books?id=nh_HDwAAQBAJ&pg=PA6 |title=Dubious Gastronomy: The Cultural Politics of Eating Asian in the USA |date=31 Disyembre 2013 |publisher=University of Hawaii Press |isbn=978-0-8248-3921-5 |page=6 |language=en |trans-title=Kahina-hinalang Gastronomiya: Ang Pulitikang Kultural ng Pagkaing Asyano sa Amerika}}</ref> [[bulgogi]],<ref>{{Cite news |last=Govender |first=Serusha |date=6 Mayo 2014 |title=10 National Dishes Around the World |language=en |trans-title=10 Pambansang Pagkain sa Buong Mundo |work=The Daily Meal |url=https://www.thedailymeal.com/10-national-dishes-around-world/6514 |access-date=20 Mayo 2017}}</ref> [[bibimbap]],<ref>{{Cite news |last=Jeffery |first=Nicole |date=20 May 2017 |title=Pyeongchang Winter Olympics: the next cool spot |language=en |trans-title=Olimpikong Taglamig sa Pyeongchang: ang susunod na astig na lugar |work=The Australian |url=http://www.theaustralian.com.au/life/travel/pyeongchang-winter-olympics-the-next-cool-spot/news-story/4f5f9f25423111d937a01069722c0a37 |access-date=20 May 2017}}</ref> [[jajangmyeon]],<ref>{{Cite news |title=Jajangmyun (Noodles With Black Bean Sauce) |language=en |trans-title=Jajangmyun (Pansit Na May Sarsang Itim na Balatong) |work=Scott Meola |publisher=James Beard Foundation |url=https://www.jamesbeard.org/recipes/jajangmyun-noodles-with-black-bean-sauce |access-date=21 Agosto 2020}}</ref><ref>{{Cite web |author=Smith |first=K. Annabelle |date=13 Pebrero 2013 |title=Korea's Black Day: When Sad, Single People Get Together And Eat Black Food |trans-title=Itim na Araw ng Korea: Kapag Malungkot, Nagtitipun-tipon Ang Mga Nag-iisa at Kumakain ng Itim na Pagkain |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/koreas-black-day-when-sad-single-people-get-together-and-eat-black-food-16537918/?no-ist |access-date=21 Agosto 2020 |publisher=Smithsonian Magazine |language=en}}</ref> [[bingsu]],<ref>{{cite news |author=Le |first=Joel |date=11 Hulyo 2017 |title=Beat the heat with bingsu, South Korea's national dessert of shaved ice, milk, condensed milk and toppings |language=en |trans-title=Magpalamig kasama ang bingsu, ang pambansang panghimagas ng Timog Korea na gawa sa ginadgad na yelo, gatas, kondensada at mga lahok |work=Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/food/beat-the-heat-with-bingsu-south-koreas-national-dessert-of-shaved-ice-milk-condensed |access-date=26 Agosto 2020 |archive-date=11 Hulyo 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170711064518/https://www.straitstimes.com/lifestyle/food/beat-the-heat-with-bingsu-south-koreas-national-dessert-of-shaved-ice-milk-condensed |url-status=dead }}</ref> [[tteokbokki]] ===H=== * [[Hapon]]: [[sushi]],<ref>{{cite web |author=Ng |first=Karmun |date=30 May 2014 |title=10 things you need to know about sushi |url=https://my.asiatatler.com/dining/10-things-you-need-to-know-about-sushi#:~:text=Whether%20you're%20a%20sushi,you%20might%20not%20have%20known. |access-date=28 August 2020 |publisher=Malaysia Tatler |archive-date=21 Mayo 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210521211100/https://my.asiatatler.com/dining/10-things-you-need-to-know-about-sushi#:~:text=Whether%20you're%20a%20sushi,you%20might%20not%20have%20known. |url-status=dead }}</ref> [[Japanese curry|karing Hapones]],<ref name="curry rice research">{{cite web |script-title = ja:「カレーライス」に関するアンケート |publisher = ネットリサーチ ディムスドライブ |url = http://www.dims.ne.jp/timelyresearch/2008/081014/ |language = ja |access-date = 16 October 2008 |archive-date = 23 Oktubre 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211023222609/http://www.dims.ne.jp/timelyresearch/2008/081014/ |url-status = dead }}</ref> [[ramen]],<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2010/jun/18/ramen-japan-national-dish|title=Ramen: Japan's super slurpy noodles|access-date=5 June 2011 | location=London|work=The Guardian|first=Justin|last=McCurry|date=18 June 2010}}</ref> [[tempura]],<ref>{{cite web |last=Amoroso |first=Phoebe |date=14 November 2016 |title=Tempura temptations: How deep-fried seafood seduced Japan |url=https://www.nhk.or.jp/dwc/food/articles/42.html |access-date=21 August 2020 |publisher=[[NHK]] |archive-date=21 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210521211058/https://www.nhk.or.jp/dwc/food/articles/42.html |url-status=dead }}</ref> [[wagashi]],<ref>{{cite news |url=https://www.bangkokpost.com/life/social-and-lifestyle/279145/sweet-treats-from-japan |title=Sweet treats from Japan |work=Bangkok Post |date= 10 February 2012|access-date=25 August 2020}}</ref> [[sashimi]], [[sinabawang miso]] ===L=== * [[Laos]]: [[Laab|laab/larb]],<ref>{{cite web |author=Andrews |first=Mark |date=16 Enero 2020 |title=Is that Thai food, or Lao? 5 typical dishes from Laos that will help you see the difference |url=https://www.scmp.com/magazines/style/leisure/article/3046167/thai-food-or-lao-5-typical-dishes-laos-will-help-you-see |access-date=23 Agosto 2020 |publisher=South China Morning Post|language=en|trans-title=Pagkaing Taylandes ba iyan, o Lao? 5 tipikal na putahe mula sa Laos na makakatulong sa iyo na makita ang pagkakaiba}}</ref> [[Malagkit|malagkit na kanin]],<ref>{{cite web |last=Ives |first=Mike |date=1 Pebrero 2011 |title=A Taste of Sticky Rice, Laos' National Dish |url=https://www.smithsonianmag.com/travel/a-taste-of-sticky-rice-laos-national-dish-136291/ |access-date=3 Oktubre 2013 |website=Smithsonianmag.com |publisher=Smithsonian Magazine|language=en|trans-title=Isang Tikim ng Malagkit na Kanin, Pambansang Putahe ng Laos}}</ref> tam mak hoong<ref>{{Cite web |last1=Schulz |first1=Daniela |last2=Drescher |first2=Stephanie |date=24 Mayo 2017 |title=Papaya salad with shrimp, Laos |url=https://www.dw.com/en/papaya-salad-with-shrimp-laos/a-37837972 |access-date=30 Nobyembre 2020 |publisher=[[Deutsche Welle]] |language=en-GB|trans-title=Ensaladang papaya na may hipon, Laos}}</ref> ===M=== [[Talaksan:Nasi Lemak, Mamak, Sydney.jpg|thumb|[[Nasi lemak]], isang pambansang putahe ng [[Malasya]].]] * [[Malasya]]: [[nasi lemak]],<ref>{{cite news |author=Rules |first=Dwayne A. |date=7 Abril 2011 |title=Nasi lemak, our 'national dish' |language=en |trans-title=Nasi lemak, aming 'pambansang putahe' |newspaper=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |url=http://www.thestar.com.my/Travel/Malaysia/2011/04/07/Nasi-lemak-our-national-dish.aspx |access-date=6 Nobyembre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140702211527/http://www.thestar.com.my/Travel/Malaysia/2011/04/07/Nasi-lemak-our-national-dish.aspx/ |archive-date=2 Hulyo 2014}}</ref> [[Sate|satay]]<ref>{{cite news |author=Specter |first=Michael |date=2 Disyembre 1984 |title=In Malaysia, Spicy Satay |language=en |trans-title=Sa Malasya, Maanghang na Sate |work=[[The New York Times]] |url=http://www.nytimes.com/1984/12/02/travel/in-malaysia-spicy-satay.html}}</ref><ref>{{Cite book |last=Eliot |first=Joshua |title=Indonesia, Malaysia & Singapore Handbook |publisher=Trade & Travel Publications |year=1994 |place=New York |page=352 |language=en |trans-title=Hanbuk ng Indonesya, Malasya & Singapura}}</ref><ref>{{Cite book |last=Erickson|first=Joan|title=Southeast Asia Sunset travel guides|url=https://archive.org/details/southeastasiatra00eric|publisher=Lane Publishing Company |year=1982 |isbn=978-037-606-764-7 |page=[https://archive.org/details/southeastasiatra00eric/page/80 78]}}</ref> ===P=== [[Talaksan:Pork adobo with shallots.jpg|thumb|[[Adobo|Adobo,]] isang pambansang ulam ng [[Pilipinas]]]] * [[Pakistan]]: [[Biryani|bryani]], nihari, manok karahi, gulab jamun<ref>{{cite news |date=6 Enero 2019 |title=Gulab Jamun is now officially the national dessert of Pakistan |language=en |trans-title=Gulab Jamun, opisyal na pambansang panghimagas ng Pakistan ngayon |newspaper=Daily Times |url=https://dailytimes.com.pk/341045/gulab-jamun-is-now-officially-the-national-dessert-of-pakistan/ |access-date=20 Agosto 2020 |archive-date=21 Mayo 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210521211112/https://dailytimes.com.pk/341045/gulab-jamun-is-now-officially-the-national-dessert-of-pakistan/ |url-status=dead }}</ref> * [[Palestina]]: maqluba,<ref>{{cite book|publisher=Rowman & Littlefield|date=15 Hulyo 2016|last=Long|first=Lucy|title=Ethnic American Cooking: Recipes for Living in a New World|url=https://books.google.com/books?id=HTWNDAAAQBAJ&q=papua+new+guinea+%22national+dish%22&pg=PA226|isbn=978-144-226-734-3|page=226|lang=en|trans-title=Pagluluto ng Etnikong Amerikano: Mga Resipi para sa Pamumuhay sa Bagong Mundo}}</ref> musakhan,<ref>{{cite web |last=Salah |first=Maha |date=4 Marso 2018 |title=Musakhan |url=https://www.middleeastmonitor.com/20180304-musakhan/ |access-date=20 Agosto 2020 |work=Memo Middle Earth Monitor |language=en}}</ref> falafel<ref>{{cite book|last=Williams|first=Emma|title=It's Easier to Reach Heaven than the End of the Street|year=2006|publisher=Bloomsbury Publishing|location=Great Britain|isbn=978-0-7475-8559-6|page=378|url=https://books.google.com/books?id=yve-_E5VwGAC&q=falafel+national+dish+palestine&pg=PA378|lang=en|trans-title=Mas Madaling Makapunta sa Langit kaysa sa Dulo ng Kalye}}</ref><ref>{{cite book|last=Karmi|first=Ghada|title=In Search of Fatima|year=2002|publisher=Verso New Left Books|location=U.S.|isbn=1-85984-561-4|page=39|url=https://books.google.com/books?id=DuiB5iJ26KcC&q=falafel+national+dish|lang=en|trans-title=Sa Paghahanap kay Fatima}}</ref> * [[Panama]]: sancocho<ref name="Joe"/> * [[Peru]]: [[ceviche]]<ref>{{cite web |title=Ceviche – the Peruvian national dish |trans-title=Ceviche – ang pambansang pagkain ng Peru |url=http://www.perutravelguide.org/ceviche-the-peruvian-national-dish.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080607073905/http://www.perutravelguide.org/ceviche-the-peruvian-national-dish.html |archive-date=7 Hunyo 2008 |access-date=11 Hulyo 2010 |publisher=Peru Travel Guide |language=en}}</ref> * [[Pidyi]]: fiji kokoda (ceviche ng Pidyi)<ref>{{cite web |date=2 Hulyo 2015 |title=Fiji Kokoda |url=https://www.internationalcuisine.com/fiji-kokoda/ |access-date=15 Disyembre 2021}}</ref> * [[Pilipinas]]: [[adobo]],<ref name="CNNP2017">{{cite news |last=Bueno |first=Anna |date=21 Hunyo 2017 |title=Adobo, sinigang, or sisig: What's your pick for the Philippines' national dish? |language=en |trans-title=Adobo, sinigang, o sisig: Ano ang pipiliin mo bilang pambansang pagkain ng Pilipinas? |work=CNN Philippines |url=https://cnnphilippines.com/life/leisure/food/2017/06/14/national-dish.html |access-date=26 Disyembre 2019 |archive-date=16 Disyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191216023107/https://cnnphilippines.com/life/leisure/food/2017/06/14/national-dish.html |url-status=dead }}</ref><ref name="PhilStar2018">{{cite news |last=Gonzalez |first=Manny |date=12 Hulyo 2018 |title=Why don't we have official national dishes? |language=en |trans-title=Bakit wala tayong mga opisyal na pambansang pagkain? |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/lifestyle/food-and-leisure/2018/07/12/1832621/why-dont-we-have-official-national-dishes |access-date=26 December 2019}}</ref><ref name="Gapultos2013">{{cite book|last=Gapultos|first=Marvin|title=The Adobo Road Cookbook: A Filipino Food Journey|url=https://books.google.com/books?id=OBTQAgAAQBAJ&pg=PT210|date=23 Abril 2013|publisher=Tuttle Publishing|isbn=978-1-4629-1169-1|page=210|lang=en|trans-title=Ang Aklat-luto ng Kalyeng Adobo: Isang Lakbay sa Pagkaing Pilipino}}</ref><ref>{{cite book|author=DeWitt, Dave|title=1,001 Best Hot and Spicy Recipes|publisher=[[Agate Publishing]]|year=2010|page=428|isbn=978-1-57284-113-0|url=https://books.google.com/books?id=sNLKs8LO35kC&q=Philippine+Adobo+variation&pg=PA428|lang=en|trans-title=1,001 Pinakamahusay na Mainit at Maanghang na Resipi}}<br />{{cite book|last=Deere|first=Kiki|title=Journey Through the Philippines: An Unforgettable Journey from Manila to Mindanao|url=https://books.google.com/books?id=ZgbiDgAAQBAJ&pg=PT43|date=20 Hunyo 2017|publisher=Tuttle Publishing|isbn=978-1-4629-1886-7|page=43|lang=en|trans-title=Paglalakbay sa Pilipinas: Isang Di-malilimutang Biyahe mula Manila hanggang Mindanao}}<br />{{Cite news |last=Sifton |first=Sam |date=5 Enero 2011 |title=The Cheat: The Adobo Experiment |language=en |trans-title=The Cheat: Isang Eksperimento sa Adobo |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2011/01/09/magazine/09Food-t-000.html |access-date=5 Hunyo 2011}}<br />{{cite web |last=Dee |first=Ching |date=3 Setyembre 2019 |title=Your Foodie Guide To Manila |trans-title=Ang Gabay Foodie para sa Maynila |url=https://stories.forbestravelguide.com/your-foodie-guide-to-manila |access-date=26 Disyembre 2019 |website=Forbes Travel Guide |publisher=The Five Star Travel Corporation |language=en}}<br />{{cite news |last=Villafuerte |first=Sai |date=16 Setyembre 2019 |title=Filipino Chefs Are Taking Back Control of Their Cuisine |language=en |trans-title=Mga Kusinerong Pilipino, Sinusupilin Muli Ang Kanilang Lutuin |work=Vice |url=https://www.vice.com/en_us/article/wjwem4/filipino-chefs-are-taking-back-control-of-their-cuisine-v26n3 |access-date=26 Disyembre 2019}}</ref> [[sinigang]],<ref name=CNNP2017 /><ref name="Gapultos2013" /> [[sisig]],<ref name=CNNP2017 /><ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=18 Setyembre 2018 |title=Try These Innovative Sisig Dishes That Might Just Win a National Competition |language=en |trans-title=Subukan Itong Mga Makabagong Sisig Na Posibleng Manalo sa Pambansang Paligsahan |work=Pepper |location=Philippines |url=https://www.pepper.ph/try-these-innovative-sisig-dishes-that-might-just-win-a-national-competition/ |access-date=26 Disyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191226152442/https://www.pepper.ph/try-these-innovative-sisig-dishes-that-might-just-win-a-national-competition/ |archive-date=26 Disyembre 2019}}<br />{{cite book|last1=Fecks|first1=Noah|last2=Wagtouicz|first2=Paul|title=The Way We Ate: 100 Chefs Celebrate a Century at the American Table|url=https://books.google.com/books?id=edabAQAAQBAJ&pg=PA154|date=29 October 2013|publisher=Simon and Schuster|isbn=978-1-4767-3272-5|page=154}}</ref> [[pansit]],<ref name=CNNP2017 /><ref>{{cite book|last=McKinnon|first=Leila|title=Australia's Favourite Recipes|url=https://books.google.com/books?id=1kWIR605IsEC&pg=PT76|date=1 Nobyembre 2012|publisher=Pan Macmillan Australia|isbn=978-1-74334-955-7|page=76|lang=en|trans-title=Mga Paboritong Resipi ng Australya}}<br />{{cite magazine|last=Stafford|first=Paul|date=20 Agosto 2018|title=Like A Local: 10 Of The Most Unique Foods Of The Philippines|url=https://www.travelmag.com/articles/unique-foods-philippines/5/|magazine=Travel Magazine|access-date=26 Disyembre 2019|lang=en|trans-title=Parang Isang Lokal: 10 Mga Pinakatangi-tanging Pagkain ng Pilipinas|archive-date=26 Disyembre 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191226155519/https://www.travelmag.com/articles/unique-foods-philippines/5/|url-status=dead}}</ref> [[halo-halo]]<ref name=PhilStar2018 /> * [[Pinlandiya]]: ruisleipä,<ref>{{cite web|title=The people have spoken - rye bread is the national food|url=http://yle.fi/uutiset/osasto/news/the_people_have_spoken_-_rye_bread_is_the_national_food/9413195|website=yle.fi|publisher=Yle|access-date=8 February 2017|date=19 January 2017}}</ref> karjalanpaisti, lohikeitto * [[Polonya]]: bigos,<ref name="Joe"/> [[pierogi]],<ref>"Kapusta kiszona ([[sauerkraut]]) ang batayan ng pambansang pagkain ng Polonya, bigos (sauerkraut at samu't saring uri ng karne), kapuśniak (sabaw sa sauerkraut) (isinalin mula sa Ingles)" [sa:] Polish Holiday Cookery by Robert Strybel, 2003, p. 14; "Bigos, the national dish of Poland — a hunter's stew of mixed meats and vegetables" [in:] The food lover's companion to Portland by Lisa Shara Hall, Roger J. Porter, 1996</ref> kotlet schabowy,<ref>"Two national specialities you'll find everywhere are bigos (cabbage stewed with meat and spices) and pierogi" [in:] Poland: the rough guide, 1991 and kotlet schabowy is a close cousin of the Teutonic [[Wiener Schnitzel]]" [in:] Joey Porcelli, Clay Fong . The Gyros Journey: Affordable Ethnic Eateries Along the Front Range, 2006</ref> [[barszcz]], rosół * [[Portugal]]: bacalhau,<ref>{{cite news |title=PORTUGUESE CUISINE The Food of Portugal |language=en |trans-title=LUTUING PORTUGES Ang Pagkain ng Portugal |publisher=Go Lisbon |url=https://www.golisbon.com/food/food.html |access-date=20 Agosto 2020}}</ref> caldo verde,<ref>{{cite web |title=Top 10 foods to try in the Algarve |trans-title=Unang 10 pagkain na Susubukan sa Algarve |url=https://www.bbcgoodfood.com/howto/guide/top-10-foods-try-algarve |access-date=20 Agosto 2020 |website=BBC Goodfood |publisher=BBC |language=en}}</ref> cozido à portuguesa,<ref name="Joe"/><ref name="Holland">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9wm5BAAAQBAJ&pg=PT71|title=The World on a Plate: 40 Cuisines, 100 Recipes, and the Stories Behind Them|last=Holland|first=Mina|publisher=[[Penguin Books]]|year=2015|isbn=978-0-14-312765-9|location=New York|page=78|language=en|orig-date=2014|trans-title=Ang Mundo sa Plato: 40 Lutuin, 100 Resipi, at ang Mga Kuwento sa Likod Nila}}</ref><ref name="Poelzl">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=cRqJAAAAQBAJ&pg=PA150|title=Culture Shock! Portugal: A Survival Guide to Customs and Etiquette|last=Poelzl|first=Volker|publisher=[[Marshall Cavendish]]|year=2007|isbn=978-0-7614-5672-8|location=Tarrytown, NY|page=150|lang=en|trans-title=Gulat sa Kultura! Portugal: Gabay Pamuhay ukol sa Kaugalian at Etiketa}}</ref> pastel de belem, sardinha assada (Inihaw na sardinas)<ref>[https://wetravelportugal.com/national-dish-portugal/ National Dish of Portugal] [Pambansang Pagkain ng Portugal] (sa wikang Ingles). wetravelportugal.com. Retrieved 24 Abril 2021.</ref> * [[Pransiya]]: pot-au-feu,<ref>{{cite news |last=Apple Jr. |first=R. W. |date=18 Pebrero 2004 |title=Four Nations Where Forks Do Knives' Work |language=en |trans-title=Apat na Bansa Kung Saan Ipinangkukutsilyo Ang Tindor |newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2004/02/18/dining/four-nations-where-forks-do-knives-work.html?pagewanted=2 |url-access=subscription |access-date=6 Hulyo 2011}}</ref><ref name="away.com">{{cite web |date=20 Oktubre 2009 |title=Food Journeys of a Lifetime: Top Ten Great National Dishes |trans-title=Mga Panghabambuhay na Biyaheng Pagkain: Sampung Pinakadakilang Pambansang Pagkain |url=http://away.com/feature/excerpt/national-geographic/top-ten-great-national-dishes-1.html?page=1 |archive-url=https://archive.today/20130117110045/http://away.com/feature/excerpt/national-geographic/top-ten-great-national-dishes-1.html?page=1 |archive-date=17 Enero 2013 |access-date=3 Oktubre 2013 |publisher=Away.com |language=en}}</ref> bœuf bourguignon,<ref name="LP">{{cite web |author=Butler |first=Alex |date=20 Nobyembre 2017 |title=If you want to eat like the French, reach for some beef bourguignon |trans-title=Kung gusto mo kumain tulad ng mga Pranses, kumuha ng bakang bourguignon |url=https://www.lonelyplanet.com/articles/beef-bourguignon-france |access-date=15 Nobyembre 2020 |work=[[Lonely Planet]] |language=en}}{{dead link|date=August 2023|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref><ref>{{cite web |author=Cloake |first=Felicity |date=24 Agosto 2020 |others=Photographs by Ant Duncan |title=The story behind the classic French dish boeuf bourguignon |trans-title=Ang kwento sa klasikong pagkaing Pranses boeuf bourguignon |url=https://www.nationalgeographic.co.uk/travel/2020/08/the-story-behind-the-classic-french-dish-boeuf-bourguignon |access-date=15 Nobyembre 2020 |publisher=National Geographic |language=en}}</ref> blanquette de veau,<ref name="LP"/> steak frites,<ref name="LP"/> baguette,<ref>{{cite news |author=Druckerman |first=Pamela |date=22 Enero 2019 |title=It's crunch-time for the baguette |language=en |trans-title=Crunch-time na para sa baguette |newspaper=The Economist |url=https://www.economist.com/1843/2019/01/22/its-crunch-time-for-the-baguette |url-access=subscription |access-date=26 Agosto 2020}}</ref> [[crêpe]],<ref>{{cite web |author=Husain |first=Amna |date=8 Nobyembre 2012 |title=Sweet, savory concoctions whisk into city food scene |trans-title=Matamis, malinamnam na timpla, bumati sa eksena ng pagkaing lungsod |url=https://www.thesouthend.wayne.edu/article_6d0bd2f5-d2ce-5291-8a7b-980b948dc12e.html |access-date=21 Agosto 2020 |publisher=The South End |language=en}}</ref> crème caramel,<ref>{{Cite book|author=Potts|first=Olivia|url=https://books.google.com/books?id=_4J6DwAAQBAJ&q=france+%22national+dessert%22&pg=PT91|title=A Half Baked Idea|date=25 July 2019|publisher=Penguin UK|isbn=978-024-138-047-5|oclc=0241380472|access-date=25 August 2020|lang=en|trans-title=Isang Ideyang Hilaw}}</ref> poule au pot (makasaysayan) <ref>{{cite web |date=21 Nobyembre 2019 |title=Traditional recipe: Authentic poule au pot |trans-title=Tradisyonal na resipi: Awtentikong poule au pot |url=https://www.nouvelle-aquitaine-tourisme.com/en/news/traditional-recipe-authentic-poule-au-pot |access-date=23 Agosto 2020 |work=Nouvelle-Aquitaine Regional Tourism Board |language=en}}</ref> ===S=== * [[Senegal]]: [[thieboudienne]]<ref name="Joe"/> * [[Singapura]]: [[alimango sa sili]],<ref>{{cite web |date=26 Enero 2010 |title=The quest for Singapore's next national dish |trans-title=Ang paghahanap para sa susunod na pambansang putahe ng Singapura |url=http://www.cnngo.com/singapore/none/hunt-singapores-next-national-dish-630473 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120614233721/http://www.cnngo.com/singapore/none/hunt-singapores-next-national-dish-630473 |archive-date=14 Hunyo 2012 |access-date=7 Hulyo 2010 |publisher=CNN |language=en}}</ref> [[manok at kaning Hainanes]],<ref>{{cite news |last=Kugiya |first=Hugo |date=18 Marso 2010 |title=Singapore's national dish: Hainan chicken rice |language=en |trans-title=Pambansang ulam ng Singapura: kani't manok ng Hainan |work=Crosscut.com |url=http://crosscut.com/2010/03/18/food/19683/Singapore-s-national-dish:-Hainan-chicken-rice/ |access-date=3 Oktubre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110831041040/http://crosscut.com/2010/03/18/food/19683/Singapore-s-national-dish%3A-Hainan-chicken-rice/ |archive-date=31 Agosto 2011}}</ref> Hokkien mee<ref>{{Cite book |author=Peter Turner |title=Malaysia, Singapore & Brunei: A Lonely Planet Travel Survival Kit |url=https://archive.org/details/malaysiasingapor0000turn |author2=Chris Taylor |author3=Hugh Finlay |publisher=Lonely Planet Publications |year=1996 |isbn=978-086-442-393-1 |page=[https://archive.org/details/malaysiasingapor0000turn/page/78 78] |language=en |trans-title=Malaysia, Singapura & Brunay: Travel Survival Kit ng Lonely Planet}}</ref> ===T=== * [[Taylandiya]]: [[pad thai]], pad gaprao, [[tom yum|tom yum kung]],<ref>{{cite web |title=Typical Thai Meals & Eating Habits |trans-title=Mga Tipikal na Pagkain & Kaugalian sa Pagkain ng Mga Taylandes |url=http://www.bangkok.com/thai-food/typical-thai-meals-and-eating-habits.htm |access-date=7 Hulyo 2010 |publisher=Bangkok.com |language=en}}</ref> som tam<ref>{{cite web |author=Phavitch Theeraphong and Sopida Rodsom |date=21 Pebrero 2018 |title=Best places to eat somtum in Bangkok |trans-title=Pinakamagandang mga lugar para kumain ng somtum sa Bangkok |url=https://www.timeout.com/bangkok/restaurants/best-somtum-places-in-bangkok |access-date=20 August 2020 |publisher=Time Out |language=en}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga pambansang lutuin]] [[Kategorya:Lutuin]] 1goh1h8l7jmbeemt3prvbhmnb429b9q 0 325840 2221203 2180036 2026-08-20T22:18:26Z Allyriana000 119761 Isinapanahon ang artikulo 2221203 wikitext text/x-wiki {{infobox pageant titleholder |name = Sheynnis Palacios |birth_name=Sheynnis Alondra Palacios Cornejo |image=Sheynnis Palacios in Costa Rica (2023).jpg |alt= |caption=Si Palacios noong 2024 |birth_date={{birth date and age|2000|5|30}} |birth_place=[[Managua]], [[Nikaragwa]] |alma_mater=[[Central American University, Managua|Central American University]] |height=180 cm |title=Miss Teen Nicaragua 2016<br>[[Miss Mundo Nicaragua|Miss World Nicaragua 2020]]<br>[[Miss Nicaragua|Miss Nicaragua 2023]]<br>[[Miss Universe 2023]] |hair_colour=Black |eye_colour=Brown |nationalcompetition=[[Miss Mundo Nicaragua|Miss World Nicaragua 2020]]<br>(Winner)<br>[[Miss World 2021]]<br>(Top 40)<br>[[Miss Nicaragua|Miss Nicaragua 2023]]<br>(Winner)<br>[[Miss Universe 2023]]<br>(Winner) }} Si '''Sheynnis Alondra Palacios Cornejo'''<ref>{{Cite web |title=Sheynnis Palacios is Miss World Nicaragua 2020 |url=http://www.vostv.com.ni/farandula/12670-en-vivo-gala-final-de-miss-mundo-nicaragua-2020/ |access-date=2020-11-20 |website=Vos TV |language=es}}</ref> (ipinanganak noong 30 Mayo 2000) ay isang modelo at beauty pageant titleholder na Nikaragwense na kinoronahang [[Miss Universe 2023]].<ref name=":1">{{Cite web |last=Heller |first=Corinne |date=19 Nobyembre 2023 |title=Miss Nicaragua Sheynnis Palacios wins Miss Universe 2023 |url=https://www.nbclosangeles.com/news/national-international/miss-nicaragua-sheynnis-palacios-wins-miss-universe-2023/3272239/ |access-date=19 Nobyembre 2023 |website=NBC Los Angeles |language=en-US}}</ref> Sheynnis Palacios ang kauna-unahang babaeng Nikaragwense na nanalo bilang Miss Universe.<ref name=":0">{{Cite web |last=Rees |first=Alex |date=19 Nobyembre 2023 |title=Miss Nicaragua wins 2023 Miss Universe pageant |url=https://www.cnn.com/style/miss-universe-2023-nicaragua-sheynnis-palacios/index.html |access-date=19 Nobyembre 2023 |website=[[CNN]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |date=19 Nobyembre 2023 |title=Sheynnis Palacios of Nicaragua wins Miss Universe 2023, first for her country |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2023/11/19/2310676/sheynnis-palacios-nicaragua-wins-miss-universe-2023-first-her-country |access-date=19 Nobyembre 2023 |website=[[Philippine Star]]}}</ref> Bago ang Miss Universe, lumahok si Palacios sa [[Miss World 2021]] bilang Miss World Nicaragua 2020, at nagtapos bilang isa sa Top 40.<ref>{{Cite web |date=20 Pebrero 2020 |title=Sheynnis Palacios crowned Miss Mundo Nicaragua 2020 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/others/Sheynnis-Palacios-crowned-Miss-Mundo-Nicaragua-2020/eventshow/74223799.cms |access-date=3 Agosto 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=25 Hulyo 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725064942/https://beautypageants.indiatimes.com/others/sheynnis-palacios-crowned-miss-mundo-nicaragua-2020/eventshow/74223799.cms |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=8 Marso 2021 |title=Celebrarán concurso internacional de Miss Mundo en Puerto Rico! |trans-title=Confirmed! International Miss World contest will be held in Puerto Rico |url=https://www.metro.pr/pr/entretenimiento/2021/03/08/confirmado-celebraran-concurso-internacional-miss-mundo-puerto-rico.html |access-date=19 Nobyembre 2023 |website=Metro |language=es}}</ref> == Buhay at pag-aaral == Ipinanganak si Palacios noong 30 Mayo 2000 sa Hospital Alemán Nicaragüense, [[Managua]], Nikaragwa sa mga magulang na sina Raquel Guadalupe Cornejo Pichardo at Édgar Arístides Palacios García.<ref>{{cite web |date=19 Nobyembre 2023 |title=¿Quién es Sheynnis Palacios, la primera nicaragüense en ganar el Miss Universo 2023? |url=https://eju.tv/2023/11/quien-es-sheynnis-palacios-la-primera-nicaraguense-en-ganar-el-miss-universo-2023/ |access-date=6 Mayo 2025 |work=Eju.tv |language=es}}</ref><ref name="El Mundo">{{cite web |date=19 Nobyembre 2023 |title=Nicaragüenses celebran en ciudad natal de Sheynnis Palacios, a la nueva Miss Universo 2023 |url=https://diario.elmundo.sv/el-mundo/nicaraguenses-celebran-en-ciudad-natal-de-sheynnis-palacios-a-la-nueva-miss-universo-2023 |access-date=6 Mayo 2025 |work=El Mundo |language=es}}</ref> Kalaunan ay lumaki siya sa bayan ng Diriamba at nag-aral sa La Salle Managua Pedagogical Institute sa Managua. Sa kaniyang paaralan, nanalo siya sa Miss Lasallista beauty pageant, kung saan nagsimula ang kaniyang pagkahilig sa mga paligsahan ng kagandahan.<ref name="Azteca">{{cite web |last=Quesada |first=Paulina |date=19 Nobyembre 2023 |title=¿Quién es Sheynnis Palacios, la guapa LICENCIADA y modelo GANADORA del Miss Universo 2023? |url=https://www.aztecabajio.com/espectaculos/quien-gano-el-miss-universo-2023-sheynnis-palacios-modelo-y-licenciada-nicaragua |access-date=7 Mayo 2025 |work=Azteca Bajio |language=es}}</ref> Pagkatapos ay nag-aral siya sa Universidad Centroamericana at nagtapos ng degree sa [[pangmadlang komunikasyon]] noong 2022. Kasabay nito, siya ay kabilang sa ''volleyball varsity team'' ng kaniyang unibersidad.<ref>{{Cite web |last=Abad |first=Ysa |date=19 Nobyembre 2023 |title=Who is Sheynnis Palacios, Miss Universe 2023? |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/things-to-know-profile-sheynnis-palacios-miss-universe-2023/ |access-date=19 Nobyembre 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> Upang mabayaran ang kaniyang pag-aaral, gumawa at nagbenta ng ''buñuelos'' si Palacios kasama ang kaniyang ina at lola sa ina, kung saan siya ay inaapi sa paaralan.<ref>{{cite web |date=18 Nobyembre 2023 |title=Sheynnis Palacios: De vendedora de buñuelos a ser Miss Universo |url=https://www.laprensa.hn/fotogalerias/farandula/el-salvador-espectaculos-sheynnis-palacios-miss-universo-miss-nicaragua-PA16344957#image-2 |access-date=7 Mayo 2025 |work=La Prensa |language=es}}</ref> Sa kaniyang kabataan, dumadanas si Palacios ay ng mga pag-atake ng pagkabalisa, na kalaunan ay nagbigay inspirasyon sa kaniya na gamitin ang kamalayan sa kalusugan ng isip bilang kaniyang plataporma.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=7 Agosto 2023 |title=Sheynnis Palacios, modelo, promotora comunitaria y ganadora de Miss Nicaragua |trans-title=Sheynnis Palacios, model, community promoter, and winner of Miss Nicaragua |url=https://ipnicaragua.com/sheynnis-palacios-modelo-promotora-comunitaria-y-ganadora-de-miss-nicaragua/ |access-date=7 Mayo 2025 |website=IP Nicaragua |language=es}}</ref> Bago maging Miss Universe, nagtatrabaho si Palacios bilang isang modelo, tagatanghal sa telebisyon, at mamamahayag sa Nikaragwa, at tinanghal ang palabas na ''Entiende tu mente'', na tumatalakay sa mga paksang may kaugnayan sa kalusugan ng isip.<ref name="Azteca" /> == Mga paligsahan ng kagandahan == Nagsimulang sumali sa mga patimpalak ng kagandahan si Palacios noong siya ay 16 pa lamang nang manalo ito sa Miss Teen Nicaragua 2016 pageant. Kinatawan niya ang kaniyang bansa sa Miss Teen Universe 2017 kung saan siya ay napabilang sa Top 10.<ref>{{Cite web |last=Abad |first=Ysa |date=19 Nobyembre 2023 |title=Who is Sheynnis Palacios, Miss Universe 2023? |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/things-to-know-profile-sheynnis-palacios-miss-universe-2023/ |access-date=19 Nobyembre 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |date=19 Nobyembre 2023 |title=Sheynnis Palacios of Nicaragua wins Miss Universe 2023, first for her country |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2023/11/19/2310676/sheynnis-palacios-nicaragua-wins-miss-universe-2023-first-her-country |access-date=19 Nobyembre 2023 |website=[[Philippine Star]]}}</ref> [[Talaksan:Miss Mundo Nicaragua 2020, Sheynnis Palacios, 06.jpg|thumb|250x250px|Si Palacios bilang Miss World Nicaragua 2020]] === Miss World 2021 === Bilang kinatawan sa lungsod ng Managua, nagwagi noong 16 Mayo 2020 Sheynnis Palacios bilang Miss World Nicaragua 2020. Dahil sa [[Pandemya ng COVID-19|pandemya dulot ng COVID-19]] sa Porto Riko, naudlot ang Miss World 2021 mula 16 Disyembre 2021 hanggang Marso 2022.<ref>{{Cite web |date=11 Marso 2021 |title=Miss World 2021 finale date announced! |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-world/miss-world-2021-finale-date-announced/articleshow/81462288.cms |access-date=31 Hulyo 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=31 Hulyo 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220731065210/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-world/miss-world-2021-finale-date-announced/articleshow/81462288.cms |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Rodríguez Caraballo |first=Harry |date=8 Marso 2021 |title=¡Confirmado! Celebrarán concurso internacional de Miss Mundo en Puerto Rico |url=https://www.metro.pr/pr/entretenimiento/2021/03/08/confirmado-celebraran-concurso-internacional-miss-mundo-puerto-rico.html |access-date=31 Hulyo 2022 |website=Metro Puerto Rico |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |date=22 Disyembre 2021 |title=Miss World 2021 new pageant finale date has been announced |url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/life-style/miss-world-2021-pageant-finale-rescheduled-date-puerto-rico-manasa-varanasi-india-7684505/ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> Ang apatnapung mga ''semi-finalist'' na lamang ang pinabalik sa San Juan, Porto Riko, kung saan napabilang si Palacios, dahil sa Hamong ''Head-to-Head.<ref name=":14">{{Cite web |date=17 Marso 2022 |title=As it happens: Miss World 2021 |url=https://www.philstar.com/happens/1017 |access-date=5 Mayo 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref name=":11">{{Cite web |date=22 Enero 2022 |title=Miss World 2021 announces top 40 contestants |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-world-2021-announces-top-40-contestants/ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref>'' Hindi na umabante si Palacios sa kompetisyon. Dapat din sanang lalahok si Palacios sa Reinado Internacional del Café 2022, ngunit bumitiw ito sa kompetisyon dahil nagpositibo siya sa [[COVID-19]].<ref>{{Cite web |date=19 Nobyembre 2023 |title=Get to know Sheynnis Palacios of Nicaragua, the new Miss Universe 2023 |url=https://philstarlife.com/celebrity/347224-sheynnis-palacios-of-nicaragua-new-miss-universe-2023 |access-date=6 Mayo 2025 |website=Philstar Life |language=en}}</ref> === Miss Universe 2023 === Sheynnis Palacios ay inihayag bilang isa sa mga kandidata para sa Miss Nicaragua 2023. Noong 5 Agosto 2023, nagwagi si Palacios bilang Miss Nicaragua 2023, na siyang nagbigay sa kaniya ng karapatan upang katawanin ang Nikaragwa sa Miss Universe.'''<ref>{{Cite web |date=6 Agosto 2023 |title=Sheynnis Palacios, licenciada en comunicación social, es elegida Miss Nicaragua 2023 |trans-title=Sheynnis Palacios, graduate in social communication, is elected Miss Nicaragua 2023 |url=https://www.swissinfo.ch/spa/nicaragua-belleza_sheynnis-palacios--licenciada-en-comunicaci%C3%B3n-social--es-elegida-miss-nicaragua-2023/48716042 |access-date=8 Agosto 2023 |website=Swissinfo |language=es}}</ref>''' Kinatawanan ni Sheynnis Palacios ang Nikaragwa sa Miss Universe 2023 sa El Salvador,<ref>{{Cite web |last=Severo |first=Jan Milo |title=El Salvador to host 72nd Miss Universe at the end of 2023 |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2023/01/15/2237805/el-salvador-host-72nd-miss-universe-end-2023 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230115092415/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2023/01/15/2237805/el-salvador-host-72nd-miss-universe-end-2023 |archive-date=15 Enero 2023 |access-date=6 Mayo 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gillett |first=Katy |date=15 Enero 2023 |title=Miss Universe 2023 to take place in El Salvador |url=https://www.thenationalnews.com/lifestyle/fashion/2023/01/15/miss-universe-2023-to-take-place-in-el-salvador/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117083725/https://www.thenationalnews.com/lifestyle/fashion/2023/01/15/miss-universe-2023-to-take-place-in-el-salvador/ |archive-date=17 Enero 2023 |access-date=6 Mayo 2025 |website=The National |language=en}}</ref> kung saan siya ang ikalimang kandidata mula sa Nikaragwa na nakapasok sa ''semi-finals.<ref name=":4">{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=19 Nobyembre 2023 |title=Michelle Dee makes it to Miss Universe 2023 Top 20 |url=https://entertainment.inquirer.net/527691/michelle-dee-makes-it-to-miss-universe-2023-top-20 |access-date=19 Nobyembre 2023 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=19 Nobyembre 2023 |title=Inclusivity, historic wins at Miss Universe 2023 |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2023/11/19/2312672/inclusivity-historic-wins-miss-universe-2023 |access-date=19 Nobyembre 2023 |website=[[Philippine Star]]}}</ref><ref name="top10">{{Cite web |last=Requintina |first=Robert |date=19 Nobyembre 2023 |title=LIST: Miss Universe 2023 Top 10 candidates |url=https://mb.com.ph/2023/11/19/list-miss-universe-2023-top-10-candidates |access-date=19 Nobyembre 2023 |website=[[Manila Bulletin]]}}</ref>'' Napabilang din si Palacios sa sampung mga ''semi-finalist'' na sumabak sa ''evening gown competition''. Sinuot ni Palacios para sa ''evening gown competition'' ang isang ''long-sleeve gown'' na may nakakabit na isang bughaw na ''shawl'', hango sa kulay ng watawat ng Nikaragwa.<ref>{{Cite web |last=Herndon |first=Ayana |date=19 Nobyembre 2023 |title=Miss Universe 2023 Winner Sheynnis Palacios Secures Crown in Nicaraguan Flag-inspired Gown |url=https://wwd.com/pop-culture/celebrity-news/miss-universe-2023-winner-sheynnis-palacios-nicaragua-dress-1235936512/ |access-date=19 Nobyembre 2023 |website=WWD |language=en-US}}</ref> Pagkatapos ng ''evening gown competition'', napabilang Sheynnis Palacios sa limang pinalista na lumahok sa ''question and answer round''. Itinanong ni Halima Aden kay Palacios: ''"What qualities and values guide you as a leader and role model for others?"'', kung saan ipinarating niya sa wikang Kastila:<ref>{{Cite web |last= |date=19 Nobyembre 2023 |title=TRANSCRIPT: Miss Universe 2023 Top 5 Q&A segment |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/transcript-miss-universe-2023-question-answer-segment/ |access-date=20 Nobyembre 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref>{{quote|text=''"The quality that has inspired me and has inspired millions of women and girls is humility and to be able to appreciate all of the little things, because that’s where the most valuable thing is: the essence of being human."''}}Pagkatapos ng ''question and answer round'', napabilang Sheynnis Palacios sa tatlong pinalista na lumahok sa ''final question round''. Itinanong ni Maria Menounos kay Sheynnis Palacios ''"If you could live one year in another woman's shoes, who would you choose, and why?"'', kung saan ipinarating niya sa wikang Kastila:<ref>{{Cite web |last=Arnaldo |first=Steph |date=19 Nobyembre 2023 |title=TRANSCRIPT: Miss Universe 2023 Top 3 Q&A |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/transcript-miss-universe-2023-top-3-question-answer/ |access-date=20 Nobyembre 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref>{{quote|text=''"I would choose Mary Wollstonecraft, because she opened the gap to give an opportunity to many women. What I would do is to have that income gap would open up so women could work in any area that they choose to work in because there are no limitations for women. That was 1750. Now in 2023, we are making history."''}} [[Talaksan:Visita Sheynnis Palacios Miss Universe Asamblea Legislativa Costa Rica febrero 2023 (48).jpg|left|thumb|250x250px|Si Palacios sa Kosta Rika noong 2023]] Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni R'Bonney Gabriel ng Estados Unidos Sheynnis Palacios bilang Miss Universe 2023. Ito ang kauna-unahang tagumpay ng Nikaragwa sa kasaysayan ng kompetisyon, at ang kauna-unahang tagumpay ng bansa sa apat na pinakamalalaking mga paligsahan ng kagandahan sa mundo.<ref name=":1" /> Sa panahon ng kaniyang panunungkulan bilang Miss Universe 2023, nakapaglakbay si Palacios sa mahigit tatlumpung bansa. Nakapaglakbay si Palacios sa mga bansang El Salvador, Estados Unidos, Mehiko, Indonesya, Katar,<ref>{{Cite web |last=Ocana |first=Alex |last2=Loreto |first2=Maria |date=8 Pebrero 2024 |title=Miss Universe Sheynnis Palacios' incredible Qatar looks |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20240207355743/miss-universe-sheynnis-palacios-incredible-qatar-looks/ |access-date=6 Mayo 2025 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> Brasil, Kosta Rika, Pilipinas,<ref>{{Cite web |last=Abad |first=Ysa |date=1 Mayo 2024 |title=Miss Universe 2023 Sheynnis Palacios is coming to the Philippines |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-universe-2023-sheynnis-palacios-philippines-visit-may-2024/ |access-date=28 Hulyo 2024 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> Taylandiya, Laos,<ref>{{Cite web |last=Visapra |first=Phontham |date=8 Abril 2024 |title=Miss Universe Sheynnis Palacios Receives Heartwarming Welcome in Laos |url=https://laotiantimes.com/2024/04/08/miss-universe-sheynnis-palacios-receives-heartwarming-welcome-in-laos/ |access-date=28 Hulyo 2024 |website=Laotian Times |language=en-US}}</ref> Kambodya, Tsina, Indiya,<ref>{{cite web |title=Miss Universo, Sheynnis Palacios, deslumbra con su estilo durante su visita a India |url=https://www.superlike.com/tendencias/miss-universo-sheynnis-palacios-deslumbra-con-su-estilo-durante-su-visita-a-india-195232 |access-date=28 Hulyo 2024 |website=Canal RCN |language=es |archive-date=8 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240508212553/https://www.canalrcn.com/super-like/amp/tendencias/miss-universo-cautiva-con-su-estilo-en-india-195232 |url-status=dead }}</ref> Monako, Albanya, Pransiya, Gresya, Kolombya, Ekwador, Porto Riko,<ref>{{Cite web |date=28 Hunyo 2024 |title=Miss Universe Sheynnis Palacios embraced Puerto Rican culture during her visit |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20240628702281/miss-universe-sheynnis-palacios-embraced-puerto-rican-culture-during-her-visit/ |access-date=6 Mayo 2025 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> Republikang Dominikano, Guwatemala, Bahamas, Kapuluang Turks at Caicos, Hamayka, Panama,<ref>{{cite web |last=Gómez |first=Shirley |date=20 Nobyembre 2023 |title=Exclusive: Sheynnis Palacios's first 48 hours as Miss Universe: What is she doing after the pageant? |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20231120352821/exclusive-sheynnis-palacioss-first-48-hours-as-miss-universe/ |access-date=28 Hulyo 2024 |work=Hola! USA |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last=Gómez |first=Shirley |date=13 Disyembre 2023 |title=Sheynnis Palacios takes Nicaraguan fashion around the world |url=https://www.hola.com/us/fashion/20231213353653/sheynnis-palacios-takes-nicaraguan-fashion-to-the-global-stage/ |access-date=28 Hulyo 2024 |work=Hola! USA |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 Abril 2024 |title=Sheynnis Palacios ditches her bob haircut: Her first change of look since Miss Universe win |url=https://www.hola.com/us/health-and-beauty/20240403358207/sheynnis-palacios-debuts-a-longer-hairstyle/ |access-date=28 Hulyo 2024 |website=¡Hola! |language=en-US}}</ref> Kenya, Sambia, Simbabwe,<ref>{{Cite web |last=Engelbrecht |first=Leandra |date=23 Agosto 2024 |title=Miss Universe's African tour: Sheynnis Palacios crowns, dances, and delights in Kenya and Zimbabwe |url=https://www.news24.com/life/arts-and-entertainment/celebrities/miss-universes-african-tour-sheynnis-palacios-crowns-dances-and-delights-in-kenya-and-zimbabwe-20240823 |access-date=24 Agosto 2024 |website=News24 Life |language=en-US}}</ref> Nepal, Peru, at Bulibya.<ref>{{cite web |last=Redaccion |first=Niu |date=12 Nobyembre 2024 |title=Sheynnis Palacios: The Most Traveled Miss Universe Who Hasn’t Returned to Her Native Nicaragua |url=https://confidencial.digital/english/sheynnis-palacios-the-most-traveled-miss-universe-who-hasnt-returned-to-her-native-nicaragua/?fbclid=IwY2xjawJoS6tleHRuA2FlbQIxMAABHskM5ODDUMgU93C_-TF5OZZ3OeRIjzcrg05QWs_E9Xve_0zJjivFfaVveYSI_aem_H358z8K1Li7j76XN60TNcg |access-date=6 Mayo 2025 |work=Confidencial |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Trujillo |first=Jovita |date=7 Hunyo 2024 |title=Will Sheynnis Palacios break a record as Miss Universe? |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20240606361140/will-sheynnis-palacios-break-record-miss-universe/ |access-date=6 Mayo 2025 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> Noong 16 Nobyembre 2024, sa gabi ni koronasyon ng [[Miss Universe 2024]], kinoronahan ni Palacios si [[Victoria Kjær Theilvig]] bilang ang kaniyang kahalili.<ref>{{Cite web |last=Bolledo |first=Jairo |date=17 Nobyembre 2024 |title=Victoria Kjær Theilvig wins Miss Universe 2024, the first crown for Denmark |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/denmark-victoria-kjaer-theilvig-winner-miss-universe-2024/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250331003104/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/denmark-victoria-kjaer-theilvig-winner-miss-universe-2024/ |archive-date=31 Marso 2025 |access-date=26 Nobyembre 2024 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Heller |first=Corinne |date=17 Nobyembre 2024 |title=Denmark’s Victoria Kjær Theilvig crowned Miss Universe 2024 winner |url=https://www.nbclosangeles.com/entertainment/entertainment-news/denmarks-victoria-kjaer-theilvig-crowned-miss-universe-2024-winner/3562804/?os=wtmb5utKCxk5refappFutm_sourcesyndication&ref=app |archive-url=https://web.archive.org/web/20250417161250/https://www.nbclosangeles.com/entertainment/entertainment-news/denmarks-victoria-kjaer-theilvig-crowned-miss-universe-2024-winner/3562804/?os=wtmb5utKCxk5refappFutm_sourcesyndication&ref=app |archive-date=17 Abril 2025 |access-date=26 Nobyembre 2024 |website=NBC Los Angeles |language=en-US}}</ref> Inihayag niya noong 15 Marso 2025 na iniregalo sa kaniya ng Miss Universe Organization ang koronang ''Mouawad Force for Good'' bilang pagpupugay sa kaniyang panunungkulan bilang Miss Universe. ==== Pagtanggap sa Nikaragwa ==== Naging kontrobersyal ang pagkapanalo ni Palacios sa Miss Universe sa Nikaragwa, nang kumalat ang mga larawan ng kaniyang paglahok sa mga protesta sa Nikaragwa noong 2018–2022 laban kay Pangulong Daniel Ortega.<ref name="AP News">{{Cite news |last=Selser |first=Gabriela |date=24 Nobyembre 2023 |title=Nicaragua's Miss Universe title win exposes deep political divide in the Central American country |language=en |work=[[Associated Press]] |url=https://apnews.com/article/nicaragua-ortega-miss-universe-controversy-be790de436c56e98674fd40b9a5e1301 |access-date=6 Mayo 2025}}</ref> Ang panalo ni Palacios ay ipinagdiwang ng mga miyembro ng oposisyon sa Nikaragwa, na humantong sa pagtuligsa ng Ikalawang Pangulo at ng Unang Ginang na si Rosario Murillo sa tinatawag niyang "masasamang komentaristang terorista na gumagawa ng isang malamya at nakakainsultong pagtatangka na gawing mapangwasak na pagtatangka ng kudeta ang dapat sanang maganda at nararapat na sandali ng pagmamataas."<ref name="AP News" /> Unang nagpahayag ng "lehitimong kagalakan at pagmamalaki" ang pamahalaan ni Ortega kasunod ng pagkapanalo ni Palacios sa Miss Universe, ngunit kalaunan ay naiulat na pinigilan ang dalawang pintor na kumpletuhin ang isang miyural na nakatuon kay Palacios sa lungsod ng Estelí.<ref name="France24">{{Cite web |date=25 Nobyembre 2023 |title=Nicaragua bars pageant head after Ortega critic wins Miss Universe: media |url=https://www.france24.com/en/live-news/20231125-nicaragua-bars-pageant-head-after-ortega-critic-wins-miss-universe-media |access-date=6 Mayo 2025 |website=France 24 |language=en}}</ref> Inakusahan din ng pulisya ng Nikaragwa si Karen Celebertti, may-ari ng prangkisa ng Miss Nicaragua, ng sadyang niloloko ang mga paligsahan sa pagpapaganda pabor sa mga katunggali na kritikal sa pamahalaan ng Nikaragwa bilang bahagi ng isang kudeta, na humantong sa kaniyang pagretiro mula sa industriya ng mga paligsahan sa pagpapaganda sa Nikaragwa.<ref>{{Cite news |last=Selser |first=Gabriela |date=12 Disyembre 2023 |title=Miss Nicaragua pageant director announces her retirement after accusations of 'conspiracy' |language=en |work=Associated Press |url=https://apnews.com/article/nicaragua-miss-universe-pageant-director-arrested-ortega-a2f8ed8d38a7d707be4e8c0664740d8d |access-date=6 Mayo 2025}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=3 Disyembre 2023 |title=Nicaraguan Miss Universe Scandal Includes Conspiracy, Money Laundering Charges |url=https://latinamericanpost.com/americas/nicaraguan-miss-universe-scandal-includes-conspiracy-money-laundering-charges/ |access-date=6 Mayo 2025 |website=Latin American Post |language=en-US}}</ref> Noong 13 Pebrero 2024, inihayag ni Celebertti na siya ang magiging bagong direktor ng ''talent development'' para sa Miss Universe Organization. == Personal na buhay == Noong Setyembre 2024, kinumpirma ni Palacios na siya ay nasa isang relasyon kay Carlos Gómez "El Cañón", isang Benesolanong dating manlalaro ng [[beysbol]].<ref>{{Cite web |last= |first= |date=8 Setyembre 2024 |title=Sheynnis Palacios anuncia noviazgo a pocos meses de terminar su reinado como Miss Universo |trans-title=Sheynnis Palacios announces her engagement just months before ending her reign as Miss Universe. |url=https://www.laprensani.com/2024/09/08/espectaculo/3376791-sheynnis-palacios-anuncia-noviazgo-a-pocos-meses-de-terminar-su-reinado-como-miss-universo |access-date=7 Mayo 2025 |website=La Prensa |language=es}}</ref> Tinapos nila ang kanilang relasyon sa unang bahagi ng 2026.<ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=31 Marso 2026 |title=Miss Universe 2023 Sheynnis Palacios confirms breakup with former baseball player, Carlos Gómez |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260331893017/miss-universe-2023-sheynnis-palacios-confirms-breakup/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260812041322/https://www.hola.com/us/celebrities/20260331893017/miss-universe-2023-sheynnis-palacios-confirms-breakup/ |archive-date=12 Agosto 2026 |access-date=21 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.missuniverse.com}} {{S-start}} {{S-ach}} {{S-bef|before={{flagicon|USA}} [[R'Bonney Gabriel]]}} {{s-ttl|title=[[Miss Universe]]|years=[[Miss Universe 2023|2023]]}} {{S-aft|after={{flagicon|Denmark}} [[Victoria Kjær Theilvig]]}} {{S-bef|before=Norma Huembes}} {{s-ttl|title=Miss Nicaragua|years=2023}} {{S-aft|after=Geyssell García}} {{S-bef|before=María Teresa Cortez}} {{s-ttl|title=Miss World Nicaragua|years=2020}} {{S-aft|after=Mariela Cerros}} {{S-end}} {{Miss Universe titleholders}} [[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 2000]] [[Category:Articles with hCards]] [[Category:Articles with hCards]] [[Kategorya:Miss Universe]] [[Kategorya:Mga nanalo sa Miss Universe]] n9z75n69ur5t896lp5bniyk43j85gsy 0 326666 2221240 2146997 2026-08-21T09:51:33Z CommonsDelinker 1732 Replacing [[File:Green_Island_with_White_Cross.svg]] with [[File:Green_Taiwan_with_White_Cross_(cropped).svg]] (by [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name 2221240 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{cleanup|date=Pebrero 2024|reason=Kailangan ayusin ang balarila at pagkakasulat. Kailangan din isalin ang mga banyagang salita.}} {{MOS|date=Pebrero 2024}} }}{{Infobox Election |election_name = Halalan sa pagkapangulo ng Republika ng Tsina noong 2024<br>中華民國第16任總統、副總統選舉 |country = Republika ng Tsina |registered = 19,548,531 ({{increase}}237,426) |turnout = 71.86% ({{decrease}}3.04%) |type = presidential |ongoing = no |party = |previous_election = Halalan sa pagkapangulo ng Republika ng Tsina noong 2020 |previous_year = 2020 |next_election = Halalan sa pagkapangulo ng Republika ng Tsina noong 2028 |next_year = 2028 |election_date = [[Enero 13]] [[2024]] |image1 = [[File:柯文哲 IMG 9322-1 (14300234412) (cropped 2).jpg|160x160px]] |colour1 = 28c8c8 |nominee1 = [[Ko Wen-je]] |running_mate1 = [[Cynthia Wu]]<br/>（{{TPP|15px}}） |party1 = {{TPP}} |popular_vote1 = 3,690,466 |percentage1 = 26.46% |image2 = [[File:副總統賴清德官方肖像.jpg|160x160px]] |colour2 = 1b9431 |nominee2 = '''[[Lai Ching-te]]'''[[File:Elected candidate symbol (voting stamp, Taiwan).svg|25px]] |running_mate2 = '''[[Hsiao Bi-khim]]<br/>（{{DPP|15px}}）''' |party2 = '''{{DPP}}''' |popular_vote2 = '''5,586,019''' |percentage2 = '''40.05%''' |image3 = [[File:侯友宜市長肖像.jpg|160x160px]] |colour3 = 000099 |nominee3 = [[Hou Yu-ih]] |running_mate3 = [[Jaw Shaw-kong]]<br/>（{{KMT|15px}}） |party3 = {{KMT}} |popular_vote3 = 4,671,021 |percentage3 = 33.49% |map_image = ROC 2024 Presidential Election Township level.svg |map_size = |map_caption = Sitwasyon ng pagboto sa iba't ibang lugar sa halalan sa pagkapangulo ng Republika ng Tsina noong 2024 |title = presidente |before_election = [[Tsai Ing-wen]] |before_party = {{DPP}} |after_election = [[Lai Ching-te]] |after_party = {{DPP}} }} Ang '''halalan sa pagkapangulo ng Republika ng Tsina noong 2024''' ay nakatakdang isagawa sa Enero 13 2024 bilang bahagi ng 2024 pangkalahatang halalan.<ref>{{cite news|url=https://asia.nikkei.com/Politics/Taiwan-elections/Taiwan-sets-next-presidential-election-for-January-2024|title=Taiwan sets next presidential election for January 2024|work=Nikkei Asia|date=11 March 2023|access-date=18 March 2023}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-03-10 |title=Taiwan sets Jan 13, 2024 for presidential, legislative elections |url=https://www.taiwannews.com.tw/en/news/4831353 |access-date=2023-08-08 |website=Taiwan News}}</ref> Ang nahalal na kandidato ay mauupo sa puwesto sa Mayo 20, 2024, at ang halalan para sa mga miyembro ng lehislatibo ay ginanap kasabay ng halalan sa pagkapangulo. Bilang resulta ng boto, ang kandidato ng Partidong Demokratikong Progresibo na si Lai Ching-de ay nahalal na may 40.05% ng mga boto. Ang mananalo ay uupo sa Mayo 20, 2024. == Background == [[File:蔡英文官方元首肖像照.png|thumb|180x180px|[[Tsai Ing-wen]]]] Si Tsai Ing-wen ng Democratic Progressive Party ang naging unang babaeng presidente matapos manalo sa [[halalan sa pagkapangulo ng Republika ng Tsina noong 2016]], na tinalo ang nominado ng Kuomintang na si [[Eric Chu]]. Nanalo siya sa [[halalan sa pagkapangulo ng Republika ng Tsina noong 2020|pangalawang termino noong 2020]] at maglilingkod hanggang Mayo 20, 2024.<ref>{{Cite web |title=Taiwan's Tsai Ing-wen enters second term with a strong political mandate, but no room for complacency |url=https://www.brookings.edu/articles/taiwans-tsai-ing-wen-enters-second-term-with-a-strong-political-mandate-but-no-room-for-complacency/ |access-date=2023-12-09 |website=Brookings |language=en-US |archive-date=9 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231209040840/https://www.brookings.edu/articles/taiwans-tsai-ing-wen-enters-second-term-with-a-strong-political-mandate-but-no-room-for-complacency/ |url-status=live }}</ref> Ang Pangalawang Pangulo ng Tsai na si Lai Ching-te sa huli ay naging tagapangulo ng partido sa pamamagitan ng aklamasyon noong huling bahagi ng 2022.<ref>{{Cite news |title=賴清德當選民進黨黨主席 「務實台獨者」的他會是下任台灣總統嗎？ |language=zh-hant |work=BBC News 中文 |url=https://www.bbc.com/zhongwen/trad/chinese-news-64261592 |access-date=2023-12-09 |archive-date=20 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230820075519/https://www.bbc.com/zhongwen/trad/chinese-news-64261592 |url-status=live }}</ref> == Nominasyon == {| class="wikitable" style="font-size:90%; text-align:center;" |- | colspan="28" style="background:#f1f1f1;" | [[File:Green Taiwan with White Cross (cropped).svg|65px|center|link=Democratic Progressive Party]]<big>'''2024 Democratic Progressive ticket'''</big> |- ! style="width:3em; font-size:135%; background:{{party color|Democratic Progressive Party}}; width:200px;"|{{colored link|white|Lai Ching-te}} ! style="width:3em; font-size:135%; background:{{party color|Democratic Progressive Party}}; width:200px;"|{{colored link|white|Hsiao Bi-khim}} |- style="color:#000; font-size:100%; background:lightgreen;" | style="width:3em; width:200px;"|'''''for President''''' | style="width:3em; width:200px;"|'''''for Vice President''''' |- | [[File:副總統賴清德官方肖像.jpg|center|x200px|border]] | [[File:Hsiao Bi-khim (altered).jpg|center|x200px|border]] |- | [[Vice President of the Republic of China|Vice President of the Republic of China (Taiwan)]]<br /><small>(2020–2024)</small> | [[Taipei Economic and Cultural Representative Office in the United States|Representative to the United States]]<br /><small>(2020–2023)</small> |- |} {| class="wikitable" style="font-size:90%; text-align:center;" |- | colspan="28" style="background:#f1f1f1;" | [[File:Emblem_of_the_Kuomintang.svg|65px|center|link=Kuomintang]]<big>'''2024 Kuomintang ticket'''</big> |- ! style="width:3em; font-size:135%; background:{{party color|Kuomintang}}; width:200px;"|{{colored link|white|Hou Yu-ih}} ! style="width:3em; font-size:135%; background:{{party color|Kuomintang}}; width:200px;"|{{colored link|white|Jaw Shaw-kong}} |- style="color:#000; font-size:100%;" | style="width:3em; width:200px; background:skyblue;"|'''''for President''''' | style="width:3em; width:200px; background:skyblue;"|'''''for Vice President''''' |- | [[File:侯友宜市長肖像.jpg |center|x200px|border]] | [[File:Jaw Shaw-kong Cropped.png|x200px|border]] |- | [[Mayor of New Taipei]]<br /><small>(2018–present)</small> | former [[Member of the Legislative Yuan]], president of [[Broadcasting Corporation of China]] <br /><small>(1987–1991, 1993–1994)</small> |- |} {| class="wikitable" style="font-size:90%; text-align:center;" |- | colspan="28" style="background:#f1f1f1;" | [[File:Emblem of Taiwan People's Party 2019 Logo Only.svg|65px|center|link=Taiwan People's Party]]<big>'''2024 Taiwan People's ticket'''</big> |- ! style="width:3em; font-size:135%; background:{{party color|Taiwan People's Party}}; width:200px;"|{{colored link|white|Ko Wen-je}} ! style="width:3em; font-size:135%; background:{{party color|Taiwan People's Party}}; width:200px;"|{{colored link|white|Cynthia Wu}} |- style="color:#000; font-size:100%; background:PaleTurquoise;" | style="width:3em; width:200px;"|'''''for President''''' | style="width:3em; width:200px;"|'''''for Vice President''''' |- | [[File:柯文哲 IMG 9322-1 (14300234412) (cropped_2).jpg|center|x200px|border]] | [[File: 吳欣盈肖像.jpg|center|x200px|border]] |- | [[Mayor of Taipei]]<br /><small>(2014–2022)</small> | [[Member of the Legislative Yuan]]<br /><small>(2022–present)</small> |} == Pagboto ng opinyon == {{wide image|2024 Taiwanese presidential opinion pollings.svg|1000px|[[Lokal na regression]] ng mga botohan na isinagawa mula noong 2023}} == Resulta ng pagboto == === Resulta ng pambansang pagboto === {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: auto;margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; text-align:right; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- ! style="background-color:#E9E9E9" align=center rowspan= 2 | tanda ! style="background-color:#E9E9E9" align=center rowspan= 2 colspan=2 | party ! style="background-color:#E9E9E9" align=center colspan=2 | kandidato ! style="background-color:#E9E9E9" align=center rowspan= 2 | bilang ng mga boto ! style="background-color:#E9E9E9" align=center rowspan= 2 | porsyento ng boto ! style="background-color:#E9E9E9" align=center rowspan= 2 | manalo o matalo |- bgcolor=#E9E9E9 |align="center"|'''presidente''' |align="center"|'''bise presidente''' |- ! style="background-color:#E9E9E9" align=center |1 |bgcolor="#FFFFFF"| |align=left| {{TPP}} |align=left| [[Ko Wen-je]] |align=left| [[Cynthia Wu]] |align=right| 3,690,466 |align=left| 26.46% |align=center| |- ! style="background-color:#E9E9E9" align=center |2 |bgcolor="#1B9431"| |align=left| {{DPP}} |align=left| '''[[Lai Ching-te]]''' |align=left| '''[[Hsiao Bi-khim]]''' |align=right| '''5,586,019''' |align=left| '''40.05%''' |align=center| [[File:Elected candidate symbol (voting stamp, Taiwan).svg|25px]] |- ! style="background-color:#E9E9E9" align=center |3 |bgcolor="#000099"| |align=left| {{KMT}} |align=left| [[Hou Yu-ih]] |align=left| [[Jaw Shaw-kong]] |align=right| 4,671,021 |align=left| 33.49% |align=center| |- !colspan=5 style="text-align: center;background-color:#E9E9E9" | kabuuan/valtong talahanayan |13,947,506 |99.28% | |- !colspan=5 style="text-align: center;background-color:#E9E9E9" | di-wastong boto |100,804 |0.72% | |- !colspan=5 style="text-align: center;background-color:#E9E9E9" | kabuuang mga boto |14,048,310 |100% | |- !colspan=5 style="text-align: center;background-color:#E9E9E9" | transisyon ng elektoral |19,548,531 ! style="text-align: center;background-color:#E9E9E9" | turnout |71.86% |} ==Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:2024]] [[Kategorya:Halalan]] [[Kategorya:Republika ng Tsina]] [[Kategorya:Taiwan]] ny8i9h31dsoyt9ykuwnlg9d464afpam 0 327313 2221182 2218197 2026-08-20T17:47:39Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260820)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2221182 wikitext text/x-wiki [[File:Buffalo_sentence_1_parse_tree.svg|right|thumb|320x320px|Pinaikling punong sintaktiko<br />S = [[pangungusap]]<br />NP = pariralang pangngalan<br />RC = [[Sugnay|relatibong sugnay]]<br />VP = pariralang pandiwa<br />PN = [[Pangngalan|pantangi]]<br />N = [[pangngalan]]<br />V = [[pandiwa]]]] Ang "'''''Buffalo buffalo Buffalo buffalo buffalo Buffalo buffalo'''''" ([[Wikang Tagalog|Tagalog]]: Ang mga [[kalabaw]] na taga-[[Buffalo, New York|Buffalo]] na [[Paghahari-harian|binubulas]] ng mga kalabaw na taga-Buffalo ay bumubulas sa mga kalabaw na taga-Buffalo) ay isang gramatikal na wastong [[pangungusap]] sa [[Wikang Ingles|Ingles]] na kadalasang inilalahad bilang isang halimbawa kung paano magagamit ang mga homonimo at homopono na pwedeng lumikha ng mga kumplikadong [[lingguwistika]] na gumawa sa pamamagitan ng kalabuang leksiko. Tinalakay ito sa [[panitikan]] sa iba't ibang anyo mula noong 1967, nang lumabas ito sa ''Beyond Language: Adventures in Word and Language: Adventures in Word and Thought'' ni Dmitri Borgmann. Ang pangungusap ay gumagamit ng tatlong magkakaibang kahulugan ng salitang ''buffalo'': * Bilang isang [[Pangngalan|pangngalang pantangi]] (gumaganap bilang isang pang-uri) upang sumangguni sa isang tiyak na lugar na pinangalanang ''Buffalo'', tulad ng lungsod ng [[Buffalo, New York]]; * Bilang [[Pandiwa|pandiwang]] "''to buffalo''", ibig-sabihin (sa Ingles na Amerikano<ref><cite class="citation web cs1">[https://www.macmillandictionary.com/dictionary/american/buffalo_2 "buffalo (verb) in American English"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221118222200/https://www.macmillandictionary.com/dictionary/american/buffalo_2 |date=2022-11-18 }}. ''Macmillan Dictionary''<span class="reference-accessdate">. Hinango noong <span class="nowrap">29 Mayo</span> 2021</span>.</cite> (sa Ingles)</ref>) "''to bully, harass, or intimidate'' (para manggulo, o mang-abala)''" o "''to baffle'' (para malito)"; at * Bilang isang [[pangngalan]] na tumutukoy sa hayop, ang [[Kalabaw|buffalo]] (madalas na tinatawag na [[bison]] sa labas ng [[Hilagang Amerika]]). Ang maramihan ay ''buffalo'' rin. Ang isang semántikóng katumbas na anyo na nagpapanatili sa orihinal na ayos ng pangungusap/mga salita ay: "''Buffalonian bison that other Buffalonian bison bully also bully Buffalonian bison''." == Pinagmulan == Ang ideya na ang isa ay maaaring bumuo ng isang gramatikal na wastong pangungusap na binubuo lamang ng pag-uulit ng salitang "buffalo" ay malayang natuklasan ng ilang beses sa [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]]. Ang pinakaunang kilalang nakasulat na halimbawa, "Buffalo buffalo buffalo buffalo", lumitaw sa orihinal na manuskrito para sa 1965 na aklat na ''Language on Vacation'' ni Dmitri Borgmann, kahit na ang kabanata na nilalaman nito ay tinanggal mula sa nailimbag na bersyon. Iginamit-muli ni Borgmann ang ilan sa mga materyal mula sa kabanatang ito, kabilang ang pangungusap na "buffalo", sa kanyang 1967 na aklat, ''Beyond Language: Adventures in Word and Thought''. Noong 1972, William J. Rapaport, noon ay isang estudyanteng graduate sa [[Unibersidad ng Indiana, Bloomington|Unibersidad ng Indiana]], ipinakilala ang mga bersyon na naglalaman ng lima at sampung pagbanggit ng "buffalo". Sa kalaunan ay ginamit niya ang parehong bersyon sa kanyang pagtuturo, at noong 1992 ay ipinaskil niya ang mga ito sa Listahan ng LINGUIST. Ang isang pangungusap na may walong magkakasunod na mga buffalo ay itinampok sa aklat ni Steven Pinker noong 1994 na ''The Language Instinct'' bilang isang halimbawa ng isang pangungusap na "parang walang kabuluhan" ngunit gramatikal. Pinangalanan ni Pinker ang kanyang estudyante, si Annie Senghas, bilang imbentor ng pangungusap. Ni isa kina Rapaport, Pinker, o Senghas ay may kamalayan sa mga naunang coinage. Nalaman lamang ni Pinker ang naunang halimbawa ni Rapaport noong 1994, at hindi nalaman ni Rapaport ang hatol kay Borgmann hanggang 2006. Ang mga bersyon ng lingguwistikang pagkakaiba na ito ay maaaring buuin gamit ang ibang mga salita na magkasabay na nagsisilbing pangngalang lansak, [[pang-uri]], at pandiwa, na ang ilan ay hindi nangangailangan ng kapitalisasyon (gaya ng salitang "pulis"). == Gamit == Itinuro ni Thomas Tymoczko na walang natatangi sa walong ulit na paggamit ng salitang "''buffalo''";<ref>{{Cite book |last1=Henle |first1=James |title=Sweet Reason: A Field Guide to Modern Logic |url=https://archive.org/details/sweetreasonfield0000henl |last2=Garfield |first2=Jay |last3=Tymoczko |first3=Thomas |publisher=John Wiley and Sons |year=2011 |isbn=978-1118078631|language=en}}</ref> anumang [[pangungusap]] na binubuo lamang ng salitang ''buffalo'' na inuulit nang kahit ilang beses ay tama sa [[balarila]]. Ang pinakamaikling halimbawa ay "''Buffalo''!", na maaaring unawain bilang isang [[Pandiwa|pandiwang]] pautos na nangangahulugang ''mambulas ng isang tao'' ("[''You'',] ''buffalo''!"), kung saan ang ipinahiwatig na simuno na "''you''" ay inalis.<ref name="sweet">{{Cite book |author1=Thomas Tymoczko |url=https://books.google.com/books?id=LQnsSuvP9dAC&pg=PA99 |title=Sweet reason: a field guide to modern logic |author2=James M. Henle |publisher=Birkhäuser |year=2000 |isbn=978-0-387-98930-3 |edition=2 |access-date=23 Setyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200422112819/https://books.google.com/books?id=LQnsSuvP9dAC&pg=PA99 |archive-date=22 Abril 2020 |url-status=live|language=en}}</ref>{{rp|99–100, 104}} Maaari rin itong ituring na isang pangngalang padamdam na nagpapahiwatig, halimbawa, na may nakitang isang kalabaw o bison, o bilang isang pang-uring padamdam, gaya ng tugon sa tanong na, "''where are you from?''" Maaaring makabuo ng mga pangungusap na higit sa walong salita sa pamamagitan ng pagdaragdag ng higit pang mga sugnay na pamanggit. Ginamit ni Tymoczko ang pangungusap na ito bilang isang halimbawang naglalarawan ng mga tuntunin sa muling pagsulat sa lingguwistika.<ref name="sweet" />{{rp|104–105}} == Mga sanggunian == [[Kategorya:Pariralang Ingles]] qgh3rtlqo5jo5jk0ck9f566z5vjzsgj 0 328361 2221237 2107174 2026-08-21T08:51:54Z CommonsDelinker 1732 Replacing [[File:Dervish_Somali_flag.png]] with [[File:Flag_of_the_Taleh-based_Dervish_State_2.png]] (by [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) · There 2221237 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{unreferenced|date=Abril 2024}} {{cleanup|date=Abril 2024|reason=Kailangang ayusin ang pagkakasulat at balarila. Kailangan din isalin ang mga banyagang salita.}} }} {{Infobox geopolitical organization | conventional_long_name = Kapangyarihang Sentral | common_name = Kapangyarihang Sentral | image_flag = | image_map = WW1 Central Powers 6 Sept 1915.svg | map_caption = The Central Powers of Europe on 15 October 1915 ---- {{plainlist | style = padding-left: 0.6em; text-align: left; | '''Principal Central Powers:''' * {{flagcountry|German Empire}} * {{flagcountry|Austro-Hungarian Empire}} * {{flagcountry|Ottoman Empire}} * {{flagcountry|Kingdom of Bulgaria}} {{small|(from 1915)}} ---- * '''Co-belligerents:''' * {{nowrap|{{flag|South African Republic}}}} {{small|(until 1915)}} * {{flagicon image|Flag of the Emirate of Ha'il.svg}} [[Emirate of Jabal Shammar|Jabal Shammar]] * {{flagdeco|Cyrenaica}} [[Senusiyya|Senussi]] {{small|(from 1915)}} * {{flag|Sultanate of Darfur}} {{small|(from 1915)}} * {{flagicon image|Flag of the Taleh-based Dervish State 2.png}} [[Dervish movement (Somali)|Dervish Movement]] {{small|(from 1915)}} ---- * '''Client States:''' * {{flagicon|German Empire}} [[Ober Ost]] * {{flagicon|Ottoman Empire}} [[Yemen Vilayet]] * {{flagcountry|Qatar|1860}} {{small|(until 1915)}} * {{flagdeco|Poland|1919}} [[Kingdom of Poland (1917-1918)|Kingdom of Poland]] {{small|(from 1916)}} * {{flagdeco|Finland|1918}} [[Kingdom of Finland (1918)|Finland]] {{small|(from 1918)}} * {{flag|Ukrainian State}} {{small|(from 1918)}} * {{flagicon|Democratic Republic of Georgia}} [[Democratic Republic of Georgia|Georgia]] {{small|(from 1918)}} * {{flagcountry|Azerbaijan Democratic Republic|1918}} {{small|(from 1918)}} * {{flagicon|Latvia}} [[Duchy of Courland and Semigallia (1918)|Courland and Semigallia]] {{small|(from 1918)}} * {{flagicon image|Flag of Lithuania (1918).svg}} [[Kingdom of Lithuania (1918)|Kingdom of Lithuania]] {{small|(from 1918)}} * {{flagcountry|Belarusian Democratic Republic}} {{small|(from 1918)}} * {{flagcountry|United Baltic Duchy}} {{small|(from 1918)}} * {{flagicon image|Flag of Crimean People's Republic 1917.svg}} [[Crimean People's Republic|Crimea]] {{small|(from 1918)}} * {{flagicon image|Flag of the Mountain Republic.svg}} [[Mountainous Republic of the Northern Caucasus|Northern Caucasus]] {{small|(from 1918)}} * {{flag|Don Republic}} {{small|(from 1918)}} }} | capital = | demonym = | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = | footnotes = | status = [[Military alliance]] | year_end = 1918 | year_start = 1914 | loctext = <!--text description of location of country--> | event_end = [[Dissolution (law)|Dissolved]] | p1 = | p2 = | p3 = | today = | flag = | era = [[Unang Digmaang Pandaigdig]] }} Ang '''Kapangyarihang Sentral''' ay isa sa dalawang pangunahing koalisyong militar na naglabanan sa [[Unang Digmaang Pandaigdig]]. Binubuo ito ng [[Imperyong Aleman]], [[Austria-Hungriya]], [[Imperyong Otomano]], at [[Bulgarya]]; ito ay kilala rin bilang [[Alyansang Kuwadruple]]. Ang pinagmulan ng Kapangyarihang Sentral ay ang alyansa ng Alemanya at Austria-Hungary noong 1879. Sa kabila ng nominal na pagsali sa Tatluhang Alyansa noon, hindi nakibahagi ang Italya sa Unang Digmaang Pandaigdig sa panig ng Kapangyarihang Sentral. Ang Imperyong Otomano at Bulgarya ay hindi sumali hanggang pagkatapos ng Unang Digmaang Pandaigdig ay nagsimula. Ang Sentral ay humarap, at natalo ng [[Kapangyarihang Alyados (Unang Digmaang Pandaigdig)|Kapangyarihang Alyados]], na sila mismo ay nabuo sa paligid ng [[Tatluhang Entente]]. {{World War I}} [[Kategorya:Unang Digmaang Pandaigdig]] jxstd9fxah6o5mr4zskliba6m34co06 0 328765 2221208 2188710 2026-08-21T00:15:35Z Aubreyjanev 159817 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2221208 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder|image= Ahtisa Manalo Philippines.png |<nowiki>thumb]]</nowiki> |caption=si Manalo noong 2025|birth_name=Maria Ahtisa Manalo|birth_date={{birth date and age|1997|5|25|mf=y}}|birth_place=[[Candelaria, Quezon]], Pilipinas|education=[[Manuel S. Enverga University Foundation]] ([[Bachelor of Accountancy|B.Acy]])|height=1.73 m<ref>{{Cite web |date=2025-10-04 |title=Ahtisa Manalo Height: Everything You Need To Know |url=https://nisupplies.co.uk/27424750/ahtisa-manalo-height/ |access-date=2025-11-02 |website=nisupplies.co.uk |language=en }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|title={{ubl|[[Binibining Pilipinas 2018|Binibining Pilipinas International 2018]]|[[Miss Cosmo Philippines 2024]]}}|competitions={{ubl|[[Binibining Pilipinas 2018]]|(Panalo – Binibining Pilipinas International 2018)|[[Miss International 2018]]|(Unang Karangalang Banggit o 1st Runner-Up)|[[Miss Universe Philippines 2024]]|(2nd Runner-up)}}|occupation={{Hlist|Modelo|Entreprenyur}}}} Si '''Maria Ahtisa Manalo''' (isinilang noong 25 Mayo 1997) ay isang Pilipinang modelo at may-hawak ng titulo sa [[patimpalak ng kagandahan]]. Siya ang kasalukuyang [[Miss Universe Philippines 2025]] at nakatakdang katawanin ang Pilipinas sa [[Miss Universe 2025]] na gaganapin sa 21 Nobyembre 2025 sa Pak Kret, Taylandiya. Noong 2018, kinoronahan siya bilang [[Binibining Pilipinas – International|Binibining Pilipinas International]] at naging kinatawan ng Pilipinas sa [[Miss International|Miss International 2018]], kung saan nagtamo siya ng unang karangalang banggit (''first runner-up''). Muling sumali si Manalo sa [[Miss Universe Philippines 2024]] at nagtapos bilang ikalawang pangalawang gantimpala. Pagkatapos nito, itinanghal siyang kinatawan ng Pilipinas sa [[Miss Cosmo 2024]], kung saan siya ay nakapasok sa Top 10 finalist. <ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2024-05-23 |title=The Miss Philippines crowns four more queens after Miss Universe Philippines 2024 |url=https://entertainment.inquirer.net/557729/the-miss-philippines-crowns-four-more-queens-after-miss-universe-philippines-2024 |access-date=2024-05-23 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref><ref name="pep.ph">{{Cite web |title=Beauty queen Ahtisa Manalo chooses food business over luxury items |url=https://www.pep.ph/lifestyle/lifestyle/145376/ahtisa-manalo-business-a721-20190817 |access-date=2024-05-09 |website=PEP.ph |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Ahtisa Manalo to represent Quezon Province in Miss Universe Philippines 2024 |url=https://philstarlife.com/celebrity/214763-ahtisa-manalo-quezon-province-miss-universe-philippines-2024?page=2 |access-date=2024-05-08 |website=Philstar Life}}</ref> ==Buhay at pag-aaral== Isinilang si Ahtisa Manalo noong 27 Mayo 1997, sa bayan ng&nbsp;[[Candelaria, Quezon|Candelaria]], Lalawigan ng [[Quezon]], [[Pilipinas]], sa isang ina na may kanunuang Pilipino-Espanyol at isang Pilandes-Suweko na ama.<ref>{{Cite web |title=Ahtisa Manalo ready to conquer the Miss Universe stage: 'I'm a lot stronger now' |url=https://mb.com.ph/2024/1/27/ahtisa-manalo-ready-to-conquer-the-miss-universe-stage-i-m-a-lot-stronger-now |access-date=2024-05-09 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Vergara |first=Alex Y. |title=Ahtisa Manalo: Dutiful & beautiful |url=https://www.philstar.com/lifestyle/allure/2018/06/24/1827237/ahtisa-manalo-dutiful-beautiful |access-date=2023-06-21 |website=Philstar.com |archive-date=June 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621164813/https://www.philstar.com/lifestyle/allure/2018/06/24/1827237/ahtisa-manalo-dutiful-beautiful |url-status=live }}</ref> Nag-aral siya sa&nbsp;[[Manuel S. Enverga University Foundation|Manuel S. Enverga University Foundation - Candelaria, Inc.]] mula [[Edukasyong elementarya|elementarya]] hanggang [[kolehiyo]],&nbsp;at nagtapos ng akademikong antas ng Batsilyer sa Agham ng [[Accountancy|Pagtutuos]] (''Bachelor of Science in Accountancy'').<ref>{{Cite web |last=Mwendwa |first=Winfred |date=2020-03-03 |title=Who is Ahtisa Manalo inside and outside of the beauty pageants? |url=https://kami.com.ph/106981-ahtisa-manalo-profile-bio-family-age-boyfriend.html |access-date=2024-05-06 |website=Kami.com.ph - Philippines news. |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Manuel S. Enverga University Foundation |url=https://www.facebook.com/story.php?story_fbid=1336428220433895&id=100022001897480&mibextid=oFDknk&rdid=IZPDXfGrhFSFR6lI&share_url=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fshare%2Fp%2F7gdVrDM3F5YR4xx2%2F%3Fmibextid%3DoFDknk |access-date=2024-05-12 |website=www.facebook.com}}</ref> ==Mga patimpalak ng kagandahan== ===Binibining Pilipinas 2018=== Lumahok si Ahtisa Manalo sa&nbsp;Binibining Pilipinas 2018, na ginanap sa&nbsp;[[Smart Araneta Coliseum]] noong 18 Marso 2018. Bagama't hindi tiningnan bilang isang nangungunang kandidata sa kabuuan ng patimpalak, nakuha niya ang atensyon ng midya pagkatapos ng kaniyang pagtatanghal sa presentasyon para sa midya, kung saan sinabi ng ''[[Rappler]]'' na "''her peak''" (Tagalog: "kaniyang rurok").<ref>{{Cite web |last=Villano |first=Alexa |date=2018-03-21 |title=Get to know Bb Pilipinas International 2018 Ma. Ahtisa Manalo |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/198608-things-to-know-ahtisa-manalo-binibining-pilipinas-international-2018/ |access-date=2024-05-06 |website=RAPPLER |language=en-US}}</ref> Sa rolyo ng huling katanungan at kasagutan, tinanong siya: "Paano dapat tumugon ang isang ''beauty queen'' (dayang ng kagandahan) sa malupit na kritisismo?" Sumagot si Manalo:<ref>{{Cite web |first=Jamil |last=Santos |date=2018-03-27 |title=What Bb. Pilipinas-International Ahtisa Manalo learned from her Q&A 'stutter' |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/648035/what-bb-pilipinas-international-ahtisa-manalo-learned-from-her-q-a-stutter/story/ |access-date=2024-05-06 |website=GMA News Online |language=en}}</ref> {{Blockquote|text= "Ang isang beauty queen ay nararapat na laging tumutugon sa kritisismo nang konstruktibo. Tayong mga beauty queen ay mga pampublikong pigura, at nilagay natin ang mga sarili natin sa isang katayuan upang mahusgahan. Ngunit gayunpaman, dapat nating laging.. dapat nating laging salain kung.. kung aling mga komento ang dapat nating sang-ayunan o tanggapin, at kung ano ang hindi dapat."}} Sa pagtatapos ng patimpalak, kinoronahan si Manalo na Binibining Pilipinas International 2018&nbsp;ng kaniyang hinalinhan na si Maria Angelica de Leon.<ref name=":0">{{Cite web |date=March 19, 2018 |title=Catriona Gray crowned Miss Universe-PH to lead all winners in Bb. Pilipinas 2018 pageant |url=http://www.interaksyon.com/entertainment/2018/03/19/122763/catriona-gray-crowned-miss-universe-ph-to-lead-all-winners-in-bb-pilipinas-2018-pageant/ |access-date=February 28, 2019 |website=[[Interaksyon]] |language=en-US |archive-date=March 1, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190301074638/http://www.interaksyon.com/entertainment/2018/03/19/122763/catriona-gray-crowned-miss-universe-ph-to-lead-all-winners-in-bb-pilipinas-2018-pageant/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-03-18 |title=FULL LIST: Winners, Binibining Pilipinas 2018 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/binibining-pilipinas-2018-winners |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200811093327/https://rappler.com/entertainment/pageants/binibining-pilipinas-2018-winners |archive-date=August 11, 2020 |access-date=2021-07-14 |website=Rappler |language=en}}</ref> Sa edad na 20, si Manalo ang pinakabatang nagwagi sa edisyong iyon.<ref>{{Cite web |last=Villano |first=Alexa |date=2018-03-21 |title=Get to know Bb Pilipinas International 2018 Ma. Ahtisa Manalo |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/198608-things-to-know-ahtisa-manalo-binibining-pilipinas-international-2018/ |access-date=2023-06-13 |website=RAPPLER |language=en-US |archive-date=June 4, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604075901/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/198608-things-to-know-ahtisa-manalo-binibining-pilipinas-international-2018/ |url-status=live }}</ref> ===Miss International 2018=== Sa pagkapanalo sa titulong Binibining Pilipinas International 2018, naging delegado ng bansa si Ma. Ahtisa Manalo sa&nbsp;patimpalak ng [[Miss International 2018]], na ginanap sa&nbsp;[[Tokyo]] Dome City Hall&nbsp;noong 9 Nobyembre 2018. Sa pagsisimula ng kompetisyon, si Manalo ay nakilala bilang paboritong kalahok ng patimpalak mula sa kanyang pagganap sa mga kaganapan bago ang kompetisyon.<ref>{{Cite web |last=Afinidad-Bernardo |first=Deni Rose M. |date=2018-11-04 |title=Philippines almost wins Miss International 2018 |url=https://www.philstar.com/entertainment/2018/11/09/1867223/philippines-almost-wins-miss-international-2018 |access-date=2023-06-13 |website=Philstar.com |archive-date=April 4, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404041430/https://www.philstar.com/entertainment/2018/11/09/1867223/philippines-almost-wins-miss-international-2018 |url-status=live }}</ref> Sa huling talumpati sa ''Top 8'' (nangungunang walo), binigyang-diin ni Manalo ang kaniyang kasabikan na manguna sa kabila ng kaniyang kabataan, at nangakong patuloy na magiging "tinig ng kabataan sa pagpapakita na walang imposible sa pagsusumikap at determinasyon". Buong salaysay ni Ahtisa Manalo:<ref name="AutoVG-9">{{Cite news |date=2018-11-09 |title=Ahtisa Manalo delivers Miss International 2018 speech |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://news.abs-cbn.com/life/11/09/18/ahtisa-manalo-delivers-miss-international-2018-speech |access-date=2023-06-13 |archive-date=November 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201117050935/https://news.abs-cbn.com/life/11/09/18/ahtisa-manalo-delivers-miss-international-2018-speech |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2018-11-10 |title=Ahtisa Manalo finishes first runner-up in Miss International 2018 |url=https://news.abs-cbn.com/life/11/09/18/ahtisa-manalo-finishes-first-runner-up-in-miss-international-2018 |access-date=2023-06-12 |website=news.abs-cbn.com |archive-date=June 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230612152907/https://news.abs-cbn.com/life/11/09/18/ahtisa-manalo-finishes-first-runner-up-in-miss-international-2018 |url-status=live }}</ref> {{Blockquote|text= "Ang Miss International ay isang pagdiriwang ng kabataan at pagbibigay-lakas. Palagi akong naniniwala na ang edad ay hindi hadlang upang maabot ang ating mga pangarap o magkaroon ng impluwensya sa iba. Sa edad na 15, nagsimula akong tumulong sa mga programa sa aking komunidad para sa mga batang lansangan. Sa edad na 19, nagtapos ako ng kolehiyo. Sa edad na 20, aking napagtanto na kaya kong magsalita para sa mga mabuting layunin sa mas malawak na madla kaya ako sumali sa ating pambansang patimpalak." {{pb}} "Kung ako ay magiging Miss International, ipagpapatuloy kong maging tinig ng kabataan, sa pagpapakita na walang imposible sa pagsisikap at determinasyon. At kapiling ang mga magagandang binibini ngayong gabi, isang pamilya ng mga beauty queen — na magagandang kabataang nangangarap at mga mapagtagumpay, ipapakita namin sa mundo na pag-ibig, kapayapaan, at kagandahan ang tunay nating nililingap. At sama-sama—gagawa tayo ng kaibahan."<ref name="AutoVG-9"/>}} Sa pagtatapos ng kaganapan, nagtapos si Manalo bilang ''first runner-up'' (unang karangalang banggit) kay&nbsp;Mariem Velazco&nbsp;ng Venezuela.<ref>{{Cite web |date=2018-11-09 |title=Venezuela's Mariem Claret Velazco Garcia wins Miss International 2018 |url=https://www.rappler.com/life-and-style/216316-mariem-claret-velazco-garcia-miss-international-2018-winner/ |access-date=2023-06-13 |website=RAPPLER |language=en-US |archive-date=July 19, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230719223746/https://www.rappler.com/life-and-style/216316-mariem-claret-velazco-garcia-miss-international-2018-winner/ |url-status=live }}</ref> Sa pagtatapos ng kanyang pangangasiwa bilang Binibining Pilipinas International, kinoronahan ni Manalo si Bea Magtanong&nbsp;bilang kanyang kasunod sa&nbsp;patimpalak ng Binibining Pilipinas 2019.<ref>{{Cite web |date=2019-06-09 |title=Gazini Christiana Ganados is crowned Miss Universe Philippines 2019 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/232653-gazini-christiana-ganados-crowned-miss-universe-philippines-2019/ |access-date=2023-06-13 |website=RAPPLER |language=en-US |archive-date=February 1, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201191620/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/232653-gazini-christiana-ganados-crowned-miss-universe-philippines-2019/ |url-status=live }}</ref> ===Miss Universe Philippines 2024=== Kasunod ng kaniyang pagtatapos sa patimpalak ng Miss International, nakilala si Ahtisa Manalo bilang isang malakas na potensyal na kandidata para sa hinaharap na mga pambansang patimpalak.<ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |title=LIST: Filipina queens who could bring back The Philippines to Miss Universe Top 16 |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2023/01/24/2238762/list-filipina-queens-who-could-bring-back-philippines-miss-universe-top-16 |access-date=2023-06-13 |website=Philstar.com |archive-date=March 18, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318205442/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2023/01/24/2238762/list-filipina-queens-who-could-bring-back-philippines-miss-universe-top-16 |url-status=live }}</ref>&nbsp; Noong 31 Enero 2020, nagsumite siya ng kaniyang aplikasyon para sa patimpalak ng [[Miss Universe Philippines 2020]], gayunpaman, binawi niya sa ilang sandali ang aplikasyon dahil sa mga [[karamdaman]].<ref>{{Cite web |last=Severo |first=Jan Milo |title=Miss International 2018 1st runner-up Ahtisa Manalo backs out from Miss Universe Philippines 2020 |url=https://www.philstar.com/entertainment/2020/02/03/1990061/miss-international-2018-1st-runner-ahtisa-manalo-backs-out-miss-universe-philippines-2020 |access-date=2023-06-13 |website=Philstar.com |archive-date=February 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200227201522/https://www.philstar.com/entertainment/2020/02/03/1990061/miss-international-2018-1st-runner-ahtisa-manalo-backs-out-miss-universe-philippines-2020 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=2020-02-03 |title=Ahtisa Manalo backs out of Miss Universe Philippines race |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://news.abs-cbn.com/life/02/03/20/ahtisa-manalo-backs-out-of-miss-universe-philippines-race |access-date=June 13, 2023 |archive-date=June 18, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210618223920/https://news.abs-cbn.com/life/02/03/20/ahtisa-manalo-backs-out-of-miss-universe-philippines-race |url-status=live }}</ref> Ang kaniyang pagbawi ay nagbunsod ng mga akusasyon ng isang publisidad na palabas, gayunpaman, nilinaw niya na siya ay nagpasa ng aplikasyon nang huli hangga't maari dahil hindi siya sigurado sa kaniyang desisyon na makipagtagisan.<ref>{{Cite news |date=2020-02-03 |title=Ahtisa Manalo cries foul over 'publicity stunt' accusations |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://news.abs-cbn.com/life/02/04/20/ahtisa-manalo-cries-foul-over-publicity-stunt-accusations |access-date=June 13, 2023 |archive-date=December 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201217002926/https://news.abs-cbn.com/life/02/04/20/ahtisa-manalo-cries-foul-over-publicity-stunt-accusations |url-status=live }}</ref> Noong 27 Enero 2024, inihayag ng Miss Universe Philippines Quezon Province ang pagkahirang kay Ahtisa Manalo bilang delegado ng lalawigan sa patimpalak ng Miss Universe Philippines 2024.<ref name=MUPHQP>{{citeweb|url=https://philstarlife.com/celebrity/214763-ahtisa-manalo-quezon-province-miss-universe-philippines-2024|title=Ahtisa Manalo to represent Quezon Province in Miss Universe Philippines 2024|date=January 27, 2024|website=[[Philippine Star]]|access-date=January 27, 2024|archive-date=January 27, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240127111907/https://philstarlife.com/celebrity/214763-ahtisa-manalo-quezon-province-miss-universe-philippines-2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-01-27 |title=Ahtisa Manalo returns to pageantry as Quezon Province's rep for Miss Universe Philippines |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/895596/ahtisa-manalo-returns-to-pageantry-as-quezon-province-s-rep-for-miss-universe-philippines/story/ |access-date=2024-01-27 |website=GMA News Online |language=en |archive-date=January 27, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240127111915/https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/895596/ahtisa-manalo-returns-to-pageantry-as-quezon-province-s-rep-for-miss-universe-philippines/story/ |url-status=live }}</ref> Sa prelimaryang kompetisyon ng Miss Universe Philippines 2024, nagsimula ang pangingibabaw ni Manalo, kung saan kinilala siya bilang Miss Smilee, Miss Fairy Skin, Miss Great iColor Plus, Miss Hello Glow, Miss Danielito's Home Kitchen, Miss Zonrox Color Safe, Miss Queen of Hearts Sleepwear, at Miss Aqua Boracay.&nbsp; Sa pagtatapos ng patimpalak, nagtapos siya bilang ''2nd runner-up'' kay [[Chelsea Anne Manalo|Chelsea Manalo]] ng Bulacan''.''<ref>{{Cite web |title=Quezon's pride Ahtisa Manalo reigns as Miss Cosmo Philippines 2024 |url=https://www.sentineltimes.net/2024/05/quezons-pride-ahtisa-manalo-reigns-as.html |access-date=2024-05-23 |website=Sentinel Times}}</ref> ===The Miss Philippines Coronation === Pagkatapos ng koronasyon ng Miss Universe Philippines 2024, sampung kandidata mula sa ''Top 10'' at ''Top 20'' ang isinalang para sa hiwalay na koronasyon ng apat pang korona sa ilalim ng The Miss Philippines. Kinoronahan si Ahtisa Manalo bilang kauna-unahang Miss Cosmos Philippines 2024. Siya ang kakatawan sa Pilipinas sa gaganaping Miss Cosmo 2024 sa Vietnam.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2024-05-27 |title=How Ahtisa Manalo, Alexie Brooks got their respective The Miss Philippines titles |url=https://entertainment.inquirer.net/558507/how-ahtisa-manalo-alexie-brooks-got-their-respective-the-miss-philippines-titles |access-date=2024-05-29 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Ilan pa sa mga hinirang na kandidata ay sina Tarah Valencia bilang Miss Supranational Philippines 2025, Alexie Brooks bilang Miss Eco International 2025, at Cyrille Payumo bilang Miss Charm Philippines 2025.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2024-05-23 |title=The Miss Philippines crowns four more queens after Miss Universe Philippines 2024 |url=https://entertainment.inquirer.net/557729/the-miss-philippines-crowns-four-more-queens-after-miss-universe-philippines-2024 |access-date=2024-05-29 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref><ref>{{Citation |last=Empire Philippines |title=The Miss Philippines Coronation{{!}} Full Show |date=2024-06-01 |url=https://www.youtube.com/watch?v=7QxOxmfiMJM |access-date=2024-06-05}}</ref> ==Mga adhikain at plataporma== May adhikain si Ahtisa Manalo para sa LGBTQ.<ref>{{Cite web |last=Acar |first=Aedrianne |title=#PanaloSiManalo: What you should know about Miss International 2018 First runner-up Ahtisa Manalo |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/celebritylife/news/9998/panalosimanalo-what-you-should-know-about-miss-international2018first-runner-up-ahtisa-manalo/photo |access-date=2023-06-21 |website=www.gmanetwork.com |language=en |archive-date=June 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621164815/https://www.gmanetwork.com/entertainment/celebritylife/news/9998/panalosimanalo-what-you-should-know-about-miss-international2018first-runner-up-ahtisa-manalo/photo |url-status=live }}</ref> Bilang isang namumuhunan, nakipagtrabaho si Manalo sa organisasyon ng Alon Akademie, na nakatuon sa pagbibigay-lakas sa mga bata o kabataang Pilipino makapagpatuloy sa kanilang mga pangarap sa pamamagitan ng edukasyong entreprenyuryar.<ref>{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=2024-01-27 |title=Ahtisa Manalo ready for the Miss Universe stage |url=https://news.abs-cbn.com/life/01/27/24/ahtisa-manalo-ready-for-the-miss-universe-stage |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref> == Sariling buhay == Kasunod ng kaniyang pangangasiwa bilang Binibining Pilipinas International, sinabi ni Manalo na siya ay nagpapatakbo ng dalawang café sa Australia—Cafe Noun at Call Me Harris. Nabanggit din niya na nagpasimula siya ng isang kumpanya ng pagkain at inumin, at ngayon mayroong humigit na isang libong empleyado. May gampan din si Manalo sa paglikha at pagpapalawak ng mga tatak ng pagkain tulad ng Koomi, Oh My Greek, Zig Foods at Salt and Ice.<ref name="pep.ph"/><ref>{{Cite news |title=Ahtisa Manalo ready for the Miss Universe stage |work=ABS-CBN News |url=https://news.abs-cbn.com/life/01/27/24/ahtisa-manalo-ready-for-the-miss-universe-stage}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist|2}} {{S-start}} {{S-ach}} {{S-bef|before=[[Chelsea Anne Manalo|Chelsea Manalo]]}} {{s-ttl|title=[[Miss Universe Philippines]]|years=[[Miss Universe Philippines 2025|2025]]}} {{S-aft|after=''Kasalukuyan''}} {{S-bef|before=–}} {{s-ttl|title=Miss Cosmo Philippines|years=[[Miss Universe Philippines 2024|2024]]}} {{S-aft|after=[[Chelsea Fernandez]]}} {{S-bef|before={{Flagicon|Curaçao}} Chanelle de Lau}} {{s-ttl|title=Miss International First Runner-Up|years=2018}} {{S-aft|after={{Flagicon|Mexico}} Andrea Toscano}} {{S-end}} [[Kategorya:Mga Pilipinang nanalo sa patimpalak ng kagandahan]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1997]] mnpw55w6bdxjgv1dl4qpp0zbgz6mfcc 2221215 2221208 2026-08-21T02:16:58Z Allyriana000 119761 2221215 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder|image= Ahtisa Manalo December 2025.jpg |<nowiki>thumb]]</nowiki> |caption=si Manalo noong 2025|birth_name=Maria Ahtisa Manalo|birth_date={{birth date and age|1997|5|25|mf=y}}|birth_place=[[Candelaria, Quezon]], Pilipinas|education=[[Manuel S. Enverga University Foundation]] ([[Bachelor of Accountancy|B.Acy]])|height=1.73 m<ref>{{Cite web |date=2025-10-04 |title=Ahtisa Manalo Height: Everything You Need To Know |url=https://nisupplies.co.uk/27424750/ahtisa-manalo-height/ |access-date=2025-11-02 |website=nisupplies.co.uk |language=en }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|title={{ubl|[[Binibining Pilipinas 2018|Binibining Pilipinas International 2018]]|[[Miss Cosmo Philippines 2024]]}}|competitions={{ubl|[[Binibining Pilipinas 2018]]|(Panalo – Binibining Pilipinas International 2018)|[[Miss International 2018]]|(Unang Karangalang Banggit o 1st Runner-Up)|[[Miss Universe Philippines 2024]]|(2nd Runner-up)}}|occupation={{Hlist|Modelo|Entreprenyur}}}} Si '''Maria Ahtisa Manalo''' (isinilang noong 25 Mayo 1997) ay isang Pilipinang modelo at may-hawak ng titulo sa [[patimpalak ng kagandahan]]. Siya ang kasalukuyang [[Miss Universe Philippines 2025]] at nakatakdang katawanin ang Pilipinas sa [[Miss Universe 2025]] na gaganapin sa 21 Nobyembre 2025 sa Pak Kret, Taylandiya. Noong 2018, kinoronahan siya bilang [[Binibining Pilipinas – International|Binibining Pilipinas International]] at naging kinatawan ng Pilipinas sa [[Miss International|Miss International 2018]], kung saan nagtamo siya ng unang karangalang banggit (''first runner-up''). Muling sumali si Manalo sa [[Miss Universe Philippines 2024]] at nagtapos bilang ikalawang pangalawang gantimpala. Pagkatapos nito, itinanghal siyang kinatawan ng Pilipinas sa [[Miss Cosmo 2024]], kung saan siya ay nakapasok sa Top 10 finalist. <ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2024-05-23 |title=The Miss Philippines crowns four more queens after Miss Universe Philippines 2024 |url=https://entertainment.inquirer.net/557729/the-miss-philippines-crowns-four-more-queens-after-miss-universe-philippines-2024 |access-date=2024-05-23 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref><ref name="pep.ph">{{Cite web |title=Beauty queen Ahtisa Manalo chooses food business over luxury items |url=https://www.pep.ph/lifestyle/lifestyle/145376/ahtisa-manalo-business-a721-20190817 |access-date=2024-05-09 |website=PEP.ph |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Ahtisa Manalo to represent Quezon Province in Miss Universe Philippines 2024 |url=https://philstarlife.com/celebrity/214763-ahtisa-manalo-quezon-province-miss-universe-philippines-2024?page=2 |access-date=2024-05-08 |website=Philstar Life}}</ref> ==Buhay at pag-aaral== Isinilang si Ahtisa Manalo noong 27 Mayo 1997, sa bayan ng&nbsp;[[Candelaria, Quezon|Candelaria]], [[Quezon]], Pilipinas, sa isang ina na may kanunuang Pilipino-Espanyol at isang Pilandes-Suweko na ama.<ref>{{Cite web |title=Ahtisa Manalo ready to conquer the Miss Universe stage: 'I'm a lot stronger now' |url=https://mb.com.ph/2024/1/27/ahtisa-manalo-ready-to-conquer-the-miss-universe-stage-i-m-a-lot-stronger-now |access-date=2024-05-09 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Vergara |first=Alex Y. |title=Ahtisa Manalo: Dutiful & beautiful |url=https://www.philstar.com/lifestyle/allure/2018/06/24/1827237/ahtisa-manalo-dutiful-beautiful |access-date=2023-06-21 |website=Philstar.com |archive-date=June 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621164813/https://www.philstar.com/lifestyle/allure/2018/06/24/1827237/ahtisa-manalo-dutiful-beautiful |url-status=live }}</ref> Nag-aral siya sa&nbsp;[[Manuel S. Enverga University Foundation|Manuel S. Enverga University Foundation - Candelaria, Inc.]] mula [[Edukasyong elementarya|elementarya]] hanggang [[kolehiyo]],&nbsp;at nagtapos ng akademikong antas ng Batsilyer sa Agham ng [[Accountancy|Pagtutuos]].<ref>{{Cite web |last=Mwendwa |first=Winfred |date=2020-03-03 |title=Who is Ahtisa Manalo inside and outside of the beauty pageants? |url=https://kami.com.ph/106981-ahtisa-manalo-profile-bio-family-age-boyfriend.html |access-date=2024-05-06 |website=Kami.com.ph - Philippines news. |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Manuel S. Enverga University Foundation |url=https://www.facebook.com/story.php?story_fbid=1336428220433895&id=100022001897480&mibextid=oFDknk&rdid=IZPDXfGrhFSFR6lI&share_url=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fshare%2Fp%2F7gdVrDM3F5YR4xx2%2F%3Fmibextid%3DoFDknk |access-date=2024-05-12 |website=www.facebook.com}}</ref> ==Mga patimpalak ng kagandahan== ===Binibining Pilipinas 2018=== Lumahok si Ahtisa Manalo sa&nbsp;Binibining Pilipinas 2018, na ginanap sa&nbsp;[[Smart Araneta Coliseum]] noong 18 Marso 2018.<ref>{{Cite web |last=Villano |first=Alexa |date=2018-03-21 |title=Get to know Bb Pilipinas International 2018 Ma. Ahtisa Manalo |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/198608-things-to-know-ahtisa-manalo-binibining-pilipinas-international-2018/ |access-date=2024-05-06 |website=RAPPLER |language=en-US}}</ref> Sa rolyo ng huling katanungan at kasagutan, tinanong siya ni Lara Quigaman: "''How should a beauty queen respond to ruthless criticism?''" Sumagot si Manalo:<ref>{{Cite web |first=Jamil |last=Santos |date=2018-03-27 |title=What Bb. Pilipinas-International Ahtisa Manalo learned from her Q&A 'stutter' |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/648035/what-bb-pilipinas-international-ahtisa-manalo-learned-from-her-q-a-stutter/story/ |access-date=2024-05-06 |website=GMA News Online |language=en}}</ref> {{Blockquote|text= "A beauty queen should always respond to criticisms constructively. We beauty queens are public figures and we put ourselves in a position to be judged. But nonetheless, we should always, we should always filter which comments we should accept and what we should not. Thank you."}} Sa pagtatapos ng patimpalak, kinoronahan si Manalo na Binibining Pilipinas International 2018&nbsp;ng kaniyang hinalinhan na si Maria Angelica de Leon.<ref name=":0">{{Cite web |date=March 19, 2018 |title=Catriona Gray crowned Miss Universe-PH to lead all winners in Bb. Pilipinas 2018 pageant |url=http://www.interaksyon.com/entertainment/2018/03/19/122763/catriona-gray-crowned-miss-universe-ph-to-lead-all-winners-in-bb-pilipinas-2018-pageant/ |access-date=February 28, 2019 |website=[[Interaksyon]] |language=en-US |archive-date=March 1, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190301074638/http://www.interaksyon.com/entertainment/2018/03/19/122763/catriona-gray-crowned-miss-universe-ph-to-lead-all-winners-in-bb-pilipinas-2018-pageant/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-03-18 |title=FULL LIST: Winners, Binibining Pilipinas 2018 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/binibining-pilipinas-2018-winners |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200811093327/https://rappler.com/entertainment/pageants/binibining-pilipinas-2018-winners |archive-date=August 11, 2020 |access-date=2021-07-14 |website=Rappler |language=en}}</ref> Sa edad na 20, si Manalo ang pinakabatang nagwagi sa edisyong iyon.<ref>{{Cite web |last=Villano |first=Alexa |date=2018-03-21 |title=Get to know Bb Pilipinas International 2018 Ma. Ahtisa Manalo |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/198608-things-to-know-ahtisa-manalo-binibining-pilipinas-international-2018/ |access-date=2023-06-13 |website=RAPPLER |language=en-US |archive-date=June 4, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604075901/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/198608-things-to-know-ahtisa-manalo-binibining-pilipinas-international-2018/ |url-status=live }}</ref> ===Miss International 2018=== Sa pagkapanalo sa titulong Binibining Pilipinas International 2018, naging delegado ng bansa si Ma. Ahtisa Manalo sa&nbsp;patimpalak ng [[Miss International 2018]], na ginanap sa&nbsp;[[Tokyo]] Dome City Hall&nbsp;noong 9 Nobyembre 2018. Sa pagsisimula ng kompetisyon, si Manalo ay nakilala bilang paboritong kalahok ng patimpalak mula sa kanyang pagganap sa mga kaganapan bago ang kompetisyon.<ref>{{Cite web |last=Afinidad-Bernardo |first=Deni Rose M. |date=2018-11-04 |title=Philippines almost wins Miss International 2018 |url=https://www.philstar.com/entertainment/2018/11/09/1867223/philippines-almost-wins-miss-international-2018 |access-date=2023-06-13 |website=Philstar.com |archive-date=April 4, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404041430/https://www.philstar.com/entertainment/2018/11/09/1867223/philippines-almost-wins-miss-international-2018 |url-status=live }}</ref> Sa huling talumpati sa ''Top 8'' (nangungunang walo), binigyang-diin ni Manalo ang kaniyang kasabikan na manguna sa kabila ng kaniyang kabataan, at nangakong patuloy na magiging "tinig ng kabataan sa pagpapakita na walang imposible sa pagsusumikap at determinasyon". Buong salaysay ni Ahtisa Manalo:<ref name="AutoVG-9">{{Cite news |date=2018-11-09 |title=Ahtisa Manalo delivers Miss International 2018 speech |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://news.abs-cbn.com/life/11/09/18/ahtisa-manalo-delivers-miss-international-2018-speech |access-date=2023-06-13 |archive-date=November 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201117050935/https://news.abs-cbn.com/life/11/09/18/ahtisa-manalo-delivers-miss-international-2018-speech |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2018-11-10 |title=Ahtisa Manalo finishes first runner-up in Miss International 2018 |url=https://news.abs-cbn.com/life/11/09/18/ahtisa-manalo-finishes-first-runner-up-in-miss-international-2018 |access-date=2023-06-12 |website=news.abs-cbn.com |archive-date=June 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230612152907/https://news.abs-cbn.com/life/11/09/18/ahtisa-manalo-finishes-first-runner-up-in-miss-international-2018 |url-status=live }}</ref> {{Blockquote|text= "Ang Miss International ay isang pagdiriwang ng kabataan at pagbibigay-lakas. Palagi akong naniniwala na ang edad ay hindi hadlang upang maabot ang ating mga pangarap o magkaroon ng impluwensya sa iba. Sa edad na 15, nagsimula akong tumulong sa mga programa sa aking komunidad para sa mga batang lansangan. Sa edad na 19, nagtapos ako ng kolehiyo. Sa edad na 20, aking napagtanto na kaya kong magsalita para sa mga mabuting layunin sa mas malawak na madla kaya ako sumali sa ating pambansang patimpalak." {{pb}} "Kung ako ay magiging Miss International, ipagpapatuloy kong maging tinig ng kabataan, sa pagpapakita na walang imposible sa pagsisikap at determinasyon. At kapiling ang mga magagandang binibini ngayong gabi, isang pamilya ng mga beauty queen — na magagandang kabataang nangangarap at mga mapagtagumpay, ipapakita namin sa mundo na pag-ibig, kapayapaan, at kagandahan ang tunay nating nililingap. At sama-sama—gagawa tayo ng kaibahan."<ref name="AutoVG-9"/>}} Sa pagtatapos ng kaganapan, nagtapos si Manalo bilang ''first runner-up'' (unang karangalang banggit) kay&nbsp;Mariem Velazco&nbsp;ng Venezuela.<ref>{{Cite web |date=2018-11-09 |title=Venezuela's Mariem Claret Velazco Garcia wins Miss International 2018 |url=https://www.rappler.com/life-and-style/216316-mariem-claret-velazco-garcia-miss-international-2018-winner/ |access-date=2023-06-13 |website=RAPPLER |language=en-US |archive-date=July 19, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230719223746/https://www.rappler.com/life-and-style/216316-mariem-claret-velazco-garcia-miss-international-2018-winner/ |url-status=live }}</ref> Sa pagtatapos ng kanyang pangangasiwa bilang Binibining Pilipinas International, kinoronahan ni Manalo si Bea Magtanong&nbsp;bilang kanyang kasunod sa&nbsp;patimpalak ng Binibining Pilipinas 2019.<ref>{{Cite web |date=2019-06-09 |title=Gazini Christiana Ganados is crowned Miss Universe Philippines 2019 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/232653-gazini-christiana-ganados-crowned-miss-universe-philippines-2019/ |access-date=2023-06-13 |website=RAPPLER |language=en-US |archive-date=February 1, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201191620/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/232653-gazini-christiana-ganados-crowned-miss-universe-philippines-2019/ |url-status=live }}</ref> ===Miss Universe Philippines 2024=== Kasunod ng kaniyang pagtatapos sa patimpalak ng Miss International, nakilala si Ahtisa Manalo bilang isang malakas na potensyal na kandidata para sa hinaharap na mga pambansang patimpalak.<ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |title=LIST: Filipina queens who could bring back The Philippines to Miss Universe Top 16 |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2023/01/24/2238762/list-filipina-queens-who-could-bring-back-philippines-miss-universe-top-16 |access-date=2023-06-13 |website=Philstar.com |archive-date=March 18, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318205442/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2023/01/24/2238762/list-filipina-queens-who-could-bring-back-philippines-miss-universe-top-16 |url-status=live }}</ref>&nbsp; Noong 31 Enero 2020, nagsumite siya ng kaniyang aplikasyon para sa patimpalak ng [[Miss Universe Philippines 2020]], gayunpaman, binawi niya sa ilang sandali ang aplikasyon dahil sa mga [[karamdaman]].<ref>{{Cite web |last=Severo |first=Jan Milo |title=Miss International 2018 1st runner-up Ahtisa Manalo backs out from Miss Universe Philippines 2020 |url=https://www.philstar.com/entertainment/2020/02/03/1990061/miss-international-2018-1st-runner-ahtisa-manalo-backs-out-miss-universe-philippines-2020 |access-date=2023-06-13 |website=Philstar.com |archive-date=February 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200227201522/https://www.philstar.com/entertainment/2020/02/03/1990061/miss-international-2018-1st-runner-ahtisa-manalo-backs-out-miss-universe-philippines-2020 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=2020-02-03 |title=Ahtisa Manalo backs out of Miss Universe Philippines race |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://news.abs-cbn.com/life/02/03/20/ahtisa-manalo-backs-out-of-miss-universe-philippines-race |access-date=June 13, 2023 |archive-date=June 18, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210618223920/https://news.abs-cbn.com/life/02/03/20/ahtisa-manalo-backs-out-of-miss-universe-philippines-race |url-status=live }}</ref> Ang kaniyang pagbawi ay nagbunsod ng mga akusasyon ng isang publisidad na palabas, gayunpaman, nilinaw niya na siya ay nagpasa ng aplikasyon nang huli hangga't maari dahil hindi siya sigurado sa kaniyang desisyon na makipagtagisan.<ref>{{Cite news |date=2020-02-03 |title=Ahtisa Manalo cries foul over 'publicity stunt' accusations |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://news.abs-cbn.com/life/02/04/20/ahtisa-manalo-cries-foul-over-publicity-stunt-accusations |access-date=June 13, 2023 |archive-date=December 17, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201217002926/https://news.abs-cbn.com/life/02/04/20/ahtisa-manalo-cries-foul-over-publicity-stunt-accusations |url-status=live }}</ref> Noong 27 Enero 2024, inihayag ng Miss Universe Philippines Quezon Province ang pagkahirang kay Ahtisa Manalo bilang delegado ng lalawigan sa patimpalak ng Miss Universe Philippines 2024.<ref name=MUPHQP>{{citeweb|url=https://philstarlife.com/celebrity/214763-ahtisa-manalo-quezon-province-miss-universe-philippines-2024|title=Ahtisa Manalo to represent Quezon Province in Miss Universe Philippines 2024|date=January 27, 2024|website=[[Philippine Star]]|access-date=January 27, 2024|archive-date=January 27, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240127111907/https://philstarlife.com/celebrity/214763-ahtisa-manalo-quezon-province-miss-universe-philippines-2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-01-27 |title=Ahtisa Manalo returns to pageantry as Quezon Province's rep for Miss Universe Philippines |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/895596/ahtisa-manalo-returns-to-pageantry-as-quezon-province-s-rep-for-miss-universe-philippines/story/ |access-date=2024-01-27 |website=GMA News Online |language=en |archive-date=January 27, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240127111915/https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/895596/ahtisa-manalo-returns-to-pageantry-as-quezon-province-s-rep-for-miss-universe-philippines/story/ |url-status=live }}</ref> Sa prelimaryang kompetisyon ng Miss Universe Philippines 2024, nagsimula ang pangingibabaw ni Manalo, kung saan kinilala siya bilang Miss Smilee, Miss Fairy Skin, Miss Great iColor Plus, Miss Hello Glow, Miss Danielito's Home Kitchen, Miss Zonrox Color Safe, Miss Queen of Hearts Sleepwear, at Miss Aqua Boracay.&nbsp; Sa pagtatapos ng patimpalak, nagtapos siya bilang ''2nd runner-up'' kay [[Chelsea Anne Manalo|Chelsea Manalo]] ng Bulacan''.''<ref>{{Cite web |title=Quezon's pride Ahtisa Manalo reigns as Miss Cosmo Philippines 2024 |url=https://www.sentineltimes.net/2024/05/quezons-pride-ahtisa-manalo-reigns-as.html |access-date=2024-05-23 |website=Sentinel Times}}</ref> ===The Miss Philippines Coronation === Pagkatapos ng koronasyon ng Miss Universe Philippines 2024, sampung kandidata mula sa ''Top 10'' at ''Top 20'' ang isinalang para sa hiwalay na koronasyon ng apat pang korona sa ilalim ng The Miss Philippines. Kinoronahan si Ahtisa Manalo bilang kauna-unahang Miss Cosmos Philippines 2024. Siya ang kakatawan sa Pilipinas sa gaganaping Miss Cosmo 2024 sa Vietnam.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2024-05-27 |title=How Ahtisa Manalo, Alexie Brooks got their respective The Miss Philippines titles |url=https://entertainment.inquirer.net/558507/how-ahtisa-manalo-alexie-brooks-got-their-respective-the-miss-philippines-titles |access-date=2024-05-29 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Ilan pa sa mga hinirang na kandidata ay sina Tarah Valencia bilang Miss Supranational Philippines 2025, Alexie Brooks bilang Miss Eco International 2025, at Cyrille Payumo bilang Miss Charm Philippines 2025.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2024-05-23 |title=The Miss Philippines crowns four more queens after Miss Universe Philippines 2024 |url=https://entertainment.inquirer.net/557729/the-miss-philippines-crowns-four-more-queens-after-miss-universe-philippines-2024 |access-date=2024-05-29 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref><ref>{{Citation |last=Empire Philippines |title=The Miss Philippines Coronation{{!}} Full Show |date=2024-06-01 |url=https://www.youtube.com/watch?v=7QxOxmfiMJM |access-date=2024-06-05}}</ref> ==Mga adhikain at plataporma== May adhikain si Ahtisa Manalo para sa LGBTQ.<ref>{{Cite web |last=Acar |first=Aedrianne |title=#PanaloSiManalo: What you should know about Miss International 2018 First runner-up Ahtisa Manalo |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/celebritylife/news/9998/panalosimanalo-what-you-should-know-about-miss-international2018first-runner-up-ahtisa-manalo/photo |access-date=2023-06-21 |website=www.gmanetwork.com |language=en |archive-date=June 21, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621164815/https://www.gmanetwork.com/entertainment/celebritylife/news/9998/panalosimanalo-what-you-should-know-about-miss-international2018first-runner-up-ahtisa-manalo/photo |url-status=live }}</ref> Bilang isang namumuhunan, nakipagtrabaho si Manalo sa organisasyon ng Alon Akademie, na nakatuon sa pagbibigay-lakas sa mga bata o kabataang Pilipino makapagpatuloy sa kanilang mga pangarap sa pamamagitan ng edukasyong entreprenyuryar.<ref>{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=2024-01-27 |title=Ahtisa Manalo ready for the Miss Universe stage |url=https://news.abs-cbn.com/life/01/27/24/ahtisa-manalo-ready-for-the-miss-universe-stage |work=[[ABS-CBN News]]}}</ref> == Sariling buhay == Kasunod ng kaniyang pangangasiwa bilang Binibining Pilipinas International, sinabi ni Manalo na siya ay nagpapatakbo ng dalawang café sa Australia—Cafe Noun at Call Me Harris. Nabanggit din niya na nagpasimula siya ng isang kumpanya ng pagkain at inumin, at ngayon mayroong humigit na isang libong empleyado. May gampan din si Manalo sa paglikha at pagpapalawak ng mga tatak ng pagkain tulad ng Koomi, Oh My Greek, Zig Foods at Salt and Ice.<ref name="pep.ph"/><ref>{{Cite news |title=Ahtisa Manalo ready for the Miss Universe stage |work=ABS-CBN News |url=https://news.abs-cbn.com/life/01/27/24/ahtisa-manalo-ready-for-the-miss-universe-stage}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist|2}} {{S-start}} {{S-ach}} {{S-bef|before=[[Chelsea Anne Manalo|Chelsea Manalo]]}} {{s-ttl|title=[[Miss Universe Philippines]]|years=[[Miss Universe Philippines 2025|2025]]}} {{S-aft|after=''Kasalukuyan''}} {{S-bef|before=–}} {{s-ttl|title=Miss Cosmo Philippines|years=[[Miss Universe Philippines 2024|2024]]}} {{S-aft|after=[[Chelsea Fernandez]]}} {{S-bef|before={{Flagicon|Curaçao}} Chanelle de Lau}} {{s-ttl|title=Miss International First Runner-Up|years=2018}} {{S-aft|after={{Flagicon|Mexico}} Andrea Toscano}} {{S-end}} [[Kategorya:Mga Pilipinang nanalo sa patimpalak ng kagandahan]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1997]] 696ogah37d7yqyvy0y2jmo82p5e9e0d 0 329050 2221213 2220391 2026-08-21T01:52:08Z Allyriana000 119761 2221213 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant | date = 2 Mayo 2025 | debuts = {{Hlist|Basey|Butuan|Dipolog|Guipos|Iligan|Inglatera|Kalibo|Kanlurang Kanada|Los Angeles|Los Baños|Lungsod ng Zamboanga|Melbourne|Negros Occidental|New Jersey|New York|Ozamiz|Pennsylvania|Samar|San Fransisco|Silangang Kanada|Sultan Kudarat|Tandag|Tarlac}} | before = [[Miss Universe Philippines 2024|2024]] | next =[[Miss Universe Philippines 2026|2026]] | returns = {{Hlist|Angeles|Benguet|Camarines Sur|Iloilo|Isabela|Lapu-Lapu|Lungsod ng Cebu|Muntinlupa|Oriental Mindoro|Romblon}} | withdrawals = {{hlist|Bukidnon|Cagayan de Oro|Cainta|Cebu|Davao|Kananga|Lucban|Lungsod ng Dabaw|Mandaue|Mariveles|Miami|Nueva Ecija|Pagadian|Palawan|Pulo ng Bantayan|San Pablo|Talisay|Toledo|Zambales}} | entrants = 66 | placements =24 | theme =Love Above All | venue =[[Mall of Asia Arena]], [[Pasay]], Pilipinas | acts ={{Hlist|[[James Reid]]|Marlo Mortel|Sam Hashimoto|Alvaro Flores}} | presenters ={{Hlist|[[Xian Lim]]|[[Gabbi Garcia]]|Erika Kristensen-Lee|Tim Yap}} | winner ='''[[Ahtisa Manalo]]''' | represented = {{Flagicon image|Quezon Flag.png}} Quezon |image=Ahtisa Manalo December 2025.jpg|caption=Ahtisa Manalo}} Ang '''Miss Universe Philippines 2025''' ay ang ikaanim na edisyon ng [[Miss Universe Philippines]] pageant, na ginanap sa [[Mall of Asia Arena]], sa Pasay, Kalakhang Maynila, Pilipinas noong 2 Mayo 2025. Ito ang kauna-unahang edisyon ng Miss Universe Philippines sa ilalim ng pamumuno ni Miss Universe Philippines 2013 [[Ariella Arida]] bilang pambansang direktor.<ref name=":10">{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=15 Pebrero 2025 |title=Seasoned aspirants heat up Miss Universe Philippines 2025 pageant |url=https://entertainment.inquirer.net/597715/seasoned-aspirants-heat-up-miss-universe-philippines-2025-pageant |archive-url=https://web.archive.org/web/20250216015322/https://entertainment.inquirer.net/597715/seasoned-aspirants-heat-up-miss-universe-philippines-2025-pageant |archive-date=16 Pebrero 2025 |access-date=15 Pebrero 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Basina |first=Carby Rose |date=15 Pebrero 2025 |title=Ariella Arida is now the national director of Miss Universe Philippines |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/936348/ariella-arida-is-now-the-national-director-of-miss-universe-philippines/story/?fbclid=IwY2xjawIdcTlleHRuA2FlbQIxMAABHWfGVadslHXfnrBr6r0nMiTgf3-JBOYa7ByEBjnbTjo0sEnv0YUjG2lXTg_aem_OrVG9gpBpewIrLoxGbBrSA |archive-url=https://web.archive.org/web/20250216020626/https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/936348/ariella-arida-is-now-the-national-director-of-miss-universe-philippines/story/ |archive-date=16 Pebrero 2025 |access-date=15 Pebrero 2025 |website=GMA News Online |language=en}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Chelsea Anne Manalo|Chelsea Manalo]] ng Bulacan si [[Ahtisa Manalo]] ng Quezon bilang Miss Universe Philippines 2025.<ref>{{Cite web |date=2 Mayo 2025 |title=Ahtisa Manalo of Quezon Province wins Miss Universe PH 2025 crown |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/2025/5/2/ahtisa-manalo-of-quezon-province-wins-miss-universe-ph-2025-crown-2358 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250503032853/https://www.abs-cbn.com/lifestyle/2025/5/2/ahtisa-manalo-of-quezon-province-wins-miss-universe-ph-2025-crown-2358 |archive-date=3 Mayo 2025 |access-date=3 Mayo 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> Siya ay kakatawan sa Pilipinas sa [[Miss Universe 2025]] na magaganap sa Bangkok sa 21 Nobyembre 2025. Nagtapos bilang first runner-up si [[Winwyn Marquez]] ng Muntinlupa, habang nagtapos bilang second runner-up si [[Yllana Aduana]] ng Siniloan. Mga kandidata mula sa animnapu't-anim na lokalidad ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan nina [[Xian Lim]] at [[Gabbi Garcia]] ang kompetisyon, samantalang sina Erika Kristensen-Lee at Tim Yap ang nagsilbing mga ''backstage correspondent''.<ref name=":13">{{Cite web |last= |first= |date=14 Abril 2025 |title=Miss Universe PH 2025 coronation night update: Tim Yap, Erika Kristensen-Lee are backstage hosts, James Reid to perform |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/942684/miss-universe-philippines-2025-coronation-night-update-tim-yap-erika-kristensen-lee-are-backstage-hos/story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250421030253/https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/942684/miss-universe-philippines-2025-coronation-night-update-tim-yap-erika-kristensen-lee-are-backstage-hos/story/ |archive-date=21 Abril 2025 |access-date=17 Abril 2025 |website=GMA News Online |language=en}}</ref> Nagtanghal sina James Reid, Marlo Mortel, Sam Hashimoto, at Alvaro Flores sa edisyong ito.<ref name=":13" /> == Kasaysayan == === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === Noong 13 Marso 2025, inanunsyo ng Miss Universe Philippines Organization na ang araw ng koronasyon ay magaganap sa 2 Mayo 2025 sa Mall of Asia Arena, Pasay, Kalakhang Maynila sa ikaapat na pagkakaktaon.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin |date=13 Marso 2025 |title=Miss Universe Philippines 2025 to crown Chelsea Manalo’s successor on May 2 |url=https://entertainment.inquirer.net/601299/miss-universe-philippines-2025-to-crown-chelsea-manalos-successor-on-may-2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250429013812/https://entertainment.inquirer.net/601299/miss-universe-philippines-2025-to-crown-chelsea-manalos-successor-on-may-2 |archive-date=29 Abril 2025 |access-date=15 Marso 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Basina |first=Carby Rose |date=13 Marso 2025 |title=Miss Universe Philippines announces 2025 coronation date, venue |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/939199/miss-universe-philippines-announces-2025-coronation-date-venue/story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250409143152/https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/939199/miss-universe-philippines-announces-2025-coronation-date-venue/story/ |archive-date=9 Abril 2025 |access-date=15 Marso 2025 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref> Kalaunan ay inanunsyo ng Miss Universe Philippines Organization noong 12 Abril 2025 na magaganap ang paunang kompetisyon sa Newport Performing Arts Theater, Pasay, Kalakhang Maynila sa 28 Abril 2025.<ref>{{Cite web |last=Lim |first=Ron |date=14 Abril 2025 |title=Miss Universe PH announces date and venue of preliminaries |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/121708/miss-universe-ph-announces-date-and-venue-of-preliminaries/story |archive-url=https://web.archive.org/web/20250415045944/https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/121708/miss-universe-ph-announces-date-and-venue-of-preliminaries/story |archive-date=15 Abril 2025 |access-date=21 Abril 2025 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=13 Abril 2025 |title=Miss Universe Philippines 2025: Ticketing details for preliminaries in April |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/942586/miss-universe-philippines-2025-preliminaries-ticketing-details/story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250414031943/https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/942586/miss-universe-philippines-2025-preliminaries-ticketing-details/story/ |archive-date=14 Abril 2025 |access-date=21 Abril 2025 |website=[[GMA News Online]] |language=en |via=GMA Integrated News}}</ref>[[Talaksan:SMMallofAsiajf9219_27.JPG|thumb|250x250px|Mall of Asia Arena, ang lokasyon ng Miss Universe Philippines 2025]] === Pagpili ng mga kandidata === Ang mga kandidata mula sa animnapu't-anim na lokalikad ay napili upang lumahok sa kompetisyon. Dalawang kandidata ang napili matapos bumitiw ang orihinal na nagwagi.<ref>{{Cite web |last=Limos |first=Allen |date=16 Pebrero 2025 |title=Search for Miss Universe PH begins |url=https://www.manilatimes.net/2025/02/16/news/national/search-for-miss-universe-ph-begins/2056471 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250216014753/https://www.manilatimes.net/2025/02/16/news/national/search-for-miss-universe-ph-begins/2056471 |archive-date=16 Pebrero 2025 |access-date=16 Pebrero 2025 |website=[[The Manila Times]] |language=en}}</ref> Noong 15 Pebrero 2025, animnapu't-siyam na kandidata ang opisyal na ipinakilala sa ''press presentation'' ng Miss Universe Philippines 2025 na ginanap sa Makati Shangri-La Hotel.<ref>{{Cite web |last=Lim |first=Ron |date=14 Pebrero 2025 |title=Miss Universe Philippines to announce candidates tomorrow |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/120053/miss-universe-philippines-to-announce-candidates-tomorrow/story |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214041706/https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/120053/miss-universe-philippines-to-announce-candidates-tomorrow/story |archive-date=14 Pebrero 2025 |access-date=14 Pebrero 2025 |website=GMA News Online |language=en}}</ref> ==== Mga pagpalit ==== Dapat sanang lalahok si Krizza Gilliam Yco ng Pampanga sa edisyong ito, ngunit bumitiw siya sa kaniyang titulo upang unahin ang kaniyang pag-aaral.<ref name=":9">{{Cite web |last= |first= |date=30 Enero 2025 |title=Miss Universe Philippines - Pampanga 2025 Krizza Gilliam Yco steps down from title |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/934624/miss-universe-philippines-pampanga-2025-krizza-gilliam-yco-steps-down-from-title/story/?fbclid=IwY2xjawIJEiJleHRuA2FlbQIxMAABHSpRsv8ksK1Ac6coQI0rF5EYDAcSE4bqYCg2gTfhCtz2HLgDtEDxkrnVGQ_aem_5T0-QpauaE8ROkL_5gtdaA |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214051615/https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/934624/miss-universe-philippines-pampanga-2025-krizza-gilliam-yco-steps-down-from-title/story/ |archive-date=14 Pebrero 2025 |access-date=31 Enero 2025 |website=GMA Integrated News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Santiago |first=Camille |date=31 Enero 2025 |title=Krizza Gilliam Yco relinquishes Miss Universe Philippines-Pampanga 2025 title |url=https://philstarlife.com/celebrity/340929-krizza-gilliam-yco-relinquishes-miss-universe-philippines-pampanga-2025-title |archive-url=https://web.archive.org/web/20250131090605/https://philstarlife.com/celebrity/340929-krizza-gilliam-yco-relinquishes-miss-universe-philippines-pampanga-2025-title |archive-date=31 Enero 2025 |access-date=31 Enero 2025 |website=Philstar Life |language=en}}</ref> Siya ay pinalitan ng kaniyang ''fourth runner-up'' na si Rhancoise Marie Mayangitan. Dapat sanang lalahok si Faith Genobaten ng [[Dipolog]] sa edisyong ito, ngunit bumitiw siya sa kaniyang titulo dahil sa personal na dahilan. Siya ay pinalitan ni Jazzle Shannen Iba na dapat sanang lalahok bilang kandidata ng [[Zamboanga del Norte]]. ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong ==== Unang sasali sa edisyong ito ang mga lokalidad ng Basey, Butuan, Dipolog, Guipos, Iligan, Kalibo, Los Baños, Lungsod ng Zamboanga, Negros Occidental, Samar,<ref>{{Cite web |last= |first= |date=28 Enero 2025 |title=12 candidates to vie for 1st Miss Universe Philippines-Samar crown |url=https://www.leytesamardailynews.com/12-candidates-to-vie-for-1st-miss-universe-philippines-samar-crown/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214052413/https://www.leytesamardailynews.com/12-candidates-to-vie-for-1st-miss-universe-philippines-samar-crown/ |archive-date=14 Pebrero 2025 |access-date=28 Enero 2025 |website=Leyte Samar Daily News |language=en-US}}</ref> Sultan Kudarat,<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=12 Pebrero 2025 |title=Chelsea Fernandez is joining Miss Universe Philippines 2025 pageant after all |url=https://entertainment.inquirer.net/597305/chelsea-fernandez-is-joining-miss-universe-philippines-2025-pageant-after-all |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214053754/https://entertainment.inquirer.net/597305/chelsea-fernandez-is-joining-miss-universe-philippines-2025-pageant-after-all |archive-date=14 Pebrero 2025 |access-date=14 Pebrero 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Tandag, at Tarlac.<ref name=":2">{{Cite web |last=Aguja |first=Januar Junior |date=16 Enero 2025 |title=Fil-Am Cassandra Reed vies for chance to compete at MUPh 2025 |url=https://www.philstar.com/the-freeman/cebu-entertainment/2025/01/16/2414607/fil-am-cassandra-reed-vies-chance-compete-muph-2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250126095018/https://www.philstar.com/the-freeman/cebu-entertainment/2025/01/16/2414607/fil-am-cassandra-reed-vies-chance-compete-muph-2025 |archive-date=26 Enero 2025 |access-date=16 Enero 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |last=Martinez |first=Gavin |date=13 Nobyembre 2024 |title=Reina Filipina North America pageant launches in New York |url=https://usa.inquirer.net/160166/reina-filipina-north-america-pageant-launches-in-new-york |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203045118/https://usa.inquirer.net/160166/reina-filipina-north-america-pageant-launches-in-new-york |archive-date=3 Disyembre 2024 |access-date=21 Nobyembre 2024 |website=Inquirer USA |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=1 Setyembre 2024 |title=Filipino-Canadians launch search for Miss Universe Philippines delegate |url=https://entertainment.inquirer.net/574351/filipino-canadians-launch-search-for-miss-universe-philippines-delegate |archive-url=https://web.archive.org/web/20241213130919/https://entertainment.inquirer.net/574351/filipino-canadians-launch-search-for-miss-universe-philippines-delegate |archive-date=13 Disyembre 2024 |access-date=21 Nobyembre 2024 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Babalik sa edisyong ito ang mga lokalidad ng Camarines Sur,<ref>{{Cite web |last=Concepcion |first=Eton B. |date=13 Pebrero 2025 |title=The best of Bicolandia for MUPH 2025 |url=https://manilastandard.net/showbitz/314557314/the-best-of-bicolandia-for-muph-2025.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214053218/https://manilastandard.net/showbitz/314557314/the-best-of-bicolandia-for-muph-2025.html |archive-date=14 Pebrero 2025 |access-date=14 Pebrero 2025 |website=Manila Standard |language=en-US}}</ref> Muntinlupa,<ref>{{Cite web |last=Arnaldo |first=Steph |date=8 Pebrero 2025 |title=Winwyn Marquez is Muntinlupa's Miss Universe Philippines representative |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/winwyn-marquez-muntinlupa-miss-universe-philippines-representative/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250209111422/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/winwyn-marquez-muntinlupa-miss-universe-philippines-representative/ |archive-date=9 Pebrero 2025 |access-date=14 Pebrero 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> at Oriental Mindoro na huling sumali noong [[Miss Universe Philippines 2020|2020]], Angeles, at Romblon na huling sumali noong [[Miss Universe Philippines 2021|2021]],<ref>{{Cite web |last=Lim |first=Ron |date=17 Hulyo 2024 |title=Miss Universe Philippines names new accredited partner |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/celebritylife/news/114272/miss-universe-philippines-names-new-accredited-partner/story |archive-url=https://web.archive.org/web/20240718073008/https://www.gmanetwork.com/entertainment/celebritylife/news/114272/miss-universe-philippines-names-new-accredited-partner/story |archive-date=18 Hulyo 2024 |access-date=27 Enero 2025 |website=GMA Integrated News |language=en}}</ref> at Isabela, Lapu-Lapu, Lungsod ng Cebu, at Parañaque na huling sumali noong [[Miss Universe Philippines 2023|2023]].<ref name=":1">{{Cite web |last=Cañete |first=Eljonah |date=18 Disyembre 2024 |title=Cebu City North, gikoronahan isip Miss Universe Philippines Cebu 2025 |url=https://cebu.bomboradyo.com/cebu-city-north-gikoronahan-isip-miss-universe-philippines-cebu-2025/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250126081605/https://cebu.bomboradyo.com/cebu-city-north-gikoronahan-isip-miss-universe-philippines-cebu-2025/ |archive-date=26 Enero 2025 |access-date=19 Disyembre 2024 |website=Bombo Radyo Cebu |language=ceb}}</ref> Itinambal ang mga komunidad ng Australya, Florida, Inglatera, Gran Britanya, Hawaii, Hilagang California, Kanlurang Kanada, Melbourne, New Jersey, New York, Pennsylvania, San Francisco, Silangang Kanada, Sydney, Timog California, Virginia, at Washington sa mga lokalidad na nasa Pilipinas. Dahil dito, ang mga kandidata sa mga komunidad na nabanggit ay mayroong dalawang kinakatawang lokalidad. Bago ang ''press presentation'' noong Pebrero, bumitiw sina Princess Ryla Fernandez ng [[Alberta]], Kriezl Jane Torres ng [[Bukidnon]], Hanna Michelle Gilmore ng [[Los Angeles]],<ref>{{Cite web |date=19 Pebrero 2025 |title=Candidate from Filipino community in Los Angeles withdraws from Miss Universe PH 2025 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/events/2025/2/19/candidate-from-filipino-community-in-los-angeles-withdraws-from-miss-universe-ph-2025-1343 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250219152309/https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/events/2025/2/19/candidate-from-filipino-community-in-los-angeles-withdraws-from-miss-universe-ph-2025-1343 |archive-date=19 Pebrero 2025 |access-date=19 Pebrero 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> Stefanie Przewodnik ng [[Mandaue]],<ref>{{Cite web |last=Ares |first=Emmariel |date=5 Mayo 2024 |title=Stefanie Przewodnik, 19, crowned Miss Mandaue 2024 |url=https://cebudailynews.inquirer.net/571720/stefanie-przewodnik-19-crowned-miss-mandaue-2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240615230858/https://cebudailynews.inquirer.net/571720/stefanie-przewodnik-19-crowned-miss-mandaue-2024 |archive-date=15 Hunyo 2024 |access-date=30 Abril 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Jamaica Long ng [[Palawan]], at Ybonne Ortega ng [[Sindangan]] dahil sa mga personal na dahilan. Dapat sanang kakatawanin ni Princess Nanda Ibrahim ang [[Dapitan|Dapitan, Zamboanga del Norte]] ngunit bumitiw siya sa pagiging Miss Universe Philippines-Dapitan 2025 at iniluklok bilang kandidata ng [[Guipos|Guipos, Zamboanga del Sur]]. Dapat sanang kakatawanin ni Irish Raine Sescon ang [[Pagadian]] ngunit bumitiw siya sa pagiging Miss Universe Philippines-Pagadian 2025 at iniluklok bilang kandidata ng [[Ozamiz]]. Mula sa animnapu't-siyam na kandidata na opisyal na ipinakilala sa ''press presentation'' noong Pebrero, tatlo ang bumitiw sa kalagitnaan ng kompetisyon. Noong 2 Abril 2025, inanunsyo ni Chella Grace Falconer ng Cebu ang kaniyang pagbitiw sa kompetisyon dahil sa personal na dahilan.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2 Abril 2025 |title=Chella Falconer of Cebu Province withdraws from Miss Universe Philippines 2025 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/941338/chella-falconer-of-cebu-province-withdraws-from-miss-universe-philippines-2025/story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250417031049/https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/941338/chella-falconer-of-cebu-province-withdraws-from-miss-universe-philippines-2025/story/ |archive-date=17 Abril 2025 |access-date=3 Abril 2025 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Escuadro |first=Kiko |date=2 Abril 2025 |title=Cebu’s Chella Falconer bows out of Miss U Phl ‘25 |url=https://tribune.net.ph/2025/04/02/cebus-chella-falconer-bows-out-of-miss-u-phl-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250403063521/https://tribune.net.ph/2025/04/02/cebus-chella-falconer-bows-out-of-miss-u-phl-25 |archive-date=3 Abril 2025 |access-date=3 Abril 2025 |website=Daily Tribune |language=en}}</ref> Bumitiw na rin sina {{sortname|Maica |Martinez|nolink=1}} ng [[Cabanatuan]] at KC Joy Defiesta ng [[Lungsod ng Zamboanga]] dahil sa hindi isiniwalat na dahilan. Hindi sumali ang mga lokalidad ng Cagayan de Oro, Cainta, Kananga, Lucban, Lungsod ng Dabaw, Mariveles, Miami, Palawan, Pulo ng Bantayan, San Pablo, Talisay, Toledo, at Zambales matapos na mabigo ang kanilang mga lokal na organisasyon na magdaos ng lokal na kompetisyon o magtalaga ng kandidata. == Mga resulta == [[File:MUPH2025_Results.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:MUPH2025_Results.svg|thumb|274x274px|Mga lokalidad na sumali sa Miss Universe Philippines 2025 at ang kanilang mga pagkakalagay.]] === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Miss Universe Philippines 2025''' | * '''{{Flagicon image|Quezon Flag.png}}''' '''[[Quezon]]''' <small>–</small> [[Ahtisa Manalo|'''Ahtisa Manalo''']]<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2 Mayo 2025 |title=Ahtisa Manalo of Quezon is Miss Universe Philippines 2025 |url=https://entertainment.inquirer.net/608591/ahtisa-manalo-of-quezon-is-miss-universe-philippines-2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502191722/https://entertainment.inquirer.net/608591/ahtisa-manalo-of-quezon-is-miss-universe-philippines-2025 |archive-date=2 Mayo 2025 |access-date=3 Mayo 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref name=":16">{{Cite web |last=Arnaldo |first=Steph |date=2 Mayo 2025 |title=Here are the 3 winners of Miss Universe Philippines 2025 international titles |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-universe-philippines-2025-representatives-international-pageants/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250503033915/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-universe-philippines-2025-representatives-international-pageants/ |archive-date=3 Mayo 2025 |access-date=3 Mayo 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> |- |1st runner-up | * '''{{Flagicon image|Flag of Muntinlupa.jpg}}''' [[Muntinlupa]] – [[Winwyn Marquez]]<ref name=":16" /> |- |2nd runner-up | * '''{{Flagicon image|Flag of Siniloan, Laguna.png}}''' [[Siniloan]] – [[Yllana Aduana]] § <ref name=":16" /> |- |Top 6 | * '''{{Flagicon image|Cebu City flag.svg}}''' [[Lungsod ng Cebu]] – Gabriella Mai Carballo<ref name=":16" /> * '''{{Flagicon image|Sultan Kudarat Flag.png}}''' [[Sultan Kudarat]] – Chelsea Fernandez § <ref name=":16" /> * {{Flagicon image|Taguig City flag.png}} [[Taguig]] – Katrina Llegado<ref name=":16" /> |- |Top 12 | * '''{{Flagicon image|Baguioflag.png}}''' [[Baguio]] – Gwendoline Soriano<ref name=":17">{{Cite web |last= |first= |date=2 Mayo 2025 |title=Miss Universe Philippines 2025 names Top 12 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/944757/miss-universe-philippines-2025-names-top-12/story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250503034055/https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/944757/miss-universe-philippines-2025-names-top-12/story/#goog_rewarded |archive-date=3 Mayo 2025 |access-date=3 Mayo 2025 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref> * {{Flagicon image|Flag of Bohol Province, Philippines.svg}} [[Bohol]] – Tyra Goldman<ref name=":17" /> * '''{{Flagicon image|Flag of Iligan.png}}''' [[Iligan]] – Juliana Fresado<ref name=":17" /> * {{Flagicon image|PH-LAG Flag.png}} [[Laguna]] – Eloisa Jauod<ref name=":17" /> * {{Flagicon image|Flag of Pasay.png}} [[Pasay]] <small>([[Pennsylvania]]) –</small> Amanda Russo<ref name=":17" /> * '''{{Flagicon image|Quirino flag.png}}''' [[Quirino]] – Bianca Ylanan § <ref name=":17" /> |- |Top 24 | * '''{{Flagicon image|PH-BEN Flag.png}}''' [[Benguet]] – Maiko Ibarde<ref name=":18">{{Cite web |last= |first= |date=2 Mayo 2025 |title=Miss Universe Philippines 2025 reveals Top 24 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/944755/miss-universe-philippines-2025-reveals-top-24/story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250503034519/https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/944755/miss-universe-philippines-2025-reveals-top-24/story/#goog_rewarded |archive-date=3 Mayo 2025 |access-date=3 Mayo 2025 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref> * {{Flagicon image|PH-BUL Flag.png}} [[Bulacan]] – Franchezca Mae Pacheco ‡ <ref name=":18" /> * '''{{Flagicon image|PH-DVO Flag.png}}''' [[Rehiyon ng Davao|Davao]] <small>([[Hawaii]])</small> – Angeleyh Pasco<ref name=":18" /> * '''{{Flagicon image|PH-IFU Flag.png}}''' [[Ifugao]] <small>([[New York]])</small> – Valerie West<ref name=":18" /> * '''{{Flagicon image|Flag of Isabela (province).svg}}''' [[Isabela (lalawigan)|Isabela]] – Jarina Sandhu<ref name=":18" /> * '''{{Flagicon image|Lucena, Quezon Ph Flag.png}}''' [[Lucena]] <small>([[Sidney]])</small> – Bella Dela Cruz ∆ <ref name=":18" /> * '''{{Flagicon image|Malay flag.png}}''' [[Malay, Aklan|Malay]] <small>([[California|Timog California]])</small> – Taylor Marie deLuna<ref name=":18" /> * '''{{Flagicon image| Flag of Manila.svg}}''' [[Maynila]] – Jasmine Rovelle Paguio<ref name=":18" /> * '''{{Flagicon image|Vlag Fil NuevaEcija.gif}}''' [[Nueva Ecija]] <small>([[Melbourne]])</small> – Chanel Olive Thomas<ref name=":18" /> * '''{{Flagicon image|Occ. Mindoro Flag.png}}''' [[Occidental Mindoro]] – Ain Niqyla Abad<ref name=":18" /> * '''{{Flagicon image|Orien. Mindoro Flag.png}}''' [[Oriental Mindoro]] – Rechel Hoco<ref name=":18" /> * '''{{Flagicon image|Flag of the Province of Tarlac.svg}}''' [[Tarlac]] – Sasha Lacuna<ref name=":18" /> |} <small>§ – Nakapasok sa Top 24 matapos maging Top 3 sa Piña PH Fan Vote</small><br><small>‡ – Nakapasok sa Top 24 matapos magwagi sa Bingo Plus Fan Vote</small><br><small>∆ – Nakapasok sa Top 24 matapos magwagi sa Choicely Fan Vote</small> === Mga pagluklok === Kasunod ng gabi ng koronasyon, binigyan ng pagkakataon ang natitirang mga kandidata sa Top 6 upang katawanin ang Pilipinas sa tatlong internasyonal na patimpalak ng pagandahan. Kinoronahan sina Katrina Llegado ng Taguig bilang Miss Supranational Philippines 2026, Chelsea Fernandez ng Sultan Kudarat bilang Miss Cosmo Philippines 2025, at Gabriella Mai Carballo ng Lungsod ng Cebu bilang Miss Eco Philippines 2026.<ref name=":19" /> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Titulo !Kandidata !Internasyonal na pagkakalagay |- |Miss Supranational Philippines 2026 | * {{Flagicon image|Taguig City flag.png}} [[Taguig]] – [[Katrina Llegado]]<ref name=":19">{{Cite web |last= |first= |date=3 Mayo 2025 |title=Katrina Llegado is Miss Supranational PH, Gabriella Carballo named Miss Eco International PH |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/944763/katrina-llegado-is-miss-supranational-ph-gabriella-carballo-named-miss-eco-international-ph/story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250503034837/https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/944763/katrina-llegado-is-miss-supranational-ph-gabriella-carballo-named-miss-eco-international-ph/story/#goog_rewarded |archive-date=3 Mayo 2025 |access-date=3 Mayo 2025 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref> |Nagwagi – [[Miss Supranational 2026]] |- |Miss Cosmo Philippines 2025 | * '''{{Flagicon image|Sultan Kudarat Flag.png}}''' [[Sultan Kudarat]] – [[Chelsea Fernandez]]<ref name=":19" /> |Runner-up – [[Miss Cosmo 2025]] |- |Miss Eco Philippines 2026 | * '''{{Flagicon image|Cebu City flag.svg}}''' [[Lungsod ng Cebu]] – Gabriella Mai Carballo<ref name=":19" /> |Top 21 – Miss Eco International 2026 |} === Mga natatanging parangal === ==== Mga pangunahing parangal ==== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Parangal !Kandidata |- |Best National Costume | * '''{{Flagicon image|Baguioflag.png}}''' [[Baguio]] – Gwendoline Soriano<ref name=":20">{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |date=3 Mayo 2025 |title=LIST: Miss Universe Philippines 2025 Top 5 National Costume winners |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/05/03/2440296/list-miss-universe-philippines-2025-top-5-national-costume-winners |archive-url=https://web.archive.org/web/20250503114734/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/05/03/2440296/list-miss-universe-philippines-2025-top-5-national-costume-winners |archive-date=3 Mayo 2025 |access-date=3 Mayo 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> * '''{{Flagicon image|Flag of Caloocan City.png}}''' [[Caloocan]] <small>([[California|Hilagang California]])</small> – Allyson Ee<ref name=":20" /> * '''{{Flagicon image|PH-IFU Flag.png}}''' [[Ifugao]] <small>([[New York]])</small> – Valerie West<ref name=":20" /> * '''{{Flagicon image|PH-ILS Flag.png}}''' [[Ilocos Sur]] <small>([[Washington (estado)|Washington]])</small> – Jeanne Nicole Lipa<ref name=":20" /> * '''{{Flagicon image|Sultan Kudarat Flag.png}}''' [[Sultan Kudarat]] – Chelsea Fernandez<ref name=":20" /> |} ==== Mga parangal mula sa mga tagatangkilik ==== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Parangal !Kandidata |- |Miss Aqua Boracay | * '''{{Flagicon image|Flag of Muntinlupa.jpg}}''' [[Muntinlupa]] – [[Winwyn Marquez]]<ref name=":14">{{Cite web |last=Malasig |first=Jeline |date=29 Abril 2025 |title='Hakot award queen': Winwyn Marquez steals spotlight at MUPH 2025 prelims |url=https://interaksyon.philstar.com/celebrities/2025/04/29/295568/hakot-award-queen-winwyn-marquez-spotlight-muph-2025-prelims/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250501031742/https://interaksyon.philstar.com/celebrities/2025/04/29/295568/hakot-award-queen-winwyn-marquez-spotlight-muph-2025-prelims/ |archive-date=1 Mayo 2025 |access-date=30 Abril 2025 |website=Interaksyon |language=en-US}}</ref> |- |Miss Buscopan Venus | * '''{{Flagicon image|Sultan Kudarat Flag.png}}''' [[Sultan Kudarat]] – Chelsea Fernandez<ref name=":15">{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=29 Abril 2025 |title=Winwyn Marquez is big winner at Miss Universe Philippines 2025 prelims |url=https://entertainment.inquirer.net/607883/winwyn-marquez-is-big-winner-at-miss-universe-philippines-2025-prelims |archive-url=https://web.archive.org/web/20250430074706/https://entertainment.inquirer.net/607883/winwyn-marquez-is-big-winner-at-miss-universe-philippines-2025-prelims |archive-date=30 Abril 2025 |access-date=30 Abril 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |- |Miss Clinique de Paris | * '''{{Flagicon image|Flag of Muntinlupa.jpg}}''' [[Muntinlupa]] – Winwyn Marquez<ref name=":14" /> |- |Miss Glen Photogenic | * '''{{Flagicon image|Flag of Iligan.png}}''' [[Iligan]] – Juliana Fresado<ref name=":15" /> |- |Miss Glutalipo | * '''{{Flagicon image|Flag of Siniloan, Laguna.png}}''' [[Siniloan]] – [[Yllana Aduana]]<ref name=":15" /> |- |Glutalipo People's Choice Queen | * '''{{Flagicon image|Flag of Surigao del Norte.svg}}''' [[Siargao]] – Millien Joy Cabigas<ref name=":15" /> |- |Miss Hello Glow | * '''{{Flagicon image|Quezon Flag.png}}''' [[Quezon]] – [[Ahtisa Manalo]]<ref name=":15" /> |- |Hello Glow Body | * '''{{Flagicon image|Sultan Kudarat Flag.png}}''' [[Sultan Kudarat]] – Chelsea Fernandez<ref name=":15" /> |- |Miss I-ColorPlus Great Lengths | * '''{{Flagicon image|Flag of Siniloan, Laguna.png}}''' [[Siniloan]] – [[Yllana Aduana]]<ref name=":15" /> |- |Miss Jell Life | * '''{{Flagicon image|Flag of Muntinlupa.jpg}}''' [[Muntinlupa]] – Winwyn Marquez<ref name=":14" /> |- |Miss Jewelmer | * '''{{Flagicon image|Quezon Flag.png}}''' [[Quezon]] – Ahtisa Manalo<ref name=":15" /> |- |Miss Mags | * '''{{Flagicon image|Flag of Muntinlupa.jpg}}''' [[Muntinlupa]] – Winwyn Marquez<ref name=":14" /> * '''{{Flagicon image|Quezon Flag.png}}''' [[Quezon]] – Ahtisa Manalo<ref name=":15" /> * '''{{Flagicon image|Flag of Siniloan, Laguna.png}}''' [[Siniloan]] – Yllana Aduana<ref name=":15" /> |- |Miss New Moon | * '''{{Flagicon image|Flag of Muntinlupa.jpg}}''' [[Muntinlupa]] – Winwyn Marquez<ref name=":14" /> |- |Miss So-En | * '''{{Flagicon image|Flag of Muntinlupa.jpg}}''' [[Muntinlupa]] – Winwyn Marquez<ref name=":14" /> |- |Miss Urban Smiles | * '''{{Flagicon image|Flag of Siniloan, Laguna.png}}''' [[Siniloan]] – [[Yllana Aduana]]<ref name=":15" /> |- |Miss Vitress | * '''{{Flagicon image|Quezon Flag.png}}''' [[Quezon]] – Ahtisa Manalo<ref name=":15" /> |- |Miss Wendy's | * '''{{Flagicon image|Flag of Muntinlupa.jpg}}''' [[Muntinlupa]] – Winwyn Marquez<ref name=":14" /> |- |Miss Wuling Philippines | * '''{{Flagicon image|Flag of Muntinlupa.jpg}}''' [[Muntinlupa]] – Winwyn Marquez<ref name=":14" /> |- |Miss Zion Philippines | * '''{{Flagicon image|Flag of Muntinlupa.jpg}}''' [[Muntinlupa]] – Winwyn Marquez<ref name=":14" /> |- |Miss Zonrox Colorsafe Casting Reel | * '''{{Flagicon image|Quezon Flag.png}}''' [[Quezon]] – Ahtisa Manalo<ref name=":15" /> * '''{{Flagicon image|Flag of Siniloan, Laguna.png}}''' [[Siniloan]] – Yllana Aduana<ref name=":15" /> * {{Flagicon image|Taguig City flag.png}} [[Taguig]] – Katrina Llegado<ref name=":15" /> |} == Kompetisyon == [[Talaksan:Newport Ampitheater.png|thumb|250x250px|Newport Performing Arts Theater, ang lokasyon ng paunang kompetisyon]] === Pormat ng kompetisyon === Ilang mga pagbabago sa pormat ng kompetisyon ang ipinatupad ng Miss Universe Philippines. Ang bilang ng mga ''semi-finalist'' ay itinaas sa dalawampu't-apat kumpara sa dalawampu ng [[Miss Universe Philippines 2024|nakaraang taon]]. Ang mga resulta ng paunang kompetisyon na ginanap sa Newport Performing Arts Theater at ''closed-door interview'' na parehong naganap noong 28 Abril 2025 ang nagpasiya sa labinsiyam na mga ''semi-finalist.'' Tatlo sa mga ito ay napabilang sa ''semi-finals'' sa pamamagitan ng ''Piña PH Fan Vote'', isa ang napabilang sa ''semi-finals'' sa pamamagitan ng ''Bingo Plus Fan Vote'', at isa ang napabilang sa ''semi-finals'' sa pamamagitan ng ''Choicely Fan Vote''.<ref>{{Cite web |last=Evangelista |first=Jessica Ann |date=2 Mayo 2025 |title=MUPH 2025: Cliffhanger as Yllana Aduana last to be called in Top 24 |url=https://entertainment.inquirer.net/608525/muph-2025-cliffhanger-as-yllana-aduana-among-last-to-be-called-in-top-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250503025559/https://entertainment.inquirer.net/608525/muph-2025-cliffhanger-as-yllana-aduana-among-last-to-be-called-in-top-24 |archive-date=3 Mayo 2025 |access-date=5 Mayo 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Baylon |first=Khryzztine Joy |date=2 Mayo 2025 |title=Miss Universe PH 2025: Fan favorites secure Top 24 spots |url=https://www.pep.ph/news/local/186584/miss-universe-ph-2025-top-24-spots-a5132-20250502?s=dv1ja8eivnfn6sqqfv1hp60pb9 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250504170910/https://www.pep.ph/news/local/186584/miss-universe-ph-2025-top-24-spots-a5132-20250502?s=dv1ja8eivnfn6sqqfv1hp60pb9 |archive-date=4 Mayo 2025 |access-date=5 Mayo 2025 |website=PEP.ph |language=en}}</ref> Lumahok sa ''fashion showcase'' at sa ''swimsuit competition'' ang dalawampu't-apat na mga ''semi-finalist'',<ref>{{Cite web |last=Reyes |first=Juno |date=2 Mayo 2025 |title=IN PHOTOS: Miss Universe Philippines 2025 swimsuit segment |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/photos-miss-universe-philippines-swimsuit-segment-2025/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250503054710/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/photos-miss-universe-philippines-swimsuit-segment-2025/ |archive-date=3 Mayo 2025 |access-date=5 Mayo 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> at kalaunan ay pinili ang labindalawang mga ''semi-finalist'' kung saan dalawa sa kandidata ay nagwagi sa PINA Beauty Voting Showcase. Lumahok sa ''evening gown competition'' ang labindalawang mga ''semi-finalist'' at kalaunan ay pinili ang anim na pinalista na sumabak sa ''question and answer round''.<ref>{{Cite web |last=Buyo |first=Carla |date=2 Mayo 2025 |title=Here Are The Top 12 Winning Evening Gowns At Miss Universe Philippines 2025 |url=https://www.abs-cbn.com/metro-style/fashion/2025/5/2/miss-universe-philippines-2025-evening-gowns-coronation-night-2317 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250504171521/https://www.abs-cbn.com/metro-style/fashion/2025/5/2/miss-universe-philippines-2025-evening-gowns-coronation-night-2317 |archive-date=4 Mayo 2025 |access-date=5 Mayo 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> Tulad sa nakaraang edisyon, nagkaroon ng isang ''real-time voting system'' sa kompetisyon kung saan maaaring bigyan ng mga manonood ang mga kandidata ng iskor habang nagaganap ang isang parte ng kompetisyon. Kasama ng mga hurado ang ''real-time'' ''fan vote'' sa pagpili ng susunod na hinirang bilang Miss Universe Philippines.<ref>{{Cite web |last=Llemit |first=Kathleen A. |date=2 Mayo 2025 |title=The 11th judge: Miss Universe Philippines 2025 announces real-time voting |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/05/02/2440020/11th-judge-miss-universe-philippines-2025-announces-real-time-voting |archive-url=https://web.archive.org/web/20250503050822/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/05/02/2440020/11th-judge-miss-universe-philippines-2025-announces-real-time-voting |archive-date=3 Mayo 2025 |access-date=5 Mayo 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> === Komite sa pagpili === * Mia Arcenas-Branellec – Pilipinang taga-disensyo at mang-aalahas * [[Celeste Cortesi]] – Pilipinang negosyante, [[Miss Universe Philippines 2022]]<ref name=":23">{{Cite web |date=2 Mayo 2025 |title=HIGHLIGHTS: Miss Universe Philippines 2025 finals night |url=https://philstarlife.com/celebrity/371878-live-updates-miss-universe-philippines-2025-finals-night?page=6 |access-date=3 Mayo 2025 |website=Philstar Life |language=en}}</ref> * Dr. Ralph Figueroa de las Alas – Kapwa-tagapagtatag at Pangulo ng Urban Smiles Dental Clinic * Crystal Jacinto – Tagapagtatag ng Jell Life * Rissa Mananquil-Trillo – ''Editor-in-chier'' ng Allure Philippines<ref name=":23" /> * Cole Micek – Pilipino-Amerikanong aktor, modelo, at manlalaro ng 3x3 basketbol * Shamcey Supsup-Lee – Arkitekto, Miss Universe Philippines 2011<ref name=":23" /> * Bran Ferrer Reluao – Tagapagtatag ng RepulicAsia at Pangulo ng Miss Universe Philippines Charities * Rafael Jasper Vicencio – Pangulo ng BingoPlus * [[Bianca Umali]] – Pilipinang aktres<ref name=":23" /> == Mga kandidata == Animnapu't-anim na kandidata ang lalahok sa edisyong ito.<ref name=":53">{{Cite web |last=Basina |first=Carby Rose |date=15 Pebrero 2025 |title=Miss Universe Philippines 2025: Here are the official delegates for this year's competition |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/hobbiesandactivities/936346/miss-universe-philippines-2025-here-are-the-official-delegates-for-this-year-s-competition/story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250216021236/https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/hobbiesandactivities/936346/miss-universe-philippines-2025-here-are-the-official-delegates-for-this-year-s-competition/story/ |archive-date=16 Pebrero 2025 |access-date=15 Pebrero 2025 |website=GMA News Online |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Escuadro |first=Kiko |date=17 Pebrero 2025 |title=Miss U Phl '24 kicks off with 69 candidates |url=https://tribune.net.ph/2025/02/16/miss-u-phl-24-kicks-off-with-69-candidates |archive-url=https://web.archive.org/web/20250503035751/https://tribune.net.ph/2025/02/16/miss-u-phl-24-kicks-off-with-69-candidates |archive-date=3 Mayo 2025 |access-date=19 Pebrero 2025 |website=Daily Tribune |language=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Lokalidad/Komunidad !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon}} !Bayan ! width="300" |Mga tala |- |'''{{Flagicon image|Albay Flag.png}}''' [[Albay]] |{{sortname|Rani Lachmi|Dado|nolink=1}}<ref name=":8">{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=11 Pebrero 2025 |title=Bicol fields competitive bets to Miss Universe Philippines 2025 pageant |url=https://entertainment.inquirer.net/597019/bicol-fields-competitive-bets-to-miss-universe-philippines-2025-pageant |archive-url=https://web.archive.org/web/20250212075440/https://entertainment.inquirer.net/597019/bicol-fields-competitive-bets-to-miss-universe-philippines-2025-pageant |archive-date=12 Pebrero 2025 |access-date=11 Pebrero 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |25 |[[Tabaco]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of Angeles.png}}''' [[Angeles City|Angeles]] |{{sortname|Ira|de Castro|nolink=1}}<ref name=":53" /> |21 |[[Angeles]] | |- |{{Flagicon image|New Bacolod Flag.jpg}} [[Bacolod]] |{{sortname|Louise Lian|Enumerable-Bobe|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Canet |first=Carla N. |date=26 Nobyembre 2024 |title=Two Moms Crowned MUPH - Negros and MUPH - Bacolod |url=https://www.sunstar.com.ph/bacolod/two-moms-crowned-muph-negros-and-muph-bacolod#google_vignette |archive-url=https://web.archive.org/web/20241210203506/https://www.sunstar.com.ph/bacolod/two-moms-crowned-muph-negros-and-muph-bacolod#google_vignette |archive-date=10 Disyembre 2024 |access-date=26 Nobyembre 2024 |website=SunStar Publishing Inc. |language=en}}</ref> |28 |[[Murcia, Negros Occidental|Murcia]] |Top 12 ''semifinalist'' sa Mutya ng Pilipinas 2017<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Dhrubhagat |date=20 Hulyo 2019 |title=Louise Lian Enumerable: The heart of a winner |url=https://www.sunstar.com.ph/bacolod/lifestyle/louise-lian-enumerable-the-heart-of-a-winner |archive-url=https://web.archive.org/web/20250126081537/https://www.sunstar.com.ph/bacolod/lifestyle/louise-lian-enumerable-the-heart-of-a-winner |archive-date=26 Enero 2025 |access-date=13 Enero 2025 |website=SunStar Publishing Inc. |language=en}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|PH-CAV Flag.png}}''' [[Bacoor]] |{{sortname|Natsumi|Sekiguchi|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |date=29 Setyembre 2024 |title=Congrats to our newly-crowned Miss Bacoor, Natsumi Sekiguchi! |url=https://bacoor.gov.ph/latest-news/congats-to-our-newly-crowned-miss-bacoor-natsumi-sekiguchi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241005225949/https://bacoor.gov.ph/latest-news/congats-to-our-newly-crowned-miss-bacoor-natsumi-sekiguchi/ |archive-date=5 Oktubre 2024 |access-date=14 Pebrero 2025 |website=Bacoor Government Center |language=en-US}}</ref> |20 |[[Bacoor]] | |- |'''{{Flagicon image|City of bago Flag.jpg}}''' [[Bago, Negros Occidental|Bago]] <small>([[San Francisco, California|San Francisco]])</small> |{{sortname|Kayla Jane |Usison|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Cruz |first=Moises |date=8 Abril 2025 |title=MUPh candidate promotes women's health |url=https://www.manilatimes.net/2025/04/08/regions/muph-candidate-promotes-womens-health/2087637 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250429013647/https://www.manilatimes.net/2025/04/08/regions/muph-candidate-promotes-womens-health/2087637 |archive-date=29 Abril 2025 |access-date=29 Abril 2025 |website=[[The Manila Times]] |language=en}}</ref> |26 |[[San Francisco, California|San Francisco]] |Nagwaging Miss Asia Pacific USA 2025<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=6 Oktubre 2025 |title=Miss Asia Pacific International 2025 delegates’ ties to the Philippines |url=https://entertainment.inquirer.net/632342/miss-asia-pacific-international-2025-delegates-ties-to-the-philippines |access-date=21 Oktubre 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><br>Top 30 ''semi-finalist'' sa [[Miss Asia Pacific International 2025]]<ref>{{Cite web |date=8 Oktubre 2025 |title=PH's Anita Gomez enters Top 30 of Miss Asia Pacific International 2025 |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2025/10/8/ph-s-anita-gomez-enters-top-30-of-miss-asia-pacific-international-2025-2118 |access-date=21 Oktubre 2025 |website=ABS-CBN Lifestyle |language=en}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Baguioflag.png}}''' [[Baguio]] |{{sortname|Gwendoline Meliz|Soriano|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Bulsao |first=Rosemarie |date=30 Agosto 2024 |title=Gwendoline Soriano, nakoronaan kas Miss Baguio 2024 |url=https://baguio.bomboradyo.com/gwendoline-soriano-nakoronaan-kas-miss-baguio-2024/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241210214504/https://baguio.bomboradyo.com/gwendoline-soriano-nakoronaan-kas-miss-baguio-2024/ |archive-date=10 Disyembre 2024 |access-date=3 Setyembre 2024 |website=Bombo Radyo Baguio |language=en-US}}</ref> |25 |[[Baguio]] |Dapat sanang lalahok sa [[Binibining Pilipinas 2022]] ngunit bumitiw<ref>{{Cite web |date=27 Abril 2022 |title=Bb. Pilipinas updates 2022 roster after withdrawal of 3 candidates |url=https://news.abs-cbn.com/life/04/27/22/bb-pilipinas-updates-roster-as-3-candidates-withdraw |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204012743/https://news.abs-cbn.com/life/04/27/22/bb-pilipinas-updates-roster-as-3-candidates-withdraw |archive-date=4 Pebrero 2023 |access-date=14 Mayo 2022 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref><br>Nagwaging [[Binibining Pilipinas 2026|Binibining Pilipinas International 2026]]<ref>{{Cite web |last=Iglesias |first=Iza |date=20 Hulyo 2026 |title=Gwendoline Soriano crowned Binibining Pilipinas International |url=https://www.manilatimes.net/2026/07/20/news/gwendoline-soriano-crowned-binibining-pilipinas-international/2387184 |access-date=1 Agosto 2026 |website=[[The Manila Times]] |language=en}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Flag of Basey, Samar.png}}''' [[Basey]] |{{sortname|Yoshabel |Lebico|nolink=1}}<ref name=":7" /> |22 |[[Basey]] |Nagwagi bilang The Miss Philippines Tacloban 2024 |- |'''{{Flagicon image|Flag of Batangas (2023).jpg}}''' [[Batangas]] |{{sortname|Yana Ysabel|Maranan|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |first= |date=21 Oktubre 2024 |title=Tanaueña Pride Miss Universe Philippines – Batangas Ms. Yana Ysabel Fajardo Maranan! - Tanauan City Goverment |url=https://tanauancity.gov.ph/tanauena-pride-na-si-miss-universe-philippines-batangas-ms-yana-ysabel-fajardo-maranan-binigyang-pagkilala-ni-mayor-sonny-perez-collantes/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250216022101/https://tanauancity.gov.ph/tanauena-pride-na-si-miss-universe-philippines-batangas-ms-yana-ysabel-fajardo-maranan-binigyang-pagkilala-ni-mayor-sonny-perez-collantes/ |archive-date=16 Pebrero 2025 |access-date=14 Pebrero 2025 |website=Tanauan City Information Office |language=en-US}}</ref> |22 |[[Tanauan]] | |- |'''{{Flagicon image|PH-BEN Flag.png}}''' [[Benguet]] |{{sortname|Maiko |Ibarde|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=See |first=Dexter A. |date=17 Pebrero 2025 |title=Benguet fields veteran beauty queen to Miss U |url=https://baguioheraldexpressonline.com/benguet-fields-veteran-beauty-queen-to-miss-u/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250429013250/https://baguioheraldexpressonline.com/benguet-fields-veteran-beauty-queen-to-miss-u/ |archive-date=29 Abril 2025 |access-date=29 Abril 2025 |website=Herald Express |language=en}}</ref> |26 |[[La Trinidad]] |''First runner-up'' sa Miss Summit International 2024<ref>{{Cite web |last=Balbuena |first=Vanessa |date=5 Abril 2024 |title=Summit International Pageants to hold 2024 finals in Cebu this July |url=https://www.philstar.com/the-freeman/cebu-entertainment/2024/04/05/2345445/summit-international-pageants-hold-2024-finals-cebu-july |archive-url=https://web.archive.org/web/20240417222908/https://www.philstar.com/the-freeman/cebu-entertainment/2024/04/05/2345445/summit-international-pageants-hold-2024-finals-cebu-july |archive-date=17 Abril 2024 |access-date=3 Mayo 2025 |website=[[Philippine Star]]}}</ref> |- |{{Flagicon image|Flag of Bohol Province, Philippines.svg}} [[Bohol]] |{{sortname|Tyra Rae|Goldman|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Sibal |first=Gianna |date=28 Abril 2025 |title=Veteran Queens in Miss Universe Philippines 2025 |url=https://mega-asia.com/women/spotlight/miss-universe-philippines-2025-veterans/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250429014111/https://mega-asia.com/women/spotlight/miss-universe-philippines-2025-veterans/ |archive-date=29 Abril 2025 |access-date=29 Abril 2025 |website=Mega |language=en-US}}</ref> |24 |[[Danao, Bohol|Danao]] |Nagwagi bilang Mutya Pilipinas Tourism International 2019<ref name=":12">{{Cite web |date=19 Agosto 2019 |title=Davao City beauty crowned 2019 Mutya Pilipinas Asia Pacific International |url=https://news.abs-cbn.com/life/08/19/19/davao-city-beauty-crowned-2019-mutya-pilipinas-asia-pacific-international |archive-url=https://web.archive.org/web/20241109175943/https://news.abs-cbn.com/life/08/19/19/davao-city-beauty-crowned-2019-mutya-pilipinas-asia-pacific-international |archive-date=9 Nobyembre 2024 |access-date=1 Pebrero 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref><br>Top 16 ''semifinalist'' sa Top Model of the World 2019<ref>{{Cite web |last=Villano |first=Alexa |date=13 Enero 2020 |title=Tyra Goldman to compete in Top Model of the World |url=https://www.rappler.com/life-and-style/249056-tyra-goldman-compete-top-model-world-2020/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220801031838/https://www.rappler.com/life-and-style/249056-tyra-goldman-compete-top-model-world-2020/ |archive-date=1 Agosto 2022 |access-date=1 Pebrero 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> |- |{{Flagicon image|PH-BUL Flag.png}} [[Bulacan]] |{{sortname|Franchezca Mae |Pacheco|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Requintina |first=Robert |date=12 Pebrero 2025 |title=Franchezca Mae Pacheco is Miss Universe Philippines Bulacan 2025 |url=https://mb.com.ph/2025/2/12/franchezca-mae-pacheco-is-miss-universe-philippines-bulacan-2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427011724/https://mb.com.ph/2025/2/12/franchezca-mae-pacheco-is-miss-universe-philippines-bulacan-2025 |archive-date=27 Abril 2025 |access-date=3 Marso 2025 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en}}</ref> |23 |[[Meycauayan]] | |- |'''{{Flagicon image|Butuancityflag.jpg}}''' [[Butuan]] |{{sortname|Jadine Lezz|Banagan|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Lucas |first=Ron Michael |date=22 Disyembre 2024 |title=Miss Universe-Philippine Butuan nga si Jadine Banagan, pursigido ug determinado nga makab-ot ang kalampusan |url=https://butuan.bomboradyo.com/miss-universe-philippine-butuan-nga-si-jadine-banagan-pursigido-ug-determinado-nga-makab-ot-ang-kalampusan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427011649/https://butuan.bomboradyo.com/miss-universe-philippine-butuan-nga-si-jadine-banagan-pursigido-ug-determinado-nga-makab-ot-ang-kalampusan/ |archive-date=27 Abril 2025 |access-date=3 Marso 2025 |website=Bombo Radyo Butuan |language=ceb}}</ref> |21 |[[Butuan]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of Caloocan City.png}}''' [[Caloocan]] <small>([[California|Hilagang California]])</small> |{{sortname|Allyson Mei|Ee|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Martinez |first=Gavin |date=19 Enero 2025 |title=Fil-Am engineer to represent Northern California in Miss Universe PH |url=https://usa.inquirer.net/164404/fil-am-chemical-engineer-to-represent-northern-california-in-miss-universe-ph |archive-url=https://web.archive.org/web/20250119104836/https://usa.inquirer.net/164404/fil-am-chemical-engineer-to-represent-northern-california-in-miss-universe-ph |archive-date=19 Enero 2025 |access-date=19 Enero 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |25 |[[Santa Barbara, California|Santa Barbara]] |Nagwaging Miss International Malaysia 2025<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Setyembre 2025 |title=Miss International 2025 enlists 3rd delegate of Filipino descent |url=https://entertainment.inquirer.net/629361/miss-international-2025-enlists-3rd-delegate-of-filipino-descent |access-date=21 Oktubre 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Flag of Camarines Norte.svg}}''' [[Camarines Norte]] <small>([[San Francisco, California|Australya]])</small> |{{sortname|Karenza|de Leon|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Magtibay |first=Edinel |date=8 Oktubre 2024 |title=Miss Philippines Australia 2024 advocates for education in rural Southeast Asia |url=https://www.sbs.com.au/language/filipino/en/podcast-episode/miss-philippines-australia-2024-advocates-for-education-in-rural-southeast-asia/66tzacn1v |archive-url=https://web.archive.org/web/20241211141817/https://www.sbs.com.au/language/filipino/en/podcast-episode/miss-philippines-australia-2024-advocates-for-education-in-rural-southeast-asia/66tzacn1v |archive-date=11 Disyembre 2024 |access-date=26 Nobyembre 2024 |website=SBS Language |language=en}}</ref> |27 |Quakers Hill | |- |'''{{Flagicon image|Camarinessurflag.png}}''' [[Camarines Sur]] |{{sortname|Shaina|Rabacal|nolink=1}}<ref name=":8" /> |25 |[[Buhi]] | |- |'''{{Flagicon image|PH-CAM Flag.png}}''' [[Camiguin]] |{{sortname|Larsine Grace|Jensen|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Lim |first=Ron |date=31 Marso 2025 |title=Miss Universe PH candidates receive a warm welcome in Northern Samar |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/23387/miss-universe-ph-candidates-receive-a-warm-welcome-in-northern-samar/photo |archive-url=https://web.archive.org/web/20250403065000/https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/23387/miss-universe-ph-candidates-receive-a-warm-welcome-in-northern-samar/photo |archive-date=3 Abril 2025 |access-date=13 Mayo 2025 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref> |20 |[[Mambajao]] |Lumahok sa Miss CosmoWorld Philippines 2023<ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=10 Setyembre 2023 |title=Meet the Miss CosmoWorld Philippines 2023 delegates |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2023/09/10/2295284/meet-miss-cosmoworld-philippines-2023-delegates |archive-url=https://web.archive.org/web/20241211050508/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2023/09/10/2295284/meet-miss-cosmoworld-philippines-2023-delegates |archive-date=11 Disyembre 2024 |access-date=21 Nobyembre 2024 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|PH-DVO Flag.png}}''' [[Rehiyon ng Davao|Davao]] <small>([[Hawaii]])</small> |{{sortname|Angeleyh|Pasco|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Llemit |first=Ralph Lawrence G. |date=24 Marso 2025 |title=Davao’s Angeleyh Pasco eyes MUPH 2025 glory |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/davaos-angeleyh-pasco-eyes-muph-2025-glory |archive-url=https://web.archive.org/web/20250429013541/https://www.sunstar.com.ph/davao/davaos-angeleyh-pasco-eyes-muph-2025-glory |archive-date=29 Abril 2025 |access-date=29 Abril 2025 |website=SunStar Publishing Inc. |language=en}}</ref> |20 |[[Honolulu]] |Top 15 ''semifinalist'' sa [[Miss Grand Philippines 2025]]<ref>{{Cite web |last=Rodelas |first=Mon |date=24 Mayo 2025 |title=27 candidates to contend for Miss Grand PH 2025 crown |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/2025/5/24/27-candidates-to-contend-for-miss-grand-ph-2025-crown-2331 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250529045730/https://www.abs-cbn.com/lifestyle/2025/5/24/27-candidates-to-contend-for-miss-grand-ph-2025-crown-2331 |archive-date=29 Mayo 2025 |access-date=29 Mayo 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Flag of Dipolog.jpg}}''' [[Dipolog]] |{{sortname|Jazzle Shannen |Iba|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Cruz |first=Moises |date=3 Marso 2025 |title=Dipolog bet champions Indigenous youth |url=https://www.manilatimes.net/2025/03/03/regions/dipolog-bet-champions-indigenous-youth/2065508 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250303032052/https://www.manilatimes.net/2025/03/03/regions/dipolog-bet-champions-indigenous-youth/2065508 |archive-date=3 Marso 2025 |access-date=3 Marso 2025 |website=[[The Manila Times]] |language=en}}</ref> |18 |[[Baliguian]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of Dumaguete, Negros Oriental.png}}''' [[Dumaguete]] <small>([[Gran Britanya]])</small> |{{sortname|Shamara|Krupa|nolink=1}}<ref name=":53" /> |18 |[[Leicester]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of Guipos, Zamboanga del Sur.png}}''' [[Guipos]] |{{sortname|Princess Nanda |Ibrahim|nolink=1}}<ref name=":53" /> |18 |[[Dapitan]] | |- |'''{{Flagicon image|PH-IFU Flag.png}}''' [[Ifugao]] <small>([[New York]])</small> |{{sortname|Valerie Claire|West|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Ignacio |first=Alwin |date=28 Abril 2025 |title=How does Valerie West answer Miss Universe questions? |url=https://tribune.net.ph/2025/04/28/how-does-valerie-west-answer-miss-universe-questions |archive-url=https://web.archive.org/web/20250429032109/https://tribune.net.ph/2025/04/28/how-does-valerie-west-answer-miss-universe-questions |archive-date=29 Abril 2025 |access-date=29 Abril 2025 |website=Daily Tribune |language=en}}</ref> |22 |Wilke-Barre |Kinoronahang Miss Global Philippines 2026 ngunit bumitiw<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=20 Hunyo 2026 |title=Valerie West breaks silence on resignation as Miss Global Philippines |url=https://entertainment.inquirer.net/674454/valerie-west-breaks-silence-on-resignation-as-miss-global-philippines |access-date=14 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|PH-ILS Flag.png}}''' [[Ilocos Sur]] <small>([[Washington (estado)|Washington]])</small> |{{sortname|Jeanne Nicole |Lipa|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Castillejo |first=Dyan |date=21 Pebrero 2025 |title=Miss Universe Philippines 2025 beauties bare body positivity secrets |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/events/2025/2/21/miss-universe-philippines-2025-beauties-bare-body-positivity-secrets-1119 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250306114639/https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/events/2025/2/21/miss-universe-philippines-2025-beauties-bare-body-positivity-secrets-1119 |archive-date=6 Marso 2025 |access-date=22 Pebrero 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> |23 |[[Washington (estado)|Washington]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of Iligan.png}}''' [[Iligan]] |{{sortname|Juliana|Fresado|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=16 Marso 2025 |title=Veterans out, newbies top Miss Universe Philippines 2025 personality poll |url=https://entertainment.inquirer.net/601669/veterans-out-newbies-top-miss-universe-philippines-2025-personality-poll |archive-url=https://web.archive.org/web/20250429013807/https://entertainment.inquirer.net/601669/veterans-out-newbies-top-miss-universe-philippines-2025-personality-poll |archive-date=29 Abril 2025 |access-date=29 Abril 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |19 |[[Iligan]] |Nagwaging Mutya ng Pilipinas-Mindanao 2025<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Nobyembre 2025 |title=Mutya ng Pilipinas 2025 queens crowned |url=https://entertainment.inquirer.net/638880/mutya-ng-pilipinas-2025-queens-crowned |access-date=14 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Flag of the Province of Iloilo.svg}}''' [[Iloilo]] <small>([[Inglatera]])</small> |{{sortname|Angeline|Kailani|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Cruz |first=Moises |date=22 Abril 2025 |title=MUPh bet promotes mental health |url=https://www.manilatimes.net/2025/04/22/regions/muph-bet-promotes-mental-health/2095825 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250429013441/https://www.manilatimes.net/2025/04/22/regions/muph-bet-promotes-mental-health/2095825 |archive-date=29 Abril 2025 |access-date=29 Abril 2025 |website=[[The Manila Times]] |language=en}}</ref> |27 |[[London City|Londres]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of Isabela (province).svg}}''' [[Isabela (lalawigan)|Isabela]] |{{sortname|Jarina|Sandhu|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Panghulan |first=Jay |date=27 Enero 2025 |title=MUPH Isabela and Queen Isabela Jarina Sandhu, nagpasalamat sa kanyang mga tagasuporta |language=en-US |work=RMN Networks |url=https://rmn.ph/muph-isabela-and-queen-isabela-jarina-sandhu-nagpasalamat-sa-kanyang-mga-tagasuporta/ |access-date=27 Enero 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250216023230/https://rmn.ph/muph-isabela-and-queen-isabela-jarina-sandhu-nagpasalamat-sa-kanyang-mga-tagasuporta/ |archive-date=16 Pebrero 2025}}</ref> |21 |[[Cauayan]] |Top 12 ''semifinalist'' sa Binibining Pilipinas 2026<ref>{{Cite web |last=Pasajol |first=Anne |date=18 Hulyo 2026 |title=Binibining Pilipinas 2026: Baguio, Pampanga, Tarlac bets enter Top 12 |url=https://entertainment.inquirer.net/677528/binibining-pilipinas-2026-baguio-pampanga-tarlac-bets-enter-top-12 |access-date=14 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|PH-CAV Flag.png}}''' [[Kabite]] |{{sortname|Jezreal |de Ocampo|nolink=1}}<ref name=":53" /> |25 |[[Naic]] |Nagwaging The Miss Philippines Naic 2024<ref>{{Cite web |last=Abrina |first=Dennis |date=22 Enero 2024 |title=Cavite engineer bags Ms U Philippines-Naic crown |url=https://journalnews.com.ph/cavite-engineer-bags-ms-u-philippines-naic-crown/#gsc.tab=0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250126081637/https://journalnews.com.ph/cavite-engineer-bags-ms-u-philippines-naic-crown/#gsc.tab=0 |archive-date=26 Enero 2025 |access-date=16 Enero 2025 |website=Journal News |language=en-US}}</ref><br>Lumahok sa Miss Philippines Earth 2021<ref>{{Cite web |last=Dumaual |first=Mario |author-link=Mario Dumaual |date=25 Mayo 2021 |title=Beauty queens, models make top 68 cut in Miss Philippines Earth, set also in July |url=https://news.abs-cbn.com/life/05/25/21/beauty-queens-models-make-top-68-cut-in-miss-philippines-earth-set-also-in-july |archive-url=https://web.archive.org/web/20210526225338/https://news.abs-cbn.com/life/05/25/21/beauty-queens-models-make-top-68-cut-in-miss-philippines-earth-set-also-in-july |archive-date=26 Mayo 2021 |access-date=13 Enero 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Kalibo flag.png}}''' [[Kalibo]] |{{sortname|MJ|Fernandez|nolink=1}}<ref name=":53" /> |18 |[[Numancia]] | |- |{{Flagicon image|PH-LAG Flag.png}} [[Laguna]] |Eloisa Jauod<ref name=":3">{{Cite web |last=Krishnan |first=Ganiel |date=17 Enero 2025 |title=Eloisa Jauod crowned Miss Universe Philippines Laguna 2025 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/events/2025/1/17/eloisa-jauod-crowned-miss-universe-philippines-laguna-2025-1122 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250216024348/https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/events/2025/1/17/eloisa-jauod-crowned-miss-universe-philippines-laguna-2025-1122 |archive-date=16 Pebrero 2025 |access-date=18 Enero 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> |24 |[[San Pedro, Laguna|San Pedro]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of Lapu-Lapu City.gif}}''' [[Lungsod ng Lapu-Lapu|Lapu-Lapu]] |{{sortname|Natasha Shay |Testa|nolink=1}}<ref name=":6">{{Cite web |last=Ares |first=Emmariel |date=7 Pebrero 2025 |title=Four Cebuana queens to join Miss Universe Philippines 2025 |url=https://cebudailynews.inquirer.net/621609/four-cebuana-queens-to-join-miss-universe-philippines-2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250212000952/https://cebudailynews.inquirer.net/621609/four-cebuana-queens-to-join-miss-universe-philippines-2025 |archive-date=12 Pebrero 2025 |access-date=7 Pebrero 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |20 |[[Lungsod ng Lapu-Lapu|Lapu-Lapu]] |Nagwaging The Miss Philippines Cebu 2024 |- |{{Noflag}}[[Las Piñas]] <small>([[Canada|Kanlurang Kanada]])</small> |{{sortname|Kristel|David|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=27 Enero 2025 |title=Filipino-Canadians crown pageant veteran as Miss Universe PH 2025 bet |url=https://entertainment.inquirer.net/594997/filipino-canadians-crown-pageant-veteran-as-miss-universe-ph-2025-bet |archive-url=https://web.archive.org/web/20250204135623/https://entertainment.inquirer.net/594997/filipino-canadians-crown-pageant-veteran-as-miss-universe-ph-2025-bet |archive-date=4 Pebrero 2025 |access-date=27 Enero 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |20 |[[Vancouver]] | |- |'''{{Flagicon image|Leyte Flag.png}}''' [[Leyte]] <small>([[Florida]])</small> |{{sortname|Victoria Maelona |Johnson|nolink=1}}<ref name=":53" /> |22 |Brandon |''Runner-up'' sa Miss Philippines Earth 2024<ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=12 Mayo 2024 |title=Davaoeña educator wins Miss Philippines Earth 2024 crown |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2024/05/12/2354515/davaoea-educator-wins-miss-philippines-earth-2024-crown |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620101112/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2024/05/12/2354515/davaoea-educator-wins-miss-philippines-earth-2024-crown |archive-date=20 Hunyo 2024 |access-date=13 Pebrero 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Flag of Liliw, Laguna.png}}''' [[Liliw]] <small>([[New Jersey]])</small> |{{sortname|Pauline Rowbelle|del Mundo|nolink=1}}<ref name=":5">{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=27 Enero 2025 |title=Tri-state New York’s Miss Universe Philippines 2025 bets crowned |url=https://entertainment.inquirer.net/595006/tri-state-new-yorks-miss-universe-philippines-2025-bets-crowned |archive-url=https://web.archive.org/web/20250210030102/https://entertainment.inquirer.net/595006/tri-state-new-yorks-miss-universe-philippines-2025-bets-crowned |archive-date=10 Pebrero 2025 |access-date=28 Enero 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |32 |Hillsborough | |- |'''{{Flagicon image|Flag of Los Baños, Laguna.png}}''' [[Los Baños]] |{{sortname|Rendelle Ann |Caraig|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=19 Abril 2025 |title=Miss Universe Philippines 2025 ‘underdogs’ draw inspiration from Chelsea Manalo |url=https://entertainment.inquirer.net/606419/miss-universe-philippines-2025-underdogs-draw-inspiration-from-chelsea-manalo |archive-url=https://web.archive.org/web/20250429013547/https://entertainment.inquirer.net/606419/miss-universe-philippines-2025-underdogs-draw-inspiration-from-chelsea-manalo |archive-date=29 Abril 2025 |access-date=29 Abril 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |24 |[[Los Baños]] |Isang kandidata sa [[Binibining Pilipinas 2024]]<ref name=":22">{{Cite web |last=Escuadro |first=Kiko |date=5 Abril 2024 |title=Meet the 40 official candidates of Binibining Pilipinas 2024 |url=https://news.abs-cbn.com/lifestyle/2024/4/5/meet-the-40-official-candidates-of-binibining-pilipinas-2024-1945 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241210225400/https://www.abs-cbn.com/lifestyle/2024/4/5/meet-the-40-official-candidates-of-binibining-pilipinas-2024-1945 |archive-date=10 Disyembre 2024 |access-date=5 Abril 2024 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref><br>Pinalista sa Supermodel International Philippines 2023<ref>{{Cite web |date=19 Mayo 2023 |title=41 girls vie for Supermodel Int'l Philippines 2023 |url=https://mb.com.ph/2023/5/19/41-girls-vie-for-supermodel-int-l-philippines-2023 |access-date=16 Hulyo 2024 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Lucena, Quezon Ph Flag.png}}''' [[Lucena]] <small>([[Sidney]])</small> |{{sortname|Renee Isabella|Dela Cruz|nolink=1}}<ref name=":0" /> |25 |[[Sidney|Sydney]] |Nagwaging Miss International Australia 2025<ref>{{cite news |date=8 Setyembre 2025 |title=Fil-Aussie Bella Dela Cruz to represent Australia in Miss International 2025 |language=en |website=[[ABS-CBN]] |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/2025/9/8/fil-aussie-bella-dela-cruz-to-represent-australia-in-miss-international-2025-1342 |url-status=live |access-date=13 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250908091209/https://www.abs-cbn.com/lifestyle/2025/9/8/fil-aussie-bella-dela-cruz-to-represent-australia-in-miss-international-2025-1342 |archive-date=8 Setyembre 2025}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Cebu City flag.svg}}''' [[Lungsod ng Cebu]] |{{sortname|Gabriella Mai |Carballo|nolink=1}}<ref name=":1" /> |26 |[[Lungsod ng Cebu]] |Iniluklok bilang Miss Eco Philippines 2026<ref>{{Cite web |last=Laurente |first=Shakira Clea |date=3 Mayo 2025 |title=Cebu City’s Gabbi Carballo is Miss Philippines Eco International 2026 |url=https://cebudailynews.inquirer.net/635975/cebu-citys-gabbi-carballo-is-miss-philippines-eco-international-2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250503041610/https://cebudailynews.inquirer.net/635975/cebu-citys-gabbi-carballo-is-miss-philippines-eco-international-2026 |archive-date=3 Mayo 2025 |access-date=3 Mayo 2025 |website=Cebu Daily News |language=en |via=[[Philippine Daily Inquirer]]}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Flag of Iloilo City.jpg}}''' [[Lungsod ng Iloilo]] |{{sortname|Karen Nicole |Piccio|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=12 Enero 2025 |title=Alexie Mae Brooks relinquishes Miss Iloilo title to pageant veteran |url=https://entertainment.inquirer.net/592805/alexie-mae-brooks-relinquishes-miss-iloilo-title-to-pageant-veteran |archive-url=https://web.archive.org/web/20250404074755/https://entertainment.inquirer.net/592805/alexie-mae-brooks-relinquishes-miss-iloilo-title-to-pageant-veteran |archive-date=4 Abril 2025 |access-date=14 Enero 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |26 |[[Maasin, Iloilo|Maasin]] |Nagwaging Miss Philippines Earth Eco-Tourism 2019<ref name=":21">{{Cite web |date=10 Hulyo 2019 |title=Janelle Lazo Tee of Pasig is Miss Philippines Earth 2019 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/234973-janelle-lazo-tee-winner-2019/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250426164651/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/234973-janelle-lazo-tee-winner-2019/ |archive-date=26 Abril 2025 |access-date=15 Enero 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Quezon City Flag.svg}}''' [[Lungsod Quezon]] |{{sortname|Zoe Hinay |Honeyman|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=4 Pebrero 2025 |title=QC’s Miss Universe Philippines 2025 bet ready to clash with pageant veterans |url=https://entertainment.inquirer.net/595925/qcs-miss-universe-philippines-2025-bet-ready-to-clash-with-pageant-veterans |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427011703/https://entertainment.inquirer.net/595925/qcs-miss-universe-philippines-2025-bet-ready-to-clash-with-pageant-veterans |archive-date=27 Abril 2025 |access-date=6 Pebrero 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |23 |[[Lungsod Quezon]] | |- |'''{{Flagicon image|Malay flag.png}}''' [[Malay, Aklan|Malay]] <small>([[California|Timog California]])</small> |{{sortname|Taylor Marie |DeLuna|nolink=1}}<ref name=":53" /> |22 |[[St. Louis, Missouri|St. Louis]] |Nagwaging Miss Filipina International Tourism 2022 |- |'''{{Flagicon image| Flag of Manila.svg}}''' [[Maynila]] |{{sortname|Jasmine Rovelle|Paguio|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=12 Pebrero 2025 |title=MJ Lastimosa takes up the cudgels for MUPH ‘repeaters’ |url=https://entertainment.inquirer.net/597222/mj-lastimosa-takes-up-the-cudgels-for-muph-repeaters |archive-url=https://web.archive.org/web/20250219234939/https://entertainment.inquirer.net/597222/mj-lastimosa-takes-up-the-cudgels-for-muph-repeaters |archive-date=19 Pebrero 2025 |access-date=15 Pebrero 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |26 |[[Maynila]] |Iniluklok bilang Miss Eco Canada 2020<br>Nagtapos bilang Miss Eco North America 2020<ref>{{Cite web |last=Tuazon |first=Nikko |date=5 Abril 2021 |title=Kelley Day hailed first runner-up at Miss Eco International 2020; South Africa wins crown |url=https://www.pep.ph/news/local/157641/kelley-day-first-runner-up-miss-eco-international-2020-a721-20210405 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427011650/https://www.pep.ph/news/local/157641/kelley-day-first-runner-up-miss-eco-international-2020-a721-20210405?s=b557thf87o4i03432rtncdd6rs |archive-date=27 Abril 2025 |access-date=11 Pebrero 2025 |website=PEP.ph |language=en}}</ref><br>''Third runner-up'' sa Hiyas ng Pilipinas 2024<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=14 Oktubre 2024 |title=Hiyas ng Pilipinas 2024 crown goes to Koronadal’s Marela Glospeah Juaman |url=https://entertainment.inquirer.net/581227/hiyas-ng-pilipinas-2024-crown-goes-to-koronadals-marela-glospeah-juaman |archive-url=https://web.archive.org/web/20250126040730/https://entertainment.inquirer.net/581227/hiyas-ng-pilipinas-2024-crown-goes-to-koronadals-marela-glospeah-juaman |archive-date=26 Enero 2025 |access-date=11 Pebrero 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><br>''Runner-up'' sa Miss Philippines Earth 2022<ref>{{Cite web |last=Abad |first=Ysa |date=17 Hulyo 2022 |title=LIST: Miss Philippines Earth 2022 Top 20 candidates |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/list-miss-philippines-earth-2022-top-20-candidates/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240618053240/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/list-miss-philippines-earth-2022-top-20-candidates/ |archive-date=18 Hunyo 2024 |access-date=11 Pebrero 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Tuazon |first=Nikki |date=6 Agosto 2022 |title=Jenny Ramp of Tarlac wins Miss Philippines Earth 2022 |language=en |work=PEP.ph |url=https://www.pep.ph/news/local/167638/jenny-ramp-miss-philippines-earth-2022-a721-20220806 |access-date=11 Pebrero 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250121084206/https://www.pep.ph/news/local/167638/jenny-ramp-miss-philippines-earth-2022-a721-20220806?s=d864ascfr1h03f5hoonl8eb6jf |archive-date=21 Enero 2025}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Flag of Muntinlupa.jpg}}''' [[Muntinlupa]] |{{sortname|Teresita Ssen|Marquez|link=Winwyn Marquez}}<ref>{{Cite web |date=8 Pebrero 2025 |title=Winwyn Marquez represents Muntinlupa in Miss Universe Philippines 2025 |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/celebritylife/news/22860/winwyn-marquez-represents-muntinlupa-in-miss-universe-philippines-2025/photo |archive-url=https://web.archive.org/web/20250222135700/https://www.gmanetwork.com/entertainment/celebritylife/news/22860/winwyn-marquez-represents-muntinlupa-in-miss-universe-philippines-2025/photo |archive-date=22 Pebrero 2025 |access-date=9 Pebrero 2025 |website=GMA Integrated News |language=en}}</ref> |32 |[[Muntinlupa]] |Top 15 ''semifinalist'' sa [[Binibining Pilipinas 2015]]<ref>{{Cite web |last= |date=15 Marso 2015 |title=Bb. Pilipinas 2015 Full Results |url=https://www.thesummitexpress.com/2015/03/list-of-winners-bb-pilipinas-2015-full-results.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250206153544/https://www.thesummitexpress.com/2015/03/list-of-winners-bb-pilipinas-2015-full-results.html |archive-date=6 Pebrero 2025 |access-date=9 Pebrero 2025 |website=The Summit Express |language=en}}</ref><br>Nagwaging Reina Hispanoamericana Filipinas 2017<ref>{{Cite web |last= |first= |date=3 Setyembre 2017 |title=Laura Lehmann crowned Miss World Philippines 2017 |url=https://news.abs-cbn.com/life/09/03/17/laura-lehmann-crowned-miss-world-philippines-2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170904065413/https://news.abs-cbn.com/life/09/03/17/laura-lehmann-crowned-miss-world-philippines-2017 |archive-date=4 Setyembre 2017 |access-date=9 Pebrero 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref><br>Nagwaging Reina Hispanoamericana 2017<ref>{{Cite web |date=5 Nobyembre 2017 |title=PH's Winwyn Marquez wins Reina Hispanoamericana 2017 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/winwyn-marquez-wins-reina-hispanoamericana-2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231119080446/https://www.rappler.com/life-and-style/187377-winwyn-marquez-wins-reina-hispanoamericana-2017/ |archive-date=19 Nobyembre 2023 |access-date=9 Pebrero 2025 |website=[[Rappler]] |language=en}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Flag of Naga, Camarines Sur.png}}''' [[Naga, Camarines Sur|Naga]] <small>([[Virginia]])</small> |{{sortname|Zoe Sofia|Gabon|nolink=1}}<ref name=":53" /> |24 |[[Virginia Beach, Virginia|Virginia Beach]] | |- |'''{{Flagicon image|PH-CAV Flag.png}}''' [[Naic]] |{{sortname|Kaye |Pastelero|nolink=1}}<ref name=":53" /> |23 |[[Naic]] | |- |'''{{Flagicon image|PH-NEC Flag.png}}''' [[Negros Occidental]] |{{sortname|Franches Anne|Laquibla|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Altarejos |first=Andrew |date=24 Nobyembre 2024 |title=Pontevedra bet crowned Miss Universe Philippines Negros |url=https://digicastnegros.com/pontevedra-bet-crowned-miss-universe-negros/#:~:text=Pontevedra's%20Franches%20Anne%20Laquibla%20was,24. |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204005854/https://digicastnegros.com/pontevedra-bet-crowned-miss-universe-negros/#:~:text=Pontevedra%27s%20Franches%20Anne%20Laquibla%20was,24. |archive-date=4 Disyembre 2024 |access-date=25 Nobyembre 2024 |website=Digicast Negros |language=en-US}}</ref> |20 |[[Pontevedra, Negros Occidental|Pontevedra]] | |- |'''{{Flagicon image|Vlag Fil NuevaEcija.gif}}''' [[Nueva Ecija]] <small>([[Melbourne]])</small> |{{sortname|Chanel Olive|Thomas|nolink=1}}<ref name=":0">{{Cite web |date=26 Nobyembre 2024 |title=Former Miss Supranational PH Chanel Thomas returns to pageant scene |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2024/11/26/former-miss-supranational-ph-chanel-thomas-returns-to-pageant-scene-1412 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241213182207/https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2024/11/26/former-miss-supranational-ph-chanel-thomas-returns-to-pageant-scene-1412 |archive-date=13 Disyembre 2024 |access-date=13 Disyembre 2024 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> |33 |[[Melbourne]] |Nagwaging Miss Philippines Air 2015<ref>{{Cite web |last=Villano |first=Alexa |date=1 Hunyo 2015 |title=Runner-up Chanel Olive Thomas on Miss PH Earth experience |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/94885-miss-philippines-air-2015-chanel-olive-thomas/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250126081624/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/94885-miss-philippines-air-2015-chanel-olive-thomas/ |archive-date=26 Enero 2025 |access-date=17 Disyembre 2024 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><br>Nagwaging [[Binibining Pilipinas 2017|Binibining Pilipinas Supranational 2017]]<ref>{{Cite web |last=Villano |first=Alexa |date=4 Mayo 2017 |title=6 fun facts: Bb Pilipinas Supranational 2017 Chanel Olive Thomas |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/168780-bb-pilipinas-supranational-2017-chanel-olive-thomas/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250126081544/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/168780-bb-pilipinas-supranational-2017-chanel-olive-thomas/ |archive-date=26 Enero 2025 |access-date=17 Disyembre 2024 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><br>Top 10 ''semifinalist'' sa [[Miss Supranational 2017]]<ref>{{cite web |last=Afinidad-Bernardo |first=Deni Rose M. |date=2 Disyembre 2017 |title=Korea wins Miss Supranational 2017, Philippines in top 10 |url=https://www.philstar.com/entertainment/2017/12/02/1764573/korea-wins-miss-supranational-2017-philippines-top-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222133238/https://www.philstar.com/entertainment/2017/12/02/1764573/korea-wins-miss-supranational-2017-philippines-top-10 |archive-date=22 Disyembre 2024 |access-date=17 Disyembre 2024 |website=[[The Philippine Star]] |language=en}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Occ. Mindoro Flag.png}}''' [[Occidental Mindoro]] |{{sortname|Ain Niqyla|Abad|nolink=1}}<ref name=":53" /> |20 |[[San Jose, Occidental Mindoro|San Jose]] |Isang kandidata sa [[Binibining Pilipinas 2026]]<ref>{{Cite web |date=23 Marso 2026|title=Binibining Pilipinas unveils 36 candidates for 2026 pageant|url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/981077/binibining-pilipinas-unveils-36-candidates-for-2026-pageant/story/|access-date=14 Agosto 2026|website=[[GMA News Online]]|language=en|archive-date=25 Marso 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260325012809/https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/981077/binibining-pilipinas-unveils-36-candidates-for-2026-pageant/story/|url-status=live}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Orien. Mindoro Flag.png}}''' [[Oriental Mindoro]] |{{sortname|Rechel|Hoco|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Quirino |first=Camille |date=15 Nobyembre 2024 |title=Rechel in Dubai to represent Oriental Mindoro for Miss Universe Philippines 2025 |url=https://filipinotimes.net/latest-news/2024/11/15/rechel-in-dubai-to-represent-oriental-mindoro-for-miss-universe-philippines-2025/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241115083238/https://filipinotimes.net/latest-news/2024/11/15/rechel-in-dubai-to-represent-oriental-mindoro-for-miss-universe-philippines-2025/ |archive-date=15 Nobyembre 2024 |access-date=3 Marso 2025 |website=The Filipino Times |language=en-US}}</ref> |23 |[[Bongabong]] |Isang sikat na ''vlogger'' na kilala bilang ''Rechel in Dubai''<ref>{{Cite web |last=Dass |first=Jojo |date=12 Agosto 2024 |title=Of lato-lato and vlogging: How a poor beauty titlist from Oriental Mindoro made it in Dubai |url=https://www.gmanetwork.com/news/pinoyabroad/dispatch/916745/lato-lato-dubai-ofw-beauty-titlist/story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240814165523/https://www.gmanetwork.com/news/pinoyabroad/dispatch/916745/lato-lato-dubai-ofw-beauty-titlist/story/ |archive-date=14 Agosto 2024 |access-date=8 Pebrero 2025 |website=GMA News Online |language=en}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Flag of Ozamiz, Misamis Occidental.png}}''' [[Ozamiz]] |{{sortname|Irish Raine |Sescon|nolink=1}}<ref name=":53" /> |26 |[[Ozamiz]] | |- |'''{{Flagicon image|Pampanga Flag.png}}''' [[Pampanga]] |{{Sortname|Rhancoise Marie|Mayangitan|nolink=1}}<ref name=":53" /> |29 |[[Candaba]] |Lumahok sa Mutya ng Pilipinas 2016<ref>{{Cite web |last=Villano |first=Alexa |date=15 Hulyo 2016 |title=IN PHOTOS: 30 candidates, Mutya ng Pilipinas 2016 |url=https://www.rappler.com/life-and-style/139801-mutya-ng-pilipinas-2016-candidates/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427011715/https://www.rappler.com/life-and-style/139801-mutya-ng-pilipinas-2016-candidates/ |archive-date=27 Abril 2025 |access-date=7 Pebrero 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Flag of Pangasinan.svg}}''' [[Pangasinan]] |{{sortname|Andrea|Cayabyab|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=19 Enero 2025 |title=Miss San Fabian Andrea Cayabyab, kinoronahan bilang Miss Universe Philippines - Pangasinan 2025 |language=tl |work=RMN Networks |url=https://rmn.ph/miss-san-fabian-andrea-cayabyab-kinoronahan-bilang-miss-universe-philippines-pangasinan-2025/#google_vignette |access-date=23 Enero 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250219214726/https://rmn.ph/miss-san-fabian-andrea-cayabyab-kinoronahan-bilang-miss-universe-philippines-pangasinan-2025/#google_vignette |archive-date=19 Pebrero 2025}}</ref> |22 |[[San Fabian, Pangasinan|San Fabian]] | |- |'''{{Flagicon image|Paranaque Flag.jpg}}''' [[Parañaque]] |{{sortname|Jenny Kim |Agasid|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Magno |first=Marjay Angelo C. |date=7 Pebrero 2025 |title=Parañaque launches local Miss U Philippines pageant to promote 'mega city' |url=https://pia.gov.ph/paranaque-launches-local-miss-u-philippines-pageant-to-promote-mega-city/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427011706/https://pia.gov.ph/paranaque-launches-local-miss-u-philippines-pageant-to-promote-mega-city/ |archive-date=27 Abril 2025 |access-date=8 Pebrero 2025 |website=Philippine Information Agency |language=en-US}}</ref> |20 |[[Parañaque]] |Lumahok sa Mutya Pilipinas 2019<ref>{{Cite web |date=2 Agosto 2019 |title=IN PHOTOS: The 40 candidates of Mutya Pilipinas 2019 |url=https://www.rappler.com/life-and-style/photos-candidates-mutya-ng-pilipinas-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250223031100/https://www.rappler.com/life-and-style/236869-photos-candidates-mutya-ng-pilipinas-2019/ |archive-date=23 Pebrero 2025 |access-date=8 Pebrero 2025 |website=[[Rappler]] |language=en}}</ref> |- |{{Flagicon image|Pasig flag.jpg}} [[Pasig]] |{{sortname|Alessandra Ysabelle|Eugenio|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=1 Pebrero 2025 |title=Selena Antonio-Reyes crowns Miss Universe Philippines-Pasig successor |url=https://entertainment.inquirer.net/595586/selena-antonio-reyes-crowns-miss-universe-philippines-pasig-successor |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427011714/https://entertainment.inquirer.net/595586/selena-antonio-reyes-crowns-miss-universe-philippines-pasig-successor |archive-date=27 Abril 2025 |access-date=1 Pebrero 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |19 |[[Pasig]] | |- |{{Flagicon image|Flag of Pasay.png}} [[Pasay]] <small>([[Pennsylvania]])</small> |{{sortname|Amanda|Russo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Sabio |first=Nikka |date=14 Pebrero 2025 |title=Reina Filipina North America queens are ready to take on Miss Universe Philippines stage |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/events/2025/2/14/reina-filipina-north-america-queens-are-ready-to-take-on-miss-universe-philippines-stage-1744 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427011651/https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/events/2025/2/14/reina-filipina-north-america-queens-are-ready-to-take-on-miss-universe-philippines-stage-1744 |archive-date=27 Abril 2025 |access-date=15 Pebrero 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> |20 |Avondale |Nagwaging Miss Young Philippines USA 2019<br>Nagwaging Miss Filipina International 2023 Tourism<ref>{{Cite web |last=Nepales |first=Janet Susan R. |date=9 Agosto 2023 |title=A night of firsts at the Miss Filipina International |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/hobbiesandactivities/878356/a-night-of-firsts-at-the-miss-filipina-international/story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427200412/https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/hobbiesandactivities/878356/a-night-of-firsts-at-the-miss-filipina-international/story/ |archive-date=27 Abril 2025 |access-date=26 Enero 2025 |website=GMA News Online |language=en}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Quezon Flag.png}} [[Quezon]]''' |'''{{Sortname|Maria Ahtisa|Manalo|link=Ahtisa Manalo}}<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=13 Pebrero 2025 |title=Ahtisa Manalo takes another shot at Miss Universe Philippines crown |url=https://entertainment.inquirer.net/597477/ahtisa-manalo-takes-another-shot-at-miss-universe-philippines-crown/amp |archive-url=https://web.archive.org/web/20250222135613/https://entertainment.inquirer.net/597477/ahtisa-manalo-takes-another-shot-at-miss-universe-philippines-crown/amp |archive-date=22 Pebrero 2025 |access-date=14 Pebrero 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref>''' |27 |[[Candelaria, Quezon|Candelaria]] |Nagwaging [[Binibining Pilipinas 2018|Binibining Pilipinas-International 2018]]<ref>{{Cite web |date=18 Marso 2018 |title=FULL LIST: Winners, Binibining Pilipinas 2018 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/binibining-pilipinas-2018-winners |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200811093327/https://rappler.com/entertainment/pageants/binibining-pilipinas-2018-winners |archive-date=11 Agosto 2020 |access-date=27 Enero 2024 |website=[[Rappler]] |language=en}}</ref><br>''First runner-up'' sa [[Miss International 2018]]<ref>{{Cite web |last=Afinidad-Bernardo |first=Deni Rose |date=9 Nobyembre 2018 |title=Philippines almost wins Miss International 2018 |url=https://www.philstar.com/entertainment/2018/11/09/1867223/philippines-almost-wins-miss-international-2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250126211216/https://www.philstar.com/entertainment/2018/11/09/1867223/philippines-almost-wins-miss-international-2018 |archive-date=26 Enero 2025 |access-date=27 Enero 2024 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref><br>''Second runner-up'' sa [[Miss Universe Philippines 2024]]<ref>{{Cite web |last=Afinidad-Bernardo |first=Deni Rose M. |date=23 Mayo 2024 |title='Bulacan Barbie' becomes first Filipino-Black American to win Miss Universe Philippines |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2024/05/23/2357300/bulacan-barbie-becomes-first-filipino-black-american-win-miss-universe-philippines |archive-url=https://web.archive.org/web/20241130111536/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2024/05/23/2357300/bulacan-barbie-becomes-first-filipino-black-american-win-miss-universe-philippines |archive-date=30 Nobyembre 2024 |access-date=23 Mayo 2024 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref><br>Iniluklok bilang Miss Cosmo Philippines 2024<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=27 Mayo 2024 |title=How Ahtisa Manalo, Alexie Brooks got their respective The Miss Philippines titles |url=https://entertainment.inquirer.net/558507/how-ahtisa-manalo-alexie-brooks-got-their-respective-the-miss-philippines-titles |archive-url=https://web.archive.org/web/20250213181810/https://entertainment.inquirer.net/558507/how-ahtisa-manalo-alexie-brooks-got-their-respective-the-miss-philippines-titles |archive-date=13 Pebrero 2025 |access-date=14 Pebrero 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><br>Top 10 ''semi-finalist'' sa [[Miss Cosmo 2024]]<ref>{{Cite web |last=Tuazon |first=Nikko |date=5 Oktubre 2024 |title=Ahtisa Manalo ends Miss Cosmo 2024 journey in Top 10 |url=https://www.pep.ph/news/local/183259/ahtisa-manalo-top-10-miss-cosmo-2024-a721-20241005?s=4dltnr0to4e2ue5k295fnq8hnb |archive-url=https://web.archive.org/web/20250219233040/https://www.pep.ph/news/local/183259/ahtisa-manalo-top-10-miss-cosmo-2024-a721-20241005?s=4dltnr0to4e2ue5k295fnq8hnb |archive-date=19 Pebrero 2025 |access-date=16 Oktubre 2024 |website=PEP.ph |language=en}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Quirino flag.png}}''' [[Quirino]] |{{Sortname|Bianca Ysabella Rei|Ylanan|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gonzales |first=Rommel |date=15 Marso 2025 |title=Miss Universe Quirino 2025 Bianca Ylanan chooses crown over BF |url=https://www.pep.ph/news/local/185835/miss-universe-quirino-2025-bianca-ylanan-chooses-crown-over-bf-a745-20250315-lfrm?s=dv1ja8eivnfn6sqqfv1hp60pb9 |access-date=29 Abril 2025 |website=PEP.ph |language=en}}</ref> |25 |[[Cabarroguis]] | |- |'''{{Flagicon image|PH-ROM Flag.png}}''' [[Romblon]] |{{sortname|Mariah Nicole|Valdez|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Almarines |first=Mona Lyn |date=6 Nobyembre 2024 |title=Mariah Nicole Valdez crowned first Miss Universe Philippines Romblon |url=https://romblonnews.net/2024/11/mariah-nicole-valdez-crowned-first-miss-universe-philippines-romblon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204213633/https://romblonnews.net/2024/11/mariah-nicole-valdez-crowned-first-miss-universe-philippines-romblon/ |archive-date=4 Disyembre 2024 |access-date=8 Pebrero 2025 |website=Romblon News Network |language=en-US}}</ref> |25 |[[Alcantara, Romblon|Alcantara]] | |- |{{Noflag}}[[Samar (pulo)|Samar]] |{{sortname|Kathreen Kaye |Dacanay|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Cruz |first=Moises |date=9 Pebrero 2025 |title=Miss Universe PH Samar crowned |url=https://www.manilatimes.net/2025/02/09/regions/miss-universe-ph-samar-crowned/2052486 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250209105642/https://www.manilatimes.net/2025/02/09/regions/miss-universe-ph-samar-crowned/2052486 |archive-date=9 Pebrero 2025 |access-date=9 Pebrero 2025 |website=[[The Manila Times]] |language=en}}</ref> |20 |[[Borongan]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of San Fernando, Cebu.png}}''' [[San Fernando, Cebu|San Fernando]] |{{sortname|Thelma Suzanne |Dayao|nolink=1}}<ref name=":24">{{Cite web |last=Lopez |first=Herty B. |date=8 Pebrero 2025 |title=4 beauty queens to represent Cebu in Miss Universe Philippines |url=https://www.sunstar.com.ph/cebu/4-beauty-queens-to-represent-cebu-in-miss-universe-philippines |archive-url=https://web.archive.org/web/20250513114419/https://www.sunstar.com.ph/cebu/4-beauty-queens-to-represent-cebu-in-miss-universe-philippines |archive-date=13 Mayo 2025 |access-date=13 Mayo 2025 |website=SunStar Publishing Inc. |language=en}}</ref> |19 |[[San Fernando, Cebu|San Fernando]] |Nagwaging The Miss Philippines San Fernando 2024<ref name=":24" /> |- |'''{{Flagicon image|Flag of Batangas (2023).jpg}}''' [[San Jose, Batangas|San Jose]] <small>([[Canada|Silangang Kanada]])</small> |{{sortname|Jessica Victoria|Cianchino|nolink=1}}<ref name=":53" /> |26 |[[Markham, Ontario|Markham]] |''Second runner-up'' sa Miss Asia Pacific International 2019 bilang kandidata ng Kanada<ref>{{Cite web |date=10 Oktubre 2019 |title=Miss Spain Chaiyenne Huisman wins Miss Asia Pacific International 2019 |url=https://www.abs-cbn.com/life/10/10/19/miss-spain-chaiyenne-huisman-wins-miss-asia-pacific-international-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250503112815/https://www.abs-cbn.com/life/10/10/19/miss-spain-chaiyenne-huisman-wins-miss-asia-pacific-international-2019 |archive-date=3 Mayo 2025 |access-date=26 Enero 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref><br>Lumahok sa [[Miss Earth 2022]] bilang kandidata ng Kanada<ref>{{Cite web |last=Requintina |first=Robert |date=9 Nobyembre 2022 |title=Miss Earth Canada 2022 Jessica Victoria Cianchino advocates for mental health awareness |url=https://mb.com.ph/2022/11/09/miss-earth-canada-2022-jessica-victoria-cianchino-advocates-for-mental-health-awareness/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20221123191921/https://mb.com.ph/2022/11/09/miss-earth-canada-2022-jessica-victoria-cianchino-advocates-for-mental-health-awareness/ |archive-date=23 Nobyembre 2022 |access-date=13 Nobyembre 2022 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Vibas |first=Danny |date=15 Nobyembre 2022 |title=Miss Earth Canada: Mental health related to the environment |url=https://tribune.net.ph/2022/11/15/miss-earth-canada-mental-health-related-to-the-environment/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126104222/https://tribune.net.ph/2022/11/15/miss-earth-canada-mental-health-related-to-the-environment/ |archive-date=26 Nobyembre 2022 |access-date=30 Abril 2023 |website=Daily Tribune |language=en-US}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Flag of Surigao del Norte.svg}}''' [[Siargao]] |{{sortname|Millien Joy|Cabigas|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |date=1 Mayo 2025 |title=WATCH: Tiyanak, Aswang in Miss Universe Philippines 2025 National Costume showcase |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/05/01/2439724/watch-tiyanak-aswang-miss-universe-philippines-2025-national-costume-showcase |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502050750/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/05/01/2439724/watch-tiyanak-aswang-miss-universe-philippines-2025-national-costume-showcase |archive-date=2 Mayo 2025 |access-date=13 Mayo 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> |24 |[[Tandag]] |Lumahok sa Hiyas ng Pilipinas 2023<ref>{{Cite web |last=Serra |first=Vee De |date=26 Agosto 2023 |title=In Photos: Meet the official candidates for Hiyas ng Pilipinas 2023 |url=https://villagepipol.com/in-photos-meet-the-official-candidates-for-hiyas-ng-pilipinas-2023/#google_vignette |archive-url=https://web.archive.org/web/20230829090512/https://villagepipol.com/in-photos-meet-the-official-candidates-for-hiyas-ng-pilipinas-2023/#google_vignette |archive-date=29 Agosto 2023 |access-date=8 Pebrero 2025 |website=Village Pipol |language=en-US}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Flag of Siniloan, Laguna.png}}''' [[Siniloan]] |{{sortname|Yllana Marie|Aduana|link=Yllana Aduana}}<ref>{{Cite web |last= |date=3 Pebrero 2025 |title=Yllana Marie Aduana to compete in Miss Universe Philippines 2025 for Siniloan, Laguna |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/yllana-marie-aduana-represent-siniloan-laguna-miss-universe-philippines-2025/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226172208/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/yllana-marie-aduana-represent-siniloan-laguna-miss-universe-philippines-2025/ |archive-date=26 Pebrero 2025 |access-date=4 Pebrero 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> |28 |[[Siniloan]] |''Runner-up'' sa Miss Philippines Earth 2021<ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |title=Parañaque bet bags Miss Philippines Earth 2021 in virtual ceremony |url=https://www.philstar.com/entertainment/2021/08/09/2118714/paraaque-bet-bags-miss-philippines-earth-2021in-virtual-ceremony |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230628214132/https://www.philstar.com/entertainment/2021/08/09/2118714/paraaque-bet-bags-miss-philippines-earth-2021in-virtual-ceremony |archive-date=28 Hunyo 2023 |access-date=3 Pebrero 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref><br>Nagwaging Miss FIT Philippines 2021<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=27 Enero 2023 |title=Miss FIT PH Yllana Aduana meets 28 aspirants for her crown |url=https://entertainment.inquirer.net/483315/miss-fit-ph-yllana-aduana-meets-28-aspirants-for-her-crown |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626235404/https://entertainment.inquirer.net/483315/miss-fit-ph-yllana-aduana-meets-28-aspirants-for-her-crown |archive-date=26 Hunyo 2023 |access-date=3 Pebrero 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><br>Top 12 ''semifinalist'' sa [[Binibining Pilipinas 2022]]<ref name=":52">{{Cite web |last=Pasajol |first=Anne |date=31 Hulyo 2022 |title=Binibining Pilipinas 2022 names top 12 finalists |url=https://entertainment.inquirer.net/458945/binibining-pilipinas-2022-names-top-12-finalists |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212193445/https://entertainment.inquirer.net/458945/binibining-pilipinas-2022-names-top-12-finalists |archive-date=12 Disyembre 2023 |access-date=4 Pebrero 2023 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><br>Nagwaging [[Miss Philippines Earth 2023]]<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=29 Abril 2023 |title=Yllana Marie Aduana from Laguna is Miss Philippines Earth 2023 |url=https://entertainment.inquirer.net/497201/yllana-marie-aduana-from-laguna-is-miss-philippines-earth-2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001154640/https://entertainment.inquirer.net/497201/yllana-marie-aduana-from-laguna-is-miss-philippines-earth-2023 |archive-date=1 Oktubre 2023 |access-date=29 Abril 2023 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><br>Nagwaging [[Miss Earth 2023|Miss Earth Air 2023]]'''<ref name="me232">{{cite web |date=22 Disyembre 2023 |title=PH bet Yllana Aduana is Miss Earth Air 2023 |url=https://news.abs-cbn.com/life/12/22/23/ph-bet-yllana-aduana-is-miss-earth-air-2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231222154014/https://news.abs-cbn.com/life/12/22/23/ph-bet-yllana-aduana-is-miss-earth-air-2023 |archive-date=22 Disyembre 2023 |access-date=2 Marso 2024 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref>'''<ref name=":11">{{Cite web |last=De Serra |first=Vee |date=22 Disyembre 2023 |title=Albania is named Miss Earth 2023 |url=https://villagepipol.com/albania-is-named-miss-earth-2023/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203003300/https://villagepipol.com/albania-is-named-miss-earth-2023/ |archive-date=3 Disyembre 2024 |access-date=18 Hunyo 2024 |website=Village Pipol |language=en-US}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Sultan Kudarat Flag.png}}''' [[Sultan Kudarat]] |{{sortname|Chelsea Lovely|Fernandez|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Reyes |first=Juno |date=12 Pebrero 2025 |title=Chelsea Fernandez is Sultan Kudarat's representative to Miss Universe Philippines 2025 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/chelsea-fernandez-sultan-kudarat-representative-miss-universe-philippines-2025/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214064502/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/chelsea-fernandez-sultan-kudarat-representative-miss-universe-philippines-2025/ |archive-date=14 Pebrero 2025 |access-date=13 Pebrero 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> |25 |[[Tacurong]] |Nagwaging Miss Philippines Earth-Water 2019<ref name=":21" /><br>Nagwaging Binibining Pilipinas Globe 2022<ref name=":32">{{Cite web |date=31 Hulyo 2022 |title=Cebu's Nicole Borromeo is Binibining Pilipinas International 2022 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/cebu-nicole-borromeo-winner-binibining-pilipinas-international-2022/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250212091804/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/cebu-nicole-borromeo-winner-binibining-pilipinas-international-2022/ |archive-date=12 Pebrero 2025 |access-date=19 Setyembre 2022 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><br>Isang Top 15 ''semi-finalist'' sa The Miss Globe 2022<ref>{{Cite web |last=Ranara |first=John Patrick Magno |date=16 Oktubre 2022 |title=Chelsea Fernandez finishes Miss Globe 2022 journey in the Top 15 |url=https://philstarlife.com/celebrity/163386-chelsea-fernandez-miss-globe-2022-journey-top-15? |archive-url=https://web.archive.org/web/20250323124531/https://philstarlife.com/celebrity/163386-chelsea-fernandez-miss-globe-2022-journey-top-15 |archive-date=23 Marso 2025 |access-date=12 Enero 2024 |website=Philstar Life |language=en}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Flag_of_Tacloban,_Leyte.png}}''' [[Tacloban]] |{{sortname|Angela Norwillen|Cabel-Quiloña|nolink=1}}<ref name=":7">{{Cite web |last=Cruz |first=Moises |date=2 Pebrero 2025 |title=Teacher-mother crowned MUP-Tacloban |url=https://www.manilatimes.net/2025/02/03/regions/teacher-mother-crowned-mup-tacloban/2048400 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250206205024/https://www.manilatimes.net/2025/02/03/regions/teacher-mother-crowned-mup-tacloban/2048400 |archive-date=6 Pebrero 2025 |access-date=2 Pebrero 2025 |website=The Manila Times |language=en}}</ref> |25 |[[Tacloban]] | |- |{{Flagicon image|Taguig City flag.png}} [[Taguig]] |{{sortname|Maria Katrina|Llegado|link=Katrina Llegado}}<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=7 Pebrero 2025 |title=Katrina Llegado stages Miss Universe Philippines comeback |url=https://entertainment.inquirer.net/596513/katrina-llegado-stages-miss-universe-philippines-comeback |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502020233/https://entertainment.inquirer.net/596513/katrina-llegado-stages-miss-universe-philippines-comeback |archive-date=2 Mayo 2025 |access-date=8 Pebrero 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |27 |[[Taguig]] |Nagwaging Reina Hispanoamericana Filipinas 2019<ref>{{Cite web |last=Acar |first=Aedrianne |date=11 Pebrero 2020 |title=TRIVIA: Who is Reina Hispanoamericana 5th runner-up Katrina Llegado? |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/celebritylife/news/12149/trivia-who-is-reina-hispanoamericana-5th-runner-up-katrina-llegado/photo |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221215336/https://www.gmanetwork.com/entertainment/celebritylife/news/12149/trivia-who-is-reina-hispanoamericana-5th-runner-up-katrina-llegado/photo |archive-date=21 Pebrero 2025 |access-date=7 Disyembre 2023 |website=GMA News Online |language=en}}</ref><br>''5th runner-up'' sa Reina Hispanoamericana 2019<ref>{{Cite web |last=Villano |first=Alexa |date=17 Setyembre 2019 |title=Who is Katrina Llegado, Reina Hispanoamericana Filipinas 2019? |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/240301-things-to-know-about-katrina-llegado/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250222225505/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/240301-things-to-know-about-katrina-llegado/ |archive-date=22 Pebrero 2025 |access-date=7 Disyembre 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><br>''Second runner-up'' sa [[Miss Universe Philippines 2022]]<ref name=":92">{{Cite web |last=Bautista |first=Rafael |date=26 Abril 2022 |title=What You Need To Know About The Miss Universe Philippines 2022 Coronation Night |url=https://nylonmanila.com/what-to-know-about-miss-universe-philippines-2022-coronation-night/,%20https://nylonmanila.com/what-to-know-about-miss-universe-philippines-2022-coronation-night/ |access-date=31 Enero 2025 |website=Nylon Manila |language=en-US }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><br>Nagwaging [[Miss Supranational 2026]]<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=1 Agosto 2026 |title=Who is Miss Supranational 2026 Katrina Llegado? |url=https://entertainment.inquirer.net/679045/who-is-miss-supranational-2026-katrina-llegado |access-date=14 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Flag of Tandag, Surigao del Sur.png}}''' [[Tandag]] |{{sortname|Dañelle Ann|Catalan|nolink=1}}<ref name=":53" /> |25 |[[Tandag]] | |- |'''{{Flagicon image|Flag of the Province of Tarlac.svg}}''' [[Tarlac]] |{{sortname|Sasha Juli Belle|Lacuna|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=9 Marso 2024 |title=Binibining Kanlahi 2024 Sasha Juli Belle Lacuna 'destined for greatness' - Mayor Angeles |url=https://centralluzon.politiko.com.ph/2024/03/09/binibining-kanlahi-2024-sasha-juli-belle-lacuna-destined-for-greatness-mayor-angeles/social-snitch/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241210205647/https://centralluzon.politiko.com.ph/2024/03/09/binibining-kanlahi-2024-sasha-juli-belle-lacuna-destined-for-greatness-mayor-angeles/social-snitch/ |archive-date=10 Disyembre 2024 |access-date=23 Mayo 2024 |website=Politiko |language=en-US}}</ref> |20 |[[Lungsod ng Tarlac]] |Nagwaging [[Binibining Pilipinas 2026|Binibining Pilipinas Globe 2026]]<ref>{{Cite web |last=Ranara |first=John Patrick Magno |date=19 Hulyo 2026 |title=Get to know Sasha-Juli Belle Lacuna, Binibining Pilipinas 2026 Globe |url=https://philstarlife.com/celebrity/857080-get-to-know-binibining-pilipinas-2026-globe? |access-date=1 Agosto 2026 |website=Philstar Life |language=en}}</ref> |- |'''{{Flagicon image|Flag of Tuguegarao, Cagayan.png}}''' [[Tuguegarao]] |{{sortname|Thea Samantha|Lacanlalay|nolink=1}}<ref name=":53" /> |18 |[[Tuguegarao]] | |} == Mga tala == {{notelist}} == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Miss Universe Philippines}} 7jxtcp8vqh0robqu49xvsfbl93y17i6 0 329939 2221177 2219694 2026-08-20T16:59:10Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260820)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2221177 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Smith_Street_2.JPG|thumb|275x275px| Isang ''hawker centre'' sa Kalye Smith, Singapura. Bahagi ng laganap na kultura sa lutuin ng mga Singapurense ang pagkakain sa mga hokeran.]] Hinango ang '''lutuing Singapurense''' mula sa ilang pangkat etniko sa [[Singapore|Singapura]] at nabuo sa daan-daang taon ng mga pagbabago sa politika, ekonomiya, at lipunan sa kosmopolitang estadong-lungsod. Kabilang sa mga impluwensiya nito ang mga lutuin ng mga Malay/[[Lutuing Indones|Indones]], [[Lutuing Tsino|Tsino]] at Indiyano pati na rin ang mga tradisyon ng mga [[Lutuing Peranakan|Peranakan]] at taga-Kanluran (lalo na Eurasyano na naimpluwensiyahan ng mga lutuing Ingles at [[Lutuing Portuges|Portuges]], na kilala bilang Kristang). Makikita rin ang impluwensiya mula sa mga kalapit na rehiyon tulad ng [[Lutuing Hapones|Hapon]], [[Lutuing Koreano|Korea]], at [[Lutuing Taylandes|Taylandiya]]. Sa Singapura, itinuturing ang pagkain na mahalaga sa pambansang pagkakakilanlan nito at tagapagkaisa ng kultura. Idineklara ng panitikang Singapurense na pambansang libangan ang kainan at pambansang kinahuhumalingan ang pagkain. Madalas na pinag-uusapan ng mga Singapurense ang pagkain. May mga paghihigpit sa diyeta ayon sa relihiyon; hindi kumakain ang mga [[Muslim]] ng baboy at hindi kumakain ang mga Hindu ng baka, at marami-rami ang mga [[Panggugulayin|behetaryano]]/begano. Nagsisikain ang mga tao mula sa mga iba't ibang komunidad habang iniisip ang kultura ng bawat isa at pinipili ang pagkain na katanggap-tanggap para sa lahat. == Kasaysayan == [[Talaksan:John_Edmund_Taylor,_A_Chinese_Soup_Seller_Trading_in_Singapore_(c_1880,_Wellcome_V0037508).jpg|thumb| Tsinong tagabenta ng sabaw sa Singapura noong 1880.]] Mula nang itinatag ang Singapura bilang daungang Briton noong 1819, naimpluwensiyahan ang lutuing Singapurense ng iba't ibang kultura dahil sa puwesto nito bilang internasyonal na daungan ng pagpapadala.<ref>{{Cite web |title=A history of Singapore cuisine |trans-title=Isang kasaysayan ng lutuing Singapurense |url=https://www.seasonedpioneers.com/a-history-of-singapore-cuisine/ |access-date=Setyembre 25, 2021 |publisher=Seasoned Pioneers |language=en}}</ref> Sa usapang heograpiya, matatagpuan ito sa gitna ng mga karagatang Pasipiko at Indiyano at malatangway at malapulo rin ang hugis nito, kung saan umiral at umiiral ang mga iba't ibang kultura at kalakalan. Napapaligiran ang Singapura ng iba't ibang Asyanong bansa, kaya napakasari-sari ang pagkain at kultura rito.<ref name="Sood, BBC Travel">{{Cite web |last=Sood |first=Suemedha |date=15 Disyembre 2010 |title=Singaporean Food's past and Present |trans-title=Nakaraan at Kasalukuyan ng Pagkaing Singapurense |url=http://www.bbc.com/travel/story/20101214-travelwise-singaporean-foods-past-and-present |access-date=22 Hunyo 2017 |publisher=BBC Travel |language=en}}</ref> Matatagpuan sa timog nito ang Indonesya, habang matatagpuan sa hilaga nito ang Taylandiya, Tsina, Pilipinas at Malaysia, at sa kanluran naman, matatagpuan ang Indiya. Binubuo ang kultura ng Singapura ng mga samu't saring impluwensiya mula sa iba't ibang kontinente at bansa. Kaya masasabing napayaman sa kultura ang lutuing Singapurense. Naimpluwensiyahan din ang lutuing Singapurense ng kasaysayang kolonyal nito, dahil itinatag ito bilang [[Straits Settlements|kolonya]] ng [[Imperyong Britaniko|Britanya]] mula noong pasimula ng ika-19 na siglo hanggang sa gitna ng ika-20 siglo kung kailan naging bahagi ito ng Malaysia bago naging malaya; inokupahan din ang Singapura ng [[Imperyo ng Hapon]] noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref name="Tarulevicz">{{cite book |last1=Tarulevicz |first1=Nicole |title=Eating Her Curries and Kway: A Cultural History of Food in Singapore |url=https://archive.org/details/eatinghercurries0000taru |date=Disyembre 2013 |publisher=University of Illinois Press |isbn=978-0252095368 |page=[https://archive.org/details/eatinghercurries0000taru/page/11 11] |language=en |trans-title=Kinakain Ang Kanyang Kari at Kway: Isang Kasaysayang Kultural ng Pagkain sa Singapura}}</ref> Pinaniniwalaan na ang ilang mga pagkain na bahagi ng lutuing Singapurense ngayon ay nauna pa sa pagdating ng Raffles noong 1819; kabilang sa mga putaheng ito ang [[laksa]], [[biryani]] at [[ikmo]]. Subalit hindi tiyak kung kailan dumating itong mga pagkain sa Singapura, dahil kalat-kalat at di-tumpak ang mga makasaysayang rekord sa mga ito dahil kadalasang ginawa ang mga pagkaing ito ng mga naunang imigrante sa Singapura sa bahay at hindi inihain sa isang establisimyento.<ref name="sgFood">{{cite web |last=Pakiam |first=Geoffrey |last2=Yeo |first2=Michael |date=Oktubre 1, 2020 |title=Culinary Biographies: Charting Singapore's History Through Cooking and Consumption |trans-title=Mga Talambuhay sa Kulinarya: Pagmamapa sa Kasaysayan ng Singapura sa Pagluluto at Pagkokonsumo |url=https://www.iseas.edu.sg/wp-content/uploads/2021/02/NHB-HRG-024-Culinary-Biographies-Final-Report-20201018a.pdf |publisher=ISEAS – Yusof Ishak Institute |language=en |accessdate=Setyembre 25, 2021}}</ref> Nabuo ang ilan sa mga putahe sa pag-aangkop ng mga iba't ibang pagkaing inihanda ng mga naunang imigrante sa Singapura ayon sa mga kagustuhan sa sangkap at lasa;<ref name="sgFood"/> kabilang sa mga halimbawa ng ganitong putahe ang kinaring ulo ng isda,<ref name="FHCSG">{{cite news |date=10 Disyembre 2017 |title=The man behind fish head curry |language=en |trans-title=Ang tao sa likod ng kinaring ulo ng isda |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/singapore/the-man-behind-fish-head-curry |quote=Dumating siya ('''M.J. Gomez''') sa '''Singapura''' mula sa Trivandrum, ang kabisera ng Kerala, noong d. 1930 bago siya umuwi para magpakasal. Pagkasilang sa kanyang unang anak, isang babae, bumalik siya sa Singapura, para lamang mahuli rito sa panahon ng digmaan. Bumalik muli sa Singapura si G. Gomez, at kalaunan, idinala niya ang kanyang pamilya. Nakatira sila sa '''Kalye Sophia''', kung saan sinimulan niya ang kanyang restoran, '''Gomez Curry''', na kalaunan ay inilipat sa malapit na '''Kalye Selegie'''. (Isinalin mula sa Ingles) |access-date=24 Hulyo 2024 |archive-date=11 Oktubre 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011091245/https://www.straitstimes.com/singapore/the-man-behind-fish-head-curry |url-status=dead }}</ref> ''kaya toast''<ref>{{cite web |title=Kaya Toast |url=https://www.tasteatlas.com/kaya-toast |publisher=TasteAtlas |language=en |accessdate=Hulyo 16, 2020}}</ref> at [[manok at kaning Hainanes]],<ref name="farleyBBC6nov20152">{{cite web |last1=Farley |first1=David |title=The Dish Worth the 15-Hour Flight |trans-title=Ang Ulam na Sulit sa 15 Oras na Paglipad |url=http://www.bbc.com/travel/story/20151105-the-singapore-dish-worth-a-15-hour-flight |publisher=BBC |language=en}}</ref> na bahagi ng mga isteypol sa lutuing Singapurense ngayon.<ref name="sgCuisine">{{cite web |title=Singapore Famous Local Food & Cuisine |trans-title=Singapura Mga Sikat na Pagkaing Lokal & Lutuin |url=https://www.visitsingapore.com/dining-drinks-singapore/local-dishes/ |publisher=Visit Singapore Official Site |language=en |accessdate=Setyembre 25, 2021 |archive-date=2024-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240408084153/https://www.visitsingapore.com/dining-drinks-singapore/local-dishes/ |url-status=dead }}</ref> ===Mga hawker centre=== [[Talaksan:Bugis Village 13.JPG|thumb|right|Isang ''hawker centre'' sa nayon ng Bugis]] Isang malaking bahagi ng lutuing Singapurense ang mga ''hawker centre'' (o hokeran kung isasatagalog), kung saan unang itinayo ang mga tindahan noong gitna ng ika-19 na siglo, at karamihan sa mga ito ay mga tindahan ng mga iba't ibang uri ng pagkaing kalye.<ref>{{cite web |title=Hawker Culture in Singapore – Heritage Plan |trans-title=Kultura ng Hawker sa Singapura – Plano ng Pamana |url=https://www.oursgheritage.gov.sg/hawker-culture-in-singapore |publisher=Our SG Heritage |language=en |accessdate=Setyembre 25, 2021 |archive-date=2022-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220625221054/https://www.oursgheritage.gov.sg/hawker-culture-in-singapore |url-status=dead }}</ref> Dati, nagbenta ang mga tindero sa mga tabi-tabi ng kalye mula sa kanilang mga kariton o bisikleta at naghain ng mga pagkaing mumurahin at pangmadalian sa mga kuli, empleyado sa opisina at mga hindi nagluluto sa bahay.<ref>{{cite web |date=Nobyembre 6, 1905 |title=Our Street Hawkers, p. 2 |trans-title=Aming Mga Hawker sa Kalye, pa. 2 |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/easterndaily19051106-1.2.14 |publisher=Eastern Daily Mail and Straits Morning Advertiser, Archived by National Library Board |language=en |accessdate=Setyembre 27, 2021}}</ref><ref name="hawkerHistory">{{cite web |date=2 Hunyo 2022 |title=Hawker centres – Where did they come from? |trans-title=Mga hawker centre – Saan nanggaling ang mga ito? |url=https://expatliving.sg/want-to-know-the-history-of-your-local-hawker-centre-the-rise-of-singapores-iconic-kitchens-uncovered/ |publisher=Expat Living |language=en}}</ref> Bagama't nakakain ang mga unang imigrante sa Singapura ng mga pagkaing mura at agaran dahil sa mga nagtitinda sa kalye, hindi malinis ang mga tindahang ito, dahil sa kakulangan ng imprastrakturang pansuporta tulad ng pagtatapon ng basura at patuluyang suplay ng sariwang tubig, at mga limitadong kaugalian ukol sa kalinisan.<ref name="hawkerHistory"/> Mula noong d. 1960, sinimulan ng pamahalaan ng Singapura na ang paghihigpit ng mga patakaran at regulasyon para sa mga nagtitinda sa kalye, at inilipat sila sa mga mas permanenteng lokasyon sa pagtatayo ng mga palengke at hokeran sa buong bansa.<ref>{{Cite book |last=Yeoh |first=Brenda S.A. |url=https://nuspress.nus.edu.sg/products/contesting-space-in-colonial-singapore |title=Contesting Space in Colonial Singapore: Power Relations and the Urban Built Environment |date=2003 |publisher=NUS Press |isbn=9789971692681 |pages=262–266 |language=en |trans-title=Paglalaban para sa Puwesto sa Kolonyal na Singapura: Ugnayan ng Kapangyarihan at Itinayong Kapaligirang Urbano}}</ref> Ngayon, kapag kumakain sa labas, kadalasan kumakain ang mga Singapurense sa mga hokeran, ''kopi tiam'' (kapihan), o kainan sa halip ng mga restoran, dahil sa kalwanan, pagkasari-sari at kagaanan sa bulsa. Karaniwang nagtatampok ang mga ito ng dose-dosenang tindahan sa iisang kompleks, at nag-aalok ang bawat tindahan ng kani-kanilang mga espesyalidad. Kabilang sa mga kilalang hokeran ang Telok Ayer Market, Maxwell Food Center, Lau Pa Sat at Newton Food Centre. Parang kainan na walang erkon ang mga kapihan na karaniwang matatagpuan sa buong pulo, kadalasan sa ilalim ng mga bloke ng ''HDB flat''. Sa larangan ng pagkain, naging depinisyon ng kulturang Singapurense ang mga hokeran at walang-bubong na kainan. Nag-aalok ang mga sikat na merkado tulad ng Old Airport Road Food Centre sa Geylang, Golden Mile Food Centre sa Beach Road at Maxwell Road Food Centre sa [[Barrio Tsino, Singapur|Chinatown]] ng mga pinakamaayos na pagluluto ng mga Tsino, Malasyo at Indiyano na pinagsama-sama upang makabuo ng mga pagkain na katangi-tangi sa Singapura.<ref name="Sood, BBC Travel"/> Kabilang sa mga pagkain na kilalang-kilala sa mga hokeran at ''kopitiam'' ang ''kaya toast'', [[alimango sa sili]], kinaring ulo ng isda, laksa, roti prata<ref name="sgCuisine"/> at ''chicken rice'' ng Hainan na malawakang itinuturing bilang isa sa mga pambansang pagkain ng Singapura.<ref>{{Cite web |last=Celjo |first=Farah |date=21 Enero 2019 |title=Dipping sauce and a little controversy: who knew chicken rice had such 'wow' factor |trans-title=Sawsawan at kaunting kontrobersiya: nakaka-'wow' pala ang chicken rice |url=https://www.sbs.com.au/food/article/2019/01/21/dipping-sauce-and-little-controversy-who-knew-chicken-rice-had-such-wow-factor |access-date=2020-11-14 |website=[[SBS (Australian TV channel)|SBS Food]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Benton |first=G. A. |title=10 Best Restaurants of 2019: #4 Service Bar |trans-title=10 Pinakamasarap na Restoran ng 2019: #4 Service Bar |url=https://www.columbusmonthly.com/foodanddining/20191031/10-best-restaurants-of-2019-4-service-bar |access-date=2020-11-14 |website=[[Columbus Monthly]] |language=en |archive-date=2021-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210925100235/https://www.columbusmonthly.com/foodanddining/20191031/10-best-restaurants-of-2019-4-service-bar |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |date=Enero 24, 2017 |title=A Brief History of Hainanese Chicken Rice, Singapore's National Dish |trans-title=Isang Maikling Kasaysayan ng Chicken Rice ng Hainan, Pambansang Pagkain ng Singapura |url=https://theculturetrip.com/asia/singapore/articles/a-brief-history-of-hainanese-chicken-rice-singapores-national-dish/ |publisher=The Culture Trip |accessdate=Hulyo 15, 2020 |archive-date=Hulyo 16, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716230247/https://theculturetrip.com/asia/singapore/articles/a-brief-history-of-hainanese-chicken-rice-singapores-national-dish/ |url-status=dead }}</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsinong tradisyonal]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsinong pinapayak]] [[Kategorya:Lutuing Singapurense]] 6my016pmpwe6dsbf49kiyh0149ltb7j 0 330512 2221176 2147650 2026-08-20T16:54:13Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260820)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2221176 wikitext text/x-wiki  {{Infobox Chinese|title=Dimsum|pic=Dim Sum Trang.jpg|pic2=Chinese DimSum (9023590541).jpg|t={{linktext|點心}}|s={{linktext|点心}}|showflag=jy|p=diǎnxīn|tp=diǎn-sin|w={{tone superscript|tien3-hsin1}}|mi={{IPAc-cmn|d|ian|3|.|x|in|1}}|bpmf=ㄉㄧㄢˇ ㄒㄧㄣ|j=dim2 sam1|y=dím sām|ci={{IPAc-yue|d|im|2|-|s|am|1}}|h=tiám-sîm|l="Antigin ang puso"}} Tumutukoy ang '''dimsum''' ({{zh|t={{linktext|點心}}|p=diǎn xīn|c=|s={{linktext|点心}}|first=t|j=dim2 sam1}}) sa mga maliliit na putaheng Tsino na tradisyonal na kinakain sa mga restoran tuwing almutang.<ref name=":9">{{Cite book |last=Davidson |first=Alan |title=The Oxford companion to food |url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont0000davi_w2w6 |publisher= |others=Jaine, Tom; Vannithone, Soun |year=2014 |isbn=978-0-19-967733-7 |edition=3rd |location=New York, NY |language=en |trans-title=Ang kompanyerong Oxford sa pagkain |oclc=890807357}}</ref><ref name=":10">{{Cite book |last=So, Yan-kit |author-link=Yan-kit So |title=Classic food of China |date=Abril 1997 |publisher=[[Macmillan Publishers]] |isbn=0-333-56907-5 |location=London |language=en |trans-title=Mga klasikong pagkain ng Tsina |oclc=32049410}}</ref> Karaniwang nauugnay sa lutuing Kantones ang karamihan sa mga modernong dimsum, bagaman mayroon ding dimsum sa mga ibang lutuing Tsino. Noong ikasampung siglo, nang nagsimulang dumami ang bumabiyahe sa lungsod ng Kanton ([[Guangzhou]]) para sa dahilang komersiyal,<ref name=":0">{{Cite web |last=Gourse |first=Leslie |date=13 Marso 1988 |title=Dim Sum Has Come a Long Way, From Esoteric to Mass Popularity |trans-title=Malayo na ang Narating ng Dimsum, Mula Esoteriko hanggang Malawakang Kasikatan |url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-1988-03-13-8802290511-story.html |access-date=5 Agosto 2020 |website=Chicago Tribune |language=en-US}}</ref> maraming nagbisita ng mga tsaahan para sa mga maliliit na pagkain na ipinapares sa tsaa na tinatawag na "''yum cha''" (almutang).<ref name=":11">{{Cite book |last=Wong |first=Adele |title=Hong Kong Food & Culture: From Dim Sum to Dried Abalone |date=1 Nobyembre 2016 |publisher=Man Mo Media |isbn=978-9887756002 |language=en |trans-title=Pagkain & Kultura ng Hong Kong: Mula Dim Sum hanggang sa Pinatuyong Abulon}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":13">{{Cite news |date=25 Oktubre 1981 |title=Fare of the Country; Why Dim Sum Is 'Heart's Delight' |language=en-US |trans-title=Pagkain ng Bansa; Bakit Dimsum Ang 'Kasiyahan ng Puso' |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1981/10/25/travel/fare-of-the-country-why-dim-sum-is-heart-s-delight.html |url-status=live |access-date=16 Agosto 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200704133705/https://www.nytimes.com/1981/10/25/travel/fare-of-the-country-why-dim-sum-is-heart-s-delight.html |archive-date=4 Hulyo 2020 |issn=0362-4331}}</ref> Sa "''yum cha''", may dalawang magkaugnay na konsepto.<ref name=":14">{{Cite web |date=13 Mayo 2019 |title=Jian Dui -- Sesame Balls (煎堆) |trans-title=Jian Dui -- Bolang Linga (煎堆) |url=https://kindredkitchen.ca/2019/05/13/jian-dui-sesame-balls/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201005130704/https://www.kindredkitchen.ca/2019/05/13/jian-dui-sesame-balls/ |archive-date=5 Oktubre 2020 |access-date=14 Agosto 2020 |website=Kindred Kitchen |language=en-CA}}</ref> Una ang "jat zung loeng gin" ({{Lang-zh|{{linktext|一盅兩件}}}}), na literal na isinasalin bilang "isang tasa, dalawang piraso". Tumutukoy ito sa kaugalian ng paghahain sa mga kostumer ng tsaahan ng dalawang piraso ng pinong pagkain, malinamnam o matamis, upang umakma sa kanilang tsaa. ''Dim sum'' ang pangalawa, na literal na isinasalin bilang "aligin ang puso", ang terminong pantukoy sa mga maliliit na pagkain na ipinapares sa tsaa. Unti-unting nagdagdag ang mga may-ari ng tsaahan ng samu't saring meryenda, , na tinawag na dimsum, sa kanilang mga inaalok. Ang pagpapares ng tsaa sa dimsum ay nag-ebolb hanggang na maging ang modernong "''yum cha''".<ref name=":0" /> Mabilis na yumabong ang kulturang dimsum ng mga Kantones sa huling bahagi ng ikalabinsiyam na siglo sa Guangzhou.<ref name=":4">{{Cite journal |last=Phillips |first=Carolyn |date=1 Pebrero 2017 |title=Modern Chinese History as Reflected in a Teahouse Mirror |trans-title=Modernong Kasaysayang Tsino na Sinasalamin sa isang Salamin ng Tsaahan |url=https://online.ucpress.edu/gastronomica/article/17/1/56/45126/Modern-Chinese-History-as-Reflected-in-a-Teahouse |journal=[[Gastronomica]] |language=en |volume=17 |issue=1 |pages=56–65 |doi=10.1525/gfc.2017.17.1.56 |issn=1529-3262}}</ref> Noong una, nakabatay ang dimsum sa mga lokal na pagkain ng mga Kantones.<ref name=":4" /> Habang patuloy na umuunlad ang dimsum, nagpakilala ang mga kusinero ng mga impluwensiya at tradisyon mula sa mga ibang rehiyon ng Tsina.<ref name=":4" /> Napakasari-sari ang mga lasa, tekstura, paraan ng pagluluto, at sangkap ng Kantones na dimsum.<ref name=":4" /> Maaaring uriin itong mga dimsum sa mga karaniwang hain, pana-panahong hain, lingguhang espesyal, pambangkete, pampista, katangi-tangi sa tsaahan, at pambiyahe, pati na rin pang-alumsal o pananghalian at panggabihan.<ref name=":4" /> Ayon sa ilang pagtatantiya, hindi bababa sa dalawang libong uri ng dimsum sa buong Tsina, at halos apatnapu hanggang limampung uri ang karaniwang ibinebenta sa labas ng Tsina.<ref name=":7">{{Cite web |title=What Is Dim Sum? Chinese Dim Sum, Most Popular Dim Sum Dishes |trans-title=Ano Ang Dimsum? Tsinong Dimsum, Mga Pinakasikat na Putaheng Dimsum |url=https://www.chinaeducationaltours.com/guide/culture-chinese-food-dim-sum.htm |access-date=2022-06-30 |website=China Educational Tours |language=en}}</ref><ref name=":28">{{Cite web |date=2019-02-14 |title=Why dumplings - the ultimate comfort food - are so popular right now |trans-title=Bakit sikat na sikat ngayon ang dumplings - ang ultimong aliwang pagkain |url=https://inews.co.uk/inews-lifestyle/food-and-drink/dumplings-trend-recipe-xiaolongbao-london-din-tai-fung-georgian-jewish-257681 |access-date=2022-04-20 |website=inews.co.uk |language=en}}</ref> Mayroong higit sa isang libong putaheng dimsum na nagmula sa [[Guangdong]] lamang, at walang bahagi sa Tsina na makakapantay sa bilang na ito. Sa totoo lang, madalas pinagsasama-sama ng mga aklat panluto ng karamihan ng mga kulturang pagkain sa Tsina ng kani-kanilang baryasyon ng dimsum sa mga lokal na meryenda. Subalit hindi ganoon sa Kantones na dimsum, na nagbuo ng sariling sangay ng lutuin.<ref name=":1">{{Cite book |last=Simoons, Frederick J. |title=Food in China: A Cultural and Historical Inquiry |url=https://archive.org/details/foodinchinacultu0000simo |date=1991 |publisher=[[CRC Press]] |isbn=0-8493-8804-X |location=Boca Raton |language=en |trans-title=Pagkain sa Tsina: Isang Kultural at Historikal na Pagtatanong |oclc=20392910}}</ref><ref name=":4" /> Tipikal na samu't sari ang mga inihahaing putahe sa mga dimsuman, kadalasang umaabot ng dose-dosena.<ref name=":16">{{Cite web |last=TODAY |first=Larry Olmsted, special for USA |title=Great American Bites: Ping's serves savory dim sum in NYC's Chinatown |trans-title=Great American Bites: Naghahain ang Ping's ng masarap na dimsum sa Baryo Tsino ng NYC |url=https://www.usatoday.com/story/travel/columnist/greatamericanbites/2013/01/02/great-american-bites-pings-serves-savory-dim-sum-in-nycs-chinatown/1804925/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200304064036/https://www.usatoday.com/story/travel/columnist/greatamericanbites/2013/01/02/great-american-bites-pings-serves-savory-dim-sum-in-nycs-chinatown/1804925/ |archive-date=4 Marso 2020 |access-date=16 Agosto 2020 |website=USA Today |language=en-US}}</ref><ref name="Dim Sum Guide Glossary">{{Cite web |title=A Visual Glossary for Dim Sum! |trans-title=Talahuluganang Biswal para sa Dimsum! |url=https://dimsumguide.com/site/all |access-date=2022-02-23 |website=Dim Sum Guide |language=en}}</ref> Napakahalaga ang tsaa, kasinghalaga ng pagkain mismo.<ref name="NYT 1981">{{Cite news |date=25 Oktubre 1981 |title=Fare of the Country; Why Dim Sum Is 'Heart's Delight' |language=en-US |trans-title=Pagkain ng Bansa; Bakit 'Kasiyahan ng Puso' Ang Dimsum |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1981/10/25/travel/fare-of-the-country-why-dim-sum-is-heart-s-delight.html |url-status=live |access-date=3 Hulyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200704133705/https://www.nytimes.com/1981/10/25/travel/fare-of-the-country-why-dim-sum-is-heart-s-delight.html |archive-date=4 Hulyo 2020 |issn=0362-4331}}</ref><ref name=":17">{{Cite web |last=Stevenson |first=Rachel |date=15 Pebrero 2018 |title=The Ideal Tea Pairing with Dim Sum Guide |trans-title=Gabay sa Ideyal na Pagpapares ng Tsaa sa Dimsum |url=https://idealmagazine.co.uk/ideal-tea-pairing-dim-sum-guide/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200703195558/https://idealmagazine.co.uk/ideal-tea-pairing-dim-sum-guide/ |archive-date=3 Hulyo 2020 |access-date=3 Hulyo 2020 |website=Ideal Magazine |language=en}}</ref> Sing-aga ng alas singko ng umaga, naghahain ang maraming restorang Kantones ng dimsum,<ref name="Jacobs 2017">{{Cite web |last=Jacobs |first=Harrison |title=Here's how to navigate one of the most epic New York food traditions — 'Dim Sum' in Chinatown |trans-title=Narito kung paano nabigahin ang isa sa mga pinakaastig na tradisyon ng pagkain sa New York — 'Dimsum' sa Baryo Tsino |url=https://www.businessinsider.com/what-is-dim-sum-best-new-york-city-chinatown-chinese-food-nyc-2017-11 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200703183630/https://www.businessinsider.com/what-is-dim-sum-best-new-york-city-chinatown-chinese-food-nyc-2017-11 |archive-date=3 Hulyo 2020 |access-date=3 Hulyo 2020 |website=[[Business Insider]] |language=en}}</ref><ref name=":18">梁廣福. (2015). 再會茶樓歲月 (初版. ed.). 香港: 中華書局(香港)有限公司</ref> habang karaniwang naghahain ang mga mas tradisyonal na restoran ng dimsum hanggang bandang hapon.<ref name="Jacobs 2017" /><ref name="Time guide">{{Cite magazine |date= |title=How to Order Dim Sum, According to the Head Chef of the First Chinese Restaurant in North America to Receive a Michelin Star |trans-title=Paano Mag-order ng Dimsum, Ayon sa Punong Kusinero ng Unang Tsinong Restoran sa Hilagang Amerika na Nakatanggap ng Bituing Michelin |url=https://time.com/5750814/dim-sum-ordering-guide/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200702222220/https://time.com/5750814/dim-sum-ordering-guide/ |archive-date=2 Hulyo 2020 |access-date=3 Hulyo 2020 |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |language=en}}</ref><ref name="NYT">{{Cite news |title=Dim Sum |language=en |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/fodors/top/features/travel/destinations/asia/china/hongkong/fdrs_feat_74_5.html |url-status=live |access-date=3 Hulyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200705025109/https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/fodors/top/features/travel/destinations/asia/china/hongkong/fdrs_feat_74_5.html |archive-date=5 Hulyo 2020}}</ref> May natatanging paraan ng paghahain ang mga dimsuman kung saan nag-aalok ang mga serbidor ng mga putahe sa mga kostumer mula sa mga karitong iniinit ng singaw.<ref name=":1" /><ref name="Phillips 2016">{{cite book |last=Phillips |first=C. |url=https://books.google.com/books?id=2zvIDAAAQBAJ&pg=PA6 |title=The Dim Sum Field Guide: A Taxonomy of Dumplings, Buns, Meats, Sweets, and Other Specialties of the Chinese Teahouse |publisher=[[Ten Speed Press]] |year=2016 |isbn=978-1-60774-956-1 |pages=5–6 |language=en |trans-title=Gabay sa Larangan ng Dimsum: Isang Taksonomiya ng Mga Dumpling, Bun, Karne, Kumpites, at Iba Pang Espesyalidad ng Tsinong Tsaahan |access-date=5 Nobyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190303215630/https://books.google.com/books?id=2zvIDAAAQBAJ&pg=PA6 |archive-date=3 Marso 2019 |url-status=live}}</ref><ref name=":20">{{cite book |last=Guides |first=R. |url=https://books.google.com/books?id=blOJhyGSjtwC&pg=PA145 |title=The Rough Guide to Southeast Asia On A Budget |publisher=[[Rough Guides]] |year=2010 |isbn=978-1-4053-8686-9 |page=145 |language=en |trans-title=Ang Krudong Gabay sa Timog-silangang Asya sa Kaunting Badyet |access-date=5 Nobyembre 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190303215629/https://books.google.com/books?id=blOJhyGSjtwC&pg=PA145 |archive-date=3 Marso 2019 |url-status=live}}</ref> Karaniwan na ngayon para sa mga restoran na maghain ng dimsum tuwing hapunan at nagbebenta sila ng dimsum na à la carte o panteykawt.<ref name=":19">{{Cite news|last=Scholem |first=Richard Jay |date=16 August 1992|title=A la Carte; Dim Sum Delights |language=en-US |work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/1992/08/16/nyregion/a-la-carte-dim-sum-delights.html|access-date=3 July 2020|issn=0362-4331|archive-date=4 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200704161629/https://www.nytimes.com/1992/08/16/nyregion/a-la-carte-dim-sum-delights.html|url-status=live}}</ref> Maliban sa tradisyonal na dimsum, gumagawa at naghahanda rin ang ilang kusinero ng mga bagong uri ng dimsum na may elemento ng [[Lutuing pusyon|pusyon]].<ref name=":21">{{Cite web |date=22 Hulyo 2015 |title=Four Hong Kong restaurants putting a modern spin on dim sum |trans-title=Apat na restoran sa Hong Kong, gumawa ng modernong bersiyon ng dimsum |url=https://www.scmp.com/magazines/48-hours/article/1842495/four-hong-kong-restaurants-putting-modern-spin-dim-sum |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200704170624/https://www.scmp.com/magazines/48-hours/article/1842495/four-hong-kong-restaurants-putting-modern-spin-dim-sum |archive-date=4 Hulyo 2020 |access-date=3 Hulyo 2020 |website=[[South China Morning Post]] |language=en}}</ref><ref name=":22">{{Cite web |last=Magyarics |first=Kelly |date=26 Enero 2017 |title=4 Spots for modern take on Dim Sum |trans-title=4 na Lugar para sa modernong bersiyon ng Dimsum |url=//dcrefined.com/eat-drink/4-spots-for-modern-take-on-dim-sum |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200704022826/http://dcrefined.com/eat-drink/4-spots-for-modern-take-on-dim-sum |archive-date=4 Hulyo 2020 |access-date=4 Hulyo 2020 |website=DC Refined |language=en}}</ref><ref name=":23">{{Cite web |last=Kirouac |first=Matt |date=21 Marso 2017 |title=Trend Watch: Dim Sum Goes Beyond Chinatown |trans-title=Bantay Uso: Dimsum Kumalat na sa Labas ng Baryo Tsino |url=https://www.zagat.com/b/trend-watch-dim-sum-goes-beyond-chinatown |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200704000753/https://www.zagat.com/b/trend-watch-dim-sum-goes-beyond-chinatown |archive-date=4 Hulyo 2020 |access-date=4 Hulyo 2020 |website=[[Zagat]] |language=en}}</ref><ref name=":24">{{Cite web |date=11 Marso 2020 |title=The best modern dim sum restaurants in Hong Kong |trans-title=Ang mga pinakamagandang modernong dimsuman sa Hong Kong |url=https://www.lifestyleasia.com/hk/food-drink/dining/the-best-modern-dim-sum-restaurants-in-hong-kong/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200704001345/https://www.lifestyleasia.com/hk/food-drink/dining/the-best-modern-dim-sum-restaurants-in-hong-kong/ |archive-date=4 Hulyo 2020 |access-date=4 Hulyo 2020 |website=[[Lifestyle Asia]] Hong Kong |language=en-US}}</ref> Mayroon ding mga baryasyon na idinisenyo para magandang tingnan sa hatirang pangmadla, tulad ng mg dumpling at bun na ginawang kahawig ng mga hayop.<ref name=":25">{{Cite web |last=Schulman |first=Amy |date=5 Pebrero 2019 |title=Hungerlust: One Man Is Reshaping Yum Cha in Hong Kong |trans-title=Hungerlust: Isang Lalaki Ang Muling Humuhubog sa Yum Cha sa Hong Kong |url=https://theculturetrip.com/asia/china/articles/hungerlust-one-man-is-reshaping-yum-cha-in-hong-kong/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200624022001/https://theculturetrip.com/asia/china/articles/hungerlust-one-man-is-reshaping-yum-cha-in-hong-kong/ |archive-date=24 Hunyo 2020 |access-date=6 Agosto 2020 |website=Culture Trip |language=en}}</ref><ref name="Andrea Brown">{{Cite web |last=Andrea Brown |date=1 Marso 2018 |title=Piggy buns at Fashion Dim Sum will put a smile on your face |trans-title=Mapapangiti ka sa mga piggy bun sa Fashion Dim Sum |url=https://www.heraldnet.com/life/piggy-buns-at-fashion-dim-sum-will-put-a-smile-on-your-face/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210120151748/https://www.heraldnet.com/life/piggy-buns-at-fashion-dim-sum-will-put-a-smile-on-your-face/ |archive-date=20 Enero 2021 |access-date=3 Setyembre 2020 |website=HeraldNet.com |language=en-US}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist|3}} [[Kategorya:Lutuing Australyano]] [[Kategorya:Lutuing Biyetnames]] [[Kategorya:Pagkaing kalye]] [[Kategorya:Lutuing Singapurense]] [[Kategorya:Paghahain at pagkain]] [[Kategorya:Lutuing Pilipino]] [[Kategorya:Mga pambansang lutuin]] [[Kategorya:Lutuing Malayo]] [[Kategorya:Pangmadaliang pagkain]] [[Kategorya:Almusal]] [[Kategorya:Mga artikulong may hAudio microformats]] [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Tsino ng CS1 (zh)]] [[Kategorya:Gumagamit ang CS1 ng sulat sa wikang Tsino (zh)]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsinong tradisyonal]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsinong pinapayak]] 14efjk92zeeigznxafxq14m61zvr52r 0 331487 2221207 2192879 2026-08-20T23:34:27Z Allyriana000 119761 2221207 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder | name = Victoria Kjær Theilvig | birth_name = Victoria Kjær Theilvig | image = Victoria Kjær Theilvig in 2025.jpg | caption = si Theilvig noong 2025 | birth_date = {{Birth date and age|2003|11|13|df=yes}} | birth_place = [[Herlev]], Dinamarka | height = 1.78 m | hair_color = Olandes | eye_color = Bughaw | alma_mater = | agency = | title = {{ubl|Miss Grand Denmark 2022|Miss Universe Denmark 2024|[[Miss Universe 2024]]}} | competitions = {{ubl|Miss Denmark 2021|(2nd runner-up)|[[Miss Grand International 2022]]|(Top 20)|[[Miss Universe 2024]]|(Nagwagi)}} }} Si '''Victoria Kjær Theilvig''' (ipinanganak noong 13 Nobyembre 2003) ay isang Danes na modelo at beauty pageant titleholder na kinoronahang [[Miss Universe 2024]]. Si Kjær Theilvig ang unang babaeng Danes na nanalo ng [[Miss Universe]]. Bago ang Miss Universe, lumahok si Kjær Theilvig sa [[Miss Grand International 2022]] bilang Miss Grand Denmark 2022, at nagtapos bilang isa sa Top 20. == Buhay at pag-aaral == Ipinanganak si Theilvig noong 13 Nobyembre 2003 sa Herlev, isang naik sa [[Copenhague]], kung saan siya lumaki.<ref name="elnuevodia">{{Cite web |last=Díaz |first=Francisco Javier |date=17 November 2024 |title=¿Quién es la nueva Miss Universe 2024? Lo que debes saber sobre la ganadora |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/quien-es-la-nueva-miss-universe-2024-lo-que-debes-saber-sobre-la-ganadora/ |access-date=21 Nobyembre 2024 |website=El Nuevo Día |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260428121841/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/quien-es-la-nueva-miss-universe-2024-lo-que-debes-saber-sobre-la-ganadora/|archive-date=28 Abril 2026|trans-title=Who is the new Miss Universe 2024? What you need to know about the winner.}}</ref> Siya ay lumaki sa isang depekitbong pamilya na nakipaglaban sa pagkagumon sa droga, at si Theilvig mismo ay naging biktima ng panggagahasa at pang-aabuso.<ref name="Kosmopol 161124">{{Cite web |last=Ritzau |date=16 November 2024 |title=Victoria fra Søborg bliver kaldt en af Miss Universe-konkurrencens favoritter |trans-title=Victoria from Søborg is called one of the favorites for the Miss Universe competition |url=https://www.tv2kosmopol.dk/gladsaxe/victoria-fra-soborg-bliver-kaldt-en-af-miss-universe-konkurrencens-favoritter |website=TV2 Kosmopol |language=da}}</ref> Dumalo si Theilvig sa Lyngby Handelsgymnasium, kung saan siya nag-aral ng ''business and marketing''.<ref name="gma" /><ref name="elnuevodia" /> Kalaunan ay naging isang propesyonal na mananayaw si Theilvig, at nagtaguyod para sa kamalayan sa kalusugan ng isip, mga karapatan ng kahayupan, at pagnenegosyo sa industriya ng kagandahan.<ref name="gma">{{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |date=17 November 2024 |title=Who is Miss Universe 2024 Victoria Kjaer Theilvig? |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/927337/who-is-miss-universe-2024-victoria-kjaer-theilvig/story/ |website=[[GMA Network]]}}</ref><ref name="elnuevodia" /> == Mga paligsahan ng kagandahan == [[Talaksan:Victoria Kjaer Theilvig.png|left|thumb|296x296px|Si Theilvig bilang Miss Grand Denmark 2022]] === Miss Denmark === Nagsimulang sumali sa mga patimpalak ng kagandahan si Kjær Theilvig sa edad na 17 matapos maging isang kandidata sa Miss Denmark 2021. Siya ay nagtapos bilang ''second runner-up'' sa kompetisyon.<ref>{{Cite web |last=Pasajol |first=Anne |date=18 Nobyembre 2024 |title=IN THE SPOTLIGHT: Get to know Miss Universe 2024 Victoria Kjær Theilvig |url=https://entertainment.inquirer.net/585862/in-the-spotlight-get-to-know-miss-universe-2024-victoria-kjaer-theilvig |access-date=6 May 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Sa kasunod na taon, iniluklok siya bilang Miss Grand Denmark 2022 at kinatawan ang Dinamarka sa [[Miss Grand International 2022]] sa Indonesya, at nagtapos bilang isa sa Top 20.<ref name="mgiresult2022">{{cite web |last=Bracamonte |first=Earl D.C. |date=26 Oktubre 2022 |title=Philippines finishes in top 20, Brazil wins Miss Grand International 2022 |url=https://www.philstar.com/entertainment/2022/10/26/2219423/philippines-finishes-top-20-brazil-wins-miss-grand-international-2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026003520/https://www.philstar.com/entertainment/2022/10/26/2219423/philippines-finishes-top-20-brazil-wins-miss-grand-international-2022 |archive-date=26 Oktubre 2022 |access-date=6 Mayo 2025 |website=[[Philippine Star]] |publisher= |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bolledo |first=Jairo |date=17 Nobyembre 2024 |title=Grand to Universe: Who is Victoria Kjær Theilvig, Miss Universe 2024? |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/things-to-know-victoria-theilvig-miss-universe-2024/ |access-date=6 Mayo 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> Noong 2024, iniluklok si Theilvig bilang Miss Universe Denmark matapos na tanggihan ni Miss Denmark 2024 Emma Heyst ang pagsali sa [[Miss Universe 2024]], at pinili na lamang na sumali sa [[Miss World 2025]].<ref>{{Cite web |last=Nielsen |first=Soren |date=7 Setyembre 2024 |title=Mundlam bondepige i chok - kan blive Miss World |trans-title=Mundlam farmer girl in shock - could become Miss World |url=https://www.tv2nord.dk/frederikshavn/mundlam-bondepige-i-chok-kan-blive-miss-world |access-date=6 Abril 2025 |website=TV2 Nord |language=da}}</ref> === Miss Universe 2024 === [[Talaksan:表敬を受ける石破総理２.jpg|thumb|Si Theilvig kasama si Miss Universe Japan 2024 Kaya Chakrabortty, pambansang direktor ng Miss Universe Japan na si Hiroko Mima, at ang noo'y Punong Ministro ng Hapon na si Shigeru Ishiba]] Bilang Miss Universe Denmark 2024, si Theilvig ang kumatawan sa Dinamarka sa Miss Universe 2024. Ginanap ang kompetisyon sa Mexico City Arena sa [[Lungsod ng Mehiko]], [[Mehiko]] noong 16 Nobyembre 2024.<ref>{{Cite web |last=Abad |first=Ysa |date=25 Agosto 2024 |title=Miss Universe sets date for 2024 coronation night in Mexico |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-universe-november-2024-coronation-night-mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826014451/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-universe-november-2024-coronation-night-mexico/ |archive-date=26 Agosto 2024 |access-date=21 Agosto 2026 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=4 Setyembre 2024 |title=Miss Universe® Returns Exclusively to Telemundo, Airing Live Coast-To-Coast from Mexico City on Saturday, November 16 |url=https://together.nbcuni.com/insights/news/miss-universe-returns-exclusively-to-telemundo-airing-live-coast-to-coast-from-mexico-city-on-saturday-november-16/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241209055631/https://together.nbcuni.com/insights/news/miss-universe-returns-exclusively-to-telemundo-airing-live-coast-to-coast-from-mexico-city-on-saturday-november-16/ |archive-date=9 Disyembre 2024 |access-date=21 Agosto 2026 |website=NBCUniversal Together |language=en}}</ref> Mula sa 125 kandidata, napabilang si Theilvig sa Top 30 na lumahok sa ''swimsuit competition'' at sa Top 12 na lumahok sa ''evening gown competition''.<ref name=":14">{{Cite web |last=Llemit |first=Kathleen A. |date=17 Nobyembre 2024 |title=LIST: Miss Universe 2024 Top 30, including Philippines |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2024/11/17/2400642/list-miss-universe-2024-top-30-including-philippines |archive-url=https://web.archive.org/web/20250128132719/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2024/11/17/2400642/list-miss-universe-2024-top-30-including-philippines |archive-date=28 Enero 2025 |access-date=21 Agosto 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref name=":13">{{Cite web |date=17 Nobyembre 2024 |title=LIST: Miss Universe 2024 Top 12 |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2024/11/17/2400645/list-miss-universe-2024-top-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250409133942/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2024/11/17/2400645/list-miss-universe-2024-top-12 |archive-date=9 Abril 2025 |access-date=21 Agosto 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> Sinuot ni Theilvig para sa ''evening gown competition'' ang isang kulay na ''beaded'' ''strapless evening gown.''<ref>{{Cite web |last=Shrivastava |first=Tanvi Nalin |date=17 Nobyembre 2024 |title=Denmark's Kjaer Theilvig Sparkled In A Shimmering Strapless Gown To Win The Miss Universe 2024 Crown |url=https://www.ndtv.com/lifestyle/miss-denmark-21-year-old-victoria-kjaer-theilvig-wins-the-miss-universe-2024-crown-in-a-shimmering-strapless-gown-7039408 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315080804/https://www.ndtv.com/lifestyle/miss-denmark-21-year-old-victoria-kjaer-theilvig-wins-the-miss-universe-2024-crown-in-a-shimmering-strapless-gown-7039408 |archive-date=15 Marso 2026 |access-date=21 Agosto 2026 |website=NDTV Lifestyle |language=en}}</ref> Pagkatapos ng ''evening gown competition'', napabilang si Theilving sa limang pinalista na lumahok sa ''question and answer round''. Itinanong ni Lele Pons kay Theilvig ''"How would you live your life differently if you knew nobody would judge you?"'', kung saan ipinarating niya:<ref>{{Cite web |last= |date=17 Nobyembre 2024 |title=TRANSCRIPT: Miss Universe 2024 Top 5 Q&A segments |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/transcript-miss-universe-top-5-question-answer-segment-2024/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250212055546/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/transcript-miss-universe-top-5-question-answer-segment-2024/ |archive-date=12 Pebrero 2025 |access-date=21 Agosto 2026 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref>{{quote|text=''"I would never change how I live my life. We learn from our mistakes. We learn every day. We learn something new and we got to take that and bring it to the future. That’s why I live each day by each day, and I just got to stay positive. So, no, I would not change nothing."''}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.missuniverse.com}} {{s-start}} {{s-ach}} {{s-bef|before={{flagicon|Nicaragua}} [[Sheynnis Palacios]]}} {{s-ttl|title=[[Miss Universe]]|years=[[Miss Universe 2024|2024]]}} {{s-inc}} {{s-bef|before=Nikoline Hansen}} {{s-ttl|title=Miss Universe Denmark|years=2024}} {{s-inc}} {{s-bef|before=Natasja Kunde}} {{s-ttl|title=Miss Grand Denmark|years=2022}} {{s-aft|after=Sille Albertsen}} {{s-end}} {{Miss Universe titleholders}} [[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 2003]] [[Kategorya:Mga kalahok sa Miss Universe 2024]] [[Kategorya:Miss Universe 2024]] j1hmxz7b256x9lys5eukbproe7vk2vu 2221209 2221207 2026-08-21T00:20:28Z Allyriana000 119761 2221209 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder | name = Victoria Kjær Theilvig | birth_name = Victoria Kjær Theilvig | image = Victoria Kjær Theilvig in 2025.jpg | caption = si Theilvig noong 2025 | birth_date = {{Birth date and age|2003|11|13|df=yes}} | birth_place = [[Herlev]], Dinamarka | height = 1.78 m | hair_color = Olandes | eye_color = Bughaw | alma_mater = | agency = | title = {{ubl|Miss Grand Denmark 2022|Miss Universe Denmark 2024|[[Miss Universe 2024]]}} | competitions = {{ubl|Miss Denmark 2021|(2nd runner-up)|[[Miss Grand International 2022]]|(Top 20)|[[Miss Universe 2024]]|(Nagwagi)}} }} Si '''Victoria Kjær Theilvig''' (ipinanganak noong 13 Nobyembre 2003) ay isang Danes na modelo at beauty pageant titleholder na kinoronahang [[Miss Universe 2024]]. Si Kjær Theilvig ang unang babaeng Danes na nanalo ng [[Miss Universe]]. Bago ang Miss Universe, lumahok si Kjær Theilvig sa [[Miss Grand International 2022]] bilang Miss Grand Denmark 2022, at nagtapos bilang isa sa Top 20. == Buhay at pag-aaral == Ipinanganak si Theilvig noong 13 Nobyembre 2003 sa Herlev, isang naik sa [[Copenhague]], kung saan siya lumaki.<ref name="elnuevodia">{{Cite web |last=Díaz |first=Francisco Javier |date=17 November 2024 |title=¿Quién es la nueva Miss Universe 2024? Lo que debes saber sobre la ganadora |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/quien-es-la-nueva-miss-universe-2024-lo-que-debes-saber-sobre-la-ganadora/ |access-date=21 Nobyembre 2024 |website=El Nuevo Día |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260428121841/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/quien-es-la-nueva-miss-universe-2024-lo-que-debes-saber-sobre-la-ganadora/|archive-date=28 Abril 2026|trans-title=Who is the new Miss Universe 2024? What you need to know about the winner.}}</ref> Siya ay lumaki sa isang depekitbong pamilya na nakipaglaban sa pagkagumon sa droga, at si Theilvig mismo ay naging biktima ng panggagahasa at pang-aabuso.<ref name="Kosmopol 161124">{{Cite web |last=Ritzau |date=16 November 2024 |title=Victoria fra Søborg bliver kaldt en af Miss Universe-konkurrencens favoritter |trans-title=Victoria from Søborg is called one of the favorites for the Miss Universe competition |url=https://www.tv2kosmopol.dk/gladsaxe/victoria-fra-soborg-bliver-kaldt-en-af-miss-universe-konkurrencens-favoritter |website=TV2 Kosmopol |language=da}}</ref> Dumalo si Theilvig sa Lyngby Handelsgymnasium, kung saan siya nag-aral ng ''business and marketing''.<ref name="gma" /><ref name="elnuevodia" /> Kalaunan ay naging isang propesyonal na mananayaw si Theilvig, at nagtaguyod para sa kamalayan sa kalusugan ng isip, mga karapatan ng kahayupan, at pagnenegosyo sa industriya ng kagandahan.<ref name="gma">{{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |date=17 November 2024 |title=Who is Miss Universe 2024 Victoria Kjaer Theilvig? |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/927337/who-is-miss-universe-2024-victoria-kjaer-theilvig/story/ |website=[[GMA Network]]}}</ref><ref name="elnuevodia" /> == Mga paligsahan ng kagandahan == [[Talaksan:Victoria Kjaer Theilvig.png|left|thumb|296x296px|Si Theilvig bilang Miss Grand Denmark 2022]] === Miss Denmark === Nagsimulang sumali sa mga patimpalak ng kagandahan si Kjær Theilvig sa edad na 17 matapos maging isang kandidata sa Miss Denmark 2021. Siya ay nagtapos bilang ''second runner-up'' sa kompetisyon.<ref>{{Cite web |last=Pasajol |first=Anne |date=18 Nobyembre 2024 |title=IN THE SPOTLIGHT: Get to know Miss Universe 2024 Victoria Kjær Theilvig |url=https://entertainment.inquirer.net/585862/in-the-spotlight-get-to-know-miss-universe-2024-victoria-kjaer-theilvig |access-date=6 May 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Sa kasunod na taon, iniluklok siya bilang Miss Grand Denmark 2022 at kinatawan ang Dinamarka sa [[Miss Grand International 2022]] sa Indonesya, at nagtapos bilang isa sa Top 20.<ref name="mgiresult2022">{{cite web |last=Bracamonte |first=Earl D.C. |date=26 Oktubre 2022 |title=Philippines finishes in top 20, Brazil wins Miss Grand International 2022 |url=https://www.philstar.com/entertainment/2022/10/26/2219423/philippines-finishes-top-20-brazil-wins-miss-grand-international-2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026003520/https://www.philstar.com/entertainment/2022/10/26/2219423/philippines-finishes-top-20-brazil-wins-miss-grand-international-2022 |archive-date=26 Oktubre 2022 |access-date=6 Mayo 2025 |website=[[Philippine Star]] |publisher= |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bolledo |first=Jairo |date=17 Nobyembre 2024 |title=Grand to Universe: Who is Victoria Kjær Theilvig, Miss Universe 2024? |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/things-to-know-victoria-theilvig-miss-universe-2024/ |access-date=6 Mayo 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> Noong 2024, iniluklok si Theilvig bilang Miss Universe Denmark matapos na tanggihan ni Miss Denmark 2024 Emma Heyst ang pagsali sa [[Miss Universe 2024]], at pinili na lamang na sumali sa [[Miss World 2025]].<ref>{{Cite web |last=Nielsen |first=Soren |date=7 Setyembre 2024 |title=Mundlam bondepige i chok - kan blive Miss World |trans-title=Mundlam farmer girl in shock - could become Miss World |url=https://www.tv2nord.dk/frederikshavn/mundlam-bondepige-i-chok-kan-blive-miss-world |access-date=6 Abril 2025 |website=TV2 Nord |language=da}}</ref> === Miss Universe 2024 === [[Talaksan:表敬を受ける石破総理２.jpg|thumb|Si Theilvig kasama si Miss Universe Japan 2024 Kaya Chakrabortty, pambansang direktor ng Miss Universe Japan na si Hiroko Mima, at ang noo'y Punong Ministro ng Hapon na si Shigeru Ishiba]] Bilang Miss Universe Denmark 2024, si Theilvig ang kumatawan sa Dinamarka sa Miss Universe 2024. Ginanap ang kompetisyon sa Mexico City Arena sa [[Lungsod ng Mehiko]], [[Mehiko]] noong 16 Nobyembre 2024.<ref>{{Cite web |last=Abad |first=Ysa |date=25 Agosto 2024 |title=Miss Universe sets date for 2024 coronation night in Mexico |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-universe-november-2024-coronation-night-mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826014451/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-universe-november-2024-coronation-night-mexico/ |archive-date=26 Agosto 2024 |access-date=21 Agosto 2026 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=4 Setyembre 2024 |title=Miss Universe® Returns Exclusively to Telemundo, Airing Live Coast-To-Coast from Mexico City on Saturday, November 16 |url=https://together.nbcuni.com/insights/news/miss-universe-returns-exclusively-to-telemundo-airing-live-coast-to-coast-from-mexico-city-on-saturday-november-16/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241209055631/https://together.nbcuni.com/insights/news/miss-universe-returns-exclusively-to-telemundo-airing-live-coast-to-coast-from-mexico-city-on-saturday-november-16/ |archive-date=9 Disyembre 2024 |access-date=21 Agosto 2026 |website=NBCUniversal Together |language=en}}</ref> Mula sa 125 kandidata, napabilang si Theilvig sa Top 30 na lumahok sa ''swimsuit competition'' at sa Top 12 na lumahok sa ''evening gown competition''.<ref name=":14">{{Cite web |last=Llemit |first=Kathleen A. |date=17 Nobyembre 2024 |title=LIST: Miss Universe 2024 Top 30, including Philippines |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2024/11/17/2400642/list-miss-universe-2024-top-30-including-philippines |archive-url=https://web.archive.org/web/20250128132719/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2024/11/17/2400642/list-miss-universe-2024-top-30-including-philippines |archive-date=28 Enero 2025 |access-date=21 Agosto 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref name=":13">{{Cite web |date=17 Nobyembre 2024 |title=LIST: Miss Universe 2024 Top 12 |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2024/11/17/2400645/list-miss-universe-2024-top-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250409133942/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2024/11/17/2400645/list-miss-universe-2024-top-12 |archive-date=9 Abril 2025 |access-date=21 Agosto 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> Sinuot ni Theilvig para sa ''evening gown competition'' ang isang kulay na ''beaded'' ''strapless evening gown.''<ref>{{Cite web |last=Shrivastava |first=Tanvi Nalin |date=17 Nobyembre 2024 |title=Denmark's Kjaer Theilvig Sparkled In A Shimmering Strapless Gown To Win The Miss Universe 2024 Crown |url=https://www.ndtv.com/lifestyle/miss-denmark-21-year-old-victoria-kjaer-theilvig-wins-the-miss-universe-2024-crown-in-a-shimmering-strapless-gown-7039408 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315080804/https://www.ndtv.com/lifestyle/miss-denmark-21-year-old-victoria-kjaer-theilvig-wins-the-miss-universe-2024-crown-in-a-shimmering-strapless-gown-7039408 |archive-date=15 Marso 2026 |access-date=21 Agosto 2026 |website=NDTV Lifestyle |language=en}}</ref> Pagkatapos ng ''evening gown competition'', napabilang si Theilving sa limang pinalista na lumahok sa ''question and answer round''. Itinanong ni Lele Pons kay Theilvig ''"How would you live your life differently if you knew nobody would judge you?"'', kung saan ipinarating niya:<ref>{{Cite web |last= |date=17 Nobyembre 2024 |title=TRANSCRIPT: Miss Universe 2024 Top 5 Q&A segments |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/transcript-miss-universe-top-5-question-answer-segment-2024/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250212055546/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/transcript-miss-universe-top-5-question-answer-segment-2024/ |archive-date=12 Pebrero 2025 |access-date=21 Agosto 2026 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref>{{quote|text=''"I would never change how I live my life. We learn from our mistakes. We learn every day. We learn something new and we got to take that and bring it to the future. That’s why I live each day by each day, and I just got to stay positive. So, no, I would not change nothing."''}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.missuniverse.com}} {{s-start}} {{s-ach}} {{s-bef|before={{flagicon|Nicaragua}} [[Sheynnis Palacios]]}} {{s-ttl|title=[[Miss Universe]]|years=[[Miss Universe 2024|2024]]}} {{S-aft|after={{flagicon|Mexico}} [[Fátima Bosch]]}} {{s-bef|before=Nikoline Hansen}} {{s-ttl|title=Miss Universe Denmark|years=2024}} {{s-aft|after=Monique Sonne}} {{s-bef|before=Natasja Kunde}} {{s-ttl|title=Miss Grand Denmark|years=2022}} {{s-aft|after=Sille Albertsen}} {{s-end}} {{Miss Universe titleholders}} [[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 2003]] [[Kategorya:Mga kalahok sa Miss Universe 2024]] [[Kategorya:Miss Universe 2024]] 8jy4lxz4xj2xnll5gdmwmqcahpqritj 0 335023 2221225 2221118 2026-08-21T05:42:38Z Allyriana000 119761 2221225 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|name=Miss World 2026|image=|caption=|venue=[[Nha Trang]], Biyetnam|date=5 Setyembre 2026|broadcaster=|presenters=|entrants=111|placements=40|debuts={{Hlist|Eritreya|French Guiana|Maldibas|Mosambik|Pakistan}}|withdrawals={{Hlist|Armenya|Ekwador|Honduras|Madagaskar|Moldabya|Rumanya|Suriname|Tunisya}}|returns={{hlist|Bahamas|Guinea-Bissau|Kapuluang Cook|Kapuluang Turks at Caicos|Kosobo|Laos|Malawi|Maruekos|Noruwega|Tansaniya|Timog Korea}}|before=[[Miss World 2025|2025]]|next=[[Miss World 2027|2027]]}} Ang '''Miss World 2026''' ang magiging ika-73 edisyon ng [[Miss World]] pageant, na gaganapin sa [[Nha Trang]], Biyetnam sa 5 Setyembre 2026.<ref name=":0">{{cite news |date=26 Marso 2026 |title=Vietnam to host Miss World 2026 for the first time |language=en |website=Voice of Vietnam |url=https://english.vov.vn/en/culture/vietnam-to-host-miss-world-2026-for-the-first-time-post1278752.vov |url-status=live |access-date=8 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260326224111/https://english.vov.vn/en/culture/vietnam-to-host-miss-world-2026-for-the-first-time-post1278752.vov |archive-date=26 Marso 2026}}</ref> Kokoronahan ni [[Suchata Chuangsri]] ng Taylandiya ang kaniyang kahalili sa pagtatapos ng kompetisyon. == Kaligiran == === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === Noong 25 Marso 2026, inihayag ng Miss World Organization sa kanilang ''account'' sa ''[[Instagram]]'' na magaganap ang edisyong ito sa Biyetnam.<ref name=":0" /><ref name=":3">{{cite news |date=26 Marso 2026 |title=Miss World 2026 pageant to be held in Vietnam |language=en |website=[[ABS-CBN]] |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2026/3/26/miss-world-2026-pageant-to-be-held-in-vietnam-1205 |url-status=live |access-date=8 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260326222537/https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2026/3/26/miss-world-2026-pageant-to-be-held-in-vietnam-1205 |archive-date=26 Marso 2026}}</ref> Kinumpirma rin ni Hoàng Nhật Nam, direktor ng Miss World Vietnam, na mangunguna ang Biyetnam sa edisyong ito.<ref name=":4">{{cite news |last=Tieu |first=Tan |date=26 Marso 2026 |title=Vietnam to host Miss World pageant for the first time |language=en |website=Sài Gòn Giải Phóng |url=https://en.sggp.org.vn/vietnam-to-host-miss-world-pageant-for-the-first-time-post124913.html |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260326225920/https://en.sggp.org.vn/vietnam-to-host-miss-world-pageant-for-the-first-time-post124913.html |archive-date=26 Marso 2026}}</ref> Noong 29 Marso, inanunsyo ng tagapangulo at CEO ng Miss World Organization na si Julia Morley kasama si Miss World 2025 [[Suchata Chuangsri]] sa kasagsagan ng Miss World Vietnam 2025 sa [[Lungsod Ho Chi Minh]],<ref>{{cite news|last=Tan|first=Cao|date=25 Marso 2026|title=Vietnam set to host Miss World for the first time|url=https://e.vnexpress.net/news/life/arts/vietnam-set-to-host-miss-world-for-the-first-time-5055039.html|url-status=live|website=VnExpress|access-date=23 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260326223051/https://e.vnexpress.net/news/life/arts/vietnam-set-to-host-miss-world-for-the-first-time-5055039.html|archive-date=26 Marso 2026|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last=Hoai|first=Phương|date=26 Marso 2026|title=Vietnam to host Miss World 2026 for first time|url=https://news.tuoitre.vn/vietnam-to-host-miss-world-2026-for-first-time-103260326154217121.htm|url-status=live|website=Tuổi Trẻ|access-date=23 Hulyo 2026|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260326093320/https://news.tuoitre.vn/vietnam-to-host-miss-world-2026-for-first-time-103260326154217121.htm|archive-date=26 Marso 2026}}</ref> na magaganap ang kompetisyon mula 9 Agosto hanggang 5 Setyembre 2026.<ref>{{cite web|title=Miss World Celebrates its 75th Anniversary in Vietnam from August 9 to September 5|url=https://www.missworld.com/news/miss-world-celebrates-its-75th-anniversary-in-vietnam-from-august-9-to-september-5|url-status=live|website=Miss World|date=29 March 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260330000858/https://www.missworld.com/news/miss-world-celebrates-its-75th-anniversary-in-vietnam-from-august-9-to-september-5|archivedate=30 March 2026|accessdate=30 March 2026}}</ref><ref>{{cite news|date=30 March 2026 |title=Miss World Vietnam 2025 Final: Phan Phuong Oanh crowned the winner |website=Vietnam.vn |url=https://www.vietnam.vn/en/chung-ket-miss-world-vietnam-2025-nguoi-dep-phan-phuong-oanh-dang-quang |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260330000611/https://www.vietnam.vn/en/chung-ket-miss-world-vietnam-2025-nguoi-dep-phan-phuong-oanh-dang-quang|archivedate=30 March 2026|accessdate=30 March 2026}}</ref> Noong 14 Mayo 2026, nilagdaan ang kasunduan sa pangunguna kasama ang mga unang lokasyon ng kompetisyon sa Biyetnam, kabilang ang [[Haiphong]] at [[Vũng Tàu]].<ref>{{cite news|date=14 Mayo 2026 |title=Over 130 contestants will participate in Miss World 2026 in Vietnam |language=en |website=Vietnam.vn |url=https://www.vietnam.vn/en/hon-130-nguoi-dep-se-tham-gia-hoa-hau-the-gioi-2026-tai-viet-nam |access-date=28 Hulyo 2026|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260515013521/https://www.vietnam.vn/en/hon-130-nguoi-dep-se-tham-gia-hoa-hau-the-gioi-2026-tai-viet-nam|archive-date=15 Mayo 2026}}</ref> Nakatakdang manguna ang Nha Trang para sa huling linggo ng mga gawain at sa pinal na kompetisyon mula 23 Agosto hanggang 5 Setyembre 2026.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=4 Agosto 2026 |title=Miss World 2026 begins Vietnam journey across three host cities |url=https://vietnamnet.vn/en/miss-world-2026-begins-vietnam-journey-across-three-host-cities-2541792.html |access-date=4 Agosto 2026 |website=VietNamNet |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260810023622/https://vietnamnet.vn/en/miss-world-2026-begins-vietnam-journey-across-three-host-cities-2541792.html|archive-date=10 Agosto 2026}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === ==== Mga pagpalit ==== Pinalitan ni Miss World Nepal 2025 Luna Luitel si Miss World Nepal Ashma Kumari KC bilang kandidata ng Nepal dahil sa lumagpas na sa panunungkulan ni Kumari ang petsa ng kompetisyon.<ref>{{cite news|last=Dhakal|first=Rishika|date=3 Agosto 2024|title=Ashma Kumari KC crowned Miss Nepal 2024|url=https://kathmandupost.com/national/2024/08/03/ashma-kumari-crowned-miss-nepal-2024|url-status=live|website=The Kathmandu Post|access-date=4 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20240803162852/https://kathmandupost.com/national/2024/08/03/ashma-kumari-crowned-miss-nepal-2024|archive-date=3 Agosto 2024|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 Agosto 2025 |title=Who is Luna Luitel, the winner of Miss Nepal World 2025? |url=https://english.nepalnews.com/s/entertainment-lifestyle/who-is-luna-luitel-the-winner-of-miss-nepal-world-2025/ |access-date=4 Agosto 2026 |website=Nepal News |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212155621/https://english.nepalnews.com/s/entertainment-lifestyle/who-is-luna-luitel-the-winner-of-miss-nepal-world-2025/|archive-date=12 Pebrero 2026}}</ref> Pinalitan ni Yifei Dong si Rongfei Gan bilang kinatawan ng Tsina dahil sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{Cite web |last= |date=30 Disyembre 2024 |title=第73届世界小姐中国区总冠军诞生 中国地质大学研究生：网友称美的有气质！ |trans-title=The champion of the 73rd Miss World China was born. A graduate student from China University of Geosciences: Netizens said she is beautiful and has great temperament! |url=https://finance.sina.com.cn/tech/roll/2024-12-30/doc-ineceyfc1498477.shtml |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Sina|archive-url=https://web.archive.org/web/20260625015803/https://finance.sina.com.cn/tech/roll/2024-12-30/doc-ineceyfc1498477.shtml|archive-date=25 Hunyo 2026}}</ref><ref>{{cite news |last=Singh |first=Shruthi |date=1 Hulyo 2026 |title=Dong Yifei Set to Represent China at the 75th Anniversary edition of Miss World |language=en |website=Fermina India |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/dong-yifei-set-to-represent-china-at-the-75th-anniversary-edition-of-miss-world/amp_articleshow/154823989.cms |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260702061123/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/dong-yifei-set-to-represent-china-at-the-75th-anniversary-edition-of-miss-world/amp_articleshow/154823989.cms |archive-date=2 Hulyo 2026}}</ref> Pinalitan ni Annaëlle Ibo si Lauryane Nestor Dilo bilang kinatawan ng Guadalupe sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{cite news|title=Lauryane Nestor Dilo, candidate à Miss Monde|trans-title=Lauryane Nestor Dilo, Miss World candidate|url=https://www.guadeloupe.franceantilles.fr/actualite/culture/lauryane-nestor-dilo-candidate-a-miss-monde-1060616.php|url-status=live|website=France-Antilles|language=fr|date=8 Disyembre 2025|access-date=22 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20251230090617/https://www.guadeloupe.franceantilles.fr/actualite/culture/lauryane-nestor-dilo-candidate-a-miss-monde-1060616.php|archive-date=30 Disyembre 2025}}</ref><ref>{{cite web|title=Miss World Guadeloupe 2026 Crowned|url=https://www.missworld.com/news/miss-world-guadeloupe-2026-crowned|url-status=live|website=Miss World|date=20 May 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260625015746/https://www.missworld.com/news/miss-world-guadeloupe-2026-crowned|archivedate=25 June 2026|accessdate=21 May 2026}}</ref> Pinalitan ni Leakena In si Miss World Cambodia 2026 Soriya Khorn bilang kinatawan ng Kambodya sa personal na kadahilanan.<ref>{{cite news|last=Sotheavy|first=Chan|date=20 Oktubre 2025|title=ស្ងាត់ៗ តារាស្ពតពាណិជ្ជកម្ម ខន សូរិយា ក្លាយជាម្ចាស់មកុដ Miss World Cambodia 2026|trans-title=Quietly, commercial star Khon Soriya becomes the winner of the Miss World Cambodia 2026 crown|url=https://www.kampucheathmey.com/entertainment/1007111|url-status=live|website=Kampuchea Thmey Daily|language=km|archive-url=https://web.archive.org/web/20251020113838/https://www.kampucheathmey.com/entertainment/1007111|archive-date=20 Oktubre 2025}}</ref><ref>{{cite news|last=Sotheavy|first=Chan|date=21 Enero 2026|title=វិតកម្សាន្ដខន សូរិយា ត្រូវដើរចេញពីតំណែងតំណាងជាតិ នៃកម្មវិធី Miss World 2026 (មានវីដេអូ)|trans-title=Vitakhamsankon Soriya to step down from her position as the national representative of Miss World 2026 (with video)|url=https://www.kampucheathmey.com/entertainment/1055240|url-status=live|website=Kampuchea Thmey Daily|language=km|access-date=22 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260121112254/https://www.kampucheathmey.com/entertainment/1055240|archive-date=21 Enero 2026}}</ref> Iniluklok ang ''first runner-up'' ng Miss World America 2026 na si Mary Sickler upang kumatawan sa Estados Unidos, matapos mapagdesisyunan ni Miss World America 2026 Jade Glab na ipagliban ang edisyong ito at lumahok na lamang sa Miss World 2027 dahil sa personal na dahilan.<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Shruthi |date=14 Hulyo 2026 |title=Jade Glab Wins Miss World America 2026 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/jade-glab-wins-miss-world-america-2026/articleshow/155090865.cms |access-date=19 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260808205632/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/jade-glab-wins-miss-world-america-2026/articleshow/155090865.cms|archive-date=8 Agosto 2026}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=23 Hulyo 2026 |title=Mary Sickler to Represent the United States at the 75th Anniversary Edition of Miss World in Vietnam |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/mary-sickler-to-represent-the-united-states-at-the-75th-anniversary-edition-of-miss-world-in-vietnam/articleshow/155158082.cms |access-date=23 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260730153747/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/mary-sickler-to-represent-the-united-states-at-the-75th-anniversary-edition-of-miss-world-in-vietnam/articleshow/155158082.cms|archive-date=30 Hulyo 2026}}</ref> Pinalitan ni Amelie Moore si Carly Wilson bilang kinatawan ng Hilagang Irlanda dahil sa suliraning pangkalusugan.<ref>{{Cite web |last=McLaughlin |first=Sophie |date=3 Hunyo 2025 |title=Carly Wilson crowned as Miss Northern Ireland 2025 |url=https://www.belfastlive.co.uk/whats-on/be/gallery/miss-northern-ireland-2025-named-31771078 |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Belfast Live |language=en}}</ref><ref>{{cite news|last=Doyle|first=Louise|date=1 Agosto 2026|title='I must prioritise my health': Miss Northern Ireland withdraws from Miss World|url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/area/down/i-must-prioritise-my-health-miss-northern-ireland-withdraws-from-miss-world/a/159494486.html|website=Belfast Telegraph|access-date=4 Agosto 2026|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260802070809/https://www.belfasttelegraph.co.uk/area/down/i-must-prioritise-my-health-miss-northern-ireland-withdraws-from-miss-world/a/159494486.html?__cf_chl_rt_tk=rQTW07NExfMnyzW6QjABBtFjoE116wXa6eveyC3RmSc-1785654489-1.0.1.1-EVYFl0V9GcwvWJ9Qx5JfpOn9NiQtATPFNGTbTwMbZJU|archive-date=2 Agosto 2026}}</ref><ref /> Pinalitan ni Blair Isufi si Marigona Musshabani bilang kinatawan ng Kosobo dahil sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{Cite web |date=28 Hulyo 2026 |title=Marigona Musshabani Crowned Miss World Kosovo 2026, Set to Represent Kosovo in Vietnam |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/marigona-musshabani-crowned-miss-world-kosovo-2026-set-to-represent-kosovo-in-vietnam/articleshow/155192764.cms |access-date=4 Agosto 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260810072918/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/marigona-musshabani-crowned-miss-world-kosovo-2026-set-to-represent-kosovo-in-vietnam/articleshow/155192764.cms|archive-date=10 Agosto 2026}}</ref> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Lalahok sa unang pagkakataon ang mga bansang Eritreya, French Guiana, Maldibas, Mosambik, at Pakistan.<ref name=":5">{{Cite web |last=Aden |first=Nuri |date=6 Agosto 2026 |title=Snit Tewoldemedhin: The woman taking Eritrea to Miss World for the first time |url=https://www.trtafrika.com/english/article/3bd3979e2c3c |access-date=10 Agosto 2026 |website=TRT Afrika |language=en}}</ref><ref>{{cite news|last=Prima|first=Berkat|date=10 Hunyo 2026|editor=Muhammad Tarmizi Murdianto|title=Guyana Prancis Bakal Kirimkan Wakil Perdana di Miss World 2026|trans-title=French Guiana Will Send Its First Vice-President to Miss World 2026|url=https://www.idntimes.com/men/ladies/guyana-prancis-siap-kirimkan-wakil-perdana-di-miss-world-2026-c1c2-01-l8vsm-tk2v60|url-status=live|website=IDN Times|language=id|access-date=22 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260610180222/https://www.idntimes.com/men/ladies/guyana-prancis-siap-kirimkan-wakil-perdana-di-miss-world-2026-c1c2-01-l8vsm-tk2v60|archive-date=10 Hunyo 2026}}</ref> Babalik sa edisyong ito ang mga bansang Kapuluang Turkss at Caicos na huling sumali noong [[Miss World 2004|2004]]; Malawi na huling sumali noong [[Miss World 2012|2012]];<ref>{{cite news|last=Akeyo|first=Millicent|date=30 Hulyo 2026|title=Miss World 2026: Malawi replaces beauty queen Chisi with minister's daughter|url=https://www.trtafrika.com/english/article/8360625f5cc4|url-status=live|website=TRT Afrika|access-date=10 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260806053457/https://www.trtafrika.com/english/article/8360625f5cc4|archive-date=6 Agosto 2026|language=en}}</ref> Kosobo na huling sumali noong [[Miss World 2014|2014]]; Kapuluang Cook at Laos na huling sumali noong [[Miss World 2019|2019]];<ref name="HACMCI">{{cite news |last=Etches |first=Melina |date=4 Nobyembre 2025 |title=Henry-Anguna crowned Miss Cook Islands 2025 |website=Radio New Zealand |url=https://www.rnz.co.nz/news/pacific/577773/henry-anguna-crowned-miss-cook-islands-2025 |url-status=live |access-date=8 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251219065209/https://www.rnz.co.nz/news/pacific/577773/henry-anguna-crowned-miss-cook-islands-2025 |archive-date=19 Disyembre 2025 |accessdate=}}</ref><ref>{{Cite web |date=7 Hulyo 2026 |title=Miss World Cook Islands 2026 Tiarē Henry-Anguna Empowers Young Women Through the Ei Katu Project |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-cook-islands-2026-tiar-henry-anguna-empowers-young-women-through-the-ei-katu-project/articleshow/154958937.cms |access-date=4 Agosto 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260810041040/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-cook-islands-2026-tiar-henry-anguna-empowers-young-women-through-the-ei-katu-project/articleshow/154958937.cms|archive-date=10 Agosto 2026}}</ref> Bahamas na huling sumali noong [[Miss World 2021|2021]];<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |date=9 Hulyo 2026 |title=Miss World Bahamas 2026 Marechan Burrows Inspires Young Minds Through Her Beauty With a Purpose Initiative |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-the-bahamas-2026-marechan-burrows-inspires-young-minds-through-her-beauty-with-a-purpose-initiative/articleshow/155021634.cms |access-date=4 Agosto 2026 |website=Femina |language=en}}</ref> at Guniya-Bissaw, Maruekos, Noruwega, Tansaniya, at Timog Korea na huling sumali noong [[Miss World 2023|2023]].<ref>{{Cite web |date=2 Mayo 2026 |title=From Dar es Salaam to the runway: Latricia Ian's journey as Miss World Tanzania |url=https://weekendargus.co.za/entertainment/2026-05-02-from-dar-es-salaam-to-the-runway-latricia-ians-journey-as-miss-world-tanzania/ |access-date=4 Agosto 2026 |website=Weekend Argus |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260810042554/https://weekendargus.co.za/entertainment/2026-05-02-from-dar-es-salaam-to-the-runway-latricia-ians-journey-as-miss-world-tanzania/|archive-date=10 Agosto 2026}}</ref> Bumitiw si Monika Harutjunjan ng Armenya dahil sa malubhang kondisyon sa kalusugan ng kaniyang ina.<ref>{{cite news |date=9 Pebrero 2026 |title=Չեխահայ Մոնիկա Հարությունյանը «Հայաստանի գեղեցկուհի» 2026 ազգային մրցույթի հաղթող |language=hy |trans-title=Czech-Armenian Monika Harutjunjanova is the winner of the "Miss Armenia 2026" national contest |website=Orer |url=https://orer.eu/hy/2026/02/09/monika-harutuinian-2026-miss-armenia/ |url-status=live |access-date=6 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260209183755/https://orer.eu/hy/2026/02/09/monika-harutuinian-2026-miss-armenia/ |archive-date=9 Pebrero 2026 |accessdate=}}</ref><ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2026 |title=The reigning Miss World and a group of beauties arrive in Quang Ninh. |url=https://www.vietnam.vn/en/duong-kim-hoa-hau-the-gioi-va-dan-nguoi-dep-toi-quang-ninh |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810042839/https://www.vietnam.vn/en/duong-kim-hoa-hau-the-gioi-va-dan-nguoi-dep-toi-quang-ninh |archive-date=10 Agosto 2026 |access-date=10 Agosto 2026 |website=Tiền Phong |language=en |via=Vietnam.vn}}</ref> Bumitiw si Samantha Quenedit ng Ekwador dahil sa suliraning pangkalusugan. Iniluklok ang ''first runner-up'' ng Miss World Estonia 2025 na si Henel Vare upang kumatawan sa kaniyang bansa matapos bumitiw ang orihinal na nagwagi na si Mari-Ann Rõuk upang pagtuunan-pansin ang kaniyang pag-aaral.<ref>{{Cite news |author=Külm |first=Ülo |date=17 Agosto 2025 |title=FOTOD: tema ongi uus Miss World Estonia 2025! |language=Estonian |trans-title=PHOTOS: She is the new Miss World Estonia 2025! |website=Nelli Teataja |url=https://www.nelli.ee/fotod-tema-ongi-uus-miss-world-estonia-2025 |url-status=live |access-date=10 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250817173439/https://www.nelli.ee/fotod-tema-ongi-uus-miss-world-estonia-2025 |archive-date=17 Agosto 2025}}</ref><ref>{{cite web |date=16 Pebrero 2026 |title=Henel Vare Confirmed as Miss World Estonia 2025 |url=https://www.missworld.com/news/henel-vare-confirmed-as-miss-world-estonia-2025 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260301193803/https://www.missworld.com/news/henel-vare-confirmed-as-miss-world-estonia-2025 |archive-date=1 Marso 2026 |access-date=9 Hulyo 2026 |website=Miss World |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tiisler |first=Eliise |date=5 Hulyo 2026 |title=VIDEO {{!}} Missid Õllesummeril: Carolina vallutas Egiptuse lava, Henelit ootab ees Vietnam |trans-title=VIDEO {{!}} Misses at the Beer Festival: Carolina conquered the Egyptian stage, Henel awaits Vietnam (3) |url=https://www.ohtuleht.ee/melu/1161637/video-missid-ollesummeril-carolina-vallutas-egiptuse-lava-henelit-ootab-ees-vietnam |archive-url=https://web.archive.org/web/20260714213513/https://www.ohtuleht.ee/melu/1161637/video-missid-ollesummeril-carolina-vallutas-egiptuse-lava-henelit-ootab-ees-vietnam |archive-date=14 Hulyo 2026 |access-date=10 Agosto 2026 |website=Õhtuleht |language=Estonian}}</ref> Gayunpaman, bumitiw rin si Vare sa kompetisyon dahil sa hindi isiniwalat na dahilan. Bumitiw rin si Nadiratou Afolabi ng Togo dahil sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{Cite web |last=A. |first=Jean |date=15 Disyembre 2024 |title=Miss Togo 2025 Afolabi Nadiratou : "Ce qui a fait la différence entre moi et les autres candidates, c'était le …" |trans-title=Miss Togo 2025 Afolabi Nadiratou: "What made the difference between me and the other candidates was the…" |url=https://yop.l-frii.com/miss-togo-2025-afolabi-nadiratou-ce-qui-a-fait-la-difference-entre-moi-et-les-autres-candidates-cetait-le |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810031624/https://yop.l-frii.com/miss-togo-2025-afolabi-nadiratou-ce-qui-a-fait-la-difference-entre-moi-et-les-autres-candidates-cetait-le |archive-date=10 Agosto 2026 |access-date=10 Agosto 2026 |website=YOP L-FRII |language=fr}}</ref> Bumitiw ang mga bansang Honduras, Madagaskar, Moldabya, Rumanya, Suriname, at Tunisya matapos na mabigo ang kanilang mga organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kandidata.<ref>{{Cite web |date=31 Hulyo 2026 |title=Miss World: Madagascar Committee Skips 2026 Edition |url=https://livemada.com/news/1353/ |access-date=10 Agosto 2026 |website=L'Express de Madagascar |language=en |via=LiveMada}}</ref> Dapat sanang lalahok sa unang pagkakataon ang Butan sa edisyong ito, ngunit hindi ito natuloy matapos ang pagpapaliban ng Miss Bhutan 2026.<ref>{{cite news|title=Miss Bhutan returns, winner to represent Bhutan in Miss World|url=https://www.bbs.bt/235857/|url-status=live|website=Bhutan Broadcasting Service|date=27 Nobyembre 2025|access-date=4 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20251130140643/https://www.bbs.bt/235857/|archive-date=30 Nobyembre 2025|language=en}}</ref> == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Miss World 2026''' | |- |1st runner-up | |- |2nd runner-up | |- |3rd runner-up | |- |Top 6 | |- |Top 12 | |- |Top 20 | |- |Top 40 | * {{flagicon|PUR}} Porto Riko – Suil Anyelina Pagán<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Shruthi |date=20 Agosto 2026 |title=Miss World Sports Challenge: Suil Anyelina Pagán Secures Top 40 Spot |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-sports-challenge-suil-anyelina-pagn-secures-top-40-spot/articleshow/155790573.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20260820012936/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-sports-challenge-suil-anyelina-pagn-secures-top-40-spot/articleshow/155790573.cms |archive-date=20 Agosto 2026 |access-date=20 Agosto 2026 |website=Femina |language=en}}</ref> |} == Mga ''Challenge Event'' == === Hamon sa Palakasan === Naganap ang ''pangwakas'' ng Hamon sa Palakasan noong 19 Agosto 2026 sa [[Haiphong]] kung saan ang dalawampu't-apat na kandidata ang napili mula sa karerang 1.25 km para lumahok sa huling ''round''.<ref name="TT1408">{{cite news|title=Over 100 Miss World 2026 contestants begin week-long journey in Vietnam|url=https://news.tuoitre.vn/over-100-miss-world-2026-contestants-begin-week-long-journey-in-vietnam-103260814114720526.htm|url-status=live|website=Tuổi Trẻ|date=14 Agosto 2026|access-date=18 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260814143926/https://news.tuoitre.vn/over-100-miss-world-2026-contestants-begin-week-long-journey-in-vietnam-103260814114720526.htm|archive-date=14 Agosto 2026|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Agosto 2026 |title=[PRNewswire] Miss World 2026 at Dragon Ocean Do Son Elevates Vietnam |url=https://en.yna.co.kr/view/RPR20260819008200353?section=press-release/index |access-date=19 Agosto 2026 |website=Yonhap News Agency |language=en}}</ref> Ang kandidatang magwawagi ay pakusang makakapasok sa Top 40. Nagwagi si Suil Anyelina Pagán ng Porto Riko sa hamong ito.<ref name=":02">{{Cite web |last=Ngan|first=Kim|date=19 Agosto 2026|title=Lộ diện mỹ nhân đầu tiên vào Top 40 Miss World 2026|trans-title=The first beauty queen to make it into the Top 40 of Miss World 2026 has been revealed|url=https://phunuvietnam.vn/lo-dien-my-nhan-dau-tien-vao-top-40-miss-world-2026-238260819202534137.htm|access-date=19 Agosto 2026|website=Báo Phụ nữ Việt Nam|language=vi}}</ref> * {{Color box|gold|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 40 sa pamamagitan ng Hamon sa Palakasan. {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- style="background:gold;" |'''Nagwagi''' | * {{flagicon|PUR}} '''Porto Riko''' – '''Suil Anyelina Pagán<ref name=":02" />''' |- |1st runner-up | * {{flagdeco|NIR}} Hilagang Irlanda – Amelie Moore<ref name=":02" /> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|AUS}} Australya – Olivija Spanovskis<ref name=":02" /> |- |Top 24<ref name=":02" /> | * {{flagicon|ALB}} Albanya – Alba Tirtja * {{flagicon|GER}} Alemanya – Julia Kühnle * {{flagicon|BEL}} Belhika – Olga Lombardo * {{flagicon|BOT}} Botswana – Ruth Thomas * {{flagicon|CUR}} Curaçao – Lishantely Jennie * {{flagdeco|ESA}} El Salvador – Andrea Rivas * {{flagicon|SLO}} Eslobenya – Amadea Zupan * {{flagicon|SPA}} Espanya – Elisabeth Reynés * {{flagdeco|GNQ}} Gineang Ekwatoriyal – María de los Ángeles Ndong * {{flagicon|MKD}} Hilagang Masedonya – Eva Velichkovska * {{flagicon|ENG}} Inglatera – Grace Richardson * {{flagicon|IRL}} Irlanda – Caoimhe Kenny * {{Flagicon|KEN}} Kenya – Trizah Muhenje Akala * {{flagicon|MEX}} Mehiko – Cassandra García * {{flagicon|NED}} Olanda – Charlotte Boonstra * {{flagicon|PAN}} Panama – Madeline Miller * {{flagicon|PAR}} Paragway – Ayelén Pérez * {{flagicon|PHI}} Pilipinas – [[Asia Rose Simpson]] * {{flagicon|FIN}} Pinlandiya – Kiia Huutoniemi * {{flagicon|POR}} Portugal – Vitória Babinetchi * {{flagicon|SRI}} Sri Lanka – Prathibha Liyanarachchi |} === Hamong ''Top Model'' === Ginanap ang unang bahagi ng hamong Top Model noong 18 Agosto 2026 sa Dragon Beach Square, [[Haiphong]], kasabay ng ''Vietnam Beauty Fashion Fest XVI'' kung saan nirampa ng lahat ng 111 kandidata ang mga disenyo na gawa ng mga taga-disenyong Biyetnames.<ref name="TT1408" /><ref>{{Cite web |last=Tribune |first=Daily |date=17 Agosto 2026 |title=Miss World 2026 queens take runway for ‘The Green World’ |url=https://tribune.net.ph/2026/08/17/miss-world-2026-queens-take-runway-for-the-green-world |access-date=18 Agosto 2026 |website=Daily Tribune |language=en-PH}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=19 Agosto 2026 |title=PH’s Miss World bet walks with broken shoe at ‘Top Model’ event |url=https://entertainment.inquirer.net/680991/phs-miss-world-bet-walks-with-broken-shoe-at-top-model-event |archive-url=https://web.archive.org/web/20260819093720/https://entertainment.inquirer.net/680991/phs-miss-world-bet-walks-with-broken-shoe-at-top-model-event |archive-date=19 Agosto 2026 |access-date=19 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Mula sa unang bahagi ng hamon, animnapung pinalista ang lalahok sa ikalawang bahagi ng hamong Top Model na magaganap sa 28 Agosto 2026 sa Nha Trang kung saan irarampa ng animnapung pinalista ang mga disenyo mula sa mga lokal na taga-disenyo ng kanilang bansang kinakatawan. * {{Color box|gold|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 40 sa pamamagitan ng Hamong ''Top Model''. {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! colspan="2" |Pagkakalagay !Kandidata |- style="background:gold;" | rowspan="4" |'''Mga nagwagi''' |Aprika | |- style="background:gold;" |Asya at Oseaniya | |- style="background:gold;" |Europa | |- style="background:gold;" |Kaamerikahan at Karibe | |- | rowspan="4" |Top 60 |Aprika | * {{flagicon|CIV}} Baybaying Garing – Fatima Koné * {{flagicon|BOT}} Botswana – Ruth Thomas * {{flagdeco|GHA}} Gana – Rumzia Sule * {{flagdeco|GNQ}} Gineang Ekwatoriyal – María de los Ángeles Ndong * {{flagicon|GUI}} Guniya – Saran Keita * {{flagdeco|CMR}} Kamerun – Noura Njikam * {{Flagicon|KEN}} Kenya – Trizah Muhenje Akala * {{flagicon|MRI}} Mawrisyo – Shreeya Bokhoree * {{flagicon|MOZ}} Mosambik – Arcenia Quehá * {{flagicon|NGR}} Niherya – Tamunosoye Karibi-George * {{flagicon|SEN}} Senegal – Fatima Diop * {{Flagicon|Zimbabwe}} Simbabwe – Brunette Makanyiso * {{flagicon|SOM}} Somalya – Foziya Abdullahi Garad * {{flagicon|TZA}} Tansaniya – Latricia Ian Sawe * {{flagicon|ZAF}} Timog Aprika – Romanda Hombir |- |Asya at Oseaniya | * {{flagicon|AUS}} Australya – Olivija Spanovskis * {{flagicon|VIE}} Biyetnam – Bảo Ngọc Nguyễn * {{flagdeco|JPN}} Hapon – Yui Kawana * {{flagicon|IND}} Indiya – Nikita Porwal * {{flagicon|INA}} Indonesya – Audrey Bianca Callista * {{flagicon|CAM}} Kambodya – Leakena In * {{Flagicon|Laos}} Laos – Mongkoutphet Harnsana * {{flagdeco|MYS}} Malaysia – Taanusiya Chetty * {{flagicon|MYA}} Myanmar – Han Theint Theint Aung * {{flagicon|PHI}} Pilipinas – [[Asia Rose Simpson]]<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=21 Agosto 2026 |title=PH’s Asia Rose Simpson advances to Miss World 2026 ‘Top Model’ finals |url=https://entertainment.inquirer.net/681173/phs-asia-rose-simpson-advances-to-miss-world-2026-top-model-finals |access-date=21 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> * {{flagicon|SRI}} Sri Lanka – Prathibha Liyanarachchi * {{flagicon|THA}} Taylandiya – Kanteera Techaphattanakul * {{flagicon|CHN}} Tsina – Yifei Dong * {{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] – Sıla Saraydemir |- |Europa | * {{flagicon|BEL}} Belhika – Olga Lombardo * {{flagicon|DEN}} Dinamarka – Josephine Bøttger * {{flagicon|SPA}} Espanya – Elisabeth Reynés * {{flagdeco|GIB}} Hibraltar – Julia Horne * {{flagicon|ITA}} Italya – Lucrezia Mangilli * {{flagdeco|KOS}} Kosobo – Blair Isufi * {{flagdeco|MLT}} Malta – Nicole Spiteri * {{flagicon|Montenegro}} Montenegro – Maša Vukićević * {{flagicon|NED}} Olanda – Charlotte Boonstra * {{flagicon|POL}} Polonya – Maja Todd * {{flagicon|POR}} Portugal – Vitória Babinetchi * {{flagicon|FRA}} Pransiya – Indira Ampiot * {{flagicon|CZE}} Republikang Tseko – Linda Górecká * {{flagicon|UKR}} Ukranya – Valeriia Lisovska |- |Kaamerikahan at Karibe | * {{Flagicon|ARG}} Arhentina – Alina Akselrad * {{flagicon|BAH}} Bahamas – Marechan Burrows * {{flagicon|VEN}} Beneswela – Mística Núñez * {{flagicon|BRA}} Brasil – Gabriela Botelho * {{flagicon|BOL}} Bulibya – Vanessa Kraljevic * {{flagicon|CUR}} Curaçao – Lishantely Jennie * {{flagicon|USA}} Estados Unidos – Mary Sickler * {{Flagicon image|Flag of French Guiana.svg}} French Guiana – Audrey Ho-Wen-Tsaï * {{flagicon|CAN}} Kanada – Angelina Fan * {{flagicon|CAY}} Kapuluang Cayman – Kristianna Gordon * {{flagicon|COL}} Kolombya – Andrea Romero * {{Flagicon image|Flag-of-Martinique.svg}} Martinika – Laurence Fibleuil * {{flagicon|PAN}} Panama – Madeline Miller * {{flagicon|PER}} Peru – Josiane Sciotti * {{flagicon|DOM}} Republikang Dominikano – Joheirry Mola * {{flagicon|TTO}} Trinidad at Tobago – Georgia-Lee Gill * {{flagicon|CHI}} Tsile – Ignacia Fernández |} == Mga kandidata == Ang mga sumusunod ay mga kumpirmadong kalahok:<ref>{{cite news|last=Solis|first=Velnera|date=14 Mayo 2026|title=Miss World 2026: Date, Venue, Contestants and Everything Yoo Need to Know|url=https://zambianface.com/fashion-beauty/miss-world-2026/|url-status=live|website=Zambian Face|access-date=4 Agosto 2026|archive-date=15 Mayo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260515012239/https://zambianface.com/fashion-beauty/miss-world-2026/|language=en}}</ref> {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}} !Bayan |- |{{flagicon|ALB}} [[Albanya]] |{{sortname|Alba|Tirtja|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Lam |first=Duy |date=8 Hunyo 2026 |title=Lộ diện nhiều đối thủ của Bảo Ngọc ở Hoa hậu Thế giới |language=vi |trans-title=Many of Bảo Ngọc's rivals at Miss World have emerged |website=Tiền Phong |url=https://tienphong.vn/lo-dien-nhieu-doi-thu-cua-bao-ngoc-o-hoa-hau-the-gioi-post1849660.tpo |url-status=live |access-date=28 Hunyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260608082221/https://tienphong.vn/vu-tau-hoa-dam-xe-tai-o-ha-noi-cuc-csgt-de-nghi-xem-xet-trach-nhiem-cua-tai-xe-o-to-post1849670.tpo |archive-date=8 Hunyo 2026}}</ref> |25 |[[Tirana]] |- |{{flagicon|GER}} [[Alemanya]] |{{sortname|Julia |Kühnle|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=16 Hulyo 2026 |title=Julia Kühnle Crowned Miss World Germany 2026 Ahead of Miss World in Vietnam |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/julia-khnle-crowned-miss-world-germany-2026-ahead-of-miss-world-in-vietnam/articleshow/155112134.cms |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260730220414/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/julia-khnle-crowned-miss-world-germany-2026-ahead-of-miss-world-in-vietnam/articleshow/155112134.cms|archive-date=30 Hulyo 2026}}</ref> |26 |[[Berlin]] |- |{{Flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |{{sortname|Alina|Akselrad|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=27 Disyembre 2025 |title=Alina Akselrad representará a Argentina en la competencia de Miss Mundo 2026 |language=es |trans-title=Alina Akselrad will represent Argentina in the Miss World 2026 competition |website=Córdoba Interior Informa |url=https://cordobainteriorinforma.com/2025/12/27/alina-akselrad-representara-a-argentina-en-la-competencia-de-miss-mundo-2026/ |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260513041450/https://cordobainteriorinforma.com/2025/12/27/alina-akselrad-representara-a-argentina-en-la-competencia-de-miss-mundo-2026/ |archive-date=13 May 2026}}</ref> |27 |Córdoba |- |{{flagicon|AUS}} [[Australya]] |{{sortname|Olivija|Spanovskis|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rifai |date=12 Enero 2026 |title=7 Potret Miss World Australia 2026 Olivija Spanovskis, Curi Atensi! |language=id |trans-title=7 Portraits of Miss World Australia 2026 Olivija Spanovskis, Stealing Attention! |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-miss-world-australia-2026-olivija-spanovskis-curi-atensi-c1c2-01-9mwsv-xsplqs |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260206192814/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-miss-world-australia-2026-olivija-spanovskis-curi-atensi-c1c2-01-9mwsv-xsplqs |archive-date=6 Pebrero 2026 |accessdate=}}</ref> |25 |[[Adelaide]] |- |{{flagicon|BAH}} [[Bahamas]] |{{sortname|Marechan|Burrows|nolink=1}}<ref name=":2">{{cite news |date=26 Marso 2025 |title=Miss World The Bahamas introduced |language=en |website=The Nassau Guardian |url=https://www.thenassauguardian.com/multimedia/video_gallery/miss-world-the-bahamas-introduced/video_5913ce5c-ff42-54b4-94f1-7784588cc06d.html |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260328023048/https://www.thenassauguardian.com/multimedia/video_gallery/miss-world-the-bahamas-introduced/video_5913ce5c-ff42-54b4-94f1-7784588cc06d.html |archive-date=28 Marso 2026 |accessdate=}}</ref> |27 |[[Nassau]] |- |{{flagicon|BAN}} [[Bangladesh|Bangglades]] |{{sortname|Samanzar|Sayeed|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=|date=11 Hulyo 2026|title=কে হলেন এবারের মিস ওয়ার্ল্ড বাংলাদেশ|trans-title=Who is this year's Miss World Bangladesh?|url=https://www.channel24bd.tv/entertainment/article/336770/%E0%A6%95%E0%A7%87-%E0%A6%B9%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%8F%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%B8-%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%8D%E0%A6%A1-%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6|access-date=12 Hulyo 2026|website=Channel 24|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260715051056/https://www.channel24bd.tv/entertainment/article/336770/%E0%A6%95%E0%A7%87-%E0%A6%B9%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%8F%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%B8-%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%8D%E0%A6%A1-%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6|archive-date=15 Hulyo 2026}}</ref> |26 |[[Dhaka]] |- |{{flagicon|CIV}} [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]] |{{sortname|Fatima|Koné|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |first= |date=29 Hunyo 2025 |title=Beauté: Koné Fatima élue Miss Côte d’Ivoire 2025 |trans-title=Beauty: Koné Fatima elected Miss Côte d’Ivoire 2025 |url=https://www.linfodrome.com/culture/110869-beaute-kone-fatima-elue-miss-cote-d-ivoire-2025 |access-date=29 Hunyo 2025 |website=Linfodrome |language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20250807032018/https://www.linfodrome.com/culture/110869-beaute-kone-fatima-elue-miss-cote-d-ivoire-2025|archive-date=7 Agosto 2025}}</ref> |23 |Azaguié |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |{{sortname|Olga|Lombardo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Clapson |first=Colin |date=23 Pebrero 2026 |title=22-year-old student Olga Lombardo is new Miss Belgium |url=https://www.vrt.be/vrtnws/en/2026/02/23/22-year-old-student-olga-lombardo-is-new-miss-belgium/ |access-date=5 Hulyo 2026 |website=VRT NWS |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260705031545/https://www.vrt.be/vrtnws/en/2026/02/23/22-year-old-student-olga-lombardo-is-new-miss-belgium/|archive-date=5 Hulyo 2026}}</ref> |22 |Leuven |- |{{flagicon|BIZ}} [[Belize|Belis]] |{{sortname|Faith|Edgar|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Keme-Palacio |first=Benita |date=17 Hunyo 2025 |title=Faith Edgar Crowned Miss World Belize 2025 |url=https://www.greaterbelize.com/faith-edgar-crowned-miss-world-belize-2025/ |access-date=9 Hulyo 2025 |website=Greater Belize Media |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20260414122317/https://www.greaterbelize.com/faith-edgar-crowned-miss-world-belize-2025/|archive-date=14 Abril 2026}}</ref> |24 |San Pedro |- |{{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] |{{sortname|Mística|Núñez|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |first= |date=12 Nobyembre 2025 |title=Miss Falcón gana el Miss World Venezuela 2025 |url=https://primicia.com.ve/placeres/miss-falcon-gana-el-miss-world-venezuela-2025/|access-date=13 Nobyembre 2025 |website=Primicia|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20251206111351/https://primicia.com.ve/placeres/miss-falcon-gana-el-miss-world-venezuela-2025/|archive-date=6 Disyembre 2025|trans-title=Miss Falcón wins Miss World Venezuela 2025.}}</ref> |24 |Punto Fijo |- |{{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] |{{sortname|Bảo Ngọc|Nguyễn|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=8 Agosto 2025 |title=Hoa hậu Bảo Ngọc thi Miss World |language=vi |trans-title=Miss Bảo Ngọc competes in Miss World |website=VnExpress |url=https://vnexpress.net/hoa-hau-bao-ngoc-thi-miss-world-4924166.html |access-date=10 Setyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20260620055023/https://vnexpress.net/hoa-hau-bao-ngoc-thi-miss-world-4924166.html|archive-date=20 Hunyo 2026}}</ref> |24 |Cần Thơ |- |{{flagicon|BIH}} [[Bosniya at Herzegovina|Bosnya at Hersegobina]] |{{sortname|Lana|Jahić|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=27 Hunyo 2026 |title=Tuzlanka Lana Jahić je nova Miss Bosne i Hercegovine |trans-title=Lana Jahić from Tuzla is the new Miss Bosnia and Herzegovina |url=https://radiosarajevo.ba/magazin/showbiz/tuzlanka-lana-jahic-nova-miss-bosne-i-hercegovine/642737 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260628051312/https://radiosarajevo.ba/magazin/showbiz/tuzlanka-lana-jahic-nova-miss-bosne-i-hercegovine/642737 |archive-date=28 Hunyo 2026 |access-date=5 Hulyo 2026 |website=Radio Sarajavo |language=bs}}</ref> |18 |Tuzla |- |{{flagicon|BOT}} [[Botswana]] |{{sortname|Ruth|Thomas|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Kgamanyane |first=Nnasaretha |date=25 March 2025 |title=Thomas prophecy on winning Miss Botswana comes to pass |url=https://www.mmegi.bw/lifestyle/thomas-prophecy-on-winning-miss-botswana-comes-to-pass/news |access-date=9 May 2025 |website=Mmegi Online |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260731084436/https://www.mmegi.bw/lifestyle/thomas-prophecy-on-winning-miss-botswana-comes-to-pass/news|archive-date=31 Hulyo 2026}}</ref> |24 |Masunga |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |{{sortname|Gabriela|Botelho|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Nicolau |first=André |date=1 Pebrero 2026 |title=Gabriela Botelho, representante de Sergipe, é eleita Miss Brasil Mundo 2026 |language=pt-BR |trans-title=Gabriela Botelho, representing Sergipe, is elected Miss Brazil World 2026 |website=CNN Brasil |url=https://www.cnnbrasil.com.br/lifestyle/gabriela-botelho-representante-de-sergipe-e-eleita-miss-brasil-mundo-2026/ |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260202040947/https://www.cnnbrasil.com.br/lifestyle/gabriela-botelho-representante-de-sergipe-e-eleita-miss-brasil-mundo-2026/ |archive-date=2 Pebrero 2026}}</ref> |25 |Belo Horizonte |- |{{flagicon|BGR}} [[Bulgarya]] |{{sortname|Tsevetelina |Lozanova|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=21 Hulyo 2026 |title=Цветелина Лозанова е новата "Мис Свят България 2026" |trans-title=Tsvetelina Lozanova is the new Miss World Bulgaria 2026 |url=https://www.bgdnes.bg/shou/article/23254058 |access-date=27 Hulyo 2026 |website=Bulgaria Dnes |language=bg|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722034637/https://www.bgdnes.bg/shou/article/23254058|archive-date=22 Hulyo 2026}}</ref> |26 |[[Sofia]] |- |{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |{{sortname|Vanessa|Kraljevic|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Ruiz |first=Melvy |date=28 Hunyo 2025 |title=La cruceña Vanessa Kraljevic es la nueva Miss Bolivia Mundo 2025 |trans-title=Vanessa Kraljevic from Santa Cruz is the new Miss Bolivia World 2025 |url=https://eju.tv/2025/06/la-crucena-vanessa-kraljevic-es-la-nueva-miss-bolivia-mundo-2025/ |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Eju.tv |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260418220844/https://eju.tv/2025/06/la-crucena-vanessa-kraljevic-es-la-nueva-miss-bolivia-mundo-2025/|archive-date=18 Abril 2026}}</ref> |23 |[[Santa Cruz de la Sierra]] |- |{{flagicon|CUR}} [[Curaçao]] |{{sortname|Lishantely|Jennie|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=16 Disyembre 2025 |title=Lishantely Jennie koroná komo Miss World Curaçao |language=pap |trans-title=Lishantely Jennie was crowned as Miss World Curaçao |website=extra.cw |url=https://extra.cw/lishantely-jennie-korona-komo-miss-world-curacao/ |url-status=live |access-date=8 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260125094420/https://extra.cw/lishantely-jennie-korona-komo-miss-world-curacao/ |archive-date=25 Enero 2026}}</ref> |18 |Willemstad |- |{{flagicon|DEN}} [[Dinamarka]] |{{sortname|Josephine|Bøttger|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Lam |first=Duy |date=26 Abril 2026 |title=Lộ diện thêm nhiều người đẹp đến Việt Nam thi Hoa hậu Thế giới |language=vi |trans-title=More beauties revealed to be coming to Vietnam to compete in Miss World |website=Tiền Phong |url=https://tienphong.vn/lo-dien-them-nhieu-nguoi-dep-den-viet-nam-thi-hoa-hau-the-gioi-post1838810.tpo |url-status=live |access-date=8 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260427012148/https://tienphong.vn/lo-dien-them-nhieu-nguoi-dep-den-viet-nam-thi-hoa-hau-the-gioi-post1838810.tpo |archive-date=27 Abril 2026}}</ref> |24 |Hillerød |- |{{flagdeco|ESA}} [[:en:Miss_El_Salvador|El Salvador]] |{{sortname|Andrea|Rivas|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Palacios |first=Marcella |date=1 Oktubre 2025 |title=Adriana Rivas, Miss Usulután, es la nueva Miss World El Salvador 2025/26 |trans-title=Adriana Rivas, Miss Usulután, is the new Miss World El Salvador 2025/26 |url=https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/miss-mundo-2025-usulutan/1244878/2025/ |access-date=16 Oktubre 2025 |website=El Diario de Hoy|archive-url=https://web.archive.org/web/20260419025255/https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/miss-mundo-2025-usulutan/1244878/2025/|archive-date=19 Abril 2026}}</ref> |23 |[[:en:Usulután|Usulután]] |- |{{flagicon|ERI}} [[Eritrea|Eritreya]] |{{sortname|Snit |Tewoldemedhin|nolink=1}}<ref name=":5" /> |26 |[[Asmara]] |- |{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] |{{sortname|Eilidh|MacDonald|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Peddi |first=Sarah |date=24 Nobyembre 2025 |title=Miss Scotland 2025 winner revealed as stunning Glasgow beauty takes crown just before age cut-off |language=en |website=The Scottish Sun |url=https://www.thescottishsun.co.uk/tvandshowbiz/15606953/miss-scotland-winner-eilidh-macdonald-glasgow-crown/ |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260810060845/https://www.thescottishsun.co.uk/tvandshowbiz/15606953/miss-scotland-winner-eilidh-macdonald-glasgow-crown/|archive-date=10 Agosto 2026}}</ref> |27 |[[Glasgow]] |- |{{flagicon|SLO}} [[Eslobenya]] |{{sortname|Amadea|Zupan|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=13 Enero 2025 |title=Nova Miss Slovenije je postala Amadea Zupan iz Sežane |trans-title=Amadea Zupan from Sežana became the new Miss Slovenia |url=https://svet24.si/novice/kultura/miss-slovenije-2025-zmagovalka-1393630 |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Novice Svet24 |language=sl|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114132027/https://svet24.si/novice/kultura/miss-slovenije-2025-zmagovalka-1393630|archive-date=14 Enero 2026}}</ref> |26 |Sežana |- |{{flagicon|SPA}} [[Espanya]] |{{sortname|Elisabeth|Reynés|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=19 Abril 2026 |title=Elisabeth Reynés, proclamada Miss World Spain 2026, será la representante de España en Miss Mundo |language=es |trans-title=Elisabeth Reynés, proclaimed Miss World Spain 2026, will be Spain's representative at Miss World |website=El Mundo |url=https://www.elmundo.es/loc/famosos/2026/04/19/69e4ca01e9cf4a6f358b4579.html |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260713210732/https://www.elmundo.es/loc/famosos/2026/04/19/69e4ca01e9cf4a6f358b4579.html|archive-date=13 Hulyo 2026}}</ref> |22 |[[Mallorca]] |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |{{sortname|Mary|Sickler|nolink=1}}<ref name=":1" /> |23 |[[Las Vegas]] |- |{{Flagicon|Ethiopia}} [[Ethiopia|Etiyopiya]] |{{sortname|Ruth|Yirgalem|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=23 Abril 2026 |title=The Enduring Legacy of Miss World from London to Vietnam |language=en |website=Pulse of Africa |url=https://pulseofafrica.info/entertainment/216?lang=en |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260628062603/https://pulseofafrica.info/entertainment/216?lang=en |archive-date=28 Hunyo 2026}}</ref> |21 |[[Adis Abeba]] |- |{{Flagicon image|Flag of French Guiana.svg}} [[French Guiana]] |{{sortname|Audrey|Ho-Wen-Tsaï|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=10 Hunyo 2026 |title=Audrey Ho Wen Tsai représentera la Guyane au concours Miss World, une « première historique » pour le territoire |language=fr |trans-title=Audrey Ho Wen Tsai will represent French Guiana at the Miss World competition, a "historic first" for the territory |work=Outremers360 |url=https://outremers360.com/bassin-atlantique-appli/audrey-ho-wen-tsai-representera-la-guyane-au-concours-miss-world-une-premiere-historique-pour-le-territoire |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260610084647/https://outremers360.com/bassin-atlantique-appli/audrey-ho-wen-tsai-representera-la-guyane-au-concours-miss-world-une-premiere-historique-pour-le-territoire|archive-date=10 Hunyo 2026}}</ref> |20 |[[:en:Kourou|Kourou]] |- |{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] |{{sortname|Helena|Hawke|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Owens |first=David |date=5 Mayo 2025 |title=Student nurse is crowned Miss Wales 2025 |url=https://nation.cymru/culture/student-nurse-is-crowned-miss-wales-2025/ |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Nation Cymru |language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20260511205741/https://nation.cymru/culture/student-nurse-is-crowned-miss-wales-2025/|archive-date=11 Mayo 2026}}</ref> |20 |Caerleon |- |{{flagdeco|GHA}} [[Ghana|Gana]] |{{sortname|Rumzia |Sule|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=22 Hulyo 2026 |title=Rumzia Sule Wins Miss World Ghana 2026, Set to Represent Her Country at the 75th Miss World Festival |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/rumzia-sule-wins-miss-ghana-2026-set-to-represent-ghana-at-the-75th-miss-world-festival/articleshow/155141182.cms |access-date=27 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260728125432/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/rumzia-sule-wins-miss-ghana-2026-set-to-represent-ghana-at-the-75th-miss-world-festival/articleshow/155141182.cms|archive-date=28 Hulyo 2026}}</ref> |22 |[[Accra]] |- |{{flagdeco|GNQ}} [[Gineang Ekwatoriyal]] |{{sortname|María de los Ángeles|Ndong|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Nkene |first=Gabriel Ebang Oyono |date=9 Setyembre 2025 |title=Conozca a todas las ganadoras del certamen Miss Guinea Ecuatorial 2024 |language=es |trans-title=Meet all the winners of the Miss Equatorial Guinea 2024 pageant |website=Ahora Equatorial Guinea |url=https://ahoraeg.com/cultura/2024/09/09/conozca-a-todas-las-ganadoras-del-certamen-miss-guinea-ecuatorial-2024/ |url-status=live |access-date=1 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250804214509/https://ahoraeg.com/cultura/2024/09/09/conozca-a-todas-las-ganadoras-del-certamen-miss-guinea-ecuatorial-2024/ |archive-date=4 Agosto 2025}}</ref> |25 |[[Malabo]] |- |{{Flagicon|GRC}} [[Gresya]] |{{sortname|Mikaela|Kasari|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=27 Disyembre 2025 |title=73ος Διαγωνισμός Ομορφιάς: Star Hellas 2025 η Μικαέλα Κάσαρι – Λάμψη στο Fantasia Live |language=el |trans-title=73rd Beauty Contest: Star Hellas 2025 Mikaela Kasari – Shine at Fantasia Live |website=Showbiz TV |url=https://showbiz-tv.gr/lifestyle/81884/73os-diagonismos-omorfias-star-hellas-2025-i/ |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260720225030/https://showbiz-tv.gr/lifestyle/81884/73os-diagonismos-omorfias-star-hellas-2025-i/|archive-date=20 Hulyo 2026}}</ref> |19 |[[Atenas]] |- |{{flagicon|GLP|local}} [[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]] |{{sortname|Annaëlle|Ibo|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=28 Mayo 2026 |title=Annaelle Ibo représentera la Guadeloupe à Miss Monde 2026 |language=fr |trans-title=Annaelle Ibo will represent Guadeloupe at Miss World 2026 |website=France-Antilles |url=https://www.guadeloupe.franceantilles.fr/actualite/culture/annaelle-ibo-representera-la-guadeloupe-a-miss-monde-2026-1080445.php |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529111751/https://www.guadeloupe.franceantilles.fr/actualite/culture/annaelle-ibo-representera-la-guadeloupe-a-miss-monde-2026-1080445.php |archive-date=29 Mayo 2026}}</ref> |24 |Metz |- |{{flagicon|GUI}} [[Guinea|Guniya]] |{{sortname|Saran|Keita|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=6 Hulyo 2026 |title=Miss World Guinea 2026: Saran Keita selected |url=https://www.radioguinee.com/article/arts-heritage/miss-world-guinea-2026-saran-keita-selected |access-date=24 Hulyo 2026 |website=Radio Guinée |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260723163044/https://www.radioguinee.com/fr/article/arts-heritage/miss-world-guinea-2026-saran-keita-selected|archive-date=23 Hulyo 2026}}</ref> |26 |Kankan |- |{{flagicon|GBS}} [[Guinea-Bissau|Guniya-Bissaw]] |{{sortname|Hernânia |Nantote|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=31 Hulyo 2026 |title=Hernânia Nantote Crowned Miss World Guinea-Bissau 2026 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/hernnia-nantote-crowned-miss-world-guinea-bissau-2026/articleshow/155224200.cms |access-date=4 Agosto 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260810071343/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/hernnia-nantote-crowned-miss-world-guinea-bissau-2026/articleshow/155224200.cms|archive-date=10 Agosto 2026}}</ref> |26 |[[Bissau|Bissaw]] |- |{{flagicon|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]] |{{sortname|Andrea|Ortíz|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Guzmán |first=María Alejandra |date=1 Hunyo 2025 |title=Miss Guatemala Contest 2025: ¿Quiénes son las seis ganadoras que representarán a Guatemala en certámenes internacionales? |trans-title=Miss Guatemala Contest 2025: Who are the six winners who will represent Guatemala in international pageants? |url=https://www.prensalibre.com/vida/escenario/miss-guatemala-contest-2025-quienes-son-las-seis-ganadoras-que-representaran-a-guatemala-en-certamenes-internacionales/ |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Prensa Libre |language=es-GT|archive-url=https://web.archive.org/web/20260807000359/https://www.prensalibre.com/vida/escenario/miss-guatemala-contest-2025-quienes-son-las-seis-ganadoras-que-representaran-a-guatemala-en-certamenes-internacionales/|archive-date=7 Agosto 2026}}</ref> |20 |Chiquimula |- |{{Flagicon|Guyana}} [[Guyana]] |{{sortname|Kelcia|Nelson|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=26 Mayo 2026 |title=Kelcia Nelson crowned Miss World Guyana 2026 |language=en |website=Newsroom Guyana |url=https://newsroom.gy/2026/05/26/kelcia-nelson-crowned-miss-world-guyana-2026/ |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260605063709/https://newsroom.gy/2026/05/26/kelcia-nelson-crowned-miss-world-guyana-2026/|archive-date=5 Hunyo 2026}}</ref> |27 |Linden |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |{{sortname|Nevaeh|Allen|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=26 Enero 2026 |title=Nevaeh Allen is the new Miss Jamaica World |language=en |website=The Gleaner |url=https://jamaica-gleaner.com/article/entertainment/20260126/nevaeh-allen-new-miss-jamaica-world |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260709130123/https://jamaica-gleaner.com/article/entertainment/20260126/nevaeh-allen-new-miss-jamaica-world|archive-date=9 Hulyo 2026}}</ref> |19 |Linstead |- |{{flagdeco|JPN}} [[Hapon]] |{{sortname|Yui|Kawana|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |date=22 Oktubre 2025 |title=『ミス・ワールド』日本代表に川名祐衣さん、憧れの存在は上戸彩 「刑事ものに出たい」 |trans-title=Yui Kawana is Japan's representative for Miss World, and her idol is Aya Ueto: "I want to be in a detective show" |url=https://www.oricon.co.jp/news/2414030/full/ |access-date=14 Nobyembre 2025 |website=Oricon News |language=ja |archive-url=https://web.archive.org/web/20251022110750/https://www.oricon.co.jp/news/2414030/full/|archive-date=22 Oktubre 2025}}</ref> |24 |[[Tokyo]] |- |{{flagicon|HAI}} [[Haiti|Hayti]] |{{sortname|Marie Kemlyne|Félix|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Cerisier |first=Angella Laurancya |date=9 Hunyo 2026 |title=« ZOOMONS » sur Miss World Haïti 2026 : « Beauty with a Purpose »… ou « j’ai pas de connexion en fait » ! |trans-title="ZOOMONS" on Miss World Haiti 2026: "Beauty with a Purpose"... or "I don't actually have a connection!" |url=https://belidemag.net/culture/zoomons-sur-miss-world-haiti-2026-beauty-with-a-purpose-ou-jai-pas-de-connexion-en-fait/ |access-date=9 Hulyo 2026 |website=Belinde Magzaine |language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20260724182958/https://belidemag.net/culture/zoomons-sur-miss-world-haiti-2026-beauty-with-a-purpose-ou-jai-pas-de-connexion-en-fait/|archive-date=24 Hulyo 2026}}</ref> |25 |Jérémie |- |{{flagdeco|GIB}} [[Gibraltar|Hibraltar]] |{{sortname|Julia|Horne|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=18 Agosto 2025 |title=New Miss Gibraltar looks ahead to a busy year |url=https://www.gbc.gi/news/julia-horne-wins-miss-gibraltar-2025 |access-date=10 Setyembre 2025 |website=Gibraltar Broadcasting Corporation |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260423195748/https://www.gbc.gi/news/julia-horne-wins-miss-gibraltar-2025|archive-date=23 Abril 2026}}</ref> |26 |[[Gibraltar|Hibraltar]] |- |{{flagdeco|NIR}} [[Hilagang Irlanda]] |{{sortname|Amelie|Moore|nolink=1}}<ref /> |18 |[[:en:Ballyclare|Ballyclare]] |- |{{flagicon|MKD}} [[Hilagang Masedonya]] |{{sortname|Eva |Velickovska|nolink=1}}<ref>{{cite news|title=Eva Velichkovska Crowned Miss World North Macedonia 2026|url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/eva-velichkovska-crowned-miss-world-north-macedonia-2026/articleshow/155219258.cms|website=Fermina|date=30 Hulyo 2026|access-date=10 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260806154746/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/eva-velichkovska-crowned-miss-world-north-macedonia-2026/articleshow/155219258.cms|archive-date=6 Agosto 2026|language=en}}</ref> |20 |[[Skopje]] |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |{{sortname|Nikita|Porwal|nolink=1}}<ref>{{cite news|title=Nikita Porwal crowned Femina Miss India World 2024|url=https://www.prameyanews.com/nikita-porwal-crowned-femina-miss-india-world-2024|website=Prameya|date=8 Oktubre 2025|access-date=10 Agosto 2026|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260411191656/https://www.prameyanews.com/nikita-porwal-crowned-femina-miss-india-world-2024|archive-date=11 Abril 2026}}</ref> |24 |Ujjain |- |{{flagicon|INA}} [[Indonesia|Indonesya]] |{{sortname|Audrey Bianca|Callista|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Sukardi |first=Muhammad |date=9 Hulyo 2025 |title=Profil Audrey Bianca, Pemenang Miss Indonesia 2025 |trans-title=Profile of Audrey Bianca, Winner of Miss Indonesia 2025 |url=https://www.inews.id/lifestyle/seleb/profil-audrey-bianca-pemenang-miss-indonesia-2025 |access-date=10 Hulyo 2025 |website=iNews |language=id|archive-url=https://web.archive.org/web/20260105212939/https://www.inews.id/lifestyle/seleb/profil-audrey-bianca-pemenang-miss-indonesia-2025|archive-date=5 Enero 2026}}</ref> |22 |[[Jakarta]] |- |{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] |{{sortname|Grace|Richardson|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Billson |first=Chantelle |date=24 Nobyembre 2025 |title='Powerful and proud' student makes history as first out gay Miss England |language=en |website=PinkNews |url=https://www.thepinknews.com/2025/11/24/powerful-and-proud-student-makes-history-as-first-out-gay-miss-england/ |url-status=live |access-date=8 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251124113009/https://www.thepinknews.com/2025/11/24/powerful-and-proud-student-makes-history-as-first-out-gay-miss-england/ |archive-date=24 Nobyembre 2025}}</ref> |19 |[[Leicester]] |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |{{sortname|Caoimhe|Kenny|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Barr |first=Caoimhinn |date=16 Hunyo 2025 |title=Former Inishowen schoolgirl crowned Miss Ireland 2025 |language=en |website=Donegal Live |url=https://www.donegallive.ie/news/home/1826756/former-inishowen-schoolgirl-crowned-miss-ireland-2025.html |url-status=live |access-date=10 Hulyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250616160846/https://www.donegallive.ie/news/home/1826756/former-inishowen-schoolgirl-crowned-miss-ireland-2025.html |archive-date=16 Hunyo 2025}}</ref> |25 |[[Dublin]] |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |{{sortname|Lucrezia|Mangilli|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=18 Hunyo 2024 |title=Chi è Lucrezia Mangilli, la nuova Miss Mondo Italia 2024 |trans-title=Who is Lucrezia Mangilli, the new Miss World Italy 2024 |url=https://www.ilgiornale.it/news/personaggi/chi-lucrezia-mangilli-nuova-miss-mondo-italia-2024-2335831.html |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Il Giornale |language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20260423204325/https://www.ilgiornale.it/news/personaggi/chi-lucrezia-mangilli-nuova-miss-mondo-italia-2024-2335831.html|archive-date=23 Abril 2026}}</ref> |26 |[[Udine]] |- |{{flagicon|CAM}} [[Kambodya]] |{{sortname|Leakena|In|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Shruthi |date=29 Hulyo 2026 |title=Miss World Cambodia 2026 Leakena In Empowers Vulnerable Children and Young Women Through Beauty With a Purpose |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-cambodia-2026-leakena-in-empowers-vulnerable-children-and-young-women-through-beauty-with-a-purpose/articleshow/155212758.cms |access-date=4 Agosto 2026 |website=Femina |language=en}}</ref> |24 |[[Nom Pen]] |- |{{flagdeco|CMR}} [[Cameroon|Kamerun]] |{{sortname|Noura|Njikam|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Mbassi |first=Jean |date=28 Hunyo 2024 |title=Miss Cameroun 2024 : Noura Raïssa Njikam remporte la couronne |trans-title=Miss Cameroon 2024: Noura Raïssa Njikam wins the crown |url=https://www.lebledparle.com/miss-cameroun-2024-noura-raissa-njikam-sur-le-toit-du-cameroun/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241108231921/https://www.lebledparle.com/miss-cameroun-2024-noura-raissa-njikam-sur-le-toit-du-cameroun/ |archive-date=8 Nobyembre 2024 |access-date=29 Hunyo 2024 |website=Le Bled Parle |language=fr-FR}}</ref> |25 |[[Yaoundé]] |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |{{sortname|Angelina|Fan|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=26 Agosto 2024 |title=2024年第三届加拿大中国高校校友网球公开赛成功举办 |language=zh-Hans |trans-title=The 3rd Canada Chinese University Alumni Tennis Open 2024 was successfully held |website=Easyca.ca |url=https://easyca.ca/archives/409461 |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250807031614/https://easyca.ca/archives/409461 |archive-date=7 Agosto 2025}}</ref> | 24 | [[Toronto]] |- |{{flagicon|CAY}} [[Kapuluang Kayman|Kapuluang Cayman]] |{{sortname|Kristianna|Gordon|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Khôi |first=Minh |date=28 Marso 2026 |title=Điều đặc biệt của mỹ nhân Cayman thi Miss World 2026 |language=vi |trans-title=The Special Features of the Cayman Beauty Queen Competing in Miss World 2026 |website=Saostar |url=https://www.saostar.vn/nguoi-mau-hoa-hau/dieu-dac-biet-cua-my-nhan-cayman-thi-miss-world-2026-202603281126245696.html |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260329091136/https://www.saostar.vn/nguoi-mau-hoa-hau/dieu-dac-biet-cua-my-nhan-cayman-thi-miss-world-2026-202603281126245696.html |archive-date=29 Marso 2026}}</ref> |21 |West Bay |- |{{flagdeco|COK}} [[Kapuluang Cook]] |{{sortname|Tiarē|Henry-Anguna|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Tairi |first=Teitimoana |date=10 Agosto 2026 |title=Miss Cook Islands Tiare Henry-Anguna heads to Miss World in Vietnam |url=https://www.rnz.co.nz/news/pacific/950594/miss-cook-islands-tiare-henry-anguna-heads-to-miss-world-in-vietnam |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810082558/https://www.rnz.co.nz/news/pacific/950594/miss-cook-islands-tiare-henry-anguna-heads-to-miss-world-in-vietnam |archive-date=10 Agosto 2026 |access-date=10 Agosto 2026 |website=Radio New Zealand |language=en-nz}}</ref> |23 |Titikaveka |- |{{flagicon|KAZ}} [[Kasakistan]] |{{sortname|Bagym|Baltabaeva|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=5 Disyembre 2024 |title="Қазақстан аруы - 2024" байқауының жеңімпазы анықталды (фото) |trans-title=The winner of the "Miss Kazakhstan - 2024" contest has been announced |url=https://kaz.nur.kz/lady/2196852-qazaqstan-aruy-2024-baiqauynyng-zhengimpazy-anyqtaldy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207013424/https://kaz.nur.kz/lady/2196852-qazaqstan-aruy-2024-baiqauynyng-zhengimpazy-anyqtaldy/ |archive-date=7 Disyembre 2024 |access-date=14 Pebrero 2025 |website=Nur.kz |language=kk}}</ref> |23 |Oskemen |- |{{Flagicon|KEN}} [[Kenya]] |{{sortname|Trizah Muhenje|Akala|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Wangu |first=Mariam |date=20 Disyembre 2025 |title=Ivy Trizah Muhenje crowned Miss World Kenya 2026: A new Queen, A new era |language=en |website=TV47 Digital |url=https://www.tv47.digital/ivy-trizah-muhenje-crowned-miss-world-kenya-2026-a-new-queen-a-new-era-130331/ |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118163138/https://www.tv47.digital/ivy-trizah-muhenje-crowned-miss-world-kenya-2026-a-new-queen-a-new-era-130331/ |archive-date=18 Enero 2026}}</ref> |24 |[[Nairobi]] |- |{{Flagicon|KGZ}} [[Kyrgyzstan|Kirgistan]] |{{sortname|Saadat |Asylbekova|nolink=1}}<ref>{{cite news|last=Musalieva|first=Aidana|date=5 Agosto 2026|title=25-year-old Saadat Asylbekova to represent Kyrgyzstan at Miss World 2026|url=https://24.kg/english/384162_25-year-old_Saadat_Asylbekova_to_represent_Kyrgyzstan_at_Miss_World_2026/|url-status=live|website=24.KG|access-date=10 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260806153816/https://24.kg/english/384162_25-year-old_Saadat_Asylbekova_to_represent_Kyrgyzstan_at_Miss_World_2026/|archive-date=6 Agosto 2026|language=en}}</ref> |26 |[[Biskek]] |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |{{sortname|Andrea|Romero|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Morales |first=Carolina |date=6 Agosto 2024 |title=Quién es Andrea Romero, la nueva Miss Mundo Colombia 2024: tiene una anécdota con Iván Duque |trans-title=Who is Andrea Romero, the new Miss World Colombia 2024? She has an anecdote with Iván Duque |url=https://colombia.as.com/actualidad/quien-es-andrea-romero-la-nueva-miss-mundo-colombia-2024-tiene-una-anecdota-con-ivan-duque-n/ |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Diario AS |language=es-co|archive-url=https://web.archive.org/web/20260510053152/https://colombia.as.com/actualidad/quien-es-andrea-romero-la-nueva-miss-mundo-colombia-2024-tiene-una-anecdota-con-ivan-duque-n/|archive-date=10 Mayo 2026}}</ref> |19 |[[Atlántico (Colombia)|Atlántico]] |- |{{flagdeco|KOS}} [[Kosovo|Kosobo]] |{{sortname|Blair|Isufi|nolink=1}} |27 |Fier |- |{{Flagicon|Croatia}} [[Croatia|Kroasya]] |{{sortname|Ema Helena|Vičar|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=29 Oktubre 2025 |title=Ema Helena (23) je nova Miss Hrvatske |language=hr |trans-title=Ema Helena (23) is the new Miss Croatia |website=Index.hr |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2725361 |url-status=live |access-date=8 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251029205303/https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2725361 |archive-date=29 Oktubre 2025}}</ref> |23 |[[Zagreb]] |- |{{Flagicon|Laos}} [[Laos]] |{{sortname|Mongkoutphet|Harnsana|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=3 Hulyo 2026 |title=Miss World Laos Is Preserving Traditional Weaving Through Her Beauty With a Purpose Project |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-laos-is-preserving-traditional-weaving-through-her-beauty-with-a-purpose-project/articleshow/154913211.cms |access-date=9 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260713230054/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-laos-is-preserving-traditional-weaving-through-her-beauty-with-a-purpose-project/articleshow/154913211.cms|archive-date=13 Hulyo 2026}}</ref> |24 |Salavan |- |{{flagicon|LAT}} [[Letonya]] |{{sortname|Milana |Smolara|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=28 Hulyo 2026 |title=Milana Smolara Crowned Miss World Latvia 2026, Set to Represent Latvia in Vietnam |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/milana-smolara-crowned-miss-world-latvia-2026-set-to-represent-latvia-in-vietnam/articleshow/155192791.cms |access-date=4 Agosto 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260806154806/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/milana-smolara-crowned-miss-world-latvia-2026-set-to-represent-latvia-in-vietnam/articleshow/155192791.cms|archive-date=6 Agosto 2026}}</ref> |27 |[[Riga]] |- |{{Flagicon|Lebanon}} [[Lebanon|Libano]] |{{sortname|Perla|Harb|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=5 Oktubre 2025 |title=Perla Harb wins Miss Lebanon 2025 crown in star-studded ceremony |url=https://www.lbcgroup.tv/news/lebanon-news/882325/perla-harb-wins-miss-lebanon-2025-crown-in-star-studded-ceremony/en |access-date=21 Oktubre 2025 |website=Lebanese Broadcasting Corporation International |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251118012117/https://www.lbcgroup.tv/news/lebanon-news/882325/perla-harb-wins-miss-lebanon-2025-crown-in-star-studded-ceremony/en|archive-date=18 Nobyembre 2025}}</ref> |22 |Al-Maamriyah |- |{{flagdeco|MWI}} [[Malawi]] |{{sortname|Ireen |Navicha|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=22 Hulyo 2026 |title=Ireen Navicha to Represent Malawi at Miss World 2026 in Vietnam |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/ireen-navicha-to-represent-malawi-at-miss-world-2026-in-vietnam/articleshow/155151785.cms |access-date=28 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260806232001/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/ireen-navicha-to-represent-malawi-at-miss-world-2026-in-vietnam/articleshow/155151785.cms|archive-date=6 Agosto 2026}}</ref> |20 |[[Lilongwe]] |- |{{flagdeco|MYS}} [[Malaysia]] |{{sortname|Taanusiya|Chetty|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Sokial |first=Sandra |date=4 Disyembre 2024 |title=Taanusiya Chetty wins Miss World Malaysia 2024 |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2024/12/04/taanusiya-chetty-wins-miss-world-malaysia-2024#goog_rewarded |access-date=10 Hulyo 2025 |website=The Star |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260426124239/https://www.thestar.com.my/news/nation/2024/12/04/taanusiya-chetty-wins-miss-world-malaysia-2024#goog_rewarded|archive-date=26 Abril 2026}}</ref> |24 |[[Kuala Lumpur]] |- |{{flagicon|MDV}} [[Maldives|Maldibas]] |{{sortname|Mariyam |Mohamed|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=6 Agosto 2026 |title=Miss World Maldives 2026 Mariyam Eema Mohamed Makes History as the First-Ever Miss World Maldives |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-maldives-2026-mariyam-eema-mohamed-makes-history-as-the-first-ever-miss-world-maldives/articleshow/155324622.cms |access-date=10 Agosto 2026 |website=Femina |language=en}}</ref> |23 |[[Malé]] |- |{{flagdeco|MLT}} [[Malta]] |{{sortname|Nicole|Spiteri|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=4 Hulyo 2024 |title=Nicole Spiteri wins Miss World Malta contest |url=https://tvmnews.mt/en/news/nicole-spiteri-wins-miss-world-malta-contest/ |access-date=10 Hulyo 2025 |website=TVM News |language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20260411012515/https://tvmnews.mt/en/news/nicole-spiteri-wins-miss-world-malta-contest/|archive-date=11 Abril 2026}}</ref> |23 |Marsa |- |{{Flagicon image|Flag-of-Martinique.svg}} [[Martinika]] |{{sortname|Laurence|Fibleuil|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Pinel-Fereol |first=Peggy |date=14 Hunyo 2026 |title=Miss Martinique 2026 : Maureen-Alycia Lucea-Merlin représentera la Martinique à Miss France 2027 |language=fr |trans-title=Miss Martinique 2026: Maureen-Alycia Lucea-Merlin will represent Martinique at Miss France 2027 |website=Outre-mer La 1ère |url=https://la1ere.franceinfo.fr/martinique/miss-martinique-2026-maureen-alycia-lucea-merlin-representera-la-martinique-a-miss-france-2027-1710355.html |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260614055134/https://la1ere.franceinfo.fr/martinique/miss-martinique-2026-maureen-alycia-lucea-merlin-representera-la-martinique-a-miss-france-2027-1710355.html |archive-date=14 Hunyo 2026}}</ref> |24 |Le Robert |- |{{flagicon|MAR}} [[Maruekos]] |{{sortname|Chirihan|Chergui|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Kharroubi |first=Hajar |date=9 Agosto 2026 |title=Moroccan Miss World 2026 candidate Chirihan Chergui on her preparations, Moroccan heritage and Doors Open project |url=https://en.le360.ma/lifestyle/moroccan-miss-world-2026-candidate-chirihan-chergui-on-her-preparations-moroccan-heritage-and-doors_5YVP2HGC3VERHKNGUAAGFF7XFM/ |access-date=10 Agosto 2026 |website=Le 360 Anglais |language=en}}</ref> |– |[[Casablanca]] |- |{{flagicon|MRI}} [[Mauritius|Mawrisyo]] |{{sortname|Shreeya|Bokhoree|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Mungur |first=Nathalie Marion |date=25 Abril 2025 |title=Shreeya Bokhoree élue Miss World Mauritius 2026 |language=fr |trans-title=Shreeya Bokhoree elected Miss World Mauritius 2026 |website=Le Défi Media Group |url=https://defimedia.info/shreeya-bokhoree-elue-miss-world-mauritius-2026 |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260712064320/https://defimedia.info/shreeya-bokhoree-elue-miss-world-mauritius-2026|archive-date=12 Hulyo 2026}}</ref> |23 |Grand Port |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |{{sortname|Cassandra|García|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Naranjo López |first=Itzel |date=30 Nobyembre 2025 |title=¿Quién es Cassandra García Olea, Miss México 2025? Competirá en Miss Mundo 2026 |language=es |trans-title=Who is Cassandra García Olea, Miss Mexico 2025? She will compete in Miss World 2026 |website=SDP Noticias |url=https://www.sdpnoticias.com/espectaculos/famosos/quien-es-cassandra-garcia-olea-miss-mexico-2025-competira-en-miss-mundo-2026/ |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260714050133/https://www.sdpnoticias.com/espectaculos/famosos/quien-es-cassandra-garcia-olea-miss-mexico-2025-competira-en-miss-mundo-2026/|archive-date=14 Hulyo 2026}}</ref> |23 |Emiliano Zapata |- |{{flagicon|MGL}} [[Mongolya]] |{{sortname|Enkhtuul|Bayarsaikhan|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |date=24 Setyembre 2025 |title=“Miss World Mongolia-2026” фестивалийн үндэсний ялагчаар Б.Энхтуул шалгарлаа |url=https://ikon.mn/n/3i1p |access-date=25 Setyembre 2025 |website=Ikon.mn |language=mn|archive-url=https://web.archive.org/web/20260429042457/https://ikon.mn/n/3i1p|archive-date=29 Abril 2026}}</ref> |26 |[[Ulan Bator]] |- |{{flagicon|Montenegro}} [[Montenegro]] |{{sortname|Maša|Vukićević|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=29 Abril 2026 |title=Maša Vukićević sa Cetinja predstavlja Crnu Goru na Izboru za miss svijeta |language=bs |trans-title=Maša Vukićević from Cetinje represents Montenegro at the Miss World Pageant |website=Cafe del Montenegro |url=https://www.cdm.me/zabava/showbiz/masa-vukicevic-sa-cetinja-predstavlja-crnu-goru-na-izboru-za-miss-svijeta/ |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260802094630/https://www.cdm.me/zabava/showbiz/masa-vukicevic-sa-cetinja-predstavlja-crnu-goru-na-izboru-za-miss-svijeta/|archive-date=2 Agosto 2026}}</ref> |21 |Cetinje |- |{{flagicon|MOZ}} [[Mosambik]] |{{sortname|Arcenia |Quehá|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=11 Agosto 2026 |title=Arcénia Quehá makes history as Mozambique prepares for its Miss World debut |language=en |work=Miss World |url=https://www.missworld.com/news/ars%C3%A9nia-joaquim-makes-history-as-mozambique-prepares-for-its-miss-world-debut- |access-date=19 Agosto 2026}}</ref> |– |Sofala |- |{{flagicon|MYA}} [[Myanmar]] |{{sortname|Han Theint Theint |Aung|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Shruthi |date=13 Hulyo 2026 |title=Han Theint Theint Aung Wins Miss World Myanmar 2026 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/han-theint-theint-aung-wins-miss-world-myanmar-2026/articleshow/155090800.cms |access-date=28 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260731161503/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/han-theint-theint-aung-wins-miss-world-myanmar-2026/articleshow/155090800.cms|archive-date=31 Hulyo 2026}}</ref> |20 |[[Yangon]] |- |{{flagicon|Namibia}} [[Namibia|Namibya]] |{{sortname|Elly|Aron|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Nghifindaka |first=Lucia |date=2 Pebrero 2026 |title=Elly Aron crowned Miss NGO Namibia 2026 |language=en |website=Namibian Broadcasting Corporation |url=https://nbcnews.na/node/114863 |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260713174853/https://nbcnews.na/node/114863|archive-date=13 Hulyo 2026}}</ref> |20 |Ohangwena |- |{{NPL}} |{{sortname|Luna|Luitel|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Sanskriti Pokharel |date=31 Agosto 2025 |title=Luna Luitel crowned Miss Nepal World 2025 |language=en |website=The Kathmandu Post |url=https://kathmandupost.com/art-culture/2025/08/31/luna-luitel-crowned-miss-nepal-world-2025 |url-status=live |access-date=21 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250902041014/https://kathmandupost.com/art-culture/2025/08/31/luna-luitel-crowned-miss-nepal-world-2025 |archive-date=2 Setyembre 2025}}</ref> |26 |[[Katmandu]] |- |{{flagicon|NGR}} [[Nigeria|Niherya]] |{{sortname|Tamunosoye|Karibi-George|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=6 Hunyo 2026 |title=Miss Bayelsa Crowned Miss World Nigeria 2026 |language=en |website=Silverbird Group |url=https://silverbirdtv.com/miss-bayelsa-crowned-miss-world-nigeria-2026/ |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607061949/https://silverbirdtv.com/miss-bayelsa-crowned-miss-world-nigeria-2026/ |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> |26 |Port Harcourt |- |{{Flagicon|Nicaragua}} [[Nikaragwa]] |{{sortname|Belén|Cáceres|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Shruthi |date=25 Hunyo 2026 |title=Miss World Nicaragua Belen Cáceres Launches Her Beauty With A Purpose Project, One Smile at a Time |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-nicaragua-belen-cceres-launches-her-beauty-with-a-purpose-project-one-smile-at-a-time/articleshow/154759256.cms |access-date=9 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260714030908/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-nicaragua-belen-cceres-launches-her-beauty-with-a-purpose-project-one-smile-at-a-time/articleshow/154759256.cms|archive-date=14 Hulyo 2026}}</ref> |26 |Matagalpa |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |{{sortname|Chloe|Robinson|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=8 Hunyo 2026 |title=Lộ diện nhiều đối thủ của Bảo Ngọc ở Hoa hậu Thế giới |language=vi |trans-title=Many of Bao Ngoc's rivals at Miss World have emerged |website=24h |url=https://www.24h.com.vn/dep/lo-dien-nhieu-doi-thu-cua-bao-ngoc-o-hoa-hau-the-gioi-c78a1768414.html |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260608191438/https://www.24h.com.vn/dep/lo-dien-nhieu-doi-thu-cua-bao-ngoc-o-hoa-hau-the-gioi-c78a1768414.html |archive-date=8 Hunyo 2026}}</ref> |19 |[[Auckland]] |- |{{flagicon|NED}} [[Holland|Olanda]] |{{sortname|Charlotte|Boonstra|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Reitsma |first=Martin |date=7 Oktubre 2025 |title=Miss World Nederland, Beauty with A Purpose op Kasteel de Wittenburg |language=nl |website=Delft op Zondag |url=https://www.delftopzondag.nl/nieuws/algemeen/108121/miss-world-nederland-beauty-with-a-purpose-op-kasteel-de-witt |url-status=live |access-date=16 Oktubre 2025|trans-title=Miss World Netherlands, Beauty with a Purpose at Castle de Wittenburg|archive-url=https://web.archive.org/web/20260415085704/https://www.delftopzondag.nl/nieuws/algemeen/108121/miss-world-nederland-beauty-with-a-purpose-op-kasteel-de-witt|archive-date=15 Abril 2026}}</ref> |26 |[[Ang Haya]] |- |{{flagicon|PAK}} [[Pakistan]] |{{sortname|Aneeqa Jamal|Iqbal|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=15 Hulyo 2026 |title=73 سال بعد عالمی مقابلہ حسن میں پاکستان کی پہلی نمائندگی، انیقہ جمال حصہ لیں گی |language=ur |trans-title=Aniqa Jamal, Pakistan's first representation in a world beauty pageant after 73 years, will participate |website=Express News |url=https://www.express.pk/story/2822316/aniqa-jamal-iqbal-pakistan-first-representation-at-miss-world-2822316 |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260716041304/https://www.express.pk/story/2822316/aniqa-jamal-iqbal-pakistan-first-representation-at-miss-world-2822316 |archive-date=16 Hulyo 2026}}</ref> |24 |Lahore |- |{{flagicon|PAN}} [[Panama]] |{{sortname|Madeline|Miller|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Fernández |first=Diana |date=16 Hunyo 2026 |title=La modelo Madeline Elena Miller Vergara es la nueva Miss Mundo Panamá 2026 |language=es |trans-title=Model Madeline Elena Miller Vergara is the new Miss World Panama 2026 |website=Ellas |url=https://www.ellas.pa/belleza/la-modelo-madeline-elena-miller-vergara-es-la-nueva-miss-mundo-panama-2026/ |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260617155346/https://www.ellas.pa/belleza/la-modelo-madeline-elena-miller-vergara-es-la-nueva-miss-mundo-panama-2026/|archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref> |23 |[[Lungsod ng Panama]] |- |{{flagicon|PAR}} [[Paraguay|Paragway]] |{{sortname|Ayelén |Pérez|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=9 Agosto 2026 |title=Ayelén Pérez viajó a Vietnam para representarnos en el Miss Mundo 2026 |trans-title=Ayelén Pérez viajó a Vietnam para representarnos en el Miss Mundo 2026 |url=https://www.abc.com.py/gente/2026/08/09/ayelen-perez-viajo-a-vietnam-para-representarnos-en-el-miss-mundo-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260809174539/https://www.abc.com.py/gente/2026/08/09/ayelen-perez-viajo-a-vietnam-para-representarnos-en-el-miss-mundo-2026/ |archive-date=9 Agosto 2026 |access-date=10 Agosto 2026 |website=ABC Color |language=es}}</ref> |26 |[[Asuncion]] |- |{{flagicon|PER}} [[Peru]] |{{sortname|Josiane|Sciotti|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Singh |first=Shruthi |date=1 Hulyo 2026 |title=Josiane Sciotti Wins Miss World Peru 2026 |language=en |website=Fermina |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/josiane-sciotti-wins-miss-world-peru-2026/articleshow/154823736.cms |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260702061836/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/josiane-sciotti-wins-miss-world-peru-2026/articleshow/154823736.cms |archive-date=2 Hulyo 2026}}</ref> |20 |[[Lungsod ng Lima|Lima]] |- |{{flagicon|PHI}} [[Miss World Philippines|Pilipinas]] |{{Sortname|Asia Rose|Simpson}}<ref>{{Cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=4 Pebrero 2026 |title=Asia Rose Simpson of Quezon City crowned Miss World Philippines 2026 |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/651535/asia-rose-simpson-of-quezon-city-crowned-miss-world-philippines-2026 |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260709162953/https://entertainment.inquirer.net/651535/asia-rose-simpson-of-quezon-city-crowned-miss-world-philippines-2026|archive-date=9 Hulyo 2026}}</ref> |18 |[[Lungsod Quezon]] |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |{{sortname|Kiia|Huutoniemi|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=25 Nobyembre 2025 |title=Huutoniemi Miss World Finland voittoon |language=fi |trans-title=Huutoniemi wins Miss World Finland |website=Ähtärijärven Uutisnuotta |url=https://www.ahtarinjarvenuutisnuotta.net/teemat/huutoniemi-miss-world-finland-voittoon-6.177.47503.6e114f7653 |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260101071417/https://www.ahtarinjarvenuutisnuotta.net/teemat/huutoniemi-miss-world-finland-voittoon-6.177.47503.6e114f7653 |archive-date=1 Enero 2026}}</ref> |21 |Jyväskylä |- |{{flagicon|POL}} [[Polonya]] |{{sortname|Maja|Todd|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=22 Hunyo 2025 |title=Maja Todd została Miss Polonia 2025! Co wiemy o laureatce? |trans-title=Maja Todd is Miss Polonia 2025! What do we know about the winner? |url=https://wloclawek.naszemiasto.pl/maja-todd-zostala-miss-polonia-2025-co-wiemy-o-laureatce/ar/c6p2-27711799 |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Włocławek Nasze Miasto |language=pl-PL|archive-url=https://web.archive.org/web/20260810091333/https://wloclawek.naszemiasto.pl/maja-todd-zostala-miss-polonia-2025-co-wiemy-o-laureatce/ar/c6p2-27711799|archive-date=10 Agosto 2026}}</ref> |21 |Katowice |- |{{flagicon|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] |{{sortname|Suil Anyelina|Pagán|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Sepúlveda Núñez |first=Bárbara |date=30 Hunyo 2026 |title=Conoce a la nueva Miss Mundo de Puerto Rico 2026: Así comienza el camino de Suil Anyelina Pagán |language=es |trans-title=Meet the new Miss World Puerto Rico 2026: This is how Suil Anyelina Pagán's journey begins |website=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/magacin/inspiracion-liderazgo/fotogalerias/conoce-a-la-nueva-miss-mundo-de-puerto-rico-2026-asi-comienza-el-camino-de-suil-anyelina-pagan/ |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260805020155/https://www.elnuevodia.com/magacin/inspiracion-liderazgo/fotogalerias/conoce-a-la-nueva-miss-mundo-de-puerto-rico-2026-asi-comienza-el-camino-de-suil-anyelina-pagan/|archive-date=5 Agosto 2026}}</ref> |21 |San Juan |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |{{sortname|Vitória|Babinetchi|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Antunes |first=Sandra Catarina |date=30 Hunyo 2026 |title=Jovem de Guimarães é a nova Miss World Portugal e vai representar o país no Vietname |language=pt |trans-title=A young woman from Guimarães is the new Miss World Portugal and will represent the country in Vietnam |website=Braga TV |url=https://bragatv.pt/jovem-de-guimaraes-e-a-nova-miss-world-portugal-e-vai-representar-o-pais-no-vietname/ |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260704113917/https://bragatv.pt/jovem-de-guimaraes-e-a-nova-miss-world-portugal-e-vai-representar-o-pais-no-vietname/|archive-date=4 Hulyo 2026}}</ref> |22 |Guimarães |- |{{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] |{{sortname|Indira|Ampiot|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Litaud |first=Emmanuelle |date=18 Mayo 2026 |title=«Déterminée à porter haut les couleurs de notre pays» : Indira Ampiot représentera la France à Miss Monde |language=fr |trans-title="Determined to proudly represent our country": Indira Ampiot will represent France at Miss World |website=TV Magazine |url=https://tvmag.lefigaro.fr/programme-tv/miss-france/determinee-a-porter-haut-les-couleurs-de-notre-pays-indira-ampiot-representera-la-france-a-miss-monde-20260518 |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518100201/https://tvmag.lefigaro.fr/programme-tv/miss-france/determinee-a-porter-haut-les-couleurs-de-notre-pays-indira-ampiot-representera-la-france-a-miss-monde-20260518 |archive-date=18 Mayo 2026}}</ref> |21 |Basse-Terre |- |{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |{{sortname|Joheirry|Mola|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Albuez |first=Maholi |date=12 Oktubre 2025 |title=Joheirry Mola es coronada Miss Mundo Dominicana 2025 |trans-title=Joheirry Mola is crowned Miss Mundo Dominicana 2025 |url=https://elnacional.com.do/joheirry-mola-es-coronada-miss-mundo-dominicana/ |access-date=16 Oktubre 2025 |website=El Nacional |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260420172236/https://elnacional.com.do/joheirry-mola-es-coronada-miss-mundo-dominicana/|archive-date=20 Abril 2026}}</ref> |24 |[[Santo Domingo, Republikang Dominikano|Santo Domingo]] |- |{{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]] |{{sortname|Linda|Górecká|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Soukup |first=Jaroslav |date=3 Mayo 2025 |title=Vítězkou Miss Czech Republic se stala Linda Górecká |trans-title=Linda Górecká was crowned Miss Czech Republic |url=https://www.novinky.cz/clanek/koktejl-vitezkou-miss-czech-republic-2025-se-stala-linda-gorecka-40519702 |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Novinky |language=cs|archive-url=https://web.archive.org/web/20260408113311/https://www.novinky.cz/clanek/koktejl-vitezkou-miss-czech-republic-2025-se-stala-linda-gorecka-40519702|archive-date=8 Abril 2026}}</ref> |22 |[[Praga]] |- |{{flagicon|ZAM}} [[Zambia|Sambia]] |{{sortname|Adah|Mushibi|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=12 Mayo 2026 |title=Dr. Adah Mushibi Was Crowned Miss World Zambia 2026 |url=https://www.missworld.com/news/dr-adah-mushibi-was-crowned-miss-world-zambia-2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260514130042/https://www.missworld.com/news/dr-adah-mushibi-was-crowned-miss-world-zambia-2026 |archive-date=14 Mayo 2026 |access-date=19 Agosto 2026 |website=Miss World |language=en}}</ref> |26 |[[Lusaka]] |- |{{flagicon|SEN}} [[Senegal]] |{{sortname|Fatima |Diop|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=8 Hulyo 2026 |title=Fatoumata Diop portera les couleurs du Sénégal |language=fr |trans-title=Fatoumata Diop will represent Senegal |website=Le Soleil |url=https://lesoleil.sn/actualites/arts-et-culture/fatoumata-diop-portera-les-couleurs-du-senegal/ |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260708134715/https://lesoleil.sn/actualites/arts-et-culture/fatoumata-diop-portera-les-couleurs-du-senegal/ |archive-date=8 Hulyo 2026}}</ref> |26 |[[Dakar]] |- |{{flagicon|SRB}} [[Serbia|Serbiya]] |{{sortname|Simona|Manojlović|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=8 Pebrero 2026 |title=One je ponela titulu najlepše! Simona Manojlović je nova mis Srbije! |language=bs |trans-title=She took home the title of most beautiful! Simona Manojlović is the new Miss Serbia! |website=Republika |url=https://www.republika.rs/zabava/estrada/729287/mis-srbije-2026 |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260715045033/https://www.republika.rs/zabava/estrada/729287/mis-srbije-2026|archive-date=15 Hulyo 2026}}</ref> |21 |Novi Sad |- |{{flagicon|Sierra Leone}} [[Sierra Leone]] |{{sortname|Mariyam |Konneh|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=21 Hulyo 2026 |title=Mariyam Lorba Konneh to Represent Sierra Leone at Miss World 2026 |url=https://sierraloaded.sl/lifestyle/mariyam-lorba-konneh-competing-at-miss-world/ |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Sierraloaded |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722070003/https://sierraloaded.sl/lifestyle/mariyam-lorba-konneh-competing-at-miss-world/|archive-date=22 Hulyo 2026}}</ref> |21 |[[Freetown]] |- |{{Flagicon|Zimbabwe}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] |{{sortname|Brunette|Makanyiso|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=While tension fills History was made in Harare as Miss Universe Zimbabwe crowned seven beauty queens to represent the country at some of the world's biggest pageants |language=en |website=Zimbo Live News |url=https://zimbolivenews.com/news/while-tension-fills-history-was-made-in-harare-as-miss-universe-zimbabwe-crowned-seven-beauty-queens-to-represent-the-country-at-some-of-the-worlds-biggest-pageants |url-status=live |access-date=10 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607055812/https://zimbolivenews.com/news/while-tension-fills-history-was-made-in-harare-as-miss-universe-zimbabwe-crowned-seven-beauty-queens-to-represent-the-country-at-some-of-the-worlds-biggest-pageants |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> |26 |Chitungwiza |- |{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] |{{sortname|Aishwarya Nicole|Tan|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Kannan |first=Yugesh |date=16 Hulyo 2026 |title=Miss World Singapore: Aishwarya Nicole Tan's journey |url=https://www.tabla.com.sg/community/people/aishwarya-nicole-tan-selfie-girl-miss-world-singapore |access-date=28 Hulyo 2026 |website=Tabla |language=en}}</ref> |22 |[[Singapura]] |- |{{flagicon|SOM}} [[Somalia|Somalya]] |{{sortname|Foziya Abdullahi|Garad|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Shruthi |date=29 Hunyo 2026 |title=Foziya Abdullahi Garad Wins Miss World Somalia 2026 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/foziya-abdullahi-garad-wins-miss-world-somalia-2026/articleshow/154797612.cms |access-date=9 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260702061955/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/foziya-abdullahi-garad-wins-miss-world-somalia-2026/articleshow/154797612.cms|archive-date=2 Hulyo 2026}}</ref> |21 |[[Mogadishu]] |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] |{{sortname|Prathibha|Liyanarachchi|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=21 Hunyo 2026 |title=In conversation with Miss World Sri Lanka 2026 Prathibha Liyanaarachchi |url=https://themorning.lk//articles/51TZkbRARIpVJTf9YxNj |access-date=9 Hulyo 2026 |website=The Morning |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260713152046/https://www.themorning.lk/articles/51TZkbRARIpVJTf9YxNj|archive-date=13 Hulyo 2026}}</ref> |27 |[[Colombo]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Sweden|Suwesya]] |{{sortname|Bianca|Lindström|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Singh |first=Shruthi |date=25 Hunyo 2026 |title=Maria Berit Bianca Santos Lindström Wins Miss World Sweden 2026 Crown |language=en |website=Fermina |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/maria-berit-bianca-santos-lindstrm-wins-miss-world-sweden-2026-crown/articleshow/154759399.cms |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260628064744/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/maria-berit-bianca-santos-lindstrm-wins-miss-world-sweden-2026-crown/articleshow/154759399.cms |archive-date=28 Hunyo 2026}}</ref> |22 |[[Estokolmo]] |- |{{flagicon|TZA}} [[Tanzania|Tansaniya]] |{{sortname|Latricia Ian|Sawe|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Maricha |first=Julius |date=1 Mayo 2026 |title=Latricia Sawe: The girl who dreamt of flying, then ruled the runway |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/magazines/latricia-sawe-the-girl-who-dreamt-of-flying-then-ruled-the-runway-5442892 |access-date=9 Hulyo 2026 |website=The Citizen |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260714065515/https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/magazines/latricia-sawe-the-girl-who-dreamt-of-flying-then-ruled-the-runway-5442892|archive-date=14 Hulyo 2026}}</ref> |24 |[[Dar es Salaam]] |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |{{sortname|Kanteera|Techaphattanakul|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=10 Mayo 2026 |title=งดงามทรงพลัง น้ำผึ้ง กานต์ธีรา คว้ามงมิสเวิลด์-ไทยแลนด์ 2026 พร้อมชิงมงฟ้าที่เวียดนาม ก.ย. นี้ |language=th |trans-title=Beautiful and powerful, Namphueng Kanteera wins the Miss World-Thailand 2026 crown and will compete for the Miss World title in Vietnam this September |website=Thairath |url=https://www.thairath.co.th/entertain/beauty-pageant/2931854 |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260510185219/https://www.thairath.co.th/entertain/beauty-pageant/2931854#goog_rewarded |archive-date=10 Mayo 2026}}</ref> |25 |Mae Yao |- |{{flagicon|ZAF}} [[Timog Aprika]] |{{sortname|Romanda |Hombir|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Selisho |first=Kaunda |date=21 Hulyo 2026 |title=Romanda Hombir: Meet SA's Miss World 2026 rep, proud Swati-Zulu-German heritage icon from Mpumalanga |url=https://www.citizen.co.za/lifestyle/romanda-hombir-meet-sas-miss-world-2026-rep-proud-swati-zulu-german-heritage-icon-from-mpumalanga/ |access-date=22 Hulyo 2026 |website=The Citizen |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722152500/https://www.citizen.co.za/lifestyle/romanda-hombir-meet-sas-miss-world-2026-rep-proud-swati-zulu-german-heritage-icon-from-mpumalanga/|archive-date=22 Hulyo 2026}}</ref> |27 |Mpumalanga |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |{{sortname|Min-seo|Cha|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Nam |first=Duy |date=9 Marso 2026 |title=Nhan sắc đối thủ của Bảo Ngọc gây tranh cãi |trans-title=The beauty of Bao Ngoc's rival sparks controversy |url=https://tienphong.vn/nhan-sac-doi-thu-cua-bao-ngoc-gay-tranh-cai-post1825522.tpo |archive-url=https://web.archive.org/web/20260421104231/https://tienphong.vn/nhan-sac-doi-thu-cua-bao-ngoc-gay-tranh-cai-post1825522.tpo |archive-date=21 Abril 2026 |access-date=10 Agosto 2026 |website=Tiền Phong |language=vi}}</ref> |20 |[[Seoul]] |- |{{flagicon|South Sudan}} [[Timog Sudan]] |{{sortname|Nyandeng Kerubino|Kuanyin Bol|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=14 Hulyo 2026 |title=Nyandeng Kerubino Kuanyin Bol Officially Announced as Miss World South Sudan 2026 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/nyandeng-kerubino-kuanyin-bol-officially-announced-as-miss-world-south-sudan-2026/articleshow/155091040.cms |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260810095539/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/nyandeng-kerubino-kuanyin-bol-officially-announced-as-miss-world-south-sudan-2026/articleshow/155091040.cms|archive-date=10 Agosto 2026}}</ref> |– |[[Juba]] |- |{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |{{sortname|Georgia-Lee|Gill|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=9 Disyembre 2025 |title=Georgia-Lee is Miss World T&T |language=en |website=Trinidad Express Newspapers |url=https://trinidadexpress.com/news/local/georgia-lee-is-miss-world-t-t/article_6dc15b78-2e2c-452d-88d9-27c8121a4d3f.html |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260716034956/https://trinidadexpress.com/news/local/georgia-lee-is-miss-world-t-t/article_6dc15b78-2e2c-452d-88d9-27c8121a4d3f.html|archive-date=16 Hulyo 2026}}</ref> |24 |Arima |- |{{flagicon|CHI}} [[Chile|Tsile]] |{{sortname|Ignacia|Fernández|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Valdez |first=Cynthia |date=10 Nobyembre 2025 |title=Ignacia Fernández, la nueva Miss Mundo Chile que ganó la corona a ritmo de death metal |language=es |trans-title=Ignacia Fernández, the new Miss World Chile who won the crown to the rhythm of death metal |website=¡Hola! |url=https://www.hola.com/us-es/celebrities/20251110866743/miss-mundo-chile-ganadora-corona-heavy-metal |url-status=live |access-date=5 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251112193727/https://www.hola.com/us-es/celebrities/20251110866743/miss-mundo-chile-ganadora-corona-heavy-metal/ |archive-date=12 Nobyembre 2025}}</ref> |27 |Las Condes |- |{{flagicon|CHN}} [[Tsina]] |{{sortname|Yifei|Dong|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=5 Hulyo 2026 |title=Miss World China Dong Yifei Empowers Children in Remote Communities Through Arts Education |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-china-dong-yifei-empowers-children-in-remote-communities-through-arts-education/articleshow/154947645.cms |access-date=4 Agosto 2026 |website=Femina |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260810100223/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-china-dong-yifei-empowers-children-in-remote-communities-through-arts-education/articleshow/154947645.cms|archive-date=10 Agosto 2026}}</ref> |26 |[[Qiqihar]] |- |{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] |{{sortname|Sıla|Saraydemir|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=20 Disyembre 2025 |title=New Azra Akın! Who is Sıla Saraydemir, the 2025 Miss Turkey? |language=en |website=Haberler |url=https://en.haberler.com/new-azra-akin-who-is-sila-saraydemir-the-2025-miss-19374446/ |access-date=9 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260720231227/https://en.haberler.com/new-azra-akin-who-is-sila-saraydemir-the-2025-miss-19374446/|archive-date=20 Hulyo 2026}}</ref> |22 |[[Istanbul]] |- |{{flagicon|UGA}} [[Uganda]] |{{sortname|Elle|Muhoza|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=22 Setyembre 2025 |title=Who is Miss Uganda 2025, Elle Trivia Muhoza? |url=https://www.newtimes.co.rw/article/29907/entertainment/who-is-miss-uganda-2025-elle-trivia-muhoza |access-date=25 Setyembre 2025 |website=The New Times |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260810100837/https://www.newtimes.co.rw/article/29907/entertainment/who-is-miss-uganda-2025-elle-trivia-muhoza|archive-date=10 Agosto 2026}}</ref> |22 |Bukomansimbi |- |{{flagicon|UKR}} [[Ukranya]] |{{sortname|Valeriia|Lisovska|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Zelenetska |first=Vita |date=14 Disyembre 2025 |title=18-year-old Odesa resident Valeriia Lisovska received the crown of "Miss Ukraine - 2025" |language=en |website=Ukrainian National News |url=https://unn.ua/en/news/18-year-old-odesa-resident-valeriia-lisovska-received-the-crown-of-miss-ukraine-2025 |url-status=live |access-date=9 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251214143950/https://unn.ua/en/news/18-year-old-odesa-resident-valeriia-lisovska-received-the-crown-of-miss-ukraine-2025 |archive-date=14 Disyembre 2025}}</ref> |18 |[[Odessa]] |- |{{flagicon|HUN}} [[Unggriya]] |{{sortname|Janka|Végvári|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=22 Hunyo 2025 |title=Végvári Janka lett a Miss World Hungary győztese |trans-title=Here is the beautiful winner! Janka Végvári became the winner of Miss World Hungary |url=https://www.blikk.hu/galeria/miss-world-hungary-gyoztes/w2pggc7 |access-date=10 Hulyo 2025 |website=Blikk |language=hu|archive-url=https://web.archive.org/web/20260430093750/https://www.blikk.hu/galeria/miss-world-hungary-gyoztes/w2pggc7|archive-date=30 Abril 2026}}</ref> |18 |Mosonmagyaróvár |} == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.missworld.com/}} {{Miss World}} [[Kategorya:Miss World]] 0kznbatqy1k5p9v70jt7ggwz5bpccev 0 337658 2221236 2204323 2026-08-21T08:48:13Z TentingZones1 122212 /* Mga monumentong sibil */ 2221236 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Tannerre-en-Puisaye |settlement_type = Bayan |image_skyline = Tannerre-mural rue Carreau.JPG |image_caption = Galing sa [[Champignelles]], Kalye ng Carreau: Simbahan ni Saint-Martin at [[trompe-l'œil]] mural. |image_shield = Blason ville fr Tannerre-en-Puisaye (Yonne).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Tannerre-en-Puisaye |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Bourgogne-Franche-Comté]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Yonne]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Auxerre|Auxerre]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Claudine Pesant<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|publisher=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=13 September 2022|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 28.93 |population_as_of = 2023 |population_total = 269 |population_density_km2 = auto |website = https://www.tannerre-en-puisaye.fr/ |coordinates = {{coord|47.7358|3.1319|format=dms|display=inline,title}} |postal_code = 89350 |postal_code_type = Postal code |elevation_min_m = 168 |elevation_max_m = 242 }} Ang '''Tannerre-en-Puisaye''' ay isang bayan sa [[Pransiya]] na nasa departamento ng [[Yonne]] sa rehiyon ng [[Bourgogne-Franche-Comté]]. Kilala ang nayon dahil sa mga pagawaan ng bakal nito, isa sa dalawang pinakamalaki sa Pransiya. ==Heograpiya== ===Lokasyon=== Ang nayong ito ay matatagpuan sa [[Puisaye]], isang maliit na rehiyon sa mga hangganan ng Burgundiya at ng rehiyon ng Sentro na sumasaklaw sa limang kanton ng departamento ng [[Yonne]] ([[Bléneau]], [[Charny]], [[Saint-Fargeau, Yonne|Saint-Fargeau]], [[Saint-Sauveur-en-Puisaye]] at [[Toucy]]), sa isang kanton ng departamento ng [[Nièvre]] ([[Saint-Amand-en-Puisaye]]) at bahagyang sa mga [[kanton ng Briare]] at [[Châtillon-Coligny]] ([[Loiret]]). ===Mga lokalidad, nayon at mga kalapit na pamayanan=== Ang komyun ay binubuo ng maraming nayon. Ang ilan ay nananatiling kinaroroonan ng isang gumaganang sakahan, ngunit karamihan ay binubuo lamang ng mga "bahay sa probinsya". [[File:Tannerre-moulin de la forge 02.JPG|thumb|<center>Le moulin de la Forge</center>]] {{column|number= 2| '''A''' * ''Les Abbés'', Rte de [[Villeneuve-les-Genêts]] (D 22) * ''L'Agréau'', Rte de [[Septfonds (Yonne)|Septfonds]] (D 160) * ''Les Angins''*, Rte de [[Villiers-Saint-Benoît]] (D 22) * ''Les Assises''*, Rte de [[Septfonds (Yonne)|Septfonds]] (D 160) * ''Les Avrils'', Rte de [[Villiers-Saint-Benoît]] (D 22) '''B''' * ''La Ballanderie''*, Rte de [[Villiers-Saint-Benoît]] (D 22) * ''La Bardotterie''*, Rte de [[Villiers-Saint-Benoît]] (D 22) * ''Les Béatrix'', Rte de [[Villiers-Saint-Benoît]] (D 22) * ''Beauregard'', Rte de [[Grandchamp (Yonne)|Grandchamp]] (D 160) * ''La Belle Étoile''*, Rte de [[Champignelles]] (D 160) * ''Béon'', Rte de [[Mézilles]] (D 7) * ''Le Moulin de Béon''*, Rte de [[Mézilles]] (D 7) * ''Les Boulats''*, Rte des Mussots * ''La Boulinerie''*, Rte des Mussots * ''Les Briards''*, Rte de [[Septfonds (Yonne)|Septfonds]] (D 160) '''C''' * ''La Carpe'', Rte de [[Champignelles]] (D 160) * ''Les Charriers''*, Rte des Charriers (vers le sud) * ''Les Cottets''*, Rte de [[Champignelles]] (D 160) '''F''' * ''Le Ferrier''*, Rte de [[Septfonds (Yonne)|Septfonds]] (D 160) * ''Les François'', Rte de [[Villiers-Saint-Benoît]] (D 22) * ''Les Frémis''*, Rte de [[Champignelles]] (D 160) '''G''' * ''La Gâtine'', Rte de [[Villiers-Saint-Benoît]] (D 22) '''J''' * ''Les Jaluzots'', Rte des Pétions par la D 22 '''L''' * ''Le Lieu du Gros''*, Rte de [[Septfonds (Yonne)|Septfonds]] (D 160) * ''Lieusaint''*, Rte des Mussots * ''La Loge au Guet''*, Rte de [[Septfonds (Yonne)|Septfonds]] (D 160) '''M''' * ''La Maison Neuve''*, Rte de [[Septfonds (Yonne)|Septfonds]] (D 160) * ''Maureparé'', Rte de [[Villiers-Saint-Benoît]] (D 22) * ''Le Mauvais Pas''*, Rte des Mussots * ''La Mi-Voie''*, Rte de [[Champignelles]] (D 160) * ''Le Moulin de la Forge''*, Rte de [[Champignelles]] (D 160) * ''Le Mouton''*, Rte de [[Villeneuve-les-Genêts]] (D 22) * ''Les Mussots'', Rte des Mussots '''O''' * ''Les Oiseaux''*, Rte de [[Villiers-Saint-Benoît]] par la D 132 '''P''' * ''La Pailloterie''*, Rte de [[Villiers-Saint-Benoît]] (D 22) * ''Pâme-Souris''*, Rte de [[Villiers-Saint-Benoît]] (D 22) * ''Les Pâtureaux'', Rte de [[Villiers-Saint-Benoît]] (D 22) * ''Les Pétions''*, Rte des Pétions par la D 22 * ''La Pieuchotterie'', Rte de [[Villeneuve-les-Genêts]] (D 22) * ''Plancy''*, Rte de [[Champignelles]] (D 160) '''R''' * ''Les Rousseaux''*, Rte de [[Mézilles]] (D 7) * ''Les Ruineaux''*, Rte des Charriers (vers le sud) '''S''' * ''Les Salineries''*, Rte de [[Villiers-Saint-Benoît]] (D 22) * ''Les Salins''*, Rte des Mussots * ''La Sarauderie''*, Rte de [[Septfonds (Yonne)|Septfonds]] (D 160) * ''Les Sigures''*, Rte de [[Mézilles]] (D 7) * ''Souchon''*, Rte des Mussots '''V''' * ''Les Verneaux''*, Rte de [[Mézilles]] (D 7) }} ==Pagpaplano ng lungsod== ===Tipolohiya=== Noong Enero 1, 2024, ang Tannerre-en-Puisaye ay ikinategorya bilang isang munisipalidad sa kanayunan na may napakakalat na pabahay, ayon sa bagong pitong-antas na munisipal na densidad ng grid na tinukoy ng INSEE noong 2022. Ito ay matatagpuan sa labas ng mga yunit ng urbano at sa labas ng impluwensya ng mga lungsod. ===Paggamit ng lupa=== Ang paggamit ng lupa sa munisipalidad, gaya ng ipinapakita sa European biophysical land cover database na Corine Land Cover (CLC), ay nailalarawan sa pamamagitan ng malaking dami ng lupang pang-agrikultura (71.9% noong 2018), isang proporsyon na kapareho ng noong 1990 (71.9%). Ang detalyadong pagkasira noong 2018 ay ang mga sumusunod: lupang maaaring sakahin (51.6%), kagubatan (28.1%), damuhan (13.9%), at magkakaibang mga lugar na pang-agrikultura (6.5%). [[File:89408-Tannerre-en-Puisaye-Sols.png|thumb|center|alt=Carte en couleurs présentant l'occupation des sols.|Carte des infrastructures et de l'occupation des sols de la commune en 2018 ([[Corine Land Cover|CLC]]).]] ===Mga ruta ng komunikasyon at transportasyon=== Ang Tannerre ay matatagpuan sa sangandaan ng tatlong kalsadang pang-departamento na pangunahing ginagamit ng lokal na trapiko: : ang D7 (hilaga-timog) na nagdurugtong sa [[Champignelles]] at [[Mézilles]]; : ang D22 (silangan-kanluran), na nagdurugtong sa [[Villiers-Saint-Benoît]] at [[Villeneuve-les-Genêts]]; : ang D160 (hilagang-silangan/timog-kanluran), na nagdurugtong sa [[Louesme]] at [[Septfonds]]. Ang [[Auxerre]] ay 40 km sa silangan (ang motorway ng A6 ay 45 km ang layo, ang labasan 20 ay nasa [[Venoy]]); ang [[Briare]] sa departamento ng [[Loiret]] ay 35 km sa timog-timog-kanluran (ang motorway ng A77 ay labasan 20, 40 km ang layo). Ang labasan 21 ng A77 ay 30 km ang layo malapit sa [[Bonny-sur-Loire]] (Loiret). ==Pangalan== Ang pangalan ng lokalidad ay pinatutunayan sa mga anyong ''Tanotra'' noong ika-9 na siglo; ''Tannadorum'' noong 1233; ''Tannera'' noong 1276; ''Tempnerra'' noong ika-16 na siglo; at Tanere noong 1501. Sa isang karta ng [[Château]] de [[Saint-Fargeau, Yonne|Saint-Fargeau]] na mula pa noong 1233, matatagpuan natin ang tambalang Tannodurum, na malinaw na nabuo mula sa dalawang salitang Celtic (Gallic): * ''tanno-'' na nangangahulugang "holm oak" cf. French tan, tanner cf. Breton tannen "oak" at Old Irish tinne "holly"; * ''duron'' na nangangahulugang "tarangkahan → pamilihan, enclosure, plasa, porum → napapaderang bayan, nayon" cf. Breton/Welsh dor "tarangkahan". Kaya nagmula ang paunang anyo na ''*Tannoduron'' na may pangkalahatang kahulugan ng "oak gate" cf. [[Izernore]] (Ain, ''Isarnodori'' glossed ferrei ostii "mga pintuang-bakal") o "pamilihan ng mga oak," o kahit na "lugar ng mga oak." Ang [[Puisaye]] (o Puissaie) ay isang natural na rehiyon ng Pransiya na matatagpuan sa mga hangganan ng [[Orléanais]], [[Nivernais]], at [[Burgundiya]]. Ang rehiyong ito ay tinatawag na ''Puisaye'' o ''Poyaude''. ==Kasaysayan== [[File:Tannerrre-ferrier-slag mound 1.JPG|thumb|160px|<center>Buttes de scories dans le [[ferrier]].</center>]] ===Sinaunang Panahon=== Ang Tannerre, na matatagpuan sa teritoryo ng mga Senones, ay kilala noon pang panahon ng Celtic (sa Gaul, ang Panahon ng Bakal ay nagsimula noong mga 800 hanggang 700 BC) dahil sa mahalagang aktibidad nito sa metalurhiya. Ang pinakamalaking pagawaan ng bakal nito (marami pang iba ang umiiral sa komyun at sa buong rehiyon ng Puisaye), ang sinaunang pagawaan ng bakal ng Tannerre-en-Puisaye, ay sumasaklaw sa mahigit 30 ektarya. Ito ang pinakamalaki sa France, kasama ang kay [[Les Martys]],<ref name="assoSiderurgieAntique">[http://www.leferrierdetannerre.net/articles.php?lng=fr&pg=29 ''Sidérurgie antique''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131214234146/http://www.leferrierdetannerre.net/articles.php?lng=fr&pg=29 |date=2013-12-14 }}, sur le site de l'association du ferrier de Tannerre. Photos et informations sur l'extraction du fer dans l'Antiquité.</ref> at isa sa pinakamalaki sa Europa.<ref name="assoInauguration2009">[http://www.leferrierdetannerre.net/articles.php?lng=fr&pg=152 ''Inauguration du ferrier de Tannerre''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160207133303/http://leferrierdetannerre.net/articles.php?lng=fr&pg=152 |date=2016-02-07 }}, sur le site de l'association du ferrier de Tannerre.</ref> Maraming artifact mula sa nakaraan ang natagpuan doon (mga barya, palayok, mga labi ng mga pamamaraan noong panahong iyon tulad ng mga tuyeres, atbp.).<ref name="assoFerrierTannerre">[http://www.leferrierdetannerre.net/articles.php?lng=fr&pg=266 ''Le grand ferrier antique de Tannerre-en-Puisaye''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160208055001/http://leferrierdetannerre.net/articles.php?lng=fr&pg=266 |date=2016-02-08 }}, dans ''Histoire du ferrier'', sur le site de l'association « [[Ferrier antique de Tannerre-en-Puisaye|Le ferrier de Tannerre]] ». Cartes des ferriers répertoriés en Puisaye, de ceux sur la commune de Tannerre, plan du site du ferrier de Tannerre, et nombreuses autres informations.</ref> Sa pagtatapos ng panahon ng [[La Tène]], ang lahat ng mahahalagang lugar ng pagmimina sa Puisaye, kabilang ang Tannerre, ay tila lumaki at pinino ang kanilang mga kagamitan.<ref name="assoSiderurgieAntique"/> [[File:Tannerrre-ferrier-roman water well.JPG|thumb|left|140px|<center>Puits romain dans le [[ferrier antique de Tannerre-en-Puisaye|ferrier de la Garenne]].</center>]] Ang aktibidad na ito, na sinimulan ng mga Celt, ay sumiklab kasabay ng pananakop ng mga Romano: humigit-kumulang 80% ng buong produksiyon ng lugar, sa lahat ng panahon, ay isinagawa sa loob ng 300 taon ng pananakop ng mga Romano. Dahil sa malaking pagtaas ng laki ng mga pagawaan, gumamit sila ng mga sopistikadong kagamitan at pamamaraan na nagbunga ng materyal na may pantay na kalidad sa mga gawa ng mga modernong blast furnace.<ref name="assoSiderurgieAntique"/> Isang nayon ng Gallo-Romano ang tiyak na itinayo sa gilid ng burol. Isang sistemang pangdepensa ang umiiral sa loob mismo ng mga pagawaan ng bakal, na nagbabantay sa "Daang Bakal": isang mahalagang ruta dahil ginamit ito ng Imperyo upang kolektahin ang produksiyon mula sa mga lugar ng metalurhiya at iba pang mga bayan na dinaanan nito. Dumaan ito sa [[Saint-Sauveur-en-Puisaye|Saint-Sauveur]], [[Mézilles]], Tannerre, [[Malicorne]], atbp., sa kalsada mula [[Bibracte]] patungong Sens.<ref name="assoMotteChamplay">[http://www.leferrierdetannerre.net/articles.php?lng=fr&pg=31 ''La Motte Champlay''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131214234130/http://www.leferrierdetannerre.net/articles.php?lng=fr&pg=31 |date=2013-12-14 }}, sur le site de l'association du [[Ferrier antique de Tannerre-en-Puisaye|ferrier de Tannerre]].</ref> ===Gitnang Panahon=== Matapos umalis ang mga Romano, bumaba ang produksiyon ng bakal at halos tumigil sa pagtatapos ng Unang Panahon ng [[Gitnang Panahon]].<ref name="assoSiderurgieAntique"/> Ang natitira ay ang mga napakalaking bunton na ito, na marami ang umaabot sa 15 metro ang taas, na gawa sa slag na ginawa sa panahon ng pagproseso ng iron ore. Mula sa panahong ito ng huling bahagi ng Imperyong Romano at sa simula ng Gitnang Panahon, wala nang ibang natitira maliban sa mga libingan na gawa sa malambot na batong [[Thury]]; ang mga katulad nito ay matatagpuan malapit sa [[Bléneau]].<ref name="Dey2627">{{harvp|Déy|1856|p=26-27}}.</ref> Dahil wala nang dahilan para manatili sa gilid ng burol, ang nayon ay lumipat pababa sa lambak ng [[Branlin]].<ref name="assoMotteChamplay"/> Bandang ika-10 siglo, isang lugar sa kanlurang bahagi ng Grand Ferrier (hilagang-silangan ng lambak) ang pinatag upang magtayo ng isang pinatibay na kastilyo: La Motte Champlay (ang pangalang Motte Champlay ay lumilitaw sa aklat ni Aristide Dey na "Bleneau et ses environs," ngunit walang pagtukoy sa pangalang ito ang matatagpuan sa mga pambansang archive. Gayunpaman, ang "Maison du mouton" ay nakilala sa Tannerre sa ilang mga dokumento), na itinayo sa mga bunton ng slag at sa lugar ng dating sistemang depensa. Isang pader na may sukat na 180 metro mula kanluran hanggang silangan at 100 metro mula timog hanggang hilaga ang nakapalibot sa dalawang kuta, isang maliit na kuta, kuwartel na may bubong na slate, at isang bailey. [[File:Tannerre-14 Grande Rue 01.JPG|thumb|<center>Maison du XV<small>e</small>,<br/>14 Grande Rue.</center>]] Sa pagtatapos ng Unang Panahon ng Gitnang Panahon, itinayo rin ang pinatibay na bahay sa lambak ng Branlin. Depende sa fief ng Saint-Fargeau, gayundin ang La Motte-Champlay, ang direktang nasasakupan ng Tannerre sa simula ng ika-14 na siglo ay malaki. Hawak nito ang mga karapatan ng mataas, panggitna, at mababang hustisya, may bilangguan na may mga pamalo at bitayan, at bilang karagdagan sa karaniwang mga karapatan bilang seigneur, may karapatan ang panginoon na ipa-inspeksyon ang lahat ng mga hayop sa katayan upang tanggalin ang kanilang mga dila; at kumuha ng isang tungkos para sa bawat daan ng trigo at butil na pagmamay-ari ng parokya ng Tannerre. Ang Tannerre ay may kolonya ng mga ketongin at isang ospital na may "''lahat ng kailangan upang tumanggap ng mga maysakit''"<ref name="Dey60">{{harvp|Déy|1856|p=60}} : la seigneurie de Tannerre à l'époque de l'arrivée des Anglais.</ref> (na hindi palaging nangyayari sa mga ospital noong panahong iyon). Matatagpuan malapit sa ruta ng asin sa [[pagitan ng mga ilog Loire at Yonne]], isang rutang matagal nang ginagamit ng Ingles na si [[Robert Knolles]], si Tannerre ay sinakop noong 1358 upang makuha ang isang pinatibay at estratehikong nakaposisyon na kanlungan habang sinasalakay niya ang rehiyon (ang kanyang punong-himpilan ay nasa Malicorne, ngunit kinailangan niyang hatiin ang kanyang 1,000 tauhan sa ilang lokasyon upang ipamahagi ang pasanin ng pagsusuplay sa kanila—at sa gayon ay mapataas ang lawak ng kanilang pandarambong). <br/> Ginaba niya ang Motte Champlay, ang nayon, at ang ibabang kuta nang makatanggap siya ng mga utos na umalis sa Puisaye at Pransiya noong 1360.<ref name="assoMotteChamplay"/> Ang Motte Champlay ay hindi na muling itinayo. Ang Tannerre ay nanatiling hindi aktibo sa loob ng mahigit dalawang siglo at hindi na muling nabawi ang dating masiglang aktibidad nito.<ref name="assoInauguration2009"/><ref name="Dey6465">{{harvp|Déy|1856|p=64-65}} : témoignage de 1731 sur la destruction à Tannerre.</ref> Noong ika-14 na siglo, si Tannerre ay kabilang sa [[House of Courtenay]].<ref>[http://jeanjacques.villemag.free.fr/courte.htm Généalogie des Courtenay].</ref> ===Modernong Panahon=== Nang itatag ang Duchy of Saint-Fargeau noong 1541, hindi nabanggit ang Tannerre at Bléneau sa mga bayan ng bagong fief: ipinahiwatig lamang ng mga maharlikang liham na ang mga bayan ay direktang pag-aari ng may-ari at bahagi ng kanyang nasasakupan.<ref name="Dey156">{{harvp|Déy|1856|p=156}}</ref> ==Mga lugar at monumento== [[File:Tannerrre-ferrier-path 1.JPG|thumb|<center>Dans le ferrier, chemin entre buttes de scories et tranchées.</center>]] * Ang sinaunang mga pagawaan ng bakal ng Tannerre-en-Puisaye, isa sa dalawang pinakamalaki sa France, ay itinala bilang isang makasaysayang monumento noong 1982 salamat sa mga pagsisikap ni Pierre François Chapat na iligtas ang lugar. * 15.2 ektarya, na pagmamay-ari ng munisipalidad, ay binuo ng "[http://www.leferrierdetannerre.net/index.php Tannere Ironworks Association]" at kasalukuyang bukas sa publiko.<ref name="assoFerrierTannerre"/> Isang kurso ng orienteering ang inilagay doon, na may libre at permanenteng pag-access. Ang UNSS Academy Championship ay ginanap doon noong Abril 17, 2012, na may 177 kalahok na lubos na pinahahalagahan ang kurso at lalong pinahusay ang reputasyon ng mga pasilidad.<ref name="assoParcoursOrientation">[http://www.leferrierdetannerre.net/articles.php?lng=fr&pg=223 parcours permanent d'orientation dans le Bois communal du Ferrier de la Garenne] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131214234231/http://www.leferrierdetannerre.net/articles.php?lng=fr&pg=223 |date=2013-12-14 }} sur le site de l'association du [[Ferrier antique de Tannerre-en-Puisaye|ferrier de Tannerre]], avec l'aide du comité de l’Yonne de course d’orientation.</ref> Kabilang sa iba pang mga pasilidad ang isang lugar ng pahingahan sa dating lugar ng Motte Champlay, mga panel ng impormasyon sa pasukan at sa mga landas ng pagtuklas, at mga muling paggawa ng mga tradisyonal na pamamaraan ng pagtatrabaho (blood furnace, pandayan, riles ng tren at ang lumang kariton nito, atbp.), na may paminsan-minsang mga demonstrasyon.<ref name="assoActivites">[http://www.leferrierdetannerre.net/articles.php?lng=fr&pg=246 Activités de l'association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131214234202/http://www.leferrierdetannerre.net/articles.php?lng=fr&pg=246 |date=2013-12-14 }} du [[Ferrier antique de Tannerre-en-Puisaye|ferrier de Tannerre]].</ref> ===Mga monumentong sibil=== [[File:Tannerrre-ferrier-Motte-Champlay 2.JPG|thumb|140px|<center>Blocs de calcaire et mortier provenant de la Motte-Champlay.</center>]] [[File:Tannerre-château 01.JPG|thumb|<center>La « maison-forte ».</center>]] Ang Champlay motte noong ika-14 na siglo, na ang slag na natagpuan sa lugar ay ginamit sa pagtatayo nito, ay binubuo ng: : isang kulungan na may sukat na 100 x 180 metro, na napapalibutan ng isang kanal; : dalawang kuta at isang maliit na kuta na konektado ng mga daanan sa ilalim ng lupa. Ang unang kuta ay isang parisukat na may sukat na 33 metro sa bawat panig, ang pangalawa ay isang parihaba na may sukat na 33 x 40 metro, at ang maliit na kuta na 12 x 12 metro. Ang tatlong kuta na ito ay napapalibutan din ng mga pader at kanal; : kuwartel at isang bailey. Ang Champlay motte ay nasakop at winasak noong 1360 ng Ingles na si Robert Knolles (kilala bilang "ang Tupa"). Sa kasalukuyan, wala nang natitira sa kuta maliban sa ilang kanal sa Bois de la Garenne, sa gitna ng mga pagawaan ng bakal. Natuklasan ang malalaking bloke ng masonerya noong 2009 habang isinasagawa ang mga survey sa field.<ref name="assoActivites"/> * Ang pinatibay na bahay, noong Gitnang Panahon, ay ang pangalawang kuta ng Tannerre. Ito ay matatagpuan malapit sa Branlin, sa parke ng kastilyo ng Renaissance. Ito ay nasakop ilang sandali matapos ang Champlay motte ni Robert Knolles ngunit hindi nawasak. Sa kasalukuyan, nakikita pa rin ito. * Ang kastilyo ng Renaissance ay mula noong huling bahagi ng ika-18 hanggang unang bahagi ng ika-19 na siglo. Dahil sa maayos na mga harapan at proporsyon nito, puting bato at kulay rosas na ladrilyo sa ilalim ng bubong nitong slate, at pinalamutian ng isang tampok na tubig na kahawig ng isang kanal, ito ay itinayo ng pamilyang Lestrade malapit sa pasukan ng isang parke na pinalamutian ng isang kalasag na may krus ni San Andres, malapit sa isang bahay na gawa sa timber noong ika-15 siglo. Ang château na ito, na pagmamay-ari ng lungsod ng Vitry, ay natupok ng apoy noong Mayo 2, 1978. [[Image:TannerreEnPuisaye LavoirInondable.JPG|thumb|140px|<center>Lavoir inondable le long du [[Branlin]].</center>]] * Mga Hugasan: Ang Tannerre ay mayroon pa ring tatlong natatakpang hugasan sa batis ng [[Branlin]]. Ang mga hugasang ito ay ginamit hanggang bandang 1960: : ang pampublikong hugasan, malapit sa tulay, ay may naaalis na sahig; : ang maliit na hugasan ay may pala upang ayusin ang antas ng tubig; : isang pribadong hugasan na may naaalis na sahig. ===Mga monumento ng relihiyon=== [[File:Tannerre-eglise vue de la rue Carreau.JPG|thumb|120px|<center>Église Saint-Blaise, clocher du début XVI<small>e</small> siègle.</center>]] * Ang Simbahang Inialay kay San Martin Ang simbahang ito ay nawasak noong Digmaang Sandaang Taon nang mabihag ang Tannerre. Ito ay muling itinayo ni Jacques Dupé, Panginoon ng Tannerre (namatay noong 1530). Tanging ang mga dingding ng nabe, maliliit na bilugan at arkong bintana, at ang panloob na portal ang natitira sa simbahan noong ika-12 siglo. Isang bagong tore ng kampanaryo ang itinayo sa kanlurang harapan; may mga butas na may mga hiwa ng palaso, nagsilbi itong isang mahalagang elemento ng pagtatanggol. Si Abbot Fondras, kura paroko ng Tannerre, ay nagsagawa ng mahalagang gawaing pagpapanumbalik noong 1888 (pinalitan ang mga kahoy na arko ng mga arko na bato). Ito ay pinalamutian ng mga stained-glass na bintana: [[File:Tannerre-chapelle du chateau 1.JPG|thumb|100px|<center>Chapelle du château.</center>]] : ''baptême de Jésus dans le Jourdain'' : ''Sainte Marguerite et saint Hubert'' : ''Sainte Madeleine et saint Henry'' : ''Saint Jean et sainte Françoise'' : ''Résurrection de Lazare (rosace)'' : ''Saint Eloi et sainte Colombe'' : ''Sainte Marguerite et sainte Rosalie'' : ''Jésus, Saint Martin et l'abbé Fondras en médaillon'' : ''Saint Germain et sainte Adeline'' : ''Sainte Suzanne et saint Charles de Baronée'' : ''Saint Joachim et sainte Anne'' : ''Saint Severin et sainte Rosalie'' * Ang kapilya ng kastilyo :Matatagpuan malapit sa sementeryo, ito ay itinayo ni Étienne TournYol de la Rode. Dito matatagpuan ang mga puntod ng mga pamilyang De Lestrade at De Montferrand. ===Turismo, mga aktibibad=== Ang nayon ay tinatawid ng isang variant ng GR de Pays "Tour de Puisaye" na long-distance hiking trail. Sinusundan nito nang halos ang kanang pampang ng Ilog Branlin, at sa hilaga ng Tannerre ay patungo sa kanluran patungo sa [[Ilog Agréau]]. Ang mga karera ng orienteering ay isinaayos sa lugar ng [[Garenne ironworks]], isang de-kalidad na kurso na espesyal na idinisenyo para sa mga kaganapang ito.<ref name="ferrierCoursesOrientation">[http://www.leferrierdetannerre.net/articles.php?lng=fr&pg=271 Courses d'orientation au ferrier de Tannerre] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160316022205/http://leferrierdetannerre.net/articles.php?lng=fr&pg=271 |date=2016-03-16 }}, sur le site de l'association du [[Ferrier antique de Tannerre-en-Puisaye|ferrier de Tannerre]].</ref> Ang [[Puisaye railbike]], ang pinakamahaba sa France, at ang tren ng turista na Puisaye-Forterre ay dumadaan nang 8 km mula sa [[Villiers-Saint-Benoît]]. ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Tannerre-en-Puisaye (Yonne).svg|thumb|Tannerre-en-Puisaye]] Sa [[Wikang Pranses]] (orihinal): ''D'argent mantelé ployé de gueules, le mantelé chargé en chef d'un tau d'or et en flancs de deux lions affrontés d'argent, armés, lampassés et couronnés d'or, au filet ondé d'azur en fasce brochant sur la partition en pointe, à l' épée haute d'argent, garnie de sable, chargeant l'argent et brochant sur le filet, au comble d'argent bastillé de trois pièces et chargé d'un bas fourneau d'or, ouvert de sable et enflammé de gueules, accosté de deux enclumes de sable.''<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=20654 Eskudo de armas ng Tannerre-en-Puisaye]</ref> Sa [[Wikang Tagalog]]: ''Kulay pilak, may mantling na mga gule, ang mantled ay may kargang isang tau o at sa mga tagiliran ay may dalawang leon na affrontés. Kulay pilak, armado, matamlay at may korona, o, isang lambat na kulot na asul na may fess sa kabuuan sa partisyon sa base, isang nakatayong espada na kulay pilak, may dulong sable, may kargang kulay pilak at sa kabuuan sa lambat, isang punong pilak na may balwarte na tatlong piraso at may kargang isang bloomery furnace, o, bukas na sable at namamagang mga gule, na nasa gilid ng dalawang pandayan na sable.'' ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Tannerre-en-Puisaye]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] [[Kategorya:Yonne]] 8ldj7l23nw6qyvec3lsi63p3okzhg4c 0 338863 2221178 2219540 2026-08-20T17:28:22Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 6 books for verifiability (20260820)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2221178 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa --> {{About|konseptong panlipunan|konseptong pampulitika|Bansa (pampulitika)}} [[Talaksan:La_Liberté_guidant_le_peuple_-_Eugène_Delacroix_-_Musée_du_Louvre_Peintures_RF_129_-_après_restauration_2024.jpg|thumb|Isa sa mga karaniwang simbolo ng pagkabansa ng [[Pransiya]] si [[Marianne]], ang [[pambansang pagsasatao]] ng bansa.]] '''Bansâ''', '''bayán''', o '''nasyón''' ang isang uri ng [[panlipunang grupo]] kung saan lumilitaw ang isang kolektibong [[pagkakakilanlan]], tinatawag na [[pambansang pagkakakilanlan]], mula sa kombinasyon ng mga katangiang pare-parehong taglay ng isang partikular na populasyon, kagaya halimbawa ng [[wika]], [[kasaysayan]], [[etnisidad]], [[kultura]], [[teritoryo]], o [[lipunan]]. May mga bansa na nabubuo ayon sa kanilang etnisidad habang may iba namang nabubuo dahil sa [[politika]].<ref>{{cite journal |last=Eller |first=Jack David |date=1997 |title=Ethnicity, Culture, and "The Past" |trans-title=Etnisidad, Kultura, at "Ang Nakaraan" |journal=[[Michigan Quarterly Review]] |language=en |volume=36 |issue=4 |hdl=2027/spo.act2080.0036.411}}</ref> Madalas na mas politikal ang mga bansa kesa sa mga pangkat-etniko.<ref name="black">{{cite dictionary |title=nation |dictionary=[[Black's Law Dictionary]] |publisher=Thomson Reuters |date=2014 |editor-last=Garner |editor-first=Bryan A. |edition=10 |page=1183 |language=en |trans-title=bansa |isbn=978-0-314-61300-4}}</ref><ref>{{Cite book |last=James |first=Paul |author-link= |url=https://www.academia.edu/40353321 |title=Nation Formation: Towards a Theory of Abstract Community |publisher=[[SAGE Publications]] |year=1996 |location=London |language=en |trans-title=Pagtatatag ng Bansa: Tungo sa Teorya ng Abstraktong Pamayanan |archive-url=https://web.archive.org/web/20211006234455/https://www.academia.edu/40353321 |archive-date=6 October 2021 |url-status=live}}</ref> Ayon kay [[Benedict Anderson]], isang "politikal na [[pamayanang gawang-isip]]" ang mga bansa, ''gawang-isip'' dahil bagamat hindi makikilala ng mga taong bahagi ng isang bansa ang bawat miyembro nito, pawang iniisip nila na magkaugnay sila sa kanila.<ref>{{cite book |last=Anderson |first=Benedict R. O'G. |title=Imagined communities: reflections on the origin and spread of nationalism |url=https://archive.org/details/imaginedcommunit0000ande_f5f1 |publisher=Verso |year=1991 |isbn=978-0-86091-546-1 |location=London |pages=[https://archive.org/details/imaginedcommunit0000ande_f5f1/page/6 6]–7 |language=en |trans-title=Mga gawang-isip na pamayanan: mga pagninilay sa pinagmulan at pagkalat ng nasyonalismo}}</ref> Samantala, ayon naman kay [[Anthony D. Smith]], mga pamayanang kultural at politikal ang mga bansa na nagkaroon ng kamalayan ukol sa kanilang [[pagsasarili]], pagkakaisa, at interes.<ref name="Smith1991">{{cite book |last=Smith |first=Anthony D. |url=https://books.google.com/books?id=740O4K52DCwC |title=The Ethnic Origins of Nations |date=8 January 1991 |publisher=Wiley |isbn=978-0-631-16169-1 |page=17 |language=en |trans-title=Ang Etnikong Pinagmulan ng mga Bansa |via=[[Google Books]]}}</ref><ref>{{cite book |last1=Smith |first1=Anthony D. |title=National Identity |date=1991 |publisher=Penguin |isbn=9780140125658 |location=London |page=99 |language=en |trans-title=Pambansang Pagkakakilanlan}}</ref> Ginagamit rin ang salitang ''bansa'' sa wikang Tagalog upang [[Bansa (pampulitika)|tumukoy sa politikal na konsepto]] bukod sa panlipunang konsepto nito; sinasalin sa [[wikang Ingles]] ang bansa sa politikal na konteksto bilang {{Lang|en|country}} habang {{Lang|en|nation}} naman ang salin sa panlipunang konteksto ng ''bansa''.<ref>{{Cite web |title=bansa |url=https://www.tagalog.com/dictionary/bansa |access-date=2026-08-05 |website=www.tagalog.com |language=en}}</ref> Ayon sa ''[[Black's Law Dictionary]]'', ang salitang Ingles na {{Lang|en|nation}} ay tumutukoy sa isang pamayanan ng mga tao na pare-parehong naninirahan sa isang tiyak na teritoryo at organisado sa pamamagitan ng isang malayang pamahalaan.<ref name="black" /> Kasingkahulugan ito ng {{Lang|en|state}} at {{Lang|en|country}}, isang katangian na ayon kay [[Thomas Hylland Eriksen]] ang nagtatangi sa bansa mula sa ibang mga kolektibong pagkakakilanlan kagaya ng etnisidad.<ref>{{cite book |last1=Eriksen |first1=Thomas Hylland |title=Nationalism and Ethnicity |url=https://archive.org/details/ethnicitynationa0000erik_o6s0 |date=2010 |publisher=Pluto Press |edition=3 |location=London |page=[https://archive.org/details/ethnicitynationa0000erik_o6s0/page/119 119] |language=en |trans-title=Nasyonalismo at Etnisidad}}</ref> Ayon sa konsensong napagkakasunduan ng mga iskolar, pawang [[Gawaing panlipunan|gawang panlipunan]] ang mga bansa, na nakadepende sa kasaysayan, may malayang organisasyon, at di-hamak na isang modernong konsepto.<ref name=":1">{{Cite journal |last1=Mylonas |first1=Harris |last2=Tudor |first2=Maya |date=2023 |title=Varieties of Nationalism: Communities, Narratives, Identities |trans-title=Mga Barayti ng Nasyonalismo: Pamayanan, Naratibo, Pagkakakilanlan |url=https://www.cambridge.org/core/elements/varieties-of-nationalism/479019877D9D7F0504AD64F6D9AF102B |journal=Cambridge University Press |language=en |doi=10.1017/9781108973298 |isbn=9781108973298 |url-access=subscription |quote= |s2cid=259646325}}</ref><ref name="Mylonas">{{cite journal |last1=Mylonas |first1=Harris |last2=Tudor |first2=Maya |date=2021 |title=Nationalism: What We Know and What We Still Need to Know |trans-title=Nasyonalismo: Ano ang Alam Natin at Ano pa ang Dapat Alamin Natin |journal=Annual Review of Political Science |language=en |volume=24 |issue=1 |pages=109–132 |doi=10.1146/annurev-polisci-041719-101841 |doi-access=free}}</ref> Sa takbo ng kasaysayan, nakakabit ang mga tao sa kanilang [[kamag-anakan]] at [[tradisyon]] gayundin sa mga otoridad sa kanilang lugar at kinagisnang lupain, ngunit hindi naging isang prominenteng [[ideolohiya]] ang [[pagkamakabansa]] o nasyonalismo, ang paniniwala na dapat maging isa ang politikal na bansa at ang pagkakakilanlan nito, hanggang noon lamang dulo ng ika-18 siglo.<ref>{{cite book |last1=Kohn |first1=Hans |url=https://www.britannica.com/topic/nationalism |title=Nationalism |date=2018 |publisher=Encyclopedia Britannica |language=en |trans-title=Nasyonalismo |access-date=12 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115182310/https://www.britannica.com/topic/nationalism |archive-date=15 January 2022 |url-status=live}}</ref> == Etimolohiya == Isang [[aral na hiram|arál na hiram]] ang salitang ''bansa'' mula sa [[Wikang Malayo|wikang Malay]] na {{Lang|ms|bangsa}},<ref>{{Cite web |title=bansâ |url=https://kwfdiksiyonaryo.ph/index?query=bansa |access-date=2026-08-05 |website=KWF Diksiyonaryo ng Wikang Filipino |publisher=[[Komisyon sa Wikang Filipino]] |language=en}}</ref> na mula naman sa [[wikang Sanskrit]] na {{Lang|sa-Latn|vaṃśá}} ("anak, kadugo, pangkat"), mula sa [[protowikang Indo-Iranyano]] {{Lang|iir-x-proto|wanćás}} ("biga, kawayan").<ref>{{Cite book |last=Mayrhofer |first=Manfred |title=Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen |publisher=Carl Winter Universitätsverlag |year=1996 |volume=2 |location=[[Heidelberg]] |pages=485 |language=de |trans-title=Diksiyonaryo ng Etimolohiya ng Lumang Indo-Aryano |chapter=vam̆́śá- |chapter-url=https://archive.org/details/EtymologischesWrterbuchDesAltindoarischenMayrhoferEWA21992/page/n526/mode/2up}}</ref> Una itong ipinakilala ng [[Lingguwistika|lingwistang]] si [[Eusebio T. Daluz]] noong unang bahagi ng ika-20 siglo bilang katumbas ng [[Wikang Kastila|salitang Kastila]] na {{Lang|es|nación}} dahil sa kawalan ng tiyak na katumbas para sa konsepto sa wikang Tagalog noon. Bago ito, karaniwang ginagamit ang salitang ''[[bayan]]'' bilang katumbas sa naturang konsepto, na makikita sa mga salitang kagaya ng ''[[inang-bayan]]'', ''[[Pagkamakabayan|makabayan]]'', at sa paggamit ni [[Andrés Bonifacio|Andres Bonifacio]] sa katagang "[[Republika ng Katagalugan|Haring Bayang Katagalugan]]" upang tumukoy sa buong bansa,<ref>{{Cite web |last=Chua |first=Xiao |author-link=Xiao Chua |date=2013-07-14 |title=Haring Bayan: Ang Konseptong Pilipino ng Demokrasya |url=https://halalan.up.edu.ph/haring-bayan-ang-konseptong-pilipino-ng-demokrasya/ |access-date=2026-08-05 |website=UP sa Halalan |publisher=[[Unibersidad ng Pilipinas-Diliman]] |language=en-US}}</ref> bagamat mas tumutukoy ito sa isang maliit na komunidad ng mga tao kagaya ng mga [[lungsod]] o [[barangay]] at sinasalin bilang katumbas ng salitang Kastila na {{Lang|es|pueblo}}. Nagmula ito sa pinaikling anyo ng salitang ''bahayan''. Parehong tumutukoy ang ''bansa'' sa pampulitika at panlipunang konsepto. Ayon sa ''[[Pambansang Diksiyonaryo]]'' ng [[Unibersidad ng Pilipinas]], tumutukoy ang panlipunang kahulugan bilang "komunidad ng mga mamamayan na may iisang lahi, kasaysayan, wika, kultura, at pamahalaan" at [[Bansa (pampulitika)|pampulitikang kahulugan]] bilang "teritoryo ng komunidad na ito".<ref>{{Cite web |title=bansâ |url=https://diksiyonaryo.ph/search/bansa?page=1 |access-date=2026-08-05 |website=Diksiyonaryo.ph}}</ref> Depende sa kahulugan, sinasalin ito sa [[wikang Ingles]] bilang {{Lang|en|nation}} para sa panlipunang kahulugan at {{Lang|en|country}} o {{Lang|en|state}} para naman sa pampulitikang kahulugan. Ginagamit din minsan ang salitang ''nasyon'' para sa panlipunang konsepto, na isang direktang hiram mula sa wikang Kastila.<ref>{{Cite web |title=nasyón |url=https://kwfdiksiyonaryo.ph/index?query=nasy%C3%B3n |access-date=2026-08-05 |website=KWF Diksiyonaryo ng Wikang Filipino |publisher=[[Komisyon sa Wikang Filipino]] |language=en}}</ref> == Kasaysayan == === Pagkakaroon ng bansa bago ang ika-18 siglo === Napagkakasunduan ng mga [[Araling pangmakabansa|iskolar ng nasyonalismo]] na isang modernong konsepto ang bansa.<ref name=":1" /> Gayunpaman, may mga ilang historyador na nagpapalagay sa pagkakaroon ng bansa noon pang [[Gitnang Kapanahunan]] sa [[Europa]], at may minorya rin na naniniwala na umusbong na ang konseptong ito noon pang [[Antikwidad|sinaunang panahon]]. Ipinagpapalagay ni [[Adrian Hastings]] na ang konsepto ng bansa ay maituturing bilang isang konseptong [[Kristiyanismo|Kristiyano]], maliban lamang sa [[mga Hudyo]]. Tiningnan niya ang mga Hudyo bilang halimbawa ng isang "ganap na protobansa" na naglatag sa orihinal na modelo ng pagkabansa; tinukoy niya ang [[sinaunang Israel]] na nakasaad sa [[Tanakh|Hudyong Bibliya]], kahit na nawalan ito ng politikal na soberanya nang halos dalawang milenyo. Pinapanatili ng mga Hudyo ang kanilang pambansang pagkakakilanlan sa pamamagitan ng [[kolektibong alaala]], relihiyon, at sagradong teksto, na humantong kalaunan sa pagkatatag ng [[Zionismo]] at sa modernong [[Israel|estado ng Israel]].<ref name=":0">{{Cite book |last=Hastings |first=Adrian |title=The Construction of Nationhood: Ethnicity, Religion and Nationalism |url=https://archive.org/details/constructionofna0000hast |publisher=Cambridge University Press |year=1997 |isbn=0-521-59391-3 |location=Cambridge |language=en |trans-title=Ang Pagbubuo ng Bansa: Etnisidad, Relihiyon, at Pagkamakabansa}}</ref> Sinulat ni [[Anthony D. Smith]] na ang mga Hudyo ng [[panahon ng Ikalawang Templo]] ay isang malapit na pagtataya sa tinatamasang uri ng isang bansa noong sinaunang panahon.<ref>{{Cite book |last=Smith |first=Anthony D. |title=National Identity |url=https://archive.org/details/nationalidentity0000smit |date=1993 |publisher=University of Nevada Press |isbn=978-0-87417-204-1 |edition= |series=Ethnonationalism in comparative perspective |location=Reno, Estados Unidos |pages=[https://archive.org/details/nationalidentity0000smit/page/48 48]–50 |language=en |trans-title=Pambansang Pagkakakilanlan}}</ref> Ipinagpapalagay naman ni [[Susan Reynolds]] na pawang bansa na sa modernong kahulugan ang marami sa mga kaharian noong Gitnang Kapanahunan sa Europa, bagamat nanatili lamang ang konsepto ng pagkamakabansa sa limitadong bahagdan ng mayayaman at may pinag-aralang uri ng lipunan,<ref>{{cite book |last=Reynolds |first=Susan |author-link=Susan Reynolds |title=Kingdoms and Communities in Western Europe 900–1300 |url=https://archive.org/details/kingdomscommunit0000reyn_y6u2 |date=1997 |location=Oxford |language=en |trans-title=Mga Kaharian at Pamayanan sa Kanlurang Europa 900–1300}}</ref> habang tinukoy naman ni Hastings na ginamit ng [[Pitong Kaharian ng Inglatera|mga hari ng Anglo-Sahon]] sa [[Inglatera]] ang nasyonalismo ng masa upang malupig ang mga [[Pananakop ng mga Nordiko sa Kapuluang Britaniko|pananakop]] ng [[mga Nordiko]]. Ayon sa kanya, ginamit ni [[Dakilang Alfredo]] ang wikang biblikal ng kanyang mga batas at noong panahon ng kanyang paghahari ay pinasalin niya ang ilang aklat ng Bibliya sa wikang [[Lumang Ingles]] upang magbigay ng inspirasyon sa mga Ingles upang labanan ang mga mananakop na Nordiko. Dagdag pa ni Hastings, umusbong muli ang pagkamakabansa sa Inglatera matapos ng [[Normandong Pagsakop ng Inglatera|pananakop ng mga Normando]] magmula noong [[Bibliya ni Wycliffe|sinalin muli ang Bibliya sa wikang Ingles noong dekada 1380s]]; aniya, ang unti-unting pagdami ng paggamit sa katagang {{Lang|en|nation}} simula noong unang bahagi ng ika-14 na siglo ay isang matibay na ebidensiya ng pag-usbong ng [[nasyonalismong Ingles]] at ang pagkabansa ng Inglatera noon pang panahon na yon.<ref name=":0" /> Gayunpaman, hindi sumasang-ayon sa pananaw ni Hastings si [[John Breuilly]] ukol sa ideya ng pagpapatuloy ng kahulugan ng isang katagang tulad ng "mga Ingles" kung patuloy itong ginagamit.<ref name=":2" details="p. 78">{{cite book |last1=Özkirimli |first1=Umut |title=Theories of Nationalism: A Critical Introduction |date=2010 |publisher=Palgrave Macmillan |edition=2 |location=London |pages= |language=en |trans-title=Mga Teorya ng Nasyonalismo: Kritikal na Panimula}}</ref> Sumasang-ayon dito si [[Patrick J. Geary]], na nagsabing ginagamit ng mga may kapangyarihan ang mga katagang yon sa samu't saring kadahilanan na hindi agad masasabing nasyonalismo, kahit na maaari itong akalain ng mga tao bilang ganito nga ang kaso.<ref name=":2" details="p. 77" /> Tinukoy ni [[Florin Curta]] ang bansang [[Bulgarya|Bulgaria]] noong Gitnang Kapanahunan bilang isang posibleng halimbawa. Tinatag ang [[Unang Imperyong Bulgaro]] noong bandang {{CE|680{{ndash}}681}} bilang pagpapatuloy ng nagdaang [[Lumang Dakilang Bulgaria]]. Matapos nitong gawing relihiyon ang [[Simbahang Ortodokso ng Silangan|Ortodoksong Kristiyanismo]] noong {{CE|864}}, naging isa ito sa mga sentro ng kultura ng [[mga Eslabo]] sa Europa. Lalo pang umigting ang pagiging sentro nito nang maimbento ang [[Alpabetong Siriliko|sulat Siriliko]] sa kabisera nitong [[Preslav]] bago sumapit ang ika-10 siglo.<ref>{{cite book |last=Curta |first=Florin |url=https://books.google.com/books?id=YIAYMNOOe0YC&pg=PR1 |title=Southeastern Europe in the Middle Ages, 500–1250 |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2006 |isbn=9780521815390 |series=Cambridge Medieval Textbooks |pages=221–222 |language=en |trans-title=Timog-silangang Europa sa Gitnang Kapanahunan, 500–1250 |access-date= |via=[[Google Books]]}}</ref> Ipinagpapalagay ni [[Hugh Poulton]] na ang pag-usad ng literasiya sa [[wikang Lumang Pangsimbahang Eslabiko]] sa imperyo ay humantong sa pagpigil sa asimilasyon ng [[mga Timog Eslabo]] sa mga kapitbahay nitong kultura at nagpasimula sa pagkakaroon ng sarili nitong pagkakakilanlan.<ref name="Poulton2000">{{cite book |last=Poulton |first=Hugh |url=https://books.google.com/books?id=ppbuavUZKEwC&pg=PA19 |title=Who are the Macedonians? |publisher=C. Hurst & Co. Publishers |year=2000 |isbn=978-1-85065-534-3 |edition=2 |pages=19–20 |language=en |trans-title=Sino ang mga Masedonyo? |via=[[Google Books]]}}</ref> Nagsimulang maghalo ang minoryang [[mga Bulgar]] at ang mayoryang mga Eslabo na nasa rehiyon mula sa [[Danubio|Ilog Danube]] sa hilaga, [[Dagat Egeo]] sa timog, [[Dagat Adriatiko]] sa kanluran, at sa [[Dagat Itim]] sa silangan upang maging "[[mga Bulgaro]]".<ref>{{cite book |last=Karloukovski |first=Vassil |url=http://www.kroraina.com/macedon/mik_6_1.html |title=Srednovekovni gradovi i tvrdini vo Makedonija. Ivan Mikulčiḱ (Skopje, Makedonska civilizacija, 1996) |publisher=Kroraina.com |year=1996 |isbn=978-9989756078 |page=72 |language=mk |script-title=mk:Средновековни градови и тврдини во Македонија. Иван Микулчиќ (Скопје, Македонска цивилизација, 1996) |trans-title=Mga medyebal na lungsod at kuta sa Masedonya. Ivan Mikulcic (Skopje, Sibilisasyong Masedonyo, 1996) |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20200915012207/http://www.kroraina.com/macedon/mik_6_1.html |archive-date=15 September 2020 |url-status=live}}</ref> Noong ika-10 siglo, nadebelop ng mga Bulgaro ang isang anyo ng pambansang pagkakakilanlan na malayo sa ideya ng nasyonalismo ngunit nakatulong sa pagpapanatili ng isang hiwalay na entidad sa mga sumunod na siglo.<ref>{{cite book |last=Giatzidis |first=Emil |url=https://books.google.com/books?id=MUVgsK_GfxYC&pg=PA11 |title=An Introduction to Post-Communist Bulgaria: Political, Economic and Social Transformations |publisher=[[Manchester University Press]] |year=2002 |isbn=9780719060953 |language=en |trans-title=Panimula sa Poskomunismong Bulgaria: Mga Pagbabagong Pampulitika, Pang-ekonomiya, at Panlipunan |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20230115223028/https://books.google.com/books?id=MUVgsK_GfxYC&pg=PA11 |archive-date=15 January 2023 |url-status=live |via=[[Google Books]]}}</ref><ref>{{cite book |last=Fine |first=John V. A. Jr. |url=https://books.google.com/books?id=Y0NBxG9Id58C&q=Thus+by+Peter%27s+reign+the+Bulgar+and+Slavic+elements+had+merged+to+form+a+Slavic |title=The Early Medieval Balkans: A Critical Survey from the Sixth to the Late Twelfth Century |publisher=[[University of Michigan]] |year=1991 |isbn=978-0472081493 |page=165 |language=en |trans-title=Ang Balkan sa Maagang Medyebal: Isang Kritikal na Sarbey mula sa Ikaanim hanggang sa Dulong Ikalabindalawang Siglo |access-date= |via=[[Google Books]]}}</ref> Ipinagpapalagay ni [[Azar Gat]] na pawang mga bansa na ang [[Tsina]], [[Korea]], at [[Hapón]] noong Gitnang Kapanahunan sa Europa.<ref>{{Cite book |last=Gat |first=Azar |title=Nations: The Long History and Deep Roots of Political Ethnicity and Nationalism |publisher=Oxford University Press |year=2013 |language=en |trans-title=Mga Bansa: Ang Mahabang Kasaysayan at Malalim na Pinagmulan ng Politikal na Etnisidad at Nasyonalismo}}</ref> Samantala, ipinagpapalagay din ng ilang mga historyador na isang bansa noon pa ang [[mga Serer]], isang etnorelihiyosong pangkat-etniko na matatagpuan sa modernong [[Senegal]], [[Gambia]], at [[Mauritanya|Mauritania]] at isa sa mga pinakamatatandang grupo sa rehiyon ng [[Senegambia (rehiyon)|Senegambia]].<ref>{{Cite book |last=Gadzekpo |first=Seth Kordzo |title=History of African Civilizations |publisher=Rabbi Books |year=2002 |isbn=9789988778736 |pages=137 |language=en |trans-title=Kasaysayan ng mga Sibilisasyong Aprikano}}</ref> Nagmula ang mga Serer sa hilaga sa sinaunang kaharian ng [[Takrur]].<ref name=":3" details="p. 10">{{Cite book |last=Chavane |first=Bruno A. |title=Villages de l’ancien Tekrour |publisher=Karthala Editions |year=1985 |isbn=9782865371433 |series=Hommes et sociétés. Archéologies africaines |volume=2 |language=fr |trans-title=Mga Nayon ng Sinaunang Takrur}}</ref> Nakaranas ang mga ito mula noong ika-11 siglo ng [[Persekusyon sa mga Serer|panrelihiyon at pang-etnikong persekusyon mula sa mga Muslim]], na humantong sa paglipat nila sa timog ng Takrur.<ref name=":3" details="p. 38" /> Napakalawak ng impluwensiya ng [[Relihiyon ng mga Serer|relihiyon]], [[Kasaysayan ng mga Serer|kasaysayan]], kultura, at tradisyon ng mga Serer sa rehiyon kaya napasulat ang historyador na si [[Charles Becker]] noong 1993:<ref>{{Cite book |last=Becker |first=Charles |title=Vestiges historiques, trémoins matériels du passé clans les pays sereer |publisher=ORSTOM |year=1993 |location=[[Dakar]], Senegal |language=fr |trans-title=Historikal na Bakas: Mga Materyal na Ebidensiya ng Nakaraan sa Lupain ng mga Serer}}</ref> {{Quote|text=At panghuli, dapat nating alalahanin ang mahalagang relikong tinatawag na Sereer [mga Serer] sa [[Futa Toro|Fouta]], gayundin sa mga lumang bansa ng mga Ferlo, [[Imperyong Jolof|Jolof]], at [[Kaharian ng Cayor|Kajoor]], na nagpasimula sa migrasyon ng mga sinaunang Sereer, na nag-iwan ng sobrang tinding bakas sa Fouta at nananatili pa rin sa alaala ng mga [[Wikang Pulaar|Halpulaareen]] [mga mananalita ng wikang Pulaar sa Senegal at Gambia].{{efn|Orihinal na sipi: {{lang|en|Finally we should remember the important relic call Sereer in Fouta, but also in the former countries of the Ferlo, Jolof and Kajoor, which marked the migration of proto-Sereer, whose imprint on the Fouta was so significant and remains in the memory of the Halpulaareen.}}}}}} === Kritisismo === Itinuturing ni Geary bilang isang mito ang pag-ugnay sa mga pagkakakilanlan ng mga grupo noong maagang medyebal sa mga modernong grupo. Ayon sa kanya, mali na ipagpalagay na may historikal na pagpapatuloy ang isang grupo dahil lamang ginagamit nito ang parehong pangalan ng naunang grupo. Binatikos niya ang mga historyador dahil hindi nila natutukoy ang mga pagkakaiba sa pagtingin ng mga naunang grupo sa kanilang pagkakakilanlan mula sa mga modernong pagtingin; aniya, sila ay "nabibitag sa parehong historikal na proseso na siya mismong pinag-aaralan natin".<ref name=":2" details="pp. 77{{Ndash}}78" /> Sa parehong pananaw, sinabi ni [[Sami Zubaida]] na namuno ang maraming mga estado at imperyo sa samu't saring mga pangkat-etniko, at hindi agad nangangahulugan na sinusuportahan agad ng mga ito ang namumuno sa kanila batay lamang sa pagkakapareho ng etnisidad ng namumuno at pinamumunuan. Ayon sa kanya, hindi kailanman naging pangunahing basehan ng pagkakakilanlan ang etnisidad para sa taong nasa ilalim ng mga [[Estadong multinasyonal|multinasyonal]] na imperyo.<ref name=":2" details="pp. 77{{Ndash}}78" /> Binatikos ni [[Paul Lawrence]] ang pagbasa ni Hastings sa ''[[Eklesiyastikong Kasaysayan ng Mga Ingles]]'' ni [[Beda|San Beda]] bilang ebidensiya ng isang maagang pambansang pagkakakilanlan ng [[mga Ingles]]. Ayon sa kanya, maaaring iba ang pananaw ng mga tao noong panahon na yon sa ideya ng {{Lang|en|nation}} kesa sa kasalukuyan nitong kahulugan. Itinuro niya na hindi sinasalamin ng mga ganitong dokumento ang pagkakakilanlan ng mga ordinaryong tao, at maaaring nasa pananaw lamang ng [[naghaharing-uri]].<ref>{{cite book |last1=Lawrence |first1=Paul |title=The Oxford Handbook of the History of Nationalism |date=2013 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-876820-3 |editor1-last=Breuilly |editor1-first=John |location=Oxford |page=715 |language=en |trans-title=Ang Handbook ng Oxford sa Kasaysayan ng Nasyonalismo |chapter=Nationalism and Historical Writing |trans-chapter=Nasyonalismo at Historikal na Kasulatan}}</ref> === Mga unang modernong bansa === {{Main|Estadong bansa}} Ipinagpapalagay ni [[Philip S. Gorski]] na ang unang modernong [[estadong bansa]] ay ang [[Republikang Olandes]], na nabuo sa pamamagitan ng isang ganap na modernong politikal na pagkamakabansa na nakabatay sa nasyonalismong biblikal.<ref>{{cite journal |last=Gorski |first=Philip S. |date=2000 |title=The Mosaic Moment: An Early Modernist Critique of the Modernist Theory of Nationalism |trans-title=Ang Mosaikong Saglit: Isang Maagang Modernistang Kritik sa Modernistang Teorya ng Nasyonalismo |url=https://www.jstor.org/stable/3003771 |url-status=live |journal=[[American Journal of Sociology]] |language=en |volume=105 |pages=1428–68 |doi=10.1086/210435 |jstor=3003771 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20221204162126/https://www.jstor.org/stable/3003771 |archive-date=4 December 2022 |access-date= |number=5 |s2cid=144002511}}</ref> Pinalawig pa ito ni [[Diana Muir Appelbaum]] upang ilapat ito sa isang serye ng mga bagong estadong bansang [[Protestantismo|Protestante]] ng ika-16 na siglo.<ref>{{cite book |last=Appelbaum |first=Diana Muir |url=https://www.academia.edu/4879193 |title=National Identities |date=2013 |volume=15 |page=317 |language=en |trans-title=Pambansang Pagkakakilanlan |chapter=Biblical nationalism and the sixteenth-century states |trans-chapter=Nasyonalismong biblikal at ang mga estado ng ikalabing-anim na siglo |doi=10.1080/14608944.2013.814624}}</ref> Samantala, naniniwala naman si [[Liah Greenfeld]] na nagmula ang nasyonalismo sa [[Inglatera]] noong pagsapit ng taong 1600; aniya, Inglatera "ang pinakaunang bansa sa mundo".<ref>{{cite book |last=Guilbert |first=Steven |url=http://www.cercles.com/review/R12/kumar7.htm |title=The Making of English National Identity |language=en |trans-title=Ang Pagbubuo sa Pambansang Pagkakakilanlan ng mga Ingles |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923201948/http://www.cercles.com/review/R12/kumar7.htm |archive-date=23 September 2015 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite book |last=Greenfeld |first=Liah |title=Nationalism: Five Roads to Modernity |url=https://archive.org/details/nationalismfiver0000gree_x0x6 |date=1992 |publisher=[[Harvard University Press]] |language=en |trans-title=Nasyonalismo: Limang Daan tungo sa Modernidad}}</ref> == Tingnan din == {{Div col|colwidth=22em}} * [[Bansa (pampulitika)]] * [[Kabansaan]] * [[Lahi]] * [[Lipunan]] * [[Malayang estado]] * [[Pagkamakabansa]] * [[Pagkamakabayan]] * [[Pagkamamamayan]] * [[Pamahalaan]] * [[Republika]] * [[Taumbayan]] * [[Tribo]] {{Div col end}} == Talababa == {{Notelist}} == Sanggunian == {{Reflist}} == Magbasa pa == {{refbegin|2}} * {{Cite journal|last=Manent|first=Pierre|title=What is a Nation?|trans-title=Ano ang isang Bansa?|lang=en|year=2007 |url=http://www.mmisi.org/IR/42_02/manent.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304003636/http://www.mmisi.org/IR/42_02/manent.pdf |archive-date=4 March 2016 |journal=The Intercollegiate Review|volume=XLII|issue=2|pp=23-31}} * {{Cite book|last=Renan|first=Ernest|year=1896|chapter=What is a Nation?|trans-chapter=Ano ang isang Bansa?|lang=en|chapter-url=https://archive.org/stream/poetryofcelticra00renauoft#page/60/mode/2up|title=The Poetry of the Celtic Races, and Other Essays|trans-title=Ang Panulaan ng mga Lahing Keltiko, at Ibang mga Sanaysay|publisher=The Walter Scott Publishing Co.|location=London|pp=61-83}} * {{cite book |last1=Leach |first1=Michael |url=https://books.google.com/books?id=iiglDwAAQBAJ |title=Nation-Building and National Identity in Timor-Leste |trans-title=Pagtatatag ng Bansa at Pambansang Pagkakakilanlan sa Timor-Leste|lang=en|date=2016 |publisher=Taylor & Francis |isbn=9781315311647 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326152316/https://books.google.com/books?id=iiglDwAAQBAJ |archive-date=26 March 2023 |url-status=live}} * {{Cite book |last=Smith |first=Anthony D. |author-link=Anthony D. Smith |url=https://books.google.com/books?id=Pks7AAAAIAAJ |title=The Ethnic Revival in the Modern World |trans-title=Ang Etnikong Pagbubuhay sa Modernong Mundo|lang=en|publisher=Cambridge University Press |year=1981 |isbn=9780521232678 |location=Cambridge}} * {{Cite book |last=Smith |first=Anthony D. |author-link=Anthony D. Smith |url=https://archive.org/details/nationsnationali0000smit |title=Nations and Nationalism in a Global Era |trans-title=Mga Bansa at Pagkamakabansa sa Pandaigdigang Panahon|lang=en|publisher=Polity Press |year=1995 |isbn=9780745610191 |location=Cambridge |url-access=registration}} * {{Cite book |last=Smith |first=Anthony D. |author-link=Anthony D. Smith |url=https://books.google.com/books?id=mXhxE1lgmhEC |title=The Nation in History: Historiographical Debates about Ethnicity and Nationalism |trans-title=Ang Bansa sa Kasaysayan: Mga Historiograpikong Pagtatalo ukol sa Etnisidad at Pagkamakabansa|lang=en|publisher=University Press of New England |year=2000 |isbn=9781584650409 |location=Hanover, Alemanya}} * {{Cite book |last=Smith |first=Anthony D. |author-link=Anthony D. Smith |url=https://books.google.com/books?id=WUEszleiXNMC |title=Nationalism: Theory, Ideology, History|trans-title=Pagkamakabansa: Teorya, Ideolohiya, Kasaysayan|lang=en|publisher=Polity Press |year=2010 |isbn=9780745651279 |edition=2. |location=Cambridge |orig-year=2001}} * {{Cite book |last=Smith |first=Anthony D. |author-link=Anthony D. Smith |url=https://books.google.com/books?id=nAaTAgAAQBAJ |title=Ethno-symbolism and Nationalism: A Cultural Approach|trans-title=Etnosimbolismo at Pagkamakabansa: Kultural na Pagtingin|lang=en |publisher=Routledge |year=2009 |isbn=9781135999483 |location=London at New York}} * {{Cite book |last=Smith |first=Anthony D. |author-link=Anthony D. Smith |url=https://books.google.com/books?id=ZgtEwZUGtggC |title=The Nation Made Real: Art and National Identity in Western Europe, 1600-1850|trans-title=Ang Bansang Ginawang Totoo: Sining at Pambansang Pagkakakilanlan sa Kanlurang Europa, 1600-1850|lang=en |publisher=Oxford University Press |year=2013 |isbn=9780199662975 |location=Oxford}} {{refend}}{{Ethnicity}}{{Political philosophy}} nrmg7yvzsnobjbph60cx8xo405qi7kd 0 338893 2221192 2219432 2026-08-20T18:48:00Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260820)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2221192 wikitext text/x-wiki {{Reflist}} [[Talaksan:Flemish_-_Shrine_of_Saint_Amandus_-_Walters_539_-_Three_Quarter.jpg|thumb| Dambana ni San Amandus]] Ang '''pag-anito''' o '''pagsamba sa mga patay''', kabilang na ang mga ninuno, ay nakabatay sa pag-ibig at respeto para sa mga yumao. Sa ilang kultura, ito ay kaugnay ng paniniwalang may patuloy na pag-iral ang mga patay, at maaaring mayroon silang kakayahang makaapekto sa kapalaran ng mga buhay. Ang ilang grupo ay nagpaparangal sa kanilang mga direktang kamag-anak na ninuno. Ang ilang relihiyosong grupo, partikular na ang mga Silangang Ortodoksong Simbahan, Simbahang Anglikano, at Simbahang Katoliko ay nagbibigay galang sa mga santo bilang mga tagapamagitan sa Diyos; naniniwala rin ang huli sa panalangin para sa mga kaluluwang nasa Purgatoryo. Subalit, may mga ibang relihiyosong grupo na itinuturing ang paggalang sa mga patay bilang pagsamba sa diyus-diyusan at kasalanan. . Sa mga kultura sa '''Europa, Asya, Oceania, Aprika''', at sa mga '''pamayanang Aprikanong diaspora''', ang layunin ng paggalang sa mga ninuno ay upang matiyak ang kanilang patuloy na kagalingan at mabuting kalooban sa mga nabubuhay, at kung minsan ay humingi ng natatanging biyaya o tulong mula sa kanila. Ang panlipunan o hindi relihiyosong tungkulin ng paggalang sa mga ninuno ay ang pagpapaunlad ng mga pagpapahalaga sa pagkakamag-anak, tulad ng '''paggalang sa magulang (filial piety)''', katapatan sa pamilya, at pagpapatuloy ng angkan. Ang paggalang sa mga ninuno ay matatagpuan sa mga lipunang may iba't ibang antas ng panlipunan, pampulitika, at teknolohikal na kaunlaran, at nananatili itong mahalagang bahagi ng iba't ibang gawaing panrelihiyon hanggang sa kasalukuyan. Ang paggalang sa mga ninuno ay hindi katulad ng pagsamba sa isang [[Pagkadiyos|diyos]] o mga diyos-diyosan. Sa ilang kulturang Afro-diasporiko, ang mga ninuno ay nakikita bilang may kakayahang mamagitan para sa mga nabubuhay, kadalasan bilang mga mensahero sa pagitan ng mga tao at ng Diyos. Bilang mga espiritu na dating tao rin, sila ay itinuturing na mas nakakaintindi ng mga pangangailangan ng tao kaysa sa isang banal na nilalang. Sa ibang mga kultura, tulad ng mga kulturang lubos na naimpluwensyahan ng mga turo ni Confucius, ang paghingi ng pabor ay pangalawa lamang sa pagpapahayag ng kabanalan bilang anak. <ref>{{Cite journal |last=Butcher |first=B. J. |date=1996 |title=Ancestor Veneration within the Catholic Church |url=https://hsstudyc.org.hk/wp-content/uploads/2022/02/T092_11.pdf |journal=Tripod |issue=92 |pages=15–24}}</ref> Naniniwala ang ilang kultura na ang kanilang mga ninuno ay talagang kailangang tustusan ng kanilang mga inapo, at kabilang sa kanilang mga gawain ang pag-aalay ng pagkain at iba pang mga probisyon. Ang iba naman ay hindi naniniwala na alam man lang ng mga ninuno ang ginagawa ng kanilang mga inapo para sa kanila, ngunit ang pagpapahayag ng kabanalan sa ama ang mahalaga. Karamihan sa mga kulturang may ganitong mga kaugalian ay hindi tinatawag ang mga ito na " ''pagsamba'' sa mga ninuno" sa kahulugan ng paggalang, pagmamahal, o [[Pagkamatapat na loob|debosyon]] na ipinagkakaloob sa isang diyos o [[Diyos]] . <ref>{{Citation |title=worship |url=http://www.oxforddictionaries.com/definition/learner/worship |archive-url=https://web.archive.org/web/20151003183312/http://www.oxforddictionaries.com/definition/learner/worship |publisher=Oxford University Press |archive-date=October 3, 2015}}</ref> Ang pariralang ''paggalang sa mga ninuno'' ay maaaring maghatid ng mas tumpak na kahulugan kung paano nakikita ng [[mga Tsino]], iba pang mga lipunang naimpluwensyahan ng [[Budismo|Buddhist]] o [[Confucianismo|Confucian]], o iba pang mga kulturang Aprikano o Europa ang mga kasanayang ito. Ang mga kilos na ito ay maaaring hindi sumasalamin sa paniniwala na ang mga yumaong ninuno ay naging isang uri ng diyos, bagkus ay nagpapakita ng kabanalan, debosyon, at paggalang sa ama. Maaari nilang layuning alagaan ang mga ninuno sa kanilang kabilang buhay o humingi ng kanilang gabay. Bagama't walang pangkalahatang tinatanggap na teorya tungkol sa pinagmulan ng paggalang sa mga ninuno, ang panlipunang penomenong ito ay lumilitaw sa ilang anyo sa lahat ng kultura ng tao na naidokumento sa ngayon. Inaangkin nina David-Barrett at Carney na ang paggalang sa mga ninuno ay maaaring nagsilbing papel sa koordinasyon ng grupo noong panahon [[Ebolusyon ng tao|ng ebolusyon ng tao]], <ref>{{Cite journal |last=Dávid-Barrett |first=Tamás |last2=Carney |first2=James |date=2015-08-14 |title=The deification of historical figures and the emergence of priesthoods as a solution to a network coordination problem |journal=Religion, Brain & Behavior |volume=6 |issue=4 |pages=307–317 |doi=10.1080/2153599X.2015.1063001 |issn=2153-599X}}</ref> at sa gayon ito ang mekanismo na humantong sa representasyong pangrelihiyon na nagtataguyod ng pagkakaisa ng grupo . <ref>{{Cite book |last=Whitehouse |first=Harvey |title=Modes of Religiosity. A Cognitive Theory of Religious Transmission |publisher=Alta Mira Press |year=2004 |isbn=978-0-7591-0615-4}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Atran |first=Scott |last2=Norenzayan |first2=Ara |date=2004-12-01 |title=Why minds create gods: Devotion, deception, death, and arational decision making |url=http://journals.cambridge.org/article_S0140525X04470174 |journal=Behavioral and Brain Sciences |volume=27 |issue=6 |pages=754–770 |doi=10.1017/S0140525X04470174 |issn=1469-1825 |url-access=subscription}}</ref> == Mga kulturang Asyano == === Pilipinas === Ang paniniwala sa ''mga anito'' o espiritu ng mga ninuno noong panahon ng prekolonyal na Pilipinas ay minsang tinutukoy bilang Anitismo sa mga iskolarling panitikan (Espanyol: {{Lang|es|anitismo}} o {{Lang|es|anitería}} ) <ref name="hislop" /> ay literal na nangangahulugang pagsamba sa "mga espiritu ng mga patay". <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> <ref name=":2" /> Ang salitang ''anitismo'' o ''pagsamba sa mga ninuno'' ay nagmula sa anyong Hispano-Pilipino ''na anitismo'', bagama't hindi na ginagamit sa kasalukuyang panahon, ito ay isang sistema ng paniniwalang Tagalog bago ang kolonyal na panahon, isang patuloy na panawagan at pagsamba sa mga anito, ang mga kaluluwa o espiritu ng kanilang mga ninuno. Mula sa orihinal nitong kahulugan na "espiritu ng ninuno". <ref name="hislop">{{Cite journal |last=Stephen K. Hislop |year=1971 |title=Anitism: a survey of religious beliefs native to the Philippines |url=http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-09-02-1971/hislop-anitism-survey-religious%20beliefs-native-philippines.pdf |url-status=live |journal=Asian Studies |volume=9 |issue=2 |pages=144–156 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180707172324/http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-09-02-1971/hislop-anitism-survey-religious%20beliefs-native-philippines.pdf |archive-date=2018-07-07 |access-date=2018-05-12}}</ref> . <ref name=":0">{{Cite journal |last=Vermander |first=Benoît |date=2010-09-15 |title=Michael Rudolph, Ritual Performances as Authenticating Practices: Cultural representations of Taiwan's aborigines in times of political changes |url=http://journals.openedition.org/chinaperspectives/5323 |journal=China Perspectives |volume=2010 |issue=3 |doi=10.4000/chinaperspectives.5323 |issn=2070-3449}}</ref> <ref name=":1">{{Citation |title=Bonnier, Isidore |date=2011-10-31 |url=https://doi.org/10.1093/benz/9780199773787.article.b00022843 |work=Benezit Dictionary of Artists |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/benz/9780199773787.article.b00022843 |access-date=2025-02-11}}</ref> <ref name=":2">{{Citation |last=Pang |first=Choong Chee |title=Christian Theology in Asia |date=2008-05-01 |pages=89–108 |chapter=Studying Christianity and doing theology ''extra ecclesiam'' in China |chapter-url=https://doi.org/10.1017/cbo9780511803505.006 |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/cbo9780511803505.006 |isbn=978-0-521-86308-7 |access-date=2025-02-11}}</ref>. <ref>{{Citation |title=Hislop, Stephen (1817–1863) |date=2018-02-06 |url=https://doi.org/10.1093/odnb/9780192683120.013.13366 |work=Oxford Dictionary of National Biography |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/odnb/9780192683120.013.13366 |access-date=2025-02-16}}</ref> Naniniwala ang mga sinaunang [[Mga Tagalog|Tagalog]] sa mga anito, ang mga espiritu o kaluluwa ng kanilang mga ninuno. Iginagalang at sinamba nila ang mga ito sa pang-araw-araw na buhay lalo na ang mga espiritu ng mga magulang at lolo't lola na namatay. Ang mga espiritu ng ninuno na ito ay kadalasang kinakatawan ng maliliit na idolo na itinatago sa mga tahanan, minsan ay gawa sa ginto at hugis hayop, tulad ng mga buwaya. <ref name="Blair">{{Cite book |last=Blair |first=Emma Helen |url=https://en.m.wikisource.org/wiki/The_Philippine_Islands,_1493-1803/Volume_5 |title=The Philippine Islands, 1493–1803 |last2=Robertson |first2=James Alexander |last3=Bourne |first3=Edward Gaylord |date=1903 |publisher=The Arthur H. Clark Company |volume=5 (1582–1583) |access-date=June 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604031500/https://en.m.wikisource.org/wiki/The_Philippine_Islands,_1493-1803/Volume_5 |archive-date=June 4, 2024 |url-status=live}}</ref> Hindi lamang taga-rito ang mga Anito. Ang ilan ay pinaniniwalaang naninirahan sa mga bundok, kagubatan, at mga palayan. Kadalasan, ito ang mga kaluluwa ng mga sinaunang mandirigma o mga dating naninirahan sa lupain. Naniniwala ang mga Tagalog na ang mga espiritung ito ay maaaring magprotekta o manakit, kaya't tinatrato nila ang mga ito nang may paggalang. <ref name="Blair" /> <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> Hindi tulad ng ibang kalapit na kultura na sumasamba sa maraming diyos at espiritu nang hindi gumagawa ng mga idolo, ang mga Tagalog ay gumagawa lamang ng mga pisikal na representasyon para sa ilang mga anito, pangunahin na ang mga konektado sa sambahayan. Ang iba't ibang rehiyon at tribo ay may kanya-kanyang pangalan para sa mga espiritung ito. Bagama't tinatawag sila ng mga Tagalog ''na anito'', ang iba naman ay gumamit ng mga pangalang tulad ng ''nitu'', ''aitu'', o ''hantu'' . Ipinapakita nito kung gaano kalawak at kalalim ang pagkakaugat ng paniniwala sa mga espiritu ng mga ninuno sa buong Timog-Silangang Asya <ref name="Blair" /> <ref name=":0">{{Cite book |last=Zaide |first=Sonia M. |title=The Philippines: A Unique Nation |date=1999 |publisher=All-Nations Publishing Company |isbn=971-642-064-1 |edition=2nd |location=Quezon City |page=69}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |title=The Gods and Goddesses |url=https://sites.google.com/site/philmyths/lesson-2 |access-date=May 2, 2022 |website=Philippines Mythology and Folklore}}</ref> . <ref name="Blair" /> <ref name="Alvina">{{Cite book |last=Alvina |first=C.S. |title=Dreamweavers |date=2001 |publisher=Makati City, Philippines: Bookmark |isbn=9715694071 |editor-last=Oshima |editor-first=Neal M. |pages=46–58 |chapter=Colors and patterns of dreams |editor-last2=Paterno |editor-first2=Maria Elena}}</ref> <ref name="dp">{{Cite web |date=January 10, 2018 |title=The Preconquest Filipino Tattoos |url=https://datupress.com/2018/01/10/the-preconquest-filipino-tattoos/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210810040957/https://datupress.com/2018/01/10/the-preconquest-filipino-tattoos/ |archive-date=August 10, 2021 |access-date=August 10, 2021 |website=Datu Press}}</ref> [[Talaksan:Anitos_of_Northern_tribes_(c._1900,_Philippines).jpg|thumb| Iba't ibang ''bulul'' [[Mga Igorot|ng Igorot]] na naglalarawan ''[[Anito|ng mga anito]]'' o espiritu ng mga ninuno (c. 1900)]] Sa mga [[Animismo|animistikong]] [[Mga katutubong relihiyon sa Pilipinas|katutubong relihiyong]] ito ng [[Pilipinas]] bago ang kolonyal na panahon, ang mga espiritu ng ninuno ay isa sa dalawang pangunahing uri ng espiritu ( ''[[anito]]'' ) na kinakausap [[Babaylan|ng mga shaman]] . Ang mga espiritu ng mga ninuno ay kilala bilang ''umaalagad'' ( {{Literal na pagsasalin|guardian|caretaker}} ). Maaari silang maging espiritu ng mga tunay na ninuno o pangkalahatang espiritu ng tagapag-alaga ng isang pamilya. Naniniwala ang mga sinaunang Pilipino na sa pagkamatay, ang kaluluwa ng isang tao ay naglalakbay (karaniwan ay sa pamamagitan ng bangka) patungo sa mundo ng mga espiritu .<ref name="Scott1994">{{Cite book |last=Scott |first=William Henry |author-link=William Henry Scott (historian) |title=Barangay: Sixteenth Century Philippine Culture and Society |url=https://archive.org/details/barangaysixteent0000scot |date=1994 |publisher=Ateneo de Manila University Press |isbn=978-971-550-135-4 |location=Quezon City}}</ref> <ref name="under" /> <ref name="soul">{{Cite web |date=15 April 2017 |title=The Soul According to the Ethnolinguistic Groups of the Philippines |url=https://www.aswangproject.com/soul-according-ethnolinguistic-groups-philippines/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201024122340/https://www.aswangproject.com/soul-according-ethnolinguistic-groups-philippines/ |archive-date=24 October 2020 |access-date=11 May 2018 |publisher=The Aswang Project}}</ref> Maaaring mayroong maraming lokasyon sa mundo ng mga espiritu, na iba-iba sa iba't ibang grupong etniko. Kung saang lugar napupunta ang mga kaluluwa ay nakadepende sa kung paano sila namatay, ang edad noong namatay, o ang pag-uugali ng tao noong sila ay nabubuhay pa. Ang mga kaluluwa ay muling nakikisama sa mga yumaong kamag-anak sa ilalim ng lupa at namumuhay nang normal sa ilalim ng lupa tulad ng dati nilang pamumuhay sa materyal na mundo. Sa ilang mga kaso, ang mga kaluluwa ng masasamang tao ay sumasailalim sa penitensiya at paglilinis bago sila makapasok sa isang partikular na daigdig ng mga espiritu. Ang mga kaluluwa ay kalaunan ay [[Reengkarnasyon|muling magkatawang-tao]] pagkatapos ng isang yugto ng panahon sa mundo ng mga espiritu. <ref name="Scott1994" /> <ref name="under">{{Cite web |date=14 April 2018 |title=How to Travel the Underworld of Philippine Mythology |url=https://www.aswangproject.com/how-to-travel-the-underworld-of-philippine-mythology/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201024122253/https://www.aswangproject.com/how-to-travel-the-underworld-of-philippine-mythology/ |archive-date=24 October 2020 |access-date=11 May 2018 |publisher=The Aswang Project}}</ref> <ref name="hislop">{{Cite journal |last=Stephen K. Hislop |year=1971 |title=Anitism: a survey of religious beliefs native to the Philippines |url=http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-09-02-1971/hislop-anitism-survey-religious%20beliefs-native-philippines.pdf |url-status=live |journal=Asian Studies |volume=9 |issue=2 |pages=144–156 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180707172324/http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-09-02-1971/hislop-anitism-survey-religious%20beliefs-native-philippines.pdf |archive-date=2018-07-07 |access-date=2018-05-12}}</ref> <ref name="rath">{{Cite book |last=Imke Rath |title=Image – Object – Performance: Mediality and Communication in Cultural Contact Zones of Colonial Latin America and the Philippines |publisher=Waxmann Verlag |year=2013 |isbn=978-3830979296 |editor-last=Astrid Windus & Eberhard Crailsheim |chapter=Depicting Netherworlds, or the Treatment of the Afterlife in a Colonial Contact Zone: The Paete Case |chapter-url=https://books.google.com/books?id=qWVfAgAAQBAJ}}</ref> == Mga Sanggunian == [[Kategorya:Mga kaugalian sa patay]] [[Kategorya:Antropolohiya ng relihiyon]] [[Kategorya:Antropolohiya]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Hapones]] 05es8cst1ijkaa7jz2jq4s9lnrrurts 0 338960 2221239 2219587 2026-08-21T09:48:44Z LknFenix 125962 + Mga detalye ng daanan 2221239 wikitext text/x-wiki {{Infobox protected area | name = Heoreserbang Masungi | image = Sapot Masungi Georserve.jpg | image_size = | image_alt = | image_caption = Ang pantanaw na platapormang ''Sapot'' sa Heoreserbang Masungi | map = Luzon#Philippines | map_alt = | map_caption = Heoreserbang Masungi, Kilometer 47, Lansangang-bayang Marilaque, Baras, Rizal, Pilipinas, 1970 | map_size = 220 | pushpin_relief = 1 | location = [[Baras, Rizal|Baras]], [[Rizal (lalawigan)|Rizal]], [[Pilipinas]] | coordinates = {{coords|14|36|18|N|121|20|19|E|region:PH|display=inline, title}} | area = {{convert|2,700|ha|km2}}<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Flores |first1=Dominique Nicole |title=What is the Masungi Georeserve conservation project? |trans-title=Ano ang proyektong pangkonserbasyon na Heoreserbang Masungi? |url=https://www.philstar.com/headlines/climate-and-environment/2025/02/20/2422954/what-masungi-georeserve-conservation-project |access-date=Marso 10, 2025 |work=[[The Philippine Star]] |date=Pebrero 20, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250309164943/https://www.philstar.com/headlines/climate-and-environment/2025/02/20/2422954/what-masungi-georeserve-conservation-project |url-status=live |archive-date=Marso 9, 2025}}</ref> | established =1996 | elevation = {{convert|2,100|ft|m|abbr=on}} | visitation_num = | visitation_year =December 2015 | operator = Masungi Georeserve Foundation | child = | module = | website = [https://masungigeoreserve.com Masungi Georeserve] }} Ang '''Heoreserbang Masungi''' ay isang lugar ng konserbasyon sa Pilipinas na nasa ibabaw ng isang pormasyon ng batong-apog na ''karst'' sa katimugang bahagi ng Bulubunduking [[Sierra Madre (Pilipinas)|Sierra Madre]] sa [[Baras, Rizal|Baras]], [[Rizal]]. Nakasentro ito sa mga pormasyong heolohikal ng Batong Masungi na nasa taas na {{Convert|640|m|ft}}.<ref>{{Cite web |title=Masungit Rock, Province of Rizal, Calabarzon |url=http://www.masungigeoreserve.com |access-date=Enero 10, 2017 |publisher=Geonamebase.com|language=en|trans-title=Batong Masungit, Lalawigan ng Rizal, Calabarzon}}</ref> Noong 1993, iminungkahing ideklara ang Batong Masungi at ang mga karatig-pook nito bilang isang "istriktong reserbang pangkalikasan " at isang "santuwaryo ng maiilap na hayop". Mula noon, naging tanyag itong destinasyon para sa mga paglalakad at mga isang-araw na pamamasyal mula sa [[Kalakhang Maynila]], at nagsimulang paunlarin upang makamit ang katayuang heoparke.<ref name="Philstar" /> == Paglalarawan == [[Talaksan:The Masungi Georeserve.jpg|alt=discovery trail of Masungi Georeserve|thumb|Bahagi ng landas ng pagtuklas ng Heoreserbang Masungi na may mga pormasyon ng batong-apog na karst at mga bahaging may lubid.]] [[Talaksan:Duyan (Giant Hammock) at Masungi Georeserve.jpg|alt=Duyan (Giant Hammock) at Masungi Georeserve|thumb|Ang duyan sa Heoreserbang Masungi]] Matatagpuan ang Heoreserbang Masungi sa Kilometer 47, [[Lansangang-bayang Marilaque]], [[Baras, Rizal]], [[Pilipinas]]. Natatangi ito sa masusungit nitong mga tuktok ng batong-apog na ''karst'', matatarik na dalisdis, at nakapaligid na luntiang kagubatan sa bundok. Naglalaman ito ng ilang yungib, kabilang ang Yungíb ni Ruben, na may mga pormasyon ng estalaktita at estalagmita, gayundin ng isang gawang-taong puwente.<ref name="rappler">{{cite web|url=https://www.rappler.com/life-and-style/travel/127172-masungi-georeserve-rizal-guide-tips/ |title=A first-timer's guide to Masungi Georeserve, where adventure awaits |work=[[Rappler]] |author=Reyes, Nicole |date=Marso 27, 2016 |access-date=Enero 10, 2017|language=en|trans-title=Isang pambaguhang gabay sa Heoreserbang Masungi, kung saan naghihintay ang abentura}}</ref> Ang isang tanyag na atraksiyon sa parke ay ang Sapot, isang platapormang metal na may mga hagdang gawa sa kahoy na nagpapahintulot sa mga bisita na maglakad sa nakabiting lambat sa ibabaw ng karst at masilayan ang 360-digring tanawin ng [[Sierra Madre (Pilipinas)|Sierra Madre]] at [[Laguna de Bay]].<ref name="rappler" /> Ang pinakamataas na tuktok ng parke, ang Tatay, ay mayroon ding platapormang pantanaw sa tuktok nito. Pinagdurugtong ang mga pormasyong batong-apog ng mga tulay na nakabitin, mga kursong lubid, at mga eco-trail na binuo ng Masungi Georeserve Foundation, Inc. (MGFI), isang [[samahang hindi pangkalakalan]] na itinatag ng inhinyerong sibil na si Ben Dumaliang at siyang namamahala sa parke. Kasangkot din sa pagpapaunlad ng mga ito ang Blue Star Development, ang pangkalahatang kontratista ng parke na pagmamay-ari rin ni Dumaliang.<ref name="inq">{{cite news |author=Evangelista, Cake |date=Nobyembre 27, 2016 |title=Exploring Rizal's Masungi Georeserve |url=http://lifestyle.inquirer.net/245409/exploring-rizals-masungi-georeserve/ |access-date=Enero 10, 2017 |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|language=en|trans-title=Paggalugad sa Heoreserbang Masungi sa Rizal}}</ref><ref name="DENR takeover">{{cite news |last1=Jordan |first1=Giselle |last2=Sy Cua |first2=Eric John |title=DENR takes over Rizal georeserve |url=https://www.manilatimes.net/2025/03/08/news/denr-takes-over-rizal-georeserve/2069407 |access-date=Marso 9, 2025 |work=[[The Manila Times]] |date=Marso 8, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250309102433/https://www.manilatimes.net/2025/03/08/news/denr-takes-over-rizal-georeserve/2069407 |url-status=live |archive-date=Marso 9, 2025|language=en|trans-title=DENR, pinamahalaan na ang heoreserba sa Rizal}}</ref> Sa isa sa mga tulay na nakabitin, makikita ang isang kahoy na silungang kahawig ng isang kableng bagon na tinatawag na Patak, na nagsisilbing pahingahan para sa mga bisita. Ang Duyan, isang higanteng duyan ng lubid na umaabot sa ilang daang talampakan, ay isa sa mga pinakanalilitratuhang kursong lubid sa Masungi.<ref name="rappler" /> === Biyolohiya at ekolohiya === Ang Masungi ay tahanan ng humigit-kumulang 400 espesye ng halaman at hayop, kabilang ang mga ibon, insekto, bu-ot, [[bayawak]], ahas, unggoy, at [[musang]].<ref name="inq" /><ref name="cry">{{cite web |last1=Limos |first1=Mario Alvaro |title=The Cry of Masungi: How the Battle Rages for This Piece of Paradise |url=https://www.esquiremag.ph/long-reads/features/the-cry-of-masungi-georeserve-a00293-20201207-lfrm |website=Esquire Philippines |publisher=Summit Media |date=Disyembre 7, 2020 |access-date=Enero 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201207154015/https://www.esquiremag.ph/long-reads/features/the-cry-of-masungi-georeserve-a00293-20201207-lfrm |archive-date=Disyembre 7, 2020|language=en|trans-title=Ang Sigaw ng Masungi: Kung Paano Umiigting ang Labanan para sa Pirasong Ito ng Paraiso}}</ref> Mahigit 100,000 katutubong puno ang nakapalibot sa parke, na karamihan ay mga [[punong nara]]. Nagsisilbi rin ang Masungi bilang tirahan ng mga endemikong espesye, kabilang ang higanteng bu-ot ng Hilagang Luzon, lawin-bulik, ''JC's vine'', at [[salinggogon]], na namumulaklak ayon sa panahon.<ref name="MB">{{cite news |last1=Parian |first1=Pancho |title=The women behind Masungi Georeserve |url=https://mb.com.ph/2023/3/25/the-women-behind-masungi-georeserve |access-date=Marso 9, 2025 |work=[[Manila Bulletin]] |date=Marso 25, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250309120222/https://mb.com.ph/2023/3/25/the-women-behind-masungi-georeserve |url-status=live |archive-date=Marso 9, 2025|language=en|trans-title=Ang mga kababaihan sa likod ng Heoreserbang Masungi}}</ref><ref>{{cite web |last1=De La Cruz |first1=Christia |title=LOOK: Philippines' Own Version of Sakura Are in Full Bloom Near Manila |url=https://www.spot.ph/things-to-do/the-latest-things-to-do/104158/philippine-cherry-blossoms-salinggogon-at-masungi-in-rizal-a833-20230323 |website=Spot.ph |access-date=Marso 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230512012427/https://www.spot.ph/things-to-do/the-latest-things-to-do/104158/philippine-cherry-blossoms-salinggogon-at-masungi-in-rizal-a833-20230323 |url-status=live |archive-date=Mayo 12, 2023 |date=Marso 23, 2023|language=en|trans-title=TINGNAN: Ang Sariling Bersiyon ng Sakura ng Pilipinas, Namumulaklak nang Husto malapit sa Maynila}}</ref> Ang pitogong Arayat, isang endemikong [[Pitogo (halaman)|pitogo]] sa [[Luzon]], ay tumutubo rin sa Masungi.<ref>{{cite web |last1=De la Cruz |first1=Christa |title=These Prehistoric Plants in the Philippines Are Older Than Dinosaurs |url=https://www.esquiremag.ph/long-reads/features/cycads-ancient-line-of-seed-plants-grow-in-masungi-georeserve-a833-sa00171-20200709-src-spot |website=Esquire Philippines |publisher=Summit Media |access-date=Enero 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115033817/https://www.esquiremag.ph/long-reads/features/cycads-ancient-line-of-seed-plants-grow-in-masungi-georeserve-a833-sa00171-20200709-src-spot |archive-date=Enero 15, 2021 |date=Hulyo 9, 2020|language=en|trans-title=Ang mga Sinaunang Halamang Ito sa Pilipinas ay Mas Matanda Kaysa sa mga Dinosauro}}</ref> === Mga detalye ng daanan === Upang maipagpatuloy ang mga pagsisikap sa konserbasyon, bumuo ang Heoreserbang Masungi ng mga ginabayang [[Turismong pang-ekolohiya|ekotour]] na nagtatampok sa tanawing ''karst'', mga kuweba, at mayamang biodibersidad habang nililimitahan ang epekto ng mga bisita. Kabilang dito ang ''Discovery Trail'', na gumagabay sa mga bisita patungo sa mga pormasyong batong-apog at mga lugar ng konserbasyon sa Masungi, at ang ''Legacy Trail'', na nagpapahintulot sa mga bisita na lumahok sa mga aktibidad sa pagtatanim ng puno at pagpapanumbalik ng kalupaan.<ref name="MB" /> == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] rti8m4ldu76homzwks61rurm68bm7o3 0 339021 2221189 2220490 2026-08-20T18:37:26Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 1 book for verifiability (20260820)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2221189 wikitext text/x-wiki '''Ang pagpapakete''' o '''pagbabalot''' ay ang [[agham]], [[sining]], at [[teknolohiya]] ng paglalagay ng mga produkto sa mga pakete o ng pagprotekta sa mga ito para sa pamamahagi, pag-iimbak, pagbebenta, at paggamit. Tumutukoy rin ang pagpapakete sa proseso ng pagdidisenyo, pagsusuri, at paggawa ng mga pakete. Maaaring ilarawan ang pagpapakete bilang isang koordinadong sistema ng paghahanda ng mga kalakal para sa transportasyon, pagbobodega, [[lohistika]], pagbebenta, at pangwakas na paggamit. Ang mga pakete ay naglalaman, nagpoprotekta, nagpapanatili, naghahatid, nagbibigay ng impormasyon, at nagsisilbing kasangkapan sa pagbebenta.<ref>{{cite book|last=Soroka| year=2002|title=Fundamentals of Packaging Technology|publisher= Institute of Packaging Professionals|ISBN=1-930268-25-4|language=en|trans-title=Mga Pangunahing Kaalaman sa Teknolohiya ng Pagpapakete}}</ref><ref>{{Cite book |last=Brennan |first=James G. |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/3527607579.ch9 |title=Food Processing Handbook |last2=Day |first2=Brian P. F. |date=2005 |publisher=[[Wiley (publisher)|Wiley]] |isbn=978-3-527-30719-7 |edition=1 |pages=291–350 |language=en |chapter=Packaging |doi=10.1002/3527607579.ch9|trans-title=Manwal sa Pagproseso ng Pagkain|trans-chapter=Pagpapakete}}</ref> Sa maraming bansa, naging mahalagang bahagi na ito ng mga gawain sa pamahalaan, negosyo, mga institusyon, industriya, at maging ng personal na paggamit. ==Kasaysayan== ===Sinaunang panahon=== [[Talaksan:Ritual wine vessel - The Met.png|thumb|right|Bronseng lalagyan ng alak mula ika-9 na siglo BK]] Ang mga unang pakete ay gumamit ng mga likas na materyales na makukuha noong panahong iyon, tulad ng mga basket na gawa sa tambo, mga sisidlang balat, mga kahong kahoy, mga plorerang yari sa palayok, mga seramikong ampora, mga bariles na kahoy, at mga hinabing supot. Habang umuunlad ang mga naprosesong materyales, ginamit din ang mga ito sa paggawa ng mga pakete, kabilang ang mga unang sisidlang yari sa [[Salamin (materyales)|salamin]] at [[bronse]]. Ang pag-aaral ng mga lumang pakete ay isang mahalagang aspeto ng [[arkeolohiya]]. Ginamit ng mga Tsino ang mga manipis na piraso ng ginamot na balat ng [[Moras (halaman)|moras]] upang ibalot ang pagkain noon pang una o ikalawang siglo BK.<ref name="OSU">{{cite web |last=Paula |first=Hook |date=11 Mayo 2017 |title=A History of Packaging |trans-title=Kasaysayan ng Pagpapakete |url=https://ohioline.osu.edu/factsheet/cdfs-133 |access-date=29 Disyembre 2020 |publisher=Ohio State University |language=en}}</ref> Ang paggamit ng materyal na parang papel sa Europa ay nagsimula nang gumamit ang [[Sinaunang Roma|mga Romano]] ng mababang uri at niresiklong papiro sa pagbabalot ng [[insenso]].<ref name="CHARM2005">{{Cite journal |author=Diana Twede |year=2005 |title=The Origins of Paper Based Packaging |trans-title=Ang Pinagmulan ng Pagpapaketeng De-papel |url=http://faculty.quinnipiac.edu/charm/CHARM%20proceedings/CHARM%20article%20archive%20pdf%20format/Volume%2012%202005/288%20twede.pdf |journal=Conference on Historical Analysis & Research in Marketing Proceedings |language=en |volume=12 |pages=288–300 [289] |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716105826/http://faculty.quinnipiac.edu/charm/CHARM%20proceedings/CHARM%20article%20archive%20pdf%20format/Volume%2012%202005/288%20twede.pdf |archive-date=Hulyo 16, 2011 |access-date=Marso 20, 2010}}</ref> Noong 1035, isang manlalakbay na Persyano na bumisita sa mga pamilihan sa [[Cairo]], Arabeng Ehipto, ang nagsabi na ang mga gulay, pampalasa, at mga kagamitang metal ay binabalot sa papel para sa mga mamimili matapos maibenta ang mga ito.<ref name="CHARM2005" /> ===Modernong panahon=== ====Tinplate==== Nagsimula pa noong ika-18 siglo ang paggamit ng ''tinplate'' (bakal na pinahiran ng lata) para sa pagpapakete. Matagal na naging [[monopolyo]] ng [[Bohemya]] ang paggawa ng ''tinplate''; noong 1667, dinala nina Andrew Yarranton, isang inhinyerong Ingles, at Ambrose Crowley ang pamamaraan sa Inglatera, kung saan ito ay pinahusay ng mga tagapamahala ng mga pagawaan ng bakal, kabilang si Philip Foley.<ref>{{Citation|first=P.J.|last=Brown|title=Andrew Yarranton and the British tinplate industry|periodical=Historical Metallurgy|volume=22|year=1988|pages=42–48|issue=1|language=en|trans-title=Si Andrew Yarranton at ang industriya ng tinplate ng Britanya}}</ref><ref>{{Citation|first=P.W.|last=King|title=Wolverley Lower Mill and the beginnings of the tinplate industry|periodical=Historical Metallurgy|volume=22|year=1988|pages=104–113|issue=2|language=en|trans-title=Wolverley Lower Mill at ang pag-umpisa ng industriya ng tinplate}}</ref> Pagsapit ng 1697, may laminadora si John Hanbury sa Pontypool para sa paggawa ng "Pontypool Plates".<ref>H.R. Schubert, ''History of the British iron and steel industry ... to 1775'', 429.</ref><ref>{{Citation|first=W.W.|last=Minchinton|title=The British tinplate industry: a history|year=1957|publisher=Clarendon Press, Oxford|page=10|language=en|trans-title=Ang industriya ng tinplate ng Britanya: kasaysayan}}</ref> Ang pamamaraang unang ginamit doon ng pagrolyo ng mga plakang bakal sa pamamagitan ng mga silindro ay nagbigay-daan sa paggawa ng mas pare-parehong ''black plate'' kaysa sa dating paraan ng [[Martilyo|pagmamartilyo]]. Nagsimulang ibenta ang mga kahong gawa sa ''tinplate'' mula sa mga daungan sa Bristol Channel noong 1725. Ang ''tinplate'' ay ipinadala mula sa Newport, Monmouthshire.<ref>Kinuha ang datos mula sa D.P. Hussey ''et al., Gloucester Port Books Database'' (CD-ROM, University of Wolverhampton 1995).</ref> Pagsapit ng 1805, 80,000 kahon ang nagawa at 50,000 ang nailuwas. Nagsimulang magbalot ang mga tindero ng [[tabako]] sa London ng pulbos na tabako sa mga kanistreng pinahiran ng metal noong dekada 1760. ==== Paglalata ==== [[Talaksan:Canning stewpan advertisement.jpg|thumb|left|upright|Patalastas sa magasin noong 1914 para sa mga kagamitan sa pagluluto na may mga tagubilin para sa paglalata ng pagkain sa bahay]] Nang matuklasan ng imbentor na Pranses na si Nicholas Appert ang kahalagahan ng mga lalagyang hindi pinapasukan ng hangin para sa [[pagpreserba ng pagkain]], ang proseso ng paglalata ng pagkain ay [[Patente|pinatente]] ng Britanikong mangangalakal na si Peter Durand noong 1810.<ref>{{cite web|last=Geoghegan |first=Tom |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-21689069 |title=BBC News - The story of how the tin can nearly wasn't |publisher=Bbc.co.uk |date=Abril 21, 2013 |access-date=Hunyo 4, 2013|language=en|trans-title=BBC News – Ang kuwento kung paano muntik nang hindi umiral ang lata}}</ref> Matapos matanggap ang patente, hindi personal na ipinagpatuloy ni Durand ang paglalata ng pagkain. Ibinenta niya ang kanyang patente noong 1812 sa dalawa pang Ingles, sina Bryan Donkin at John Hall, na pinahusay ang proseso at produkto at nagtayo ng unang komersiyal na pagawaan ng delata sa mundo sa Southwark Park Road, London. Pagsapit ng 1813, gumagawa na sila ng mga unang de-latang pagkain para sa Royal Navy.<ref>{{cite book|page=107|url=https://books.google.com/books?id=eAA5M2eIWqwC|title=People and Industries|author=William H. Chaloner|publisher=Routledge|year=1963|language=en|trans-title=Mga Tao at Industriya}}</ref> Ang patuloy na pag-unlad sa paglalata ay nagbigay-daan sa pag-imbento ng [[abrilata]] noong 1855. Si Robert Yeates, isang tagagawa ng kubyertos at mga instrumentong pang-operasyon sa Trafalgar Place West, Hackney Road, Middlesex, UK, ay nakaisip ng abrilata na may dulong hugis-kuko at kagamitang pinapagana ng kamay na ginagalaw sa paligid ng itaas na bahagi ng mga metal na lata.<ref>{{cite book|title=Encyclopedia of Kitchen History|publisher=Taylor & Francis Group|url=https://books.google.com/books?id=D7IhN7lempUC|isbn=978-1-57958-380-4|date=Setyembre 27, 2004|language=en|trans-title=Ensiklopedya ng Kasaysayan ng Kusina}}</ref> Noong 1858, isa pang pambukas na uring pingga na may mas kumplikadong hugis ang pinatentente sa Estados Unidos ni Ezra Warner ng [[Waterbury, Connecticut]]. ====Paketeng de-papel ==== [[Talaksan:Salt-packaging.jpg|thumb|upright|Pagpapakete ng mga natitiklop na karton ng asin noong bandang 1934]] Ang mga set-up box ay unang ginamit noong ika-16 na siglo, habang ang mga modernong kartong natitiklop ay nagmula pa noong 1839. Ang unang korugadong kahon ay ginawa nang komersiyo noong 1817 sa Inglatera. Ang korugadong papel, na tinatawag ding plisadong papel, ay pinatentahan sa Britanya noong 1856 at ginamit bilang panloob na sapin ng matataas na sumbrero. Si Robert Gair, na ipinanganak sa Eskosya, ay nag-imbento ng kahong paperboard na paunang pinutol noong 1890—mga patag na pirasong ginawa nang maramihan na maaaring itupi upang maging mga kahon. Bunga ng isang aksidente ang imbensyon ni Gair: noong dekada 1870, habang nagtatrabaho siya bilang taga-imprenta at tagagawa ng paper bag sa [[Brooklyn]], nag-iimprenta siya minsan ng mga supot ng binhi nang lumihis sa posisyon ang metal na ruler na ginagamit upang lagyan ng tupi ang mga ito, kaya naputol ang mga supot. Natuklasan ni Gair na maaari siyang gumawa ng mga paunang gawang kahong ''paperboard'' sa pamamagitan ng pagputol at paggawa ng tupi sa iisang operasyon.<ref>{{cite book|title=Cartons, crates and corrugated board: handbook of paper and wood packaging technology|author1=Diana Twede |author2=Susan E.M. Selke |name-list-style=amp |publisher=DEStech Publications|year=2005|isbn=978-1-932078-42-8|pages=41–42, 55–56|url=https://books.google.com/books?id=kc0MSzFvrH8C}}</ref> ===Ika-20 siglo=== [[Talaksan:Ephemera collection; Paper bag advertising Bile Beans Wellcome L0030503.jpg|right|thumb|upright|Isang paketeng nag-aanunsyo ng isang patentadong gamot]] Kabilang sa mga pagsulong sa pagpapakete noong unang bahagi ng ika-20 siglo ang mga pansarang Bakelite sa mga bote, mga transparent na pambalot na selopin, at mga panel sa mga karton. Pinahusay ng mga inobasyong ito ang kahusayan sa pagproseso at pinabuti ang kaligtasan ng pagkain. Habang nabubuo ang mga karagdagang materyales tulad ng [[aluminyo]] at ilang uri ng plastik, isinama ang mga ito sa mga pakete upang mapabuti ang pagganap at paggana.<ref>{{Cite book|last1=Brody|first1=A. L|last2=Marsh|first2=K. S|title=Encyclopedia of Packaging Technology|url=https://archive.org/details/wileyencyclopedi0000unse|year=1997|publisher=Wiley |isbn=978-0-471-06397-1|language=en|trans-title=Ensiklopedya ng Teknolohiya ng Pagpapakete}}</ref> ==Layunin== May ilang layunin ang pagpapakete at paglalagay ng etiketa sa mga pakete:<ref>{{cite conference | first = L | last = Bix |author2=Rifon |author3=Lockhart |author4=de la Fuente | title = The Packaging Matrix: Linking Package Design Criteria to the Marketing Mix | publisher = IDS Packaging | year = 2003 | url =https://www.researchgate.net/publication/282313342 | access-date = 16 Setyembre 2017|trans-title=Ang Matrix ng Pagpapakete: Pag-uugnay ng Pamantayan sa Disenyo ng Pakete sa Marketing Mix|lang=en}}</ref> * '''Pisikal na proteksiyon''' – Ang mga bagay na nakapaloob sa pakete ay maaaring mangailangan ng proteksiyon laban sa, bukod sa iba pa, mekanikal na pagkabigla, panginginig, paglabas ng kargang elektrostatiko, pagkagalos, kompresyon, [[temperatura]],<ref>{{cite journal |last=Choi |first= Seung-Jin|author2=Burgess |year=2007 |title=Practical mathematical model to predict the performance of insulating packages|journal=Packaging Technology and Science |volume=20 |issue=6 |pages=369–380 |doi=10.1002/pts.762 |s2cid= 136558384|language=en|trans-title=Praktikal na modelong matematiko upang mahulaan ang pagganap ng mga paketeng may insulasyon}}</ref> at iba pa. * '''Proteksiyon sa pamamagitan ng harang''' – Kadalasang kinakailangan ang harang laban sa [[oksiheno]], singaw ng tubig, sikat ng araw, alikabok, at iba pa. Ang pagtagos ay isang kritikal na salik sa disenyo. Naglalaman ang ilang pakete ng mga pampatuyo o pansipsip ng oksiheno upang makatulong na pahabain ang buhay sa istante. Pinananatili rin ang binagong<ref>{{cite journal |last=Lee |first= Ki-Eun |author2=Kim |author3=An |author4=Lyu |author5=Lee |year=1998 |title=Effectiveness of modified atmosphere packaging in preserving a prepared ready-to-eat food|journal=Packaging Technology and Science|volume=21 |issue=7 |page= 417|doi=10.1002/pts.821 |s2cid= 98181751 |language=en|trans-title=Bisa ng pagpapaketeng may binagong atmospera sa pagpreserba ng inihandang pagkaing maaari nang kainin}}</ref> o kontroladong atmospera sa ilang pakete ng pagkain. Ang pagpapanatiling malinis, sariwa, isterilisado,<ref>{{cite journal |last=Severin |first=J|year=2007 |title=New Methodology for Whole-Package Microbial Challenge Testing for Medical Device Trays|doi=10.1520/JTE100869|journal= Journal of Testing and Evaluation|volume=35|issue=4|article-number=100869}}</ref> at ligtas ng mga nilalaman sa buong itinakdang buhay sa istante ay isang pangunahing tungkulin. Ginagamit din ang isang harang kapag kailangang paghiwalayin ang dalawang materyales bago ang huling paggamit, gaya ng sa mga espesyal na pintura, pandikit, likidong medikal, at iba pa. * '''Paglalaman o pagtitipon''' – Kailangang mailagay sa mga lalagyan ang mga likido at pulbos para sa pagpapadala at pagbebenta. Karaniwang pinagsasama-sama ang maliliit na bagay sa iisang pakete upang maging mas episyente ang pag-iimbak at pagbebenta. Halimbawa, ang isang kahon na naglalaman ng 1,000 holen ay nangangailangan ng mas kaunting pisikal na paghawak kaysa sa 1,000 magkakahiwalay na holen. Ang mga likido, pulbos, at mga butil-butil na materyal ay nangangailangan ng mga lalagyan. * '''Pagbibigay ng impormasyon''' – Nagpapabatid ang mga pakete at etiketa kung paano gamitin, ilipat, [[Pagreresiklo|iresiklo]], o itapon ang pakete o produkto. Sa mga produktong parmasyutiko, [[pagkain]], [[medikal]], at [[Sustansiyang kimikal|kemikal]], may ilang uri ng impormasyong itinatadhana ng batas. Ginagamit ang impormasyon sa mga pakete at etiketa para sa pagsubaybay at pagtunton. Karamihan sa mga produkto ay may nakasaad na numero ng serye at lote sa pakete, at sa kaso ng mga produktong pagkain, gamot, at ilang kemikal, karaniwang nakalagay rin ang petsa ng pagkupas o "mainam gamitin bago". Maaari ring ipahiwatig ng mga pakete ang materyal na ginamit sa paggawa nito sa pamamagitan ng isang simbolo. * '''Pagmemerkado''' – Maaaring gamitin ng mga tagapagmemerkado ang pagpapakete at mga etiketa upang hikayatin ang mga potensiyal na mamimili na bumili ng isang produkto. Ang [[disenyong grapiko]] at pisikal ng pakete ay matagal nang mahalaga at patuloy na umuunlad. Inilalapat ang mga komunikasyon sa pagmemerkado at disenyong grapiko sa ibabaw ng pakete at kadalasan ay sa mga display sa punto ng pagbebenta. Karamihan sa mga pakete ay idinisenyo upang ipakita ang mensahe at pagkakakilanlan ng tatak, habang itinatampok din ang produkto. == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Pagpapakete|*]] qcmbf1whgnjjialsuvvmmxgzzxtzv6u 0 339153 2221186 2220628 2026-08-20T18:08:10Z InternetArchiveBot 113521 Bluelink 2 books for verifiability (20260820)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2221186 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |official_name = Nkhotakota |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type = Bayan<!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = Nkhotakota, Malawi1.jpg |imagesize = 300px |image_caption = Mga tradisyonal na bahay na gawa sa putik at kugon sa dalampasigan ng Lawa ng Malawi sa Nkhotakota |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = Malawi<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_mapsize=240 |pushpin_label_position =bottom |pushpin_map_caption = Location in Malawi <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{flag|Malawi}} |subdivision_type1 = [[Mga rehiyon ng Malawi|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Gitnang Rehiyon, Malawi|Gitnang Rehiyon]] |subdivision_type2 = [[Mga distrito ng Malawi|Distrito]] |subdivision_name2 = [[Distrito ng Nkhotakota]] |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = |established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> |established_date2 = |established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> |established_date3 = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2018 Census<ref name="Census2018">{{cite web|url=http://www.nsomalawi.mw/images/stories/data_on_line/demography/census_2018/2018%20Malawi%20Population%20and%20Housing%20Census%20Main%20Report.pdf|title=2018 Population and Housing Census Main Report|publisher=Malawi National Statistical Office|accessdate=25 December 2019|archive-date=8 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608191931/http://www.nsomalawi.mw/images/stories/data_on_line/demography/census_2018/2018%20Malawi%20Population%20and%20Housing%20Census%20Main%20Report.pdf|url-status=dead}}</ref> |population_footnotes = |population_note = |population_total = 28,350 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title =Mga Wika |population_blank1 = [[Wikang Chichewa|Chichewa]] |population_blank2_title =Religions |population_blank2 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone = +2 |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|12|55|00|S|34|18|00|E|region:MW|display=inline,title}} |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = 1548 |blank1_name_sec2 = [[Köppen climate classification|Klima]] |blank1_info_sec2 = [[Tropical savanna climate|Aw]] <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} Ang '''Nkhotakota''' ay isang bayan at isa sa mga distrito sa [[Gitnang Rehiyon, Malawi|Gitnang Rehiyon]] ng [[Malawi]]. Ito ay nasa baybayin ng [[Lawa ng Malawi]] (dating Lawa ng Nyasa) at isa sa mga pangunahing daungan sa Lawa ng Malawi. Noong 2018, ang populasyon ng Nkhotakota ay tinatayang nasa 28,350. Ang distrito ay may populasyon na 301,000. ==Kasaysayan== Ang Nkhotakota ay orihinal na isang grupo ng mga nayon noong ika-19 na siglo na kalaunan ay nagsilbing pamilihan para sa mga mangangalakal ng alipin na Swahili-Arabia.<ref name="Britannica">{{cite web|url=http://www.britannica.com/eb/article-9055985|title=Nkhotakota|accessdate=27 June 2008|work=[[Encyclopædia Britannica]] |date=2008}}</ref> Nakumbinsi ni [[David Livingstone]] si Chief Jumbe na itigil ang pangangalakal ng mga alipin sa ilalim ng isang puno sa Nkhotakota noong ika-19 na siglo, na kasalukuyang umiiral sa ilalim ng isang misyon.<ref name=Murphy197>{{cite book|page=[https://archive.org/details/southernafrica0000unse_x5a9/page/197 197]|title=Lonely Planet Southern Africa: Join the Safari|url=https://archive.org/details/southernafrica0000unse_x5a9|date=2007|last=Murphy|first=Alan|author2=Armstrong, Kate |author3=Firestone, Matthew D. |author4= Fitzpatrick, Mary |isbn=1-74059-745-1|publisher=[[Lonely Planet]]}}</ref> Noong 1905, dumaan dito si [[Mary Hall (eksplorador)|Mary Hall]] habang naglalakbay siya upang maging unang babaeng naglakbay mula Cape Town patungong Cairo. Dumating siya mula sa [[Mangochi]].<ref name=women3>{{Cite journal |last=Baker |first=Colin |date=1982 |title=Nyasaland 1905 - 1909: The Journeys of Mary Hall, Olivia Colville and Charlotte Mansfield |url=https://www.jstor.org/stable/29778467 |journal=The Society of Malawi Journal |volume=35 |issue=1 |pages=11–29 |issn=0037-993X}}</ref> Nagbigay ng mga talumpati ang pangulo ng Malawi na si [[Hastings Banda]] sa ilalim ng isa pang puno sa Nkhotakota noong dekada 1960, na ang ironikong kilala bilang Puno ng Livingstone.<ref name=Murphy197/> Ang bayang ito ay tinamaan ng mga baha noong 2001, at ito ang pinakamatinding tinamaan na lugar sa Gitnang rehiyon ng Malawi.<ref name="AllAfrica Rain">{{cite web|url=http://allafrica.com/stories/200103210071.html|title=More Rains, Renewed Problems|date=21 March 2001|accessdate=1 July 2008|work=[[AllAfrica]]}}</ref> Sa kasalukuyan, ang Nkhotakota ang pinakamalaking tradisyonal na bayan sa Aprika sa Malawi<ref name="Britannica"/> at may malakas na impluwensya ng Swahili-Arabia.<ref>Murphy, p. 159.</ref> ==Heograpiya== [[Image:Mwaya Beach, Malawi.jpg|thumb|left|300px|Dalampasigan ng Mwaya sa Look ng Nkhotakota sa [[Lawa ng Malawi]]]] Ang Nkhotakota ay nasa taas na 472 metro (1,548 talampakan) sa baybayin ng Lawa ng Malawi.<ref name="Britannica"/> Ito ay matatagpuan sa isang mabatong tagaytay na tinatanaw ang isang natural na daungan na tinatanaw ang Look ng Nkhotakota, na nabuo ng isang [[buhanginan]].<ref name="Britannica"/> Bukod pa rito, ang Nkhotakota ay 200 kilometro (120 mi) mula sa [[Lilongwe]], ang kabisera ng Malawi, at 378 kilometro (235 mi) mula sa [[Blantyre]], ang pinakamalaking lungsod ng Malawi.<ref name="Wild Malawi">{{cite web|url=http://www.wildmalawi.com/distance-table/distance-table/malawi-distance-table.html|title=Malawi distance table|accessdate=20 June 2008|work=Wild Malawi|date=2008|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080908060148/http://www.wildmalawi.com/distance-table/distance-table/malawi-distance-table.html|archivedate=8 September 2008|df=dmy-all}}</ref> ==Mga hayop sa kagubatan== Ang Nkhotakota ay tahanan ng [[Nkhotakota Wildlife Reserve]], kung saan, ayon sa [[Lonely Planet]], may malaking pagkakataon ang isang tao na makakita ng mga elepante.<ref>Murphy, p. 31.</ref> Ang reserbasyon ay tahanan din ng ilang uri ng antelope, kalabaw, at leopardo.<ref>Murphy, p. 166.</ref> Maraming malalaking ilog ang tumatawid sa reserbang ito, ang pinakamalaki sa Malawi.<ref name=Murphy197/> Humigit-kumulang 24 kilometro (15 mi) sa timog ng Nkhotakota ay ang Chia Lagoon, isang malaking look na konektado sa Lawa ng Malawi sa pamamagitan ng isang makitid na kanal, na tinatawid ng isang tulay malapit sa isang pangunahing kalsada ng Nkhotakota.<ref name=Murphy197/> ==Ekonomiya== Ang pinakamalaking pormal na 'pribadong' tagapag-empleyo sa distrito ay isang kumpanya ng paggawa ng asukal na "Dwangwa Sugar corporation" (kasalukuyang nasa ilalim ng Illovo). Karamihan sa mga lokal ay maliliit na magsasaka ng palay, kamoteng kahoy, at mais, habang ang marami pang iba ay maliliit na mangingisda, na regular na nangingisda sa baybayin ng Lawa ng Malawi, Chia Lagoon, at marami pang ibang ilog kabilang ang [[Ilog Bua|Bua]], Dwangwa, Dwambazi, at Chilua, gamit ang mga tatsulok na lambat sa mga poste, kawit, atbp. Ang Nkhotakota ay tahanan din ng pangalawang pinakamalaking palayok sa Malawi, na kilala bilang Nkhotakota Pottery, na pinagsasama ang produksyon ng palayok sa isang lodge sa tabi ng lawa at restawran sa Nkhotakota Pottery Lodge. Ang palayok ang pangalawang pinakamalaking pormal na 'pribadong' tagapag-empleyo sa distrito ng mga lokal na residente at umaakit sa parehong lokal at internasyonal na turista.<ref name="Pottery">{{cite web |title=Nkhotakota Pottery Lodge |url=https://www.malawitourism.com/places/nkhotakota-pottery-lodge/ |access-date=2 November 2025}}</ref> Ang isa pang kapansin-pansing sinaunang (atraksyon ng turista) sa Nkhotakota ay ang Mawira hot spring, isang lugar na may lawak na humigit-kumulang 3 km2 ng mainit na tubig na patuloy na bumubulwak mula sa lupa mula pa noong unang panahon. Ang Mawira hot spring ay matatagpuan sa gitnang bahagi ng distrito, mga 5 km mula sa sangandaan ng Ntchisi/Kasungu.<ref name=Murphy197/> Ang Sungu Island (na gawa sa buhangin at mga bato) ay isa pang kamangha-manghang lugar na dapat bisitahin sa gitnang bahagi ng Nkhotakota. Ang islang ito ay matatagpuan sa loob ng Lawa ng Malawi, 1.5 km mula sa baybayin nito, at humigit-kumulang 2 km mula sa istasyon (pantalan) ng Kaliba, kung saan ang mga bangkang pampasaherong naglalayag sa Lawa ng Malawi ay kumukuha o nagbababa ng mga pasahero at maliliit na mangangalakal. ==Klima== {{Weather box |location = Nkhotakota (1961–1990) |metric first = Yes |single line = Yes |Jan high C = 28.5 |Feb high C = 28.6 |Mar high C = 28.5 |Apr high C = 28.0 |May high C = 26.9 |Jun high C = 25.7 |Jul high C = 25.4 |Aug high C = 26.9 |Sep high C = 29.5 |Oct high C = 31.8 |Nov high C = 31.5 |Dec high C = 29.4 |year high C = 28.4 |Jan mean C = 24.3 |Feb mean C = 24.6 |Mar mean C = 24.9 |Apr mean C = 23.8 |May mean C = 22.1 |Jun mean C = 20.3 |Jul mean C = 20.0 |Aug mean C = 21.1 |Sep mean C = 23.4 |Oct mean C = 25.9 |Nov mean C = 26.3 |Dec mean C = 25.1 |year mean C = 23.5 |Jan low C = 21.1 |Feb low C = 21.4 |Mar low C = 20.9 |Apr low C = 20.1 |May low C = 17.9 |Jun low C = 15.7 |Jul low C = 15.3 |Aug low C = 15.9 |Sep low C = 18.0 |Oct low C = 20.8 |Nov low C = 22.0 |Dec low C = 21.3 |year low C = 19.2 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 320.0 |Feb precipitation mm = 266.3 |Mar precipitation mm = 407.6 |Apr precipitation mm = 227.7 |May precipitation mm = 33.5 |Jun precipitation mm = 11.5 |Jul precipitation mm = 7.9 |Aug precipitation mm = 2.1 |Sep precipitation mm = 0.7 |Oct precipitation mm = 10.2 |Nov precipitation mm = 79.8 |Dec precipitation mm = 282.0 |year precipitation mm = 1649.3 |Jan humidity = 83 |Feb humidity = 81 |Mar humidity = 81 |Apr humidity = 77 |May humidity = 72 |Jun humidity = 66 |Jul humidity = 65 |Aug humidity = 62 |Sep humidity = 59 |Oct humidity = 58 |Nov humidity = 63 |Dec humidity = 77 |year humidity = 70 |unit precipitation days = 0.3 mm |Jan precipitation days = 20 |Feb precipitation days = 18 |Mar precipitation days = 20 |Apr precipitation days = 13 |May precipitation days = 4 |Jun precipitation days = 3 |Jul precipitation days = 2 |Aug precipitation days = 1 |Sep precipitation days = 1 |Oct precipitation days = 2 |Nov precipitation days = 7 |Dec precipitation days = 17 |year precipitation days = 108 |Jan sun = 167.4 |Feb sun = 159.6 |Mar sun = 213.9 |Apr sun = 240.0 |May sun = 269.7 |Jun sun = 276.0 |Jul sun = 279.0 |Aug sun = 294.5 |Sep sun = 297.0 |Oct sun = 306.9 |Nov sun = 270.0 |Dec sun = 204.6 |year sun = 2978.6 |Jand sun = 5.4 |Febd sun = 5.7 |Mard sun = 6.9 |Aprd sun = 8.0 |Mayd sun = 8.7 |Jund sun = 9.2 |Juld sun = 9.0 |Augd sun = 9.5 |Sepd sun = 9.9 |Octd sun = 9.9 |Novd sun = 9.0 |Decd sun = 6.6 |yeard sun = |source 1 = NOAA<ref name= NOAA>{{Cite FTP | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG__I/MW/67591.TXT | server = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | title = Nkhota Kota Climate Normals 1961–1990 | accessdate = 10 August 2016}}</ref> }} ==Demograpiko== ===Pag-unlad ng populasyon=== {| class="wikitable" ! Taon ! Populasyon<ref name="World Gazetteer">{{cite web|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&srt=pnan&col=dq&geo=-150 |title=Malawi: largest cities and towns and statistics of their population |accessdate=27 June 2008 |work=World Gazetteer |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927223224/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&srt=pnan&col=dq&geo=-150 |archivedate=27 September 2007 }}</ref><ref name="Census2018">{{cite web|url=http://www.nsomalawi.mw/images/stories/data_on_line/demography/census_2018/2018%20Malawi%20Population%20and%20Housing%20Census%20Main%20Report.pdf|title=2018 Population and Housing Census Main Report|publisher=Malawi National Statistical Office|accessdate=25 December 2019|archive-date=8 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200608191931/http://www.nsomalawi.mw/images/stories/data_on_line/demography/census_2018/2018%20Malawi%20Population%20and%20Housing%20Census%20Main%20Report.pdf|url-status=dead}}</ref> |- | 1977 | 10,312 |- | 1987 | 12,163 |- | 1998 | 19,262 |- | 2008 | 24,726 |- | 2018 | 28,250 |} ===Mga Wika=== Ang [[Wikang Chichewa|Chichewa]] ang pangunahing wikang sinasalita sa bayang ito.<ref name="Language">{{cite book|page=[https://archive.org/details/languageplanning0001unse_h0c5/page/85 85]|title=Language Planning and Policy in Africa: Botswana, Malawi, Mozambique and South Africa|url=https://archive.org/details/languageplanning0001unse_h0c5|isbn=1-85359-725-2|date=2004|last=Baldauf |first=Richard B.|author2=Kaplan, Robert }}</ref> Isang pamayanan ng [[Taong Swahili|Swahili]] ang itinatag din sa Nkhotakota.<ref>Baldauf, p. 91.</ref> Maraming nagsasalita ng [[Wikang Chewa|Chewa]] ang nakatira sa timog ng Nkhotakota,<ref>Baldauf, p. 82.</ref> at ang [[Taong Tonga ng Malawi|Tonga]] ang sinasalita sa hilaga nito.<ref>Baldauf, p. 84.</ref> ==Mga Pasilidad== [[Image:Nkhotakota cemetery2.jpg|left|thumb|Sementeryo ng mga Kristiyano sa Nkhotakota]] ===Medikal=== Mayroong dalawang ospital sa Nkhotakota: ang Nkhotakota District Hospital at ang St. Anne's Mission Hospital. Gayunpaman, sa buong distrito ay mayroong 23 pasilidad pangkalusugan kabilang ang 1 ospital ng distrito, 1 ospital ng misyon, 1 ospital ng gobyerno sa kanayunan, 1 ospital ng misyon sa kanayunan, 11 sentrong pangkalusugan, 10 pribadong klinika at 2 dispensaryo.<ref>http://www.nkhotakota.com/health.html~~~~{{Dead link|date=April 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://allafrica.com/stories/200210170244.html|title=Poverty Reduction is Malawi's Priority|date=17 October 2002|accessdate=2 July 2008|work=[[AllAfrica]]}}</ref> Sa mga pagsisikap nito sa paglaban sa HIV/AIDS, ang Society for Women Against AIDS in Malawi (SWAM) ay nagpatupad ng dalawang-taong proyekto sa Nkhotakota.<ref>{{cite web|url=http://allafrica.com/stories/200705071519.html|title=SWAM in the Fight Against HIV/Aids|date=7 May 2007|accessdate=2 July 2008|work=[[AllAfrica]]}}</ref> Ang Nkhotakota ay isa ring rehiyonal na sentro para sa [World Medical Fund] – isang kawanggawa sa medisina na nakabase sa UK, na ang mga serbisyo sa pag-abot sa kanayunan ay nagbibigay sa mga nayon ng rehiyon ng pangunahing pangangalagang medikal kabilang ang mga anti-retrovirals, paggamot laban sa malaria at pamamahala ng mga nakakahawang sakit. ===Mga Bangko=== Ang mga sangay ng First Discount House FDH Bank at NBS Bank ay malapit na matatagpuan sa gitnang punto ng bayan, sa sangandaan ng Salima/Lilongwe at Ntchisi/Kasungu. Habang ang Standard Bank (isang sangay ng Standard Bank South Africa) ay matatagpuan 50 km ang layo sa lugar ng Illovo sugar company sa Dwangwa, kung saan matatagpuan ang National Bank of Malawi at NBS Bank. Ang mga komersyal na bangko na ito ay nagbibigay ng ilang serbisyo sa pagbabangko at iba pang pinansyal kabilang ang; mga pasilidad sa pagpapalit ng dayuhang pera para sa mga lokal na residente at dayuhang turista. Marami ring ahente ng bangko sa Boma at maraming sentro ng kalakalan sa paligid ng distrito. ==Transportasyon== Ang Nkhotakota ay isa sa mga pangunahing daungan sa Lawa ng Malawi,<ref name=Britannica2>{{cite web|url=http://www.britannica.com/eb/article-43952/Malawi|title=Malawi: Transportation|accessdate=27 June 2008|work=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref> at pinaglilingkuran ito ng lantsang [[MV Ilala|MV ''Ilala'']] na linggu-linggo na tumatawid sa Lawa ng Malawi. Ang pinakamalapit na paliparan ay nasa [[Kasungu]], 77 kilometro (48 mi) ang layo. Ang mga bus ay bumibiyahe mula [[Salima, Malawi|Salima]] nang dalawang oras araw-araw.<ref>Murphy, p. 176.</ref> Bukod pa rito, ang mga minibus ay bumibiyahe mula rito patungong [[Nkhata Bay]] sa pangunahing kalsada na nagdurugtong sa mga bayang ito.<ref>Murphy, p. 191.</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Nkhotakota]] [[Kategorya:Lawa ng Malawi]] [[Kategorya:Malawi]] qiv5mv34nivcv14mhhzsxpk665947o3 0 339185 2221212 2221002 2026-08-21T01:07:10Z AsianStuff03 125864 /* */ Spacing 2221212 wikitext text/x-wiki {{Infobox person/Wikidata |image=Yan Shu portrait with inscription (Ming dynasty)(cropped).png}} Si '''Yan Shu''' (991–1055), na may pangmagalang na pangalan bilang Tongshu (同叔), ay isang Tsinong makata, politiko, kaligrapo, at manunulat ng sanaysay noong hilagang [[Dinastiyang Song]]. Siya ay binigyan ng titulong Yuanxian ({{Lang|zh|元獻}} pagkatapos ng kanyang kamatayan.) at iginawad din ang titulong Duke ng Linzi.{{Sfn|Zhang|Li|2003}} Si Yan Shu ay ipinanganak sa ngayon ay [[Distrito ng Linchuan]] ng Fuzhou, [[Jiangxi]]. Siya ay itinuring bilang isang magaling na batang, at noong siya ay nasa na 14, nakapasa siya sa mga pagsusulit ng imperyo. Siya ay nagkaroon ng mahabang karera bilang isang opisyal sa korte sentral at sa mga posisyon sa iba't-ibang rehiyon, at naglingkod siya sa dalawang emperador kabilang sina Emperador Zhenzong at Renzong. Siya ay isang tagapagturo at patron para sa nakababatang henerasyon ng mga iskolar na opisyal at gumanap ng mahalagang papel sa mga reporma ng Qingli. Sa kanyang buhay, si Yan Shu ay sumulat ng mahigit 10,000 tulang ''ci'', bagama't karamihan sa mga ito ay naglaho. Sa mga natitirang akda, ang ''Pearl Jade'' (珠玉詞), na naglalaman ng 136 na natitirang tula, ay itinuturing na isa sa kanyang pinakatanyag na mga akda. Kasama sa iba pang umiiral na mga gawa ang mga bahagi ng ''The Lasting Writings of Yuanxian'' (晏元獻遺文) at ''The Categories'' (類要).<ref>{{Cite web |title=晏殊《类要》研究 {{!}} WorldCat.org |url=https://search.worldcat.org/title/795630160 |access-date=2024-09-16 |website=search.worldcat.org |language=en}}</ref> Kasama ni Ouyang Xiu, siya ay sama-samang tinawag na "Yan-Ou" bilang pagkilala sa kanilang mga kontribusyon sa dyanra ng tulang ''ci''.<ref>{{Cite web |last=Liu |first=Shaoxiong |title=晏殊、歐陽修詞中的情與理 |url=https://ocw.aca.ntu.edu.tw/ocw_files/103S102/103S102_AA03L01.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240916195902/https://ocw.aca.ntu.edu.tw/ocw_files/103S102/103S102_AA03L01.pdf |archive-date=2024-09-16 |access-date=2024-09-16 |website=台大开放式课程}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} ===Mga pinagkunan=== * {{Cite book |last=Zhang|first=Yi|title=中国古代文学发展史 (Zhongguo gu dai wen xue fa zhan shi) |last2=Li |first2=Ruishan |date=2003 |publisher=Nan kai da xue chubanshe |isbn=978-7-310-01915-1 |editor-last=Luo |editor-first=Zongqiang |edition=Di 1 ban |location=Tianjin |editor-last2=Chen |editor-first2=Hong}} [[Kategorya:Mga manunulat mula sa Tsina]] [[Kategorya:Mga politiko mula sa Tsina]] nqkf8r8fezt8fhqzny5jq5827c9p90m 0 339215 2221144 2026-08-20T12:26:41Z Allyriana000 119761 Bagong pahina: {{Talaan ng mga planetang menor/intro|mula=66001}}{{TOC001|prefix=66}} == Mga sanggunian == {{Reflist|35em}} == 66001–66100 == {{Anchor|001}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2|top-link=no}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 66001 || {{mp|1998 OG|1}} || — || Hulyo 17, 1998 || [[Woomera, Australia|Woomera]] || [[Frank B. Zoltowski|F. B. Zoltowski]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|66001}} |-id=002 bgcolor=#fefefe | 66002 Shadoks || {{mp|1998 OL|5}} || {{MoM... 2221144 wikitext text/x-wiki {{Talaan ng mga planetang menor/intro|mula=66001}}{{TOC001|prefix=66}} == Mga sanggunian == {{Reflist|35em}} == 66001–66100 == {{Anchor|001}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2|top-link=no}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 66001 || {{mp|1998 OG|1}} || — || Hulyo 17, 1998 || [[Woomera, Australia|Woomera]] || [[Frank B. Zoltowski|F. B. Zoltowski]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|66001}} |-id=002 bgcolor=#fefefe | 66002 Shadoks || {{mp|1998 OL|5}} || {{MoMP|66002|Shadoks}} || Hulyo 29, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|66002}} |-id=003 bgcolor=#d6d6d6 | 66003 || {{mp|1998 OX|6}} || — || Hulyo 20, 1998 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || {{·}} || align=right | 7.6 km || {{M+J|66003}} |-id=004 bgcolor=#d6d6d6 | 66004 || {{mp|1998 OV|9}} || — || Hulyo 26, 1998 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 5.7 km || {{M+J|66004}} |-id=005 bgcolor=#e9e9e9 | 66005 || {{mp|1998 OA|12}} || — || Hulyo 22, 1998 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || [[Slow rotator (asteroid)#66005|slow]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|66005}} |-id=006 bgcolor=#fefefe | 66006 || {{mp|1998 OW|13}} || — || Hulyo 26, 1998 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|66006}} |-id=007 bgcolor=#e9e9e9 | 66007 || 1998 PO || — || Agosto 3, 1998 || [[Observatorio Astronómico de Mallorca|Majorca]] || [[Ángel López Jiménez|Á. López J.]] || [[Padua family|PAD]] || align=right | 11 km || {{M+J|66007}} |-id=008 bgcolor=#ffc2e0 | 66008 || {{mp|1998 QH|2}} || — || Agosto 20, 1998 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Apollo asteroid|APO]] <small>[[+1 km NEO|+1km]]</small> || align=right | 1.5 km || {{M+J|66008}} |-id=009 bgcolor=#e9e9e9 | 66009 || {{mp|1998 QZ|8}} || — || Agosto 17, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|66009}} |-id=010 bgcolor=#d6d6d6 | 66010 || {{mp|1998 QO|15}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#607|EMA]] || align=right | ''7.3 km'' || {{M+J|66010}} |-id=011 bgcolor=#e9e9e9 | 66011 || {{mp|1998 QR|17}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Padua family|PAD]] || align=right | 9.8 km || {{M+J|66011}} |-id=012 bgcolor=#e9e9e9 | 66012 || {{mp|1998 QM|23}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|66012}} |-id=013 bgcolor=#d6d6d6 | 66013 || {{mp|1998 QC|24}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#611|NAE]] || align=right | 12 km || {{M+J|66013}} |-id=014 bgcolor=#d6d6d6 | 66014 || {{mp|1998 QW|24}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|66014}} |-id=015 bgcolor=#e9e9e9 | 66015 || {{mp|1998 QW|25}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|66015}} |-id=016 bgcolor=#d6d6d6 | 66016 || {{mp|1998 QX|27}} || — || Agosto 24, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[FIN tbl#607|EMA]] || align=right | 11 km || {{M+J|66016}} |-id=017 bgcolor=#d6d6d6 | 66017 || {{mp|1998 QC|30}} || — || Agosto 26, 1998 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|66017}} |-id=018 bgcolor=#d6d6d6 | 66018 || {{mp|1998 QA|31}} || — || Agosto 17, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''7.8 km'' || {{M+J|66018}} |-id=019 bgcolor=#d6d6d6 | 66019 || {{mp|1998 QE|31}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|66019}} |-id=020 bgcolor=#fefefe | 66020 || {{mp|1998 QN|31}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|66020}} |-id=021 bgcolor=#d6d6d6 | 66021 || {{mp|1998 QZ|34}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|66021}} |-id=022 bgcolor=#d6d6d6 | 66022 || {{mp|1998 QU|42}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 7.3 km || {{M+J|66022}} |-id=023 bgcolor=#fefefe | 66023 || {{mp|1998 QS|43}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|66023}} |-id=024 bgcolor=#e9e9e9 | 66024 || {{mp|1998 QZ|45}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|66024}} |-id=025 bgcolor=#d6d6d6 | 66025 || {{mp|1998 QP|46}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|66025}} |-id=026 bgcolor=#d6d6d6 | 66026 || {{mp|1998 QK|48}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|66026}} |-id=027 bgcolor=#d6d6d6 | 66027 || {{mp|1998 QH|49}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|66027}} |-id=028 bgcolor=#d6d6d6 | 66028 || {{mp|1998 QU|51}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|66028}} |-id=029 bgcolor=#d6d6d6 | 66029 || {{mp|1998 QC|61}} || — || Agosto 23, 1998 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|66029}} |-id=030 bgcolor=#e9e9e9 | 66030 || {{mp|1998 QY|64}} || — || Agosto 24, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 8.2 km || {{M+J|66030}} |-id=031 bgcolor=#e9e9e9 | 66031 || {{mp|1998 QE|68}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 6.5 km || {{M+J|66031}} |-id=032 bgcolor=#d6d6d6 | 66032 || {{mp|1998 QK|68}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|66032}} |-id=033 bgcolor=#d6d6d6 | 66033 || {{mp|1998 QV|69}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#607|EMA]] || align=right | 8.0 km || {{M+J|66033}} |-id=034 bgcolor=#e9e9e9 | 66034 || {{mp|1998 QY|69}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|66034}} |-id=035 bgcolor=#d6d6d6 | 66035 || {{mp|1998 QA|70}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.4 km'' || {{M+J|66035}} |-id=036 bgcolor=#d6d6d6 | 66036 || {{mp|1998 QZ|73}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|66036}} |-id=037 bgcolor=#d6d6d6 | 66037 || {{mp|1998 QD|74}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|66037}} |-id=038 bgcolor=#d6d6d6 | 66038 || {{mp|1998 QM|74}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.2 km'' || {{M+J|66038}} |-id=039 bgcolor=#d6d6d6 | 66039 || {{mp|1998 QS|74}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|66039}} |-id=040 bgcolor=#d6d6d6 | 66040 || {{mp|1998 QQ|75}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.3 km'' || {{M+J|66040}} |-id=041 bgcolor=#d6d6d6 | 66041 || {{mp|1998 QZ|77}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''9.9 km'' || {{M+J|66041}} |-id=042 bgcolor=#d6d6d6 | 66042 || {{mp|1998 QA|78}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|66042}} |-id=043 bgcolor=#e9e9e9 | 66043 || {{mp|1998 QH|79}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|66043}} |-id=044 bgcolor=#e9e9e9 | 66044 || {{mp|1998 QU|82}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|66044}} |-id=045 bgcolor=#d6d6d6 | 66045 || {{mp|1998 QJ|84}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|66045}} |-id=046 bgcolor=#d6d6d6 | 66046 || {{mp|1998 QJ|85}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.8 km || {{M+J|66046}} |-id=047 bgcolor=#d6d6d6 | 66047 || {{mp|1998 QL|85}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | 7.4 km || {{M+J|66047}} |-id=048 bgcolor=#d6d6d6 | 66048 || {{mp|1998 QU|85}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.0 km || {{M+J|66048}} |-id=049 bgcolor=#d6d6d6 | 66049 || {{mp|1998 QB|86}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.6 km || {{M+J|66049}} |-id=050 bgcolor=#d6d6d6 | 66050 || {{mp|1998 QB|87}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#631|URS]]{{·}}[[Slow rotator (asteroid)#66050|slow]] || align=right | 13 km || {{M+J|66050}} |-id=051 bgcolor=#d6d6d6 | 66051 || {{mp|1998 QC|87}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|66051}} |-id=052 bgcolor=#d6d6d6 | 66052 || {{mp|1998 QM|87}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.8 km || {{M+J|66052}} |-id=053 bgcolor=#d6d6d6 | 66053 || {{mp|1998 QN|87}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|66053}} |-id=054 bgcolor=#d6d6d6 | 66054 || {{mp|1998 QY|88}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|66054}} |-id=055 bgcolor=#d6d6d6 | 66055 || {{mp|1998 QQ|90}} || — || Agosto 28, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.2 km || {{M+J|66055}} |-id=056 bgcolor=#d6d6d6 | 66056 || {{mp|1998 QM|95}} || — || Agosto 19, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|66056}} |-id=057 bgcolor=#d6d6d6 | 66057 || {{mp|1998 QP|96}} || — || Agosto 19, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|66057}} |-id=058 bgcolor=#d6d6d6 | 66058 || {{mp|1998 QQ|97}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|66058}} |-id=059 bgcolor=#d6d6d6 | 66059 || {{mp|1998 QZ|100}} || — || Agosto 26, 1998 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|66059}} |-id=060 bgcolor=#d6d6d6 | 66060 || {{mp|1998 QB|103}} || — || Agosto 26, 1998 || La Silla || E. W. Elst || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | ''6.9 km'' || {{M+J|66060}} |-id=061 bgcolor=#fefefe | 66061 || {{mp|1998 QN|104}} || — || Agosto 26, 1998 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|66061}} |-id=062 bgcolor=#d6d6d6 | 66062 || {{mp|1998 RG|1}} || — || Setyembre 10, 1998 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Višnjan Observatory|Višnjan]] || [[FIN tbl#613|LIX]] || align=right | 12 km || {{M+J|66062}} |-id=063 bgcolor=#ffc2e0 | [[(66063) 1998 RO1|66063]] || {{mp|1998 RO|1}} || — || Setyembre 14, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Aten asteroid|ATE]] <small>[[+1 km NEO|+1km]]</small>{{·}}[[Minor-planet moon#66063|moon]] || align=right data-sort-value="0.83" | ''830 m'' || {{M+J|66063}} |-id=064 bgcolor=#fefefe | 66064 || {{mp|1998 RW|4}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|66064}} |-id=065 bgcolor=#d6d6d6 | 66065 || {{mp|1998 RB|13}} || — || Setyembre 14, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Themis family|THM]] || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|66065}} |-id=066 bgcolor=#d6d6d6 | 66066 || {{mp|1998 RO|18}} || — || Setyembre 14, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|66066}} |-id=067 bgcolor=#e9e9e9 | 66067 || {{mp|1998 RM|19}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|66067}} |-id=068 bgcolor=#e9e9e9 | 66068 || {{mp|1998 RG|26}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|66068}} |-id=069 bgcolor=#d6d6d6 | 66069 || {{mp|1998 RK|42}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.9 km'' || {{M+J|66069}} |-id=070 bgcolor=#fefefe | 66070 || {{mp|1998 RP|46}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|66070}} |-id=071 bgcolor=#d6d6d6 | 66071 || {{mp|1998 RS|48}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|66071}} |-id=072 bgcolor=#d6d6d6 | 66072 || {{mp|1998 RW|48}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|66072}} |-id=073 bgcolor=#d6d6d6 | 66073 || {{mp|1998 RJ|50}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.7 km || {{M+J|66073}} |-id=074 bgcolor=#d6d6d6 | 66074 || {{mp|1998 RZ|50}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | ''7.4 km'' || {{M+J|66074}} |-id=075 bgcolor=#d6d6d6 | 66075 || {{mp|1998 RT|51}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.4 km'' || {{M+J|66075}} |-id=076 bgcolor=#d6d6d6 | 66076 || {{mp|1998 RD|53}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 7.8 km || {{M+J|66076}} |-id=077 bgcolor=#d6d6d6 | 66077 || {{mp|1998 RL|53}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | 5.0 km || {{M+J|66077}} |-id=078 bgcolor=#d6d6d6 | 66078 || {{mp|1998 RW|53}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''10 km'' || {{M+J|66078}} |-id=079 bgcolor=#d6d6d6 | 66079 || {{mp|1998 RA|54}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|66079}} |-id=080 bgcolor=#d6d6d6 | 66080 || {{mp|1998 RV|56}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | ''7.1 km'' || {{M+J|66080}} |-id=081 bgcolor=#d6d6d6 | 66081 || {{mp|1998 RY|56}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.1 km || {{M+J|66081}} |-id=082 bgcolor=#d6d6d6 | 66082 || {{mp|1998 RZ|58}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.7 km || {{M+J|66082}} |-id=083 bgcolor=#d6d6d6 | 66083 || {{mp|1998 RW|61}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|66083}} |-id=084 bgcolor=#d6d6d6 | 66084 || {{mp|1998 RY|63}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#609|VER]] || align=right | ''6.5 km'' || {{M+J|66084}} |-id=085 bgcolor=#d6d6d6 | 66085 || {{mp|1998 RG|67}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | ''8.1 km'' || {{M+J|66085}} |-id=086 bgcolor=#d6d6d6 | 66086 || {{mp|1998 RL|69}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.8 km'' || {{M+J|66086}} |-id=087 bgcolor=#d6d6d6 | 66087 || {{mp|1998 RW|69}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|66087}} |-id=088 bgcolor=#d6d6d6 | 66088 || {{mp|1998 RE|71}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|66088}} |-id=089 bgcolor=#d6d6d6 | 66089 || {{mp|1998 RQ|73}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|66089}} |-id=090 bgcolor=#d6d6d6 | 66090 || {{mp|1998 RQ|75}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|66090}} |-id=091 bgcolor=#d6d6d6 | 66091 || {{mp|1998 RM|76}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | 5.9 km || {{M+J|66091}} |-id=092 bgcolor=#fefefe | 66092 || 1998 SD || — || Setyembre 16, 1998 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Hungaria asteroids|''H'']]{{·}}[[Slow rotator (asteroid)#66092|slow]] || align=right | 2.0 km || {{M+J|66092}} |-id=093 bgcolor=#e9e9e9 | 66093 || 1998 SG || — || Setyembre 16, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''7.6 km'' || {{M+J|66093}} |-id=094 bgcolor=#d6d6d6 | 66094 || {{mp|1998 SY|1}} || — || Setyembre 17, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|66094}} |-id=095 bgcolor=#d6d6d6 | 66095 || {{mp|1998 SP|6}} || — || Setyembre 20, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|66095}} |-id=096 bgcolor=#d6d6d6 | 66096 || {{mp|1998 SS|6}} || — || Setyembre 20, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || [[FIN tbl#608|BRA]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|66096}} |-id=097 bgcolor=#d6d6d6 | 66097 Maximelebreton || {{mp|1998 SB|11}} || {{MoMP|66097|Maximelebreton}} || Setyembre 17, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|66097}} |-id=098 bgcolor=#d6d6d6 | 66098 || {{mp|1998 SV|12}} || — || Setyembre 23, 1998 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|66098}} |-id=099 bgcolor=#d6d6d6 | 66099 || {{mp|1998 SQ|13}} || — || Setyembre 23, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || [[Themis family|THM]] || align=right | 7.4 km || {{M+J|66099}} |-id=100 bgcolor=#d6d6d6 | 66100 || {{mp|1998 SG|17}} || — || Setyembre 17, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || THM || align=right | ''6.1 km'' || {{M+J|66100}} |} == 66101–66200 == {{Anchor|101}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 66101 || {{mp|1998 SK|22}} || — || Setyembre 23, 1998 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Višnjan Observatory|Višnjan]] || {{·}} || align=right | ''7.2 km'' || {{M+J|66101}} |-id=102 bgcolor=#d6d6d6 | 66102 || {{mp|1998 SR|22}} || — || Setyembre 23, 1998 || Višnjan Observatory || Višnjan || {{·}} || align=right | ''7.9 km'' || {{M+J|66102}} |-id=103 bgcolor=#d6d6d6 | 66103 || {{mp|1998 SJ|24}} || — || Setyembre 17, 1998 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|66103}} |-id=104 bgcolor=#fefefe | 66104 || {{mp|1998 SB|25}} || — || Setyembre 19, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66104}} |-id=105 bgcolor=#d6d6d6 | 66105 || {{mp|1998 SW|25}} || — || Setyembre 22, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|66105}} |-id=106 bgcolor=#d6d6d6 | 66106 || {{mp|1998 SJ|26}} || — || Setyembre 22, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 9.6 km || {{M+J|66106}} |-id=107 bgcolor=#fefefe | 66107 || {{mp|1998 SM|27}} || — || Setyembre 24, 1998 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|66107}} |-id=108 bgcolor=#fefefe | 66108 || {{mp|1998 SX|34}} || — || Setyembre 26, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || ''H'' || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|66108}} |-id=109 bgcolor=#fefefe | 66109 || {{mp|1998 SB|35}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || ''H'' || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|66109}} |-id=110 bgcolor=#d6d6d6 | 66110 || {{mp|1998 SQ|37}} || — || Setyembre 21, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|66110}} |-id=111 bgcolor=#fefefe | 66111 || {{mp|1998 SY|39}} || — || Setyembre 23, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|66111}} |-id=112 bgcolor=#fefefe | 66112 || {{mp|1998 SP|45}} || — || Setyembre 25, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|66112}} |-id=113 bgcolor=#d6d6d6 | 66113 || {{mp|1998 SG|55}} || — || Setyembre 16, 1998 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|66113}} |-id=114 bgcolor=#d6d6d6 | 66114 || {{mp|1998 SG|68}} || — || Setyembre 19, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''6.8 km'' || {{M+J|66114}} |-id=115 bgcolor=#d6d6d6 | 66115 || {{mp|1998 ST|68}} || — || Setyembre 19, 1998 || Socorro || LINEAR || {{LoMP|58892|(58892)}} || align=right | ''7.7 km'' || {{M+J|66115}} |-id=116 bgcolor=#d6d6d6 | 66116 || {{mp|1998 SU|68}} || — || Setyembre 19, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 13 km || {{M+J|66116}} |-id=117 bgcolor=#fefefe | 66117 || {{mp|1998 SV|69}} || — || Setyembre 21, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|66117}} |-id=118 bgcolor=#d6d6d6 | 66118 || {{mp|1998 SL|71}} || — || Setyembre 21, 1998 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|66118}} |-id=119 bgcolor=#d6d6d6 | 66119 || {{mp|1998 SE|72}} || — || Setyembre 21, 1998 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''7.1 km'' || {{M+J|66119}} |-id=120 bgcolor=#fefefe | 66120 || {{mp|1998 SF|74}} || — || Setyembre 21, 1998 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66120}} |-id=121 bgcolor=#d6d6d6 | 66121 || {{mp|1998 SF|81}} || — || Setyembre 26, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|66121}} |-id=122 bgcolor=#e9e9e9 | 66122 || {{mp|1998 SC|87}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|66122}} |-id=123 bgcolor=#d6d6d6 | 66123 || {{mp|1998 SD|87}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.9 km'' || {{M+J|66123}} |-id=124 bgcolor=#d6d6d6 | 66124 || {{mp|1998 SC|111}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.9 km'' || {{M+J|66124}} |-id=125 bgcolor=#d6d6d6 | 66125 || {{mp|1998 SA|112}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | ''9.3 km'' || {{M+J|66125}} |-id=126 bgcolor=#e9e9e9 | 66126 || {{mp|1998 SX|112}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|66126}} |-id=127 bgcolor=#d6d6d6 | 66127 || {{mp|1998 SQ|114}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|66127}} |-id=128 bgcolor=#d6d6d6 | 66128 || {{mp|1998 SV|114}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | ''6.1 km'' || {{M+J|66128}} |-id=129 bgcolor=#d6d6d6 | 66129 || {{mp|1998 SA|117}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|66129}} |-id=130 bgcolor=#d6d6d6 | 66130 || {{mp|1998 SM|117}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''9.5 km'' || {{M+J|66130}} |-id=131 bgcolor=#d6d6d6 | 66131 || {{mp|1998 SA|123}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 5.8 km || {{M+J|66131}} |-id=132 bgcolor=#d6d6d6 | 66132 || {{mp|1998 SP|126}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|66132}} |-id=133 bgcolor=#d6d6d6 | 66133 || {{mp|1998 SR|127}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | 6.7 km || {{M+J|66133}} |-id=134 bgcolor=#d6d6d6 | 66134 || {{mp|1998 SV|127}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|66134}} |-id=135 bgcolor=#d6d6d6 | 66135 || {{mp|1998 SX|131}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|66135}} |-id=136 bgcolor=#d6d6d6 | 66136 || {{mp|1998 SN|133}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.1 km'' || {{M+J|66136}} |-id=137 bgcolor=#fefefe | 66137 || {{mp|1998 SR|136}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66137}} |-id=138 bgcolor=#d6d6d6 | 66138 || {{mp|1998 SE|137}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | ''9.1 km'' || {{M+J|66138}} |-id=139 bgcolor=#d6d6d6 | 66139 || {{mp|1998 SH|138}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|66139}} |-id=140 bgcolor=#d6d6d6 | 66140 || {{mp|1998 SQ|139}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 7.1 km || {{M+J|66140}} |-id=141 bgcolor=#fefefe | 66141 || {{mp|1998 SG|142}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|66141}} |-id=142 bgcolor=#fefefe | 66142 || {{mp|1998 SN|145}} || — || Setyembre 20, 1998 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66142}} |-id=143 bgcolor=#d6d6d6 | 66143 || {{mp|1998 SE|161}} || — || Setyembre 26, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|66143}} |-id=144 bgcolor=#e9e9e9 | 66144 Célinereylé || {{mp|1998 SJ|171}} || {{MoMP|66144|Célinereylé}} || Setyembre 18, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|66144}} |-id=145 bgcolor=#d6d6d6 | 66145 || 1998 TM || — || Oktubre 10, 1998 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|66145}} |-id=146 bgcolor=#ffc2e0 | 66146 || {{mp|1998 TU|3}} || — || Oktubre 13, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Aten asteroid|ATE]] <small>[[+1 km NEO|+1km]]</small> || align=right | 2.9 km || {{M+J|66146}} |-id=147 bgcolor=#d6d6d6 | 66147 || {{mp|1998 TC|10}} || — || Oktubre 12, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Themis family|THM]] || align=right | ''8.3 km'' || {{M+J|66147}} |-id=148 bgcolor=#e9e9e9 | 66148 || {{mp|1998 TD|11}} || — || Oktubre 12, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|66148}} |-id=149 bgcolor=#d6d6d6 | 66149 || {{mp|1998 TS|33}} || — || Oktubre 14, 1998 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Themis family|THM]] || align=right | ''7.6 km'' || {{M+J|66149}} |-id=150 bgcolor=#fefefe | 66150 || 1998 UF || — || Oktubre 17, 1998 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|66150}} |-id=151 bgcolor=#d6d6d6 | 66151 Josefhanuš || 1998 UL || {{MoMP|66151|Josefhanuš}} || Oktubre 16, 1998 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Petr Pravec|P. Pravec]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.2 km || {{M+J|66151}} |-id=152 bgcolor=#fefefe | 66152 || 1998 UU || — || Oktubre 16, 1998 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | 1.5 km || {{M+J|66152}} |-id=153 bgcolor=#fefefe | 66153 || 1998 UV || — || Oktubre 16, 1998 || Catalina || CSS || [[Hungaria family|H]] || align=right | 1.3 km || {{M+J|66153}} |-id=154 bgcolor=#fefefe | 66154 || {{mp|1998 UK|19}} || — || Oktubre 28, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || H || align=right data-sort-value="0.99" | ''990 m'' || {{M+J|66154}} |-id=155 bgcolor=#d6d6d6 | 66155 || {{mp|1998 UR|24}} || — || Oktubre 18, 1998 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Asteroid family#Ashkova|(3460)]] || align=right | ''6.0 km'' || {{M+J|66155}} |-id=156 bgcolor=#e9e9e9 | 66156 || {{mp|1998 UV|25}} || — || Oktubre 18, 1998 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|66156}} |-id=157 bgcolor=#d6d6d6 | 66157 || {{mp|1998 UJ|26}} || — || Oktubre 18, 1998 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''6.0 km'' || {{M+J|66157}} |-id=158 bgcolor=#d6d6d6 | 66158 || {{mp|1998 UJ|27}} || — || Oktubre 18, 1998 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''6.7 km'' || {{M+J|66158}} |-id=159 bgcolor=#d6d6d6 | 66159 || {{mp|1998 UN|36}} || — || Oktubre 28, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''7.9 km'' || {{M+J|66159}} |-id=160 bgcolor=#e9e9e9 | 66160 || {{mp|1998 UC|38}} || — || Oktubre 28, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|66160}} |-id=161 bgcolor=#d6d6d6 | 66161 || {{mp|1998 UG|40}} || — || Oktubre 28, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 7.1 km || {{M+J|66161}} |-id=162 bgcolor=#e9e9e9 | 66162 || {{mp|1998 UG|49}} || — || Oktubre 18, 1998 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|66162}} |-id=163 bgcolor=#fefefe | 66163 || 1998 VB || — || Nobyembre 7, 1998 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|66163}} |-id=164 bgcolor=#d6d6d6 | 66164 || {{mp|1998 VC|8}} || — || Nobyembre 10, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.7 km || {{M+J|66164}} |-id=165 bgcolor=#fefefe | 66165 || {{mp|1998 VF|10}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66165}} |-id=166 bgcolor=#fefefe | 66166 || {{mp|1998 VL|25}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|66166}} |-id=167 bgcolor=#d6d6d6 | 66167 || {{mp|1998 VG|28}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#66167|fast]] || align=right | 11 km || {{M+J|66167}} |-id=168 bgcolor=#fefefe | 66168 || {{mp|1998 VK|28}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|66168}} |-id=169 bgcolor=#d6d6d6 | 66169 || {{mp|1998 VO|29}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|66169}} |-id=170 bgcolor=#d6d6d6 | 66170 || {{mp|1998 VJ|30}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 15 km || {{M+J|66170}} |-id=171 bgcolor=#d6d6d6 | 66171 || {{mp|1998 VW|36}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.1 km'' || {{M+J|66171}} |-id=172 bgcolor=#d6d6d6 | 66172 || {{mp|1998 VX|45}} || — || Nobyembre 14, 1998 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Fast rotator (asteroid)#66172|fast]] || align=right | ''8.3 km'' || {{M+J|66172}} |-id=173 bgcolor=#d6d6d6 | 66173 || {{mp|1998 VE|50}} || — || Nobyembre 11, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''8.0 km'' || {{M+J|66173}} |-id=174 bgcolor=#d6d6d6 | 66174 || {{mp|1998 VZ|52}} || — || Nobyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Clematis family|(1101)]] || align=right | ''10 km'' || {{M+J|66174}} |-id=175 bgcolor=#fefefe | 66175 || {{mp|1998 WD|4}} || — || Nobyembre 20, 1998 || [[Observatorio Astronómico de Mallorca|Majorca]] || [[Ángel López Jiménez|Á. López J.]], [[Rafael Pacheco|R. Pacheco]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 2.4 km || {{M+J|66175}} |-id=176 bgcolor=#fefefe | 66176 || {{mp|1998 WR|4}} || — || Nobyembre 18, 1998 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|66176}} |-id=177 bgcolor=#d6d6d6 | 66177 || {{mp|1998 WE|5}} || — || Nobyembre 21, 1998 || [[Goodricke-Pigott Observatory|Goodricke-Pigott]] || [[Roy A. Tucker|R. A. Tucker]] || [[Asteroid family#Traversa|(5651)]] || align=right | 7.1 km || {{M+J|66177}} |-id=178 bgcolor=#d6d6d6 | 66178 || {{mp|1998 WL|13}} || — || Nobyembre 21, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 14 km || {{M+J|66178}} |-id=179 bgcolor=#fefefe | 66179 || {{mp|1998 WB|14}} || — || Nobyembre 21, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|66179}} |-id=180 bgcolor=#e9e9e9 | 66180 || {{mp|1998 WD|14}} || — || Nobyembre 21, 1998 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66180}} |-id=181 bgcolor=#fefefe | 66181 || {{mp|1998 WL|17}} || — || Nobyembre 21, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]]{{·}}{{Interloper|405}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|66181}} |-id=182 bgcolor=#e9e9e9 | 66182 || {{mp|1998 WC|23}} || — || Nobyembre 18, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66182}} |-id=183 bgcolor=#d6d6d6 | 66183 || {{mp|1998 WJ|33}} || — || Nobyembre 23, 1998 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 7.8 km || {{M+J|66183}} |-id=184 bgcolor=#fefefe | 66184 || {{mp|1998 XW|2}} || — || Disyembre 9, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|66184}} |-id=185 bgcolor=#d6d6d6 | 66185 || {{mp|1998 XM|47}} || — || Disyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 12 km || {{M+J|66185}} |-id=186 bgcolor=#e9e9e9 | 66186 || {{mp|1998 XS|49}} || — || Disyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|66186}} |-id=187 bgcolor=#d6d6d6 | 66187 || {{mp|1998 XS|73}} || — || Disyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Hilda family|HIL]]{{·}}[[Hilda asteroid|3:2]]{{·}}[[Asteroid family#Mecklenburg|(6124)]] || align=right | 22 km || {{M+J|66187}} |-id=188 bgcolor=#d6d6d6 | 66188 || {{mp|1998 XK|79}} || — || Disyembre 15, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|66188}} |-id=189 bgcolor=#fefefe | 66189 || {{mp|1998 XA|97}} || — || Disyembre 12, 1998 || [[Observatorio Nacional de Llano del Hato|Mérida]] || Naranjo, O. A. || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|66189}} |-id=190 bgcolor=#fefefe | 66190 || {{mp|1998 YX|5}} || — || Disyembre 22, 1998 || [[Osservatorio Astronomico di Farra d'Isonzo|Farra d'Isonzo]] || Farra d'Isonzo || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|66190}} |-id=191 bgcolor=#d6d6d6 | 66191 || {{mp|1998 YS|6}} || — || Disyembre 19, 1998 || [[Uenohara Observatory|Uenohara]] || [[Nobuhiro Kawasato|N. Kawasato]] || [[Themis family|THM]] || align=right | 11 km || {{M+J|66191}} |-id=192 bgcolor=#fefefe | 66192 || {{mp|1998 YW|10}} || — || Disyembre 18, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|66192}} |-id=193 bgcolor=#e9e9e9 | 66193 || {{mp|1999 AF|22}} || — || Enero 13, 1999 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|66193}} |-id=194 bgcolor=#fefefe | 66194 || {{mp|1999 AT|23}} || — || Enero 14, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.0 km || {{M+J|66194}} |-id=195 bgcolor=#fefefe | 66195 || {{mp|1999 AN|25}} || — || Enero 14, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hungaria family|H]] || align=right | 1.7 km || {{M+J|66195}} |-id=196 bgcolor=#fefefe | 66196 || {{mp|1999 AE|34}} || — || Enero 13, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|66196}} |-id=197 bgcolor=#fefefe | 66197 Isabosc || {{mp|1999 BO|6}} || {{MoMP|66197|Isabosc}} || Enero 20, 1999 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || [[Slow rotator (asteroid)#66197|slow]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|66197}} |-id=198 bgcolor=#fefefe | 66198 Micheltallon || {{mp|1999 BH|11}} || {{MoMP|66198|Micheltallon}} || Enero 20, 1999 || Caussols || ODAS || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|66198}} |-id=199 bgcolor=#fefefe | 66199 || {{mp|1999 BF|13}} || — || Enero 24, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|66199}} |-id=200 bgcolor=#fefefe | 66200 Gibis || {{mp|1999 BT|13}} || {{MoMP|66200|Gibis}} || Enero 20, 1999 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|66200}} |} == 66201–66300 == {{Anchor|201}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 66201 || {{mp|1999 BC|20}} || — || Enero 16, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66201}} |-id=202 bgcolor=#e9e9e9 | 66202 || {{mp|1999 BJ|21}} || — || Enero 16, 1999 || Socorro || LINEAR || MAR || align=right | 5.7 km || {{M+J|66202}} |-id=203 bgcolor=#d6d6d6 | 66203 || {{mp|1999 BV|24}} || — || Enero 18, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|66203}} |-id=204 bgcolor=#fefefe | 66204 || {{mp|1999 BA|26}} || — || Enero 28, 1999 || [[Gekko Observatory|Gekko]] || [[Tetsuo Kagawa|T. Kagawa]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|66204}} |-id=205 bgcolor=#e9e9e9 | 66205 || {{mp|1999 BJ|27}} || — || Enero 16, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|66205}} |-id=206 bgcolor=#fefefe | 66206 || {{mp|1999 BQ|31}} || — || Enero 19, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|66206}} |-id=207 bgcolor=#d6d6d6 | 66207 Carpi || {{mp|1999 CB|1}} || {{MoMP|66207|Carpi}} || Pebrero 6, 1999 || [[Cavezzo Observatory|Cavezzo]] || Cavezzo || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|66207}} |-id=208 bgcolor=#fefefe | 66208 || {{mp|1999 CQ|6}} || — || Pebrero 10, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|66208}} |-id=209 bgcolor=#e9e9e9 | 66209 || {{mp|1999 CC|14}} || — || Pebrero 12, 1999 || [[Uenohara Observatory|Uenohara]] || [[Nobuhiro Kawasato|N. Kawasato]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|66209}} |-id=210 bgcolor=#e9e9e9 | 66210 || {{mp|1999 CR|14}} || — || Pebrero 15, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|66210}} |-id=211 bgcolor=#d6d6d6 | 66211 || {{mp|1999 CA|22}} || — || Pebrero 10, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 7.7 km || {{M+J|66211}} |-id=212 bgcolor=#fefefe | 66212 || {{mp|1999 CS|32}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Matterania|(883)]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|66212}} |-id=213 bgcolor=#e9e9e9 | 66213 || {{mp|1999 CQ|33}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66213}} |-id=214 bgcolor=#e9e9e9 | 66214 || {{mp|1999 CO|36}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|66214}} |-id=215 bgcolor=#d6d6d6 | 66215 || {{mp|1999 CP|38}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 7.3 km || {{M+J|66215}} |-id=216 bgcolor=#d6d6d6 | 66216 || {{mp|1999 CJ|42}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|66216}} |-id=217 bgcolor=#fefefe | 66217 || {{mp|1999 CZ|42}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|66217}} |-id=218 bgcolor=#d6d6d6 | 66218 || {{mp|1999 CU|43}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.9 km || {{M+J|66218}} |-id=219 bgcolor=#e9e9e9 | 66219 || {{mp|1999 CR|50}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.5 km'' || {{M+J|66219}} |-id=220 bgcolor=#fefefe | 66220 || {{mp|1999 CZ|68}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.6 km || {{M+J|66220}} |-id=221 bgcolor=#fefefe | 66221 || {{mp|1999 CH|73}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|66221}} |-id=222 bgcolor=#d6d6d6 | 66222 || {{mp|1999 CV|75}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.9 km || {{M+J|66222}} |-id=223 bgcolor=#e9e9e9 | 66223 || {{mp|1999 CE|77}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|66223}} |-id=224 bgcolor=#fefefe | 66224 || {{mp|1999 CG|77}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|66224}} |-id=225 bgcolor=#fefefe | 66225 || {{mp|1999 CL|79}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|66225}} |-id=226 bgcolor=#fefefe | 66226 || {{mp|1999 CS|89}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66226}} |-id=227 bgcolor=#d6d6d6 | 66227 || {{mp|1999 CR|109}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Hilda family|HIL]]{{·}}[[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | 11 km || {{M+J|66227}} |-id=228 bgcolor=#fefefe | 66228 || {{mp|1999 CY|109}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|66228}} |-id=229 bgcolor=#fefefe | 66229 || {{mp|1999 CH|117}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|66229}} |-id=230 bgcolor=#d6d6d6 | 66230 || {{mp|1999 CV|117}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|66230}} |-id=231 bgcolor=#e9e9e9 | 66231 || {{mp|1999 CD|125}} || — || Pebrero 11, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|66231}} |-id=232 bgcolor=#fefefe | 66232 || {{mp|1999 CL|135}} || — || Pebrero 8, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|66232}} |-id=233 bgcolor=#fefefe | 66233 || {{mp|1999 CC|156}} || — || Pebrero 14, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|66233}} |-id=234 bgcolor=#fefefe | 66234 || {{mp|1999 CZ|157}} || — || Pebrero 9, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|66234}} |-id=235 bgcolor=#fefefe | 66235 || 1999 ET || — || Marso 6, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|66235}} |-id=236 bgcolor=#fefefe | 66236 || {{mp|1999 EP|3}} || — || Marso 14, 1999 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|66236}} |-id=237 bgcolor=#e9e9e9 | 66237 || {{mp|1999 ET|5}} || — || Marso 13, 1999 || [[Goodricke-Pigott Observatory|Goodricke-Pigott]] || [[Roy A. Tucker|R. A. Tucker]] || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|66237}} |-id=238 bgcolor=#fefefe | 66238 || 1999 FZ || — || Marso 17, 1999 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|66238}} |-id=239 bgcolor=#d6d6d6 | 66239 || {{mp|1999 FK|2}} || — || Marso 16, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[FIN tbl#611|NAE]] || align=right | 6.2 km || {{M+J|66239}} |-id=240 bgcolor=#fefefe | 66240 || {{mp|1999 FJ|9}} || — || Marso 20, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|66240}} |-id=241 bgcolor=#e9e9e9 | 66241 || {{mp|1999 FN|17}} || — || Marso 23, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66241}} |-id=242 bgcolor=#e9e9e9 | 66242 || {{mp|1999 FY|17}} || — || Marso 23, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|66242}} |-id=243 bgcolor=#fefefe | 66243 || {{mp|1999 FV|28}} || — || Marso 19, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|66243}} |-id=244 bgcolor=#fefefe | 66244 || {{mp|1999 FW|28}} || — || Marso 19, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|66244}} |-id=245 bgcolor=#fefefe | 66245 || {{mp|1999 FH|29}} || — || Marso 19, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|66245}} |-id=246 bgcolor=#fefefe | 66246 || {{mp|1999 FC|30}} || — || Marso 19, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|66246}} |-id=247 bgcolor=#fefefe | 66247 || {{mp|1999 FN|34}} || — || Marso 19, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|66247}} |-id=248 bgcolor=#e9e9e9 | 66248 || {{mp|1999 FC|37}} || — || Marso 20, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|66248}} |-id=249 bgcolor=#fefefe | 66249 || {{mp|1999 FG|48}} || — || Marso 20, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|66249}} |-id=250 bgcolor=#e9e9e9 | 66250 Giovanardi || 1999 GZ || {{MoMP|66250|Giovanardi}} || Abril 4, 1999 || [[Osservatorio Astronomico della Montagna Pistoiese|San Marcello]] || [[Maura Tombelli|M. Tombelli]], [[Andrea Boattini|A. Boattini]] || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|66250}} |-id=251 bgcolor=#ffc2e0 | 66251 || {{mp|1999 GJ|2}} || — || Abril 7, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Amor asteroid|AMO]] <small>[[+1 km NEO|+1km]]</small> || align=right | 1.2 km || {{M+J|66251}} |-id=252 bgcolor=#fefefe | 66252 || {{mp|1999 GM|2}} || — || Abril 6, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|66252}} |-id=253 bgcolor=#ffc2e0 | 66253 || {{mp|1999 GT|3}} || — || Abril 9, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Apollo asteroid|APO]] || align=right data-sort-value="0.74" | ''740 m'' || {{M+J|66253}} |-id=254 bgcolor=#fefefe | 66254 || {{mp|1999 GZ|19}} || — || Abril 15, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|66254}} |-id=255 bgcolor=#fefefe | 66255 || {{mp|1999 GP|31}} || — || Abril 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|66255}} |-id=256 bgcolor=#fefefe | 66256 || {{mp|1999 GU|33}} || — || Abril 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|66256}} |-id=257 bgcolor=#fefefe | 66257 || {{mp|1999 GA|34}} || — || Abril 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|66257}} |-id=258 bgcolor=#fefefe | 66258 || {{mp|1999 GQ|34}} || — || Abril 6, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|66258}} |-id=259 bgcolor=#fefefe | 66259 || {{mp|1999 GP|35}} || — || Abril 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]]{{·}}{{Interloper|405}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|66259}} |-id=260 bgcolor=#fefefe | 66260 || {{mp|1999 GZ|35}} || — || Abril 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|66260}} |-id=261 bgcolor=#fefefe | 66261 || {{mp|1999 GM|37}} || — || Abril 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66261}} |-id=262 bgcolor=#fefefe | 66262 || {{mp|1999 GY|49}} || — || Abril 10, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Nysa family|NYS]]{{·}}{{Interloper|405}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|66262}} |-id=263 bgcolor=#e9e9e9 | 66263 || {{mp|1999 GT|58}} || — || Abril 12, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|66263}} |-id=264 bgcolor=#fefefe | 66264 || 1999 HR || — || Abril 18, 1999 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|66264}} |-id=265 bgcolor=#fefefe | 66265 || {{mp|1999 HZ|6}} || — || Abril 19, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|66265}} |-id=266 bgcolor=#fefefe | 66266 || {{mp|1999 HQ|9}} || — || Abril 17, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|66266}} |-id=267 bgcolor=#fefefe | 66267 || {{mp|1999 JO|1}} || — || Mayo 8, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|66267}} |-id=268 bgcolor=#fefefe | 66268 || {{mp|1999 JJ|3}} || — || Mayo 7, 1999 || [[Nachi-Katsuura Observatory|Nachi-Katsuura]] || [[Yoshisada Shimizu|Y. Shimizu]], [[Takeshi Urata|T. Urata]] || [[Vesta family|V]] || align=right | 3.0 km || {{M+J|66268}} |-id=269 bgcolor=#fa8072 | 66269 || {{mp|1999 JN|3}} || — || Mayo 6, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|66269}} |-id=270 bgcolor=#fefefe | 66270 || {{mp|1999 JK|4}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || PHO || align=right | 2.6 km || {{M+J|66270}} |-id=271 bgcolor=#fefefe | 66271 || {{mp|1999 JM|6}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|66271}} |-id=272 bgcolor=#ffc2e0 | 66272 || {{mp|1999 JW|6}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Amor asteroid|AMO]] <small>[[+1 km NEO|+1km]]</small>{{·}}[[Slow rotator (asteroid)#66272|slow]] || align=right data-sort-value="0.81" | 810 m || {{M+J|66272}} |-id=273 bgcolor=#fefefe | 66273 || {{mp|1999 JU|7}} || — || Mayo 13, 1999 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || {{·}} || align=right | 1.4 km || {{M+J|66273}} |-id=274 bgcolor=#e9e9e9 | 66274 || {{mp|1999 JS|8}} || — || Mayo 14, 1999 || Reedy Creek || J. Broughton || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|66274}} |-id=275 bgcolor=#fefefe | 66275 || {{mp|1999 JX|8}} || — || Mayo 15, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | 1.3 km || {{M+J|66275}} |-id=276 bgcolor=#fefefe | 66276 || {{mp|1999 JG|9}} || — || Mayo 7, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|66276}} |-id=277 bgcolor=#fefefe | 66277 || {{mp|1999 JY|10}} || — || Mayo 14, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|66277}} |-id=278 bgcolor=#fefefe | 66278 || {{mp|1999 JC|11}} || — || Mayo 9, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.9 km || {{M+J|66278}} |-id=279 bgcolor=#fefefe | 66279 || {{mp|1999 JK|11}} || — || Mayo 12, 1999 || [[Woomera, Australia|Woomera]] || [[Frank B. Zoltowski|F. B. Zoltowski]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|66279}} |-id=280 bgcolor=#fefefe | 66280 || {{mp|1999 JF|12}} || — || Mayo 14, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66280}} |-id=281 bgcolor=#fefefe | 66281 || {{mp|1999 JY|12}} || — || Mayo 14, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66281}} |-id=282 bgcolor=#fefefe | 66282 || {{mp|1999 JA|13}} || — || Mayo 9, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|66282}} |-id=283 bgcolor=#fefefe | 66283 || {{mp|1999 JU|13}} || — || Mayo 10, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|66283}} |-id=284 bgcolor=#fefefe | 66284 || {{mp|1999 JU|15}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|66284}} |-id=285 bgcolor=#fefefe | 66285 || {{mp|1999 JV|15}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|66285}} |-id=286 bgcolor=#fefefe | 66286 || {{mp|1999 JF|18}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|66286}} |-id=287 bgcolor=#fefefe | 66287 || {{mp|1999 JT|18}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|66287}} |-id=288 bgcolor=#fefefe | 66288 || {{mp|1999 JE|20}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|66288}} |-id=289 bgcolor=#fefefe | 66289 || {{mp|1999 JW|22}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|66289}} |-id=290 bgcolor=#fefefe | 66290 || {{mp|1999 JX|22}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|66290}} |-id=291 bgcolor=#fefefe | 66291 || {{mp|1999 JM|23}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.9 km || {{M+J|66291}} |-id=292 bgcolor=#fefefe | 66292 || {{mp|1999 JP|24}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || V || align=right | 1.9 km || {{M+J|66292}} |-id=293 bgcolor=#fefefe | 66293 || {{mp|1999 JD|25}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|66293}} |-id=294 bgcolor=#fa8072 | 66294 || {{mp|1999 JS|27}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66294}} |-id=295 bgcolor=#fefefe | 66295 || {{mp|1999 JC|29}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66295}} |-id=296 bgcolor=#fefefe | 66296 || {{mp|1999 JM|29}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|66296}} |-id=297 bgcolor=#fefefe | 66297 || {{mp|1999 JF|30}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|66297}} |-id=298 bgcolor=#fefefe | 66298 || {{mp|1999 JJ|30}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|66298}} |-id=299 bgcolor=#fefefe | 66299 || {{mp|1999 JG|32}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66299}} |-id=300 bgcolor=#fefefe | 66300 || {{mp|1999 JQ|33}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|66300}} |} == 66301–66400 == {{Anchor|301}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 66301 || {{mp|1999 JF|35}} || — || Mayo 10, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 1.4 km || {{M+J|66301}} |-id=302 bgcolor=#d6d6d6 | 66302 || {{mp|1999 JP|36}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.8 km'' || {{M+J|66302}} |-id=303 bgcolor=#fefefe | 66303 || {{mp|1999 JG|37}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66303}} |-id=304 bgcolor=#fefefe | 66304 || {{mp|1999 JV|37}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|66304}} |-id=305 bgcolor=#fefefe | 66305 || {{mp|1999 JD|38}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|66305}} |-id=306 bgcolor=#fefefe | 66306 || {{mp|1999 JG|39}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|66306}} |-id=307 bgcolor=#fefefe | 66307 || {{mp|1999 JV|40}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|66307}} |-id=308 bgcolor=#fefefe | 66308 || {{mp|1999 JX|40}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|66308}} |-id=309 bgcolor=#fefefe | 66309 || {{mp|1999 JX|41}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|66309}} |-id=310 bgcolor=#fefefe | 66310 || {{mp|1999 JZ|41}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|66310}} |-id=311 bgcolor=#e9e9e9 | 66311 || {{mp|1999 JE|42}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|66311}} |-id=312 bgcolor=#fefefe | 66312 || {{mp|1999 JJ|43}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|66312}} |-id=313 bgcolor=#fefefe | 66313 || {{mp|1999 JQ|43}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.5 km || {{M+J|66313}} |-id=314 bgcolor=#fefefe | 66314 || {{mp|1999 JQ|45}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]]{{·}}{{Interloper|405}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|66314}} |-id=315 bgcolor=#e9e9e9 | 66315 || {{mp|1999 JB|48}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|66315}} |-id=316 bgcolor=#d6d6d6 | 66316 || {{mp|1999 JR|49}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.7 km'' || {{M+J|66316}} |-id=317 bgcolor=#fefefe | 66317 || {{mp|1999 JL|50}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#66317|slow]] || align=right | 2.2 km || {{M+J|66317}} |-id=318 bgcolor=#fefefe | 66318 || {{mp|1999 JC|51}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|66318}} |-id=319 bgcolor=#fefefe | 66319 || {{mp|1999 JQ|51}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|66319}} |-id=320 bgcolor=#fefefe | 66320 || {{mp|1999 JT|51}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|66320}} |-id=321 bgcolor=#fefefe | 66321 || {{mp|1999 JW|51}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.7 km || {{M+J|66321}} |-id=322 bgcolor=#fefefe | 66322 || {{mp|1999 JV|52}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66322}} |-id=323 bgcolor=#fefefe | 66323 || {{mp|1999 JH|53}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|66323}} |-id=324 bgcolor=#fefefe | 66324 || {{mp|1999 JC|55}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|66324}} |-id=325 bgcolor=#fefefe | 66325 || {{mp|1999 JF|55}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|66325}} |-id=326 bgcolor=#fefefe | 66326 || {{mp|1999 JR|55}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|66326}} |-id=327 bgcolor=#fefefe | 66327 || {{mp|1999 JY|56}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.4 km || {{M+J|66327}} |-id=328 bgcolor=#fefefe | 66328 || {{mp|1999 JK|58}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|66328}} |-id=329 bgcolor=#fefefe | 66329 || {{mp|1999 JP|58}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|66329}} |-id=330 bgcolor=#e9e9e9 | 66330 || {{mp|1999 JS|59}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66330}} |-id=331 bgcolor=#fefefe | 66331 || {{mp|1999 JY|59}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 2.6 km || {{M+J|66331}} |-id=332 bgcolor=#fefefe | 66332 || {{mp|1999 JE|60}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|66332}} |-id=333 bgcolor=#fefefe | 66333 || {{mp|1999 JS|60}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]]{{·}}{{Interloper|405}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|66333}} |-id=334 bgcolor=#fefefe | 66334 || {{mp|1999 JC|61}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|66334}} |-id=335 bgcolor=#fefefe | 66335 || {{mp|1999 JZ|61}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|66335}} |-id=336 bgcolor=#fefefe | 66336 || {{mp|1999 JB|62}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|66336}} |-id=337 bgcolor=#fefefe | 66337 || {{mp|1999 JP|63}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|66337}} |-id=338 bgcolor=#fefefe | 66338 || {{mp|1999 JV|63}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66338}} |-id=339 bgcolor=#fefefe | 66339 || {{mp|1999 JW|64}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|66339}} |-id=340 bgcolor=#fefefe | 66340 || {{mp|1999 JX|65}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66340}} |-id=341 bgcolor=#fefefe | 66341 || {{mp|1999 JK|66}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|66341}} |-id=342 bgcolor=#fefefe | 66342 || {{mp|1999 JA|68}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|66342}} |-id=343 bgcolor=#fefefe | 66343 || {{mp|1999 JV|68}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 2.3 km || {{M+J|66343}} |-id=344 bgcolor=#fefefe | 66344 || {{mp|1999 JS|70}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|66344}} |-id=345 bgcolor=#fefefe | 66345 || {{mp|1999 JK|71}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|66345}} |-id=346 bgcolor=#fefefe | 66346 || {{mp|1999 JU|71}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|66346}} |-id=347 bgcolor=#fefefe | 66347 || {{mp|1999 JW|72}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.9 km || {{M+J|66347}} |-id=348 bgcolor=#fefefe | 66348 || {{mp|1999 JC|73}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|66348}} |-id=349 bgcolor=#fefefe | 66349 || {{mp|1999 JF|75}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|66349}} |-id=350 bgcolor=#fefefe | 66350 || {{mp|1999 JS|76}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|66350}} |-id=351 bgcolor=#fefefe | 66351 || {{mp|1999 JU|77}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|66351}} |-id=352 bgcolor=#fefefe | 66352 || {{mp|1999 JS|78}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66352}} |-id=353 bgcolor=#fefefe | 66353 || {{mp|1999 JP|79}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|66353}} |-id=354 bgcolor=#fefefe | 66354 || {{mp|1999 JM|83}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|66354}} |-id=355 bgcolor=#fefefe | 66355 || {{mp|1999 JN|85}} || — || Mayo 15, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|66355}} |-id=356 bgcolor=#fefefe | 66356 || {{mp|1999 JG|87}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|66356}} |-id=357 bgcolor=#fefefe | 66357 || {{mp|1999 JN|87}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|66357}} |-id=358 bgcolor=#fa8072 | 66358 || {{mp|1999 JW|87}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66358}} |-id=359 bgcolor=#fefefe | 66359 || {{mp|1999 JP|88}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|66359}} |-id=360 bgcolor=#d6d6d6 | 66360 || {{mp|1999 JQ|89}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.99)</small>]] || align=right | 8.6 km || {{M+J|66360}} |-id=361 bgcolor=#fefefe | 66361 || {{mp|1999 JH|90}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|66361}} |-id=362 bgcolor=#fefefe | 66362 || {{mp|1999 JQ|90}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|66362}} |-id=363 bgcolor=#fefefe | 66363 || {{mp|1999 JX|91}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|66363}} |-id=364 bgcolor=#e9e9e9 | 66364 || {{mp|1999 JH|92}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#803|HNS]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|66364}} |-id=365 bgcolor=#fefefe | 66365 || {{mp|1999 JV|92}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|66365}} |-id=366 bgcolor=#fefefe | 66366 || {{mp|1999 JS|95}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|66366}} |-id=367 bgcolor=#fefefe | 66367 || {{mp|1999 JW|95}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|66367}} |-id=368 bgcolor=#fefefe | 66368 || {{mp|1999 JP|98}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|66368}} |-id=369 bgcolor=#fefefe | 66369 || {{mp|1999 JA|103}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|66369}} |-id=370 bgcolor=#fefefe | 66370 || {{mp|1999 JJ|113}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]]{{·}}{{Interloper|405}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|66370}} |-id=371 bgcolor=#fefefe | 66371 || {{mp|1999 JT|113}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || NYS || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66371}} |-id=372 bgcolor=#fefefe | 66372 || {{mp|1999 JV|114}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|66372}} |-id=373 bgcolor=#fefefe | 66373 || {{mp|1999 JW|114}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.2 km || {{M+J|66373}} |-id=374 bgcolor=#fefefe | 66374 || {{mp|1999 JO|120}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|66374}} |-id=375 bgcolor=#fefefe | 66375 || {{mp|1999 JF|121}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66375}} |-id=376 bgcolor=#fefefe | 66376 || {{mp|1999 JH|122}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66376}} |-id=377 bgcolor=#fefefe | 66377 || {{mp|1999 JJ|122}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|66377}} |-id=378 bgcolor=#fefefe | 66378 || {{mp|1999 JL|122}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66378}} |-id=379 bgcolor=#fefefe | 66379 || {{mp|1999 JZ|123}} || — || Mayo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|66379}} |-id=380 bgcolor=#fefefe | 66380 || {{mp|1999 JV|124}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|66380}} |-id=381 bgcolor=#fefefe | 66381 || {{mp|1999 JZ|126}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|66381}} |-id=382 bgcolor=#fefefe | 66382 || {{mp|1999 JC|127}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|66382}} |-id=383 bgcolor=#fefefe | 66383 || {{mp|1999 JK|130}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|66383}} |-id=384 bgcolor=#fefefe | 66384 || {{mp|1999 JO|131}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|66384}} |-id=385 bgcolor=#fefefe | 66385 || {{mp|1999 JY|131}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || NYS || align=right | 1.3 km || {{M+J|66385}} |-id=386 bgcolor=#fefefe | 66386 || {{mp|1999 JJ|134}} || — || Mayo 15, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|66386}} |-id=387 bgcolor=#fefefe | 66387 || {{mp|1999 JE|136}} || — || Mayo 7, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|66387}} |-id=388 bgcolor=#e9e9e9 | 66388 || {{mp|1999 KF|1}} || — || Mayo 18, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|66388}} |-id=389 bgcolor=#d6d6d6 | 66389 || {{mp|1999 KP|1}} || — || Mayo 16, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|66389}} |-id=390 bgcolor=#d6d6d6 | 66390 || {{mp|1999 KL|3}} || — || Mayo 17, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[FIN tbl#609|VER]] || align=right | 9.3 km || {{M+J|66390}} |-id=391 bgcolor=#ffc2e0 | [[66391 Moshup]] || {{mp|1999 KW|4}} || {{MoMP|66391|Moshup}} || Mayo 20, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Aten asteroid|ATE]] <small>[[+1 km NEO|+1km]]</small>{{·}}[[Potentially hazardous object|PHA]]{{·}}[[Minor-planet moon#66391|moon]] || align=right | 1.3 km || {{M+J|66391}} |-id=392 bgcolor=#e9e9e9 | 66392 || {{mp|1999 KF|10}} || — || Mayo 18, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|66392}} |-id=393 bgcolor=#fefefe | 66393 || {{mp|1999 KU|10}} || — || Mayo 18, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.6 km || {{M+J|66393}} |-id=394 bgcolor=#fefefe | 66394 || {{mp|1999 KP|11}} || — || Mayo 18, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|66394}} |-id=395 bgcolor=#fefefe | 66395 || {{mp|1999 KS|12}} || — || Mayo 18, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|66395}} |-id=396 bgcolor=#fefefe | 66396 || {{mp|1999 KQ|13}} || — || Mayo 18, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|66396}} |-id=397 bgcolor=#fefefe | 66397 || {{mp|1999 KP|14}} || — || Mayo 18, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|66397}} |-id=398 bgcolor=#fefefe | 66398 || {{mp|1999 KS|14}} || — || Mayo 18, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|66398}} |-id=399 bgcolor=#fefefe | 66399 || 1999 LH || — || Hunyo 5, 1999 || [[Baton Rouge Astronomical Society Highland Road Park Observatory|Baton Rouge]] || [[Walter R. Cooney Jr.|W. R. Cooney Jr.]], Hess, M. || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.2 km || {{M+J|66399}} |-id=400 bgcolor=#ffc2e0 | 66400 || {{mp|1999 LT|7}} || — || Hunyo 9, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Aten asteroid|ATE]] || align=right data-sort-value="0.41" | 410 m || {{M+J|66400}} |} == 66401–66500 == {{Anchor|401}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 66401 || {{mp|1999 LJ|11}} || — || Hunyo 8, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|66401}} |-id=402 bgcolor=#fefefe | 66402 || {{mp|1999 LY|12}} || — || Hunyo 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|66402}} |-id=403 bgcolor=#fefefe | 66403 || {{mp|1999 LM|13}} || — || Hunyo 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|66403}} |-id=404 bgcolor=#fefefe | 66404 || {{mp|1999 LK|20}} || — || Hunyo 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.3 km || {{M+J|66404}} |-id=405 bgcolor=#fefefe | 66405 || {{mp|1999 LZ|20}} || — || Hunyo 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|66405}} |-id=406 bgcolor=#fefefe | 66406 || {{mp|1999 LA|22}} || — || Hunyo 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66406}} |-id=407 bgcolor=#ffc2e0 | 66407 || {{mp|1999 LQ|28}} || — || Hunyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Amor asteroid|AMO]] || align=right data-sort-value="0.61" | ''610 m'' || {{M+J|66407}} |-id=408 bgcolor=#fefefe | 66408 || {{mp|1999 LA|35}} || — || Hunyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|66408}} |-id=409 bgcolor=#e9e9e9 | 66409 || {{mp|1999 MK|1}} || — || Hunyo 20, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|66409}} |-id=410 bgcolor=#fefefe | 66410 || {{mp|1999 NS|6}} || — || Hulyo 13, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|66410}} |-id=411 bgcolor=#e9e9e9 | 66411 || {{mp|1999 NB|7}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|66411}} |-id=412 bgcolor=#fefefe | 66412 || {{mp|1999 NW|7}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|66412}} |-id=413 bgcolor=#e9e9e9 | 66413 || {{mp|1999 NX|7}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|66413}} |-id=414 bgcolor=#e9e9e9 | 66414 || {{mp|1999 NC|8}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|66414}} |-id=415 bgcolor=#fefefe | 66415 || {{mp|1999 NG|8}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|66415}} |-id=416 bgcolor=#e9e9e9 | 66416 || {{mp|1999 NR|9}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|66416}} |-id=417 bgcolor=#fefefe | 66417 || {{mp|1999 NC|10}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|66417}} |-id=418 bgcolor=#e9e9e9 | 66418 || {{mp|1999 NN|10}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|66418}} |-id=419 bgcolor=#fa8072 | 66419 || {{mp|1999 NR|13}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.6 km'' || {{M+J|66419}} |-id=420 bgcolor=#fefefe | 66420 || {{mp|1999 NA|15}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|66420}} |-id=421 bgcolor=#fefefe | 66421 || {{mp|1999 NQ|19}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#408|SUL]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|66421}} |-id=422 bgcolor=#fefefe | 66422 || {{mp|1999 NN|23}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|66422}} |-id=423 bgcolor=#fefefe | 66423 || {{mp|1999 NV|26}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|66423}} |-id=424 bgcolor=#fefefe | 66424 || {{mp|1999 NA|27}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|66424}} |-id=425 bgcolor=#fefefe | 66425 || {{mp|1999 NS|32}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|66425}} |-id=426 bgcolor=#fefefe | 66426 || {{mp|1999 NW|33}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|66426}} |-id=427 bgcolor=#fefefe | 66427 || {{mp|1999 NP|34}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|66427}} |-id=428 bgcolor=#fefefe | 66428 || {{mp|1999 NB|36}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | 1.8 km || {{M+J|66428}} |-id=429 bgcolor=#e9e9e9 | 66429 || {{mp|1999 NQ|38}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|66429}} |-id=430 bgcolor=#fefefe | 66430 || {{mp|1999 NX|41}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|66430}} |-id=431 bgcolor=#fefefe | 66431 || {{mp|1999 NX|45}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|66431}} |-id=432 bgcolor=#fefefe | 66432 || {{mp|1999 NL|46}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.8 km || {{M+J|66432}} |-id=433 bgcolor=#fefefe | 66433 || {{mp|1999 NF|49}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|66433}} |-id=434 bgcolor=#fefefe | 66434 || {{mp|1999 NX|49}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|66434}} |-id=435 bgcolor=#fefefe | 66435 || {{mp|1999 NT|50}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 2.1 km || {{M+J|66435}} |-id=436 bgcolor=#e9e9e9 | 66436 || {{mp|1999 NT|52}} || — || Hulyo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|66436}} |-id=437 bgcolor=#e9e9e9 | 66437 || {{mp|1999 NK|54}} || — || Hulyo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|66437}} |-id=438 bgcolor=#e9e9e9 | 66438 || {{mp|1999 NN|54}} || — || Hulyo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|66438}} |-id=439 bgcolor=#e9e9e9 | 66439 || {{mp|1999 NG|55}} || — || Hulyo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|66439}} |-id=440 bgcolor=#e9e9e9 | 66440 || {{mp|1999 NF|56}} || — || Hulyo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|66440}} |-id=441 bgcolor=#e9e9e9 | 66441 || {{mp|1999 NX|56}} || — || Hulyo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|66441}} |-id=442 bgcolor=#e9e9e9 | 66442 || {{mp|1999 NZ|56}} || — || Hulyo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|66442}} |-id=443 bgcolor=#e9e9e9 | 66443 || {{mp|1999 NW|57}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66443}} |-id=444 bgcolor=#e9e9e9 | 66444 || {{mp|1999 NS|59}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 7.6 km || {{M+J|66444}} |-id=445 bgcolor=#e9e9e9 | 66445 || {{mp|1999 NV|59}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|66445}} |-id=446 bgcolor=#e9e9e9 | 66446 || {{mp|1999 NF|61}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66446}} |-id=447 bgcolor=#fefefe | 66447 || {{mp|1999 NG|65}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|66447}} |-id=448 bgcolor=#e9e9e9 | 66448 || {{mp|1999 OY|1}} || — || Hulyo 22, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|66448}} |-id=449 bgcolor=#e9e9e9 | 66449 || {{mp|1999 OZ|1}} || — || Hulyo 22, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|66449}} |-id=450 bgcolor=#e9e9e9 | 66450 || {{mp|1999 OH|2}} || — || Hulyo 22, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|66450}} |-id=451 bgcolor=#e9e9e9 | 66451 || {{mp|1999 OS|2}} || — || Hulyo 22, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|66451}} |-id=452 bgcolor=#c2e0ff | 66452 || {{mp|1999 OF|4}} || — || Hulyo 21, 1999 || [[Mauna Kea Observatory|Mauna Kea]] || [[Mauna Kea Observatories|Mauna Kea]] || [[Classical Kuiper belt object|cubewano]] ([[Cold classical|cold]]) || align=right | ''148 km'' || {{M+J|66452}} |-id=453 bgcolor=#e9e9e9 | 66453 || 1999 PC || — || Agosto 3, 1999 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|66453}} |-id=454 bgcolor=#e9e9e9 | 66454 Terezabeatriz || 1999 PM || {{MoMP|66454|Terezabeatriz}} || Agosto 3, 1999 || [[Observatório Wykrota|Wykrota]] || [[Cristóvão Jacques (astronomer)|C. Jacques]], Duczmal, L. || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|66454}} |-id=455 bgcolor=#e9e9e9 | 66455 || {{mp|1999 PV|2}} || — || Agosto 7, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|66455}} |-id=456 bgcolor=#e9e9e9 | 66456 || {{mp|1999 PS|5}} || — || Agosto 12, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66456}} |-id=457 bgcolor=#e9e9e9 | 66457 || {{mp|1999 PY|7}} || — || Agosto 7, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|66457}} |-id=458 bgcolor=#e9e9e9 | 66458 Romaplanetario || {{mp|1999 QV|1}} || {{MoMP|66458|Romaplanetario}} || Agosto 22, 1999 || [[Osservatorio Astronomico Bellatrix|Ceccano]] || [[Gianluca Masi|G. Masi]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66458}} |-id=459 bgcolor=#e9e9e9 | 66459 || {{mp|1999 RD|4}} || — || Setyembre 4, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66459}} |-id=460 bgcolor=#e9e9e9 | 66460 || {{mp|1999 RX|8}} || — || Setyembre 4, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|66460}} |-id=461 bgcolor=#e9e9e9 | 66461 || {{mp|1999 RQ|11}} || — || Setyembre 7, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|66461}} |-id=462 bgcolor=#fefefe | 66462 || {{mp|1999 RS|11}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|66462}} |-id=463 bgcolor=#fefefe | 66463 || {{mp|1999 RS|12}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|66463}} |-id=464 bgcolor=#e9e9e9 | 66464 || {{mp|1999 RS|14}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66464}} |-id=465 bgcolor=#e9e9e9 | 66465 || {{mp|1999 RJ|15}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|66465}} |-id=466 bgcolor=#e9e9e9 | 66466 || {{mp|1999 RK|16}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|66466}} |-id=467 bgcolor=#fefefe | 66467 || {{mp|1999 RT|16}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|66467}} |-id=468 bgcolor=#e9e9e9 | 66468 || {{mp|1999 RL|17}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|66468}} |-id=469 bgcolor=#e9e9e9 | 66469 || {{mp|1999 RL|18}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|66469}} |-id=470 bgcolor=#e9e9e9 | 66470 || {{mp|1999 RP|18}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Juno clump|JUN]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|66470}} |-id=471 bgcolor=#e9e9e9 | 66471 || {{mp|1999 RV|19}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|66471}} |-id=472 bgcolor=#e9e9e9 | 66472 || {{mp|1999 RM|24}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66472}} |-id=473 bgcolor=#e9e9e9 | 66473 || {{mp|1999 RZ|24}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|66473}} |-id=474 bgcolor=#e9e9e9 | 66474 || {{mp|1999 RC|25}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|66474}} |-id=475 bgcolor=#e9e9e9 | 66475 || {{mp|1999 RH|26}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|66475}} |-id=476 bgcolor=#e9e9e9 | 66476 || {{mp|1999 RM|26}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|66476}} |-id=477 bgcolor=#e9e9e9 | 66477 || {{mp|1999 RW|26}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|66477}} |-id=478 bgcolor=#e9e9e9 | 66478 || {{mp|1999 RB|27}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|66478}} |-id=479 bgcolor=#e9e9e9 | 66479 Healy || {{mp|1999 RQ|33}} || {{MoMP|66479|Healy}} || Setyembre 4, 1999 || [[OCA-Anza Observatory|OCA-Anza]] || [[Michael Collins (astronomer)|M. Collins]], White, M. || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|66479}} |-id=480 bgcolor=#e9e9e9 | 66480 Riese || {{mp|1999 RW|33}} || {{MoMP|66480|Riese}} || Setyembre 10, 1999 || [[Starkenburg-Sternwarte|Starkenburg Observatory]] || [[Starkenburg Observatory|Starkenburg]] || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 5.5 km || {{M+J|66480}} |-id=481 bgcolor=#fefefe | 66481 || {{mp|1999 RZ|34}} || — || Setyembre 11, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|66481}} |-id=482 bgcolor=#e9e9e9 | 66482 || {{mp|1999 RW|37}} || — || Setyembre 12, 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|66482}} |-id=483 bgcolor=#e9e9e9 | 66483 || {{mp|1999 RZ|38}} || — || Setyembre 13, 1999 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|66483}} |-id=484 bgcolor=#fefefe | 66484 || {{mp|1999 RR|39}} || — || Setyembre 7, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|66484}} |-id=485 bgcolor=#e9e9e9 | 66485 || {{mp|1999 RX|41}} || — || Setyembre 13, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|66485}} |-id=486 bgcolor=#e9e9e9 | 66486 || {{mp|1999 RF|42}} || — || Setyembre 14, 1999 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Peter Kušnirák|P. Kušnirák]], [[Petr Pravec|P. Pravec]] || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|66486}} |-id=487 bgcolor=#e9e9e9 | 66487 || {{mp|1999 RL|42}} || — || Setyembre 13, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | 8.1 km || {{M+J|66487}} |-id=488 bgcolor=#e9e9e9 | 66488 || {{mp|1999 RD|44}} || — || Setyembre 15, 1999 || [[Centre for Backyard Astrophysics - Alberta|Calgary]] || Billings, G. W. || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|66488}} |-id=489 bgcolor=#e9e9e9 | 66489 || {{mp|1999 RS|44}} || — || Setyembre 15, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66489}} |-id=490 bgcolor=#fefefe | 66490 || {{mp|1999 RS|49}} || — || Setyembre 7, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66490}} |-id=491 bgcolor=#fefefe | 66491 || {{mp|1999 RG|54}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66491}} |-id=492 bgcolor=#d6d6d6 | 66492 || {{mp|1999 RZ|54}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|66492}} |-id=493 bgcolor=#e9e9e9 | 66493 || {{mp|1999 RV|56}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66493}} |-id=494 bgcolor=#e9e9e9 | 66494 || {{mp|1999 RM|57}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66494}} |-id=495 bgcolor=#fefefe | 66495 || {{mp|1999 RD|62}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|66495}} |-id=496 bgcolor=#fefefe | 66496 || {{mp|1999 RZ|64}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66496}} |-id=497 bgcolor=#e9e9e9 | 66497 || {{mp|1999 RK|66}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|66497}} |-id=498 bgcolor=#e9e9e9 | 66498 || {{mp|1999 RR|67}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|66498}} |-id=499 bgcolor=#fefefe | 66499 || {{mp|1999 RR|71}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|66499}} |-id=500 bgcolor=#e9e9e9 | 66500 || {{mp|1999 RK|73}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66500}} |} == 66501–66600 == {{Anchor|501}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 66501 || {{mp|1999 RS|75}} || — || Setyembre 7, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|66501}} |-id=502 bgcolor=#e9e9e9 | 66502 || {{mp|1999 RV|75}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|66502}} |-id=503 bgcolor=#e9e9e9 | 66503 || {{mp|1999 RE|81}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66503}} |-id=504 bgcolor=#e9e9e9 | 66504 || {{mp|1999 RN|81}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|66504}} |-id=505 bgcolor=#e9e9e9 | 66505 || {{mp|1999 RH|83}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|66505}} |-id=506 bgcolor=#e9e9e9 | 66506 || {{mp|1999 RM|84}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66506}} |-id=507 bgcolor=#e9e9e9 | 66507 || {{mp|1999 RT|84}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|66507}} |-id=508 bgcolor=#e9e9e9 | 66508 || {{mp|1999 RS|86}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|66508}} |-id=509 bgcolor=#fefefe | 66509 || {{mp|1999 RK|89}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|66509}} |-id=510 bgcolor=#e9e9e9 | 66510 || {{mp|1999 RU|90}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|66510}} |-id=511 bgcolor=#e9e9e9 | 66511 || {{mp|1999 RW|91}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|66511}} |-id=512 bgcolor=#e9e9e9 | 66512 || {{mp|1999 RC|92}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|66512}} |-id=513 bgcolor=#e9e9e9 | 66513 || {{mp|1999 RE|94}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|66513}} |-id=514 bgcolor=#d6d6d6 | 66514 || {{mp|1999 RS|94}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|66514}} |-id=515 bgcolor=#e9e9e9 | 66515 || {{mp|1999 RD|97}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|66515}} |-id=516 bgcolor=#e9e9e9 | 66516 || {{mp|1999 RM|97}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|66516}} |-id=517 bgcolor=#e9e9e9 | 66517 || {{mp|1999 RM|98}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|66517}} |-id=518 bgcolor=#fefefe | 66518 || {{mp|1999 RK|99}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|66518}} |-id=519 bgcolor=#e9e9e9 | 66519 || {{mp|1999 RZ|99}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|66519}} |-id=520 bgcolor=#e9e9e9 | 66520 || {{mp|1999 RQ|101}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 5.9 km || {{M+J|66520}} |-id=521 bgcolor=#e9e9e9 | 66521 || {{mp|1999 RR|101}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|66521}} |-id=522 bgcolor=#e9e9e9 | 66522 || {{mp|1999 RG|102}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|66522}} |-id=523 bgcolor=#e9e9e9 | 66523 || {{mp|1999 RN|102}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|66523}} |-id=524 bgcolor=#e9e9e9 | 66524 || {{mp|1999 RQ|102}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|66524}} |-id=525 bgcolor=#fefefe | 66525 || {{mp|1999 RH|103}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66525}} |-id=526 bgcolor=#e9e9e9 | 66526 || {{mp|1999 RX|103}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|66526}} |-id=527 bgcolor=#e9e9e9 | 66527 || {{mp|1999 RD|104}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|66527}} |-id=528 bgcolor=#e9e9e9 | 66528 || {{mp|1999 RV|105}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|66528}} |-id=529 bgcolor=#e9e9e9 | 66529 || {{mp|1999 RX|107}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|66529}} |-id=530 bgcolor=#e9e9e9 | 66530 || {{mp|1999 RJ|108}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|66530}} |-id=531 bgcolor=#e9e9e9 | 66531 || {{mp|1999 RX|108}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|66531}} |-id=532 bgcolor=#e9e9e9 | 66532 || {{mp|1999 RZ|110}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|66532}} |-id=533 bgcolor=#fefefe | 66533 || {{mp|1999 RN|111}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.6 km || {{M+J|66533}} |-id=534 bgcolor=#fefefe | 66534 || {{mp|1999 RA|112}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.9 km || {{M+J|66534}} |-id=535 bgcolor=#e9e9e9 | 66535 || {{mp|1999 RF|112}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|66535}} |-id=536 bgcolor=#e9e9e9 | 66536 || {{mp|1999 RD|113}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|66536}} |-id=537 bgcolor=#e9e9e9 | 66537 || {{mp|1999 RU|115}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66537}} |-id=538 bgcolor=#e9e9e9 | 66538 || {{mp|1999 RV|117}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|66538}} |-id=539 bgcolor=#e9e9e9 | 66539 || {{mp|1999 RX|117}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66539}} |-id=540 bgcolor=#fefefe | 66540 || {{mp|1999 RM|118}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|66540}} |-id=541 bgcolor=#fefefe | 66541 || {{mp|1999 RP|118}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|66541}} |-id=542 bgcolor=#e9e9e9 | 66542 || {{mp|1999 RT|118}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66542}} |-id=543 bgcolor=#fefefe | 66543 || {{mp|1999 RJ|119}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|66543}} |-id=544 bgcolor=#e9e9e9 | 66544 || {{mp|1999 RR|119}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66544}} |-id=545 bgcolor=#e9e9e9 | 66545 || {{mp|1999 RJ|120}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|66545}} |-id=546 bgcolor=#fefefe | 66546 || {{mp|1999 RG|122}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|66546}} |-id=547 bgcolor=#e9e9e9 | 66547 || {{mp|1999 RG|124}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|66547}} |-id=548 bgcolor=#e9e9e9 | 66548 || {{mp|1999 RL|124}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.5 km || {{M+J|66548}} |-id=549 bgcolor=#e9e9e9 | 66549 || {{mp|1999 RS|124}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|66549}} |-id=550 bgcolor=#e9e9e9 | 66550 || {{mp|1999 RU|124}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|66550}} |-id=551 bgcolor=#e9e9e9 | 66551 || {{mp|1999 RC|128}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|66551}} |-id=552 bgcolor=#fefefe | 66552 || {{mp|1999 RQ|130}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.6 km || {{M+J|66552}} |-id=553 bgcolor=#e9e9e9 | 66553 || {{mp|1999 RV|130}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66553}} |-id=554 bgcolor=#e9e9e9 | 66554 || {{mp|1999 RT|131}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|66554}} |-id=555 bgcolor=#e9e9e9 | 66555 || {{mp|1999 RQ|132}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|66555}} |-id=556 bgcolor=#e9e9e9 | 66556 || {{mp|1999 RB|133}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|66556}} |-id=557 bgcolor=#e9e9e9 | 66557 || {{mp|1999 RN|133}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.1 km || {{M+J|66557}} |-id=558 bgcolor=#e9e9e9 | 66558 || {{mp|1999 RX|134}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|66558}} |-id=559 bgcolor=#e9e9e9 | 66559 || {{mp|1999 RB|135}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.7 km || {{M+J|66559}} |-id=560 bgcolor=#fefefe | 66560 || {{mp|1999 RR|135}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|66560}} |-id=561 bgcolor=#fefefe | 66561 || {{mp|1999 RW|135}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66561}} |-id=562 bgcolor=#e9e9e9 | 66562 || {{mp|1999 RO|136}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#66562|fast]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66562}} |-id=563 bgcolor=#fefefe | 66563 || {{mp|1999 RV|136}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|66563}} |-id=564 bgcolor=#fefefe | 66564 || {{mp|1999 RU|137}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|66564}} |-id=565 bgcolor=#e9e9e9 | 66565 || {{mp|1999 RC|138}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|66565}} |-id=566 bgcolor=#fefefe | 66566 || {{mp|1999 RL|139}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|66566}} |-id=567 bgcolor=#e9e9e9 | 66567 || {{mp|1999 RV|140}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|66567}} |-id=568 bgcolor=#e9e9e9 | 66568 || {{mp|1999 RQ|142}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|66568}} |-id=569 bgcolor=#e9e9e9 | 66569 || {{mp|1999 RM|145}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66569}} |-id=570 bgcolor=#e9e9e9 | 66570 || {{mp|1999 RW|145}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66570}} |-id=571 bgcolor=#fefefe | 66571 || {{mp|1999 RP|147}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|66571}} |-id=572 bgcolor=#fefefe | 66572 || {{mp|1999 RU|149}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|66572}} |-id=573 bgcolor=#e9e9e9 | 66573 || {{mp|1999 RL|152}} || — || Setyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66573}} |-id=574 bgcolor=#e9e9e9 | 66574 || {{mp|1999 RR|152}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|66574}} |-id=575 bgcolor=#e9e9e9 | 66575 || {{mp|1999 RX|152}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|66575}} |-id=576 bgcolor=#fefefe | 66576 || {{mp|1999 RY|152}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|66576}} |-id=577 bgcolor=#e9e9e9 | 66577 || {{mp|1999 RD|153}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.1 km || {{M+J|66577}} |-id=578 bgcolor=#e9e9e9 | 66578 || {{mp|1999 RS|153}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|66578}} |-id=579 bgcolor=#e9e9e9 | 66579 || {{mp|1999 RK|154}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|66579}} |-id=580 bgcolor=#e9e9e9 | 66580 || {{mp|1999 RE|155}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66580}} |-id=581 bgcolor=#e9e9e9 | 66581 || {{mp|1999 RF|155}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66581}} |-id=582 bgcolor=#e9e9e9 | 66582 || {{mp|1999 RZ|155}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|66582}} |-id=583 bgcolor=#e9e9e9 | 66583 Nicandra || {{mp|1999 RL|156}} || {{MoMP|66583|Nicandra}} || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|66583}} |-id=584 bgcolor=#e9e9e9 | 66584 || {{mp|1999 RM|161}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|66584}} |-id=585 bgcolor=#e9e9e9 | 66585 || {{mp|1999 RC|162}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|66585}} |-id=586 bgcolor=#e9e9e9 | 66586 || {{mp|1999 RC|164}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|66586}} |-id=587 bgcolor=#fefefe | 66587 || {{mp|1999 RB|167}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|66587}} |-id=588 bgcolor=#e9e9e9 | 66588 || {{mp|1999 RX|167}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|66588}} |-id=589 bgcolor=#fefefe | 66589 || {{mp|1999 RE|168}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|66589}} |-id=590 bgcolor=#e9e9e9 | 66590 || {{mp|1999 RD|169}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66590}} |-id=591 bgcolor=#d6d6d6 | 66591 || {{mp|1999 RY|170}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|66591}} |-id=592 bgcolor=#e9e9e9 | 66592 || {{mp|1999 RU|174}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|66592}} |-id=593 bgcolor=#fefefe | 66593 || {{mp|1999 RL|176}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|66593}} |-id=594 bgcolor=#e9e9e9 | 66594 || {{mp|1999 RO|176}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66594}} |-id=595 bgcolor=#e9e9e9 | 66595 || {{mp|1999 RU|178}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|66595}} |-id=596 bgcolor=#e9e9e9 | 66596 || {{mp|1999 RO|180}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66596}} |-id=597 bgcolor=#e9e9e9 | 66597 || {{mp|1999 RA|181}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|66597}} |-id=598 bgcolor=#fefefe | 66598 || {{mp|1999 RF|182}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66598}} |-id=599 bgcolor=#e9e9e9 | 66599 || {{mp|1999 RM|184}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|66599}} |-id=600 bgcolor=#e9e9e9 | 66600 || {{mp|1999 RQ|184}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|66600}} |} == 66601–66700 == {{Anchor|601}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 66601 || {{mp|1999 RH|186}} || — || Setyembre 9, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|66601}} |-id=602 bgcolor=#e9e9e9 | 66602 || {{mp|1999 RH|187}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66602}} |-id=603 bgcolor=#e9e9e9 | 66603 || {{mp|1999 RB|190}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|66603}} |-id=604 bgcolor=#e9e9e9 | 66604 || {{mp|1999 RB|194}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 6.4 km || {{M+J|66604}} |-id=605 bgcolor=#fefefe | 66605 || {{mp|1999 RF|194}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|66605}} |-id=606 bgcolor=#e9e9e9 | 66606 || {{mp|1999 RK|194}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66606}} |-id=607 bgcolor=#e9e9e9 | 66607 || {{mp|1999 RG|195}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66607}} |-id=608 bgcolor=#fefefe | 66608 || {{mp|1999 RW|196}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|66608}} |-id=609 bgcolor=#e9e9e9 | 66609 || {{mp|1999 RW|198}} || — || Setyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|66609}} |-id=610 bgcolor=#e9e9e9 | 66610 || {{mp|1999 RX|198}} || — || Setyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|66610}} |-id=611 bgcolor=#e9e9e9 | 66611 || {{mp|1999 RZ|198}} || — || Setyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|66611}} |-id=612 bgcolor=#e9e9e9 | 66612 || {{mp|1999 RO|199}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|66612}} |-id=613 bgcolor=#e9e9e9 | 66613 || {{mp|1999 RR|199}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|66613}} |-id=614 bgcolor=#e9e9e9 | 66614 || {{mp|1999 RE|200}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|66614}} |-id=615 bgcolor=#e9e9e9 | 66615 || {{mp|1999 RJ|200}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#66615|slow]] || align=right | 9.0 km || {{M+J|66615}} |-id=616 bgcolor=#e9e9e9 | 66616 || {{mp|1999 RY|200}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|66616}} |-id=617 bgcolor=#e9e9e9 | 66617 || {{mp|1999 RO|201}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|66617}} |-id=618 bgcolor=#e9e9e9 | 66618 || {{mp|1999 RT|201}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|66618}} |-id=619 bgcolor=#e9e9e9 | 66619 || {{mp|1999 RE|203}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]]{{·}}[[Slow rotator (asteroid)#66619|slow]] || align=right | 3.0 km || {{M+J|66619}} |-id=620 bgcolor=#e9e9e9 | 66620 || {{mp|1999 RZ|203}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|66620}} |-id=621 bgcolor=#e9e9e9 | 66621 || {{mp|1999 RD|204}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|66621}} |-id=622 bgcolor=#e9e9e9 | 66622 || {{mp|1999 RJ|204}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|66622}} |-id=623 bgcolor=#e9e9e9 | 66623 || {{mp|1999 RL|204}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|66623}} |-id=624 bgcolor=#e9e9e9 | 66624 || {{mp|1999 RM|204}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || EUN || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66624}} |-id=625 bgcolor=#e9e9e9 | 66625 || {{mp|1999 RE|205}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|66625}} |-id=626 bgcolor=#e9e9e9 | 66626 || {{mp|1999 RJ|205}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|66626}} |-id=627 bgcolor=#e9e9e9 | 66627 || {{mp|1999 RC|208}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.1 km || {{M+J|66627}} |-id=628 bgcolor=#e9e9e9 | 66628 || {{mp|1999 RF|208}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66628}} |-id=629 bgcolor=#e9e9e9 | 66629 || {{mp|1999 RJ|208}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 4.1 km || {{M+J|66629}} |-id=630 bgcolor=#e9e9e9 | 66630 || {{mp|1999 RS|208}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|66630}} |-id=631 bgcolor=#e9e9e9 | 66631 || {{mp|1999 RP|209}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|66631}} |-id=632 bgcolor=#e9e9e9 | 66632 || {{mp|1999 RT|210}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || EUN || align=right | 4.8 km || {{M+J|66632}} |-id=633 bgcolor=#e9e9e9 | 66633 || {{mp|1999 RB|212}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.4 km || {{M+J|66633}} |-id=634 bgcolor=#e9e9e9 | 66634 || {{mp|1999 RJ|212}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66634}} |-id=635 bgcolor=#d6d6d6 | 66635 || {{mp|1999 RR|212}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#608|BRA]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|66635}} |-id=636 bgcolor=#e9e9e9 | 66636 || {{mp|1999 RA|213}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|66636}} |-id=637 bgcolor=#e9e9e9 | 66637 || {{mp|1999 RC|213}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|66637}} |-id=638 bgcolor=#e9e9e9 | 66638 || {{mp|1999 RD|218}} || — || Setyembre 4, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|66638}} |-id=639 bgcolor=#e9e9e9 | 66639 || {{mp|1999 RQ|219}} || — || Setyembre 4, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|66639}} |-id=640 bgcolor=#e9e9e9 | 66640 || {{mp|1999 RG|220}} || — || Setyembre 4, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|66640}} |-id=641 bgcolor=#e9e9e9 | 66641 || {{mp|1999 RQ|225}} || — || Setyembre 3, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|66641}} |-id=642 bgcolor=#e9e9e9 | 66642 || {{mp|1999 RE|226}} || — || Setyembre 4, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|66642}} |-id=643 bgcolor=#e9e9e9 | 66643 || {{mp|1999 RW|229}} || — || Setyembre 8, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|66643}} |-id=644 bgcolor=#e9e9e9 | 66644 || {{mp|1999 RL|231}} || — || Setyembre 9, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|66644}} |-id=645 bgcolor=#d6d6d6 | 66645 || {{mp|1999 RN|232}} || — || Setyembre 9, 1999 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 7.0 km || {{M+J|66645}} |-id=646 bgcolor=#e9e9e9 | 66646 || {{mp|1999 RM|237}} || — || Setyembre 8, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 7.0 km || {{M+J|66646}} |-id=647 bgcolor=#e9e9e9 | 66647 || {{mp|1999 RV|237}} || — || Setyembre 8, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|66647}} |-id=648 bgcolor=#d6d6d6 | 66648 || {{mp|1999 RZ|245}} || — || Setyembre 7, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|66648}} |-id=649 bgcolor=#e9e9e9 | 66649 || {{mp|1999 RE|246}} || — || Setyembre 7, 1999 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|66649}} |-id=650 bgcolor=#e9e9e9 | 66650 || {{mp|1999 RN|246}} || — || Setyembre 7, 1999 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|66650}} |-id=651 bgcolor=#e9e9e9 | 66651 || {{mp|1999 RQ|252}} || — || Setyembre 8, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 8.1 km || {{M+J|66651}} |-id=652 bgcolor=#c2e0ff | [[66652 Borasisi]] || {{mp|1999 RZ|253}} || {{MoMP|66652|Borasisi}} || Setyembre 8, 1999 || [[Mauna Kea Observatory|Mauna Kea]] || [[Chad Trujillo|C. A. Trujillo]], [[Jane Luu|J. X. Luu]], [[David C. Jewitt|D. C. Jewitt]] || [[Classical Kuiper belt object|cubewano]] ([[Cold classical|cold]]){{·}}[[Minor-planet moon#66652|moon]] || align=right | 126 km || {{M+J|66652}} |-id=653 bgcolor=#d6d6d6 | 66653 || {{mp|1999 RS|254}} || — || Setyembre 8, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|66653}} |-id=654 bgcolor=#e9e9e9 | 66654 || {{mp|1999 SF|12}} || — || Setyembre 22, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#803|HNS]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|66654}} |-id=655 bgcolor=#e9e9e9 | 66655 || {{mp|1999 SN|13}} || — || Setyembre 30, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|66655}} |-id=656 bgcolor=#e9e9e9 | 66656 || {{mp|1999 SV|17}} || — || Setyembre 30, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Fast rotator (asteroid)#66656|fast]] || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|66656}} |-id=657 bgcolor=#e9e9e9 | 66657 || {{mp|1999 SM|19}} || — || Setyembre 30, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66657}} |-id=658 bgcolor=#e9e9e9 | 66658 || {{mp|1999 ST|26}} || — || Setyembre 30, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#66658|slow]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|66658}} |-id=659 bgcolor=#fefefe | 66659 || {{mp|1999 TJ|1}} || — || Oktubre 1, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|66659}} |-id=660 bgcolor=#e9e9e9 | 66660 || {{mp|1999 TH|2}} || — || Oktubre 2, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|66660}} |-id=661 bgcolor=#d6d6d6 | 66661 Wallin || {{mp|1999 TK|2}} || {{MoMP|66661|Wallin}} || Oktubre 2, 1999 || [[Jornada Observatory|Jornada]] || Dixon, D. S. || {{·}} || align=right | ''7.6 km'' || {{M+J|66661}} |-id=662 bgcolor=#d6d6d6 | 66662 || {{mp|1999 TM|4}} || — || Oktubre 3, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 7.1 km || {{M+J|66662}} |-id=663 bgcolor=#e9e9e9 | 66663 || {{mp|1999 TV|8}} || — || Oktubre 6, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]], [[Mario Jurić|M. Jurić]] || {{·}} || align=right | 7.5 km || {{M+J|66663}} |-id=664 bgcolor=#e9e9e9 | 66664 || {{mp|1999 TB|9}} || — || Oktubre 7, 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević, M. Jurić || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|66664}} |-id=665 bgcolor=#e9e9e9 | 66665 || {{mp|1999 TC|9}} || — || Oktubre 7, 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević, M. Jurić || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66665}} |-id=666 bgcolor=#e9e9e9 | 66666 || {{mp|1999 TL|9}} || — || Oktubre 7, 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević, M. Jurić || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|66666}} |-id=667 bgcolor=#fefefe | 66667 Kambič || {{mp|1999 TZ|11}} || {{MoMP|66667|Kambič}} || Oktubre 8, 1999 || [[Črni Vrh Observatory|Črni Vrh]] || [[Črni Vrh Observatory|Črni Vrh]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|66667}} |-id=668 bgcolor=#d6d6d6 | 66668 || {{mp|1999 TN|14}} || — || Oktubre 11, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]], [[Mario Jurić|M. Jurić]] || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|66668}} |-id=669 bgcolor=#e9e9e9 | 66669 Aradac || {{mp|1999 TE|15}} || {{MoMP|66669|Aradac}} || Oktubre 12, 1999 || [[Modra Observatory|Modra]] || [[Adrián Galád|A. Galád]], [[Peter Kolény|P. Kolény]] || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|66669}} |-id=670 bgcolor=#e9e9e9 | 66670 || {{mp|1999 TR|15}} || — || Oktubre 12, 1999 || [[Osservatorio Astronomico di Farra d'Isonzo|Farra d'Isonzo]] || Farra d'Isonzo || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66670}} |-id=671 bgcolor=#fefefe | 66671 Sfasu || {{mp|1999 TJ|17}} || {{MoMP|66671|Sfasu}} || Oktubre 15, 1999 || [[Stephen F. Austin State University Observatory|Nacogdoches]] || Bruton, W. D., Johnson, M. L. || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|66671}} |-id=672 bgcolor=#e9e9e9 | 66672 || {{mp|1999 TB|18}} || — || Oktubre 10, 1999 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|66672}} |-id=673 bgcolor=#e9e9e9 | 66673 || {{mp|1999 TC|19}} || — || Oktubre 15, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|66673}} |-id=674 bgcolor=#e9e9e9 | 66674 || {{mp|1999 TO|25}} || — || Oktubre 3, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|66674}} |-id=675 bgcolor=#e9e9e9 | 66675 || {{mp|1999 TF|26}} || — || Oktubre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|66675}} |-id=676 bgcolor=#d6d6d6 | 66676 || {{mp|1999 TS|27}} || — || Oktubre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|66676}} |-id=677 bgcolor=#e9e9e9 | 66677 || {{mp|1999 TM|28}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66677}} |-id=678 bgcolor=#e9e9e9 | 66678 || {{mp|1999 TR|28}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|66678}} |-id=679 bgcolor=#fefefe | 66679 || {{mp|1999 TD|29}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|66679}} |-id=680 bgcolor=#e9e9e9 | 66680 || {{mp|1999 TG|29}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.2 km || {{M+J|66680}} |-id=681 bgcolor=#e9e9e9 | 66681 || {{mp|1999 TN|33}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#66681|fast]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|66681}} |-id=682 bgcolor=#fefefe | 66682 || {{mp|1999 TR|35}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|66682}} |-id=683 bgcolor=#d6d6d6 | 66683 || {{mp|1999 TO|36}} || — || Oktubre 12, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''5.5 km'' || {{M+J|66683}} |-id=684 bgcolor=#e9e9e9 | 66684 || {{mp|1999 TY|36}} || — || Oktubre 15, 1999 || Anderson Mesa || LONEOS || [[FIN tbl#803|HNS]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|66684}} |-id=685 bgcolor=#e9e9e9 | 66685 || {{mp|1999 TT|37}} || — || Oktubre 1, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66685}} |-id=686 bgcolor=#e9e9e9 | 66686 || {{mp|1999 TX|37}} || — || Oktubre 1, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|66686}} |-id=687 bgcolor=#e9e9e9 | 66687 || {{mp|1999 TU|45}} || — || Oktubre 3, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|66687}} |-id=688 bgcolor=#e9e9e9 | 66688 || {{mp|1999 TJ|52}} || — || Oktubre 4, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|66688}} |-id=689 bgcolor=#fefefe | 66689 || {{mp|1999 TU|52}} || — || Oktubre 6, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66689}} |-id=690 bgcolor=#d6d6d6 | 66690 || {{mp|1999 TH|63}} || — || Oktubre 7, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Themis family|THM]]{{·}}[[Fast rotator (asteroid)#66690|fast]] || align=right | ''7.1 km'' || {{M+J|66690}} |-id=691 bgcolor=#fefefe | 66691 || {{mp|1999 TE|67}} || — || Oktubre 8, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|66691}} |-id=692 bgcolor=#fefefe | 66692 || {{mp|1999 TL|69}} || — || Oktubre 9, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|66692}} |-id=693 bgcolor=#e9e9e9 | 66693 || {{mp|1999 TB|70}} || — || Oktubre 9, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|66693}} |-id=694 bgcolor=#e9e9e9 | 66694 || {{mp|1999 TF|72}} || — || Oktubre 9, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66694}} |-id=695 bgcolor=#e9e9e9 | 66695 || {{mp|1999 TZ|72}} || — || Oktubre 10, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|66695}} |-id=696 bgcolor=#d6d6d6 | 66696 || {{mp|1999 TK|75}} || — || Oktubre 10, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66696}} |-id=697 bgcolor=#fefefe | 66697 || {{mp|1999 TX|80}} || — || Oktubre 11, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|66697}} |-id=698 bgcolor=#e9e9e9 | 66698 || {{mp|1999 TM|82}} || — || Oktubre 12, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[FIN tbl#515|AST]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|66698}} |-id=699 bgcolor=#fefefe | 66699 || {{mp|1999 TB|85}} || — || Oktubre 14, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|66699}} |-id=700 bgcolor=#fefefe | 66700 || {{mp|1999 TC|85}} || — || Oktubre 14, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66700}} |} == 66701–66800 == {{Anchor|701}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 66701 || {{mp|1999 TN|86}} || — || Oktubre 15, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66701}} |-id=702 bgcolor=#e9e9e9 | 66702 || {{mp|1999 TJ|88}} || — || Oktubre 2, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|66702}} |-id=703 bgcolor=#e9e9e9 | 66703 || {{mp|1999 TL|89}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|66703}} |-id=704 bgcolor=#e9e9e9 | 66704 || {{mp|1999 TU|91}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|66704}} |-id=705 bgcolor=#e9e9e9 | 66705 || {{mp|1999 TM|92}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66705}} |-id=706 bgcolor=#e9e9e9 | 66706 || {{mp|1999 TY|92}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|66706}} |-id=707 bgcolor=#e9e9e9 | 66707 || {{mp|1999 TG|93}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|66707}} |-id=708 bgcolor=#e9e9e9 | 66708 || {{mp|1999 TY|93}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|66708}} |-id=709 bgcolor=#e9e9e9 | 66709 || {{mp|1999 TS|95}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|66709}} |-id=710 bgcolor=#e9e9e9 | 66710 || {{mp|1999 TT|96}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|66710}} |-id=711 bgcolor=#e9e9e9 | 66711 || {{mp|1999 TQ|99}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|66711}} |-id=712 bgcolor=#e9e9e9 | 66712 || {{mp|1999 TS|99}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Padua family|PAD]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|66712}} |-id=713 bgcolor=#e9e9e9 | 66713 || {{mp|1999 TZ|99}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|66713}} |-id=714 bgcolor=#e9e9e9 | 66714 || {{mp|1999 TT|100}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{LoMP|14916|(14916)}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|66714}} |-id=715 bgcolor=#d6d6d6 | 66715 || {{mp|1999 TA|101}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''6.7 km'' || {{M+J|66715}} |-id=716 bgcolor=#e9e9e9 | 66716 || {{mp|1999 TB|102}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66716}} |-id=717 bgcolor=#e9e9e9 | 66717 || {{mp|1999 TK|102}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|66717}} |-id=718 bgcolor=#e9e9e9 | 66718 || {{mp|1999 TU|104}} || — || Oktubre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66718}} |-id=719 bgcolor=#e9e9e9 | 66719 || {{mp|1999 TG|105}} || — || Oktubre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|66719}} |-id=720 bgcolor=#fefefe | 66720 || {{mp|1999 TH|105}} || — || Oktubre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|66720}} |-id=721 bgcolor=#e9e9e9 | 66721 || {{mp|1999 TX|106}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|66721}} |-id=722 bgcolor=#e9e9e9 | 66722 || {{mp|1999 TC|107}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|66722}} |-id=723 bgcolor=#e9e9e9 | 66723 || {{mp|1999 TE|107}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.1 km || {{M+J|66723}} |-id=724 bgcolor=#e9e9e9 | 66724 || {{mp|1999 TN|107}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|66724}} |-id=725 bgcolor=#e9e9e9 | 66725 || {{mp|1999 TH|109}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66725}} |-id=726 bgcolor=#e9e9e9 | 66726 || {{mp|1999 TG|110}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|66726}} |-id=727 bgcolor=#e9e9e9 | 66727 || {{mp|1999 TH|110}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Padua family|PAD]] || align=right | 6.7 km || {{M+J|66727}} |-id=728 bgcolor=#e9e9e9 | 66728 || {{mp|1999 TN|110}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|66728}} |-id=729 bgcolor=#e9e9e9 | 66729 || {{mp|1999 TH|111}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|66729}} |-id=730 bgcolor=#fefefe | 66730 || {{mp|1999 TM|111}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|66730}} |-id=731 bgcolor=#d6d6d6 | 66731 || {{mp|1999 TN|111}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|66731}} |-id=732 bgcolor=#e9e9e9 | 66732 || {{mp|1999 TW|111}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|66732}} |-id=733 bgcolor=#e9e9e9 | 66733 || {{mp|1999 TO|113}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|66733}} |-id=734 bgcolor=#e9e9e9 | 66734 || {{mp|1999 TX|114}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|66734}} |-id=735 bgcolor=#e9e9e9 | 66735 || {{mp|1999 TX|115}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|66735}} |-id=736 bgcolor=#e9e9e9 | 66736 || {{mp|1999 TB|118}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|66736}} |-id=737 bgcolor=#e9e9e9 | 66737 || {{mp|1999 TF|119}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|66737}} |-id=738 bgcolor=#e9e9e9 | 66738 || {{mp|1999 TJ|120}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#519|HOF]] || align=right | 7.1 km || {{M+J|66738}} |-id=739 bgcolor=#e9e9e9 | 66739 || {{mp|1999 TC|122}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|66739}} |-id=740 bgcolor=#e9e9e9 | 66740 || {{mp|1999 TE|122}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|66740}} |-id=741 bgcolor=#e9e9e9 | 66741 || {{mp|1999 TY|122}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|66741}} |-id=742 bgcolor=#d6d6d6 | 66742 || {{mp|1999 TP|123}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|66742}} |-id=743 bgcolor=#e9e9e9 | 66743 || {{mp|1999 TW|124}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|66743}} |-id=744 bgcolor=#e9e9e9 | 66744 || {{mp|1999 TM|128}} || — || Oktubre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66744}} |-id=745 bgcolor=#e9e9e9 | 66745 || {{mp|1999 TO|128}} || — || Oktubre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || EUN || align=right | 4.3 km || {{M+J|66745}} |-id=746 bgcolor=#fefefe | 66746 || {{mp|1999 TW|136}} || — || Oktubre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|66746}} |-id=747 bgcolor=#e9e9e9 | 66747 || {{mp|1999 TO|139}} || — || Oktubre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|66747}} |-id=748 bgcolor=#e9e9e9 | 66748 || {{mp|1999 TJ|149}} || — || Oktubre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|66748}} |-id=749 bgcolor=#e9e9e9 | 66749 || {{mp|1999 TN|151}} || — || Oktubre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|66749}} |-id=750 bgcolor=#e9e9e9 | 66750 || {{mp|1999 TZ|155}} || — || Oktubre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|66750}} |-id=751 bgcolor=#e9e9e9 | 66751 || {{mp|1999 TP|156}} || — || Oktubre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|66751}} |-id=752 bgcolor=#fefefe | 66752 || {{mp|1999 TZ|164}} || — || Oktubre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|66752}} |-id=753 bgcolor=#d6d6d6 | 66753 || {{mp|1999 TQ|173}} || — || Oktubre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|66753}} |-id=754 bgcolor=#e9e9e9 | 66754 || {{mp|1999 TZ|173}} || — || Oktubre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66754}} |-id=755 bgcolor=#e9e9e9 | 66755 || {{mp|1999 TT|175}} || — || Oktubre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|66755}} |-id=756 bgcolor=#e9e9e9 | 66756 || {{mp|1999 TE|177}} || — || Oktubre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|66756}} |-id=757 bgcolor=#e9e9e9 | 66757 || {{mp|1999 TE|184}} || — || Oktubre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|66757}} |-id=758 bgcolor=#e9e9e9 | 66758 || {{mp|1999 TP|184}} || — || Oktubre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|66758}} |-id=759 bgcolor=#e9e9e9 | 66759 || {{mp|1999 TU|185}} || — || Oktubre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.7 km'' || {{M+J|66759}} |-id=760 bgcolor=#e9e9e9 | 66760 || {{mp|1999 TV|185}} || — || Oktubre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|66760}} |-id=761 bgcolor=#e9e9e9 | 66761 || {{mp|1999 TE|187}} || — || Oktubre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|66761}} |-id=762 bgcolor=#e9e9e9 | 66762 || {{mp|1999 TU|187}} || — || Oktubre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.6 km || {{M+J|66762}} |-id=763 bgcolor=#e9e9e9 | 66763 || {{mp|1999 TZ|189}} || — || Oktubre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|66763}} |-id=764 bgcolor=#e9e9e9 | 66764 || {{mp|1999 TD|190}} || — || Oktubre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|66764}} |-id=765 bgcolor=#d6d6d6 | 66765 || {{mp|1999 TJ|191}} || — || Oktubre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.2 km || {{M+J|66765}} |-id=766 bgcolor=#e9e9e9 | 66766 || {{mp|1999 TF|194}} || — || Oktubre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66766}} |-id=767 bgcolor=#fefefe | 66767 || {{mp|1999 TT|194}} || — || Oktubre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|66767}} |-id=768 bgcolor=#e9e9e9 | 66768 || {{mp|1999 TG|200}} || — || Oktubre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|66768}} |-id=769 bgcolor=#e9e9e9 | 66769 || {{mp|1999 TJ|200}} || — || Oktubre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|66769}} |-id=770 bgcolor=#d6d6d6 | 66770 || {{mp|1999 TH|207}} || — || Oktubre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 14 km || {{M+J|66770}} |-id=771 bgcolor=#e9e9e9 | 66771 || {{mp|1999 TM|210}} || — || Oktubre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|66771}} |-id=772 bgcolor=#d6d6d6 | 66772 || {{mp|1999 TH|217}} || — || Oktubre 15, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|66772}} |-id=773 bgcolor=#e9e9e9 | 66773 || {{mp|1999 TT|219}} || — || Oktubre 1, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|66773}} |-id=774 bgcolor=#d6d6d6 | 66774 || {{mp|1999 TD|220}} || — || Oktubre 1, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 9.5 km || {{M+J|66774}} |-id=775 bgcolor=#e9e9e9 | 66775 || {{mp|1999 TS|220}} || — || Oktubre 1, 1999 || Catalina || CSS || [[FIN tbl#513|MRX]]{{·}}[[Slow rotator (asteroid)#66775|slow]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|66775}} |-id=776 bgcolor=#e9e9e9 | 66776 || {{mp|1999 TA|221}} || — || Oktubre 2, 1999 || Catalina || CSS || [[Maria family|MAR]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|66776}} |-id=777 bgcolor=#e9e9e9 | 66777 || {{mp|1999 TD|221}} || — || Oktubre 2, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|66777}} |-id=778 bgcolor=#e9e9e9 | 66778 || {{mp|1999 TL|221}} || — || Oktubre 2, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66778}} |-id=779 bgcolor=#e9e9e9 | 66779 || {{mp|1999 TS|221}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66779}} |-id=780 bgcolor=#e9e9e9 | 66780 || {{mp|1999 TW|223}} || — || Oktubre 3, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|66780}} |-id=781 bgcolor=#e9e9e9 | 66781 || {{mp|1999 TY|223}} || — || Oktubre 3, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|66781}} |-id=782 bgcolor=#d6d6d6 | 66782 || {{mp|1999 TT|225}} || — || Oktubre 2, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|66782}} |-id=783 bgcolor=#e9e9e9 | 66783 || {{mp|1999 TE|227}} || — || Oktubre 5, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|66783}} |-id=784 bgcolor=#e9e9e9 | 66784 || {{mp|1999 TM|228}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|66784}} |-id=785 bgcolor=#e9e9e9 | 66785 || {{mp|1999 TN|228}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|66785}} |-id=786 bgcolor=#e9e9e9 | 66786 || {{mp|1999 TX|228}} || — || Oktubre 3, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{LoMP|12739|(12739)}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66786}} |-id=787 bgcolor=#e9e9e9 | 66787 || {{mp|1999 TY|228}} || — || Oktubre 3, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|66787}} |-id=788 bgcolor=#e9e9e9 | 66788 || {{mp|1999 TL|230}} || — || Oktubre 3, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|66788}} |-id=789 bgcolor=#e9e9e9 | 66789 || {{mp|1999 TS|231}} || — || Oktubre 5, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|66789}} |-id=790 bgcolor=#e9e9e9 | 66790 || {{mp|1999 TZ|232}} || — || Oktubre 7, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66790}} |-id=791 bgcolor=#e9e9e9 | 66791 || {{mp|1999 TH|233}} || — || Oktubre 3, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|66791}} |-id=792 bgcolor=#e9e9e9 | 66792 || {{mp|1999 TM|233}} || — || Oktubre 3, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|66792}} |-id=793 bgcolor=#e9e9e9 | 66793 || {{mp|1999 TW|236}} || — || Oktubre 3, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 2.6 km || {{M+J|66793}} |-id=794 bgcolor=#e9e9e9 | 66794 || {{mp|1999 TP|237}} || — || Oktubre 4, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|66794}} |-id=795 bgcolor=#e9e9e9 | 66795 || {{mp|1999 TP|248}} || — || Oktubre 8, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|66795}} |-id=796 bgcolor=#e9e9e9 | 66796 || {{mp|1999 TD|252}} || — || Oktubre 8, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|66796}} |-id=797 bgcolor=#e9e9e9 | 66797 || {{mp|1999 TJ|256}} || — || Oktubre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|66797}} |-id=798 bgcolor=#e9e9e9 | 66798 || {{mp|1999 TA|265}} || — || Oktubre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|66798}} |-id=799 bgcolor=#e9e9e9 | 66799 || {{mp|1999 TT|267}} || — || Oktubre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|66799}} |-id=800 bgcolor=#d6d6d6 | 66800 || {{mp|1999 TB|270}} || — || Oktubre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|66800}} |} == 66801–66900 == {{Anchor|801}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 66801 || {{mp|1999 TF|270}} || — || Oktubre 3, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|66801}} |-id=802 bgcolor=#e9e9e9 | 66802 || {{mp|1999 TJ|270}} || — || Oktubre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|66802}} |-id=803 bgcolor=#e9e9e9 | 66803 || {{mp|1999 TD|273}} || — || Oktubre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Pallas family|PAL]] || align=right | 7.5 km || {{M+J|66803}} |-id=804 bgcolor=#e9e9e9 | 66804 || {{mp|1999 TE|281}} || — || Oktubre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 2.4 km || {{M+J|66804}} |-id=805 bgcolor=#e9e9e9 | 66805 || {{mp|1999 TU|284}} || — || Oktubre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|66805}} |-id=806 bgcolor=#e9e9e9 | 66806 || {{mp|1999 TC|286}} || — || Oktubre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|66806}} |-id=807 bgcolor=#e9e9e9 | 66807 || {{mp|1999 TD|288}} || — || Oktubre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|66807}} |-id=808 bgcolor=#e9e9e9 | 66808 || {{mp|1999 TU|288}} || — || Oktubre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|66808}} |-id=809 bgcolor=#e9e9e9 | 66809 || {{mp|1999 TX|288}} || — || Oktubre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|66809}} |-id=810 bgcolor=#e9e9e9 | 66810 || {{mp|1999 UM|4}} || — || Oktubre 29, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|66810}} |-id=811 bgcolor=#e9e9e9 | 66811 || {{mp|1999 UA|6}} || — || Oktubre 18, 1999 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|66811}} |-id=812 bgcolor=#e9e9e9 | 66812 || {{mp|1999 UE|8}} || — || Oktubre 29, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|66812}} |-id=813 bgcolor=#e9e9e9 | 66813 || {{mp|1999 UQ|11}} || — || Oktubre 31, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|66813}} |-id=814 bgcolor=#e9e9e9 | 66814 || {{mp|1999 UX|12}} || — || Oktubre 29, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66814}} |-id=815 bgcolor=#e9e9e9 | 66815 || {{mp|1999 UQ|13}} || — || Oktubre 29, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|66815}} |-id=816 bgcolor=#e9e9e9 | 66816 || {{mp|1999 UO|14}} || — || Oktubre 29, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|66816}} |-id=817 bgcolor=#e9e9e9 | 66817 || {{mp|1999 UR|15}} || — || Oktubre 29, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|66817}} |-id=818 bgcolor=#e9e9e9 | 66818 || {{mp|1999 UT|16}} || — || Oktubre 29, 1999 || Catalina || CSS || [[FIN tbl#535|WIT]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66818}} |-id=819 bgcolor=#e9e9e9 | 66819 || {{mp|1999 UZ|16}} || — || Oktubre 30, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66819}} |-id=820 bgcolor=#e9e9e9 | 66820 || {{mp|1999 UW|17}} || — || Oktubre 30, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66820}} |-id=821 bgcolor=#e9e9e9 | 66821 || {{mp|1999 UC|21}} || — || Oktubre 31, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|66821}} |-id=822 bgcolor=#d6d6d6 | 66822 || {{mp|1999 UD|22}} || — || Oktubre 31, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Themis family|THM]] || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|66822}} |-id=823 bgcolor=#e9e9e9 | 66823 || {{mp|1999 UA|25}} || — || Oktubre 28, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|66823}} |-id=824 bgcolor=#e9e9e9 | 66824 || {{mp|1999 UM|26}} || — || Oktubre 30, 1999 || Catalina || CSS || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|66824}} |-id=825 bgcolor=#e9e9e9 | 66825 || {{mp|1999 UZ|27}} || — || Oktubre 30, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|66825}} |-id=826 bgcolor=#e9e9e9 | 66826 || {{mp|1999 UX|36}} || — || Oktubre 16, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|66826}} |-id=827 bgcolor=#fefefe | 66827 || {{mp|1999 UG|37}} || — || Oktubre 16, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|66827}} |-id=828 bgcolor=#e9e9e9 | 66828 || {{mp|1999 UG|41}} || — || Oktubre 17, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|66828}} |-id=829 bgcolor=#e9e9e9 | 66829 || {{mp|1999 UY|42}} || — || Oktubre 28, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|66829}} |-id=830 bgcolor=#e9e9e9 | 66830 || {{mp|1999 UT|43}} || — || Oktubre 28, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66830}} |-id=831 bgcolor=#e9e9e9 | 66831 || {{mp|1999 UJ|44}} || — || Oktubre 29, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|66831}} |-id=832 bgcolor=#e9e9e9 | 66832 || {{mp|1999 UE|45}} || — || Oktubre 31, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|66832}} |-id=833 bgcolor=#e9e9e9 | 66833 || {{mp|1999 UP|45}} || — || Oktubre 31, 1999 || Catalina || CSS || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|66833}} |-id=834 bgcolor=#fefefe | 66834 || {{mp|1999 UT|46}} || — || Oktubre 31, 1999 || [[Observatoire Royal de Belgique|Uccle]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|66834}} |-id=835 bgcolor=#d6d6d6 | 66835 || {{mp|1999 UQ|47}} || — || Oktubre 30, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|66835}} |-id=836 bgcolor=#e9e9e9 | 66836 || {{mp|1999 UM|48}} || — || Oktubre 30, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|66836}} |-id=837 bgcolor=#e9e9e9 | 66837 || {{mp|1999 US|48}} || — || Oktubre 31, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66837}} |-id=838 bgcolor=#e9e9e9 | 66838 || {{mp|1999 UF|49}} || — || Oktubre 31, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|66838}} |-id=839 bgcolor=#e9e9e9 | 66839 || {{mp|1999 UE|51}} || — || Oktubre 31, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|66839}} |-id=840 bgcolor=#e9e9e9 | 66840 || {{mp|1999 UU|52}} || — || Oktubre 31, 1999 || Catalina || CSS || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 5.6 km || {{M+J|66840}} |-id=841 bgcolor=#e9e9e9 | 66841 || {{mp|1999 UA|53}} || — || Oktubre 31, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|66841}} |-id=842 bgcolor=#e9e9e9 | 66842 || {{mp|1999 UG|53}} || — || Oktubre 20, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|66842}} |-id=843 bgcolor=#e9e9e9 | 66843 Pulido || 1999 VG || {{MoMP|66843|Pulido}} || Nobyembre 1, 1999 || [[Oaxaca Observatory|Oaxaca]] || Roe, J. M. || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|66843}} |-id=844 bgcolor=#e9e9e9 | 66844 || 1999 VP || — || Nobyembre 1, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|66844}} |-id=845 bgcolor=#e9e9e9 | 66845 || {{mp|1999 VE|2}} || — || Nobyembre 5, 1999 || [[High Point, NC|High Point]] || [[Dennis K. Chesney|D. K. Chesney]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66845}} |-id=846 bgcolor=#e9e9e9 | 66846 Franklederer || {{mp|1999 VP|2}} || {{MoMP|66846|Franklederer}} || Nobyembre 6, 1999 || [[Lime Creek Observatory|Lime Creek]] || [[Robert Linderholm|R. Linderholm]] || [[Pallas family|PAL]] || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|66846}} |-id=847 bgcolor=#fefefe | 66847 || {{mp|1999 VT|4}} || — || Nobyembre 5, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66847}} |-id=848 bgcolor=#d6d6d6 | 66848 || {{mp|1999 VX|5}} || — || Nobyembre 5, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''9.3 km'' || {{M+J|66848}} |-id=849 bgcolor=#e9e9e9 | 66849 || {{mp|1999 VM|8}} || — || Nobyembre 4, 1999 || [[Observatoire de Bédoin|Bédoin]] || [[Pierre Antonini|P. Antonini]] || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|66849}} |-id=850 bgcolor=#e9e9e9 | 66850 || {{mp|1999 VX|8}} || — || Nobyembre 9, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|66850}} |-id=851 bgcolor=#e9e9e9 | 66851 || {{mp|1999 VT|9}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Fountain Hills || C. W. Juels || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|66851}} |-id=852 bgcolor=#e9e9e9 | 66852 || {{mp|1999 VH|11}} || — || Nobyembre 9, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[FIN tbl#504|NEM]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|66852}} |-id=853 bgcolor=#e9e9e9 | 66853 || {{mp|1999 VH|12}} || — || Nobyembre 10, 1999 || [[High Point, NC|High Point]] || [[Dennis K. Chesney|D. K. Chesney]] || [[Asteroid family#Nele|(1547)]] || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|66853}} |-id=854 bgcolor=#e9e9e9 | 66854 || {{mp|1999 VL|19}} || — || Nobyembre 10, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66854}} |-id=855 bgcolor=#e9e9e9 | 66855 || {{mp|1999 VM|22}} || — || Nobyembre 13, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|66855}} |-id=856 bgcolor=#e9e9e9 | 66856 Stephenvoss || {{mp|1999 VW|22}} || {{MoMP|66856|Stephenvoss}} || Nobyembre 13, 1999 || [[Mount John University Observatory|Lake Tekapo]] || [[Ian P. Griffin|I. P. Griffin]], Brady, N. || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|66856}} |-id=857 bgcolor=#e9e9e9 | 66857 || {{mp|1999 VQ|25}} || — || Nobyembre 15, 1999 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Kleť Observatory|Kleť]] || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|66857}} |-id=858 bgcolor=#e9e9e9 | 66858 || {{mp|1999 VJ|27}} || — || Nobyembre 3, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66858}} |-id=859 bgcolor=#d6d6d6 | 66859 || {{mp|1999 VQ|30}} || — || Nobyembre 3, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#608|BRA]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|66859}} |-id=860 bgcolor=#e9e9e9 | 66860 || {{mp|1999 VZ|30}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|66860}} |-id=861 bgcolor=#e9e9e9 | 66861 || {{mp|1999 VN|31}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66861}} |-id=862 bgcolor=#e9e9e9 | 66862 || {{mp|1999 VL|37}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|66862}} |-id=863 bgcolor=#e9e9e9 | 66863 || {{mp|1999 VM|43}} || — || Nobyembre 1, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|66863}} |-id=864 bgcolor=#e9e9e9 | 66864 || {{mp|1999 VD|44}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|66864}} |-id=865 bgcolor=#e9e9e9 | 66865 || {{mp|1999 VG|44}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|66865}} |-id=866 bgcolor=#e9e9e9 | 66866 || {{mp|1999 VS|45}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|66866}} |-id=867 bgcolor=#e9e9e9 | 66867 || {{mp|1999 VN|47}} || — || Nobyembre 3, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|66867}} |-id=868 bgcolor=#e9e9e9 | 66868 || {{mp|1999 VS|47}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#517|KON]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|66868}} |-id=869 bgcolor=#e9e9e9 | 66869 || {{mp|1999 VX|47}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|66869}} |-id=870 bgcolor=#e9e9e9 | 66870 || {{mp|1999 VE|48}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|66870}} |-id=871 bgcolor=#e9e9e9 | 66871 || {{mp|1999 VN|48}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|66871}} |-id=872 bgcolor=#e9e9e9 | 66872 || {{mp|1999 VH|50}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|66872}} |-id=873 bgcolor=#e9e9e9 | 66873 || {{mp|1999 VJ|50}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|66873}} |-id=874 bgcolor=#d6d6d6 | 66874 || {{mp|1999 VP|50}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|66874}} |-id=875 bgcolor=#e9e9e9 | 66875 || {{mp|1999 VY|52}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#66875|fast]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|66875}} |-id=876 bgcolor=#e9e9e9 | 66876 || {{mp|1999 VC|55}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|66876}} |-id=877 bgcolor=#e9e9e9 | 66877 || {{mp|1999 VT|60}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|66877}} |-id=878 bgcolor=#e9e9e9 | 66878 || {{mp|1999 VM|63}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|66878}} |-id=879 bgcolor=#d6d6d6 | 66879 || {{mp|1999 VK|65}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|66879}} |-id=880 bgcolor=#e9e9e9 | 66880 || {{mp|1999 VO|66}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|66880}} |-id=881 bgcolor=#d6d6d6 | 66881 || {{mp|1999 VL|67}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|66881}} |-id=882 bgcolor=#e9e9e9 | 66882 || {{mp|1999 VZ|67}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|66882}} |-id=883 bgcolor=#d6d6d6 | 66883 || {{mp|1999 VC|70}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66883}} |-id=884 bgcolor=#e9e9e9 | 66884 || {{mp|1999 VX|70}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#515|AST]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|66884}} |-id=885 bgcolor=#d6d6d6 | 66885 Wangxiaomo || {{mp|1999 VH|72}} || {{MoMP|66885|Wangxiaomo}} || Nobyembre 12, 1999 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|66885}} |-id=886 bgcolor=#e9e9e9 | 66886 || {{mp|1999 VJ|72}} || — || Nobyembre 12, 1999 || Xinglong || SCAP || {{·}} || align=right | ''6.2 km'' || {{M+J|66886}} |-id=887 bgcolor=#e9e9e9 | 66887 || {{mp|1999 VX|74}} || — || Nobyembre 5, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 5.8 km || {{M+J|66887}} |-id=888 bgcolor=#e9e9e9 | 66888 || {{mp|1999 VE|78}} || — || Nobyembre 4, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|66888}} |-id=889 bgcolor=#e9e9e9 | 66889 || {{mp|1999 VW|78}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|66889}} |-id=890 bgcolor=#d6d6d6 | 66890 || {{mp|1999 VD|81}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|66890}} |-id=891 bgcolor=#e9e9e9 | 66891 || {{mp|1999 VP|85}} || — || Nobyembre 5, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|66891}} |-id=892 bgcolor=#e9e9e9 | 66892 || {{mp|1999 VN|87}} || — || Nobyembre 5, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|66892}} |-id=893 bgcolor=#e9e9e9 | 66893 || {{mp|1999 VQ|87}} || — || Nobyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|66893}} |-id=894 bgcolor=#d6d6d6 | 66894 || {{mp|1999 VB|98}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|66894}} |-id=895 bgcolor=#d6d6d6 | 66895 || {{mp|1999 VO|99}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.5 km || {{M+J|66895}} |-id=896 bgcolor=#d6d6d6 | 66896 || {{mp|1999 VN|104}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66896}} |-id=897 bgcolor=#e9e9e9 | 66897 || {{mp|1999 VZ|113}} || — || Nobyembre 9, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|66897}} |-id=898 bgcolor=#e9e9e9 | 66898 || {{mp|1999 VS|114}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Catalina || CSS || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 7.9 km || {{M+J|66898}} |-id=899 bgcolor=#e9e9e9 | 66899 || {{mp|1999 VV|114}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Catalina || CSS || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.1 km || {{M+J|66899}} |-id=900 bgcolor=#e9e9e9 | 66900 || {{mp|1999 VO|126}} || — || Nobyembre 9, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|66900}} |} == 66901–67000 == {{Anchor|901}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 66901 || {{mp|1999 VK|135}} || — || Nobyembre 13, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|66901}} |-id=902 bgcolor=#e9e9e9 | 66902 || {{mp|1999 VK|144}} || — || Nobyembre 11, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|66902}} |-id=903 bgcolor=#d6d6d6 | 66903 || {{mp|1999 VK|147}} || — || Nobyembre 12, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''6.4 km'' || {{M+J|66903}} |-id=904 bgcolor=#d6d6d6 | 66904 || {{mp|1999 VA|160}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.9 km'' || {{M+J|66904}} |-id=905 bgcolor=#e9e9e9 | 66905 || {{mp|1999 VC|160}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|66905}} |-id=906 bgcolor=#e9e9e9 | 66906 || {{mp|1999 VG|162}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66906}} |-id=907 bgcolor=#d6d6d6 | 66907 || {{mp|1999 VJ|162}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|66907}} |-id=908 bgcolor=#d6d6d6 | 66908 || {{mp|1999 VY|162}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|66908}} |-id=909 bgcolor=#d6d6d6 | 66909 || {{mp|1999 VD|163}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|66909}} |-id=910 bgcolor=#fefefe | 66910 || {{mp|1999 VZ|165}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|66910}} |-id=911 bgcolor=#e9e9e9 | 66911 || {{mp|1999 VF|167}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66911}} |-id=912 bgcolor=#d6d6d6 | 66912 || {{mp|1999 VH|167}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|66912}} |-id=913 bgcolor=#d6d6d6 | 66913 || {{mp|1999 VF|169}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || KOR || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|66913}} |-id=914 bgcolor=#fefefe | 66914 || {{mp|1999 VK|170}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|66914}} |-id=915 bgcolor=#e9e9e9 | 66915 || {{mp|1999 VT|170}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|66915}} |-id=916 bgcolor=#e9e9e9 | 66916 || {{mp|1999 VG|176}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66916}} |-id=917 bgcolor=#e9e9e9 | 66917 || {{mp|1999 VP|176}} || — || Nobyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 4.2 km || {{M+J|66917}} |-id=918 bgcolor=#e9e9e9 | 66918 || {{mp|1999 VY|176}} || — || Nobyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66918}} |-id=919 bgcolor=#e9e9e9 | 66919 || {{mp|1999 VC|177}} || — || Nobyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66919}} |-id=920 bgcolor=#e9e9e9 | 66920 || {{mp|1999 VN|178}} || — || Nobyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|66920}} |-id=921 bgcolor=#d6d6d6 | 66921 || {{mp|1999 VY|178}} || — || Nobyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|66921}} |-id=922 bgcolor=#e9e9e9 | 66922 || {{mp|1999 VC|185}} || — || Nobyembre 15, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|66922}} |-id=923 bgcolor=#e9e9e9 | 66923 || {{mp|1999 VL|186}} || — || Nobyembre 15, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|66923}} |-id=924 bgcolor=#d6d6d6 | 66924 || {{mp|1999 VY|186}} || — || Nobyembre 15, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.1 km || {{M+J|66924}} |-id=925 bgcolor=#fefefe | 66925 || {{mp|1999 VZ|190}} || — || Nobyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|66925}} |-id=926 bgcolor=#d6d6d6 | 66926 || {{mp|1999 VE|193}} || — || Nobyembre 1, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|66926}} |-id=927 bgcolor=#d6d6d6 | 66927 || {{mp|1999 VP|199}} || — || Nobyembre 2, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[FIN tbl#630|AEG]] || align=right | ''7.3 km'' || {{M+J|66927}} |-id=928 bgcolor=#e9e9e9 | 66928 || {{mp|1999 VQ|199}} || — || Nobyembre 2, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|66928}} |-id=929 bgcolor=#e9e9e9 | 66929 || {{mp|1999 VS|199}} || — || Nobyembre 4, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|66929}} |-id=930 bgcolor=#e9e9e9 | 66930 || {{mp|1999 VG|201}} || — || Nobyembre 3, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|66930}} |-id=931 bgcolor=#d6d6d6 | 66931 || {{mp|1999 VL|208}} || — || Nobyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#66931|fast]] || align=right | 12 km || {{M+J|66931}} |-id=932 bgcolor=#e9e9e9 | 66932 || {{mp|1999 VL|213}} || — || Nobyembre 13, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66932}} |-id=933 bgcolor=#e9e9e9 | 66933 || {{mp|1999 VK|229}} || — || Nobyembre 5, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66933}} |-id=934 bgcolor=#fefefe | 66934 Kálalová || {{mp|1999 WF|1}} || {{MoMP|66934|Kálalová}} || Nobyembre 26, 1999 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Jana Tichá|J. Tichá]], [[Miloš Tichý|M. Tichý]] || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|66934}} |-id=935 bgcolor=#e9e9e9 | 66935 || {{mp|1999 WZ|1}} || — || Nobyembre 26, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[FIN tbl#509|CLO]] || align=right | 5.9 km || {{M+J|66935}} |-id=936 bgcolor=#e9e9e9 | 66936 || {{mp|1999 WD|5}} || — || Nobyembre 28, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|66936}} |-id=937 bgcolor=#e9e9e9 | 66937 || {{mp|1999 WB|6}} || — || Nobyembre 28, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|66937}} |-id=938 bgcolor=#e9e9e9 | 66938 || {{mp|1999 WM|8}} || — || Nobyembre 29, 1999 || [[Osservatorio Astronomico di Monte Agliale|Monte Agliale]] || [[Sauro Donati|S. Donati]] || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|66938}} |-id=939 bgcolor=#d6d6d6 | 66939 Franscini || {{mp|1999 WQ|8}} || {{MoMP|66939|Franscini}} || Nobyembre 28, 1999 || [[Osservatorio Astronomico di Gnosca|Gnosca]] || [[Stefano Sposetti|S. Sposetti]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|66939}} |-id=940 bgcolor=#e9e9e9 | 66940 || {{mp|1999 WM|11}} || — || Nobyembre 29, 1999 || [[Nachi-Katsuura Observatory|Nachi-Katsuura]] || Shiozawa, H., [[Takeshi Urata|T. Urata]] || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 7.4 km || {{M+J|66940}} |-id=941 bgcolor=#d6d6d6 | 66941 || {{mp|1999 WO|11}} || — || Nobyembre 29, 1999 || Nachi-Katsuura || Shiozawa, H., T. Urata || {{·}} || align=right | 6.7 km || {{M+J|66941}} |-id=942 bgcolor=#e9e9e9 | 66942 || {{mp|1999 WR|12}} || — || Nobyembre 29, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|66942}} |-id=943 bgcolor=#e9e9e9 | 66943 || {{mp|1999 WF|17}} || — || Nobyembre 30, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66943}} |-id=944 bgcolor=#e9e9e9 | 66944 || {{mp|1999 WQ|20}} || — || Nobyembre 16, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|66944}} |-id=945 bgcolor=#d6d6d6 | 66945 || {{mp|1999 XA|1}} || — || Disyembre 2, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Eos family|EOS]]{{·}}{{Interloper|606}} || align=right | ''6.2 km'' || {{M+J|66945}} |-id=946 bgcolor=#d6d6d6 | 66946 || {{mp|1999 XT|1}} || — || Disyembre 3, 1999 || [[Baton Rouge Astronomical Society Highland Road Park Observatory|Baton Rouge]] || [[Walter R. Cooney Jr.|W. R. Cooney Jr.]] || {{·}} || align=right | 8.9 km || {{M+J|66946}} |-id=947 bgcolor=#e9e9e9 | 66947 || {{mp|1999 XZ|1}} || — || Disyembre 3, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|66947}} |-id=948 bgcolor=#d6d6d6 | 66948 || {{mp|1999 XN|5}} || — || Disyembre 4, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|66948}} |-id=949 bgcolor=#e9e9e9 | 66949 || {{mp|1999 XO|7}} || — || Disyembre 4, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 6.5 km || {{M+J|66949}} |-id=950 bgcolor=#d6d6d6 | 66950 || {{mp|1999 XQ|11}} || — || Disyembre 6, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|66950}} |-id=951 bgcolor=#e9e9e9 | 66951 || {{mp|1999 XN|13}} || — || Disyembre 5, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|66951}} |-id=952 bgcolor=#e9e9e9 | 66952 || {{mp|1999 XF|19}} || — || Disyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|66952}} |-id=953 bgcolor=#e9e9e9 | 66953 || {{mp|1999 XM|19}} || — || Disyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|66953}} |-id=954 bgcolor=#e9e9e9 | 66954 || {{mp|1999 XV|19}} || — || Disyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || ADE || align=right | 6.1 km || {{M+J|66954}} |-id=955 bgcolor=#e9e9e9 | 66955 || {{mp|1999 XK|20}} || — || Disyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|66955}} |-id=956 bgcolor=#fefefe | 66956 || {{mp|1999 XE|21}} || — || Disyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|66956}} |-id=957 bgcolor=#e9e9e9 | 66957 || {{mp|1999 XO|21}} || — || Disyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|66957}} |-id=958 bgcolor=#e9e9e9 | 66958 || {{mp|1999 XO|23}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|66958}} |-id=959 bgcolor=#ffc2e0 | 66959 || {{mp|1999 XO|35}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Amor asteroid|AMO]] <small>[[+1 km NEO|+1km]]</small> || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|66959}} |-id=960 bgcolor=#e9e9e9 | 66960 || {{mp|1999 XN|36}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|66960}} |-id=961 bgcolor=#e9e9e9 | 66961 || {{mp|1999 XU|41}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66961}} |-id=962 bgcolor=#fefefe | 66962 || {{mp|1999 XL|42}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|66962}} |-id=963 bgcolor=#e9e9e9 | 66963 || {{mp|1999 XU|43}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|66963}} |-id=964 bgcolor=#d6d6d6 | 66964 || {{mp|1999 XC|49}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.1 km || {{M+J|66964}} |-id=965 bgcolor=#d6d6d6 | 66965 || {{mp|1999 XL|49}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|66965}} |-id=966 bgcolor=#d6d6d6 | 66966 || {{mp|1999 XJ|52}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''8.5 km'' || {{M+J|66966}} |-id=967 bgcolor=#d6d6d6 | 66967 || {{mp|1999 XB|53}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.4 km'' || {{M+J|66967}} |-id=968 bgcolor=#fefefe | 66968 || {{mp|1999 XU|53}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|66968}} |-id=969 bgcolor=#d6d6d6 | 66969 || {{mp|1999 XW|54}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|66969}} |-id=970 bgcolor=#e9e9e9 | 66970 || {{mp|1999 XV|58}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|66970}} |-id=971 bgcolor=#e9e9e9 | 66971 || {{mp|1999 XG|59}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|66971}} |-id=972 bgcolor=#fefefe | 66972 || {{mp|1999 XE|64}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66972}} |-id=973 bgcolor=#fefefe | 66973 || {{mp|1999 XM|66}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|66973}} |-id=974 bgcolor=#e9e9e9 | 66974 || {{mp|1999 XG|70}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#509|CLO]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|66974}} |-id=975 bgcolor=#d6d6d6 | 66975 || {{mp|1999 XR|75}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 3.0 km || {{M+J|66975}} |-id=976 bgcolor=#d6d6d6 | 66976 || {{mp|1999 XN|78}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|66976}} |-id=977 bgcolor=#d6d6d6 | 66977 || {{mp|1999 XX|82}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''8.5 km'' || {{M+J|66977}} |-id=978 bgcolor=#e9e9e9 | 66978 || {{mp|1999 XE|86}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|66978}} |-id=979 bgcolor=#d6d6d6 | 66979 || {{mp|1999 XR|86}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''9.4 km'' || {{M+J|66979}} |-id=980 bgcolor=#d6d6d6 | 66980 || {{mp|1999 XK|88}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.3 km'' || {{M+J|66980}} |-id=981 bgcolor=#d6d6d6 | 66981 || {{mp|1999 XE|89}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.3 km || {{M+J|66981}} |-id=982 bgcolor=#d6d6d6 | 66982 || {{mp|1999 XA|91}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.4 km'' || {{M+J|66982}} |-id=983 bgcolor=#d6d6d6 | 66983 || {{mp|1999 XB|92}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 8.9 km || {{M+J|66983}} |-id=984 bgcolor=#d6d6d6 | 66984 || {{mp|1999 XY|92}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | 4.4 km || {{M+J|66984}} |-id=985 bgcolor=#d6d6d6 | 66985 || {{mp|1999 XT|93}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 13 km || {{M+J|66985}} |-id=986 bgcolor=#d6d6d6 | 66986 || {{mp|1999 XH|95}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.5 km || {{M+J|66986}} |-id=987 bgcolor=#d6d6d6 | 66987 || {{mp|1999 XU|95}} || — || Disyembre 9, 1999 || Oizumi || T. Kobayashi || EOS || align=right | 5.0 km || {{M+J|66987}} |-id=988 bgcolor=#e9e9e9 | 66988 || {{mp|1999 XN|97}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|66988}} |-id=989 bgcolor=#d6d6d6 | 66989 || {{mp|1999 XZ|102}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.6 km || {{M+J|66989}} |-id=990 bgcolor=#d6d6d6 | 66990 || {{mp|1999 XA|103}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | ''7.3 km'' || {{M+J|66990}} |-id=991 bgcolor=#e9e9e9 | 66991 || {{mp|1999 XE|105}} || — || Disyembre 9, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | ''5.5 km'' || {{M+J|66991}} |-id=992 bgcolor=#d6d6d6 | 66992 || {{mp|1999 XY|106}} || — || Disyembre 4, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|66992}} |-id=993 bgcolor=#e9e9e9 | 66993 || {{mp|1999 XJ|107}} || — || Disyembre 4, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|66993}} |-id=994 bgcolor=#e9e9e9 | 66994 || {{mp|1999 XZ|107}} || — || Disyembre 4, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66994}} |-id=995 bgcolor=#d6d6d6 | 66995 || {{mp|1999 XN|109}} || — || Disyembre 4, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|66995}} |-id=996 bgcolor=#e9e9e9 | 66996 || {{mp|1999 XJ|113}} || — || Disyembre 11, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 6.4 km || {{M+J|66996}} |-id=997 bgcolor=#e9e9e9 | 66997 || {{mp|1999 XR|113}} || — || Disyembre 11, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|66997}} |-id=998 bgcolor=#e9e9e9 | 66998 || {{mp|1999 XY|113}} || — || Disyembre 11, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|66998}} |-id=999 bgcolor=#d6d6d6 | 66999 Cudnik || {{mp|1999 XX|115}} || {{MoMP|66999|Cudnik}} || Disyembre 5, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|66999}} |-id=000 bgcolor=#fefefe | 67000 || {{mp|1999 XT|116}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|67000}} |} == Mga panlabas na kawing == * [https://www.minorplanetcenter.net/iau/lists/NumberedMPs050001.html Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (65001)–(70000)] (IAU Minor Planet Center) (sa Ingles) {{DEFAULTSORT:Talaan ng mga planetang menor: 65001-70000}} [[Kategorya:Talaan ng mga planetang menor batay sa numero|66000]] 22u2g2f4qiw0ift283s5kmm7zcm1teg 2221145 2221144 2026-08-20T12:27:37Z Allyriana000 119761 2221145 wikitext text/x-wiki {{Talaan ng mga planetang menor/intro|mula=66001}}{{TOC001|prefix=66}} == 66001–66100 == {{Anchor|001}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2|top-link=no}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 66001 || {{mp|1998 OG|1}} || — || Hulyo 17, 1998 || [[Woomera, Australia|Woomera]] || [[Frank B. Zoltowski|F. B. Zoltowski]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|66001}} |-id=002 bgcolor=#fefefe | 66002 Shadoks || {{mp|1998 OL|5}} || {{MoMP|66002|Shadoks}} || Hulyo 29, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|66002}} |-id=003 bgcolor=#d6d6d6 | 66003 || {{mp|1998 OX|6}} || — || Hulyo 20, 1998 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || {{·}} || align=right | 7.6 km || {{M+J|66003}} |-id=004 bgcolor=#d6d6d6 | 66004 || {{mp|1998 OV|9}} || — || Hulyo 26, 1998 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 5.7 km || {{M+J|66004}} |-id=005 bgcolor=#e9e9e9 | 66005 || {{mp|1998 OA|12}} || — || Hulyo 22, 1998 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || [[Slow rotator (asteroid)#66005|slow]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|66005}} |-id=006 bgcolor=#fefefe | 66006 || {{mp|1998 OW|13}} || — || Hulyo 26, 1998 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|66006}} |-id=007 bgcolor=#e9e9e9 | 66007 || 1998 PO || — || Agosto 3, 1998 || [[Observatorio Astronómico de Mallorca|Majorca]] || [[Ángel López Jiménez|Á. López J.]] || [[Padua family|PAD]] || align=right | 11 km || {{M+J|66007}} |-id=008 bgcolor=#ffc2e0 | 66008 || {{mp|1998 QH|2}} || — || Agosto 20, 1998 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Apollo asteroid|APO]] <small>[[+1 km NEO|+1km]]</small> || align=right | 1.5 km || {{M+J|66008}} |-id=009 bgcolor=#e9e9e9 | 66009 || {{mp|1998 QZ|8}} || — || Agosto 17, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|66009}} |-id=010 bgcolor=#d6d6d6 | 66010 || {{mp|1998 QO|15}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#607|EMA]] || align=right | ''7.3 km'' || {{M+J|66010}} |-id=011 bgcolor=#e9e9e9 | 66011 || {{mp|1998 QR|17}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Padua family|PAD]] || align=right | 9.8 km || {{M+J|66011}} |-id=012 bgcolor=#e9e9e9 | 66012 || {{mp|1998 QM|23}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|66012}} |-id=013 bgcolor=#d6d6d6 | 66013 || {{mp|1998 QC|24}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#611|NAE]] || align=right | 12 km || {{M+J|66013}} |-id=014 bgcolor=#d6d6d6 | 66014 || {{mp|1998 QW|24}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|66014}} |-id=015 bgcolor=#e9e9e9 | 66015 || {{mp|1998 QW|25}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|66015}} |-id=016 bgcolor=#d6d6d6 | 66016 || {{mp|1998 QX|27}} || — || Agosto 24, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[FIN tbl#607|EMA]] || align=right | 11 km || {{M+J|66016}} |-id=017 bgcolor=#d6d6d6 | 66017 || {{mp|1998 QC|30}} || — || Agosto 26, 1998 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|66017}} |-id=018 bgcolor=#d6d6d6 | 66018 || {{mp|1998 QA|31}} || — || Agosto 17, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''7.8 km'' || {{M+J|66018}} |-id=019 bgcolor=#d6d6d6 | 66019 || {{mp|1998 QE|31}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|66019}} |-id=020 bgcolor=#fefefe | 66020 || {{mp|1998 QN|31}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|66020}} |-id=021 bgcolor=#d6d6d6 | 66021 || {{mp|1998 QZ|34}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|66021}} |-id=022 bgcolor=#d6d6d6 | 66022 || {{mp|1998 QU|42}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 7.3 km || {{M+J|66022}} |-id=023 bgcolor=#fefefe | 66023 || {{mp|1998 QS|43}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|66023}} |-id=024 bgcolor=#e9e9e9 | 66024 || {{mp|1998 QZ|45}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|66024}} |-id=025 bgcolor=#d6d6d6 | 66025 || {{mp|1998 QP|46}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|66025}} |-id=026 bgcolor=#d6d6d6 | 66026 || {{mp|1998 QK|48}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|66026}} |-id=027 bgcolor=#d6d6d6 | 66027 || {{mp|1998 QH|49}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|66027}} |-id=028 bgcolor=#d6d6d6 | 66028 || {{mp|1998 QU|51}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|66028}} |-id=029 bgcolor=#d6d6d6 | 66029 || {{mp|1998 QC|61}} || — || Agosto 23, 1998 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|66029}} |-id=030 bgcolor=#e9e9e9 | 66030 || {{mp|1998 QY|64}} || — || Agosto 24, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 8.2 km || {{M+J|66030}} |-id=031 bgcolor=#e9e9e9 | 66031 || {{mp|1998 QE|68}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 6.5 km || {{M+J|66031}} |-id=032 bgcolor=#d6d6d6 | 66032 || {{mp|1998 QK|68}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|66032}} |-id=033 bgcolor=#d6d6d6 | 66033 || {{mp|1998 QV|69}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#607|EMA]] || align=right | 8.0 km || {{M+J|66033}} |-id=034 bgcolor=#e9e9e9 | 66034 || {{mp|1998 QY|69}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|66034}} |-id=035 bgcolor=#d6d6d6 | 66035 || {{mp|1998 QA|70}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.4 km'' || {{M+J|66035}} |-id=036 bgcolor=#d6d6d6 | 66036 || {{mp|1998 QZ|73}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|66036}} |-id=037 bgcolor=#d6d6d6 | 66037 || {{mp|1998 QD|74}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|66037}} |-id=038 bgcolor=#d6d6d6 | 66038 || {{mp|1998 QM|74}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.2 km'' || {{M+J|66038}} |-id=039 bgcolor=#d6d6d6 | 66039 || {{mp|1998 QS|74}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|66039}} |-id=040 bgcolor=#d6d6d6 | 66040 || {{mp|1998 QQ|75}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.3 km'' || {{M+J|66040}} |-id=041 bgcolor=#d6d6d6 | 66041 || {{mp|1998 QZ|77}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''9.9 km'' || {{M+J|66041}} |-id=042 bgcolor=#d6d6d6 | 66042 || {{mp|1998 QA|78}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|66042}} |-id=043 bgcolor=#e9e9e9 | 66043 || {{mp|1998 QH|79}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|66043}} |-id=044 bgcolor=#e9e9e9 | 66044 || {{mp|1998 QU|82}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|66044}} |-id=045 bgcolor=#d6d6d6 | 66045 || {{mp|1998 QJ|84}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|66045}} |-id=046 bgcolor=#d6d6d6 | 66046 || {{mp|1998 QJ|85}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.8 km || {{M+J|66046}} |-id=047 bgcolor=#d6d6d6 | 66047 || {{mp|1998 QL|85}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | 7.4 km || {{M+J|66047}} |-id=048 bgcolor=#d6d6d6 | 66048 || {{mp|1998 QU|85}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.0 km || {{M+J|66048}} |-id=049 bgcolor=#d6d6d6 | 66049 || {{mp|1998 QB|86}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.6 km || {{M+J|66049}} |-id=050 bgcolor=#d6d6d6 | 66050 || {{mp|1998 QB|87}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#631|URS]]{{·}}[[Slow rotator (asteroid)#66050|slow]] || align=right | 13 km || {{M+J|66050}} |-id=051 bgcolor=#d6d6d6 | 66051 || {{mp|1998 QC|87}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|66051}} |-id=052 bgcolor=#d6d6d6 | 66052 || {{mp|1998 QM|87}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.8 km || {{M+J|66052}} |-id=053 bgcolor=#d6d6d6 | 66053 || {{mp|1998 QN|87}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|66053}} |-id=054 bgcolor=#d6d6d6 | 66054 || {{mp|1998 QY|88}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|66054}} |-id=055 bgcolor=#d6d6d6 | 66055 || {{mp|1998 QQ|90}} || — || Agosto 28, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.2 km || {{M+J|66055}} |-id=056 bgcolor=#d6d6d6 | 66056 || {{mp|1998 QM|95}} || — || Agosto 19, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|66056}} |-id=057 bgcolor=#d6d6d6 | 66057 || {{mp|1998 QP|96}} || — || Agosto 19, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|66057}} |-id=058 bgcolor=#d6d6d6 | 66058 || {{mp|1998 QQ|97}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|66058}} |-id=059 bgcolor=#d6d6d6 | 66059 || {{mp|1998 QZ|100}} || — || Agosto 26, 1998 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|66059}} |-id=060 bgcolor=#d6d6d6 | 66060 || {{mp|1998 QB|103}} || — || Agosto 26, 1998 || La Silla || E. W. Elst || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | ''6.9 km'' || {{M+J|66060}} |-id=061 bgcolor=#fefefe | 66061 || {{mp|1998 QN|104}} || — || Agosto 26, 1998 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|66061}} |-id=062 bgcolor=#d6d6d6 | 66062 || {{mp|1998 RG|1}} || — || Setyembre 10, 1998 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Višnjan Observatory|Višnjan]] || [[FIN tbl#613|LIX]] || align=right | 12 km || {{M+J|66062}} |-id=063 bgcolor=#ffc2e0 | [[(66063) 1998 RO1|66063]] || {{mp|1998 RO|1}} || — || Setyembre 14, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Aten asteroid|ATE]] <small>[[+1 km NEO|+1km]]</small>{{·}}[[Minor-planet moon#66063|moon]] || align=right data-sort-value="0.83" | ''830 m'' || {{M+J|66063}} |-id=064 bgcolor=#fefefe | 66064 || {{mp|1998 RW|4}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|66064}} |-id=065 bgcolor=#d6d6d6 | 66065 || {{mp|1998 RB|13}} || — || Setyembre 14, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Themis family|THM]] || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|66065}} |-id=066 bgcolor=#d6d6d6 | 66066 || {{mp|1998 RO|18}} || — || Setyembre 14, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|66066}} |-id=067 bgcolor=#e9e9e9 | 66067 || {{mp|1998 RM|19}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|66067}} |-id=068 bgcolor=#e9e9e9 | 66068 || {{mp|1998 RG|26}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|66068}} |-id=069 bgcolor=#d6d6d6 | 66069 || {{mp|1998 RK|42}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.9 km'' || {{M+J|66069}} |-id=070 bgcolor=#fefefe | 66070 || {{mp|1998 RP|46}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|66070}} |-id=071 bgcolor=#d6d6d6 | 66071 || {{mp|1998 RS|48}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|66071}} |-id=072 bgcolor=#d6d6d6 | 66072 || {{mp|1998 RW|48}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|66072}} |-id=073 bgcolor=#d6d6d6 | 66073 || {{mp|1998 RJ|50}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.7 km || {{M+J|66073}} |-id=074 bgcolor=#d6d6d6 | 66074 || {{mp|1998 RZ|50}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | ''7.4 km'' || {{M+J|66074}} |-id=075 bgcolor=#d6d6d6 | 66075 || {{mp|1998 RT|51}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.4 km'' || {{M+J|66075}} |-id=076 bgcolor=#d6d6d6 | 66076 || {{mp|1998 RD|53}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 7.8 km || {{M+J|66076}} |-id=077 bgcolor=#d6d6d6 | 66077 || {{mp|1998 RL|53}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | 5.0 km || {{M+J|66077}} |-id=078 bgcolor=#d6d6d6 | 66078 || {{mp|1998 RW|53}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''10 km'' || {{M+J|66078}} |-id=079 bgcolor=#d6d6d6 | 66079 || {{mp|1998 RA|54}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|66079}} |-id=080 bgcolor=#d6d6d6 | 66080 || {{mp|1998 RV|56}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | ''7.1 km'' || {{M+J|66080}} |-id=081 bgcolor=#d6d6d6 | 66081 || {{mp|1998 RY|56}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.1 km || {{M+J|66081}} |-id=082 bgcolor=#d6d6d6 | 66082 || {{mp|1998 RZ|58}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.7 km || {{M+J|66082}} |-id=083 bgcolor=#d6d6d6 | 66083 || {{mp|1998 RW|61}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|66083}} |-id=084 bgcolor=#d6d6d6 | 66084 || {{mp|1998 RY|63}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#609|VER]] || align=right | ''6.5 km'' || {{M+J|66084}} |-id=085 bgcolor=#d6d6d6 | 66085 || {{mp|1998 RG|67}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | ''8.1 km'' || {{M+J|66085}} |-id=086 bgcolor=#d6d6d6 | 66086 || {{mp|1998 RL|69}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.8 km'' || {{M+J|66086}} |-id=087 bgcolor=#d6d6d6 | 66087 || {{mp|1998 RW|69}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|66087}} |-id=088 bgcolor=#d6d6d6 | 66088 || {{mp|1998 RE|71}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|66088}} |-id=089 bgcolor=#d6d6d6 | 66089 || {{mp|1998 RQ|73}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|66089}} |-id=090 bgcolor=#d6d6d6 | 66090 || {{mp|1998 RQ|75}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|66090}} |-id=091 bgcolor=#d6d6d6 | 66091 || {{mp|1998 RM|76}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | 5.9 km || {{M+J|66091}} |-id=092 bgcolor=#fefefe | 66092 || 1998 SD || — || Setyembre 16, 1998 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Hungaria asteroids|''H'']]{{·}}[[Slow rotator (asteroid)#66092|slow]] || align=right | 2.0 km || {{M+J|66092}} |-id=093 bgcolor=#e9e9e9 | 66093 || 1998 SG || — || Setyembre 16, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''7.6 km'' || {{M+J|66093}} |-id=094 bgcolor=#d6d6d6 | 66094 || {{mp|1998 SY|1}} || — || Setyembre 17, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|66094}} |-id=095 bgcolor=#d6d6d6 | 66095 || {{mp|1998 SP|6}} || — || Setyembre 20, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|66095}} |-id=096 bgcolor=#d6d6d6 | 66096 || {{mp|1998 SS|6}} || — || Setyembre 20, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || [[FIN tbl#608|BRA]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|66096}} |-id=097 bgcolor=#d6d6d6 | 66097 Maximelebreton || {{mp|1998 SB|11}} || {{MoMP|66097|Maximelebreton}} || Setyembre 17, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|66097}} |-id=098 bgcolor=#d6d6d6 | 66098 || {{mp|1998 SV|12}} || — || Setyembre 23, 1998 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|66098}} |-id=099 bgcolor=#d6d6d6 | 66099 || {{mp|1998 SQ|13}} || — || Setyembre 23, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || [[Themis family|THM]] || align=right | 7.4 km || {{M+J|66099}} |-id=100 bgcolor=#d6d6d6 | 66100 || {{mp|1998 SG|17}} || — || Setyembre 17, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || THM || align=right | ''6.1 km'' || {{M+J|66100}} |} == 66101–66200 == {{Anchor|101}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 66101 || {{mp|1998 SK|22}} || — || Setyembre 23, 1998 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Višnjan Observatory|Višnjan]] || {{·}} || align=right | ''7.2 km'' || {{M+J|66101}} |-id=102 bgcolor=#d6d6d6 | 66102 || {{mp|1998 SR|22}} || — || Setyembre 23, 1998 || Višnjan Observatory || Višnjan || {{·}} || align=right | ''7.9 km'' || {{M+J|66102}} |-id=103 bgcolor=#d6d6d6 | 66103 || {{mp|1998 SJ|24}} || — || Setyembre 17, 1998 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|66103}} |-id=104 bgcolor=#fefefe | 66104 || {{mp|1998 SB|25}} || — || Setyembre 19, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66104}} |-id=105 bgcolor=#d6d6d6 | 66105 || {{mp|1998 SW|25}} || — || Setyembre 22, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|66105}} |-id=106 bgcolor=#d6d6d6 | 66106 || {{mp|1998 SJ|26}} || — || Setyembre 22, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 9.6 km || {{M+J|66106}} |-id=107 bgcolor=#fefefe | 66107 || {{mp|1998 SM|27}} || — || Setyembre 24, 1998 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|66107}} |-id=108 bgcolor=#fefefe | 66108 || {{mp|1998 SX|34}} || — || Setyembre 26, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || ''H'' || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|66108}} |-id=109 bgcolor=#fefefe | 66109 || {{mp|1998 SB|35}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || ''H'' || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|66109}} |-id=110 bgcolor=#d6d6d6 | 66110 || {{mp|1998 SQ|37}} || — || Setyembre 21, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|66110}} |-id=111 bgcolor=#fefefe | 66111 || {{mp|1998 SY|39}} || — || Setyembre 23, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|66111}} |-id=112 bgcolor=#fefefe | 66112 || {{mp|1998 SP|45}} || — || Setyembre 25, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|66112}} |-id=113 bgcolor=#d6d6d6 | 66113 || {{mp|1998 SG|55}} || — || Setyembre 16, 1998 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|66113}} |-id=114 bgcolor=#d6d6d6 | 66114 || {{mp|1998 SG|68}} || — || Setyembre 19, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''6.8 km'' || {{M+J|66114}} |-id=115 bgcolor=#d6d6d6 | 66115 || {{mp|1998 ST|68}} || — || Setyembre 19, 1998 || Socorro || LINEAR || {{LoMP|58892|(58892)}} || align=right | ''7.7 km'' || {{M+J|66115}} |-id=116 bgcolor=#d6d6d6 | 66116 || {{mp|1998 SU|68}} || — || Setyembre 19, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 13 km || {{M+J|66116}} |-id=117 bgcolor=#fefefe | 66117 || {{mp|1998 SV|69}} || — || Setyembre 21, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|66117}} |-id=118 bgcolor=#d6d6d6 | 66118 || {{mp|1998 SL|71}} || — || Setyembre 21, 1998 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|66118}} |-id=119 bgcolor=#d6d6d6 | 66119 || {{mp|1998 SE|72}} || — || Setyembre 21, 1998 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''7.1 km'' || {{M+J|66119}} |-id=120 bgcolor=#fefefe | 66120 || {{mp|1998 SF|74}} || — || Setyembre 21, 1998 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66120}} |-id=121 bgcolor=#d6d6d6 | 66121 || {{mp|1998 SF|81}} || — || Setyembre 26, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|66121}} |-id=122 bgcolor=#e9e9e9 | 66122 || {{mp|1998 SC|87}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|66122}} |-id=123 bgcolor=#d6d6d6 | 66123 || {{mp|1998 SD|87}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.9 km'' || {{M+J|66123}} |-id=124 bgcolor=#d6d6d6 | 66124 || {{mp|1998 SC|111}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.9 km'' || {{M+J|66124}} |-id=125 bgcolor=#d6d6d6 | 66125 || {{mp|1998 SA|112}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | ''9.3 km'' || {{M+J|66125}} |-id=126 bgcolor=#e9e9e9 | 66126 || {{mp|1998 SX|112}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|66126}} |-id=127 bgcolor=#d6d6d6 | 66127 || {{mp|1998 SQ|114}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|66127}} |-id=128 bgcolor=#d6d6d6 | 66128 || {{mp|1998 SV|114}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | ''6.1 km'' || {{M+J|66128}} |-id=129 bgcolor=#d6d6d6 | 66129 || {{mp|1998 SA|117}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|66129}} |-id=130 bgcolor=#d6d6d6 | 66130 || {{mp|1998 SM|117}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''9.5 km'' || {{M+J|66130}} |-id=131 bgcolor=#d6d6d6 | 66131 || {{mp|1998 SA|123}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 5.8 km || {{M+J|66131}} |-id=132 bgcolor=#d6d6d6 | 66132 || {{mp|1998 SP|126}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|66132}} |-id=133 bgcolor=#d6d6d6 | 66133 || {{mp|1998 SR|127}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | 6.7 km || {{M+J|66133}} |-id=134 bgcolor=#d6d6d6 | 66134 || {{mp|1998 SV|127}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|66134}} |-id=135 bgcolor=#d6d6d6 | 66135 || {{mp|1998 SX|131}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|66135}} |-id=136 bgcolor=#d6d6d6 | 66136 || {{mp|1998 SN|133}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.1 km'' || {{M+J|66136}} |-id=137 bgcolor=#fefefe | 66137 || {{mp|1998 SR|136}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66137}} |-id=138 bgcolor=#d6d6d6 | 66138 || {{mp|1998 SE|137}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | ''9.1 km'' || {{M+J|66138}} |-id=139 bgcolor=#d6d6d6 | 66139 || {{mp|1998 SH|138}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|66139}} |-id=140 bgcolor=#d6d6d6 | 66140 || {{mp|1998 SQ|139}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 7.1 km || {{M+J|66140}} |-id=141 bgcolor=#fefefe | 66141 || {{mp|1998 SG|142}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|66141}} |-id=142 bgcolor=#fefefe | 66142 || {{mp|1998 SN|145}} || — || Setyembre 20, 1998 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66142}} |-id=143 bgcolor=#d6d6d6 | 66143 || {{mp|1998 SE|161}} || — || Setyembre 26, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|66143}} |-id=144 bgcolor=#e9e9e9 | 66144 Célinereylé || {{mp|1998 SJ|171}} || {{MoMP|66144|Célinereylé}} || Setyembre 18, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|66144}} |-id=145 bgcolor=#d6d6d6 | 66145 || 1998 TM || — || Oktubre 10, 1998 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|66145}} |-id=146 bgcolor=#ffc2e0 | 66146 || {{mp|1998 TU|3}} || — || Oktubre 13, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Aten asteroid|ATE]] <small>[[+1 km NEO|+1km]]</small> || align=right | 2.9 km || {{M+J|66146}} |-id=147 bgcolor=#d6d6d6 | 66147 || {{mp|1998 TC|10}} || — || Oktubre 12, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Themis family|THM]] || align=right | ''8.3 km'' || {{M+J|66147}} |-id=148 bgcolor=#e9e9e9 | 66148 || {{mp|1998 TD|11}} || — || Oktubre 12, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|66148}} |-id=149 bgcolor=#d6d6d6 | 66149 || {{mp|1998 TS|33}} || — || Oktubre 14, 1998 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Themis family|THM]] || align=right | ''7.6 km'' || {{M+J|66149}} |-id=150 bgcolor=#fefefe | 66150 || 1998 UF || — || Oktubre 17, 1998 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|66150}} |-id=151 bgcolor=#d6d6d6 | 66151 Josefhanuš || 1998 UL || {{MoMP|66151|Josefhanuš}} || Oktubre 16, 1998 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Petr Pravec|P. Pravec]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.2 km || {{M+J|66151}} |-id=152 bgcolor=#fefefe | 66152 || 1998 UU || — || Oktubre 16, 1998 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | 1.5 km || {{M+J|66152}} |-id=153 bgcolor=#fefefe | 66153 || 1998 UV || — || Oktubre 16, 1998 || Catalina || CSS || [[Hungaria family|H]] || align=right | 1.3 km || {{M+J|66153}} |-id=154 bgcolor=#fefefe | 66154 || {{mp|1998 UK|19}} || — || Oktubre 28, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || H || align=right data-sort-value="0.99" | ''990 m'' || {{M+J|66154}} |-id=155 bgcolor=#d6d6d6 | 66155 || {{mp|1998 UR|24}} || — || Oktubre 18, 1998 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Asteroid family#Ashkova|(3460)]] || align=right | ''6.0 km'' || {{M+J|66155}} |-id=156 bgcolor=#e9e9e9 | 66156 || {{mp|1998 UV|25}} || — || Oktubre 18, 1998 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|66156}} |-id=157 bgcolor=#d6d6d6 | 66157 || {{mp|1998 UJ|26}} || — || Oktubre 18, 1998 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''6.0 km'' || {{M+J|66157}} |-id=158 bgcolor=#d6d6d6 | 66158 || {{mp|1998 UJ|27}} || — || Oktubre 18, 1998 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''6.7 km'' || {{M+J|66158}} |-id=159 bgcolor=#d6d6d6 | 66159 || {{mp|1998 UN|36}} || — || Oktubre 28, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''7.9 km'' || {{M+J|66159}} |-id=160 bgcolor=#e9e9e9 | 66160 || {{mp|1998 UC|38}} || — || Oktubre 28, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|66160}} |-id=161 bgcolor=#d6d6d6 | 66161 || {{mp|1998 UG|40}} || — || Oktubre 28, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 7.1 km || {{M+J|66161}} |-id=162 bgcolor=#e9e9e9 | 66162 || {{mp|1998 UG|49}} || — || Oktubre 18, 1998 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|66162}} |-id=163 bgcolor=#fefefe | 66163 || 1998 VB || — || Nobyembre 7, 1998 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|66163}} |-id=164 bgcolor=#d6d6d6 | 66164 || {{mp|1998 VC|8}} || — || Nobyembre 10, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.7 km || {{M+J|66164}} |-id=165 bgcolor=#fefefe | 66165 || {{mp|1998 VF|10}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66165}} |-id=166 bgcolor=#fefefe | 66166 || {{mp|1998 VL|25}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|66166}} |-id=167 bgcolor=#d6d6d6 | 66167 || {{mp|1998 VG|28}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#66167|fast]] || align=right | 11 km || {{M+J|66167}} |-id=168 bgcolor=#fefefe | 66168 || {{mp|1998 VK|28}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|66168}} |-id=169 bgcolor=#d6d6d6 | 66169 || {{mp|1998 VO|29}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|66169}} |-id=170 bgcolor=#d6d6d6 | 66170 || {{mp|1998 VJ|30}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 15 km || {{M+J|66170}} |-id=171 bgcolor=#d6d6d6 | 66171 || {{mp|1998 VW|36}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.1 km'' || {{M+J|66171}} |-id=172 bgcolor=#d6d6d6 | 66172 || {{mp|1998 VX|45}} || — || Nobyembre 14, 1998 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Fast rotator (asteroid)#66172|fast]] || align=right | ''8.3 km'' || {{M+J|66172}} |-id=173 bgcolor=#d6d6d6 | 66173 || {{mp|1998 VE|50}} || — || Nobyembre 11, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''8.0 km'' || {{M+J|66173}} |-id=174 bgcolor=#d6d6d6 | 66174 || {{mp|1998 VZ|52}} || — || Nobyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Clematis family|(1101)]] || align=right | ''10 km'' || {{M+J|66174}} |-id=175 bgcolor=#fefefe | 66175 || {{mp|1998 WD|4}} || — || Nobyembre 20, 1998 || [[Observatorio Astronómico de Mallorca|Majorca]] || [[Ángel López Jiménez|Á. López J.]], [[Rafael Pacheco|R. Pacheco]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 2.4 km || {{M+J|66175}} |-id=176 bgcolor=#fefefe | 66176 || {{mp|1998 WR|4}} || — || Nobyembre 18, 1998 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|66176}} |-id=177 bgcolor=#d6d6d6 | 66177 || {{mp|1998 WE|5}} || — || Nobyembre 21, 1998 || [[Goodricke-Pigott Observatory|Goodricke-Pigott]] || [[Roy A. Tucker|R. A. Tucker]] || [[Asteroid family#Traversa|(5651)]] || align=right | 7.1 km || {{M+J|66177}} |-id=178 bgcolor=#d6d6d6 | 66178 || {{mp|1998 WL|13}} || — || Nobyembre 21, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 14 km || {{M+J|66178}} |-id=179 bgcolor=#fefefe | 66179 || {{mp|1998 WB|14}} || — || Nobyembre 21, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|66179}} |-id=180 bgcolor=#e9e9e9 | 66180 || {{mp|1998 WD|14}} || — || Nobyembre 21, 1998 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66180}} |-id=181 bgcolor=#fefefe | 66181 || {{mp|1998 WL|17}} || — || Nobyembre 21, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]]{{·}}{{Interloper|405}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|66181}} |-id=182 bgcolor=#e9e9e9 | 66182 || {{mp|1998 WC|23}} || — || Nobyembre 18, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66182}} |-id=183 bgcolor=#d6d6d6 | 66183 || {{mp|1998 WJ|33}} || — || Nobyembre 23, 1998 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 7.8 km || {{M+J|66183}} |-id=184 bgcolor=#fefefe | 66184 || {{mp|1998 XW|2}} || — || Disyembre 9, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|66184}} |-id=185 bgcolor=#d6d6d6 | 66185 || {{mp|1998 XM|47}} || — || Disyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 12 km || {{M+J|66185}} |-id=186 bgcolor=#e9e9e9 | 66186 || {{mp|1998 XS|49}} || — || Disyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|66186}} |-id=187 bgcolor=#d6d6d6 | 66187 || {{mp|1998 XS|73}} || — || Disyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Hilda family|HIL]]{{·}}[[Hilda asteroid|3:2]]{{·}}[[Asteroid family#Mecklenburg|(6124)]] || align=right | 22 km || {{M+J|66187}} |-id=188 bgcolor=#d6d6d6 | 66188 || {{mp|1998 XK|79}} || — || Disyembre 15, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|66188}} |-id=189 bgcolor=#fefefe | 66189 || {{mp|1998 XA|97}} || — || Disyembre 12, 1998 || [[Observatorio Nacional de Llano del Hato|Mérida]] || Naranjo, O. A. || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|66189}} |-id=190 bgcolor=#fefefe | 66190 || {{mp|1998 YX|5}} || — || Disyembre 22, 1998 || [[Osservatorio Astronomico di Farra d'Isonzo|Farra d'Isonzo]] || Farra d'Isonzo || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|66190}} |-id=191 bgcolor=#d6d6d6 | 66191 || {{mp|1998 YS|6}} || — || Disyembre 19, 1998 || [[Uenohara Observatory|Uenohara]] || [[Nobuhiro Kawasato|N. Kawasato]] || [[Themis family|THM]] || align=right | 11 km || {{M+J|66191}} |-id=192 bgcolor=#fefefe | 66192 || {{mp|1998 YW|10}} || — || Disyembre 18, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|66192}} |-id=193 bgcolor=#e9e9e9 | 66193 || {{mp|1999 AF|22}} || — || Enero 13, 1999 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|66193}} |-id=194 bgcolor=#fefefe | 66194 || {{mp|1999 AT|23}} || — || Enero 14, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.0 km || {{M+J|66194}} |-id=195 bgcolor=#fefefe | 66195 || {{mp|1999 AN|25}} || — || Enero 14, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hungaria family|H]] || align=right | 1.7 km || {{M+J|66195}} |-id=196 bgcolor=#fefefe | 66196 || {{mp|1999 AE|34}} || — || Enero 13, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|66196}} |-id=197 bgcolor=#fefefe | 66197 Isabosc || {{mp|1999 BO|6}} || {{MoMP|66197|Isabosc}} || Enero 20, 1999 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || [[Slow rotator (asteroid)#66197|slow]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|66197}} |-id=198 bgcolor=#fefefe | 66198 Micheltallon || {{mp|1999 BH|11}} || {{MoMP|66198|Micheltallon}} || Enero 20, 1999 || Caussols || ODAS || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|66198}} |-id=199 bgcolor=#fefefe | 66199 || {{mp|1999 BF|13}} || — || Enero 24, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|66199}} |-id=200 bgcolor=#fefefe | 66200 Gibis || {{mp|1999 BT|13}} || {{MoMP|66200|Gibis}} || Enero 20, 1999 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|66200}} |} == 66201–66300 == {{Anchor|201}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 66201 || {{mp|1999 BC|20}} || — || Enero 16, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66201}} |-id=202 bgcolor=#e9e9e9 | 66202 || {{mp|1999 BJ|21}} || — || Enero 16, 1999 || Socorro || LINEAR || MAR || align=right | 5.7 km || {{M+J|66202}} |-id=203 bgcolor=#d6d6d6 | 66203 || {{mp|1999 BV|24}} || — || Enero 18, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|66203}} |-id=204 bgcolor=#fefefe | 66204 || {{mp|1999 BA|26}} || — || Enero 28, 1999 || [[Gekko Observatory|Gekko]] || [[Tetsuo Kagawa|T. Kagawa]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|66204}} |-id=205 bgcolor=#e9e9e9 | 66205 || {{mp|1999 BJ|27}} || — || Enero 16, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|66205}} |-id=206 bgcolor=#fefefe | 66206 || {{mp|1999 BQ|31}} || — || Enero 19, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|66206}} |-id=207 bgcolor=#d6d6d6 | 66207 Carpi || {{mp|1999 CB|1}} || {{MoMP|66207|Carpi}} || Pebrero 6, 1999 || [[Cavezzo Observatory|Cavezzo]] || Cavezzo || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|66207}} |-id=208 bgcolor=#fefefe | 66208 || {{mp|1999 CQ|6}} || — || Pebrero 10, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|66208}} |-id=209 bgcolor=#e9e9e9 | 66209 || {{mp|1999 CC|14}} || — || Pebrero 12, 1999 || [[Uenohara Observatory|Uenohara]] || [[Nobuhiro Kawasato|N. Kawasato]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|66209}} |-id=210 bgcolor=#e9e9e9 | 66210 || {{mp|1999 CR|14}} || — || Pebrero 15, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|66210}} |-id=211 bgcolor=#d6d6d6 | 66211 || {{mp|1999 CA|22}} || — || Pebrero 10, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 7.7 km || {{M+J|66211}} |-id=212 bgcolor=#fefefe | 66212 || {{mp|1999 CS|32}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Matterania|(883)]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|66212}} |-id=213 bgcolor=#e9e9e9 | 66213 || {{mp|1999 CQ|33}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66213}} |-id=214 bgcolor=#e9e9e9 | 66214 || {{mp|1999 CO|36}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|66214}} |-id=215 bgcolor=#d6d6d6 | 66215 || {{mp|1999 CP|38}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 7.3 km || {{M+J|66215}} |-id=216 bgcolor=#d6d6d6 | 66216 || {{mp|1999 CJ|42}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|66216}} |-id=217 bgcolor=#fefefe | 66217 || {{mp|1999 CZ|42}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|66217}} |-id=218 bgcolor=#d6d6d6 | 66218 || {{mp|1999 CU|43}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.9 km || {{M+J|66218}} |-id=219 bgcolor=#e9e9e9 | 66219 || {{mp|1999 CR|50}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.5 km'' || {{M+J|66219}} |-id=220 bgcolor=#fefefe | 66220 || {{mp|1999 CZ|68}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.6 km || {{M+J|66220}} |-id=221 bgcolor=#fefefe | 66221 || {{mp|1999 CH|73}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|66221}} |-id=222 bgcolor=#d6d6d6 | 66222 || {{mp|1999 CV|75}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.9 km || {{M+J|66222}} |-id=223 bgcolor=#e9e9e9 | 66223 || {{mp|1999 CE|77}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|66223}} |-id=224 bgcolor=#fefefe | 66224 || {{mp|1999 CG|77}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|66224}} |-id=225 bgcolor=#fefefe | 66225 || {{mp|1999 CL|79}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|66225}} |-id=226 bgcolor=#fefefe | 66226 || {{mp|1999 CS|89}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66226}} |-id=227 bgcolor=#d6d6d6 | 66227 || {{mp|1999 CR|109}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Hilda family|HIL]]{{·}}[[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | 11 km || {{M+J|66227}} |-id=228 bgcolor=#fefefe | 66228 || {{mp|1999 CY|109}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|66228}} |-id=229 bgcolor=#fefefe | 66229 || {{mp|1999 CH|117}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|66229}} |-id=230 bgcolor=#d6d6d6 | 66230 || {{mp|1999 CV|117}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|66230}} |-id=231 bgcolor=#e9e9e9 | 66231 || {{mp|1999 CD|125}} || — || Pebrero 11, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|66231}} |-id=232 bgcolor=#fefefe | 66232 || {{mp|1999 CL|135}} || — || Pebrero 8, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|66232}} |-id=233 bgcolor=#fefefe | 66233 || {{mp|1999 CC|156}} || — || Pebrero 14, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|66233}} |-id=234 bgcolor=#fefefe | 66234 || {{mp|1999 CZ|157}} || — || Pebrero 9, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|66234}} |-id=235 bgcolor=#fefefe | 66235 || 1999 ET || — || Marso 6, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|66235}} |-id=236 bgcolor=#fefefe | 66236 || {{mp|1999 EP|3}} || — || Marso 14, 1999 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|66236}} |-id=237 bgcolor=#e9e9e9 | 66237 || {{mp|1999 ET|5}} || — || Marso 13, 1999 || [[Goodricke-Pigott Observatory|Goodricke-Pigott]] || [[Roy A. Tucker|R. A. Tucker]] || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|66237}} |-id=238 bgcolor=#fefefe | 66238 || 1999 FZ || — || Marso 17, 1999 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|66238}} |-id=239 bgcolor=#d6d6d6 | 66239 || {{mp|1999 FK|2}} || — || Marso 16, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[FIN tbl#611|NAE]] || align=right | 6.2 km || {{M+J|66239}} |-id=240 bgcolor=#fefefe | 66240 || {{mp|1999 FJ|9}} || — || Marso 20, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|66240}} |-id=241 bgcolor=#e9e9e9 | 66241 || {{mp|1999 FN|17}} || — || Marso 23, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66241}} |-id=242 bgcolor=#e9e9e9 | 66242 || {{mp|1999 FY|17}} || — || Marso 23, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|66242}} |-id=243 bgcolor=#fefefe | 66243 || {{mp|1999 FV|28}} || — || Marso 19, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|66243}} |-id=244 bgcolor=#fefefe | 66244 || {{mp|1999 FW|28}} || — || Marso 19, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|66244}} |-id=245 bgcolor=#fefefe | 66245 || {{mp|1999 FH|29}} || — || Marso 19, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|66245}} |-id=246 bgcolor=#fefefe | 66246 || {{mp|1999 FC|30}} || — || Marso 19, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|66246}} |-id=247 bgcolor=#fefefe | 66247 || {{mp|1999 FN|34}} || — || Marso 19, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|66247}} |-id=248 bgcolor=#e9e9e9 | 66248 || {{mp|1999 FC|37}} || — || Marso 20, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|66248}} |-id=249 bgcolor=#fefefe | 66249 || {{mp|1999 FG|48}} || — || Marso 20, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|66249}} |-id=250 bgcolor=#e9e9e9 | 66250 Giovanardi || 1999 GZ || {{MoMP|66250|Giovanardi}} || Abril 4, 1999 || [[Osservatorio Astronomico della Montagna Pistoiese|San Marcello]] || [[Maura Tombelli|M. Tombelli]], [[Andrea Boattini|A. Boattini]] || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|66250}} |-id=251 bgcolor=#ffc2e0 | 66251 || {{mp|1999 GJ|2}} || — || Abril 7, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Amor asteroid|AMO]] <small>[[+1 km NEO|+1km]]</small> || align=right | 1.2 km || {{M+J|66251}} |-id=252 bgcolor=#fefefe | 66252 || {{mp|1999 GM|2}} || — || Abril 6, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|66252}} |-id=253 bgcolor=#ffc2e0 | 66253 || {{mp|1999 GT|3}} || — || Abril 9, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Apollo asteroid|APO]] || align=right data-sort-value="0.74" | ''740 m'' || {{M+J|66253}} |-id=254 bgcolor=#fefefe | 66254 || {{mp|1999 GZ|19}} || — || Abril 15, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|66254}} |-id=255 bgcolor=#fefefe | 66255 || {{mp|1999 GP|31}} || — || Abril 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|66255}} |-id=256 bgcolor=#fefefe | 66256 || {{mp|1999 GU|33}} || — || Abril 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|66256}} |-id=257 bgcolor=#fefefe | 66257 || {{mp|1999 GA|34}} || — || Abril 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|66257}} |-id=258 bgcolor=#fefefe | 66258 || {{mp|1999 GQ|34}} || — || Abril 6, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|66258}} |-id=259 bgcolor=#fefefe | 66259 || {{mp|1999 GP|35}} || — || Abril 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]]{{·}}{{Interloper|405}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|66259}} |-id=260 bgcolor=#fefefe | 66260 || {{mp|1999 GZ|35}} || — || Abril 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|66260}} |-id=261 bgcolor=#fefefe | 66261 || {{mp|1999 GM|37}} || — || Abril 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66261}} |-id=262 bgcolor=#fefefe | 66262 || {{mp|1999 GY|49}} || — || Abril 10, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Nysa family|NYS]]{{·}}{{Interloper|405}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|66262}} |-id=263 bgcolor=#e9e9e9 | 66263 || {{mp|1999 GT|58}} || — || Abril 12, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|66263}} |-id=264 bgcolor=#fefefe | 66264 || 1999 HR || — || Abril 18, 1999 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|66264}} |-id=265 bgcolor=#fefefe | 66265 || {{mp|1999 HZ|6}} || — || Abril 19, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|66265}} |-id=266 bgcolor=#fefefe | 66266 || {{mp|1999 HQ|9}} || — || Abril 17, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|66266}} |-id=267 bgcolor=#fefefe | 66267 || {{mp|1999 JO|1}} || — || Mayo 8, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|66267}} |-id=268 bgcolor=#fefefe | 66268 || {{mp|1999 JJ|3}} || — || Mayo 7, 1999 || [[Nachi-Katsuura Observatory|Nachi-Katsuura]] || [[Yoshisada Shimizu|Y. Shimizu]], [[Takeshi Urata|T. Urata]] || [[Vesta family|V]] || align=right | 3.0 km || {{M+J|66268}} |-id=269 bgcolor=#fa8072 | 66269 || {{mp|1999 JN|3}} || — || Mayo 6, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|66269}} |-id=270 bgcolor=#fefefe | 66270 || {{mp|1999 JK|4}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || PHO || align=right | 2.6 km || {{M+J|66270}} |-id=271 bgcolor=#fefefe | 66271 || {{mp|1999 JM|6}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|66271}} |-id=272 bgcolor=#ffc2e0 | 66272 || {{mp|1999 JW|6}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Amor asteroid|AMO]] <small>[[+1 km NEO|+1km]]</small>{{·}}[[Slow rotator (asteroid)#66272|slow]] || align=right data-sort-value="0.81" | 810 m || {{M+J|66272}} |-id=273 bgcolor=#fefefe | 66273 || {{mp|1999 JU|7}} || — || Mayo 13, 1999 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || {{·}} || align=right | 1.4 km || {{M+J|66273}} |-id=274 bgcolor=#e9e9e9 | 66274 || {{mp|1999 JS|8}} || — || Mayo 14, 1999 || Reedy Creek || J. Broughton || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|66274}} |-id=275 bgcolor=#fefefe | 66275 || {{mp|1999 JX|8}} || — || Mayo 15, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | 1.3 km || {{M+J|66275}} |-id=276 bgcolor=#fefefe | 66276 || {{mp|1999 JG|9}} || — || Mayo 7, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|66276}} |-id=277 bgcolor=#fefefe | 66277 || {{mp|1999 JY|10}} || — || Mayo 14, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|66277}} |-id=278 bgcolor=#fefefe | 66278 || {{mp|1999 JC|11}} || — || Mayo 9, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.9 km || {{M+J|66278}} |-id=279 bgcolor=#fefefe | 66279 || {{mp|1999 JK|11}} || — || Mayo 12, 1999 || [[Woomera, Australia|Woomera]] || [[Frank B. Zoltowski|F. B. Zoltowski]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|66279}} |-id=280 bgcolor=#fefefe | 66280 || {{mp|1999 JF|12}} || — || Mayo 14, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66280}} |-id=281 bgcolor=#fefefe | 66281 || {{mp|1999 JY|12}} || — || Mayo 14, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66281}} |-id=282 bgcolor=#fefefe | 66282 || {{mp|1999 JA|13}} || — || Mayo 9, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|66282}} |-id=283 bgcolor=#fefefe | 66283 || {{mp|1999 JU|13}} || — || Mayo 10, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|66283}} |-id=284 bgcolor=#fefefe | 66284 || {{mp|1999 JU|15}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|66284}} |-id=285 bgcolor=#fefefe | 66285 || {{mp|1999 JV|15}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|66285}} |-id=286 bgcolor=#fefefe | 66286 || {{mp|1999 JF|18}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|66286}} |-id=287 bgcolor=#fefefe | 66287 || {{mp|1999 JT|18}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|66287}} |-id=288 bgcolor=#fefefe | 66288 || {{mp|1999 JE|20}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|66288}} |-id=289 bgcolor=#fefefe | 66289 || {{mp|1999 JW|22}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|66289}} |-id=290 bgcolor=#fefefe | 66290 || {{mp|1999 JX|22}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|66290}} |-id=291 bgcolor=#fefefe | 66291 || {{mp|1999 JM|23}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.9 km || {{M+J|66291}} |-id=292 bgcolor=#fefefe | 66292 || {{mp|1999 JP|24}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || V || align=right | 1.9 km || {{M+J|66292}} |-id=293 bgcolor=#fefefe | 66293 || {{mp|1999 JD|25}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|66293}} |-id=294 bgcolor=#fa8072 | 66294 || {{mp|1999 JS|27}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66294}} |-id=295 bgcolor=#fefefe | 66295 || {{mp|1999 JC|29}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66295}} |-id=296 bgcolor=#fefefe | 66296 || {{mp|1999 JM|29}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|66296}} |-id=297 bgcolor=#fefefe | 66297 || {{mp|1999 JF|30}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|66297}} |-id=298 bgcolor=#fefefe | 66298 || {{mp|1999 JJ|30}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|66298}} |-id=299 bgcolor=#fefefe | 66299 || {{mp|1999 JG|32}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66299}} |-id=300 bgcolor=#fefefe | 66300 || {{mp|1999 JQ|33}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|66300}} |} == 66301–66400 == {{Anchor|301}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 66301 || {{mp|1999 JF|35}} || — || Mayo 10, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 1.4 km || {{M+J|66301}} |-id=302 bgcolor=#d6d6d6 | 66302 || {{mp|1999 JP|36}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.8 km'' || {{M+J|66302}} |-id=303 bgcolor=#fefefe | 66303 || {{mp|1999 JG|37}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66303}} |-id=304 bgcolor=#fefefe | 66304 || {{mp|1999 JV|37}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|66304}} |-id=305 bgcolor=#fefefe | 66305 || {{mp|1999 JD|38}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|66305}} |-id=306 bgcolor=#fefefe | 66306 || {{mp|1999 JG|39}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|66306}} |-id=307 bgcolor=#fefefe | 66307 || {{mp|1999 JV|40}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|66307}} |-id=308 bgcolor=#fefefe | 66308 || {{mp|1999 JX|40}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|66308}} |-id=309 bgcolor=#fefefe | 66309 || {{mp|1999 JX|41}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|66309}} |-id=310 bgcolor=#fefefe | 66310 || {{mp|1999 JZ|41}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|66310}} |-id=311 bgcolor=#e9e9e9 | 66311 || {{mp|1999 JE|42}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|66311}} |-id=312 bgcolor=#fefefe | 66312 || {{mp|1999 JJ|43}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|66312}} |-id=313 bgcolor=#fefefe | 66313 || {{mp|1999 JQ|43}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.5 km || {{M+J|66313}} |-id=314 bgcolor=#fefefe | 66314 || {{mp|1999 JQ|45}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]]{{·}}{{Interloper|405}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|66314}} |-id=315 bgcolor=#e9e9e9 | 66315 || {{mp|1999 JB|48}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|66315}} |-id=316 bgcolor=#d6d6d6 | 66316 || {{mp|1999 JR|49}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.7 km'' || {{M+J|66316}} |-id=317 bgcolor=#fefefe | 66317 || {{mp|1999 JL|50}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#66317|slow]] || align=right | 2.2 km || {{M+J|66317}} |-id=318 bgcolor=#fefefe | 66318 || {{mp|1999 JC|51}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|66318}} |-id=319 bgcolor=#fefefe | 66319 || {{mp|1999 JQ|51}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|66319}} |-id=320 bgcolor=#fefefe | 66320 || {{mp|1999 JT|51}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|66320}} |-id=321 bgcolor=#fefefe | 66321 || {{mp|1999 JW|51}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.7 km || {{M+J|66321}} |-id=322 bgcolor=#fefefe | 66322 || {{mp|1999 JV|52}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66322}} |-id=323 bgcolor=#fefefe | 66323 || {{mp|1999 JH|53}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|66323}} |-id=324 bgcolor=#fefefe | 66324 || {{mp|1999 JC|55}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|66324}} |-id=325 bgcolor=#fefefe | 66325 || {{mp|1999 JF|55}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|66325}} |-id=326 bgcolor=#fefefe | 66326 || {{mp|1999 JR|55}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|66326}} |-id=327 bgcolor=#fefefe | 66327 || {{mp|1999 JY|56}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.4 km || {{M+J|66327}} |-id=328 bgcolor=#fefefe | 66328 || {{mp|1999 JK|58}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|66328}} |-id=329 bgcolor=#fefefe | 66329 || {{mp|1999 JP|58}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|66329}} |-id=330 bgcolor=#e9e9e9 | 66330 || {{mp|1999 JS|59}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66330}} |-id=331 bgcolor=#fefefe | 66331 || {{mp|1999 JY|59}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 2.6 km || {{M+J|66331}} |-id=332 bgcolor=#fefefe | 66332 || {{mp|1999 JE|60}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|66332}} |-id=333 bgcolor=#fefefe | 66333 || {{mp|1999 JS|60}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]]{{·}}{{Interloper|405}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|66333}} |-id=334 bgcolor=#fefefe | 66334 || {{mp|1999 JC|61}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|66334}} |-id=335 bgcolor=#fefefe | 66335 || {{mp|1999 JZ|61}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|66335}} |-id=336 bgcolor=#fefefe | 66336 || {{mp|1999 JB|62}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|66336}} |-id=337 bgcolor=#fefefe | 66337 || {{mp|1999 JP|63}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|66337}} |-id=338 bgcolor=#fefefe | 66338 || {{mp|1999 JV|63}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66338}} |-id=339 bgcolor=#fefefe | 66339 || {{mp|1999 JW|64}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|66339}} |-id=340 bgcolor=#fefefe | 66340 || {{mp|1999 JX|65}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66340}} |-id=341 bgcolor=#fefefe | 66341 || {{mp|1999 JK|66}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|66341}} |-id=342 bgcolor=#fefefe | 66342 || {{mp|1999 JA|68}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|66342}} |-id=343 bgcolor=#fefefe | 66343 || {{mp|1999 JV|68}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 2.3 km || {{M+J|66343}} |-id=344 bgcolor=#fefefe | 66344 || {{mp|1999 JS|70}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|66344}} |-id=345 bgcolor=#fefefe | 66345 || {{mp|1999 JK|71}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|66345}} |-id=346 bgcolor=#fefefe | 66346 || {{mp|1999 JU|71}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|66346}} |-id=347 bgcolor=#fefefe | 66347 || {{mp|1999 JW|72}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.9 km || {{M+J|66347}} |-id=348 bgcolor=#fefefe | 66348 || {{mp|1999 JC|73}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|66348}} |-id=349 bgcolor=#fefefe | 66349 || {{mp|1999 JF|75}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|66349}} |-id=350 bgcolor=#fefefe | 66350 || {{mp|1999 JS|76}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|66350}} |-id=351 bgcolor=#fefefe | 66351 || {{mp|1999 JU|77}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|66351}} |-id=352 bgcolor=#fefefe | 66352 || {{mp|1999 JS|78}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66352}} |-id=353 bgcolor=#fefefe | 66353 || {{mp|1999 JP|79}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|66353}} |-id=354 bgcolor=#fefefe | 66354 || {{mp|1999 JM|83}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|66354}} |-id=355 bgcolor=#fefefe | 66355 || {{mp|1999 JN|85}} || — || Mayo 15, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|66355}} |-id=356 bgcolor=#fefefe | 66356 || {{mp|1999 JG|87}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|66356}} |-id=357 bgcolor=#fefefe | 66357 || {{mp|1999 JN|87}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|66357}} |-id=358 bgcolor=#fa8072 | 66358 || {{mp|1999 JW|87}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66358}} |-id=359 bgcolor=#fefefe | 66359 || {{mp|1999 JP|88}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|66359}} |-id=360 bgcolor=#d6d6d6 | 66360 || {{mp|1999 JQ|89}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.99)</small>]] || align=right | 8.6 km || {{M+J|66360}} |-id=361 bgcolor=#fefefe | 66361 || {{mp|1999 JH|90}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|66361}} |-id=362 bgcolor=#fefefe | 66362 || {{mp|1999 JQ|90}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|66362}} |-id=363 bgcolor=#fefefe | 66363 || {{mp|1999 JX|91}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|66363}} |-id=364 bgcolor=#e9e9e9 | 66364 || {{mp|1999 JH|92}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#803|HNS]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|66364}} |-id=365 bgcolor=#fefefe | 66365 || {{mp|1999 JV|92}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|66365}} |-id=366 bgcolor=#fefefe | 66366 || {{mp|1999 JS|95}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|66366}} |-id=367 bgcolor=#fefefe | 66367 || {{mp|1999 JW|95}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|66367}} |-id=368 bgcolor=#fefefe | 66368 || {{mp|1999 JP|98}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|66368}} |-id=369 bgcolor=#fefefe | 66369 || {{mp|1999 JA|103}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|66369}} |-id=370 bgcolor=#fefefe | 66370 || {{mp|1999 JJ|113}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]]{{·}}{{Interloper|405}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|66370}} |-id=371 bgcolor=#fefefe | 66371 || {{mp|1999 JT|113}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || NYS || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66371}} |-id=372 bgcolor=#fefefe | 66372 || {{mp|1999 JV|114}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|66372}} |-id=373 bgcolor=#fefefe | 66373 || {{mp|1999 JW|114}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.2 km || {{M+J|66373}} |-id=374 bgcolor=#fefefe | 66374 || {{mp|1999 JO|120}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|66374}} |-id=375 bgcolor=#fefefe | 66375 || {{mp|1999 JF|121}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66375}} |-id=376 bgcolor=#fefefe | 66376 || {{mp|1999 JH|122}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66376}} |-id=377 bgcolor=#fefefe | 66377 || {{mp|1999 JJ|122}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|66377}} |-id=378 bgcolor=#fefefe | 66378 || {{mp|1999 JL|122}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66378}} |-id=379 bgcolor=#fefefe | 66379 || {{mp|1999 JZ|123}} || — || Mayo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|66379}} |-id=380 bgcolor=#fefefe | 66380 || {{mp|1999 JV|124}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|66380}} |-id=381 bgcolor=#fefefe | 66381 || {{mp|1999 JZ|126}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|66381}} |-id=382 bgcolor=#fefefe | 66382 || {{mp|1999 JC|127}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|66382}} |-id=383 bgcolor=#fefefe | 66383 || {{mp|1999 JK|130}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|66383}} |-id=384 bgcolor=#fefefe | 66384 || {{mp|1999 JO|131}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|66384}} |-id=385 bgcolor=#fefefe | 66385 || {{mp|1999 JY|131}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || NYS || align=right | 1.3 km || {{M+J|66385}} |-id=386 bgcolor=#fefefe | 66386 || {{mp|1999 JJ|134}} || — || Mayo 15, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|66386}} |-id=387 bgcolor=#fefefe | 66387 || {{mp|1999 JE|136}} || — || Mayo 7, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|66387}} |-id=388 bgcolor=#e9e9e9 | 66388 || {{mp|1999 KF|1}} || — || Mayo 18, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|66388}} |-id=389 bgcolor=#d6d6d6 | 66389 || {{mp|1999 KP|1}} || — || Mayo 16, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|66389}} |-id=390 bgcolor=#d6d6d6 | 66390 || {{mp|1999 KL|3}} || — || Mayo 17, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[FIN tbl#609|VER]] || align=right | 9.3 km || {{M+J|66390}} |-id=391 bgcolor=#ffc2e0 | [[66391 Moshup]] || {{mp|1999 KW|4}} || {{MoMP|66391|Moshup}} || Mayo 20, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Aten asteroid|ATE]] <small>[[+1 km NEO|+1km]]</small>{{·}}[[Potentially hazardous object|PHA]]{{·}}[[Minor-planet moon#66391|moon]] || align=right | 1.3 km || {{M+J|66391}} |-id=392 bgcolor=#e9e9e9 | 66392 || {{mp|1999 KF|10}} || — || Mayo 18, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|66392}} |-id=393 bgcolor=#fefefe | 66393 || {{mp|1999 KU|10}} || — || Mayo 18, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.6 km || {{M+J|66393}} |-id=394 bgcolor=#fefefe | 66394 || {{mp|1999 KP|11}} || — || Mayo 18, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|66394}} |-id=395 bgcolor=#fefefe | 66395 || {{mp|1999 KS|12}} || — || Mayo 18, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|66395}} |-id=396 bgcolor=#fefefe | 66396 || {{mp|1999 KQ|13}} || — || Mayo 18, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|66396}} |-id=397 bgcolor=#fefefe | 66397 || {{mp|1999 KP|14}} || — || Mayo 18, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|66397}} |-id=398 bgcolor=#fefefe | 66398 || {{mp|1999 KS|14}} || — || Mayo 18, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|66398}} |-id=399 bgcolor=#fefefe | 66399 || 1999 LH || — || Hunyo 5, 1999 || [[Baton Rouge Astronomical Society Highland Road Park Observatory|Baton Rouge]] || [[Walter R. Cooney Jr.|W. R. Cooney Jr.]], Hess, M. || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.2 km || {{M+J|66399}} |-id=400 bgcolor=#ffc2e0 | 66400 || {{mp|1999 LT|7}} || — || Hunyo 9, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Aten asteroid|ATE]] || align=right data-sort-value="0.41" | 410 m || {{M+J|66400}} |} == 66401–66500 == {{Anchor|401}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 66401 || {{mp|1999 LJ|11}} || — || Hunyo 8, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|66401}} |-id=402 bgcolor=#fefefe | 66402 || {{mp|1999 LY|12}} || — || Hunyo 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|66402}} |-id=403 bgcolor=#fefefe | 66403 || {{mp|1999 LM|13}} || — || Hunyo 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|66403}} |-id=404 bgcolor=#fefefe | 66404 || {{mp|1999 LK|20}} || — || Hunyo 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.3 km || {{M+J|66404}} |-id=405 bgcolor=#fefefe | 66405 || {{mp|1999 LZ|20}} || — || Hunyo 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|66405}} |-id=406 bgcolor=#fefefe | 66406 || {{mp|1999 LA|22}} || — || Hunyo 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66406}} |-id=407 bgcolor=#ffc2e0 | 66407 || {{mp|1999 LQ|28}} || — || Hunyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Amor asteroid|AMO]] || align=right data-sort-value="0.61" | ''610 m'' || {{M+J|66407}} |-id=408 bgcolor=#fefefe | 66408 || {{mp|1999 LA|35}} || — || Hunyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|66408}} |-id=409 bgcolor=#e9e9e9 | 66409 || {{mp|1999 MK|1}} || — || Hunyo 20, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|66409}} |-id=410 bgcolor=#fefefe | 66410 || {{mp|1999 NS|6}} || — || Hulyo 13, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|66410}} |-id=411 bgcolor=#e9e9e9 | 66411 || {{mp|1999 NB|7}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|66411}} |-id=412 bgcolor=#fefefe | 66412 || {{mp|1999 NW|7}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|66412}} |-id=413 bgcolor=#e9e9e9 | 66413 || {{mp|1999 NX|7}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|66413}} |-id=414 bgcolor=#e9e9e9 | 66414 || {{mp|1999 NC|8}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|66414}} |-id=415 bgcolor=#fefefe | 66415 || {{mp|1999 NG|8}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|66415}} |-id=416 bgcolor=#e9e9e9 | 66416 || {{mp|1999 NR|9}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|66416}} |-id=417 bgcolor=#fefefe | 66417 || {{mp|1999 NC|10}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|66417}} |-id=418 bgcolor=#e9e9e9 | 66418 || {{mp|1999 NN|10}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|66418}} |-id=419 bgcolor=#fa8072 | 66419 || {{mp|1999 NR|13}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.6 km'' || {{M+J|66419}} |-id=420 bgcolor=#fefefe | 66420 || {{mp|1999 NA|15}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|66420}} |-id=421 bgcolor=#fefefe | 66421 || {{mp|1999 NQ|19}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#408|SUL]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|66421}} |-id=422 bgcolor=#fefefe | 66422 || {{mp|1999 NN|23}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|66422}} |-id=423 bgcolor=#fefefe | 66423 || {{mp|1999 NV|26}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|66423}} |-id=424 bgcolor=#fefefe | 66424 || {{mp|1999 NA|27}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|66424}} |-id=425 bgcolor=#fefefe | 66425 || {{mp|1999 NS|32}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|66425}} |-id=426 bgcolor=#fefefe | 66426 || {{mp|1999 NW|33}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|66426}} |-id=427 bgcolor=#fefefe | 66427 || {{mp|1999 NP|34}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|66427}} |-id=428 bgcolor=#fefefe | 66428 || {{mp|1999 NB|36}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | 1.8 km || {{M+J|66428}} |-id=429 bgcolor=#e9e9e9 | 66429 || {{mp|1999 NQ|38}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|66429}} |-id=430 bgcolor=#fefefe | 66430 || {{mp|1999 NX|41}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|66430}} |-id=431 bgcolor=#fefefe | 66431 || {{mp|1999 NX|45}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|66431}} |-id=432 bgcolor=#fefefe | 66432 || {{mp|1999 NL|46}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.8 km || {{M+J|66432}} |-id=433 bgcolor=#fefefe | 66433 || {{mp|1999 NF|49}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|66433}} |-id=434 bgcolor=#fefefe | 66434 || {{mp|1999 NX|49}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|66434}} |-id=435 bgcolor=#fefefe | 66435 || {{mp|1999 NT|50}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 2.1 km || {{M+J|66435}} |-id=436 bgcolor=#e9e9e9 | 66436 || {{mp|1999 NT|52}} || — || Hulyo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|66436}} |-id=437 bgcolor=#e9e9e9 | 66437 || {{mp|1999 NK|54}} || — || Hulyo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|66437}} |-id=438 bgcolor=#e9e9e9 | 66438 || {{mp|1999 NN|54}} || — || Hulyo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|66438}} |-id=439 bgcolor=#e9e9e9 | 66439 || {{mp|1999 NG|55}} || — || Hulyo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|66439}} |-id=440 bgcolor=#e9e9e9 | 66440 || {{mp|1999 NF|56}} || — || Hulyo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|66440}} |-id=441 bgcolor=#e9e9e9 | 66441 || {{mp|1999 NX|56}} || — || Hulyo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|66441}} |-id=442 bgcolor=#e9e9e9 | 66442 || {{mp|1999 NZ|56}} || — || Hulyo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|66442}} |-id=443 bgcolor=#e9e9e9 | 66443 || {{mp|1999 NW|57}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66443}} |-id=444 bgcolor=#e9e9e9 | 66444 || {{mp|1999 NS|59}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 7.6 km || {{M+J|66444}} |-id=445 bgcolor=#e9e9e9 | 66445 || {{mp|1999 NV|59}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|66445}} |-id=446 bgcolor=#e9e9e9 | 66446 || {{mp|1999 NF|61}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66446}} |-id=447 bgcolor=#fefefe | 66447 || {{mp|1999 NG|65}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|66447}} |-id=448 bgcolor=#e9e9e9 | 66448 || {{mp|1999 OY|1}} || — || Hulyo 22, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|66448}} |-id=449 bgcolor=#e9e9e9 | 66449 || {{mp|1999 OZ|1}} || — || Hulyo 22, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|66449}} |-id=450 bgcolor=#e9e9e9 | 66450 || {{mp|1999 OH|2}} || — || Hulyo 22, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|66450}} |-id=451 bgcolor=#e9e9e9 | 66451 || {{mp|1999 OS|2}} || — || Hulyo 22, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|66451}} |-id=452 bgcolor=#c2e0ff | 66452 || {{mp|1999 OF|4}} || — || Hulyo 21, 1999 || [[Mauna Kea Observatory|Mauna Kea]] || [[Mauna Kea Observatories|Mauna Kea]] || [[Classical Kuiper belt object|cubewano]] ([[Cold classical|cold]]) || align=right | ''148 km'' || {{M+J|66452}} |-id=453 bgcolor=#e9e9e9 | 66453 || 1999 PC || — || Agosto 3, 1999 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|66453}} |-id=454 bgcolor=#e9e9e9 | 66454 Terezabeatriz || 1999 PM || {{MoMP|66454|Terezabeatriz}} || Agosto 3, 1999 || [[Observatório Wykrota|Wykrota]] || [[Cristóvão Jacques (astronomer)|C. Jacques]], Duczmal, L. || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|66454}} |-id=455 bgcolor=#e9e9e9 | 66455 || {{mp|1999 PV|2}} || — || Agosto 7, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|66455}} |-id=456 bgcolor=#e9e9e9 | 66456 || {{mp|1999 PS|5}} || — || Agosto 12, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66456}} |-id=457 bgcolor=#e9e9e9 | 66457 || {{mp|1999 PY|7}} || — || Agosto 7, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|66457}} |-id=458 bgcolor=#e9e9e9 | 66458 Romaplanetario || {{mp|1999 QV|1}} || {{MoMP|66458|Romaplanetario}} || Agosto 22, 1999 || [[Osservatorio Astronomico Bellatrix|Ceccano]] || [[Gianluca Masi|G. Masi]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66458}} |-id=459 bgcolor=#e9e9e9 | 66459 || {{mp|1999 RD|4}} || — || Setyembre 4, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66459}} |-id=460 bgcolor=#e9e9e9 | 66460 || {{mp|1999 RX|8}} || — || Setyembre 4, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|66460}} |-id=461 bgcolor=#e9e9e9 | 66461 || {{mp|1999 RQ|11}} || — || Setyembre 7, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|66461}} |-id=462 bgcolor=#fefefe | 66462 || {{mp|1999 RS|11}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|66462}} |-id=463 bgcolor=#fefefe | 66463 || {{mp|1999 RS|12}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|66463}} |-id=464 bgcolor=#e9e9e9 | 66464 || {{mp|1999 RS|14}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66464}} |-id=465 bgcolor=#e9e9e9 | 66465 || {{mp|1999 RJ|15}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|66465}} |-id=466 bgcolor=#e9e9e9 | 66466 || {{mp|1999 RK|16}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|66466}} |-id=467 bgcolor=#fefefe | 66467 || {{mp|1999 RT|16}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|66467}} |-id=468 bgcolor=#e9e9e9 | 66468 || {{mp|1999 RL|17}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|66468}} |-id=469 bgcolor=#e9e9e9 | 66469 || {{mp|1999 RL|18}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|66469}} |-id=470 bgcolor=#e9e9e9 | 66470 || {{mp|1999 RP|18}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Juno clump|JUN]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|66470}} |-id=471 bgcolor=#e9e9e9 | 66471 || {{mp|1999 RV|19}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|66471}} |-id=472 bgcolor=#e9e9e9 | 66472 || {{mp|1999 RM|24}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66472}} |-id=473 bgcolor=#e9e9e9 | 66473 || {{mp|1999 RZ|24}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|66473}} |-id=474 bgcolor=#e9e9e9 | 66474 || {{mp|1999 RC|25}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|66474}} |-id=475 bgcolor=#e9e9e9 | 66475 || {{mp|1999 RH|26}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|66475}} |-id=476 bgcolor=#e9e9e9 | 66476 || {{mp|1999 RM|26}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|66476}} |-id=477 bgcolor=#e9e9e9 | 66477 || {{mp|1999 RW|26}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|66477}} |-id=478 bgcolor=#e9e9e9 | 66478 || {{mp|1999 RB|27}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|66478}} |-id=479 bgcolor=#e9e9e9 | 66479 Healy || {{mp|1999 RQ|33}} || {{MoMP|66479|Healy}} || Setyembre 4, 1999 || [[OCA-Anza Observatory|OCA-Anza]] || [[Michael Collins (astronomer)|M. Collins]], White, M. || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|66479}} |-id=480 bgcolor=#e9e9e9 | 66480 Riese || {{mp|1999 RW|33}} || {{MoMP|66480|Riese}} || Setyembre 10, 1999 || [[Starkenburg-Sternwarte|Starkenburg Observatory]] || [[Starkenburg Observatory|Starkenburg]] || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 5.5 km || {{M+J|66480}} |-id=481 bgcolor=#fefefe | 66481 || {{mp|1999 RZ|34}} || — || Setyembre 11, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|66481}} |-id=482 bgcolor=#e9e9e9 | 66482 || {{mp|1999 RW|37}} || — || Setyembre 12, 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|66482}} |-id=483 bgcolor=#e9e9e9 | 66483 || {{mp|1999 RZ|38}} || — || Setyembre 13, 1999 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|66483}} |-id=484 bgcolor=#fefefe | 66484 || {{mp|1999 RR|39}} || — || Setyembre 7, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|66484}} |-id=485 bgcolor=#e9e9e9 | 66485 || {{mp|1999 RX|41}} || — || Setyembre 13, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|66485}} |-id=486 bgcolor=#e9e9e9 | 66486 || {{mp|1999 RF|42}} || — || Setyembre 14, 1999 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Peter Kušnirák|P. Kušnirák]], [[Petr Pravec|P. Pravec]] || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|66486}} |-id=487 bgcolor=#e9e9e9 | 66487 || {{mp|1999 RL|42}} || — || Setyembre 13, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | 8.1 km || {{M+J|66487}} |-id=488 bgcolor=#e9e9e9 | 66488 || {{mp|1999 RD|44}} || — || Setyembre 15, 1999 || [[Centre for Backyard Astrophysics - Alberta|Calgary]] || Billings, G. W. || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|66488}} |-id=489 bgcolor=#e9e9e9 | 66489 || {{mp|1999 RS|44}} || — || Setyembre 15, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66489}} |-id=490 bgcolor=#fefefe | 66490 || {{mp|1999 RS|49}} || — || Setyembre 7, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66490}} |-id=491 bgcolor=#fefefe | 66491 || {{mp|1999 RG|54}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66491}} |-id=492 bgcolor=#d6d6d6 | 66492 || {{mp|1999 RZ|54}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|66492}} |-id=493 bgcolor=#e9e9e9 | 66493 || {{mp|1999 RV|56}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66493}} |-id=494 bgcolor=#e9e9e9 | 66494 || {{mp|1999 RM|57}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66494}} |-id=495 bgcolor=#fefefe | 66495 || {{mp|1999 RD|62}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|66495}} |-id=496 bgcolor=#fefefe | 66496 || {{mp|1999 RZ|64}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66496}} |-id=497 bgcolor=#e9e9e9 | 66497 || {{mp|1999 RK|66}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|66497}} |-id=498 bgcolor=#e9e9e9 | 66498 || {{mp|1999 RR|67}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|66498}} |-id=499 bgcolor=#fefefe | 66499 || {{mp|1999 RR|71}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|66499}} |-id=500 bgcolor=#e9e9e9 | 66500 || {{mp|1999 RK|73}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66500}} |} == 66501–66600 == {{Anchor|501}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 66501 || {{mp|1999 RS|75}} || — || Setyembre 7, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|66501}} |-id=502 bgcolor=#e9e9e9 | 66502 || {{mp|1999 RV|75}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|66502}} |-id=503 bgcolor=#e9e9e9 | 66503 || {{mp|1999 RE|81}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66503}} |-id=504 bgcolor=#e9e9e9 | 66504 || {{mp|1999 RN|81}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|66504}} |-id=505 bgcolor=#e9e9e9 | 66505 || {{mp|1999 RH|83}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|66505}} |-id=506 bgcolor=#e9e9e9 | 66506 || {{mp|1999 RM|84}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66506}} |-id=507 bgcolor=#e9e9e9 | 66507 || {{mp|1999 RT|84}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|66507}} |-id=508 bgcolor=#e9e9e9 | 66508 || {{mp|1999 RS|86}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|66508}} |-id=509 bgcolor=#fefefe | 66509 || {{mp|1999 RK|89}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|66509}} |-id=510 bgcolor=#e9e9e9 | 66510 || {{mp|1999 RU|90}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|66510}} |-id=511 bgcolor=#e9e9e9 | 66511 || {{mp|1999 RW|91}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|66511}} |-id=512 bgcolor=#e9e9e9 | 66512 || {{mp|1999 RC|92}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|66512}} |-id=513 bgcolor=#e9e9e9 | 66513 || {{mp|1999 RE|94}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|66513}} |-id=514 bgcolor=#d6d6d6 | 66514 || {{mp|1999 RS|94}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|66514}} |-id=515 bgcolor=#e9e9e9 | 66515 || {{mp|1999 RD|97}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|66515}} |-id=516 bgcolor=#e9e9e9 | 66516 || {{mp|1999 RM|97}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|66516}} |-id=517 bgcolor=#e9e9e9 | 66517 || {{mp|1999 RM|98}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|66517}} |-id=518 bgcolor=#fefefe | 66518 || {{mp|1999 RK|99}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|66518}} |-id=519 bgcolor=#e9e9e9 | 66519 || {{mp|1999 RZ|99}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|66519}} |-id=520 bgcolor=#e9e9e9 | 66520 || {{mp|1999 RQ|101}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 5.9 km || {{M+J|66520}} |-id=521 bgcolor=#e9e9e9 | 66521 || {{mp|1999 RR|101}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|66521}} |-id=522 bgcolor=#e9e9e9 | 66522 || {{mp|1999 RG|102}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|66522}} |-id=523 bgcolor=#e9e9e9 | 66523 || {{mp|1999 RN|102}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|66523}} |-id=524 bgcolor=#e9e9e9 | 66524 || {{mp|1999 RQ|102}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|66524}} |-id=525 bgcolor=#fefefe | 66525 || {{mp|1999 RH|103}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66525}} |-id=526 bgcolor=#e9e9e9 | 66526 || {{mp|1999 RX|103}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|66526}} |-id=527 bgcolor=#e9e9e9 | 66527 || {{mp|1999 RD|104}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|66527}} |-id=528 bgcolor=#e9e9e9 | 66528 || {{mp|1999 RV|105}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|66528}} |-id=529 bgcolor=#e9e9e9 | 66529 || {{mp|1999 RX|107}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|66529}} |-id=530 bgcolor=#e9e9e9 | 66530 || {{mp|1999 RJ|108}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|66530}} |-id=531 bgcolor=#e9e9e9 | 66531 || {{mp|1999 RX|108}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|66531}} |-id=532 bgcolor=#e9e9e9 | 66532 || {{mp|1999 RZ|110}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|66532}} |-id=533 bgcolor=#fefefe | 66533 || {{mp|1999 RN|111}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.6 km || {{M+J|66533}} |-id=534 bgcolor=#fefefe | 66534 || {{mp|1999 RA|112}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.9 km || {{M+J|66534}} |-id=535 bgcolor=#e9e9e9 | 66535 || {{mp|1999 RF|112}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|66535}} |-id=536 bgcolor=#e9e9e9 | 66536 || {{mp|1999 RD|113}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|66536}} |-id=537 bgcolor=#e9e9e9 | 66537 || {{mp|1999 RU|115}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66537}} |-id=538 bgcolor=#e9e9e9 | 66538 || {{mp|1999 RV|117}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|66538}} |-id=539 bgcolor=#e9e9e9 | 66539 || {{mp|1999 RX|117}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66539}} |-id=540 bgcolor=#fefefe | 66540 || {{mp|1999 RM|118}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|66540}} |-id=541 bgcolor=#fefefe | 66541 || {{mp|1999 RP|118}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|66541}} |-id=542 bgcolor=#e9e9e9 | 66542 || {{mp|1999 RT|118}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66542}} |-id=543 bgcolor=#fefefe | 66543 || {{mp|1999 RJ|119}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|66543}} |-id=544 bgcolor=#e9e9e9 | 66544 || {{mp|1999 RR|119}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66544}} |-id=545 bgcolor=#e9e9e9 | 66545 || {{mp|1999 RJ|120}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|66545}} |-id=546 bgcolor=#fefefe | 66546 || {{mp|1999 RG|122}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|66546}} |-id=547 bgcolor=#e9e9e9 | 66547 || {{mp|1999 RG|124}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|66547}} |-id=548 bgcolor=#e9e9e9 | 66548 || {{mp|1999 RL|124}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.5 km || {{M+J|66548}} |-id=549 bgcolor=#e9e9e9 | 66549 || {{mp|1999 RS|124}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|66549}} |-id=550 bgcolor=#e9e9e9 | 66550 || {{mp|1999 RU|124}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|66550}} |-id=551 bgcolor=#e9e9e9 | 66551 || {{mp|1999 RC|128}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|66551}} |-id=552 bgcolor=#fefefe | 66552 || {{mp|1999 RQ|130}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.6 km || {{M+J|66552}} |-id=553 bgcolor=#e9e9e9 | 66553 || {{mp|1999 RV|130}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66553}} |-id=554 bgcolor=#e9e9e9 | 66554 || {{mp|1999 RT|131}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|66554}} |-id=555 bgcolor=#e9e9e9 | 66555 || {{mp|1999 RQ|132}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|66555}} |-id=556 bgcolor=#e9e9e9 | 66556 || {{mp|1999 RB|133}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|66556}} |-id=557 bgcolor=#e9e9e9 | 66557 || {{mp|1999 RN|133}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.1 km || {{M+J|66557}} |-id=558 bgcolor=#e9e9e9 | 66558 || {{mp|1999 RX|134}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|66558}} |-id=559 bgcolor=#e9e9e9 | 66559 || {{mp|1999 RB|135}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.7 km || {{M+J|66559}} |-id=560 bgcolor=#fefefe | 66560 || {{mp|1999 RR|135}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|66560}} |-id=561 bgcolor=#fefefe | 66561 || {{mp|1999 RW|135}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66561}} |-id=562 bgcolor=#e9e9e9 | 66562 || {{mp|1999 RO|136}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#66562|fast]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66562}} |-id=563 bgcolor=#fefefe | 66563 || {{mp|1999 RV|136}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|66563}} |-id=564 bgcolor=#fefefe | 66564 || {{mp|1999 RU|137}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|66564}} |-id=565 bgcolor=#e9e9e9 | 66565 || {{mp|1999 RC|138}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|66565}} |-id=566 bgcolor=#fefefe | 66566 || {{mp|1999 RL|139}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|66566}} |-id=567 bgcolor=#e9e9e9 | 66567 || {{mp|1999 RV|140}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|66567}} |-id=568 bgcolor=#e9e9e9 | 66568 || {{mp|1999 RQ|142}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|66568}} |-id=569 bgcolor=#e9e9e9 | 66569 || {{mp|1999 RM|145}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66569}} |-id=570 bgcolor=#e9e9e9 | 66570 || {{mp|1999 RW|145}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66570}} |-id=571 bgcolor=#fefefe | 66571 || {{mp|1999 RP|147}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|66571}} |-id=572 bgcolor=#fefefe | 66572 || {{mp|1999 RU|149}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|66572}} |-id=573 bgcolor=#e9e9e9 | 66573 || {{mp|1999 RL|152}} || — || Setyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66573}} |-id=574 bgcolor=#e9e9e9 | 66574 || {{mp|1999 RR|152}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|66574}} |-id=575 bgcolor=#e9e9e9 | 66575 || {{mp|1999 RX|152}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|66575}} |-id=576 bgcolor=#fefefe | 66576 || {{mp|1999 RY|152}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|66576}} |-id=577 bgcolor=#e9e9e9 | 66577 || {{mp|1999 RD|153}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.1 km || {{M+J|66577}} |-id=578 bgcolor=#e9e9e9 | 66578 || {{mp|1999 RS|153}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|66578}} |-id=579 bgcolor=#e9e9e9 | 66579 || {{mp|1999 RK|154}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|66579}} |-id=580 bgcolor=#e9e9e9 | 66580 || {{mp|1999 RE|155}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66580}} |-id=581 bgcolor=#e9e9e9 | 66581 || {{mp|1999 RF|155}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66581}} |-id=582 bgcolor=#e9e9e9 | 66582 || {{mp|1999 RZ|155}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|66582}} |-id=583 bgcolor=#e9e9e9 | 66583 Nicandra || {{mp|1999 RL|156}} || {{MoMP|66583|Nicandra}} || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|66583}} |-id=584 bgcolor=#e9e9e9 | 66584 || {{mp|1999 RM|161}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|66584}} |-id=585 bgcolor=#e9e9e9 | 66585 || {{mp|1999 RC|162}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|66585}} |-id=586 bgcolor=#e9e9e9 | 66586 || {{mp|1999 RC|164}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|66586}} |-id=587 bgcolor=#fefefe | 66587 || {{mp|1999 RB|167}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|66587}} |-id=588 bgcolor=#e9e9e9 | 66588 || {{mp|1999 RX|167}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|66588}} |-id=589 bgcolor=#fefefe | 66589 || {{mp|1999 RE|168}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|66589}} |-id=590 bgcolor=#e9e9e9 | 66590 || {{mp|1999 RD|169}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66590}} |-id=591 bgcolor=#d6d6d6 | 66591 || {{mp|1999 RY|170}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|66591}} |-id=592 bgcolor=#e9e9e9 | 66592 || {{mp|1999 RU|174}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|66592}} |-id=593 bgcolor=#fefefe | 66593 || {{mp|1999 RL|176}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|66593}} |-id=594 bgcolor=#e9e9e9 | 66594 || {{mp|1999 RO|176}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66594}} |-id=595 bgcolor=#e9e9e9 | 66595 || {{mp|1999 RU|178}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|66595}} |-id=596 bgcolor=#e9e9e9 | 66596 || {{mp|1999 RO|180}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66596}} |-id=597 bgcolor=#e9e9e9 | 66597 || {{mp|1999 RA|181}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|66597}} |-id=598 bgcolor=#fefefe | 66598 || {{mp|1999 RF|182}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66598}} |-id=599 bgcolor=#e9e9e9 | 66599 || {{mp|1999 RM|184}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|66599}} |-id=600 bgcolor=#e9e9e9 | 66600 || {{mp|1999 RQ|184}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|66600}} |} == 66601–66700 == {{Anchor|601}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 66601 || {{mp|1999 RH|186}} || — || Setyembre 9, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|66601}} |-id=602 bgcolor=#e9e9e9 | 66602 || {{mp|1999 RH|187}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66602}} |-id=603 bgcolor=#e9e9e9 | 66603 || {{mp|1999 RB|190}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|66603}} |-id=604 bgcolor=#e9e9e9 | 66604 || {{mp|1999 RB|194}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 6.4 km || {{M+J|66604}} |-id=605 bgcolor=#fefefe | 66605 || {{mp|1999 RF|194}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|66605}} |-id=606 bgcolor=#e9e9e9 | 66606 || {{mp|1999 RK|194}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66606}} |-id=607 bgcolor=#e9e9e9 | 66607 || {{mp|1999 RG|195}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66607}} |-id=608 bgcolor=#fefefe | 66608 || {{mp|1999 RW|196}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|66608}} |-id=609 bgcolor=#e9e9e9 | 66609 || {{mp|1999 RW|198}} || — || Setyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|66609}} |-id=610 bgcolor=#e9e9e9 | 66610 || {{mp|1999 RX|198}} || — || Setyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|66610}} |-id=611 bgcolor=#e9e9e9 | 66611 || {{mp|1999 RZ|198}} || — || Setyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|66611}} |-id=612 bgcolor=#e9e9e9 | 66612 || {{mp|1999 RO|199}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|66612}} |-id=613 bgcolor=#e9e9e9 | 66613 || {{mp|1999 RR|199}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|66613}} |-id=614 bgcolor=#e9e9e9 | 66614 || {{mp|1999 RE|200}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|66614}} |-id=615 bgcolor=#e9e9e9 | 66615 || {{mp|1999 RJ|200}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#66615|slow]] || align=right | 9.0 km || {{M+J|66615}} |-id=616 bgcolor=#e9e9e9 | 66616 || {{mp|1999 RY|200}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|66616}} |-id=617 bgcolor=#e9e9e9 | 66617 || {{mp|1999 RO|201}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|66617}} |-id=618 bgcolor=#e9e9e9 | 66618 || {{mp|1999 RT|201}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|66618}} |-id=619 bgcolor=#e9e9e9 | 66619 || {{mp|1999 RE|203}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]]{{·}}[[Slow rotator (asteroid)#66619|slow]] || align=right | 3.0 km || {{M+J|66619}} |-id=620 bgcolor=#e9e9e9 | 66620 || {{mp|1999 RZ|203}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|66620}} |-id=621 bgcolor=#e9e9e9 | 66621 || {{mp|1999 RD|204}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|66621}} |-id=622 bgcolor=#e9e9e9 | 66622 || {{mp|1999 RJ|204}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|66622}} |-id=623 bgcolor=#e9e9e9 | 66623 || {{mp|1999 RL|204}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|66623}} |-id=624 bgcolor=#e9e9e9 | 66624 || {{mp|1999 RM|204}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || EUN || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66624}} |-id=625 bgcolor=#e9e9e9 | 66625 || {{mp|1999 RE|205}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|66625}} |-id=626 bgcolor=#e9e9e9 | 66626 || {{mp|1999 RJ|205}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|66626}} |-id=627 bgcolor=#e9e9e9 | 66627 || {{mp|1999 RC|208}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.1 km || {{M+J|66627}} |-id=628 bgcolor=#e9e9e9 | 66628 || {{mp|1999 RF|208}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66628}} |-id=629 bgcolor=#e9e9e9 | 66629 || {{mp|1999 RJ|208}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 4.1 km || {{M+J|66629}} |-id=630 bgcolor=#e9e9e9 | 66630 || {{mp|1999 RS|208}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|66630}} |-id=631 bgcolor=#e9e9e9 | 66631 || {{mp|1999 RP|209}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|66631}} |-id=632 bgcolor=#e9e9e9 | 66632 || {{mp|1999 RT|210}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || EUN || align=right | 4.8 km || {{M+J|66632}} |-id=633 bgcolor=#e9e9e9 | 66633 || {{mp|1999 RB|212}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.4 km || {{M+J|66633}} |-id=634 bgcolor=#e9e9e9 | 66634 || {{mp|1999 RJ|212}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66634}} |-id=635 bgcolor=#d6d6d6 | 66635 || {{mp|1999 RR|212}} || — || Setyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#608|BRA]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|66635}} |-id=636 bgcolor=#e9e9e9 | 66636 || {{mp|1999 RA|213}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|66636}} |-id=637 bgcolor=#e9e9e9 | 66637 || {{mp|1999 RC|213}} || — || Setyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|66637}} |-id=638 bgcolor=#e9e9e9 | 66638 || {{mp|1999 RD|218}} || — || Setyembre 4, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|66638}} |-id=639 bgcolor=#e9e9e9 | 66639 || {{mp|1999 RQ|219}} || — || Setyembre 4, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|66639}} |-id=640 bgcolor=#e9e9e9 | 66640 || {{mp|1999 RG|220}} || — || Setyembre 4, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|66640}} |-id=641 bgcolor=#e9e9e9 | 66641 || {{mp|1999 RQ|225}} || — || Setyembre 3, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|66641}} |-id=642 bgcolor=#e9e9e9 | 66642 || {{mp|1999 RE|226}} || — || Setyembre 4, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|66642}} |-id=643 bgcolor=#e9e9e9 | 66643 || {{mp|1999 RW|229}} || — || Setyembre 8, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|66643}} |-id=644 bgcolor=#e9e9e9 | 66644 || {{mp|1999 RL|231}} || — || Setyembre 9, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|66644}} |-id=645 bgcolor=#d6d6d6 | 66645 || {{mp|1999 RN|232}} || — || Setyembre 9, 1999 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 7.0 km || {{M+J|66645}} |-id=646 bgcolor=#e9e9e9 | 66646 || {{mp|1999 RM|237}} || — || Setyembre 8, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 7.0 km || {{M+J|66646}} |-id=647 bgcolor=#e9e9e9 | 66647 || {{mp|1999 RV|237}} || — || Setyembre 8, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|66647}} |-id=648 bgcolor=#d6d6d6 | 66648 || {{mp|1999 RZ|245}} || — || Setyembre 7, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|66648}} |-id=649 bgcolor=#e9e9e9 | 66649 || {{mp|1999 RE|246}} || — || Setyembre 7, 1999 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|66649}} |-id=650 bgcolor=#e9e9e9 | 66650 || {{mp|1999 RN|246}} || — || Setyembre 7, 1999 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|66650}} |-id=651 bgcolor=#e9e9e9 | 66651 || {{mp|1999 RQ|252}} || — || Setyembre 8, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 8.1 km || {{M+J|66651}} |-id=652 bgcolor=#c2e0ff | [[66652 Borasisi]] || {{mp|1999 RZ|253}} || {{MoMP|66652|Borasisi}} || Setyembre 8, 1999 || [[Mauna Kea Observatory|Mauna Kea]] || [[Chad Trujillo|C. A. Trujillo]], [[Jane Luu|J. X. Luu]], [[David C. Jewitt|D. C. Jewitt]] || [[Classical Kuiper belt object|cubewano]] ([[Cold classical|cold]]){{·}}[[Minor-planet moon#66652|moon]] || align=right | 126 km || {{M+J|66652}} |-id=653 bgcolor=#d6d6d6 | 66653 || {{mp|1999 RS|254}} || — || Setyembre 8, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|66653}} |-id=654 bgcolor=#e9e9e9 | 66654 || {{mp|1999 SF|12}} || — || Setyembre 22, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#803|HNS]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|66654}} |-id=655 bgcolor=#e9e9e9 | 66655 || {{mp|1999 SN|13}} || — || Setyembre 30, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|66655}} |-id=656 bgcolor=#e9e9e9 | 66656 || {{mp|1999 SV|17}} || — || Setyembre 30, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Fast rotator (asteroid)#66656|fast]] || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|66656}} |-id=657 bgcolor=#e9e9e9 | 66657 || {{mp|1999 SM|19}} || — || Setyembre 30, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66657}} |-id=658 bgcolor=#e9e9e9 | 66658 || {{mp|1999 ST|26}} || — || Setyembre 30, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#66658|slow]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|66658}} |-id=659 bgcolor=#fefefe | 66659 || {{mp|1999 TJ|1}} || — || Oktubre 1, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|66659}} |-id=660 bgcolor=#e9e9e9 | 66660 || {{mp|1999 TH|2}} || — || Oktubre 2, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|66660}} |-id=661 bgcolor=#d6d6d6 | 66661 Wallin || {{mp|1999 TK|2}} || {{MoMP|66661|Wallin}} || Oktubre 2, 1999 || [[Jornada Observatory|Jornada]] || Dixon, D. S. || {{·}} || align=right | ''7.6 km'' || {{M+J|66661}} |-id=662 bgcolor=#d6d6d6 | 66662 || {{mp|1999 TM|4}} || — || Oktubre 3, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 7.1 km || {{M+J|66662}} |-id=663 bgcolor=#e9e9e9 | 66663 || {{mp|1999 TV|8}} || — || Oktubre 6, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]], [[Mario Jurić|M. Jurić]] || {{·}} || align=right | 7.5 km || {{M+J|66663}} |-id=664 bgcolor=#e9e9e9 | 66664 || {{mp|1999 TB|9}} || — || Oktubre 7, 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević, M. Jurić || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|66664}} |-id=665 bgcolor=#e9e9e9 | 66665 || {{mp|1999 TC|9}} || — || Oktubre 7, 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević, M. Jurić || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66665}} |-id=666 bgcolor=#e9e9e9 | 66666 || {{mp|1999 TL|9}} || — || Oktubre 7, 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević, M. Jurić || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|66666}} |-id=667 bgcolor=#fefefe | 66667 Kambič || {{mp|1999 TZ|11}} || {{MoMP|66667|Kambič}} || Oktubre 8, 1999 || [[Črni Vrh Observatory|Črni Vrh]] || [[Črni Vrh Observatory|Črni Vrh]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|66667}} |-id=668 bgcolor=#d6d6d6 | 66668 || {{mp|1999 TN|14}} || — || Oktubre 11, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]], [[Mario Jurić|M. Jurić]] || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|66668}} |-id=669 bgcolor=#e9e9e9 | 66669 Aradac || {{mp|1999 TE|15}} || {{MoMP|66669|Aradac}} || Oktubre 12, 1999 || [[Modra Observatory|Modra]] || [[Adrián Galád|A. Galád]], [[Peter Kolény|P. Kolény]] || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|66669}} |-id=670 bgcolor=#e9e9e9 | 66670 || {{mp|1999 TR|15}} || — || Oktubre 12, 1999 || [[Osservatorio Astronomico di Farra d'Isonzo|Farra d'Isonzo]] || Farra d'Isonzo || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66670}} |-id=671 bgcolor=#fefefe | 66671 Sfasu || {{mp|1999 TJ|17}} || {{MoMP|66671|Sfasu}} || Oktubre 15, 1999 || [[Stephen F. Austin State University Observatory|Nacogdoches]] || Bruton, W. D., Johnson, M. L. || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|66671}} |-id=672 bgcolor=#e9e9e9 | 66672 || {{mp|1999 TB|18}} || — || Oktubre 10, 1999 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|66672}} |-id=673 bgcolor=#e9e9e9 | 66673 || {{mp|1999 TC|19}} || — || Oktubre 15, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|66673}} |-id=674 bgcolor=#e9e9e9 | 66674 || {{mp|1999 TO|25}} || — || Oktubre 3, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|66674}} |-id=675 bgcolor=#e9e9e9 | 66675 || {{mp|1999 TF|26}} || — || Oktubre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|66675}} |-id=676 bgcolor=#d6d6d6 | 66676 || {{mp|1999 TS|27}} || — || Oktubre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|66676}} |-id=677 bgcolor=#e9e9e9 | 66677 || {{mp|1999 TM|28}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66677}} |-id=678 bgcolor=#e9e9e9 | 66678 || {{mp|1999 TR|28}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|66678}} |-id=679 bgcolor=#fefefe | 66679 || {{mp|1999 TD|29}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|66679}} |-id=680 bgcolor=#e9e9e9 | 66680 || {{mp|1999 TG|29}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.2 km || {{M+J|66680}} |-id=681 bgcolor=#e9e9e9 | 66681 || {{mp|1999 TN|33}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#66681|fast]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|66681}} |-id=682 bgcolor=#fefefe | 66682 || {{mp|1999 TR|35}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|66682}} |-id=683 bgcolor=#d6d6d6 | 66683 || {{mp|1999 TO|36}} || — || Oktubre 12, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''5.5 km'' || {{M+J|66683}} |-id=684 bgcolor=#e9e9e9 | 66684 || {{mp|1999 TY|36}} || — || Oktubre 15, 1999 || Anderson Mesa || LONEOS || [[FIN tbl#803|HNS]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|66684}} |-id=685 bgcolor=#e9e9e9 | 66685 || {{mp|1999 TT|37}} || — || Oktubre 1, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66685}} |-id=686 bgcolor=#e9e9e9 | 66686 || {{mp|1999 TX|37}} || — || Oktubre 1, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|66686}} |-id=687 bgcolor=#e9e9e9 | 66687 || {{mp|1999 TU|45}} || — || Oktubre 3, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|66687}} |-id=688 bgcolor=#e9e9e9 | 66688 || {{mp|1999 TJ|52}} || — || Oktubre 4, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|66688}} |-id=689 bgcolor=#fefefe | 66689 || {{mp|1999 TU|52}} || — || Oktubre 6, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66689}} |-id=690 bgcolor=#d6d6d6 | 66690 || {{mp|1999 TH|63}} || — || Oktubre 7, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Themis family|THM]]{{·}}[[Fast rotator (asteroid)#66690|fast]] || align=right | ''7.1 km'' || {{M+J|66690}} |-id=691 bgcolor=#fefefe | 66691 || {{mp|1999 TE|67}} || — || Oktubre 8, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|66691}} |-id=692 bgcolor=#fefefe | 66692 || {{mp|1999 TL|69}} || — || Oktubre 9, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|66692}} |-id=693 bgcolor=#e9e9e9 | 66693 || {{mp|1999 TB|70}} || — || Oktubre 9, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|66693}} |-id=694 bgcolor=#e9e9e9 | 66694 || {{mp|1999 TF|72}} || — || Oktubre 9, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66694}} |-id=695 bgcolor=#e9e9e9 | 66695 || {{mp|1999 TZ|72}} || — || Oktubre 10, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|66695}} |-id=696 bgcolor=#d6d6d6 | 66696 || {{mp|1999 TK|75}} || — || Oktubre 10, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66696}} |-id=697 bgcolor=#fefefe | 66697 || {{mp|1999 TX|80}} || — || Oktubre 11, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|66697}} |-id=698 bgcolor=#e9e9e9 | 66698 || {{mp|1999 TM|82}} || — || Oktubre 12, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[FIN tbl#515|AST]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|66698}} |-id=699 bgcolor=#fefefe | 66699 || {{mp|1999 TB|85}} || — || Oktubre 14, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|66699}} |-id=700 bgcolor=#fefefe | 66700 || {{mp|1999 TC|85}} || — || Oktubre 14, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66700}} |} == 66701–66800 == {{Anchor|701}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 66701 || {{mp|1999 TN|86}} || — || Oktubre 15, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66701}} |-id=702 bgcolor=#e9e9e9 | 66702 || {{mp|1999 TJ|88}} || — || Oktubre 2, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|66702}} |-id=703 bgcolor=#e9e9e9 | 66703 || {{mp|1999 TL|89}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|66703}} |-id=704 bgcolor=#e9e9e9 | 66704 || {{mp|1999 TU|91}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|66704}} |-id=705 bgcolor=#e9e9e9 | 66705 || {{mp|1999 TM|92}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66705}} |-id=706 bgcolor=#e9e9e9 | 66706 || {{mp|1999 TY|92}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|66706}} |-id=707 bgcolor=#e9e9e9 | 66707 || {{mp|1999 TG|93}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|66707}} |-id=708 bgcolor=#e9e9e9 | 66708 || {{mp|1999 TY|93}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|66708}} |-id=709 bgcolor=#e9e9e9 | 66709 || {{mp|1999 TS|95}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|66709}} |-id=710 bgcolor=#e9e9e9 | 66710 || {{mp|1999 TT|96}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|66710}} |-id=711 bgcolor=#e9e9e9 | 66711 || {{mp|1999 TQ|99}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|66711}} |-id=712 bgcolor=#e9e9e9 | 66712 || {{mp|1999 TS|99}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Padua family|PAD]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|66712}} |-id=713 bgcolor=#e9e9e9 | 66713 || {{mp|1999 TZ|99}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|66713}} |-id=714 bgcolor=#e9e9e9 | 66714 || {{mp|1999 TT|100}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{LoMP|14916|(14916)}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|66714}} |-id=715 bgcolor=#d6d6d6 | 66715 || {{mp|1999 TA|101}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''6.7 km'' || {{M+J|66715}} |-id=716 bgcolor=#e9e9e9 | 66716 || {{mp|1999 TB|102}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66716}} |-id=717 bgcolor=#e9e9e9 | 66717 || {{mp|1999 TK|102}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|66717}} |-id=718 bgcolor=#e9e9e9 | 66718 || {{mp|1999 TU|104}} || — || Oktubre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66718}} |-id=719 bgcolor=#e9e9e9 | 66719 || {{mp|1999 TG|105}} || — || Oktubre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|66719}} |-id=720 bgcolor=#fefefe | 66720 || {{mp|1999 TH|105}} || — || Oktubre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|66720}} |-id=721 bgcolor=#e9e9e9 | 66721 || {{mp|1999 TX|106}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|66721}} |-id=722 bgcolor=#e9e9e9 | 66722 || {{mp|1999 TC|107}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|66722}} |-id=723 bgcolor=#e9e9e9 | 66723 || {{mp|1999 TE|107}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.1 km || {{M+J|66723}} |-id=724 bgcolor=#e9e9e9 | 66724 || {{mp|1999 TN|107}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|66724}} |-id=725 bgcolor=#e9e9e9 | 66725 || {{mp|1999 TH|109}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66725}} |-id=726 bgcolor=#e9e9e9 | 66726 || {{mp|1999 TG|110}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|66726}} |-id=727 bgcolor=#e9e9e9 | 66727 || {{mp|1999 TH|110}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Padua family|PAD]] || align=right | 6.7 km || {{M+J|66727}} |-id=728 bgcolor=#e9e9e9 | 66728 || {{mp|1999 TN|110}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|66728}} |-id=729 bgcolor=#e9e9e9 | 66729 || {{mp|1999 TH|111}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|66729}} |-id=730 bgcolor=#fefefe | 66730 || {{mp|1999 TM|111}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|66730}} |-id=731 bgcolor=#d6d6d6 | 66731 || {{mp|1999 TN|111}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|66731}} |-id=732 bgcolor=#e9e9e9 | 66732 || {{mp|1999 TW|111}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|66732}} |-id=733 bgcolor=#e9e9e9 | 66733 || {{mp|1999 TO|113}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|66733}} |-id=734 bgcolor=#e9e9e9 | 66734 || {{mp|1999 TX|114}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|66734}} |-id=735 bgcolor=#e9e9e9 | 66735 || {{mp|1999 TX|115}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|66735}} |-id=736 bgcolor=#e9e9e9 | 66736 || {{mp|1999 TB|118}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|66736}} |-id=737 bgcolor=#e9e9e9 | 66737 || {{mp|1999 TF|119}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|66737}} |-id=738 bgcolor=#e9e9e9 | 66738 || {{mp|1999 TJ|120}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#519|HOF]] || align=right | 7.1 km || {{M+J|66738}} |-id=739 bgcolor=#e9e9e9 | 66739 || {{mp|1999 TC|122}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|66739}} |-id=740 bgcolor=#e9e9e9 | 66740 || {{mp|1999 TE|122}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|66740}} |-id=741 bgcolor=#e9e9e9 | 66741 || {{mp|1999 TY|122}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|66741}} |-id=742 bgcolor=#d6d6d6 | 66742 || {{mp|1999 TP|123}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|66742}} |-id=743 bgcolor=#e9e9e9 | 66743 || {{mp|1999 TW|124}} || — || Oktubre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|66743}} |-id=744 bgcolor=#e9e9e9 | 66744 || {{mp|1999 TM|128}} || — || Oktubre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66744}} |-id=745 bgcolor=#e9e9e9 | 66745 || {{mp|1999 TO|128}} || — || Oktubre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || EUN || align=right | 4.3 km || {{M+J|66745}} |-id=746 bgcolor=#fefefe | 66746 || {{mp|1999 TW|136}} || — || Oktubre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|66746}} |-id=747 bgcolor=#e9e9e9 | 66747 || {{mp|1999 TO|139}} || — || Oktubre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|66747}} |-id=748 bgcolor=#e9e9e9 | 66748 || {{mp|1999 TJ|149}} || — || Oktubre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|66748}} |-id=749 bgcolor=#e9e9e9 | 66749 || {{mp|1999 TN|151}} || — || Oktubre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|66749}} |-id=750 bgcolor=#e9e9e9 | 66750 || {{mp|1999 TZ|155}} || — || Oktubre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|66750}} |-id=751 bgcolor=#e9e9e9 | 66751 || {{mp|1999 TP|156}} || — || Oktubre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|66751}} |-id=752 bgcolor=#fefefe | 66752 || {{mp|1999 TZ|164}} || — || Oktubre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|66752}} |-id=753 bgcolor=#d6d6d6 | 66753 || {{mp|1999 TQ|173}} || — || Oktubre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|66753}} |-id=754 bgcolor=#e9e9e9 | 66754 || {{mp|1999 TZ|173}} || — || Oktubre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66754}} |-id=755 bgcolor=#e9e9e9 | 66755 || {{mp|1999 TT|175}} || — || Oktubre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|66755}} |-id=756 bgcolor=#e9e9e9 | 66756 || {{mp|1999 TE|177}} || — || Oktubre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|66756}} |-id=757 bgcolor=#e9e9e9 | 66757 || {{mp|1999 TE|184}} || — || Oktubre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|66757}} |-id=758 bgcolor=#e9e9e9 | 66758 || {{mp|1999 TP|184}} || — || Oktubre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|66758}} |-id=759 bgcolor=#e9e9e9 | 66759 || {{mp|1999 TU|185}} || — || Oktubre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.7 km'' || {{M+J|66759}} |-id=760 bgcolor=#e9e9e9 | 66760 || {{mp|1999 TV|185}} || — || Oktubre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|66760}} |-id=761 bgcolor=#e9e9e9 | 66761 || {{mp|1999 TE|187}} || — || Oktubre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|66761}} |-id=762 bgcolor=#e9e9e9 | 66762 || {{mp|1999 TU|187}} || — || Oktubre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.6 km || {{M+J|66762}} |-id=763 bgcolor=#e9e9e9 | 66763 || {{mp|1999 TZ|189}} || — || Oktubre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|66763}} |-id=764 bgcolor=#e9e9e9 | 66764 || {{mp|1999 TD|190}} || — || Oktubre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|66764}} |-id=765 bgcolor=#d6d6d6 | 66765 || {{mp|1999 TJ|191}} || — || Oktubre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.2 km || {{M+J|66765}} |-id=766 bgcolor=#e9e9e9 | 66766 || {{mp|1999 TF|194}} || — || Oktubre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66766}} |-id=767 bgcolor=#fefefe | 66767 || {{mp|1999 TT|194}} || — || Oktubre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|66767}} |-id=768 bgcolor=#e9e9e9 | 66768 || {{mp|1999 TG|200}} || — || Oktubre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|66768}} |-id=769 bgcolor=#e9e9e9 | 66769 || {{mp|1999 TJ|200}} || — || Oktubre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|66769}} |-id=770 bgcolor=#d6d6d6 | 66770 || {{mp|1999 TH|207}} || — || Oktubre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 14 km || {{M+J|66770}} |-id=771 bgcolor=#e9e9e9 | 66771 || {{mp|1999 TM|210}} || — || Oktubre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|66771}} |-id=772 bgcolor=#d6d6d6 | 66772 || {{mp|1999 TH|217}} || — || Oktubre 15, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|66772}} |-id=773 bgcolor=#e9e9e9 | 66773 || {{mp|1999 TT|219}} || — || Oktubre 1, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|66773}} |-id=774 bgcolor=#d6d6d6 | 66774 || {{mp|1999 TD|220}} || — || Oktubre 1, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 9.5 km || {{M+J|66774}} |-id=775 bgcolor=#e9e9e9 | 66775 || {{mp|1999 TS|220}} || — || Oktubre 1, 1999 || Catalina || CSS || [[FIN tbl#513|MRX]]{{·}}[[Slow rotator (asteroid)#66775|slow]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|66775}} |-id=776 bgcolor=#e9e9e9 | 66776 || {{mp|1999 TA|221}} || — || Oktubre 2, 1999 || Catalina || CSS || [[Maria family|MAR]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|66776}} |-id=777 bgcolor=#e9e9e9 | 66777 || {{mp|1999 TD|221}} || — || Oktubre 2, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|66777}} |-id=778 bgcolor=#e9e9e9 | 66778 || {{mp|1999 TL|221}} || — || Oktubre 2, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66778}} |-id=779 bgcolor=#e9e9e9 | 66779 || {{mp|1999 TS|221}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66779}} |-id=780 bgcolor=#e9e9e9 | 66780 || {{mp|1999 TW|223}} || — || Oktubre 3, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|66780}} |-id=781 bgcolor=#e9e9e9 | 66781 || {{mp|1999 TY|223}} || — || Oktubre 3, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|66781}} |-id=782 bgcolor=#d6d6d6 | 66782 || {{mp|1999 TT|225}} || — || Oktubre 2, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|66782}} |-id=783 bgcolor=#e9e9e9 | 66783 || {{mp|1999 TE|227}} || — || Oktubre 5, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|66783}} |-id=784 bgcolor=#e9e9e9 | 66784 || {{mp|1999 TM|228}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|66784}} |-id=785 bgcolor=#e9e9e9 | 66785 || {{mp|1999 TN|228}} || — || Oktubre 2, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|66785}} |-id=786 bgcolor=#e9e9e9 | 66786 || {{mp|1999 TX|228}} || — || Oktubre 3, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{LoMP|12739|(12739)}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66786}} |-id=787 bgcolor=#e9e9e9 | 66787 || {{mp|1999 TY|228}} || — || Oktubre 3, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|66787}} |-id=788 bgcolor=#e9e9e9 | 66788 || {{mp|1999 TL|230}} || — || Oktubre 3, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|66788}} |-id=789 bgcolor=#e9e9e9 | 66789 || {{mp|1999 TS|231}} || — || Oktubre 5, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|66789}} |-id=790 bgcolor=#e9e9e9 | 66790 || {{mp|1999 TZ|232}} || — || Oktubre 7, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66790}} |-id=791 bgcolor=#e9e9e9 | 66791 || {{mp|1999 TH|233}} || — || Oktubre 3, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|66791}} |-id=792 bgcolor=#e9e9e9 | 66792 || {{mp|1999 TM|233}} || — || Oktubre 3, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|66792}} |-id=793 bgcolor=#e9e9e9 | 66793 || {{mp|1999 TW|236}} || — || Oktubre 3, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 2.6 km || {{M+J|66793}} |-id=794 bgcolor=#e9e9e9 | 66794 || {{mp|1999 TP|237}} || — || Oktubre 4, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|66794}} |-id=795 bgcolor=#e9e9e9 | 66795 || {{mp|1999 TP|248}} || — || Oktubre 8, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|66795}} |-id=796 bgcolor=#e9e9e9 | 66796 || {{mp|1999 TD|252}} || — || Oktubre 8, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|66796}} |-id=797 bgcolor=#e9e9e9 | 66797 || {{mp|1999 TJ|256}} || — || Oktubre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|66797}} |-id=798 bgcolor=#e9e9e9 | 66798 || {{mp|1999 TA|265}} || — || Oktubre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|66798}} |-id=799 bgcolor=#e9e9e9 | 66799 || {{mp|1999 TT|267}} || — || Oktubre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|66799}} |-id=800 bgcolor=#d6d6d6 | 66800 || {{mp|1999 TB|270}} || — || Oktubre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|66800}} |} == 66801–66900 == {{Anchor|801}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 66801 || {{mp|1999 TF|270}} || — || Oktubre 3, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|66801}} |-id=802 bgcolor=#e9e9e9 | 66802 || {{mp|1999 TJ|270}} || — || Oktubre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|66802}} |-id=803 bgcolor=#e9e9e9 | 66803 || {{mp|1999 TD|273}} || — || Oktubre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Pallas family|PAL]] || align=right | 7.5 km || {{M+J|66803}} |-id=804 bgcolor=#e9e9e9 | 66804 || {{mp|1999 TE|281}} || — || Oktubre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 2.4 km || {{M+J|66804}} |-id=805 bgcolor=#e9e9e9 | 66805 || {{mp|1999 TU|284}} || — || Oktubre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|66805}} |-id=806 bgcolor=#e9e9e9 | 66806 || {{mp|1999 TC|286}} || — || Oktubre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|66806}} |-id=807 bgcolor=#e9e9e9 | 66807 || {{mp|1999 TD|288}} || — || Oktubre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|66807}} |-id=808 bgcolor=#e9e9e9 | 66808 || {{mp|1999 TU|288}} || — || Oktubre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|66808}} |-id=809 bgcolor=#e9e9e9 | 66809 || {{mp|1999 TX|288}} || — || Oktubre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|66809}} |-id=810 bgcolor=#e9e9e9 | 66810 || {{mp|1999 UM|4}} || — || Oktubre 29, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|66810}} |-id=811 bgcolor=#e9e9e9 | 66811 || {{mp|1999 UA|6}} || — || Oktubre 18, 1999 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|66811}} |-id=812 bgcolor=#e9e9e9 | 66812 || {{mp|1999 UE|8}} || — || Oktubre 29, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|66812}} |-id=813 bgcolor=#e9e9e9 | 66813 || {{mp|1999 UQ|11}} || — || Oktubre 31, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|66813}} |-id=814 bgcolor=#e9e9e9 | 66814 || {{mp|1999 UX|12}} || — || Oktubre 29, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66814}} |-id=815 bgcolor=#e9e9e9 | 66815 || {{mp|1999 UQ|13}} || — || Oktubre 29, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|66815}} |-id=816 bgcolor=#e9e9e9 | 66816 || {{mp|1999 UO|14}} || — || Oktubre 29, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|66816}} |-id=817 bgcolor=#e9e9e9 | 66817 || {{mp|1999 UR|15}} || — || Oktubre 29, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|66817}} |-id=818 bgcolor=#e9e9e9 | 66818 || {{mp|1999 UT|16}} || — || Oktubre 29, 1999 || Catalina || CSS || [[FIN tbl#535|WIT]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66818}} |-id=819 bgcolor=#e9e9e9 | 66819 || {{mp|1999 UZ|16}} || — || Oktubre 30, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66819}} |-id=820 bgcolor=#e9e9e9 | 66820 || {{mp|1999 UW|17}} || — || Oktubre 30, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66820}} |-id=821 bgcolor=#e9e9e9 | 66821 || {{mp|1999 UC|21}} || — || Oktubre 31, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|66821}} |-id=822 bgcolor=#d6d6d6 | 66822 || {{mp|1999 UD|22}} || — || Oktubre 31, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Themis family|THM]] || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|66822}} |-id=823 bgcolor=#e9e9e9 | 66823 || {{mp|1999 UA|25}} || — || Oktubre 28, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|66823}} |-id=824 bgcolor=#e9e9e9 | 66824 || {{mp|1999 UM|26}} || — || Oktubre 30, 1999 || Catalina || CSS || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|66824}} |-id=825 bgcolor=#e9e9e9 | 66825 || {{mp|1999 UZ|27}} || — || Oktubre 30, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|66825}} |-id=826 bgcolor=#e9e9e9 | 66826 || {{mp|1999 UX|36}} || — || Oktubre 16, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|66826}} |-id=827 bgcolor=#fefefe | 66827 || {{mp|1999 UG|37}} || — || Oktubre 16, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|66827}} |-id=828 bgcolor=#e9e9e9 | 66828 || {{mp|1999 UG|41}} || — || Oktubre 17, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|66828}} |-id=829 bgcolor=#e9e9e9 | 66829 || {{mp|1999 UY|42}} || — || Oktubre 28, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|66829}} |-id=830 bgcolor=#e9e9e9 | 66830 || {{mp|1999 UT|43}} || — || Oktubre 28, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66830}} |-id=831 bgcolor=#e9e9e9 | 66831 || {{mp|1999 UJ|44}} || — || Oktubre 29, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|66831}} |-id=832 bgcolor=#e9e9e9 | 66832 || {{mp|1999 UE|45}} || — || Oktubre 31, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|66832}} |-id=833 bgcolor=#e9e9e9 | 66833 || {{mp|1999 UP|45}} || — || Oktubre 31, 1999 || Catalina || CSS || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|66833}} |-id=834 bgcolor=#fefefe | 66834 || {{mp|1999 UT|46}} || — || Oktubre 31, 1999 || [[Observatoire Royal de Belgique|Uccle]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|66834}} |-id=835 bgcolor=#d6d6d6 | 66835 || {{mp|1999 UQ|47}} || — || Oktubre 30, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|66835}} |-id=836 bgcolor=#e9e9e9 | 66836 || {{mp|1999 UM|48}} || — || Oktubre 30, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|66836}} |-id=837 bgcolor=#e9e9e9 | 66837 || {{mp|1999 US|48}} || — || Oktubre 31, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66837}} |-id=838 bgcolor=#e9e9e9 | 66838 || {{mp|1999 UF|49}} || — || Oktubre 31, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|66838}} |-id=839 bgcolor=#e9e9e9 | 66839 || {{mp|1999 UE|51}} || — || Oktubre 31, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|66839}} |-id=840 bgcolor=#e9e9e9 | 66840 || {{mp|1999 UU|52}} || — || Oktubre 31, 1999 || Catalina || CSS || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 5.6 km || {{M+J|66840}} |-id=841 bgcolor=#e9e9e9 | 66841 || {{mp|1999 UA|53}} || — || Oktubre 31, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|66841}} |-id=842 bgcolor=#e9e9e9 | 66842 || {{mp|1999 UG|53}} || — || Oktubre 20, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|66842}} |-id=843 bgcolor=#e9e9e9 | 66843 Pulido || 1999 VG || {{MoMP|66843|Pulido}} || Nobyembre 1, 1999 || [[Oaxaca Observatory|Oaxaca]] || Roe, J. M. || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|66843}} |-id=844 bgcolor=#e9e9e9 | 66844 || 1999 VP || — || Nobyembre 1, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|66844}} |-id=845 bgcolor=#e9e9e9 | 66845 || {{mp|1999 VE|2}} || — || Nobyembre 5, 1999 || [[High Point, NC|High Point]] || [[Dennis K. Chesney|D. K. Chesney]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66845}} |-id=846 bgcolor=#e9e9e9 | 66846 Franklederer || {{mp|1999 VP|2}} || {{MoMP|66846|Franklederer}} || Nobyembre 6, 1999 || [[Lime Creek Observatory|Lime Creek]] || [[Robert Linderholm|R. Linderholm]] || [[Pallas family|PAL]] || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|66846}} |-id=847 bgcolor=#fefefe | 66847 || {{mp|1999 VT|4}} || — || Nobyembre 5, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|66847}} |-id=848 bgcolor=#d6d6d6 | 66848 || {{mp|1999 VX|5}} || — || Nobyembre 5, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''9.3 km'' || {{M+J|66848}} |-id=849 bgcolor=#e9e9e9 | 66849 || {{mp|1999 VM|8}} || — || Nobyembre 4, 1999 || [[Observatoire de Bédoin|Bédoin]] || [[Pierre Antonini|P. Antonini]] || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|66849}} |-id=850 bgcolor=#e9e9e9 | 66850 || {{mp|1999 VX|8}} || — || Nobyembre 9, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|66850}} |-id=851 bgcolor=#e9e9e9 | 66851 || {{mp|1999 VT|9}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Fountain Hills || C. W. Juels || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|66851}} |-id=852 bgcolor=#e9e9e9 | 66852 || {{mp|1999 VH|11}} || — || Nobyembre 9, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[FIN tbl#504|NEM]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|66852}} |-id=853 bgcolor=#e9e9e9 | 66853 || {{mp|1999 VH|12}} || — || Nobyembre 10, 1999 || [[High Point, NC|High Point]] || [[Dennis K. Chesney|D. K. Chesney]] || [[Asteroid family#Nele|(1547)]] || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|66853}} |-id=854 bgcolor=#e9e9e9 | 66854 || {{mp|1999 VL|19}} || — || Nobyembre 10, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66854}} |-id=855 bgcolor=#e9e9e9 | 66855 || {{mp|1999 VM|22}} || — || Nobyembre 13, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|66855}} |-id=856 bgcolor=#e9e9e9 | 66856 Stephenvoss || {{mp|1999 VW|22}} || {{MoMP|66856|Stephenvoss}} || Nobyembre 13, 1999 || [[Mount John University Observatory|Lake Tekapo]] || [[Ian P. Griffin|I. P. Griffin]], Brady, N. || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|66856}} |-id=857 bgcolor=#e9e9e9 | 66857 || {{mp|1999 VQ|25}} || — || Nobyembre 15, 1999 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Kleť Observatory|Kleť]] || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|66857}} |-id=858 bgcolor=#e9e9e9 | 66858 || {{mp|1999 VJ|27}} || — || Nobyembre 3, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66858}} |-id=859 bgcolor=#d6d6d6 | 66859 || {{mp|1999 VQ|30}} || — || Nobyembre 3, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#608|BRA]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|66859}} |-id=860 bgcolor=#e9e9e9 | 66860 || {{mp|1999 VZ|30}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|66860}} |-id=861 bgcolor=#e9e9e9 | 66861 || {{mp|1999 VN|31}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66861}} |-id=862 bgcolor=#e9e9e9 | 66862 || {{mp|1999 VL|37}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|66862}} |-id=863 bgcolor=#e9e9e9 | 66863 || {{mp|1999 VM|43}} || — || Nobyembre 1, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|66863}} |-id=864 bgcolor=#e9e9e9 | 66864 || {{mp|1999 VD|44}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|66864}} |-id=865 bgcolor=#e9e9e9 | 66865 || {{mp|1999 VG|44}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|66865}} |-id=866 bgcolor=#e9e9e9 | 66866 || {{mp|1999 VS|45}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|66866}} |-id=867 bgcolor=#e9e9e9 | 66867 || {{mp|1999 VN|47}} || — || Nobyembre 3, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|66867}} |-id=868 bgcolor=#e9e9e9 | 66868 || {{mp|1999 VS|47}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#517|KON]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|66868}} |-id=869 bgcolor=#e9e9e9 | 66869 || {{mp|1999 VX|47}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|66869}} |-id=870 bgcolor=#e9e9e9 | 66870 || {{mp|1999 VE|48}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|66870}} |-id=871 bgcolor=#e9e9e9 | 66871 || {{mp|1999 VN|48}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|66871}} |-id=872 bgcolor=#e9e9e9 | 66872 || {{mp|1999 VH|50}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|66872}} |-id=873 bgcolor=#e9e9e9 | 66873 || {{mp|1999 VJ|50}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|66873}} |-id=874 bgcolor=#d6d6d6 | 66874 || {{mp|1999 VP|50}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|66874}} |-id=875 bgcolor=#e9e9e9 | 66875 || {{mp|1999 VY|52}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#66875|fast]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|66875}} |-id=876 bgcolor=#e9e9e9 | 66876 || {{mp|1999 VC|55}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|66876}} |-id=877 bgcolor=#e9e9e9 | 66877 || {{mp|1999 VT|60}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|66877}} |-id=878 bgcolor=#e9e9e9 | 66878 || {{mp|1999 VM|63}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|66878}} |-id=879 bgcolor=#d6d6d6 | 66879 || {{mp|1999 VK|65}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|66879}} |-id=880 bgcolor=#e9e9e9 | 66880 || {{mp|1999 VO|66}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|66880}} |-id=881 bgcolor=#d6d6d6 | 66881 || {{mp|1999 VL|67}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|66881}} |-id=882 bgcolor=#e9e9e9 | 66882 || {{mp|1999 VZ|67}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|66882}} |-id=883 bgcolor=#d6d6d6 | 66883 || {{mp|1999 VC|70}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66883}} |-id=884 bgcolor=#e9e9e9 | 66884 || {{mp|1999 VX|70}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#515|AST]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|66884}} |-id=885 bgcolor=#d6d6d6 | 66885 Wangxiaomo || {{mp|1999 VH|72}} || {{MoMP|66885|Wangxiaomo}} || Nobyembre 12, 1999 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|66885}} |-id=886 bgcolor=#e9e9e9 | 66886 || {{mp|1999 VJ|72}} || — || Nobyembre 12, 1999 || Xinglong || SCAP || {{·}} || align=right | ''6.2 km'' || {{M+J|66886}} |-id=887 bgcolor=#e9e9e9 | 66887 || {{mp|1999 VX|74}} || — || Nobyembre 5, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 5.8 km || {{M+J|66887}} |-id=888 bgcolor=#e9e9e9 | 66888 || {{mp|1999 VE|78}} || — || Nobyembre 4, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|66888}} |-id=889 bgcolor=#e9e9e9 | 66889 || {{mp|1999 VW|78}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|66889}} |-id=890 bgcolor=#d6d6d6 | 66890 || {{mp|1999 VD|81}} || — || Nobyembre 4, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|66890}} |-id=891 bgcolor=#e9e9e9 | 66891 || {{mp|1999 VP|85}} || — || Nobyembre 5, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|66891}} |-id=892 bgcolor=#e9e9e9 | 66892 || {{mp|1999 VN|87}} || — || Nobyembre 5, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|66892}} |-id=893 bgcolor=#e9e9e9 | 66893 || {{mp|1999 VQ|87}} || — || Nobyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|66893}} |-id=894 bgcolor=#d6d6d6 | 66894 || {{mp|1999 VB|98}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|66894}} |-id=895 bgcolor=#d6d6d6 | 66895 || {{mp|1999 VO|99}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.5 km || {{M+J|66895}} |-id=896 bgcolor=#d6d6d6 | 66896 || {{mp|1999 VN|104}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66896}} |-id=897 bgcolor=#e9e9e9 | 66897 || {{mp|1999 VZ|113}} || — || Nobyembre 9, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|66897}} |-id=898 bgcolor=#e9e9e9 | 66898 || {{mp|1999 VS|114}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Catalina || CSS || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 7.9 km || {{M+J|66898}} |-id=899 bgcolor=#e9e9e9 | 66899 || {{mp|1999 VV|114}} || — || Nobyembre 9, 1999 || Catalina || CSS || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.1 km || {{M+J|66899}} |-id=900 bgcolor=#e9e9e9 | 66900 || {{mp|1999 VO|126}} || — || Nobyembre 9, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|66900}} |} == 66901–67000 == {{Anchor|901}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 66901 || {{mp|1999 VK|135}} || — || Nobyembre 13, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|66901}} |-id=902 bgcolor=#e9e9e9 | 66902 || {{mp|1999 VK|144}} || — || Nobyembre 11, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|66902}} |-id=903 bgcolor=#d6d6d6 | 66903 || {{mp|1999 VK|147}} || — || Nobyembre 12, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''6.4 km'' || {{M+J|66903}} |-id=904 bgcolor=#d6d6d6 | 66904 || {{mp|1999 VA|160}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.9 km'' || {{M+J|66904}} |-id=905 bgcolor=#e9e9e9 | 66905 || {{mp|1999 VC|160}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|66905}} |-id=906 bgcolor=#e9e9e9 | 66906 || {{mp|1999 VG|162}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|66906}} |-id=907 bgcolor=#d6d6d6 | 66907 || {{mp|1999 VJ|162}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|66907}} |-id=908 bgcolor=#d6d6d6 | 66908 || {{mp|1999 VY|162}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|66908}} |-id=909 bgcolor=#d6d6d6 | 66909 || {{mp|1999 VD|163}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|66909}} |-id=910 bgcolor=#fefefe | 66910 || {{mp|1999 VZ|165}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|66910}} |-id=911 bgcolor=#e9e9e9 | 66911 || {{mp|1999 VF|167}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66911}} |-id=912 bgcolor=#d6d6d6 | 66912 || {{mp|1999 VH|167}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|66912}} |-id=913 bgcolor=#d6d6d6 | 66913 || {{mp|1999 VF|169}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || KOR || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|66913}} |-id=914 bgcolor=#fefefe | 66914 || {{mp|1999 VK|170}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|66914}} |-id=915 bgcolor=#e9e9e9 | 66915 || {{mp|1999 VT|170}} || — || Nobyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|66915}} |-id=916 bgcolor=#e9e9e9 | 66916 || {{mp|1999 VG|176}} || — || Nobyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66916}} |-id=917 bgcolor=#e9e9e9 | 66917 || {{mp|1999 VP|176}} || — || Nobyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 4.2 km || {{M+J|66917}} |-id=918 bgcolor=#e9e9e9 | 66918 || {{mp|1999 VY|176}} || — || Nobyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66918}} |-id=919 bgcolor=#e9e9e9 | 66919 || {{mp|1999 VC|177}} || — || Nobyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66919}} |-id=920 bgcolor=#e9e9e9 | 66920 || {{mp|1999 VN|178}} || — || Nobyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|66920}} |-id=921 bgcolor=#d6d6d6 | 66921 || {{mp|1999 VY|178}} || — || Nobyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|66921}} |-id=922 bgcolor=#e9e9e9 | 66922 || {{mp|1999 VC|185}} || — || Nobyembre 15, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|66922}} |-id=923 bgcolor=#e9e9e9 | 66923 || {{mp|1999 VL|186}} || — || Nobyembre 15, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|66923}} |-id=924 bgcolor=#d6d6d6 | 66924 || {{mp|1999 VY|186}} || — || Nobyembre 15, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.1 km || {{M+J|66924}} |-id=925 bgcolor=#fefefe | 66925 || {{mp|1999 VZ|190}} || — || Nobyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|66925}} |-id=926 bgcolor=#d6d6d6 | 66926 || {{mp|1999 VE|193}} || — || Nobyembre 1, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|66926}} |-id=927 bgcolor=#d6d6d6 | 66927 || {{mp|1999 VP|199}} || — || Nobyembre 2, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[FIN tbl#630|AEG]] || align=right | ''7.3 km'' || {{M+J|66927}} |-id=928 bgcolor=#e9e9e9 | 66928 || {{mp|1999 VQ|199}} || — || Nobyembre 2, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|66928}} |-id=929 bgcolor=#e9e9e9 | 66929 || {{mp|1999 VS|199}} || — || Nobyembre 4, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|66929}} |-id=930 bgcolor=#e9e9e9 | 66930 || {{mp|1999 VG|201}} || — || Nobyembre 3, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|66930}} |-id=931 bgcolor=#d6d6d6 | 66931 || {{mp|1999 VL|208}} || — || Nobyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#66931|fast]] || align=right | 12 km || {{M+J|66931}} |-id=932 bgcolor=#e9e9e9 | 66932 || {{mp|1999 VL|213}} || — || Nobyembre 13, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|66932}} |-id=933 bgcolor=#e9e9e9 | 66933 || {{mp|1999 VK|229}} || — || Nobyembre 5, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66933}} |-id=934 bgcolor=#fefefe | 66934 Kálalová || {{mp|1999 WF|1}} || {{MoMP|66934|Kálalová}} || Nobyembre 26, 1999 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Jana Tichá|J. Tichá]], [[Miloš Tichý|M. Tichý]] || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|66934}} |-id=935 bgcolor=#e9e9e9 | 66935 || {{mp|1999 WZ|1}} || — || Nobyembre 26, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[FIN tbl#509|CLO]] || align=right | 5.9 km || {{M+J|66935}} |-id=936 bgcolor=#e9e9e9 | 66936 || {{mp|1999 WD|5}} || — || Nobyembre 28, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|66936}} |-id=937 bgcolor=#e9e9e9 | 66937 || {{mp|1999 WB|6}} || — || Nobyembre 28, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|66937}} |-id=938 bgcolor=#e9e9e9 | 66938 || {{mp|1999 WM|8}} || — || Nobyembre 29, 1999 || [[Osservatorio Astronomico di Monte Agliale|Monte Agliale]] || [[Sauro Donati|S. Donati]] || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|66938}} |-id=939 bgcolor=#d6d6d6 | 66939 Franscini || {{mp|1999 WQ|8}} || {{MoMP|66939|Franscini}} || Nobyembre 28, 1999 || [[Osservatorio Astronomico di Gnosca|Gnosca]] || [[Stefano Sposetti|S. Sposetti]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|66939}} |-id=940 bgcolor=#e9e9e9 | 66940 || {{mp|1999 WM|11}} || — || Nobyembre 29, 1999 || [[Nachi-Katsuura Observatory|Nachi-Katsuura]] || Shiozawa, H., [[Takeshi Urata|T. Urata]] || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 7.4 km || {{M+J|66940}} |-id=941 bgcolor=#d6d6d6 | 66941 || {{mp|1999 WO|11}} || — || Nobyembre 29, 1999 || Nachi-Katsuura || Shiozawa, H., T. Urata || {{·}} || align=right | 6.7 km || {{M+J|66941}} |-id=942 bgcolor=#e9e9e9 | 66942 || {{mp|1999 WR|12}} || — || Nobyembre 29, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|66942}} |-id=943 bgcolor=#e9e9e9 | 66943 || {{mp|1999 WF|17}} || — || Nobyembre 30, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66943}} |-id=944 bgcolor=#e9e9e9 | 66944 || {{mp|1999 WQ|20}} || — || Nobyembre 16, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|66944}} |-id=945 bgcolor=#d6d6d6 | 66945 || {{mp|1999 XA|1}} || — || Disyembre 2, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Eos family|EOS]]{{·}}{{Interloper|606}} || align=right | ''6.2 km'' || {{M+J|66945}} |-id=946 bgcolor=#d6d6d6 | 66946 || {{mp|1999 XT|1}} || — || Disyembre 3, 1999 || [[Baton Rouge Astronomical Society Highland Road Park Observatory|Baton Rouge]] || [[Walter R. Cooney Jr.|W. R. Cooney Jr.]] || {{·}} || align=right | 8.9 km || {{M+J|66946}} |-id=947 bgcolor=#e9e9e9 | 66947 || {{mp|1999 XZ|1}} || — || Disyembre 3, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|66947}} |-id=948 bgcolor=#d6d6d6 | 66948 || {{mp|1999 XN|5}} || — || Disyembre 4, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|66948}} |-id=949 bgcolor=#e9e9e9 | 66949 || {{mp|1999 XO|7}} || — || Disyembre 4, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 6.5 km || {{M+J|66949}} |-id=950 bgcolor=#d6d6d6 | 66950 || {{mp|1999 XQ|11}} || — || Disyembre 6, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|66950}} |-id=951 bgcolor=#e9e9e9 | 66951 || {{mp|1999 XN|13}} || — || Disyembre 5, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|66951}} |-id=952 bgcolor=#e9e9e9 | 66952 || {{mp|1999 XF|19}} || — || Disyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|66952}} |-id=953 bgcolor=#e9e9e9 | 66953 || {{mp|1999 XM|19}} || — || Disyembre 3, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|66953}} |-id=954 bgcolor=#e9e9e9 | 66954 || {{mp|1999 XV|19}} || — || Disyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || ADE || align=right | 6.1 km || {{M+J|66954}} |-id=955 bgcolor=#e9e9e9 | 66955 || {{mp|1999 XK|20}} || — || Disyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|66955}} |-id=956 bgcolor=#fefefe | 66956 || {{mp|1999 XE|21}} || — || Disyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|66956}} |-id=957 bgcolor=#e9e9e9 | 66957 || {{mp|1999 XO|21}} || — || Disyembre 5, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|66957}} |-id=958 bgcolor=#e9e9e9 | 66958 || {{mp|1999 XO|23}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|66958}} |-id=959 bgcolor=#ffc2e0 | 66959 || {{mp|1999 XO|35}} || — || Disyembre 6, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Amor asteroid|AMO]] <small>[[+1 km NEO|+1km]]</small> || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|66959}} |-id=960 bgcolor=#e9e9e9 | 66960 || {{mp|1999 XN|36}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|66960}} |-id=961 bgcolor=#e9e9e9 | 66961 || {{mp|1999 XU|41}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|66961}} |-id=962 bgcolor=#fefefe | 66962 || {{mp|1999 XL|42}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|66962}} |-id=963 bgcolor=#e9e9e9 | 66963 || {{mp|1999 XU|43}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|66963}} |-id=964 bgcolor=#d6d6d6 | 66964 || {{mp|1999 XC|49}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.1 km || {{M+J|66964}} |-id=965 bgcolor=#d6d6d6 | 66965 || {{mp|1999 XL|49}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|66965}} |-id=966 bgcolor=#d6d6d6 | 66966 || {{mp|1999 XJ|52}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''8.5 km'' || {{M+J|66966}} |-id=967 bgcolor=#d6d6d6 | 66967 || {{mp|1999 XB|53}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.4 km'' || {{M+J|66967}} |-id=968 bgcolor=#fefefe | 66968 || {{mp|1999 XU|53}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|66968}} |-id=969 bgcolor=#d6d6d6 | 66969 || {{mp|1999 XW|54}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|66969}} |-id=970 bgcolor=#e9e9e9 | 66970 || {{mp|1999 XV|58}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|66970}} |-id=971 bgcolor=#e9e9e9 | 66971 || {{mp|1999 XG|59}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|66971}} |-id=972 bgcolor=#fefefe | 66972 || {{mp|1999 XE|64}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|66972}} |-id=973 bgcolor=#fefefe | 66973 || {{mp|1999 XM|66}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|66973}} |-id=974 bgcolor=#e9e9e9 | 66974 || {{mp|1999 XG|70}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#509|CLO]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|66974}} |-id=975 bgcolor=#d6d6d6 | 66975 || {{mp|1999 XR|75}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 3.0 km || {{M+J|66975}} |-id=976 bgcolor=#d6d6d6 | 66976 || {{mp|1999 XN|78}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|66976}} |-id=977 bgcolor=#d6d6d6 | 66977 || {{mp|1999 XX|82}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''8.5 km'' || {{M+J|66977}} |-id=978 bgcolor=#e9e9e9 | 66978 || {{mp|1999 XE|86}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|66978}} |-id=979 bgcolor=#d6d6d6 | 66979 || {{mp|1999 XR|86}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''9.4 km'' || {{M+J|66979}} |-id=980 bgcolor=#d6d6d6 | 66980 || {{mp|1999 XK|88}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.3 km'' || {{M+J|66980}} |-id=981 bgcolor=#d6d6d6 | 66981 || {{mp|1999 XE|89}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.3 km || {{M+J|66981}} |-id=982 bgcolor=#d6d6d6 | 66982 || {{mp|1999 XA|91}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.4 km'' || {{M+J|66982}} |-id=983 bgcolor=#d6d6d6 | 66983 || {{mp|1999 XB|92}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 8.9 km || {{M+J|66983}} |-id=984 bgcolor=#d6d6d6 | 66984 || {{mp|1999 XY|92}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | 4.4 km || {{M+J|66984}} |-id=985 bgcolor=#d6d6d6 | 66985 || {{mp|1999 XT|93}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 13 km || {{M+J|66985}} |-id=986 bgcolor=#d6d6d6 | 66986 || {{mp|1999 XH|95}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.5 km || {{M+J|66986}} |-id=987 bgcolor=#d6d6d6 | 66987 || {{mp|1999 XU|95}} || — || Disyembre 9, 1999 || Oizumi || T. Kobayashi || EOS || align=right | 5.0 km || {{M+J|66987}} |-id=988 bgcolor=#e9e9e9 | 66988 || {{mp|1999 XN|97}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|66988}} |-id=989 bgcolor=#d6d6d6 | 66989 || {{mp|1999 XZ|102}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.6 km || {{M+J|66989}} |-id=990 bgcolor=#d6d6d6 | 66990 || {{mp|1999 XA|103}} || — || Disyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | ''7.3 km'' || {{M+J|66990}} |-id=991 bgcolor=#e9e9e9 | 66991 || {{mp|1999 XE|105}} || — || Disyembre 9, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | ''5.5 km'' || {{M+J|66991}} |-id=992 bgcolor=#d6d6d6 | 66992 || {{mp|1999 XY|106}} || — || Disyembre 4, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|66992}} |-id=993 bgcolor=#e9e9e9 | 66993 || {{mp|1999 XJ|107}} || — || Disyembre 4, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|66993}} |-id=994 bgcolor=#e9e9e9 | 66994 || {{mp|1999 XZ|107}} || — || Disyembre 4, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|66994}} |-id=995 bgcolor=#d6d6d6 | 66995 || {{mp|1999 XN|109}} || — || Disyembre 4, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|66995}} |-id=996 bgcolor=#e9e9e9 | 66996 || {{mp|1999 XJ|113}} || — || Disyembre 11, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 6.4 km || {{M+J|66996}} |-id=997 bgcolor=#e9e9e9 | 66997 || {{mp|1999 XR|113}} || — || Disyembre 11, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|66997}} |-id=998 bgcolor=#e9e9e9 | 66998 || {{mp|1999 XY|113}} || — || Disyembre 11, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|66998}} |-id=999 bgcolor=#d6d6d6 | 66999 Cudnik || {{mp|1999 XX|115}} || {{MoMP|66999|Cudnik}} || Disyembre 5, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|66999}} |-id=000 bgcolor=#fefefe | 67000 || {{mp|1999 XT|116}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|67000}} |} == Mga sanggunian == {{Reflist|35em}} == Mga panlabas na kawing == * [https://www.minorplanetcenter.net/iau/lists/NumberedMPs050001.html Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (65001)–(70000)] (IAU Minor Planet Center) (sa Ingles) {{DEFAULTSORT:Talaan ng mga planetang menor: 65001-70000}} [[Kategorya:Talaan ng mga planetang menor batay sa numero|66000]] tofsph2n5stkfbz45h0ab2a15i36i4w 0 339216 2221147 2026-08-20T12:34:08Z Allyriana000 119761 Bagong pahina: {{Talaan ng mga planetang menor/intro|mula=67001}}{{TOC001|prefix=67}} == 67001–67100 == {{Anchor|001}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2|top-link=no}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 67001 || {{mp|1999 XN|117}} || — || Disyembre 5, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Padua family|PAD]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|67001}} |-id=002 bgcolor=#e9e9e9 | 67002 || {{mp|1999 XJ|118}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} ||... 2221147 wikitext text/x-wiki {{Talaan ng mga planetang menor/intro|mula=67001}}{{TOC001|prefix=67}} == 67001–67100 == {{Anchor|001}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2|top-link=no}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 67001 || {{mp|1999 XN|117}} || — || Disyembre 5, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Padua family|PAD]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|67001}} |-id=002 bgcolor=#e9e9e9 | 67002 || {{mp|1999 XJ|118}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 7.1 km || {{M+J|67002}} |-id=003 bgcolor=#e9e9e9 | 67003 || {{mp|1999 XU|118}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|67003}} |-id=004 bgcolor=#d6d6d6 | 67004 || {{mp|1999 XU|119}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|67004}} |-id=005 bgcolor=#e9e9e9 | 67005 || {{mp|1999 XZ|120}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|67005}} |-id=006 bgcolor=#e9e9e9 | 67006 || {{mp|1999 XD|121}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|67006}} |-id=007 bgcolor=#e9e9e9 | 67007 || {{mp|1999 XM|121}} || — || Disyembre 5, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|67007}} |-id=008 bgcolor=#e9e9e9 | 67008 || {{mp|1999 XD|122}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|67008}} |-id=009 bgcolor=#e9e9e9 | 67009 || {{mp|1999 XS|122}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|67009}} |-id=010 bgcolor=#e9e9e9 | 67010 || {{mp|1999 XD|123}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|67010}} |-id=011 bgcolor=#e9e9e9 | 67011 || {{mp|1999 XR|123}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|67011}} |-id=012 bgcolor=#e9e9e9 | 67012 || {{mp|1999 XL|124}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 4.2 km || {{M+J|67012}} |-id=013 bgcolor=#e9e9e9 | 67013 || {{mp|1999 XY|124}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|67013}} |-id=014 bgcolor=#d6d6d6 | 67014 || {{mp|1999 XJ|125}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|67014}} |-id=015 bgcolor=#e9e9e9 | 67015 || {{mp|1999 XB|126}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''5.4 km'' || {{M+J|67015}} |-id=016 bgcolor=#e9e9e9 | 67016 || {{mp|1999 XL|130}} || — || Disyembre 12, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|67016}} |-id=017 bgcolor=#d6d6d6 | 67017 || {{mp|1999 XV|132}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.5 km || {{M+J|67017}} |-id=018 bgcolor=#d6d6d6 | 67018 || {{mp|1999 XY|133}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''9.7 km'' || {{M+J|67018}} |-id=019 bgcolor=#fefefe | 67019 Hlohovec || {{mp|1999 XF|137}} || {{MoMP|67019|Hlohovec}} || Disyembre 13, 1999 || [[Modra Observatory|Modra]] || Kornoš, L., Tóth || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|67019}} |-id=020 bgcolor=#d6d6d6 | 67020 || {{mp|1999 XS|137}} || — || Disyembre 11, 1999 || [[Observatoire Royal de Belgique|Uccle]] || [[Thierry Pauwels|T. Pauwels]] || [[FIN tbl#603|SYL]]{{·}}[[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | 12 km || {{M+J|67020}} |-id=021 bgcolor=#e9e9e9 | 67021 || {{mp|1999 XG|143}} || — || Disyembre 15, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|67021}} |-id=022 bgcolor=#d6d6d6 | 67022 || {{mp|1999 XO|147}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|67022}} |-id=023 bgcolor=#e9e9e9 | 67023 || {{mp|1999 XP|152}} || — || Disyembre 13, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|67023}} |-id=024 bgcolor=#d6d6d6 | 67024 || {{mp|1999 XS|153}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''9.3 km'' || {{M+J|67024}} |-id=025 bgcolor=#d6d6d6 | 67025 || {{mp|1999 XU|155}} || — || Disyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|67025}} |-id=026 bgcolor=#d6d6d6 | 67026 || {{mp|1999 XX|155}} || — || Disyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 13 km || {{M+J|67026}} |-id=027 bgcolor=#e9e9e9 | 67027 || {{mp|1999 XE|164}} || — || Disyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|67027}} |-id=028 bgcolor=#e9e9e9 | 67028 || {{mp|1999 XH|164}} || — || Disyembre 8, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|67028}} |-id=029 bgcolor=#e9e9e9 | 67029 || {{mp|1999 XH|166}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 9.8 km || {{M+J|67029}} |-id=030 bgcolor=#d6d6d6 | 67030 || {{mp|1999 XJ|166}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.8 km || {{M+J|67030}} |-id=031 bgcolor=#e9e9e9 | 67031 || {{mp|1999 XX|166}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|67031}} |-id=032 bgcolor=#d6d6d6 | 67032 || {{mp|1999 XV|167}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|67032}} |-id=033 bgcolor=#e9e9e9 | 67033 || {{mp|1999 XN|169}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.0 km'' || {{M+J|67033}} |-id=034 bgcolor=#d6d6d6 | 67034 || {{mp|1999 XN|170}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.7 km || {{M+J|67034}} |-id=035 bgcolor=#e9e9e9 | 67035 || {{mp|1999 XO|171}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|67035}} |-id=036 bgcolor=#d6d6d6 | 67036 || {{mp|1999 XS|171}} || — || Disyembre 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.0 km'' || {{M+J|67036}} |-id=037 bgcolor=#d6d6d6 | 67037 || {{mp|1999 XC|181}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''10 km'' || {{M+J|67037}} |-id=038 bgcolor=#e9e9e9 | 67038 || {{mp|1999 XC|182}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|67038}} |-id=039 bgcolor=#d6d6d6 | 67039 || {{mp|1999 XT|183}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.7 km || {{M+J|67039}} |-id=040 bgcolor=#e9e9e9 | 67040 || {{mp|1999 XL|187}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|67040}} |-id=041 bgcolor=#d6d6d6 | 67041 || {{mp|1999 XR|187}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.2 km || {{M+J|67041}} |-id=042 bgcolor=#d6d6d6 | 67042 || {{mp|1999 XF|188}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|67042}} |-id=043 bgcolor=#d6d6d6 | 67043 || {{mp|1999 XS|188}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.4 km'' || {{M+J|67043}} |-id=044 bgcolor=#e9e9e9 | 67044 || {{mp|1999 XF|189}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|67044}} |-id=045 bgcolor=#d6d6d6 | 67045 || {{mp|1999 XZ|191}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.4 km || {{M+J|67045}} |-id=046 bgcolor=#d6d6d6 | 67046 || {{mp|1999 XX|192}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|67046}} |-id=047 bgcolor=#d6d6d6 | 67047 || {{mp|1999 XU|193}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | 5.9 km || {{M+J|67047}} |-id=048 bgcolor=#d6d6d6 | 67048 || {{mp|1999 XJ|203}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''8.3 km'' || {{M+J|67048}} |-id=049 bgcolor=#e9e9e9 | 67049 || {{mp|1999 XB|204}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|67049}} |-id=050 bgcolor=#d6d6d6 | 67050 || {{mp|1999 XT|204}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.0 km || {{M+J|67050}} |-id=051 bgcolor=#d6d6d6 | 67051 || {{mp|1999 XP|206}} || — || Disyembre 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|67051}} |-id=052 bgcolor=#e9e9e9 | 67052 || {{mp|1999 XY|207}} || — || Disyembre 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|67052}} |-id=053 bgcolor=#e9e9e9 | 67053 || {{mp|1999 XZ|207}} || — || Disyembre 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|67053}} |-id=054 bgcolor=#d6d6d6 | 67054 || {{mp|1999 XR|209}} || — || Disyembre 13, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | ''6.8 km'' || {{M+J|67054}} |-id=055 bgcolor=#e9e9e9 | 67055 || {{mp|1999 XC|211}} || — || Disyembre 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.9 km || {{M+J|67055}} |-id=056 bgcolor=#e9e9e9 | 67056 || {{mp|1999 XL|212}} || — || Disyembre 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|67056}} |-id=057 bgcolor=#e9e9e9 | 67057 || {{mp|1999 XS|229}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|67057}} |-id=058 bgcolor=#e9e9e9 | 67058 || {{mp|1999 XY|229}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 5.8 km || {{M+J|67058}} |-id=059 bgcolor=#e9e9e9 | 67059 || {{mp|1999 XZ|229}} || — || Disyembre 7, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || EUN || align=right | 6.8 km || {{M+J|67059}} |-id=060 bgcolor=#e9e9e9 | 67060 || {{mp|1999 XD|230}} || — || Disyembre 7, 1999 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|67060}} |-id=061 bgcolor=#e9e9e9 | 67061 || {{mp|1999 XK|233}} || — || Disyembre 3, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|67061}} |-id=062 bgcolor=#d6d6d6 | 67062 || {{mp|1999 XU|233}} || — || Disyembre 4, 1999 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 6.2 km || {{M+J|67062}} |-id=063 bgcolor=#e9e9e9 | 67063 || {{mp|1999 XM|244}} || — || Disyembre 4, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|67063}} |-id=064 bgcolor=#d6d6d6 | 67064 || {{mp|1999 XM|260}} || — || Disyembre 7, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''6.6 km'' || {{M+J|67064}} |-id=065 bgcolor=#c2ffff | 67065 || {{mp|1999 XW|261}} || — || Disyembre 3, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Greek camp|L4]] || align=right | ''20 km'' || {{M+J|67065}} |-id=066 bgcolor=#fefefe | 67066 || 1999 YO || — || Disyembre 16, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|67066}} |-id=067 bgcolor=#e9e9e9 | 67067 || {{mp|1999 YC|6}} || — || Disyembre 30, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.2 km || {{M+J|67067}} |-id=068 bgcolor=#d6d6d6 | 67068 || {{mp|1999 YO|25}} || — || Disyembre 27, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''7.2 km'' || {{M+J|67068}} |-id=069 bgcolor=#e9e9e9 | 67069 || {{mp|2000 AQ|1}} || — || Enero 2, 2000 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 9.3 km || {{M+J|67069}} |-id=070 bgcolor=#d6d6d6 | 67070 Rinaldi || {{mp|2000 AZ|2}} || {{MoMP|67070|Rinaldi}} || Enero 1, 2000 || [[Osservatorio Astronomico della Montagna Pistoiese|San Marcello]] || [[Luciano Tesi|L. Tesi]], [[Andrea Boattini|A. Boattini]] || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|67070}} |-id=071 bgcolor=#d6d6d6 | 67071 || {{mp|2000 AA|7}} || — || Enero 2, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''10 km'' || {{M+J|67071}} |-id=072 bgcolor=#e9e9e9 | 67072 || {{mp|2000 AY|11}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|67072}} |-id=073 bgcolor=#fefefe | 67073 || {{mp|2000 AG|14}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|67073}} |-id=074 bgcolor=#d6d6d6 | 67074 || {{mp|2000 AC|15}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''8.0 km'' || {{M+J|67074}} |-id=075 bgcolor=#d6d6d6 | 67075 || {{mp|2000 AD|15}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|67075}} |-id=076 bgcolor=#d6d6d6 | 67076 || {{mp|2000 AC|19}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''8.1 km'' || {{M+J|67076}} |-id=077 bgcolor=#e9e9e9 | 67077 || {{mp|2000 AQ|21}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|67077}} |-id=078 bgcolor=#e9e9e9 | 67078 || {{mp|2000 AW|26}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 7.7 km || {{M+J|67078}} |-id=079 bgcolor=#d6d6d6 | 67079 || {{mp|2000 AL|27}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''9.8 km'' || {{M+J|67079}} |-id=080 bgcolor=#d6d6d6 | 67080 || {{mp|2000 AC|29}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''8.5 km'' || {{M+J|67080}} |-id=081 bgcolor=#d6d6d6 | 67081 || {{mp|2000 AL|31}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.7 km'' || {{M+J|67081}} |-id=082 bgcolor=#d6d6d6 | 67082 || {{mp|2000 AY|32}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|67082}} |-id=083 bgcolor=#d6d6d6 | 67083 || {{mp|2000 AW|34}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 12 km || {{M+J|67083}} |-id=084 bgcolor=#e9e9e9 | 67084 || {{mp|2000 AY|38}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|67084}} |-id=085 bgcolor=#fefefe | 67085 Oppenheimer || {{mp|2000 AG|42}} || {{MoMP|67085|Oppenheimer}} || Enero 4, 2000 || [[Osservatorio Astronomico di Gnosca|Gnosca]] || [[Stefano Sposetti|S. Sposetti]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67085}} |-id=086 bgcolor=#d6d6d6 | 67086 || {{mp|2000 AY|45}} || — || Enero 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''8.0 km'' || {{M+J|67086}} |-id=087 bgcolor=#e9e9e9 | 67087 || {{mp|2000 AL|51}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|67087}} |-id=088 bgcolor=#e9e9e9 | 67088 || {{mp|2000 AN|51}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|67088}} |-id=089 bgcolor=#e9e9e9 | 67089 || {{mp|2000 AW|51}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|67089}} |-id=090 bgcolor=#e9e9e9 | 67090 || {{mp|2000 AC|52}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#67090|slow]] || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|67090}} |-id=091 bgcolor=#e9e9e9 | 67091 || {{mp|2000 AJ|52}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|67091}} |-id=092 bgcolor=#e9e9e9 | 67092 || {{mp|2000 AA|53}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|67092}} |-id=093 bgcolor=#d6d6d6 | 67093 || {{mp|2000 AY|53}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|67093}} |-id=094 bgcolor=#d6d6d6 | 67094 || {{mp|2000 AC|62}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#67094|fast]] || align=right | ''7.7 km'' || {{M+J|67094}} |-id=095 bgcolor=#d6d6d6 | 67095 || {{mp|2000 AU|67}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | ''8.8 km'' || {{M+J|67095}} |-id=096 bgcolor=#e9e9e9 | 67096 || {{mp|2000 AL|70}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|67096}} |-id=097 bgcolor=#e9e9e9 | 67097 || {{mp|2000 AF|71}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|67097}} |-id=098 bgcolor=#d6d6d6 | 67098 || {{mp|2000 AN|74}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|67098}} |-id=099 bgcolor=#d6d6d6 | 67099 || {{mp|2000 AK|76}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''8.4 km'' || {{M+J|67099}} |-id=100 bgcolor=#d6d6d6 | 67100 || {{mp|2000 AL|76}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 15 km || {{M+J|67100}} |} == 67101–67200 == {{Anchor|101}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 67101 || {{mp|2000 AW|78}} || — || Enero 5, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|67101}} |-id=102 bgcolor=#d6d6d6 | 67102 || {{mp|2000 AB|80}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#631|URS]] || align=right | ''10 km'' || {{M+J|67102}} |-id=103 bgcolor=#e9e9e9 | 67103 || {{mp|2000 AC|80}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|67103}} |-id=104 bgcolor=#d6d6d6 | 67104 || {{mp|2000 AH|81}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|67104}} |-id=105 bgcolor=#d6d6d6 | 67105 || {{mp|2000 AV|91}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || EOS || align=right | 6.9 km || {{M+J|67105}} |-id=106 bgcolor=#d6d6d6 | 67106 || {{mp|2000 AF|92}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|67106}} |-id=107 bgcolor=#e9e9e9 | 67107 || {{mp|2000 AU|93}} || — || Enero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|67107}} |-id=108 bgcolor=#e9e9e9 | 67108 || {{mp|2000 AB|100}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.1 km || {{M+J|67108}} |-id=109 bgcolor=#e9e9e9 | 67109 || {{mp|2000 AC|100}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|67109}} |-id=110 bgcolor=#e9e9e9 | 67110 || {{mp|2000 AF|101}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|67110}} |-id=111 bgcolor=#e9e9e9 | 67111 || {{mp|2000 AL|101}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|67111}} |-id=112 bgcolor=#d6d6d6 | 67112 || {{mp|2000 AA|104}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 15 km || {{M+J|67112}} |-id=113 bgcolor=#d6d6d6 | 67113 || {{mp|2000 AC|114}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.6 km || {{M+J|67113}} |-id=114 bgcolor=#d6d6d6 | 67114 || {{mp|2000 AT|115}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''10 km'' || {{M+J|67114}} |-id=115 bgcolor=#d6d6d6 | 67115 || {{mp|2000 AF|116}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|67115}} |-id=116 bgcolor=#e9e9e9 | 67116 || {{mp|2000 AY|116}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|67116}} |-id=117 bgcolor=#e9e9e9 | 67117 || {{mp|2000 AA|117}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|67117}} |-id=118 bgcolor=#fefefe | 67118 || {{mp|2000 AB|120}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|67118}} |-id=119 bgcolor=#fefefe | 67119 || {{mp|2000 AP|122}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67119}} |-id=120 bgcolor=#d6d6d6 | 67120 || {{mp|2000 AY|122}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.5 km'' || {{M+J|67120}} |-id=121 bgcolor=#d6d6d6 | 67121 || {{mp|2000 AE|123}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|67121}} |-id=122 bgcolor=#d6d6d6 | 67122 || {{mp|2000 AY|123}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|67122}} |-id=123 bgcolor=#d6d6d6 | 67123 || {{mp|2000 AL|124}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|67123}} |-id=124 bgcolor=#e9e9e9 | 67124 || {{mp|2000 AY|127}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.6 km'' || {{M+J|67124}} |-id=125 bgcolor=#d6d6d6 | 67125 || {{mp|2000 AC|131}} || — || Enero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|67125}} |-id=126 bgcolor=#e9e9e9 | 67126 || {{mp|2000 AS|133}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|67126}} |-id=127 bgcolor=#e9e9e9 | 67127 || {{mp|2000 AN|136}} || — || Enero 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|67127}} |-id=128 bgcolor=#d6d6d6 | 67128 || {{mp|2000 AQ|139}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''5.6 km'' || {{M+J|67128}} |-id=129 bgcolor=#e9e9e9 | 67129 || {{mp|2000 AA|140}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|67129}} |-id=130 bgcolor=#d6d6d6 | 67130 || {{mp|2000 AA|141}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 7.0 km || {{M+J|67130}} |-id=131 bgcolor=#d6d6d6 | 67131 || {{mp|2000 AC|143}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|67131}} |-id=132 bgcolor=#d6d6d6 | 67132 || {{mp|2000 AD|145}} || — || Enero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|67132}} |-id=133 bgcolor=#d6d6d6 | 67133 || {{mp|2000 AL|145}} || — || Enero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#631|URS]] || align=right | ''7.5 km'' || {{M+J|67133}} |-id=134 bgcolor=#d6d6d6 | 67134 || {{mp|2000 AB|149}} || — || Enero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || URS || align=right | 14 km || {{M+J|67134}} |-id=135 bgcolor=#e9e9e9 | 67135 || {{mp|2000 AD|152}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|67135}} |-id=136 bgcolor=#d6d6d6 | 67136 || {{mp|2000 AG|154}} || — || Enero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|67136}} |-id=137 bgcolor=#d6d6d6 | 67137 || {{mp|2000 AX|155}} || — || Enero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.8 km'' || {{M+J|67137}} |-id=138 bgcolor=#d6d6d6 | 67138 || {{mp|2000 AF|165}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 6.3 km || {{M+J|67138}} |-id=139 bgcolor=#e9e9e9 | 67139 || {{mp|2000 AK|165}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|67139}} |-id=140 bgcolor=#d6d6d6 | 67140 || {{mp|2000 AD|166}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 13 km || {{M+J|67140}} |-id=141 bgcolor=#e9e9e9 | 67141 || {{mp|2000 AC|169}} || — || Enero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|67141}} |-id=142 bgcolor=#e9e9e9 | 67142 || {{mp|2000 AV|169}} || — || Enero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|67142}} |-id=143 bgcolor=#e9e9e9 | 67143 || {{mp|2000 AY|170}} || — || Enero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|67143}} |-id=144 bgcolor=#e9e9e9 | 67144 || {{mp|2000 AO|171}} || — || Enero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|67144}} |-id=145 bgcolor=#e9e9e9 | 67145 || {{mp|2000 AW|173}} || — || Enero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|67145}} |-id=146 bgcolor=#d6d6d6 | 67146 || {{mp|2000 AN|175}} || — || Enero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|67146}} |-id=147 bgcolor=#d6d6d6 | 67147 || {{mp|2000 AF|176}} || — || Enero 7, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|67147}} |-id=148 bgcolor=#e9e9e9 | 67148 || {{mp|2000 AG|186}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.8 km || {{M+J|67148}} |-id=149 bgcolor=#e9e9e9 | 67149 || {{mp|2000 AA|187}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|67149}} |-id=150 bgcolor=#d6d6d6 | 67150 || {{mp|2000 AK|187}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|67150}} |-id=151 bgcolor=#e9e9e9 | 67151 || {{mp|2000 AA|188}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{LoMP|18466|(18466)}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|67151}} |-id=152 bgcolor=#e9e9e9 | 67152 || {{mp|2000 AM|189}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.6 km || {{M+J|67152}} |-id=153 bgcolor=#e9e9e9 | 67153 || {{mp|2000 AP|189}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|67153}} |-id=154 bgcolor=#d6d6d6 | 67154 || {{mp|2000 AJ|194}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 16 km || {{M+J|67154}} |-id=155 bgcolor=#d6d6d6 | 67155 || {{mp|2000 AK|194}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|67155}} |-id=156 bgcolor=#d6d6d6 | 67156 || {{mp|2000 AY|197}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | 8.8 km || {{M+J|67156}} |-id=157 bgcolor=#d6d6d6 | 67157 || {{mp|2000 AR|198}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 14 km || {{M+J|67157}} |-id=158 bgcolor=#e9e9e9 | 67158 || {{mp|2000 AX|199}} || — || Enero 9, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|67158}} |-id=159 bgcolor=#e9e9e9 | 67159 || {{mp|2000 AC|200}} || — || Enero 9, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|67159}} |-id=160 bgcolor=#e9e9e9 | 67160 || {{mp|2000 AT|200}} || — || Enero 9, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#67160|slow]] || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|67160}} |-id=161 bgcolor=#d6d6d6 | 67161 || {{mp|2000 AA|205}} || — || Enero 8, 2000 || [[Nachi-Katsuura Observatory|Nachi-Katsuura]] || [[Yoshisada Shimizu|Y. Shimizu]], [[Takeshi Urata|T. Urata]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.5 km || {{M+J|67161}} |-id=162 bgcolor=#fefefe | 67162 || {{mp|2000 AR|217}} || — || Enero 8, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|67162}} |-id=163 bgcolor=#e9e9e9 | 67163 || {{mp|2000 AU|228}} || — || Enero 7, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''6.0 km'' || {{M+J|67163}} |-id=164 bgcolor=#e9e9e9 | 67164 || {{mp|2000 AJ|229}} || — || Enero 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|67164}} |-id=165 bgcolor=#d6d6d6 | 67165 || {{mp|2000 AW|230}} || — || Enero 4, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|67165}} |-id=166 bgcolor=#d6d6d6 | 67166 || {{mp|2000 AZ|232}} || — || Enero 4, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''10 km'' || {{M+J|67166}} |-id=167 bgcolor=#d6d6d6 | 67167 || {{mp|2000 AM|235}} || — || Enero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|67167}} |-id=168 bgcolor=#d6d6d6 | 67168 || {{mp|2000 AX|237}} || — || Enero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 12 km || {{M+J|67168}} |-id=169 bgcolor=#d6d6d6 | 67169 || {{mp|2000 AV|241}} || — || Enero 7, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | 13 km || {{M+J|67169}} |-id=170 bgcolor=#d6d6d6 | 67170 || {{mp|2000 AC|244}} || — || Enero 8, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#631|URS]] || align=right | 8.6 km || {{M+J|67170}} |-id=171 bgcolor=#e9e9e9 | 67171 || {{mp|2000 AQ|244}} || — || Enero 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|67171}} |-id=172 bgcolor=#e9e9e9 | 67172 || {{mp|2000 BH|16}} || — || Enero 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 7.7 km || {{M+J|67172}} |-id=173 bgcolor=#e9e9e9 | 67173 || {{mp|2000 BR|17}} || — || Enero 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|67173}} |-id=174 bgcolor=#fefefe | 67174 || {{mp|2000 BS|18}} || — || Enero 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|67174}} |-id=175 bgcolor=#fefefe | 67175 || {{mp|2000 BA|19}} || — || Enero 31, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria asteroids|''H'']]{{·}}[[Slow rotator (asteroid)#67175|slow]] || align=right | 2.5 km || {{M+J|67175}} |-id=176 bgcolor=#d6d6d6 | 67176 || {{mp|2000 BP|20}} || — || Enero 26, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | ''6.1 km'' || {{M+J|67176}} |-id=177 bgcolor=#d6d6d6 | 67177 || {{mp|2000 BM|22}} || — || Enero 30, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Themis family|THM]] || align=right | ''5.4 km'' || {{M+J|67177}} |-id=178 bgcolor=#d6d6d6 | 67178 || {{mp|2000 BE|25}} || — || Enero 30, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#630|AEG]] || align=right | 9.8 km || {{M+J|67178}} |-id=179 bgcolor=#d6d6d6 | 67179 || {{mp|2000 BQ|25}} || — || Enero 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|67179}} |-id=180 bgcolor=#fefefe | 67180 || {{mp|2000 BJ|27}} || — || Enero 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|67180}} |-id=181 bgcolor=#d6d6d6 | 67181 || {{mp|2000 BZ|27}} || — || Enero 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | ''8.1 km'' || {{M+J|67181}} |-id=182 bgcolor=#d6d6d6 | 67182 || {{mp|2000 BQ|28}} || — || Enero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|67182}} |-id=183 bgcolor=#d6d6d6 | 67183 || {{mp|2000 BT|33}} || — || Enero 30, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | 7.0 km || {{M+J|67183}} |-id=184 bgcolor=#d6d6d6 | 67184 || {{mp|2000 CS|4}} || — || Pebrero 2, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|67184}} |-id=185 bgcolor=#d6d6d6 | 67185 || {{mp|2000 CR|6}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|67185}} |-id=186 bgcolor=#d6d6d6 | 67186 || {{mp|2000 CF|25}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|67186}} |-id=187 bgcolor=#e9e9e9 | 67187 || {{mp|2000 CL|27}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|67187}} |-id=188 bgcolor=#fefefe | 67188 || {{mp|2000 CV|28}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|67188}} |-id=189 bgcolor=#d6d6d6 | 67189 || {{mp|2000 CT|30}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.9 km'' || {{M+J|67189}} |-id=190 bgcolor=#d6d6d6 | 67190 || {{mp|2000 CB|32}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 8.9 km || {{M+J|67190}} |-id=191 bgcolor=#d6d6d6 | 67191 || {{mp|2000 CB|38}} || — || Pebrero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || HYG || align=right | 8.9 km || {{M+J|67191}} |-id=192 bgcolor=#e9e9e9 | 67192 || {{mp|2000 CH|49}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|67192}} |-id=193 bgcolor=#d6d6d6 | 67193 || {{mp|2000 CY|57}} || — || Pebrero 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 13 km || {{M+J|67193}} |-id=194 bgcolor=#d6d6d6 | 67194 || {{mp|2000 CA|61}} || — || Pebrero 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|67194}} |-id=195 bgcolor=#e9e9e9 | 67195 || {{mp|2000 CT|66}} || — || Pebrero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|67195}} |-id=196 bgcolor=#e9e9e9 | 67196 || {{mp|2000 CE|75}} || — || Pebrero 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|67196}} |-id=197 bgcolor=#d6d6d6 | 67197 || {{mp|2000 CU|79}} || — || Pebrero 8, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Themis family|THM]] || align=right | ''6.5 km'' || {{M+J|67197}} |-id=198 bgcolor=#fefefe | 67198 || {{mp|2000 CR|91}} || — || Pebrero 6, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|67198}} |-id=199 bgcolor=#d6d6d6 | 67199 || {{mp|2000 CP|96}} || — || Pebrero 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 12 km || {{M+J|67199}} |-id=200 bgcolor=#d6d6d6 | 67200 || {{mp|2000 CG|97}} || — || Pebrero 12, 2000 || [[Oaxaca Observatory|Oaxaca]] || Roe, J. M. || {{·}} || align=right | ''7.3 km'' || {{M+J|67200}} |} == 67201–67300 == {{Anchor|201}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 67201 || {{mp|2000 CR|103}} || — || Pebrero 8, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|67201}} |-id=202 bgcolor=#d6d6d6 | 67202 || {{mp|2000 CJ|108}} || — || Pebrero 5, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | 8.0 km || {{M+J|67202}} |-id=203 bgcolor=#d6d6d6 | 67203 || {{mp|2000 CQ|124}} || — || Pebrero 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | 11 km || {{M+J|67203}} |-id=204 bgcolor=#fefefe | 67204 || {{mp|2000 DJ|4}} || — || Pebrero 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|67204}} |-id=205 bgcolor=#d6d6d6 | 67205 || {{mp|2000 DB|7}} || — || Pebrero 29, 2000 || [[Oaxaca Observatory|Oaxaca]] || Roe, J. M. || {{·}} || align=right | 7.4 km || {{M+J|67205}} |-id=206 bgcolor=#e9e9e9 | 67206 || {{mp|2000 DU|15}} || — || Pebrero 27, 2000 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|67206}} |-id=207 bgcolor=#d6d6d6 | 67207 || {{mp|2000 DJ|19}} || — || Pebrero 29, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Themis family|THM]]{{·}}{{Interloper|602}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|67207}} |-id=208 bgcolor=#d6d6d6 | 67208 || {{mp|2000 DQ|20}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|67208}} |-id=209 bgcolor=#e9e9e9 | 67209 || {{mp|2000 DN|26}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#519|HOF]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|67209}} |-id=210 bgcolor=#d6d6d6 | 67210 || {{mp|2000 DF|29}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 9.8 km || {{M+J|67210}} |-id=211 bgcolor=#e9e9e9 | 67211 || {{mp|2000 DT|33}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|67211}} |-id=212 bgcolor=#fefefe | 67212 || {{mp|2000 DY|35}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|67212}} |-id=213 bgcolor=#d6d6d6 | 67213 || {{mp|2000 DN|36}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|67213}} |-id=214 bgcolor=#d6d6d6 | 67214 || {{mp|2000 DC|47}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|67214}} |-id=215 bgcolor=#d6d6d6 | 67215 || {{mp|2000 DL|53}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.8 km || {{M+J|67215}} |-id=216 bgcolor=#d6d6d6 | 67216 || {{mp|2000 DU|56}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.8 km || {{M+J|67216}} |-id=217 bgcolor=#d6d6d6 | 67217 || {{mp|2000 DL|57}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|67217}} |-id=218 bgcolor=#d6d6d6 | 67218 || {{mp|2000 DF|62}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | ''10 km'' || {{M+J|67218}} |-id=219 bgcolor=#e9e9e9 | 67219 || {{mp|2000 DE|64}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|67219}} |-id=220 bgcolor=#e9e9e9 | 67220 || {{mp|2000 DH|67}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]]{{·}}{{Interloper|505}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|67220}} |-id=221 bgcolor=#fefefe | 67221 || {{mp|2000 DP|73}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|67221}} |-id=222 bgcolor=#fefefe | 67222 || {{mp|2000 DA|75}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|67222}} |-id=223 bgcolor=#fefefe | 67223 || {{mp|2000 DC|81}} || — || Pebrero 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|67223}} |-id=224 bgcolor=#e9e9e9 | 67224 || {{mp|2000 DB|95}} || — || Pebrero 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#519|HOF]] || align=right | 5.8 km || {{M+J|67224}} |-id=225 bgcolor=#e9e9e9 | 67225 || {{mp|2000 DM|101}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|67225}} |-id=226 bgcolor=#d6d6d6 | 67226 || {{mp|2000 DB|102}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | ''20 km'' || {{M+J|67226}} |-id=227 bgcolor=#d6d6d6 | 67227 || {{mp|2000 DV|102}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|67227}} |-id=228 bgcolor=#d6d6d6 | 67228 || {{mp|2000 DY|107}} || — || Pebrero 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|67228}} |-id=229 bgcolor=#d6d6d6 | 67229 || {{mp|2000 DX|108}} || — || Pebrero 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.9 km || {{M+J|67229}} |-id=230 bgcolor=#fefefe | 67230 || 2000 EB || — || Marso 12, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|67230}} |-id=231 bgcolor=#d6d6d6 | 67231 || 2000 EH || — || Marso 1, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|67231}} |-id=232 bgcolor=#e9e9e9 | 67232 || {{mp|2000 EB|3}} || — || Marso 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|67232}} |-id=233 bgcolor=#d6d6d6 | 67233 || {{mp|2000 EP|11}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|67233}} |-id=234 bgcolor=#d6d6d6 | 67234 || {{mp|2000 ED|12}} || — || Marso 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.4 km || {{M+J|67234}} |-id=235 bgcolor=#e9e9e9 | 67235 Fairbank || {{mp|2000 EJ|15}} || {{MoMP|67235|Fairbank}} || Marso 5, 2000 || [[Osservatorio Astronomico di Gnosca|Gnosca]] || [[Stefano Sposetti|S. Sposetti]] || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|67235}} |-id=236 bgcolor=#fefefe | 67236 || {{mp|2000 EH|19}} || — || Marso 5, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67236}} |-id=237 bgcolor=#fefefe | 67237 || {{mp|2000 EA|24}} || — || Marso 8, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|67237}} |-id=238 bgcolor=#fefefe | 67238 || {{mp|2000 ER|26}} || — || Marso 8, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right data-sort-value="0.96" | ''960 m'' || {{M+J|67238}} |-id=239 bgcolor=#fefefe | 67239 || {{mp|2000 ER|30}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|67239}} |-id=240 bgcolor=#d6d6d6 | 67240 || {{mp|2000 EF|39}} || — || Marso 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|67240}} |-id=241 bgcolor=#e9e9e9 | 67241 || {{mp|2000 EZ|44}} || — || Marso 9, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|67241}} |-id=242 bgcolor=#d6d6d6 | 67242 || {{mp|2000 EG|47}} || — || Marso 9, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 5.9 km || {{M+J|67242}} |-id=243 bgcolor=#d6d6d6 | 67243 || {{mp|2000 ED|57}} || — || Marso 8, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.8 km || {{M+J|67243}} |-id=244 bgcolor=#d6d6d6 | 67244 || {{mp|2000 EH|58}} || — || Marso 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | 13 km || {{M+J|67244}} |-id=245 bgcolor=#d6d6d6 | 67245 || {{mp|2000 EP|60}} || — || Marso 10, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|67245}} |-id=246 bgcolor=#d6d6d6 | 67246 || {{mp|2000 ED|70}} || — || Marso 10, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hilda family|HIL]]{{·}}[[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | 23 km || {{M+J|67246}} |-id=247 bgcolor=#fefefe | 67247 || {{mp|2000 EA|82}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|67247}} |-id=248 bgcolor=#d6d6d6 | 67248 || {{mp|2000 EY|87}} || — || Marso 9, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 14 km || {{M+J|67248}} |-id=249 bgcolor=#fefefe | 67249 || {{mp|2000 EJ|96}} || — || Marso 11, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|67249}} |-id=250 bgcolor=#d6d6d6 | 67250 || {{mp|2000 EH|97}} || — || Marso 10, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.1 km || {{M+J|67250}} |-id=251 bgcolor=#e9e9e9 | 67251 || {{mp|2000 EB|103}} || — || Marso 9, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|67251}} |-id=252 bgcolor=#fefefe | 67252 || {{mp|2000 ET|104}} || — || Marso 14, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|67252}} |-id=253 bgcolor=#e9e9e9 | 67253 || {{mp|2000 EA|106}} || — || Marso 11, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|67253}} |-id=254 bgcolor=#d6d6d6 | 67254 || {{mp|2000 EV|108}} || — || Marso 8, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 6.8 km || {{M+J|67254}} |-id=255 bgcolor=#d6d6d6 | 67255 || {{mp|2000 ET|109}} || — || Marso 8, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | 6.6 km || {{M+J|67255}} |-id=256 bgcolor=#fefefe | 67256 || {{mp|2000 EA|113}} || — || Marso 9, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|67256}} |-id=257 bgcolor=#e9e9e9 | 67257 || {{mp|2000 EY|117}} || — || Marso 11, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[FIN tbl#534|KRM]] || align=right | 5.9 km || {{M+J|67257}} |-id=258 bgcolor=#d6d6d6 | 67258 || {{mp|2000 EX|119}} || — || Marso 11, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|67258}} |-id=259 bgcolor=#d6d6d6 | 67259 || {{mp|2000 EA|121}} || — || Marso 11, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|67259}} |-id=260 bgcolor=#d6d6d6 | 67260 || {{mp|2000 EJ|127}} || — || Marso 11, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|67260}} |-id=261 bgcolor=#d6d6d6 | 67261 || {{mp|2000 EO|127}} || — || Marso 11, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[FIN tbl#901|EUP]] || align=right | 11 km || {{M+J|67261}} |-id=262 bgcolor=#e9e9e9 | 67262 || {{mp|2000 EU|136}} || — || Marso 12, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|67262}} |-id=263 bgcolor=#d6d6d6 | 67263 || {{mp|2000 ER|150}} || — || Marso 5, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|67263}} |-id=264 bgcolor=#fefefe | 67264 || {{mp|2000 EM|153}} || — || Marso 6, 2000 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|67264}} |-id=265 bgcolor=#fefefe | 67265 || {{mp|2000 EX|158}} || — || Marso 12, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|67265}} |-id=266 bgcolor=#fefefe | 67266 || {{mp|2000 EC|163}} || — || Marso 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|67266}} |-id=267 bgcolor=#d6d6d6 | 67267 || {{mp|2000 EE|183}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|67267}} |-id=268 bgcolor=#d6d6d6 | 67268 || {{mp|2000 EC|184}} || — || Marso 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#615|615]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|67268}} |-id=269 bgcolor=#fefefe | 67269 || {{mp|2000 FF|5}} || — || Marso 29, 2000 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|67269}} |-id=270 bgcolor=#d6d6d6 | 67270 || {{mp|2000 FJ|12}} || — || Marso 28, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|67270}} |-id=271 bgcolor=#d6d6d6 | 67271 || {{mp|2000 FW|19}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.8 km || {{M+J|67271}} |-id=272 bgcolor=#d6d6d6 | 67272 || {{mp|2000 FQ|27}} || — || Marso 27, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|67272}} |-id=273 bgcolor=#e9e9e9 | 67273 || {{mp|2000 FZ|32}} || — || Marso 29, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|67273}} |-id=274 bgcolor=#e9e9e9 | 67274 || {{mp|2000 FA|41}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#67274|fast]] || align=right | 8.5 km || {{M+J|67274}} |-id=275 bgcolor=#e9e9e9 | 67275 || {{mp|2000 FU|41}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|67275}} |-id=276 bgcolor=#e9e9e9 | 67276 || {{mp|2000 FJ|42}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#504|NEM]] || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|67276}} |-id=277 bgcolor=#e9e9e9 | 67277 || {{mp|2000 FT|43}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|67277}} |-id=278 bgcolor=#fefefe | 67278 || {{mp|2000 FF|44}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67278}} |-id=279 bgcolor=#fefefe | 67279 || {{mp|2000 FD|45}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right data-sort-value="0.98" | 980 m || {{M+J|67279}} |-id=280 bgcolor=#e9e9e9 | 67280 || {{mp|2000 FL|48}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|67280}} |-id=281 bgcolor=#fefefe | 67281 || {{mp|2000 FV|60}} || — || Marso 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|67281}} |-id=282 bgcolor=#d6d6d6 | 67282 || {{mp|2000 FR|65}} || — || Marso 27, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|67282}} |-id=283 bgcolor=#fefefe | 67283 || 2000 GN || — || Abril 2, 2000 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|67283}} |-id=284 bgcolor=#fa8072 | 67284 || {{mp|2000 GD|1}} || — || Abril 2, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|67284}} |-id=285 bgcolor=#d6d6d6 | 67285 || {{mp|2000 GH|2}} || — || Abril 5, 2000 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|67285}} |-id=286 bgcolor=#fefefe | 67286 || {{mp|2000 GT|7}} || — || Abril 4, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|67286}} |-id=287 bgcolor=#fefefe | 67287 || {{mp|2000 GP|23}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67287}} |-id=288 bgcolor=#e9e9e9 | 67288 || {{mp|2000 GN|42}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|67288}} |-id=289 bgcolor=#fefefe | 67289 || {{mp|2000 GQ|47}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|67289}} |-id=290 bgcolor=#e9e9e9 | 67290 || {{mp|2000 GD|54}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#67290|fast]] || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|67290}} |-id=291 bgcolor=#d6d6d6 | 67291 || {{mp|2000 GN|65}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 6.9 km || {{M+J|67291}} |-id=292 bgcolor=#e9e9e9 | 67292 || {{mp|2000 GR|65}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.0 km || {{M+J|67292}} |-id=293 bgcolor=#d6d6d6 | 67293 || {{mp|2000 GE|66}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|67293}} |-id=294 bgcolor=#fefefe | 67294 || {{mp|2000 GB|74}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|67294}} |-id=295 bgcolor=#fefefe | 67295 || {{mp|2000 GK|77}} || — || Abril 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|67295}} |-id=296 bgcolor=#e9e9e9 | 67296 || {{mp|2000 GA|80}} || — || Abril 13, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|67296}} |-id=297 bgcolor=#fefefe | 67297 || {{mp|2000 GM|89}} || — || Abril 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|67297}} |-id=298 bgcolor=#d6d6d6 | 67298 || {{mp|2000 GD|91}} || — || Abril 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|67298}} |-id=299 bgcolor=#e9e9e9 | 67299 || {{mp|2000 GS|95}} || — || Abril 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|67299}} |-id=300 bgcolor=#fefefe | 67300 || {{mp|2000 GA|99}} || — || Abril 7, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67300}} |} == 67301–67400 == {{Anchor|301}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 67301 || {{mp|2000 GR|114}} || — || Abril 7, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|67301}} |-id=302 bgcolor=#fefefe | 67302 || {{mp|2000 GU|132}} || — || Abril 8, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|67302}} |-id=303 bgcolor=#e9e9e9 | 67303 || {{mp|2000 GR|141}} || — || Abril 7, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|67303}} |-id=304 bgcolor=#d6d6d6 | 67304 || {{mp|2000 GZ|157}} || — || Abril 7, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|67304}} |-id=305 bgcolor=#e9e9e9 | 67305 || {{mp|2000 GD|159}} || — || Abril 7, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|67305}} |-id=306 bgcolor=#d6d6d6 | 67306 || {{mp|2000 GP|163}} || — || Abril 10, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|67306}} |-id=307 bgcolor=#e9e9e9 | 67307 || {{mp|2000 GA|184}} || — || Abril 5, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|67307}} |-id=308 bgcolor=#d6d6d6 | 67308 Öveges || 2000 HD || {{MoMP|67308|Öveges}} || Abril 21, 2000 || [[Piszkéstető Station|Piszkéstető]] || [[Krisztián Sárneczky|K. Sárneczky]], [[László L. Kiss|L. Kiss]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 7.4 km || {{M+J|67308}} |-id=309 bgcolor=#fefefe | 67309 || {{mp|2000 HO|2}} || — || Abril 25, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|67309}} |-id=310 bgcolor=#e9e9e9 | 67310 || {{mp|2000 HO|9}} || — || Abril 27, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|67310}} |-id=311 bgcolor=#e9e9e9 | 67311 || {{mp|2000 HF|12}} || — || Abril 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|67311}} |-id=312 bgcolor=#e9e9e9 | 67312 || {{mp|2000 HN|15}} || — || Abril 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|67312}} |-id=313 bgcolor=#e9e9e9 | 67313 || {{mp|2000 HG|16}} || — || Abril 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|67313}} |-id=314 bgcolor=#fefefe | 67314 || {{mp|2000 HX|23}} || — || Abril 27, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|67314}} |-id=315 bgcolor=#d6d6d6 | 67315 || {{mp|2000 HR|32}} || — || Abril 29, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|67315}} |-id=316 bgcolor=#d6d6d6 | 67316 || {{mp|2000 HU|37}} || — || Abril 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|67316}} |-id=317 bgcolor=#e9e9e9 | 67317 || {{mp|2000 HE|43}} || — || Abril 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|67317}} |-id=318 bgcolor=#e9e9e9 | 67318 || {{mp|2000 HT|50}} || — || Abril 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|67318}} |-id=319 bgcolor=#fefefe | 67319 || {{mp|2000 HC|57}} || — || Abril 24, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|67319}} |-id=320 bgcolor=#fefefe | 67320 || {{mp|2000 HR|60}} || — || Abril 25, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|67320}} |-id=321 bgcolor=#fefefe | 67321 || {{mp|2000 HN|61}} || — || Abril 25, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|67321}} |-id=322 bgcolor=#d6d6d6 | 67322 || {{mp|2000 HN|62}} || — || Abril 25, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|67322}} |-id=323 bgcolor=#fefefe | 67323 || {{mp|2000 HX|65}} || — || Abril 26, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|67323}} |-id=324 bgcolor=#d6d6d6 | 67324 || {{mp|2000 HC|69}} || — || Abril 24, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|67324}} |-id=325 bgcolor=#fefefe | 67325 || {{mp|2000 HU|69}} || — || Abril 26, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|67325}} |-id=326 bgcolor=#e9e9e9 | 67326 || {{mp|2000 HX|73}} || — || Abril 27, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|67326}} |-id=327 bgcolor=#fefefe | 67327 || {{mp|2000 HD|76}} || — || Abril 27, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|67327}} |-id=328 bgcolor=#e9e9e9 | 67328 || {{mp|2000 HK|77}} || — || Abril 28, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|67328}} |-id=329 bgcolor=#e9e9e9 | 67329 || {{mp|2000 HV|77}} || — || Abril 28, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|67329}} |-id=330 bgcolor=#fefefe | 67330 || {{mp|2000 HE|79}} || — || Abril 28, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|67330}} |-id=331 bgcolor=#fefefe | 67331 || {{mp|2000 HN|79}} || — || Abril 28, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|67331}} |-id=332 bgcolor=#fefefe | 67332 || {{mp|2000 HF|81}} || — || Abril 28, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|67332}} |-id=333 bgcolor=#d6d6d6 | 67333 || {{mp|2000 HG|103}} || — || Abril 27, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 7.4 km || {{M+J|67333}} |-id=334 bgcolor=#e9e9e9 | 67334 || {{mp|2000 JZ|2}} || — || Mayo 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 7.1 km || {{M+J|67334}} |-id=335 bgcolor=#fefefe | 67335 || {{mp|2000 JC|6}} || — || Mayo 2, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | 1.5 km || {{M+J|67335}} |-id=336 bgcolor=#fefefe | 67336 || {{mp|2000 JG|9}} || — || Mayo 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|67336}} |-id=337 bgcolor=#e9e9e9 | 67337 || {{mp|2000 JJ|11}} || — || Mayo 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|67337}} |-id=338 bgcolor=#fefefe | 67338 || {{mp|2000 JH|12}} || — || Mayo 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|67338}} |-id=339 bgcolor=#fefefe | 67339 || {{mp|2000 JL|16}} || — || Mayo 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|67339}} |-id=340 bgcolor=#d6d6d6 | 67340 || {{mp|2000 JJ|21}} || — || Mayo 6, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hilda family|HIL]]{{·}}[[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | 16 km || {{M+J|67340}} |-id=341 bgcolor=#e9e9e9 | 67341 || {{mp|2000 JR|21}} || — || Mayo 6, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|67341}} |-id=342 bgcolor=#d6d6d6 | 67342 || {{mp|2000 JA|24}} || — || Mayo 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|67342}} |-id=343 bgcolor=#fefefe | 67343 || {{mp|2000 JL|24}} || — || Mayo 7, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|67343}} |-id=344 bgcolor=#e9e9e9 | 67344 || {{mp|2000 JD|40}} || — || Mayo 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|67344}} |-id=345 bgcolor=#fefefe | 67345 || {{mp|2000 JR|48}} || — || Mayo 9, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|67345}} |-id=346 bgcolor=#fefefe | 67346 || {{mp|2000 JB|54}} || — || Mayo 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|67346}} |-id=347 bgcolor=#e9e9e9 | 67347 || {{mp|2000 JQ|62}} || — || Mayo 9, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|67347}} |-id=348 bgcolor=#d6d6d6 | 67348 || {{mp|2000 JP|65}} || — || Mayo 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|67348}} |-id=349 bgcolor=#e9e9e9 | 67349 || {{mp|2000 JF|66}} || — || Mayo 6, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|67349}} |-id=350 bgcolor=#d6d6d6 | 67350 || {{mp|2000 JW|66}} || — || Mayo 1, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|67350}} |-id=351 bgcolor=#e9e9e9 | 67351 || {{mp|2000 JQ|79}} || — || Mayo 5, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|67351}} |-id=352 bgcolor=#fefefe | 67352 || {{mp|2000 JN|80}} || — || Mayo 2, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|67352}} |-id=353 bgcolor=#d6d6d6 | 67353 || {{mp|2000 JW|82}} || — || Mayo 7, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|67353}} |-id=354 bgcolor=#fefefe | 67354 || {{mp|2000 KM|1}} || — || Mayo 26, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.6 km || {{M+J|67354}} |-id=355 bgcolor=#fefefe | 67355 || {{mp|2000 KM|4}} || — || Mayo 28, 2000 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|67355}} |-id=356 bgcolor=#d6d6d6 | 67356 || {{mp|2000 KD|12}} || — || Mayo 28, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|67356}} |-id=357 bgcolor=#d6d6d6 | 67357 || {{mp|2000 KS|15}} || — || Mayo 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|67357}} |-id=358 bgcolor=#d6d6d6 | 67358 || {{mp|2000 KU|31}} || — || Mayo 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 8.2 km || {{M+J|67358}} |-id=359 bgcolor=#d6d6d6 | 67359 || {{mp|2000 KU|37}} || — || Mayo 24, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|67359}} |-id=360 bgcolor=#d6d6d6 | 67360 || {{mp|2000 KU|40}} || — || Mayo 30, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Themis family|THM]] || align=right | 5.5 km || {{M+J|67360}} |-id=361 bgcolor=#fefefe | 67361 || {{mp|2000 KQ|42}} || — || Mayo 31, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|67361}} |-id=362 bgcolor=#e9e9e9 | 67362 || {{mp|2000 KV|70}} || — || Mayo 28, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|67362}} |-id=363 bgcolor=#d6d6d6 | 67363 || {{mp|2000 KG|71}} || — || Mayo 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|67363}} |-id=364 bgcolor=#d6d6d6 | 67364 || {{mp|2000 KQ|71}} || — || Mayo 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.1 km || {{M+J|67364}} |-id=365 bgcolor=#fefefe | 67365 || {{mp|2000 LA|23}} || — || Hunyo 6, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|67365}} |-id=366 bgcolor=#fefefe | 67366 || {{mp|2000 LV|23}} || — || Hunyo 8, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | 1.6 km || {{M+J|67366}} |-id=367 bgcolor=#ffc2e0 | 67367 || {{mp|2000 LY|27}} || — || Hunyo 7, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Amor asteroid|AMO]] <small>[[+1 km NEO|+1km]]</small>{{·}}[[Potentially hazardous object|PHA]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|67367}} |-id=368 bgcolor=#d6d6d6 | 67368 || {{mp|2000 LH|33}} || — || Hunyo 4, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.97)</small>]]{{·}}[[Hilda family|HIL]]{{·}}[[Hilda asteroid|3:2]] || align=right | 18 km || {{M+J|67368}} |-id=369 bgcolor=#e9e9e9 | 67369 || {{mp|2000 MF|2}} || — || Hunyo 29, 2000 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|67369}} |-id=370 bgcolor=#e9e9e9 | 67370 || {{mp|2000 NX|2}} || — || Hulyo 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|67370}} |-id=371 bgcolor=#fefefe | 67371 || {{mp|2000 NM|5}} || — || Hulyo 7, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|67371}} |-id=372 bgcolor=#fefefe | 67372 || {{mp|2000 NU|12}} || — || Hulyo 5, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.1 km || {{M+J|67372}} |-id=373 bgcolor=#fefefe | 67373 || {{mp|2000 NS|13}} || — || Hulyo 5, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|67373}} |-id=374 bgcolor=#fefefe | 67374 || {{mp|2000 NE|14}} || — || Hulyo 5, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|67374}} |-id=375 bgcolor=#e9e9e9 | 67375 || {{mp|2000 NQ|19}} || — || Hulyo 5, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|67375}} |-id=376 bgcolor=#fefefe | 67376 || {{mp|2000 NP|28}} || — || Hulyo 3, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|67376}} |-id=377 bgcolor=#d6d6d6 | 67377 || {{mp|2000 OW|1}} || — || Hulyo 26, 2000 || [[Farpoint Observatory|Farpoint]] || [[Farpoint Observatory|Farpoint]] || [[Eos family|EOS]]{{·}}{{Interloper|606}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|67377}} |-id=378 bgcolor=#fefefe | 67378 || {{mp|2000 OC|3}} || — || Hulyo 29, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | 3.2 km || {{M+J|67378}} |-id=379 bgcolor=#d6d6d6 | 67379 || {{mp|2000 OB|6}} || — || Hulyo 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.1 km'' || {{M+J|67379}} |-id=380 bgcolor=#fefefe | 67380 || {{mp|2000 OO|6}} || — || Hulyo 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|67380}} |-id=381 bgcolor=#ffc2e0 | 67381 || {{mp|2000 OL|8}} || — || Hulyo 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Apollo asteroid|APO]]{{·}}[[Potentially hazardous object|PHA]] || align=right data-sort-value="0.36" | ''360 m'' || {{M+J|67381}} |-id=382 bgcolor=#d6d6d6 | 67382 || {{mp|2000 OO|15}} || — || Hulyo 23, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.7 km'' || {{M+J|67382}} |-id=383 bgcolor=#fefefe | 67383 || {{mp|2000 OQ|15}} || — || Hulyo 23, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.4 km || {{M+J|67383}} |-id=384 bgcolor=#d6d6d6 | 67384 || {{mp|2000 OK|17}} || — || Hulyo 23, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|67384}} |-id=385 bgcolor=#fefefe | 67385 || {{mp|2000 OU|21}} || — || Hulyo 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.3 km || {{M+J|67385}} |-id=386 bgcolor=#fefefe | 67386 || {{mp|2000 OO|43}} || — || Hulyo 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|67386}} |-id=387 bgcolor=#fefefe | 67387 || {{mp|2000 OS|44}} || — || Hulyo 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|67387}} |-id=388 bgcolor=#fefefe | 67388 || {{mp|2000 OZ|44}} || — || Hulyo 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|67388}} |-id=389 bgcolor=#fefefe | 67389 || {{mp|2000 OW|45}} || — || Hulyo 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria family|H]] || align=right | 1.5 km || {{M+J|67389}} |-id=390 bgcolor=#fefefe | 67390 || {{mp|2000 OU|47}} || — || Hulyo 31, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|67390}} |-id=391 bgcolor=#fefefe | 67391 || {{mp|2000 OE|48}} || — || Hulyo 31, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|67391}} |-id=392 bgcolor=#fefefe | 67392 || {{mp|2000 OW|57}} || — || Hulyo 29, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|67392}} |-id=393 bgcolor=#d6d6d6 | 67393 || {{mp|2000 OX|58}} || — || Hulyo 29, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Themis family|THM]] || align=right | 5.8 km || {{M+J|67393}} |-id=394 bgcolor=#fefefe | 67394 || {{mp|2000 OE|61}} || — || Hulyo 31, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|67394}} |-id=395 bgcolor=#fefefe | 67395 || 2000 PR || — || Agosto 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#67395|fast?]] || align=right | 1.5 km || {{M+J|67395}} |-id=396 bgcolor=#fefefe | 67396 || {{mp|2000 PV|2}} || — || Agosto 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|67396}} |-id=397 bgcolor=#fefefe | 67397 || {{mp|2000 PR|4}} || — || Agosto 3, 2000 || [[Bisei Spaceguard Center|Bisei SG Center]] || [[Bisei Asteroid Tracking Telescope for Rapid Survey|BATTeRS]] || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|67397}} |-id=398 bgcolor=#d6d6d6 | 67398 || {{mp|2000 PA|6}} || — || Agosto 5, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 6.8 km || {{M+J|67398}} |-id=399 bgcolor=#ffc2e0 | 67399 || {{mp|2000 PJ|6}} || — || Agosto 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Apollo asteroid|APO]] || align=right data-sort-value="0.74" | ''740 m'' || {{M+J|67399}} |-id=400 bgcolor=#fefefe | 67400 || {{mp|2000 PW|9}} || — || Agosto 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.2 km || {{M+J|67400}} |} == 67401–67500 == {{Anchor|401}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 67401 || {{mp|2000 PS|21}} || — || Agosto 1, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Slow rotator (asteroid)#67401|slow]] || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|67401}} |-id=402 bgcolor=#fefefe | 67402 || {{mp|2000 PK|24}} || — || Agosto 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.3 km || {{M+J|67402}} |-id=403 bgcolor=#fefefe | 67403 || {{mp|2000 PB|25}} || — || Agosto 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|67403}} |-id=404 bgcolor=#fefefe | 67404 || {{mp|2000 PG|26}} || — || Agosto 5, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Hungaria family|H]] || align=right | 1.7 km || {{M+J|67404}} |-id=405 bgcolor=#fefefe | 67405 || {{mp|2000 QC|3}} || — || Agosto 24, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|67405}} |-id=406 bgcolor=#fefefe | 67406 || {{mp|2000 QK|3}} || — || Agosto 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67406}} |-id=407 bgcolor=#fefefe | 67407 || {{mp|2000 QG|4}} || — || Agosto 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.6 km || {{M+J|67407}} |-id=408 bgcolor=#fefefe | 67408 || {{mp|2000 QS|4}} || — || Agosto 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|67408}} |-id=409 bgcolor=#fefefe | 67409 || {{mp|2000 QC|5}} || — || Agosto 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|67409}} |-id=410 bgcolor=#fefefe | 67410 || {{mp|2000 QS|19}} || — || Agosto 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67410}} |-id=411 bgcolor=#fefefe | 67411 || {{mp|2000 QJ|26}} || — || Agosto 26, 2000 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Peter Kušnirák|P. Kušnirák]], [[Petr Pravec|P. Pravec]] || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|67411}} |-id=412 bgcolor=#fefefe | 67412 || {{mp|2000 QF|36}} || — || Agosto 24, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|67412}} |-id=413 bgcolor=#d6d6d6 | 67413 || {{mp|2000 QK|50}} || — || Agosto 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#607|EMA]] || align=right | 8.1 km || {{M+J|67413}} |-id=414 bgcolor=#e9e9e9 | 67414 || {{mp|2000 QQ|60}} || — || Agosto 26, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|67414}} |-id=415 bgcolor=#fefefe | 67415 || {{mp|2000 QY|62}} || — || Agosto 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|67415}} |-id=416 bgcolor=#fefefe | 67416 || {{mp|2000 QW|64}} || — || Agosto 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|67416}} |-id=417 bgcolor=#fefefe | 67417 || {{mp|2000 QF|65}} || — || Agosto 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|67417}} |-id=418 bgcolor=#fefefe | 67418 || {{mp|2000 QS|68}} || — || Agosto 29, 2000 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|67418}} |-id=419 bgcolor=#fefefe | 67419 || {{mp|2000 QE|76}} || — || Agosto 24, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|67419}} |-id=420 bgcolor=#fefefe | 67420 || {{mp|2000 QU|76}} || — || Agosto 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67420}} |-id=421 bgcolor=#fefefe | 67421 || {{mp|2000 QX|76}} || — || Agosto 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|67421}} |-id=422 bgcolor=#fefefe | 67422 || {{mp|2000 QZ|83}} || — || Agosto 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|67422}} |-id=423 bgcolor=#fefefe | 67423 || {{mp|2000 QN|88}} || — || Agosto 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|67423}} |-id=424 bgcolor=#fefefe | 67424 || {{mp|2000 QF|92}} || — || Agosto 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|67424}} |-id=425 bgcolor=#fefefe | 67425 || {{mp|2000 QK|92}} || — || Agosto 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|67425}} |-id=426 bgcolor=#fefefe | 67426 || {{mp|2000 QA|98}} || — || Agosto 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|67426}} |-id=427 bgcolor=#fefefe | 67427 || {{mp|2000 QU|100}} || — || Agosto 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|67427}} |-id=428 bgcolor=#fefefe | 67428 || {{mp|2000 QA|103}} || — || Agosto 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|67428}} |-id=429 bgcolor=#fefefe | 67429 || {{mp|2000 QJ|105}} || — || Agosto 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|67429}} |-id=430 bgcolor=#fefefe | 67430 || {{mp|2000 QL|105}} || — || Agosto 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|67430}} |-id=431 bgcolor=#fefefe | 67431 || {{mp|2000 QS|108}} || — || Agosto 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|67431}} |-id=432 bgcolor=#fefefe | 67432 || {{mp|2000 QN|112}} || — || Agosto 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|67432}} |-id=433 bgcolor=#e9e9e9 | 67433 || {{mp|2000 QZ|112}} || — || Agosto 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|67433}} |-id=434 bgcolor=#fefefe | 67434 || {{mp|2000 QZ|119}} || — || Agosto 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|67434}} |-id=435 bgcolor=#fefefe | 67435 || {{mp|2000 QH|121}} || — || Agosto 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|67435}} |-id=436 bgcolor=#fefefe | 67436 || {{mp|2000 QP|121}} || — || Agosto 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|67436}} |-id=437 bgcolor=#d6d6d6 | 67437 || {{mp|2000 QL|122}} || — || Agosto 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|67437}} |-id=438 bgcolor=#e9e9e9 | 67438 || {{mp|2000 QU|123}} || — || Agosto 25, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#803|HNS]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|67438}} |-id=439 bgcolor=#fefefe | 67439 || {{mp|2000 QG|126}} || — || Agosto 31, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|67439}} |-id=440 bgcolor=#fefefe | 67440 || {{mp|2000 QD|137}} || — || Agosto 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|67440}} |-id=441 bgcolor=#fefefe | 67441 || {{mp|2000 QU|139}} || — || Agosto 31, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.8 km || {{M+J|67441}} |-id=442 bgcolor=#e9e9e9 | 67442 || {{mp|2000 QF|149}} || — || Agosto 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|67442}} |-id=443 bgcolor=#fefefe | 67443 || {{mp|2000 QH|149}} || — || Agosto 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67443}} |-id=444 bgcolor=#fefefe | 67444 || {{mp|2000 QM|149}} || — || Agosto 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|67444}} |-id=445 bgcolor=#d6d6d6 | 67445 || {{mp|2000 QX|149}} || — || Agosto 25, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|67445}} |-id=446 bgcolor=#fefefe | 67446 || {{mp|2000 QF|151}} || — || Agosto 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|67446}} |-id=447 bgcolor=#fefefe | 67447 || {{mp|2000 QJ|151}} || — || Agosto 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|67447}} |-id=448 bgcolor=#fefefe | 67448 || {{mp|2000 QC|156}} || — || Agosto 31, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67448}} |-id=449 bgcolor=#fefefe | 67449 || {{mp|2000 QQ|166}} || — || Agosto 31, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|67449}} |-id=450 bgcolor=#fefefe | 67450 || {{mp|2000 QN|167}} || — || Agosto 31, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|67450}} |-id=451 bgcolor=#e9e9e9 | 67451 || {{mp|2000 QR|168}} || — || Agosto 31, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''7.5 km'' || {{M+J|67451}} |-id=452 bgcolor=#fefefe | 67452 || {{mp|2000 QG|170}} || — || Agosto 31, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|67452}} |-id=453 bgcolor=#e9e9e9 | 67453 || {{mp|2000 QB|172}} || — || Agosto 31, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|67453}} |-id=454 bgcolor=#fefefe | 67454 || {{mp|2000 QU|174}} || — || Agosto 31, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|67454}} |-id=455 bgcolor=#fefefe | 67455 || {{mp|2000 QR|176}} || — || Agosto 31, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|67455}} |-id=456 bgcolor=#fefefe | 67456 || {{mp|2000 QT|179}} || — || Agosto 31, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|67456}} |-id=457 bgcolor=#fefefe | 67457 || {{mp|2000 QA|181}} || — || Agosto 31, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Duponta|(1338)]] ([[Flora family|FLO]]) || align=right | 2.1 km || {{M+J|67457}} |-id=458 bgcolor=#fefefe | 67458 || {{mp|2000 QB|181}} || — || Agosto 31, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|67458}} |-id=459 bgcolor=#fefefe | 67459 || {{mp|2000 QJ|181}} || — || Agosto 31, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|67459}} |-id=460 bgcolor=#fefefe | 67460 || {{mp|2000 QS|181}} || — || Agosto 31, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|67460}} |-id=461 bgcolor=#fefefe | 67461 || {{mp|2000 QY|181}} || — || Agosto 31, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|67461}} |-id=462 bgcolor=#fefefe | 67462 || {{mp|2000 QW|186}} || — || Agosto 26, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|67462}} |-id=463 bgcolor=#d6d6d6 | 67463 || {{mp|2000 QM|204}} || — || Agosto 31, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|67463}} |-id=464 bgcolor=#d6d6d6 | 67464 || {{mp|2000 QX|208}} || — || Agosto 31, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|67464}} |-id=465 bgcolor=#fefefe | 67465 || {{mp|2000 QL|209}} || — || Agosto 31, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|67465}} |-id=466 bgcolor=#fefefe | 67466 || {{mp|2000 QJ|217}} || — || Agosto 31, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|67466}} |-id=467 bgcolor=#fefefe | 67467 || {{mp|2000 QZ|228}} || — || Agosto 31, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67467}} |-id=468 bgcolor=#d6d6d6 | 67468 || {{mp|2000 QY|229}} || — || Agosto 31, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|67468}} |-id=469 bgcolor=#fefefe | 67469 || 2000 RX || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|67469}} |-id=470 bgcolor=#e9e9e9 | 67470 || {{mp|2000 RQ|3}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|67470}} |-id=471 bgcolor=#fefefe | 67471 || {{mp|2000 RL|4}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|67471}} |-id=472 bgcolor=#fefefe | 67472 || {{mp|2000 RD|6}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|67472}} |-id=473 bgcolor=#fa8072 | 67473 || {{mp|2000 RH|6}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|67473}} |-id=474 bgcolor=#fefefe | 67474 || {{mp|2000 RL|7}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67474}} |-id=475 bgcolor=#fefefe | 67475 || {{mp|2000 RY|7}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.1 km || {{M+J|67475}} |-id=476 bgcolor=#fefefe | 67476 || {{mp|2000 RM|9}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|67476}} |-id=477 bgcolor=#fefefe | 67477 || {{mp|2000 RF|10}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|67477}} |-id=478 bgcolor=#fefefe | 67478 || {{mp|2000 RR|10}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|67478}} |-id=479 bgcolor=#fefefe | 67479 || {{mp|2000 RM|11}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|67479}} |-id=480 bgcolor=#fefefe | 67480 || {{mp|2000 RP|11}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || V || align=right | 1.9 km || {{M+J|67480}} |-id=481 bgcolor=#fefefe | 67481 || {{mp|2000 RQ|11}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || V || align=right | 1.9 km || {{M+J|67481}} |-id=482 bgcolor=#d6d6d6 | 67482 || {{mp|2000 RC|13}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|67482}} |-id=483 bgcolor=#fefefe | 67483 || {{mp|2000 RC|14}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|67483}} |-id=484 bgcolor=#e9e9e9 | 67484 || {{mp|2000 RO|14}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|67484}} |-id=485 bgcolor=#d6d6d6 | 67485 || {{mp|2000 RU|14}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | 11 km || {{M+J|67485}} |-id=486 bgcolor=#fefefe | 67486 || {{mp|2000 RD|18}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|67486}} |-id=487 bgcolor=#fefefe | 67487 || {{mp|2000 RQ|19}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|67487}} |-id=488 bgcolor=#fefefe | 67488 || {{mp|2000 RM|20}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|67488}} |-id=489 bgcolor=#fefefe | 67489 || {{mp|2000 RG|22}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|67489}} |-id=490 bgcolor=#fefefe | 67490 || {{mp|2000 RN|22}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|67490}} |-id=491 bgcolor=#fefefe | 67491 || {{mp|2000 RF|23}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|67491}} |-id=492 bgcolor=#fefefe | 67492 || {{mp|2000 RT|23}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|67492}} |-id=493 bgcolor=#e9e9e9 | 67493 || {{mp|2000 RR|27}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|67493}} |-id=494 bgcolor=#fefefe | 67494 || {{mp|2000 RL|28}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|67494}} |-id=495 bgcolor=#fefefe | 67495 || {{mp|2000 RW|29}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|67495}} |-id=496 bgcolor=#fefefe | 67496 || {{mp|2000 RK|31}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|67496}} |-id=497 bgcolor=#fefefe | 67497 || {{mp|2000 RJ|33}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|67497}} |-id=498 bgcolor=#fefefe | 67498 || {{mp|2000 RW|39}} || — || Setyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|67498}} |-id=499 bgcolor=#fefefe | 67499 || {{mp|2000 RV|41}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|67499}} |-id=500 bgcolor=#fefefe | 67500 || {{mp|2000 RM|43}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.4 km || {{M+J|67500}} |} == 67501–67600 == {{Anchor|501}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 67501 || {{mp|2000 RU|43}} || — || Setyembre 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|67501}} |-id=502 bgcolor=#fa8072 | 67502 || {{mp|2000 RE|44}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|67502}} |-id=503 bgcolor=#fefefe | 67503 || {{mp|2000 RW|44}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|67503}} |-id=504 bgcolor=#fefefe | 67504 || {{mp|2000 RE|45}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|67504}} |-id=505 bgcolor=#fefefe | 67505 || {{mp|2000 RK|47}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|67505}} |-id=506 bgcolor=#fefefe | 67506 || {{mp|2000 RL|47}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|67506}} |-id=507 bgcolor=#fefefe | 67507 || {{mp|2000 RS|49}} || — || Setyembre 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|67507}} |-id=508 bgcolor=#fefefe | 67508 || {{mp|2000 RD|50}} || — || Setyembre 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|67508}} |-id=509 bgcolor=#fefefe | 67509 || {{mp|2000 RU|50}} || — || Setyembre 5, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|67509}} |-id=510 bgcolor=#fefefe | 67510 || {{mp|2000 RC|53}} || — || Setyembre 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|67510}} |-id=511 bgcolor=#fefefe | 67511 || {{mp|2000 RR|55}} || — || Setyembre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.8 km || {{M+J|67511}} |-id=512 bgcolor=#fefefe | 67512 || {{mp|2000 RL|56}} || — || Setyembre 6, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.6 km || {{M+J|67512}} |-id=513 bgcolor=#fefefe | 67513 || {{mp|2000 RA|60}} || — || Setyembre 5, 2000 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67513}} |-id=514 bgcolor=#e9e9e9 | 67514 || {{mp|2000 RS|60}} || — || Setyembre 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|67514}} |-id=515 bgcolor=#e9e9e9 | 67515 || {{mp|2000 RN|62}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|67515}} |-id=516 bgcolor=#fefefe | 67516 || {{mp|2000 RM|65}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|67516}} |-id=517 bgcolor=#fefefe | 67517 || {{mp|2000 RQ|65}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|67517}} |-id=518 bgcolor=#fefefe | 67518 || {{mp|2000 RS|65}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|67518}} |-id=519 bgcolor=#fefefe | 67519 || {{mp|2000 RN|66}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|67519}} |-id=520 bgcolor=#fefefe | 67520 || {{mp|2000 RU|66}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|67520}} |-id=521 bgcolor=#fefefe | 67521 || {{mp|2000 RN|71}} || — || Setyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|67521}} |-id=522 bgcolor=#fa8072 | 67522 || {{mp|2000 RB|79}} || — || Setyembre 9, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|67522}} |-id=523 bgcolor=#e9e9e9 | 67523 || {{mp|2000 RV|79}} || — || Setyembre 1, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|67523}} |-id=524 bgcolor=#fefefe | 67524 || {{mp|2000 RC|83}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|67524}} |-id=525 bgcolor=#fefefe | 67525 || {{mp|2000 RW|83}} || — || Setyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 2.1 km || {{M+J|67525}} |-id=526 bgcolor=#fefefe | 67526 || {{mp|2000 RJ|84}} || — || Setyembre 2, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|67526}} |-id=527 bgcolor=#d6d6d6 | 67527 || {{mp|2000 RR|84}} || — || Setyembre 2, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|67527}} |-id=528 bgcolor=#fefefe | 67528 || {{mp|2000 RC|87}} || — || Setyembre 2, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|67528}} |-id=529 bgcolor=#fefefe | 67529 || {{mp|2000 RQ|90}} || — || Setyembre 3, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|67529}} |-id=530 bgcolor=#fefefe | 67530 || {{mp|2000 RS|90}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|67530}} |-id=531 bgcolor=#fefefe | 67531 || {{mp|2000 RV|92}} || — || Setyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|67531}} |-id=532 bgcolor=#fefefe | 67532 || {{mp|2000 RZ|94}} || — || Setyembre 4, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|67532}} |-id=533 bgcolor=#fefefe | 67533 || {{mp|2000 RD|95}} || — || Setyembre 4, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|67533}} |-id=534 bgcolor=#fefefe | 67534 || {{mp|2000 RL|95}} || — || Setyembre 4, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|67534}} |-id=535 bgcolor=#fefefe | 67535 || {{mp|2000 RY|100}} || — || Setyembre 5, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|67535}} |-id=536 bgcolor=#e9e9e9 | 67536 || {{mp|2000 RX|104}} || — || Setyembre 6, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 6.5 km || {{M+J|67536}} |-id=537 bgcolor=#fefefe | 67537 || {{mp|2000 SL|1}} || — || Setyembre 18, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.6 km || {{M+J|67537}} |-id=538 bgcolor=#fefefe | 67538 || {{mp|2000 SC|4}} || — || Setyembre 21, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|67538}} |-id=539 bgcolor=#fefefe | 67539 || {{mp|2000 SK|4}} || — || Setyembre 22, 2000 || [[Ametlla de Mar Observatory|Ametlla de Mar]] || [[Jaume Nomen|J. Nomen]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|67539}} |-id=540 bgcolor=#fefefe | 67540 || {{mp|2000 SX|10}} || — || Setyembre 24, 2000 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67540}} |-id=541 bgcolor=#fefefe | 67541 || {{mp|2000 SO|17}} || — || Setyembre 23, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67541}} |-id=542 bgcolor=#fefefe | 67542 || {{mp|2000 SR|20}} || — || Setyembre 22, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|67542}} |-id=543 bgcolor=#fefefe | 67543 || {{mp|2000 SB|32}} || — || Setyembre 24, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|67543}} |-id=544 bgcolor=#fefefe | 67544 || {{mp|2000 SQ|34}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|67544}} |-id=545 bgcolor=#d6d6d6 | 67545 || {{mp|2000 ST|35}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|67545}} |-id=546 bgcolor=#fefefe | 67546 || {{mp|2000 SU|38}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|67546}} |-id=547 bgcolor=#e9e9e9 | 67547 || {{mp|2000 SE|43}} || — || Setyembre 26, 2000 || [[Črni Vrh Observatory|Črni Vrh]] || Mikuž, H. || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|67547}} |-id=548 bgcolor=#c2ffff | 67548 || {{mp|2000 SL|47}} || — || Setyembre 23, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Trojan camp|L5]] || align=right | 18 km || {{M+J|67548}} |-id=549 bgcolor=#fefefe | 67549 || {{mp|2000 SL|51}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|67549}} |-id=550 bgcolor=#fefefe | 67550 || {{mp|2000 SG|56}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.2 km || {{M+J|67550}} |-id=551 bgcolor=#d6d6d6 | 67551 || {{mp|2000 SF|57}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#608|BRA]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|67551}} |-id=552 bgcolor=#fefefe | 67552 || {{mp|2000 SM|63}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|67552}} |-id=553 bgcolor=#fefefe | 67553 || {{mp|2000 SU|64}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|67553}} |-id=554 bgcolor=#d6d6d6 | 67554 || {{mp|2000 ST|67}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|67554}} |-id=555 bgcolor=#fefefe | 67555 || {{mp|2000 SG|69}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|67555}} |-id=556 bgcolor=#d6d6d6 | 67556 || {{mp|2000 SO|79}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.1 km'' || {{M+J|67556}} |-id=557 bgcolor=#fefefe | 67557 || {{mp|2000 SP|82}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|67557}} |-id=558 bgcolor=#fefefe | 67558 || {{mp|2000 SP|83}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|67558}} |-id=559 bgcolor=#fefefe | 67559 || {{mp|2000 SV|84}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|67559}} |-id=560 bgcolor=#fefefe | 67560 || {{mp|2000 SC|85}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|67560}} |-id=561 bgcolor=#fefefe | 67561 || {{mp|2000 SE|85}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|67561}} |-id=562 bgcolor=#fefefe | 67562 || {{mp|2000 SY|86}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|67562}} |-id=563 bgcolor=#e9e9e9 | 67563 || {{mp|2000 SM|87}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|67563}} |-id=564 bgcolor=#fefefe | 67564 || {{mp|2000 SS|87}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|67564}} |-id=565 bgcolor=#fefefe | 67565 || {{mp|2000 SN|88}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|67565}} |-id=566 bgcolor=#fefefe | 67566 || {{mp|2000 SQ|94}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|67566}} |-id=567 bgcolor=#fefefe | 67567 || {{mp|2000 SV|98}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|67567}} |-id=568 bgcolor=#fefefe | 67568 || {{mp|2000 SL|99}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|67568}} |-id=569 bgcolor=#fefefe | 67569 || {{mp|2000 SN|101}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|67569}} |-id=570 bgcolor=#fefefe | 67570 || {{mp|2000 SB|102}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|67570}} |-id=571 bgcolor=#fefefe | 67571 || {{mp|2000 SG|102}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|67571}} |-id=572 bgcolor=#fefefe | 67572 || {{mp|2000 SU|106}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|67572}} |-id=573 bgcolor=#fefefe | 67573 || {{mp|2000 SB|111}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.4 km || {{M+J|67573}} |-id=574 bgcolor=#fefefe | 67574 || {{mp|2000 SL|111}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|67574}} |-id=575 bgcolor=#d6d6d6 | 67575 || {{mp|2000 SY|111}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.3 km || {{M+J|67575}} |-id=576 bgcolor=#fefefe | 67576 || {{mp|2000 SA|112}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|67576}} |-id=577 bgcolor=#fefefe | 67577 || {{mp|2000 SB|112}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|67577}} |-id=578 bgcolor=#fefefe | 67578 || {{mp|2000 SO|112}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#67578|slow]] || align=right | 1.9 km || {{M+J|67578}} |-id=579 bgcolor=#fefefe | 67579 || {{mp|2000 SZ|112}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|67579}} |-id=580 bgcolor=#fefefe | 67580 || {{mp|2000 SN|117}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67580}} |-id=581 bgcolor=#fefefe | 67581 || {{mp|2000 SB|119}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|67581}} |-id=582 bgcolor=#fefefe | 67582 || {{mp|2000 SN|119}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|67582}} |-id=583 bgcolor=#fefefe | 67583 || {{mp|2000 SZ|120}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|67583}} |-id=584 bgcolor=#fefefe | 67584 || {{mp|2000 SB|123}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|67584}} |-id=585 bgcolor=#fefefe | 67585 || {{mp|2000 SP|124}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|67585}} |-id=586 bgcolor=#fefefe | 67586 || {{mp|2000 SH|125}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#408|SUL]] || align=right | 5.9 km || {{M+J|67586}} |-id=587 bgcolor=#fefefe | 67587 || {{mp|2000 SK|125}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|67587}} |-id=588 bgcolor=#fefefe | 67588 || {{mp|2000 SS|127}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|67588}} |-id=589 bgcolor=#fefefe | 67589 || {{mp|2000 SL|131}} || — || Setyembre 22, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|67589}} |-id=590 bgcolor=#fefefe | 67590 || {{mp|2000 SU|135}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|67590}} |-id=591 bgcolor=#fefefe | 67591 || {{mp|2000 SM|136}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|67591}} |-id=592 bgcolor=#fefefe | 67592 || {{mp|2000 SD|138}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|67592}} |-id=593 bgcolor=#e9e9e9 | 67593 || {{mp|2000 SK|138}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|67593}} |-id=594 bgcolor=#fefefe | 67594 || {{mp|2000 SC|139}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.3 km || {{M+J|67594}} |-id=595 bgcolor=#fefefe | 67595 || {{mp|2000 SQ|139}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.4 km || {{M+J|67595}} |-id=596 bgcolor=#fefefe | 67596 || {{mp|2000 SV|139}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|67596}} |-id=597 bgcolor=#fefefe | 67597 || {{mp|2000 SA|141}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|67597}} |-id=598 bgcolor=#fefefe | 67598 || {{mp|2000 SG|141}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|67598}} |-id=599 bgcolor=#fefefe | 67599 || {{mp|2000 SA|145}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|67599}} |-id=600 bgcolor=#fefefe | 67600 || {{mp|2000 ST|146}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|67600}} |} == 67601–67700 == {{Anchor|601}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 67601 || {{mp|2000 SQ|147}} || — || Setyembre 24, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 1.2 km || {{M+J|67601}} |-id=602 bgcolor=#fefefe | 67602 || {{mp|2000 SR|147}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|67602}} |-id=603 bgcolor=#fefefe | 67603 || {{mp|2000 SR|148}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|67603}} |-id=604 bgcolor=#fefefe | 67604 || {{mp|2000 SV|148}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|67604}} |-id=605 bgcolor=#fefefe | 67605 || {{mp|2000 SE|149}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|67605}} |-id=606 bgcolor=#e9e9e9 | 67606 || {{mp|2000 SY|150}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{LoMP|17392|(17392)}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|67606}} |-id=607 bgcolor=#fefefe | 67607 || {{mp|2000 SO|151}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|67607}} |-id=608 bgcolor=#fefefe | 67608 || {{mp|2000 SR|154}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|67608}} |-id=609 bgcolor=#fefefe | 67609 || {{mp|2000 SK|156}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|67609}} |-id=610 bgcolor=#fefefe | 67610 || {{mp|2000 SM|160}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|67610}} |-id=611 bgcolor=#fefefe | 67611 || {{mp|2000 SW|160}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|67611}} |-id=612 bgcolor=#fefefe | 67612 || {{mp|2000 SA|161}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|67612}} |-id=613 bgcolor=#fefefe | 67613 || {{mp|2000 SL|162}} || — || Setyembre 21, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 1.4 km || {{M+J|67613}} |-id=614 bgcolor=#fefefe | 67614 || {{mp|2000 SU|162}} || — || Setyembre 30, 2000 || [[Elmira/Corning, NY|Elmira]] || Cecce, A. J. || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67614}} |-id=615 bgcolor=#fefefe | 67615 || {{mp|2000 SU|166}} || — || Setyembre 23, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|67615}} |-id=616 bgcolor=#fefefe | 67616 || {{mp|2000 SH|168}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|67616}} |-id=617 bgcolor=#fefefe | 67617 || {{mp|2000 ST|168}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|67617}} |-id=618 bgcolor=#fefefe | 67618 || {{mp|2000 SR|169}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|67618}} |-id=619 bgcolor=#e9e9e9 | 67619 || {{mp|2000 SJ|171}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.4 km || {{M+J|67619}} |-id=620 bgcolor=#fefefe | 67620 || {{mp|2000 SW|175}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|67620}} |-id=621 bgcolor=#fefefe | 67621 || {{mp|2000 SY|175}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|67621}} |-id=622 bgcolor=#fefefe | 67622 || {{mp|2000 SJ|176}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|67622}} |-id=623 bgcolor=#fefefe | 67623 || {{mp|2000 SK|176}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|67623}} |-id=624 bgcolor=#fefefe | 67624 || {{mp|2000 SM|177}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|67624}} |-id=625 bgcolor=#fefefe | 67625 || {{mp|2000 SA|179}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|67625}} |-id=626 bgcolor=#fefefe | 67626 || {{mp|2000 SP|180}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|67626}} |-id=627 bgcolor=#fefefe | 67627 || {{mp|2000 SW|187}} || — || Setyembre 21, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|67627}} |-id=628 bgcolor=#e9e9e9 | 67628 || {{mp|2000 ST|188}} || — || Setyembre 21, 2000 || Haleakala || NEAT || [[FIN tbl#803|HNS]] || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|67628}} |-id=629 bgcolor=#d6d6d6 | 67629 || {{mp|2000 SK|193}} || — || Setyembre 24, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''5.9 km'' || {{M+J|67629}} |-id=630 bgcolor=#fefefe | 67630 || {{mp|2000 SC|200}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|67630}} |-id=631 bgcolor=#e9e9e9 | 67631 || {{mp|2000 ST|202}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|67631}} |-id=632 bgcolor=#fefefe | 67632 || {{mp|2000 SA|206}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 2.0 km || {{M+J|67632}} |-id=633 bgcolor=#fefefe | 67633 || {{mp|2000 SA|209}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67633}} |-id=634 bgcolor=#fefefe | 67634 || {{mp|2000 SP|210}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|67634}} |-id=635 bgcolor=#fefefe | 67635 || {{mp|2000 SE|211}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.3 km || {{M+J|67635}} |-id=636 bgcolor=#e9e9e9 | 67636 || {{mp|2000 SO|211}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|67636}} |-id=637 bgcolor=#fefefe | 67637 || {{mp|2000 SQ|211}} || — || Setyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|67637}} |-id=638 bgcolor=#fefefe | 67638 || {{mp|2000 SH|214}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|67638}} |-id=639 bgcolor=#fefefe | 67639 || {{mp|2000 SE|216}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|67639}} |-id=640 bgcolor=#fefefe | 67640 || {{mp|2000 SW|216}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|67640}} |-id=641 bgcolor=#fefefe | 67641 || {{mp|2000 SA|217}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67641}} |-id=642 bgcolor=#fefefe | 67642 || {{mp|2000 SJ|217}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|67642}} |-id=643 bgcolor=#fefefe | 67643 || {{mp|2000 SK|218}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|67643}} |-id=644 bgcolor=#fefefe | 67644 || {{mp|2000 SK|220}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|67644}} |-id=645 bgcolor=#fefefe | 67645 || {{mp|2000 SZ|221}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|67645}} |-id=646 bgcolor=#e9e9e9 | 67646 || {{mp|2000 SD|224}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|67646}} |-id=647 bgcolor=#fefefe | 67647 || {{mp|2000 SM|225}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|67647}} |-id=648 bgcolor=#fefefe | 67648 || {{mp|2000 SD|226}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|67648}} |-id=649 bgcolor=#e9e9e9 | 67649 || {{mp|2000 SS|227}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|67649}} |-id=650 bgcolor=#fefefe | 67650 || {{mp|2000 SM|228}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|67650}} |-id=651 bgcolor=#fefefe | 67651 || {{mp|2000 SG|231}} || — || Setyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|67651}} |-id=652 bgcolor=#fefefe | 67652 || {{mp|2000 SX|233}} || — || Setyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|67652}} |-id=653 bgcolor=#fefefe | 67653 || {{mp|2000 SU|235}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|67653}} |-id=654 bgcolor=#fefefe | 67654 || {{mp|2000 SK|237}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|67654}} |-id=655 bgcolor=#fefefe | 67655 || {{mp|2000 SE|239}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|67655}} |-id=656 bgcolor=#fefefe | 67656 || {{mp|2000 SX|243}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|67656}} |-id=657 bgcolor=#e9e9e9 | 67657 || {{mp|2000 SF|255}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|67657}} |-id=658 bgcolor=#fefefe | 67658 || {{mp|2000 SQ|258}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.8 km || {{M+J|67658}} |-id=659 bgcolor=#fefefe | 67659 || {{mp|2000 SA|261}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|67659}} |-id=660 bgcolor=#d6d6d6 | 67660 || {{mp|2000 SH|261}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|67660}} |-id=661 bgcolor=#fefefe | 67661 || {{mp|2000 SL|261}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|67661}} |-id=662 bgcolor=#e9e9e9 | 67662 || {{mp|2000 SF|268}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|67662}} |-id=663 bgcolor=#fefefe | 67663 || {{mp|2000 SG|268}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|67663}} |-id=664 bgcolor=#fefefe | 67664 || {{mp|2000 SJ|269}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|67664}} |-id=665 bgcolor=#fefefe | 67665 || {{mp|2000 SX|271}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|67665}} |-id=666 bgcolor=#fefefe | 67666 || {{mp|2000 SZ|272}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|67666}} |-id=667 bgcolor=#fefefe | 67667 || {{mp|2000 SK|274}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.4 km || {{M+J|67667}} |-id=668 bgcolor=#fefefe | 67668 || {{mp|2000 SU|274}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|67668}} |-id=669 bgcolor=#fefefe | 67669 || {{mp|2000 SC|275}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|67669}} |-id=670 bgcolor=#fefefe | 67670 || {{mp|2000 SL|275}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|67670}} |-id=671 bgcolor=#fefefe | 67671 || {{mp|2000 SS|275}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|67671}} |-id=672 bgcolor=#fefefe | 67672 || {{mp|2000 SA|277}} || — || Setyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67672}} |-id=673 bgcolor=#fefefe | 67673 || {{mp|2000 SD|278}} || — || Setyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|67673}} |-id=674 bgcolor=#fefefe | 67674 || {{mp|2000 SH|278}} || — || Setyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67674}} |-id=675 bgcolor=#d6d6d6 | 67675 || {{mp|2000 SE|280}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.2 km || {{M+J|67675}} |-id=676 bgcolor=#fefefe | 67676 || {{mp|2000 SP|285}} || — || Setyembre 23, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|67676}} |-id=677 bgcolor=#d6d6d6 | 67677 || {{mp|2000 SF|286}} || — || Setyembre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.0 km || {{M+J|67677}} |-id=678 bgcolor=#e9e9e9 | 67678 || {{mp|2000 SQ|287}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|67678}} |-id=679 bgcolor=#fefefe | 67679 || {{mp|2000 SR|289}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|67679}} |-id=680 bgcolor=#fefefe | 67680 || {{mp|2000 SU|292}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|67680}} |-id=681 bgcolor=#fefefe | 67681 || {{mp|2000 SH|293}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || PHO || align=right | 4.4 km || {{M+J|67681}} |-id=682 bgcolor=#fefefe | 67682 || {{mp|2000 SQ|295}} || — || Setyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|67682}} |-id=683 bgcolor=#fefefe | 67683 || {{mp|2000 SW|298}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|67683}} |-id=684 bgcolor=#fefefe | 67684 || {{mp|2000 SX|298}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|67684}} |-id=685 bgcolor=#fefefe | 67685 || {{mp|2000 SK|299}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|67685}} |-id=686 bgcolor=#fefefe | 67686 || {{mp|2000 SN|300}} || — || Setyembre 28, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|67686}} |-id=687 bgcolor=#fefefe | 67687 || {{mp|2000 SO|304}} || — || Setyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|67687}} |-id=688 bgcolor=#fefefe | 67688 || {{mp|2000 SX|304}} || — || Setyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|67688}} |-id=689 bgcolor=#fefefe | 67689 || {{mp|2000 SN|307}} || — || Setyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|67689}} |-id=690 bgcolor=#fefefe | 67690 || {{mp|2000 SH|309}} || — || Setyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|67690}} |-id=691 bgcolor=#e9e9e9 | 67691 || {{mp|2000 SS|310}} || — || Setyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#803|HNS]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|67691}} |-id=692 bgcolor=#fefefe | 67692 || {{mp|2000 SX|320}} || — || Setyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|67692}} |-id=693 bgcolor=#fefefe | 67693 || {{mp|2000 SW|323}} || — || Setyembre 28, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|67693}} |-id=694 bgcolor=#d6d6d6 | 67694 || {{mp|2000 SD|333}} || — || Setyembre 26, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|67694}} |-id=695 bgcolor=#fefefe | 67695 || {{mp|2000 SH|336}} || — || Setyembre 26, 2000 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|67695}} |-id=696 bgcolor=#d6d6d6 | 67696 || {{mp|2000 SJ|348}} || — || Setyembre 20, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|67696}} |-id=697 bgcolor=#fefefe | 67697 || {{mp|2000 SW|352}} || — || Setyembre 30, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|67697}} |-id=698 bgcolor=#e9e9e9 | 67698 || {{mp|2000 SW|354}} || — || Setyembre 29, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|67698}} |-id=699 bgcolor=#fefefe | 67699 || {{mp|2000 ST|369}} || — || Setyembre 24, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|67699}} |-id=700 bgcolor=#e9e9e9 | 67700 || {{mp|2000 TZ|9}} || — || Oktubre 1, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|67700}} |} == 67701–67800 == {{Anchor|701}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 67701 || {{mp|2000 TP|10}} || — || Oktubre 1, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|67701}} |-id=702 bgcolor=#d6d6d6 | 67702 || {{mp|2000 TD|14}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.0 km'' || {{M+J|67702}} |-id=703 bgcolor=#fefefe | 67703 || {{mp|2000 TU|15}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|67703}} |-id=704 bgcolor=#fefefe | 67704 || {{mp|2000 TS|21}} || — || Oktubre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.4 km || {{M+J|67704}} |-id=705 bgcolor=#fefefe | 67705 || {{mp|2000 TY|21}} || — || Oktubre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|67705}} |-id=706 bgcolor=#e9e9e9 | 67706 || {{mp|2000 TR|26}} || — || Oktubre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|67706}} |-id=707 bgcolor=#fefefe | 67707 || {{mp|2000 TD|28}} || — || Oktubre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|67707}} |-id=708 bgcolor=#fefefe | 67708 || {{mp|2000 TO|34}} || — || Oktubre 6, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67708}} |-id=709 bgcolor=#e9e9e9 | 67709 || {{mp|2000 TE|40}} || — || Oktubre 1, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Adeona family|ADE]] || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|67709}} |-id=710 bgcolor=#fefefe | 67710 || {{mp|2000 TO|67}} || — || Oktubre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|67710}} |-id=711 bgcolor=#fefefe | 67711 Mitsuotoyokawa || 2000 UB || {{MoMP|67711|Mitsuotoyokawa}} || Oktubre 18, 2000 || [[Bisei Spaceguard Center|Bisei SG Center]] || [[Bisei Asteroid Tracking Telescope for Rapid Survey|BATTeRS]] || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.3 km || {{M+J|67711}} |-id=712 bgcolor=#fefefe | 67712 Kimotsuki || 2000 UG || {{MoMP|67712|Kimotsuki}} || Oktubre 21, 2000 || Bisei SG Center || BATTeRS || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|67712}} |-id=713 bgcolor=#fefefe | 67713 || {{mp|2000 UF|1}} || — || Oktubre 22, 2000 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Lenka Kotková|L. Kotková]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|67713}} |-id=714 bgcolor=#fefefe | 67714 || {{mp|2000 UC|2}} || — || Oktubre 22, 2000 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|67714}} |-id=715 bgcolor=#fefefe | 67715 || {{mp|2000 UM|3}} || — || Oktubre 24, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Fast rotator (asteroid)#67715|fast]] || align=right | 5.9 km || {{M+J|67715}} |-id=716 bgcolor=#fefefe | 67716 || {{mp|2000 UQ|7}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|67716}} |-id=717 bgcolor=#fefefe | 67717 || {{mp|2000 UA|8}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|67717}} |-id=718 bgcolor=#fefefe | 67718 || {{mp|2000 UQ|9}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.3 km || {{M+J|67718}} |-id=719 bgcolor=#fefefe | 67719 || {{mp|2000 UY|10}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|67719}} |-id=720 bgcolor=#fefefe | 67720 || {{mp|2000 UQ|11}} || — || Oktubre 26, 2000 || [[Bisei Spaceguard Center|Bisei SG Center]] || [[Bisei Asteroid Tracking Telescope for Rapid Survey|BATTeRS]] || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|67720}} |-id=721 bgcolor=#fefefe | 67721 || {{mp|2000 US|14}} || — || Oktubre 25, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 1.4 km || {{M+J|67721}} |-id=722 bgcolor=#fefefe | 67722 || {{mp|2000 UE|15}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | 2.3 km || {{M+J|67722}} |-id=723 bgcolor=#fefefe | 67723 || {{mp|2000 UQ|15}} || — || Oktubre 27, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|67723}} |-id=724 bgcolor=#fefefe | 67724 || {{mp|2000 UP|16}} || — || Oktubre 29, 2000 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|67724}} |-id=725 bgcolor=#fefefe | 67725 || {{mp|2000 UU|16}} || — || Oktubre 29, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|67725}} |-id=726 bgcolor=#fefefe | 67726 || {{mp|2000 UP|17}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|67726}} |-id=727 bgcolor=#e9e9e9 | 67727 || {{mp|2000 UH|23}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|67727}} |-id=728 bgcolor=#fefefe | 67728 || {{mp|2000 UN|23}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|67728}} |-id=729 bgcolor=#fa8072 | 67729 || {{mp|2000 UQ|23}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|67729}} |-id=730 bgcolor=#fefefe | 67730 || {{mp|2000 UX|23}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|67730}} |-id=731 bgcolor=#fefefe | 67731 || {{mp|2000 UJ|25}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.3 km || {{M+J|67731}} |-id=732 bgcolor=#fefefe | 67732 || {{mp|2000 UA|26}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#67732|slow]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|67732}} |-id=733 bgcolor=#fefefe | 67733 || {{mp|2000 UC|26}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|67733}} |-id=734 bgcolor=#fefefe | 67734 || {{mp|2000 UE|26}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|67734}} |-id=735 bgcolor=#fefefe | 67735 || {{mp|2000 UH|26}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|67735}} |-id=736 bgcolor=#fefefe | 67736 || {{mp|2000 UD|28}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|67736}} |-id=737 bgcolor=#fefefe | 67737 || {{mp|2000 UN|28}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67737}} |-id=738 bgcolor=#fefefe | 67738 || {{mp|2000 UB|29}} || — || Oktubre 29, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|67738}} |-id=739 bgcolor=#fefefe | 67739 || {{mp|2000 UV|29}} || — || Oktubre 25, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|67739}} |-id=740 bgcolor=#fefefe | 67740 || {{mp|2000 UJ|30}} || — || Oktubre 29, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|67740}} |-id=741 bgcolor=#fefefe | 67741 || {{mp|2000 UZ|33}} || — || Oktubre 30, 2000 || [[Desert Beaver Observatory|Desert Beaver]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|67741}} |-id=742 bgcolor=#fefefe | 67742 || {{mp|2000 UP|34}} || — || Oktubre 24, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|67742}} |-id=743 bgcolor=#fefefe | 67743 || {{mp|2000 UK|35}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|67743}} |-id=744 bgcolor=#fefefe | 67744 || {{mp|2000 UE|38}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|67744}} |-id=745 bgcolor=#e9e9e9 | 67745 || {{mp|2000 UT|39}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|67745}} |-id=746 bgcolor=#fefefe | 67746 || {{mp|2000 UG|40}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|67746}} |-id=747 bgcolor=#fefefe | 67747 || {{mp|2000 UF|43}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|67747}} |-id=748 bgcolor=#fefefe | 67748 || {{mp|2000 UJ|45}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|67748}} |-id=749 bgcolor=#fefefe | 67749 || {{mp|2000 UZ|46}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.0 km || {{M+J|67749}} |-id=750 bgcolor=#fefefe | 67750 || {{mp|2000 UN|47}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|67750}} |-id=751 bgcolor=#e9e9e9 | 67751 || {{mp|2000 UF|48}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|67751}} |-id=752 bgcolor=#e9e9e9 | 67752 || {{mp|2000 UK|48}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|67752}} |-id=753 bgcolor=#fefefe | 67753 || {{mp|2000 UQ|48}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|67753}} |-id=754 bgcolor=#fefefe | 67754 || {{mp|2000 UF|49}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|67754}} |-id=755 bgcolor=#fefefe | 67755 || {{mp|2000 US|49}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|67755}} |-id=756 bgcolor=#fefefe | 67756 || {{mp|2000 UP|50}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|67756}} |-id=757 bgcolor=#fefefe | 67757 || {{mp|2000 UA|52}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || V || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|67757}} |-id=758 bgcolor=#fefefe | 67758 || {{mp|2000 UF|55}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|67758}} |-id=759 bgcolor=#fefefe | 67759 || {{mp|2000 UW|55}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|67759}} |-id=760 bgcolor=#fefefe | 67760 || {{mp|2000 UY|57}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|67760}} |-id=761 bgcolor=#fefefe | 67761 || {{mp|2000 UM|60}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|67761}} |-id=762 bgcolor=#fefefe | 67762 || {{mp|2000 UA|61}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|67762}} |-id=763 bgcolor=#fefefe | 67763 || {{mp|2000 UU|61}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|67763}} |-id=764 bgcolor=#fefefe | 67764 || {{mp|2000 UH|62}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|67764}} |-id=765 bgcolor=#fefefe | 67765 || {{mp|2000 UM|62}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|67765}} |-id=766 bgcolor=#fefefe | 67766 || {{mp|2000 UH|65}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|67766}} |-id=767 bgcolor=#fefefe | 67767 || {{mp|2000 UC|66}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|67767}} |-id=768 bgcolor=#fefefe | 67768 || {{mp|2000 UY|66}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|67768}} |-id=769 bgcolor=#fefefe | 67769 || {{mp|2000 UG|67}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|67769}} |-id=770 bgcolor=#fefefe | 67770 || {{mp|2000 UD|72}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|67770}} |-id=771 bgcolor=#fefefe | 67771 || {{mp|2000 UJ|74}} || — || Oktubre 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|67771}} |-id=772 bgcolor=#fefefe | 67772 || {{mp|2000 UZ|77}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|67772}} |-id=773 bgcolor=#e9e9e9 | 67773 || {{mp|2000 UM|79}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|67773}} |-id=774 bgcolor=#fefefe | 67774 || {{mp|2000 UO|79}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|67774}} |-id=775 bgcolor=#fefefe | 67775 || {{mp|2000 US|80}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|67775}} |-id=776 bgcolor=#fefefe | 67776 || {{mp|2000 UX|80}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|67776}} |-id=777 bgcolor=#fefefe | 67777 || {{mp|2000 UH|81}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|67777}} |-id=778 bgcolor=#fefefe | 67778 || {{mp|2000 UT|81}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | 2.0 km || {{M+J|67778}} |-id=779 bgcolor=#e9e9e9 | 67779 || {{mp|2000 UU|81}} || — || Oktubre 24, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|67779}} |-id=780 bgcolor=#e9e9e9 | 67780 || {{mp|2000 US|84}} || — || Oktubre 31, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|67780}} |-id=781 bgcolor=#fefefe | 67781 || {{mp|2000 UC|85}} || — || Oktubre 31, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|67781}} |-id=782 bgcolor=#fefefe | 67782 || {{mp|2000 UW|85}} || — || Oktubre 31, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|67782}} |-id=783 bgcolor=#fefefe | 67783 || {{mp|2000 UJ|89}} || — || Oktubre 31, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.1 km || {{M+J|67783}} |-id=784 bgcolor=#fefefe | 67784 || {{mp|2000 UV|89}} || — || Oktubre 31, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|67784}} |-id=785 bgcolor=#fefefe | 67785 || {{mp|2000 UM|91}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|67785}} |-id=786 bgcolor=#fefefe | 67786 || {{mp|2000 UX|94}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|67786}} |-id=787 bgcolor=#fefefe | 67787 || {{mp|2000 UD|95}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|67787}} |-id=788 bgcolor=#fefefe | 67788 || {{mp|2000 UR|95}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.0 km || {{M+J|67788}} |-id=789 bgcolor=#fefefe | 67789 || {{mp|2000 UD|97}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|67789}} |-id=790 bgcolor=#fefefe | 67790 || {{mp|2000 UG|100}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|67790}} |-id=791 bgcolor=#fefefe | 67791 || {{mp|2000 UP|100}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|67791}} |-id=792 bgcolor=#fefefe | 67792 || {{mp|2000 UD|102}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|67792}} |-id=793 bgcolor=#fefefe | 67793 || {{mp|2000 UE|102}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|67793}} |-id=794 bgcolor=#fefefe | 67794 || {{mp|2000 UZ|103}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|67794}} |-id=795 bgcolor=#e9e9e9 | 67795 || {{mp|2000 UC|104}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|67795}} |-id=796 bgcolor=#e9e9e9 | 67796 || {{mp|2000 UP|104}} || — || Oktubre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|67796}} |-id=797 bgcolor=#fefefe | 67797 || {{mp|2000 UT|106}} || — || Oktubre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|67797}} |-id=798 bgcolor=#fefefe | 67798 || {{mp|2000 UD|109}} || — || Oktubre 31, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|67798}} |-id=799 bgcolor=#d6d6d6 | 67799 || {{mp|2000 UT|109}} || — || Oktubre 31, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|67799}} |-id=800 bgcolor=#fefefe | 67800 || {{mp|2000 UZ|109}} || — || Oktubre 31, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|67800}} |} == 67801–67900 == {{Anchor|801}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 67801 || {{mp|2000 UC|110}} || — || Oktubre 31, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|67801}} |-id=802 bgcolor=#fefefe | 67802 || {{mp|2000 VB|4}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|67802}} |-id=803 bgcolor=#fefefe | 67803 || {{mp|2000 VX|7}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|67803}} |-id=804 bgcolor=#d6d6d6 | 67804 || {{mp|2000 VE|11}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|67804}} |-id=805 bgcolor=#fefefe | 67805 || {{mp|2000 VF|15}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|67805}} |-id=806 bgcolor=#e9e9e9 | 67806 || {{mp|2000 VZ|15}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|67806}} |-id=807 bgcolor=#fefefe | 67807 || {{mp|2000 VE|16}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|67807}} |-id=808 bgcolor=#fefefe | 67808 || {{mp|2000 VL|16}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|67808}} |-id=809 bgcolor=#e9e9e9 | 67809 || {{mp|2000 VS|18}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 2.5 km || {{M+J|67809}} |-id=810 bgcolor=#fefefe | 67810 || {{mp|2000 VY|22}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|67810}} |-id=811 bgcolor=#d6d6d6 | 67811 || {{mp|2000 VL|23}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|67811}} |-id=812 bgcolor=#fefefe | 67812 || {{mp|2000 VF|24}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|67812}} |-id=813 bgcolor=#fefefe | 67813 || {{mp|2000 VN|24}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|67813}} |-id=814 bgcolor=#fefefe | 67814 || {{mp|2000 VL|26}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.5 km || {{M+J|67814}} |-id=815 bgcolor=#fefefe | 67815 || {{mp|2000 VB|27}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|67815}} |-id=816 bgcolor=#fefefe | 67816 || {{mp|2000 VZ|28}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|67816}} |-id=817 bgcolor=#d6d6d6 | 67817 || {{mp|2000 VR|30}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 10 km || {{M+J|67817}} |-id=818 bgcolor=#fefefe | 67818 || {{mp|2000 VJ|32}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|67818}} |-id=819 bgcolor=#fefefe | 67819 || {{mp|2000 VP|32}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|67819}} |-id=820 bgcolor=#fefefe | 67820 || {{mp|2000 VS|32}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|67820}} |-id=821 bgcolor=#fefefe | 67821 || {{mp|2000 VT|32}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|67821}} |-id=822 bgcolor=#fefefe | 67822 || {{mp|2000 VN|33}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|67822}} |-id=823 bgcolor=#fefefe | 67823 || {{mp|2000 VU|33}} || — || Nobyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|67823}} |-id=824 bgcolor=#fefefe | 67824 || {{mp|2000 VB|39}} || — || Nobyembre 1, 2000 || [[Desert Beaver Observatory|Desert Beaver]] || [[William Kwong Yu Yeung|W. K. Y. Yeung]] || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|67824}} |-id=825 bgcolor=#fefefe | 67825 || {{mp|2000 VF|43}} || — || Nobyembre 1, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|67825}} |-id=826 bgcolor=#fefefe | 67826 || {{mp|2000 VN|44}} || — || Nobyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|67826}} |-id=827 bgcolor=#fefefe | 67827 || {{mp|2000 VK|46}} || — || Nobyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|67827}} |-id=828 bgcolor=#fefefe | 67828 || {{mp|2000 VX|46}} || — || Nobyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|67828}} |-id=829 bgcolor=#fefefe | 67829 || {{mp|2000 VP|49}} || — || Nobyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|67829}} |-id=830 bgcolor=#fefefe | 67830 || {{mp|2000 VF|50}} || — || Nobyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|67830}} |-id=831 bgcolor=#fefefe | 67831 || {{mp|2000 VV|50}} || — || Nobyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|67831}} |-id=832 bgcolor=#fefefe | 67832 || {{mp|2000 VZ|50}} || — || Nobyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | 2.1 km || {{M+J|67832}} |-id=833 bgcolor=#fefefe | 67833 || {{mp|2000 VC|53}} || — || Nobyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|67833}} |-id=834 bgcolor=#d6d6d6 | 67834 || {{mp|2000 VV|53}} || — || Nobyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#901|EUP]] || align=right | 12 km || {{M+J|67834}} |-id=835 bgcolor=#fefefe | 67835 || {{mp|2000 VY|53}} || — || Nobyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|67835}} |-id=836 bgcolor=#fefefe | 67836 || {{mp|2000 VP|55}} || — || Nobyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|67836}} |-id=837 bgcolor=#fefefe | 67837 || {{mp|2000 VQ|55}} || — || Nobyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|67837}} |-id=838 bgcolor=#fefefe | 67838 || {{mp|2000 VP|56}} || — || Nobyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|67838}} |-id=839 bgcolor=#fefefe | 67839 || {{mp|2000 VS|57}} || — || Nobyembre 3, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|67839}} |-id=840 bgcolor=#fefefe | 67840 || {{mp|2000 VZ|60}} || — || Nobyembre 2, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|67840}} |-id=841 bgcolor=#e9e9e9 | 67841 || {{mp|2000 VR|61}} || — || Nobyembre 9, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#805|BAR]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|67841}} |-id=842 bgcolor=#fefefe | 67842 || {{mp|2000 VY|61}} || — || Nobyembre 9, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|67842}} |-id=843 bgcolor=#fefefe | 67843 || 2000 WL || — || Nobyembre 16, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|67843}} |-id=844 bgcolor=#fefefe | 67844 || {{mp|2000 WQ|4}} || — || Nobyembre 19, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|67844}} |-id=845 bgcolor=#fefefe | 67845 || {{mp|2000 WM|5}} || — || Nobyembre 19, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|67845}} |-id=846 bgcolor=#fefefe | 67846 || {{mp|2000 WU|5}} || — || Nobyembre 19, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|67846}} |-id=847 bgcolor=#fefefe | 67847 || {{mp|2000 WX|6}} || — || Nobyembre 19, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|67847}} |-id=848 bgcolor=#e9e9e9 | 67848 || {{mp|2000 WB|7}} || — || Nobyembre 19, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|67848}} |-id=849 bgcolor=#fefefe | 67849 || {{mp|2000 WH|7}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|67849}} |-id=850 bgcolor=#fefefe | 67850 || {{mp|2000 WS|7}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|67850}} |-id=851 bgcolor=#fefefe | 67851 || {{mp|2000 WN|8}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|67851}} |-id=852 bgcolor=#fefefe | 67852 || {{mp|2000 WT|8}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|67852}} |-id=853 bgcolor=#fefefe | 67853 Iwamura || {{mp|2000 WO|9}} || {{MoMP|67853|Iwamura}} || Nobyembre 22, 2000 || [[Kuma Kogen Observatory|Kuma Kogen]] || [[Akimasa Nakamura|A. Nakamura]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|67853}} |-id=854 bgcolor=#e9e9e9 | 67854 || {{mp|2000 WF|12}} || — || Nobyembre 24, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|67854}} |-id=855 bgcolor=#e9e9e9 | 67855 || {{mp|2000 WO|13}} || — || Nobyembre 18, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|67855}} |-id=856 bgcolor=#fefefe | 67856 || {{mp|2000 WL|15}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|67856}} |-id=857 bgcolor=#e9e9e9 | 67857 || {{mp|2000 WQ|18}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|67857}} |-id=858 bgcolor=#e9e9e9 | 67858 || {{mp|2000 WX|20}} || — || Nobyembre 25, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|67858}} |-id=859 bgcolor=#fefefe | 67859 || {{mp|2000 WZ|21}} || — || Nobyembre 20, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|67859}} |-id=860 bgcolor=#e9e9e9 | 67860 || {{mp|2000 WP|22}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|67860}} |-id=861 bgcolor=#fefefe | 67861 || {{mp|2000 WT|22}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|67861}} |-id=862 bgcolor=#fefefe | 67862 || {{mp|2000 WU|22}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67862}} |-id=863 bgcolor=#fefefe | 67863 || {{mp|2000 WZ|22}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || V || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|67863}} |-id=864 bgcolor=#fefefe | 67864 || {{mp|2000 WD|23}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|67864}} |-id=865 bgcolor=#fa8072 | 67865 || {{mp|2000 WG|23}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|67865}} |-id=866 bgcolor=#fefefe | 67866 || {{mp|2000 WK|23}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.2 km || {{M+J|67866}} |-id=867 bgcolor=#fefefe | 67867 || {{mp|2000 WL|23}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|67867}} |-id=868 bgcolor=#fefefe | 67868 || {{mp|2000 WY|30}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|67868}} |-id=869 bgcolor=#fefefe | 67869 || {{mp|2000 WP|31}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#67869|slow]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|67869}} |-id=870 bgcolor=#fefefe | 67870 || {{mp|2000 WG|32}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67870}} |-id=871 bgcolor=#fefefe | 67871 || {{mp|2000 WV|33}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|67871}} |-id=872 bgcolor=#fefefe | 67872 || {{mp|2000 WH|34}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|67872}} |-id=873 bgcolor=#fefefe | 67873 || {{mp|2000 WL|34}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|67873}} |-id=874 bgcolor=#fefefe | 67874 || {{mp|2000 WA|36}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|67874}} |-id=875 bgcolor=#fefefe | 67875 || {{mp|2000 WX|36}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|67875}} |-id=876 bgcolor=#fefefe | 67876 || {{mp|2000 WH|37}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|67876}} |-id=877 bgcolor=#fefefe | 67877 || {{mp|2000 WQ|40}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|67877}} |-id=878 bgcolor=#fefefe | 67878 || {{mp|2000 WR|40}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|67878}} |-id=879 bgcolor=#fefefe | 67879 || {{mp|2000 WJ|43}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|67879}} |-id=880 bgcolor=#fefefe | 67880 || {{mp|2000 WJ|47}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|67880}} |-id=881 bgcolor=#fefefe | 67881 || {{mp|2000 WO|47}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || V || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|67881}} |-id=882 bgcolor=#fefefe | 67882 || {{mp|2000 WR|47}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|67882}} |-id=883 bgcolor=#fefefe | 67883 || {{mp|2000 WA|50}} || — || Nobyembre 25, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|67883}} |-id=884 bgcolor=#fefefe | 67884 || {{mp|2000 WR|50}} || — || Nobyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|67884}} |-id=885 bgcolor=#fefefe | 67885 || {{mp|2000 WB|51}} || — || Nobyembre 28, 2000 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|67885}} |-id=886 bgcolor=#fefefe | 67886 || {{mp|2000 WQ|58}} || — || Nobyembre 21, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|67886}} |-id=887 bgcolor=#d6d6d6 | 67887 || {{mp|2000 WA|59}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#634|INA]] || align=right | ''7.2 km'' || {{M+J|67887}} |-id=888 bgcolor=#fefefe | 67888 || {{mp|2000 WR|59}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|67888}} |-id=889 bgcolor=#fefefe | 67889 || {{mp|2000 WT|60}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|67889}} |-id=890 bgcolor=#e9e9e9 | 67890 || {{mp|2000 WK|61}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|67890}} |-id=891 bgcolor=#fefefe | 67891 || {{mp|2000 WR|61}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|67891}} |-id=892 bgcolor=#fefefe | 67892 || {{mp|2000 WS|61}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|67892}} |-id=893 bgcolor=#fefefe | 67893 || {{mp|2000 WY|61}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|67893}} |-id=894 bgcolor=#fefefe | 67894 || {{mp|2000 WX|69}} || — || Nobyembre 19, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|67894}} |-id=895 bgcolor=#fefefe | 67895 || {{mp|2000 WY|70}} || — || Nobyembre 19, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|67895}} |-id=896 bgcolor=#fefefe | 67896 || {{mp|2000 WZ|73}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|67896}} |-id=897 bgcolor=#fefefe | 67897 || {{mp|2000 WK|75}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|67897}} |-id=898 bgcolor=#d6d6d6 | 67898 || {{mp|2000 WV|87}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|67898}} |-id=899 bgcolor=#e9e9e9 | 67899 || {{mp|2000 WB|88}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|67899}} |-id=900 bgcolor=#fefefe | 67900 || {{mp|2000 WG|90}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|67900}} |} == 67901–68000 == {{Anchor|901}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 67901 || {{mp|2000 WP|90}} || — || Nobyembre 21, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|67901}} |-id=902 bgcolor=#fefefe | 67902 || {{mp|2000 WY|92}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67902}} |-id=903 bgcolor=#d6d6d6 | 67903 || {{mp|2000 WV|94}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|67903}} |-id=904 bgcolor=#fefefe | 67904 || {{mp|2000 WJ|96}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|67904}} |-id=905 bgcolor=#fefefe | 67905 || {{mp|2000 WN|96}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|67905}} |-id=906 bgcolor=#fefefe | 67906 || {{mp|2000 WD|97}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|67906}} |-id=907 bgcolor=#fefefe | 67907 || {{mp|2000 WL|97}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|67907}} |-id=908 bgcolor=#fefefe | 67908 || {{mp|2000 WF|98}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|67908}} |-id=909 bgcolor=#fefefe | 67909 || {{mp|2000 WJ|98}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || V || align=right | 2.8 km || {{M+J|67909}} |-id=910 bgcolor=#fefefe | 67910 || {{mp|2000 WC|100}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|67910}} |-id=911 bgcolor=#fefefe | 67911 || {{mp|2000 WN|100}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|67911}} |-id=912 bgcolor=#e9e9e9 | 67912 || {{mp|2000 WA|101}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|67912}} |-id=913 bgcolor=#fefefe | 67913 || {{mp|2000 WC|103}} || — || Nobyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|67913}} |-id=914 bgcolor=#fefefe | 67914 || {{mp|2000 WJ|104}} || — || Nobyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|67914}} |-id=915 bgcolor=#fefefe | 67915 || {{mp|2000 WG|105}} || — || Nobyembre 26, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67915}} |-id=916 bgcolor=#d6d6d6 | 67916 || {{mp|2000 WU|105}} || — || Nobyembre 28, 2000 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 6.4 km || {{M+J|67916}} |-id=917 bgcolor=#e9e9e9 | 67917 || {{mp|2000 WU|109}} || — || Nobyembre 20, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|67917}} |-id=918 bgcolor=#fefefe | 67918 || {{mp|2000 WW|109}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|67918}} |-id=919 bgcolor=#fefefe | 67919 || {{mp|2000 WW|111}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|67919}} |-id=920 bgcolor=#e9e9e9 | 67920 || {{mp|2000 WB|113}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|67920}} |-id=921 bgcolor=#e9e9e9 | 67921 || {{mp|2000 WG|113}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || EUN || align=right | 3.0 km || {{M+J|67921}} |-id=922 bgcolor=#fefefe | 67922 || {{mp|2000 WN|113}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|67922}} |-id=923 bgcolor=#fefefe | 67923 || {{mp|2000 WR|113}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.9 km || {{M+J|67923}} |-id=924 bgcolor=#fefefe | 67924 || {{mp|2000 WJ|115}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|67924}} |-id=925 bgcolor=#fefefe | 67925 || {{mp|2000 WA|116}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|67925}} |-id=926 bgcolor=#fefefe | 67926 || {{mp|2000 WN|118}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|67926}} |-id=927 bgcolor=#fefefe | 67927 || {{mp|2000 WB|120}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|67927}} |-id=928 bgcolor=#fefefe | 67928 || {{mp|2000 WH|122}} || — || Nobyembre 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|67928}} |-id=929 bgcolor=#fefefe | 67929 || {{mp|2000 WL|122}} || — || Nobyembre 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|67929}} |-id=930 bgcolor=#fefefe | 67930 || {{mp|2000 WP|122}} || — || Nobyembre 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|67930}} |-id=931 bgcolor=#fefefe | 67931 || {{mp|2000 WD|123}} || — || Nobyembre 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|67931}} |-id=932 bgcolor=#d6d6d6 | 67932 || {{mp|2000 WX|125}} || — || Nobyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.7 km || {{M+J|67932}} |-id=933 bgcolor=#fefefe | 67933 || {{mp|2000 WR|127}} || — || Nobyembre 17, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|67933}} |-id=934 bgcolor=#e9e9e9 | 67934 || {{mp|2000 WY|133}} || — || Nobyembre 19, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|67934}} |-id=935 bgcolor=#fefefe | 67935 || {{mp|2000 WU|134}} || — || Nobyembre 19, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.9 km || {{M+J|67935}} |-id=936 bgcolor=#fefefe | 67936 || {{mp|2000 WP|135}} || — || Nobyembre 19, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|67936}} |-id=937 bgcolor=#fefefe | 67937 || {{mp|2000 WT|137}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|67937}} |-id=938 bgcolor=#fefefe | 67938 || {{mp|2000 WV|137}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|67938}} |-id=939 bgcolor=#fefefe | 67939 || {{mp|2000 WO|142}} || — || Nobyembre 20, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|67939}} |-id=940 bgcolor=#fefefe | 67940 || {{mp|2000 WT|143}} || — || Nobyembre 20, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|67940}} |-id=941 bgcolor=#fefefe | 67941 || {{mp|2000 WX|143}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|67941}} |-id=942 bgcolor=#fefefe | 67942 || {{mp|2000 WX|144}} || — || Nobyembre 21, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|67942}} |-id=943 bgcolor=#fa8072 | 67943 || {{mp|2000 WP|151}} || — || Nobyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|67943}} |-id=944 bgcolor=#fefefe | 67944 || {{mp|2000 WB|152}} || — || Nobyembre 30, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|67944}} |-id=945 bgcolor=#fefefe | 67945 || {{mp|2000 WW|152}} || — || Nobyembre 29, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|67945}} |-id=946 bgcolor=#fefefe | 67946 || {{mp|2000 WH|153}} || — || Nobyembre 29, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|67946}} |-id=947 bgcolor=#e9e9e9 | 67947 || {{mp|2000 WR|153}} || — || Nobyembre 29, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 2.5 km || {{M+J|67947}} |-id=948 bgcolor=#fefefe | 67948 || {{mp|2000 WV|156}} || — || Nobyembre 30, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|67948}} |-id=949 bgcolor=#fefefe | 67949 || {{mp|2000 WY|159}} || — || Nobyembre 20, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|67949}} |-id=950 bgcolor=#fefefe | 67950 || {{mp|2000 WX|160}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|67950}} |-id=951 bgcolor=#fefefe | 67951 || {{mp|2000 WB|161}} || — || Nobyembre 20, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|67951}} |-id=952 bgcolor=#e9e9e9 | 67952 || {{mp|2000 WH|166}} || — || Nobyembre 24, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|67952}} |-id=953 bgcolor=#fefefe | 67953 || {{mp|2000 WN|166}} || — || Nobyembre 24, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|67953}} |-id=954 bgcolor=#fefefe | 67954 || {{mp|2000 WW|166}} || — || Nobyembre 24, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|67954}} |-id=955 bgcolor=#fefefe | 67955 || {{mp|2000 WT|167}} || — || Nobyembre 24, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|67955}} |-id=956 bgcolor=#e9e9e9 | 67956 || {{mp|2000 WW|167}} || — || Nobyembre 24, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|67956}} |-id=957 bgcolor=#fefefe | 67957 || {{mp|2000 WX|168}} || — || Nobyembre 25, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|67957}} |-id=958 bgcolor=#fefefe | 67958 || {{mp|2000 WK|170}} || — || Nobyembre 24, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 1.4 km || {{M+J|67958}} |-id=959 bgcolor=#e9e9e9 | 67959 || {{mp|2000 WB|171}} || — || Nobyembre 24, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|67959}} |-id=960 bgcolor=#fefefe | 67960 || {{mp|2000 WB|173}} || — || Nobyembre 25, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|67960}} |-id=961 bgcolor=#e9e9e9 | 67961 || {{mp|2000 WO|173}} || — || Nobyembre 25, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|67961}} |-id=962 bgcolor=#e9e9e9 | 67962 || {{mp|2000 WG|175}} || — || Nobyembre 26, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|67962}} |-id=963 bgcolor=#fefefe | 67963 || {{mp|2000 WX|176}} || — || Nobyembre 27, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|67963}} |-id=964 bgcolor=#e9e9e9 | 67964 || {{mp|2000 WJ|178}} || — || Nobyembre 28, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|67964}} |-id=965 bgcolor=#d6d6d6 | 67965 || {{mp|2000 WX|181}} || — || Nobyembre 25, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 8.3 km || {{M+J|67965}} |-id=966 bgcolor=#fefefe | 67966 || {{mp|2000 WZ|183}} || — || Nobyembre 30, 2000 || [[Lowell Observatory, Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|67966}} |-id=967 bgcolor=#fefefe | 67967 || {{mp|2000 WB|188}} || — || Nobyembre 16, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|67967}} |-id=968 bgcolor=#e9e9e9 | 67968 || {{mp|2000 WN|190}} || — || Nobyembre 18, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|67968}} |-id=969 bgcolor=#fefefe | 67969 || {{mp|2000 WO|191}} || — || Nobyembre 19, 2000 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.5 km || {{M+J|67969}} |-id=970 bgcolor=#fefefe | 67970 || {{mp|2000 WW|195}} || — || Nobyembre 22, 2000 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || V || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|67970}} |-id=971 bgcolor=#fefefe | 67971 || {{mp|2000 XP|1}} || — || Disyembre 3, 2000 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|67971}} |-id=972 bgcolor=#fefefe | 67972 || {{mp|2000 XC|4}} || — || Disyembre 1, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|67972}} |-id=973 bgcolor=#fefefe | 67973 || {{mp|2000 XV|5}} || — || Disyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|67973}} |-id=974 bgcolor=#fefefe | 67974 || {{mp|2000 XP|6}} || — || Disyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|67974}} |-id=975 bgcolor=#fefefe | 67975 || {{mp|2000 XW|6}} || — || Disyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|67975}} |-id=976 bgcolor=#e9e9e9 | 67976 || {{mp|2000 XA|7}} || — || Disyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|67976}} |-id=977 bgcolor=#fefefe | 67977 || {{mp|2000 XZ|7}} || — || Disyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|67977}} |-id=978 bgcolor=#fefefe | 67978 || {{mp|2000 XE|10}} || — || Disyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|67978}} |-id=979 bgcolor=#d6d6d6 | 67979 Michelory || {{mp|2000 XS|10}} || {{MoMP|67979|Michelory}} || Disyembre 4, 2000 || [[Le Creusot, France|Le Creusot]] || [[Jean-Claude Merlin|J.-C. Merlin]] || {{·}} || align=right | 7.6 km || {{M+J|67979}} |-id=980 bgcolor=#fefefe | 67980 || {{mp|2000 XU|10}} || — || Disyembre 4, 2000 || [[Bisei Spaceguard Center|Bisei SG Center]] || [[Bisei Asteroid Tracking Telescope for Rapid Survey|BATTeRS]] || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.3 km || {{M+J|67980}} |-id=981 bgcolor=#fefefe | 67981 || {{mp|2000 XM|12}} || — || Disyembre 4, 2000 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|67981}} |-id=982 bgcolor=#fefefe | 67982 || {{mp|2000 XH|16}} || — || Disyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|67982}} |-id=983 bgcolor=#fefefe | 67983 || {{mp|2000 XY|16}} || — || Disyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.4 km || {{M+J|67983}} |-id=984 bgcolor=#fefefe | 67984 || {{mp|2000 XC|17}} || — || Disyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|67984}} |-id=985 bgcolor=#fefefe | 67985 || {{mp|2000 XD|17}} || — || Disyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|67985}} |-id=986 bgcolor=#fefefe | 67986 || {{mp|2000 XJ|17}} || — || Disyembre 1, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|67986}} |-id=987 bgcolor=#fefefe | 67987 || {{mp|2000 XX|18}} || — || Disyembre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|67987}} |-id=988 bgcolor=#fefefe | 67988 || {{mp|2000 XM|19}} || — || Disyembre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|67988}} |-id=989 bgcolor=#e9e9e9 | 67989 || {{mp|2000 XV|20}} || — || Disyembre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|67989}} |-id=990 bgcolor=#fefefe | 67990 || {{mp|2000 XA|21}} || — || Disyembre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|67990}} |-id=991 bgcolor=#fefefe | 67991 || {{mp|2000 XE|21}} || — || Disyembre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|67991}} |-id=992 bgcolor=#e9e9e9 | 67992 || {{mp|2000 XU|22}} || — || Disyembre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|67992}} |-id=993 bgcolor=#fefefe | 67993 || {{mp|2000 XD|24}} || — || Disyembre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|67993}} |-id=994 bgcolor=#e9e9e9 | 67994 || {{mp|2000 XX|24}} || — || Disyembre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 8.6 km || {{M+J|67994}} |-id=995 bgcolor=#fefefe | 67995 || {{mp|2000 XU|25}} || — || Disyembre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|67995}} |-id=996 bgcolor=#fefefe | 67996 || {{mp|2000 XX|28}} || — || Disyembre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|67996}} |-id=997 bgcolor=#d6d6d6 | 67997 || {{mp|2000 XA|29}} || — || Disyembre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|67997}} |-id=998 bgcolor=#fefefe | 67998 || {{mp|2000 XQ|31}} || — || Disyembre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|67998}} |-id=999 bgcolor=#e9e9e9 | 67999 || {{mp|2000 XC|32}} || — || Disyembre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|67999}} |-id=000 bgcolor=#fefefe | 68000 || {{mp|2000 XM|32}} || — || Disyembre 4, 2000 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|68000}} |} == Mga sanggunian == {{Reflist|35em}} == Mga panlabas na kawing == * [https://www.minorplanetcenter.net/iau/lists/NumberedMPs050001.html Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (65001)–(70000)] (IAU Minor Planet Center) (sa Ingles) {{DEFAULTSORT:Talaan ng mga planetang menor: 65001-70000}} [[Kategorya:Talaan ng mga planetang menor batay sa numero|67000]] rsae3fs9cei6xggdmood6we0c5jpy4d 1728 339217 2221150 2026-08-20T13:47:26Z PhiliptheNumber1 115945 Bagong pahina 2221150 wikitext text/x-wiki Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino. == Mga artikulo == Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista. == Mga kalahok == * [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]]) == Mga resulta == sn0ihpauh0j33ifsmyr8yi9b86azwvx 0 339218 2221151 2026-08-20T14:01:47Z LknFenix 125962 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1365617626|Thieboudienne]]" 2221151 wikitext text/x-wiki {{Infobox food|name=Tiep|served=|other=|carbohydrate=|fat=|protein=|calories=|variations=Karne|minor_ingredient=Gulay|main_ingredient=Isda at kanin|course=|image=Thieboudienne.JPG|type=Pangunahing ulam|maxtime=4h|mintime=2h|year=|creator=<!-- or | creators = -->|national_cuisine=|country=Saint-Louis, [[Senegal]]|alternate_name=Benechin, ceebu jën|similar_dish=|caption=Ceebu jen}} Ang {{Lang|wo|'''ceebu'''}} o '''''tiep''''' (bilang kahalili: '''''thieb''''', '''''benechin''''', '''''benachin''''', o '''''jollof rice''''') ay isang tradisyonal na putahe mula sa [[Senegal]] na kinakain din sa [[Mauritanya]], [[Guinea-Bissau]], [[Guinea]], [[Mali (bansa)|Mali]], [[Gambia]], at iba pang mga bansa sa Kanluran at Gitnang Aprika. Ito ang [[pambansang putahe]] sa Senegal.<ref>{{Cite web |title=Senegalese Fish and Rice (Thiéboudienne) Recipe |url=http://www.saveur.com/article/Recipes/Senegal-Fish-Rice/ |access-date=2019-12-14 |website=Saveur |language=en}}</ref> Ang bersyon ng tiep na tinatawag na '''''ceebu jën''''' o '''''chebu jen''''' ({{Langx|wo|ceebu jën}}) – na kilala rin sa [[Francization|Pranses]] na anyong '''''thieboudienne''''' ({{Langx|fr|thiéboudiène}}) – ay inihahanda gamit ang isda, basag na bigas, at sarsa ng kamatis na niluto sa isang palayok. Mayroon ding mga uri ng '''''tiep yappa''''' (may karne) at '''''tiep ganaar''''' (may manok). Kadalasang kabilang sa mga karagdagang sangkap ang mga sibuyas, kamatis, karot, repolyo, [[Kamoteng-kahoy|kamoteng-]][[Kamoteng-kahoy|kahoy]], maanghang na sili, dayap at mantika ng mani, at mga [[Broth cube|kubo de kaldo]]. 8yyxt37qkw2q1l43eu237qcoyx9ugi8 2221163 2221151 2026-08-20T15:26:00Z LknFenix 125962 Pag-aayos sa sanggunian 2221163 wikitext text/x-wiki {{Infobox food|name=Tiep|served=|other=|carbohydrate=|fat=|protein=|calories=|variations=Karne|minor_ingredient=Gulay|main_ingredient=Isda at kanin|course=|image=Thieboudienne.JPG|type=Pangunahing ulam|maxtime=4h|mintime=2h|year=|creator=<!-- or | creators = -->|national_cuisine=|country=Saint-Louis, [[Senegal]]|alternate_name=Benechin, ceebu jën|similar_dish=|caption=Ceebu jen}} Ang {{Lang|wo|'''ceebu'''}} o '''''tiep''''' (bilang kahalili: '''''thieb''''', '''''benechin''''', '''''benachin''''', o '''''jollof rice''''') ay isang tradisyonal na putahe mula sa [[Senegal]] na kinakain din sa [[Mauritanya]], [[Guinea-Bissau]], [[Guinea]], [[Mali (bansa)|Mali]], [[Gambia]], at iba pang mga bansa sa Kanluran at Gitnang Aprika. Ito ang [[pambansang putahe]] sa Senegal.<ref>{{Cite web |title=Senegalese Fish and Rice (Thiéboudienne) Recipe |url=http://www.saveur.com/article/Recipes/Senegal-Fish-Rice/ |access-date=2019-12-14 |website=Saveur |language=en|trans-title=Resipi ng Isda't Kanin ng mga Senegales (Thiéboudienne)}}</ref> Ang bersyon ng tiep na tinatawag na '''''ceebu jën''''' o '''''chebu jen''''' ({{Langx|wo|ceebu jën}}) – na kilala rin sa Pranses na anyong '''''thieboudienne''''' ({{Langx|fr|thiéboudiène}}) – ay inihahanda gamit ang isda, basag na bigas, at sarsa ng kamatis na niluto sa isang palayok. Mayroon ding mga uri ng '''''tiep yappa''''' (may karne) at '''''tiep ganaar''''' (may manok). Kadalasang kabilang sa mga karagdagang sangkap ang mga sibuyas, kamatis, karot, repolyo, [[Kamoteng-kahoy|kamoteng-]][[Kamoteng-kahoy|kahoy]], maanghang na sili, dayap at mantika ng mani, at mga [[Broth cube|kubo de kaldo]]. ==Mga sanggunian== {{reflist}} tetmibj4hf50vltznfl7ggrrdroileb 2221164 2221163 2026-08-20T15:27:06Z LknFenix 125962 Pinalitan ang larawan sa infobox 2221164 wikitext text/x-wiki {{Infobox food|name=Tiep|served=|other=|carbohydrate=|fat=|protein=|calories=|variations=Karne|minor_ingredient=Gulay|main_ingredient=Isda at kanin|course=|image=Partage d'un repas de Thiéboudienne rouge à Ndiaganiao, Sénégal.jpg|type=Pangunahing ulam|maxtime=4h|mintime=2h|year=|creator=<!-- or | creators = -->|national_cuisine=|country=Saint-Louis, [[Senegal]]|alternate_name=Benechin, ceebu jën|similar_dish=|caption=Ceebu jen}} Ang {{Lang|wo|'''ceebu'''}} o '''''tiep''''' (bilang kahalili: '''''thieb''''', '''''benechin''''', '''''benachin''''', o '''''jollof rice''''') ay isang tradisyonal na putahe mula sa [[Senegal]] na kinakain din sa [[Mauritanya]], [[Guinea-Bissau]], [[Guinea]], [[Mali (bansa)|Mali]], [[Gambia]], at iba pang mga bansa sa Kanluran at Gitnang Aprika. Ito ang [[pambansang putahe]] sa Senegal.<ref>{{Cite web |title=Senegalese Fish and Rice (Thiéboudienne) Recipe |url=http://www.saveur.com/article/Recipes/Senegal-Fish-Rice/ |access-date=2019-12-14 |website=Saveur |language=en|trans-title=Resipi ng Isda't Kanin ng mga Senegales (Thiéboudienne)}}</ref> Ang bersyon ng tiep na tinatawag na '''''ceebu jën''''' o '''''chebu jen''''' ({{Langx|wo|ceebu jën}}) – na kilala rin sa Pranses na anyong '''''thieboudienne''''' ({{Langx|fr|thiéboudiène}}) – ay inihahanda gamit ang isda, basag na bigas, at sarsa ng kamatis na niluto sa isang palayok. Mayroon ding mga uri ng '''''tiep yappa''''' (may karne) at '''''tiep ganaar''''' (may manok). Kadalasang kabilang sa mga karagdagang sangkap ang mga sibuyas, kamatis, karot, repolyo, [[Kamoteng-kahoy|kamoteng-]][[Kamoteng-kahoy|kahoy]], maanghang na sili, dayap at mantika ng mani, at mga [[Broth cube|kubo de kaldo]]. ==Mga sanggunian== {{reflist}} 08omb0374yxv5i4ymzb6477baqym7in 2221165 2221164 2026-08-20T15:33:57Z LknFenix 125962 + Pangalan 2221165 wikitext text/x-wiki {{Infobox food|name=Tiep|served=|other=|carbohydrate=|fat=|protein=|calories=|variations=Karne|minor_ingredient=Gulay|main_ingredient=Isda at kanin|course=|image=Partage d'un repas de Thiéboudienne rouge à Ndiaganiao, Sénégal.jpg|type=Pangunahing ulam|maxtime=4h|mintime=2h|year=|creator=<!-- or | creators = -->|national_cuisine=|country=Saint-Louis, [[Senegal]]|alternate_name=Benechin, ceebu jën|similar_dish=|caption=Ceebu jen}} Ang {{Lang|wo|'''ceebu'''}} o '''''tiep''''' (bilang kahalili: '''''thieb''''', '''''benechin''''', '''''benachin''''', o '''''jollof rice''''') ay isang tradisyonal na putahe mula sa [[Senegal]] na kinakain din sa [[Mauritanya]], [[Guinea-Bissau]], [[Guinea]], [[Mali (bansa)|Mali]], [[Gambia]], at iba pang mga bansa sa Kanluran at Gitnang Aprika. Ito ang [[pambansang putahe]] sa Senegal.<ref>{{Cite web |title=Senegalese Fish and Rice (Thiéboudienne) Recipe |url=http://www.saveur.com/article/Recipes/Senegal-Fish-Rice/ |access-date=2019-12-14 |website=Saveur |language=en|trans-title=Resipi ng Isda't Kanin ng mga Senegales (Thiéboudienne)}}</ref> Ang bersyon ng tiep na tinatawag na '''''ceebu jën''''' o '''''chebu jen''''' ({{Langx|wo|ceebu jën}}) – na kilala rin sa Pranses na anyong '''''thieboudienne''''' ({{Langx|fr|thiéboudiène}}) – ay inihahanda gamit ang isda, basag na bigas, at sarsa ng kamatis na niluto sa isang palayok. Mayroon ding mga uri ng '''''tiep yappa''''' (may karne) at '''''tiep ganaar''''' (may manok). Kadalasang kabilang sa mga karagdagang sangkap ang mga sibuyas, kamatis, karot, repolyo, [[Kamoteng-kahoy|kamoteng-]][[Kamoteng-kahoy|kahoy]], maanghang na sili, dayap at mantika ng mani, at mga [[Broth cube|kubo de kaldo]]. == Pangalan == Nagmula ang pangalan ng putahe sa mga [[Wikang Wolof|salitang Wolof]] na {{Lang|wo|ceeb}} (nangangahulugang "bigas") at {{Lang|wo|jën}} ("isda"). Kabilang sa iba pang anyo ng pangalan ang: ''ceebu jen'', ''cee bu jen'', ''ceeb u jen'', ''thebouidienne'', ''theibou dienn'', ''thiebou dienn'', ''thiebou dinne'', ''thiébou dieune'', ''tíe biou dienne'', ''thieb-ou-djien'', ''thiebu djen'' o ''riz au poisson''.<ref name="Wells2007">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ouz-AwAAQBAJ&pg=PA28|title=The World of Street Food: Easy Quick Meals to Cook at Home|author=Troth Wells|date=15 Marso 2007|publisher=New Internationalist| isbn=978-1-904456-50-6| pages=28–|language=en|trans-title=Ang Mundo ng Pagkaing Kalye: Mga Pagkaing Madali't Mabilisang Lutuin sa Bahay}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} kyr287jfge4k92orp0o3hzjd5toeuvz 2221193 2221165 2026-08-20T19:06:57Z LknFenix 125962 + Tingnan din 2221193 wikitext text/x-wiki {{Infobox food|name=Tiep|served=|other=|carbohydrate=|fat=|protein=|calories=|variations=Karne|minor_ingredient=Gulay|main_ingredient=Isda at kanin|course=|image=Partage d'un repas de Thiéboudienne rouge à Ndiaganiao, Sénégal.jpg|type=Pangunahing ulam|maxtime=4h|mintime=2h|year=|creator=<!-- or | creators = -->|national_cuisine=|country=Saint-Louis, [[Senegal]]|alternate_name=Benechin, ceebu jën|similar_dish=|caption=Ceebu jen}} Ang {{Lang|wo|'''ceebu'''}} o '''''tiep''''' (bilang kahalili: '''''thieb''''', '''''benechin''''', '''''benachin''''', o '''''jollof rice''''') ay isang tradisyonal na putahe mula sa [[Senegal]] na kinakain din sa [[Mauritanya]], [[Guinea-Bissau]], [[Guinea]], [[Mali (bansa)|Mali]], [[Gambia]], at iba pang mga bansa sa Kanluran at Gitnang Aprika. Ito ang [[pambansang putahe]] sa Senegal.<ref>{{Cite web |title=Senegalese Fish and Rice (Thiéboudienne) Recipe |url=http://www.saveur.com/article/Recipes/Senegal-Fish-Rice/ |access-date=2019-12-14 |website=Saveur |language=en|trans-title=Resipi ng Isda't Kanin ng mga Senegales (Thiéboudienne)}}</ref> Ang bersyon ng tiep na tinatawag na '''''ceebu jën''''' o '''''chebu jen''''' ({{Langx|wo|ceebu jën}}) – na kilala rin sa Pranses na anyong '''''thieboudienne''''' ({{Langx|fr|thiéboudiène}}) – ay inihahanda gamit ang isda, basag na bigas, at sarsa ng kamatis na niluto sa isang palayok. Mayroon ding mga uri ng '''''tiep yappa''''' (may karne) at '''''tiep ganaar''''' (may manok). Kadalasang kabilang sa mga karagdagang sangkap ang mga sibuyas, kamatis, karot, repolyo, [[Kamoteng-kahoy|kamoteng-]][[Kamoteng-kahoy|kahoy]], maanghang na sili, dayap at mantika ng mani, at mga [[Broth cube|kubo de kaldo]]. == Pangalan == Nagmula ang pangalan ng putahe sa mga [[Wikang Wolof|salitang Wolof]] na {{Lang|wo|ceeb}} (nangangahulugang "bigas") at {{Lang|wo|jën}} ("isda"). Kabilang sa iba pang anyo ng pangalan ang: ''ceebu jen'', ''cee bu jen'', ''ceeb u jen'', ''thebouidienne'', ''theibou dienn'', ''thiebou dienn'', ''thiebou dinne'', ''thiébou dieune'', ''tíe biou dienne'', ''thieb-ou-djien'', ''thiebu djen'' o ''riz au poisson''.<ref name="Wells2007">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ouz-AwAAQBAJ&pg=PA28|title=The World of Street Food: Easy Quick Meals to Cook at Home|author=Troth Wells|date=15 Marso 2007|publisher=New Internationalist| isbn=978-1-904456-50-6| pages=28–|language=en|trans-title=Ang Mundo ng Pagkaing Kalye: Mga Pagkaing Madali't Mabilisang Lutuin sa Bahay}}</ref> == Tingnan din == * [[Kuskus]] * [[Lutuing Senegales]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} p2fcg6hqpju670sqrjdn3jc7lwurikr 2221195 2221193 2026-08-20T19:32:47Z LknFenix 125962 + Kasaysayan 2221195 wikitext text/x-wiki {{Infobox food|name=Tiep|served=|other=|carbohydrate=|fat=|protein=|calories=|variations=Karne|minor_ingredient=Gulay|main_ingredient=Isda at kanin|course=|image=Partage d'un repas de Thiéboudienne rouge à Ndiaganiao, Sénégal.jpg|type=Pangunahing ulam|maxtime=4h|mintime=2h|year=|creator=<!-- or | creators = -->|national_cuisine=|country=Saint-Louis, [[Senegal]]|alternate_name=Benechin, ceebu jën|similar_dish=|caption=Ceebu jen}} Ang {{Lang|wo|'''ceebu'''}} o '''''tiep''''' (bilang kahalili: '''''thieb''''', '''''benechin''''', '''''benachin''''', o '''''jollof rice''''') ay isang tradisyonal na putahe mula sa [[Senegal]] na kinakain din sa [[Mauritanya]], [[Guinea-Bissau]], [[Guinea]], [[Mali (bansa)|Mali]], [[Gambia]], at iba pang mga bansa sa Kanluran at Gitnang Aprika. Ito ang [[pambansang putahe]] sa Senegal.<ref>{{Cite web |title=Senegalese Fish and Rice (Thiéboudienne) Recipe |url=http://www.saveur.com/article/Recipes/Senegal-Fish-Rice/ |access-date=2019-12-14 |website=Saveur |language=en|trans-title=Resipi ng Isda't Kanin ng mga Senegales (Thiéboudienne)}}</ref> Ang bersyon ng tiep na tinatawag na '''''ceebu jën''''' o '''''chebu jen''''' ({{Langx|wo|ceebu jën}}) – na kilala rin sa Pranses na anyong '''''thieboudienne''''' ({{Langx|fr|thiéboudiène}}) – ay inihahanda gamit ang isda, basag na bigas, at sarsa ng kamatis na niluto sa isang palayok. Mayroon ding mga uri ng '''''tiep yappa''''' (may karne) at '''''tiep ganaar''''' (may manok). Kadalasang kabilang sa mga karagdagang sangkap ang mga sibuyas, kamatis, karot, repolyo, [[Kamoteng-kahoy|kamoteng-]][[Kamoteng-kahoy|kahoy]], maanghang na sili, dayap at mantika ng mani, at mga [[Broth cube|kubo de kaldo]]. == Pangalan == Nagmula ang pangalan ng putahe sa mga [[Wikang Wolof|salitang Wolof]] na {{Lang|wo|ceeb}} (nangangahulugang "bigas") at {{Lang|wo|jën}} ("isda"). Kabilang sa iba pang anyo ng pangalan ang: ''ceebu jen'', ''cee bu jen'', ''ceeb u jen'', ''thebouidienne'', ''theibou dienn'', ''thiebou dienn'', ''thiebou dinne'', ''thiébou dieune'', ''tíe biou dienne'', ''thieb-ou-djien'', ''thiebu djen'' o ''riz au poisson''.<ref name="Wells2007">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ouz-AwAAQBAJ&pg=PA28|title=The World of Street Food: Easy Quick Meals to Cook at Home|author=Troth Wells|date=15 Marso 2007|publisher=New Internationalist| isbn=978-1-904456-50-6| pages=28–|language=en|trans-title=Ang Mundo ng Pagkaing Kalye: Mga Pagkaing Madali't Mabilisang Lutuin sa Bahay}}</ref> == Kasaysayan == Ayon sa kasaysayan, karaniwang iniuugnay ang tiep sa lungsod ng Saint-Louis noong ikalabinsiyam na siglo.<ref>{{Citation |last=N'Diaye Corréard, Geneviève, Daff, Moussa, Mbaye, Alioune, Ndiaye, Modou |first= |title=Les mots du patrimoine : le Sénégal |date=2008-01-01 |work= |pages= |url=http://dx.doi.org/10.3917/dbu.bavou.2008.01.0205 |access-date=2024-03-29 |publisher=De Boeck Supérieur|language=fr}}</ref> Ang pagbagsak ng pangisdaan ng puting lapu-lapu ay nagpabawas sa akses sa putaheng ito.<ref>{{cite news |url=https://apnews.com/article/overfishing-senegal-africa-grouper-fish-seafood-climate-56ab28781307be88026c618fffd6f257 |title=Senegal struggles with loss of fish central to diet, culture |author1=Grace Ekpu |author2=Patrick Whittle |work=The Associated Press |date=2023-04-06 |access-date=2024-08-29|language=en|trans-title=Senegal, nahihirapan sa pagkawala ng isda na mahalaga sa diyeta at kultura}}</ref> == Tingnan din == * [[Kuskus]] * [[Lutuing Senegales]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} fk7c7x42pcuszv93u1k1aywcnu1xowe 2221217 2221195 2026-08-21T03:20:08Z TentingZones1 122212 /* Kasaysayan */ dagdag 2221217 wikitext text/x-wiki {{Infobox food|name=Tiep|served=|other=|carbohydrate=|fat=|protein=|calories=|variations=Karne|minor_ingredient=Gulay|main_ingredient=Isda at kanin|course=|image=Partage d'un repas de Thiéboudienne rouge à Ndiaganiao, Sénégal.jpg|type=Pangunahing ulam|maxtime=4h|mintime=2h|year=|creator=<!-- or | creators = -->|national_cuisine=|country=Saint-Louis, [[Senegal]]|alternate_name=Benechin, ceebu jën|similar_dish=|caption=Ceebu jen}} Ang {{Lang|wo|'''ceebu'''}} o '''''tiep''''' (bilang kahalili: '''''thieb''''', '''''benechin''''', '''''benachin''''', o '''''jollof rice''''') ay isang tradisyonal na putahe mula sa [[Senegal]] na kinakain din sa [[Mauritanya]], [[Guinea-Bissau]], [[Guinea]], [[Mali (bansa)|Mali]], [[Gambia]], at iba pang mga bansa sa Kanluran at Gitnang Aprika. Ito ang [[pambansang putahe]] sa Senegal.<ref>{{Cite web |title=Senegalese Fish and Rice (Thiéboudienne) Recipe |url=http://www.saveur.com/article/Recipes/Senegal-Fish-Rice/ |access-date=2019-12-14 |website=Saveur |language=en|trans-title=Resipi ng Isda't Kanin ng mga Senegales (Thiéboudienne)}}</ref> Ang bersyon ng tiep na tinatawag na '''''ceebu jën''''' o '''''chebu jen''''' ({{Langx|wo|ceebu jën}}) – na kilala rin sa Pranses na anyong '''''thieboudienne''''' ({{Langx|fr|thiéboudiène}}) – ay inihahanda gamit ang isda, basag na bigas, at sarsa ng kamatis na niluto sa isang palayok. Mayroon ding mga uri ng '''''tiep yappa''''' (may karne) at '''''tiep ganaar''''' (may manok). Kadalasang kabilang sa mga karagdagang sangkap ang mga sibuyas, kamatis, karot, repolyo, [[Kamoteng-kahoy|kamoteng-]][[Kamoteng-kahoy|kahoy]], maanghang na sili, dayap at mantika ng mani, at mga [[Broth cube|kubo de kaldo]]. == Pangalan == Nagmula ang pangalan ng putahe sa mga [[Wikang Wolof|salitang Wolof]] na {{Lang|wo|ceeb}} (nangangahulugang "bigas") at {{Lang|wo|jën}} ("isda"). Kabilang sa iba pang anyo ng pangalan ang: ''ceebu jen'', ''cee bu jen'', ''ceeb u jen'', ''thebouidienne'', ''theibou dienn'', ''thiebou dienn'', ''thiebou dinne'', ''thiébou dieune'', ''tíe biou dienne'', ''thieb-ou-djien'', ''thiebu djen'' o ''riz au poisson''.<ref name="Wells2007">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ouz-AwAAQBAJ&pg=PA28|title=The World of Street Food: Easy Quick Meals to Cook at Home|author=Troth Wells|date=15 Marso 2007|publisher=New Internationalist| isbn=978-1-904456-50-6| pages=28–|language=en|trans-title=Ang Mundo ng Pagkaing Kalye: Mga Pagkaing Madali't Mabilisang Lutuin sa Bahay}}</ref> == Kasaysayan == Ayon sa kasaysayan, karaniwang iniuugnay ang tiep sa lungsod ng Saint-Louis noong ikalabinsiyam na siglo.<ref>{{Citation |last=N'Diaye Corréard, Geneviève, Daff, Moussa, Mbaye, Alioune, Ndiaye, Modou |first= |title=Les mots du patrimoine : le Sénégal |date=2008-01-01 |work= |pages= |url=http://dx.doi.org/10.3917/dbu.bavou.2008.01.0205 |access-date=2024-03-29 |publisher=De Boeck Supérieur|language=fr}}</ref> Ang pagbagsak ng pangisdaan ng puting lapu-lapu ay nagpabawas sa akses sa putaheng ito.<ref>{{cite news |url=https://apnews.com/article/overfishing-senegal-africa-grouper-fish-seafood-climate-56ab28781307be88026c618fffd6f257 |title=Senegal struggles with loss of fish central to diet, culture |author1=Grace Ekpu |author2=Patrick Whittle |work=The Associated Press |date=2023-04-06 |access-date=2024-08-29|language=en|trans-title=Senegal, nahihirapan sa pagkawala ng isda na mahalaga sa diyeta at kultura}}</ref> ==Paghahain== Ayon sa kaugalian, kinakain ito sa isang malaking pinggan na pangkomunidad gamit ang kamay. Ito rin ang simbolo ng ''terranga'' (pagiging mabuting pakikitungo) ng mga Senegales: ang pamilya, mga bumibisitang kaibigan, at mga bisita ay nagtitipon sa paligid ng isang pinggan (tinatawag na ''bolus'') kung saan lahat ay kumakain gamit ang kutsara (''couddou Pulaar'') o ng kanilang kamay. Inihahain ito sa malalaking tray na may kanin sa ilalim at ang isda, kadalasang [[puting grupo]] (''Epinephelus aeneus''), at ang mga gulay, na marami sa kanila ay buo, ay nakalagay sa gitna. ==Resipe== Ito ay isang paghahanda ng sariwa o pinatuyong isda, at dinurog na kanin (bigas Wolof), na niluto kasama ng mga gulay (tulad ng kamoteng kahoy, kalabasa, repolyo, karot, singkamas, o talong), perehil, tomato paste, sili, bawang at sibuyas.<ref>{{Cite web |last= |date=2022-06-04 |title=Tiebou dieun |url=https://termcoord.eu/2022/06/i-ate-food-term-of-the-week-tiebou-dieun/ |access-date=2023-09-18 |website=[[European Parliament]] |language=en-GB |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005003153/https://termcoord.eu/2022/06/i-ate-food-term-of-the-week-tiebou-dieun/ |url-status=dead }}</ref> Orihinal na gawa sa isda, hindi pangkaraniwan na makita itong inihahain kasama ng karne ng baka o manok. == Tingnan din == * [[Kuskus]] * [[Lutuing Senegales]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} 9bufrnbmmydym97ladk67rhzzx4iuo5 1 339219 2221152 2026-08-20T14:03:33Z LknFenix 125962 + isinalinwikang pahina 2221152 wikitext text/x-wiki {{Isinalinwikang pahina|en|Thieboudienne}} oxgcumk19t79h8k554az4muy4bnzc09 0 339220 2221153 2026-08-20T14:14:41Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Thieboudienne]] 2221153 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Thieboudienne]] n8297j4d4bgcem23tgbsvbyp1uhpfik 0 339221 2221154 2026-08-20T14:15:14Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Thieboudienne]] 2221154 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Thieboudienne]] n8297j4d4bgcem23tgbsvbyp1uhpfik 0 339222 2221155 2026-08-20T14:15:43Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Thieboudienne]] 2221155 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Thieboudienne]] n8297j4d4bgcem23tgbsvbyp1uhpfik 0 339223 2221156 2026-08-20T14:16:17Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Thieboudienne]] 2221156 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Thieboudienne]] n8297j4d4bgcem23tgbsvbyp1uhpfik 0 339224 2221158 2026-08-20T14:17:37Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Thieboudienne]] 2221158 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Thieboudienne]] n8297j4d4bgcem23tgbsvbyp1uhpfik 0 339225 2221159 2026-08-20T14:17:57Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Thieboudienne]] 2221159 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Thieboudienne]] n8297j4d4bgcem23tgbsvbyp1uhpfik 0 339226 2221160 2026-08-20T14:18:19Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Thieboudienne]] 2221160 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Thieboudienne]] n8297j4d4bgcem23tgbsvbyp1uhpfik 0 339228 2221162 2026-08-20T14:46:17Z Lolbet101 163542 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:simple:Special:Redirect/revision/10197093|White dwarf]]" 2221162 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Sirius_A_and_B_Hubble_photo.jpg|right|thumb| Isang larawan ng [[Sirius|Sirius A at Sirius B]] na kinunan ng [[Teleskopyong Pangkalawakang Hubble]]. Ang Sirius B, na isang puting unano, ay makikita bilang isang mahinang tuldok ng liwanag sa ibabang kaliwa ng mas maliwanag na Sirius A.]] [[Talaksan:White_dwarf-590.jpg|thumb|180x180px| Mga bituin na puting unano]] Ang puting unano o puting dwende (Ingles: '''white dwarf)''' ay isang masiksik na labi ng isang bituin. Nilapirot ang materya sa loob nito dahil hinihila ng [[Grabedad|grabidad]] ang [[Atomo|mga atomo]] palapit sa isa't isa at pag-alis ang kanilang [[Elektron|mga elektron]] sa mga ito. Ang [[masa]] ng isang puting unano ay katulad ng masa ng [[Araw (astronomiya)|Araw]], ngunit ang bolyum nito ay kasinglaki lamang ng [[Daigdig]]. Ang mga puting unano ang pangwakas na estado ng ebolusyon ng lahat ng mga bituing hindi sapat ang mataas na masa upang maging isang [[bituing neutron]]. Mahigit 97% ng mga bituin sa [[Ariwanas]] ang inaasahang magiging mga bituing puting unano. Matapos ang pangunahing sekwensiya, kung saan nagsasanib ang [[Idrohino|hidrohino]] sa [[Elyo|helyo]], lalawak ito upang maging isang [[pulang higante]] na siyang nagsasanib ng helyo sa [[karbon]] at [[oksiheno]] sa ubod nito. Kung walang sapat na masa ang isang pulang higante upang pagsamahin ang karbon, (humigit-kumulang 1 bilyong K), maiipon ang hindi aktibong karbon at oksiheno sa gitna nito. Matapos maalis ang mga panlabas na patong nito at mabuo ang isang planetaryong nebula, naiwan ang ubod nito na siyang naging puting unano.<ref name="rln">{{Cite web |last=Richmond |first=M |title=Late stages of evolution for low-mass stars |url=http://spiff.rit.edu/classes/phys230/lectures/planneb/planneb.html |access-date=3 May 2007 |website=Lecture notes, Physics 230 |publisher=Rochester Institute of Technology}}</ref> Ang materyal sa isang puting unano ay hindi na sumasailalim sa mga reaksiyong pagsasanib ng nuklear, kaya wala itong pinagmumulan ng enerhiya. Hindi ito sinusuportahan ng init mula sa pagsasanib laban sa pagguho ng grabidad. Sa halip, ang pagbagsak nito ay pinigilan ng presyon ng pagkabulok ng elektron. Ang isang bituin na tulad ng Araw ay magiging isang puting unano kapag naubusan na ito ng gasolina para sa pagsasanib ng nuklear. Malapit sa katapusan ng buhay nito, dadaan ito sa yugto ng isang [[pulang higante]] at pagkatapos ay mawawala ang karamihan ng mga [[gas]] nito, hanggang sa ang natirang ubod ay lumiit at maging isang batang puting unano. == Kasaysayan == Natuklasan ang mga puting duwende noong ika-18 siglo. Ang unang kilalang puting unano, na tinatawag na 40 Eridani B, ay natuklasan noong 31 Enero 1783 ni [[William Herschel]]. Bahagi ito ng isang sistemang 40 Eridani, na binubuo ng tatlong bituin. Ang ikalawang puting unano ay natuklasan noong 1862, ngunit noong una ay inakala itong isang pulang unano. Isa itong maliit na bituin malapit sa bituing [[Sirius]]. Ang kasamang bituing ito, na tinatawag na Sirius B, ay may temperatura sa ibabaw na humigit-kumulang 25,000 Kelvin, kaya ito ay itinuring itong isang mainit na bituin. Gayunpaman, ang Sirius B ay halos 10,000 beses na mas mahina kaysa sa pangunahin bituin na Sirius A. Natuklasan ng mga siyentipiko na ang masa ng Sirius B ay halos parehas lang sa Araw. Nangangahulugan ito na minsan, ang Sirius B ay isang bituin na katulad ng Araw. Noong 1917, natuklasan ni Adriaan van Maanen ang isa pang puting unano na tinatawag na Van Maanen 2. Ito ang ikatlong puting unano na natuklasan. Ito rin ang pinakamalapit na puting unano sa [[Daigdig]], maliban sa Sirius B. == Muling pagsiklab == Maaaring muling magliyab at sumabog bilang isang [[supernoba]] ang mga puting unano kung makakakuha ito ng sapat na karagdagang materyal. May pinakamataas na masa kung saan manatiling matatag ang isang puting unano. Ito ay tinatawag bilang limitasyon ng Chandrasekhar. Ang isang puting unano ay maaaring kumuha ng materyal mula sa isang kasamang bituin, halimbawa, kung hanggang sa lumapit ang masa nito sa limitasyon ng Chandrasekhar. Ang sobrang masa ay maaaring magdulot ng isang reaksyon ng pagsasanib ng karbon. Naniniwala ang mga [[astronomo]] na ang muling pagsiklab na ito ay maaaring humantong sa pagbuo ng ilang supernoba na Uri Ia. == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} [[Kategorya:Mga uri ng bituin]] o6occdfaxwsjhev41cfb94ynam77l0t 2221166 2221162 2026-08-20T15:36:28Z Lolbet101 163542 May ilang pagbabago sa artikulong ito. (Some changes in this article.) 2221166 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Sirius_A_and_B_Hubble_photo.jpg|right|thumb| Isang larawan ng [[Sirius|Sirius A at Sirius B]] na kinunan ng [[Teleskopyong Pangkalawakang Hubble]]. Ang Sirius B, na isang puting unano, ay makikita bilang isang mahinang tuldok ng liwanag sa ibabang kaliwa ng mas maliwanag na Sirius A.]] [[Talaksan:White_dwarf-590.jpg|thumb|170px| Mga bituin na puting unano.]] Ang puting unano o puting dwende ([[Wikang Ingles|Ingles]]: '''''white dwarf'')''' ay isang masiksik na labi ng isang bituin. Nilapirot ang materya sa loob nito dahil hinihila ng [[Grabedad|grabidad]] ang [[Atomo|mga atomo]] palapit sa isa't isa at pag-alis ang kanilang [[Elektron|mga elektron]] sa mga ito. Ang [[masa]] ng isang puting unano ay katulad ng masa ng [[Araw (astronomiya)|Araw]], ngunit ang [[Volyum|bolyum]] nito ay kasinglaki lamang ng [[Daigdig]].<ref name=":0">{{Cite web |title=White Dwarf Stars |url=https://imagine.gsfc.nasa.gov/science/objects/dwarfs2.html |access-date=2026-08-20 |website=imagine.gsfc.nasa.gov}}</ref><ref>{{Cite web |title=White Dwarfs |url=https://imagine.gsfc.nasa.gov/science/objects/dwarfs1.html |access-date=2026-08-20 |website=imagine.gsfc.nasa.gov}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-03-04 |title=White Dwarfs: Compact Corpses of Stars |url=https://www.space.com/23756-white-dwarf-stars.html |access-date=2026-08-20 |website=Space.com |language=en}}</ref> Ang mga puting unano ang pangwakas na estado ng ebolusyon ng lahat ng mga bituing hindi sapat ang mataas na masa upang maging isang [[bituing neutron]].<ref>{{Cite web |title=White Dwarf {{!}} COSMOS |url=https://astronomy.swin.edu.au/cosmos/*/White+Dwarf |access-date=2026-08-20 |website=astronomy.swin.edu.au}}</ref> Mahigit 97% ng mga bituin sa [[Ariwanas]] ang inaasahang magiging mga bituing puting unano.<ref>{{Cite web |date=2022-03-04 |title=White Dwarfs: Compact Corpses of Stars |url=https://www.space.com/23756-white-dwarf-stars.html |access-date=2026-08-20 |website=Space.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Fontaine |first=G. |last2=Brassard |first2=P. |last3=Bergeron |first3=P. |title=The Potential of White Dwarf Cosmochronology |url=https://iopscience.iop.org/article/10.1086/319535 |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=113 |doi=10.1086/319535}}</ref> Matapos ang pangunahing sekwensiya, kung saan nagsasanib ang [[Idrohino|hidrohino]] sa [[Elyo|helyo]], lalawak ito upang maging isang [[pulang higante]] na siyang nagsasanib ng helyo sa [[karbon]] at [[oksiheno]] sa ubod nito. Kung walang sapat na masa ang isang pulang higante upang pagsamahin ang karbon, (humigit-kumulang 1 bilyong K), maiipon ang hindi aktibong karbon at oksiheno sa gitna nito. Matapos maalis ang mga panlabas na patong nito at mabuo ang isang planetaryong nebula, naiwan ang ubod nito na siyang naging puting unano.<ref name="rln">{{Cite web |last=Richmond |first=M |title=Late stages of evolution for low-mass stars |url=http://spiff.rit.edu/classes/phys230/lectures/planneb/planneb.html |access-date=3 May 2007 |website=Lecture notes, Physics 230 |publisher=Rochester Institute of Technology}}</ref><ref>{{Cite web |last=Crockett |first=Christopher |date=2023-04-25 |title=What are white dwarf stars? How do they form? |url=https://earthsky.org/astronomy-essentials/white-dwarfs-are-the-cores-of-dead-stars/ |access-date=2026-08-20 |language=en-US}}</ref> Ang materyal sa isang puting unano ay hindi na sumasailalim sa mga reaksiyong pagsasanib ng nuklear, kaya wala itong pinagmumulan ng enerhiya. Hindi ito sinusuportahan ng init mula sa pagsasanib laban sa pagguho ng grabidad. Sa halip, ang pagbagsak nito ay pinigilan ng presyon ng pagkabulok ng elektron. Ang isang bituin na tulad ng Araw ay magiging isang puting unano kapag naubusan na ito ng gasolina para sa pagsasanib ng nuklear. Malapit sa katapusan ng buhay nito, dadaan ito sa yugto ng isang [[pulang higante]] at pagkatapos ay mawawala ang karamihan ng mga [[gas]] nito, hanggang sa ang natirang ubod ay lumiit at maging isang batang puting unano.<ref name=":0" /> == Kasaysayan == [[Talaksan:Planetary nebula & white dwarf formation.gif|thumb|Ipinapakita nito kung paano gumuho ang isang [[pulang higante]] at naging isang puting unano.]] Natuklasan ang mga puting duwende noong ika-18 siglo. Ang unang kilalang puting unano, na tinatawag na 40 Eridani B, ay natuklasan noong 31 Enero 1783 ni [[William Herschel]]. Bahagi ito ng isang sistemang 40 Eridani, na binubuo ng tatlong bituin.<ref>{{Cite web |last=Chlachula |first=Josef |title=40 Eridani B – Rochester Astronomy Club |url=https://rochesterskies.org/40-eridani-b/ |access-date=2026-08-20 |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Neckar |first=Elisa |date=2026-01-31 |title=Jan. 31, 1783 and 1862: Pioneering white dwarf discoveries |url=https://www.astronomy.com/today-in-the-history-of-astronomy/jan-31-1783-and-1862-pioneering-white-dwarf-discoveries/ |access-date=2026-08-20 |website=Astronomy Magazine |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Holberg |first=J. B. |date=2005 |title=How Degenerate Stars Came to be Known as White Dwarfs |url=https://scixplorer.org/abs/2005AAS...20720501H/abstract |journal=American Astronomical Society |volume=37 |pages=1503 |bibcode=2005AAS...20720501H}}</ref> Ang ikalawang puting unano ay natuklasan noong 1862. Isa itong maliit na bituin malapit sa bituing [[Sirius]].<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=Chandra resolves two stars in Sirius system |url=https://spaceflightnow.com/news/n0009/28chandra/ |access-date=2026-08-20 |website=spaceflightnow.com}}</ref> Ang kasamang bituing ito, na tinatawag na Sirius B, ay may temperatura sa ibabaw na humigit-kumulang 25,000 Kelvin, kaya ito ay itinuring itong isang mainit na bituin. Gayunpaman, ang Sirius B ay halos 10,000 beses na mas mahina kaysa sa pangunahin bituin na Sirius A.<ref>{{Cite web |date=2005-12-13 |title=The Dog Star, Sirius, and its Tiny Companion - NASA Science |url=https://science.nasa.gov/asset/hubble/the-dog-star-sirius-and-its-tiny-companion/ |access-date=2026-08-20 |language=en-US}}</ref> Natuklasan ng mga siyentipiko na ang masa ng Sirius B ay halos parehas lang sa Araw. Nangangahulugan ito na minsan, ang Sirius B ay isang bituin na katulad ng Araw.<ref name=bond>{{cite journal |last1=Bond |first1=Howard E. |last2=Schaefer |first2=Gail H.|last3=Gilliland |first3=Ronald L. |last4=Holberg|first4=Jay B. |last5=Mason |first5=Brian D. |last6=Lindenblad |first6=Irving W. |last7=Seitz-McLeese|first7=Miranda |last8=Arnett |first8=W. David |last9=Demarque |first9=Pierre |last10=Spada |first10=Federico |last11=Young |first11=Patrick A. |last12=Barstow |first12=Martin A. |last13=Burleigh |first13=Matthew R. |last14=Gudehus |first14=Donald |display-authors=6 |year=2017 |title=The Sirius system and its astrophysical puzzles: Hubble Space Telescope and ground-based astrometry |journal=The Astrophysical Journal |volume=840 |issue=2 |pages=70 |bibcode=2017ApJ...840...70B |arxiv=1703.10625 |doi=10.3847/1538-4357/aa6af8 |s2cid=51839102 |doi-access=free }}</ref> Noong 1917, natuklasan ni Adriaan van Maanen ang isa pang puting unano na tinatawag na Van Maanen 2 (o Van Maanen's Star). Ito ang ikatlong puting unano na natuklasan. Ito rin ang pinakamalapit na puting unano sa [[Daigdig]], maliban sa Sirius B.<ref>{{Cite web |date=2025-12-06 |title=Van Maanen’s Star — Polluted White Dwarf {{!}} Universe Map |url=https://universemap.net/van-maanens-star/ |access-date=2026-08-20 |language=en-US}}</ref> == Muling pagsiklab == Maaaring muling magliyab at sumabog bilang isang [[supernoba]] ang mga puting unano kung makakakuha ito ng sapat na karagdagang materyal. May pinakamataas na masa kung saan manatiling matatag ang isang puting unano. Ito ay tinatawag bilang limitasyon ng Chandrasekhar.<ref name=":2">{{Cite web |title=Chandrasekhar Limit {{!}} COSMOS |url=https://astronomy.swin.edu.au/cosmos/C/Chandrasekhar+Limit |access-date=2026-08-20 |website=astronomy.swin.edu.au}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=Lea |first=Robert |last2= |first2= |date=2022-05-11 |title=The Chandrasekhar limit: Why only some stars become supernovas |url=https://www.space.com/chandrasekhar-limit |access-date=2026-08-20 |website=Space.com |language=en}}</ref> Ang isang puting unano ay maaaring kumuha ng materyal mula sa isang kasamang bituin, halimbawa, kung hanggang sa lumapit ang masa nito sa limitasyon ng Chandrasekhar.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> Ang sobrang masa ay maaaring magdulot ng isang reaksyon ng pagsasanib ng karbon. Naniniwala ang mga [[astronomo]] na ang muling pagsiklab na ito ay maaaring humantong sa pagbuo ng ilang supernoba na Uri Ia. == Tingnan din == * [[Pulang superhigante]] * [[Pulsar]] * [[Itim na butas]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga uri ng bituin]] t1zfqtzoye85vhzru3oarbodgcblky6 2221170 2221166 2026-08-20T15:49:22Z Lolbet101 163542 2221170 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Sirius A and B Hubble photo.editted.PNG|thumb|Isang larawan ng [[Sirius|Sirius A at B]] na kinunan ng [[Teleskopyong Pangkalawakang Hubble]]. Ang Sirius B (tinuturo ng isang palaso), na isang puting unano, ay makikita bilang isang maliit na tuldok ng liwanag sa ibabang kaliwa ng mas maliwanag na Sirius A.]] [[Talaksan:White_dwarf-590.jpg|thumb|170px| Mga bituin na puting unano.]] Ang puting unano o puting duwende ([[Wikang Ingles|Ingles]]: '''''white dwarf'')''' ay isang masiksik na labi ng isang bituin. Nilapirot ang materya sa loob nito dahil hinihila ng [[Grabedad|grabidad]] ang [[Atomo|mga atomo]] palapit sa isa't isa at pag-alis ang kanilang [[Elektron|mga elektron]] sa mga ito. Ang [[masa]] ng isang puting unano ay katulad ng masa ng [[Araw (astronomiya)|Araw]], ngunit ang [[Volyum|bolyum]] nito ay kasinglaki lamang ng [[Daigdig]].<ref name=":0">{{Cite web |title=White Dwarf Stars |url=https://imagine.gsfc.nasa.gov/science/objects/dwarfs2.html |access-date=2026-08-20 |website=imagine.gsfc.nasa.gov}}</ref><ref>{{Cite web |title=White Dwarfs |url=https://imagine.gsfc.nasa.gov/science/objects/dwarfs1.html |access-date=2026-08-20 |website=imagine.gsfc.nasa.gov}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-03-04 |title=White Dwarfs: Compact Corpses of Stars |url=https://www.space.com/23756-white-dwarf-stars.html |access-date=2026-08-20 |website=Space.com |language=en}}</ref> Ang mga puting unano ang pangwakas na estado ng ebolusyon ng lahat ng mga bituing hindi sapat ang mataas na masa upang maging isang [[bituing neutron]].<ref>{{Cite web |title=White Dwarf {{!}} COSMOS |url=https://astronomy.swin.edu.au/cosmos/*/White+Dwarf |access-date=2026-08-20 |website=astronomy.swin.edu.au}}</ref> Mahigit 97% ng mga bituin sa [[Ariwanas]] ang inaasahang magiging mga bituing puting unano.<ref>{{Cite web |date=2022-03-04 |title=White Dwarfs: Compact Corpses of Stars |url=https://www.space.com/23756-white-dwarf-stars.html |access-date=2026-08-20 |website=Space.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Fontaine |first=G. |last2=Brassard |first2=P. |last3=Bergeron |first3=P. |title=The Potential of White Dwarf Cosmochronology |url=https://iopscience.iop.org/article/10.1086/319535 |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=113 |doi=10.1086/319535}}</ref> Matapos ang pangunahing sekwensiya, kung saan nagsasanib ang [[Idrohino|hidrohino]] sa [[Elyo|helyo]], lalawak ito upang maging isang [[pulang higante]] na siyang nagsasanib ng helyo sa [[karbon]] at [[oksiheno]] sa ubod nito. Kung walang sapat na masa ang isang pulang higante upang pagsamahin ang karbon, (humigit-kumulang 1 bilyong K), maiipon ang hindi aktibong karbon at oksiheno sa gitna nito. Matapos maalis ang mga panlabas na patong nito at mabuo ang isang planetaryong nebula, naiwan ang ubod nito na siyang naging puting unano.<ref name="rln">{{Cite web |last=Richmond |first=M |title=Late stages of evolution for low-mass stars |url=http://spiff.rit.edu/classes/phys230/lectures/planneb/planneb.html |access-date=3 May 2007 |website=Lecture notes, Physics 230 |publisher=Rochester Institute of Technology}}</ref><ref>{{Cite web |last=Crockett |first=Christopher |date=2023-04-25 |title=What are white dwarf stars? How do they form? |url=https://earthsky.org/astronomy-essentials/white-dwarfs-are-the-cores-of-dead-stars/ |access-date=2026-08-20 |language=en-US}}</ref> Ang materyal sa isang puting unano ay hindi na sumasailalim sa mga reaksiyong pagsasanib ng nuklear, kaya wala itong pinagmumulan ng enerhiya. Hindi ito sinusuportahan ng init mula sa pagsasanib laban sa pagguho ng grabidad. Sa halip, ang pagbagsak nito ay pinigilan ng presyon ng pagkabulok ng elektron. Ang isang bituin na tulad ng Araw ay magiging isang puting unano kapag naubusan na ito ng gasolina para sa pagsasanib ng nuklear. Malapit sa katapusan ng buhay nito, dadaan ito sa yugto ng isang [[pulang higante]] at pagkatapos ay mawawala ang karamihan ng mga [[gas]] nito, hanggang sa ang natirang ubod ay lumiit at maging isang batang puting unano.<ref name=":0" /> == Kasaysayan == [[Talaksan:Planetary nebula & white dwarf formation.gif|thumb|Ipinapakita nito kung paano gumuho ang isang [[pulang higante]] at naging isang puting unano.]] Natuklasan ang mga puting duwende noong ika-18 siglo. Ang unang kilalang puting unano, na tinatawag na 40 Eridani B, ay natuklasan noong 31 Enero 1783 ni [[William Herschel]]. Bahagi ito ng isang sistemang 40 Eridani, na binubuo ng tatlong bituin.<ref>{{Cite web |last=Chlachula |first=Josef |title=40 Eridani B – Rochester Astronomy Club |url=https://rochesterskies.org/40-eridani-b/ |access-date=2026-08-20 |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Neckar |first=Elisa |date=2026-01-31 |title=Jan. 31, 1783 and 1862: Pioneering white dwarf discoveries |url=https://www.astronomy.com/today-in-the-history-of-astronomy/jan-31-1783-and-1862-pioneering-white-dwarf-discoveries/ |access-date=2026-08-20 |website=Astronomy Magazine |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Holberg |first=J. B. |date=2005 |title=How Degenerate Stars Came to be Known as White Dwarfs |url=https://scixplorer.org/abs/2005AAS...20720501H/abstract |journal=American Astronomical Society |volume=37 |pages=1503 |bibcode=2005AAS...20720501H}}</ref> Ang ikalawang puting unano ay natuklasan noong 1862. Isa itong maliit na bituin malapit sa bituing [[Sirius]].<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=Chandra resolves two stars in Sirius system |url=https://spaceflightnow.com/news/n0009/28chandra/ |access-date=2026-08-20 |website=spaceflightnow.com}}</ref> Ang kasamang bituing ito, na tinatawag na Sirius B, ay may temperatura sa ibabaw na humigit-kumulang 25,000 Kelvin, kaya ito ay itinuring itong isang mainit na bituin. Gayunpaman, ang Sirius B ay halos 10,000 beses na mas mahina kaysa sa pangunahin bituin na Sirius A.<ref>{{Cite web |date=2005-12-13 |title=The Dog Star, Sirius, and its Tiny Companion - NASA Science |url=https://science.nasa.gov/asset/hubble/the-dog-star-sirius-and-its-tiny-companion/ |access-date=2026-08-20 |language=en-US}}</ref> Natuklasan ng mga siyentipiko na ang masa ng Sirius B ay halos parehas lang sa Araw. Nangangahulugan ito na minsan, ang Sirius B ay isang bituin na katulad ng Araw.<ref name=bond>{{cite journal |last1=Bond |first1=Howard E. |last2=Schaefer |first2=Gail H.|last3=Gilliland |first3=Ronald L. |last4=Holberg|first4=Jay B. |last5=Mason |first5=Brian D. |last6=Lindenblad |first6=Irving W. |last7=Seitz-McLeese|first7=Miranda |last8=Arnett |first8=W. David |last9=Demarque |first9=Pierre |last10=Spada |first10=Federico |last11=Young |first11=Patrick A. |last12=Barstow |first12=Martin A. |last13=Burleigh |first13=Matthew R. |last14=Gudehus |first14=Donald |display-authors=6 |year=2017 |title=The Sirius system and its astrophysical puzzles: Hubble Space Telescope and ground-based astrometry |journal=The Astrophysical Journal |volume=840 |issue=2 |pages=70 |bibcode=2017ApJ...840...70B |arxiv=1703.10625 |doi=10.3847/1538-4357/aa6af8 |s2cid=51839102 |doi-access=free }}</ref> Noong 1917, natuklasan ni Adriaan van Maanen ang isa pang puting unano na tinatawag na Van Maanen 2 (o Van Maanen's Star). Ito ang ikatlong puting unano na natuklasan. Ito rin ang pinakamalapit na puting unano sa [[Daigdig]], maliban sa Sirius B.<ref>{{Cite web |date=2025-12-06 |title=Van Maanen’s Star — Polluted White Dwarf {{!}} Universe Map |url=https://universemap.net/van-maanens-star/ |access-date=2026-08-20 |language=en-US}}</ref> == Muling pagsiklab == Maaaring muling magliyab at sumabog bilang isang [[supernoba]] ang mga puting unano kung makakakuha ito ng sapat na karagdagang materyal. May pinakamataas na masa kung saan manatiling matatag ang isang puting unano. Ito ay tinatawag bilang limitasyon ng Chandrasekhar.<ref name=":2">{{Cite web |title=Chandrasekhar Limit {{!}} COSMOS |url=https://astronomy.swin.edu.au/cosmos/C/Chandrasekhar+Limit |access-date=2026-08-20 |website=astronomy.swin.edu.au}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=Lea |first=Robert |last2= |first2= |date=2022-05-11 |title=The Chandrasekhar limit: Why only some stars become supernovas |url=https://www.space.com/chandrasekhar-limit |access-date=2026-08-20 |website=Space.com |language=en}}</ref> Ang isang puting unano ay maaaring kumuha ng materyal mula sa isang kasamang bituin, halimbawa, kung hanggang sa lumapit ang masa nito sa limitasyon ng Chandrasekhar.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> Ang sobrang masa ay maaaring magdulot ng isang reaksyon ng pagsasanib ng karbon. Naniniwala ang mga [[astronomo]] na ang muling pagsiklab na ito ay maaaring humantong sa pagbuo ng ilang supernoba na Uri Ia. == Tingnan din == * [[Pulang superhigante]] * [[Pulsar]] * [[Itim na butas]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga uri ng bituin]] tnts8azsbdbw673b6c8ka1gfxzkrqng 0 339229 2221167 2026-08-20T15:40:55Z Lolbet101 163542 Redirect. 2221167 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Puting unano]] 8mll1bpshal2xl4x5lxq2n8tfrr9tg4 0 339230 2221168 2026-08-20T15:42:16Z Lolbet101 163542 Redirect. 2221168 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Puting unano]] 8mll1bpshal2xl4x5lxq2n8tfrr9tg4 0 339231 2221169 2026-08-20T15:43:17Z Lolbet101 163542 Redirect. 2221169 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Puting unano]] 8mll1bpshal2xl4x5lxq2n8tfrr9tg4 0 339232 2221219 2026-08-21T04:03:38Z TentingZones1 122212 /* */ 2221219 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Ponson-Dessus |native_name = Ponson-Dessús, Pounsoû-Dessus |settlement_type = Bayan |image_skyline = L'église Saint Laurent, Ponson-Dessus.jpg |image_caption = Simbahan ni Saint-Laurent |image_shield = |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Ponson-Dessus |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Pyrénées-Atlantiques]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Pau|Pau]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Serge Parzani<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|publisher=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=13 September 2022|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 10.77 |population_as_of = 2023 |population_total = 261 |population_density_km2 = 24 |website = |population_demonym = Ponsonnais |coordinates = {{coord|43.3156|-0.0531|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = |elevation_min_m = 285 |elevation_max_m = 389 |postal_code_type = INSEE/Postal code |postal_code = 64452/64460 }} Ang '''Ponson-Dessus''' (sa [[Wikang Béarnes|Béarnes]] ''Ponson-Dessús'' o ''Pounsoû-Dessus'') ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] sa [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Pyrénées-Atlantiques]], sa rehiyon ng [[Nouvelle-Aquitaine]]. Ang mga naninirahan dito tinatawag ay ''Ponsonnais''.<ref>[http://www.habitants.fr/habitants_departement_pyrenees-atlantiques_64.html#COMA Gentilé sur habitants.fr]</ref> ==Heograpiya== Ang komuna ng Ponson-Dessus ay matatagpuan sa departamento ng Pyrénées-Atlantiques, sa rehiyon ng Nouvelle-Aquitaine. Ito ay 34 km sa pamamagitan ng kalsada mula sa Pau, ang prefecture ng departamento, at 20 km mula sa Pontacq, ang sentral na istasyon ng botohan para sa canton ng Vallées de l'Ousse et du Lagoin, kung saan umaasa ang komunidad para sa mga halalan sa departamento mula noong 2015. Ang komunidad ay bahagi din ng Vic-en-Bigorre catchment area. Ang pinakamalapit na mga komunidad ay: [[Ponson-Debat-Pout]] (2.0 km), [[Oroix]] (2.5 km), Séron (3.8 km), [[Tarasteix]] (3.8 km), [[Escaunets]] (4.0 km), [[Aast]] (4.1 km), [[Pintac]] (4.9 km), at [[Montaner]] (5.0 km). Sa kasaysayan at kultura, ang Ponson-Dessus ay bahagi ng lalawigan ng Béarn, na dating isang estado rin at nagpapakita ng pagkakaisang pangkasaysayan at pangkultura na kabaligtaran ng kapansin-pansing pagkakaiba-iba ng mga tanawin na may naghihirap na kaluwagan. Ang mga kalapit na munisipalidad ay ang [[Aast]], [[Ger, Pyrénées-Atlantiques|Ger]], [[Oroix]], [[Ponson-Debat-Pouts]], [[Saubole]], [[Séron]] at [[Tarasteix]]. ==Hidrograpiya== [[File:64452-Ponson-Dessus-Routes-Hydro.png|thumb|alt=Carte en couleur présentant le réseau hydrographique de la commune|Mga network ng hidrograpiko at kalsada ng Ponson-Dessus.]] Ang komyun ay dinadaluyan ng ilog Carbouère, ilog Lys Darré at iba't ibang maliliit na daluyan ng tubig, na bumubuo ng isang hydrographic network na may kabuuang haba na 11 km.<ref>{{Cite web |url=https://www.siges.fr/fr/fiche-territoire/commune/64452|title= Fiche communale de Ponson-Dessus|website=le système d’information pour la gestion des eaux souterraines|access-date=2026-03-09}}</ref> ==Pangalan== Ang pangalan ng lugar na Ponson-Dessus ay lumilitaw sa mga anyong ''Ponzo'' (ika-12 siglo,<ref name="Raymond">[[Paul Raymond (archiviste)|Paul Raymond]], ''Dictionnaire topographique Béarn-Pays basque''</ref> ayon kay Pierre de Marca<ref name="Marca">D'après [[Pierre de Marca]], ''Histoire de Béarn''</ref>), ''Ponsoo-Susoo'' (1376,<ref name="Raymond"/> Béarn military muster<ref name="Montre militaire">Manuscrit de 1376 - Archives départementales des Pyrénées-Atlantiques</ref>), ''Ponso-Dessus'' at ''Ponsa-Dessus'' (1385<ref name="Raymond"/> at 1402<ref name="Raymond"/> ayon sa pagkakabanggit, Béarn land register), ''Ponssoo-Dessus'', ''Ponsson-Dessuus'', ''Ponçon-Dessus'' (1538,<ref name="Raymond"/> 1546<ref name="Raymond"/> at 1675<ref name="Raymond"/> ayon sa pagkakabanggit, survey ng lupa ng Béarn). Ang pangalang Béarnese nito ay ''Ponson-Dessús'' o ''Pounsoû-Dessus''. ==Kasaysayan== Binanggit ni Paul Raymond<ref name="Raymond"/> na ang komyun ay may isang sekular na abbey, isang basalyo ng viscounty ng Béarn. Noong 1385, ang Ponson-Dessus ay may labinsiyam na kabahayan at bahagi ng balwarte ng Montaner. ==Lokal na kultura at pamana== [[File:Poey-Oloron eglise 002.JPG|thumb|Ang simbahan, tanaw sa gilid.]] Ang pista ng nayon ay ipinagdiriwang kasama ng [[Ponson-Debat-Pouts]] tuwing unang linggo ng Agosto. ===Pamana sibil=== Ang mga labi ng isang pinatibay<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=3&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=4&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Mérimée - Notices sur l'ensemble fortifié</ref> na complex sa lokalidad ng Saint-Laurent, na nagmula pa noong unang bahagi ng Gitnang Panahon, ay nagpapatotoo sa sinaunang nakaraan ng komyun. Itinatampok ng Ponson-Dessus ang isang koleksyon ng mga bahay-bukid<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=5&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=6&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=9&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Mérimée - Notices sur les fermes anciennes</ref> noong ika-18 at ika-19 na siglo. ===Pamana ng relihiyon=== Ang kasalukuyang simbahan ng Saint-Laurent,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=2&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Mérimée - Notice sur l'église Saint-Laurent]</ref> ang pangalawa na may ganitong pangalan sa bayan,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=2&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Mérimée - Notice sur l'église Saint-Laurent]</ref> deuxième du nom dans la commune, la première<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=1&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Mérimée - Notice sur l'ancienne église Saint-Laurent]</ref> ang una ay nawasak noong bandang 1880, at itinayo noong 1868. Naglalaman ito ng mga muwebles,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=1&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=12&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=13&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=14&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=15&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=18&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=20&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=22&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=23&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous] [http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=24&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=25&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=26&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Palissy - Notices sur le mobilier de l'église Saint-Laurent</ref> estatwa,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=11&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=19&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=21&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Palissy - Notices sur les statues de l'église Saint-Laurent</ref> at mga bagay<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=17&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Palissy - Notices sur les objets référencés de l'église Saint-Laurent</ref> na nakalista sa pangkalahatang imbentaryo ng pamana ng kultura. ==Kagamitan== ===Edukasyon=== May paaralang elementarya ang Ponson-Dessus. ===Mga Libangan=== Isang bulwagan ng komunidad ang matatagpuan sa gitna ng nayon. Maaaring magdaos ang bulwagang ito ng lahat ng uri ng mga pagdiriwang. Ang operasyon nito ay pinamamahalaan ng ''L'association de gestion du foyer des deux Ponson'' ('''AGF2P''') ''en gère le fonctionnement''.<ref>[http://pagesperso-orange.fr/ponson/agf2p Site de l'association AGF2P]</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ponson-Dessus]] [[Kategorya:Pyrénées-Atlantiques]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] fti5h4kwwp4xfnaohbyd9nctj69ybi0 2221220 2221219 2026-08-21T04:07:15Z TentingZones1 122212 /* */ 2221220 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Ponson-Dessus |native_name = Ponson-Dessús, Pounsoû-Dessus |settlement_type = Bayan |image_skyline = L'église Saint Laurent, Ponson-Dessus.jpg |image_caption = Simbahan ni Saint-Laurent |image_shield = |pushpin_map = France#France Nouvelle-Aquitaine |map_caption = Lokasyon ng Ponson-Dessus |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Pyrénées-Atlantiques]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Pau|Pau]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Serge Parzani<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|publisher=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=13 September 2022|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 10.77 |population_as_of = 2023 |population_total = 261 |population_density_km2 = 24 |website = |population_demonym = Ponsonnais |coordinates = {{coord|43.3156|-0.0531|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = |elevation_min_m = 285 |elevation_max_m = 389 |postal_code_type = INSEE/Postal code |postal_code = 64452/64460 }} Ang '''Ponson-Dessus''' (sa [[Wikang Béarnes|Béarnes]] ''Ponson-Dessús'' o ''Pounsoû-Dessus'') ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] sa [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Pyrénées-Atlantiques]], sa rehiyon ng [[Nouvelle-Aquitaine]]. Ang mga naninirahan dito tinatawag ay ''Ponsonnais''.<ref>[http://www.habitants.fr/habitants_departement_pyrenees-atlantiques_64.html#COMA Gentilé sur habitants.fr]</ref> ==Heograpiya== Ang komuna ng Ponson-Dessus ay matatagpuan sa departamento ng Pyrénées-Atlantiques, sa rehiyon ng Nouvelle-Aquitaine. Ito ay 34 km sa pamamagitan ng kalsada mula sa Pau, ang prefecture ng departamento, at 20 km mula sa Pontacq, ang sentral na istasyon ng botohan para sa canton ng Vallées de l'Ousse et du Lagoin, kung saan umaasa ang komunidad para sa mga halalan sa departamento mula noong 2015. Ang komunidad ay bahagi din ng Vic-en-Bigorre catchment area. Ang pinakamalapit na mga komunidad ay: [[Ponson-Debat-Pout]] (2.0 km), [[Oroix]] (2.5 km), Séron (3.8 km), [[Tarasteix]] (3.8 km), [[Escaunets]] (4.0 km), [[Aast]] (4.1 km), [[Pintac]] (4.9 km), at [[Montaner]] (5.0 km). Sa kasaysayan at kultura, ang Ponson-Dessus ay bahagi ng lalawigan ng Béarn, na dating isang estado rin at nagpapakita ng pagkakaisang pangkasaysayan at pangkultura na kabaligtaran ng kapansin-pansing pagkakaiba-iba ng mga tanawin na may naghihirap na kaluwagan. Ang mga kalapit na munisipalidad ay ang [[Aast]], [[Ger, Pyrénées-Atlantiques|Ger]], [[Oroix]], [[Ponson-Debat-Pouts]], [[Saubole]], [[Séron]] at [[Tarasteix]]. ==Hidrograpiya== [[File:64452-Ponson-Dessus-Routes-Hydro.png|thumb|alt=Carte en couleur présentant le réseau hydrographique de la commune|Mga network ng hidrograpiko at kalsada ng Ponson-Dessus.]] Ang komyun ay dinadaluyan ng ilog Carbouère, ilog Lys Darré at iba't ibang maliliit na daluyan ng tubig, na bumubuo ng isang hydrographic network na may kabuuang haba na 11 km.<ref>{{Cite web |url=https://www.siges.fr/fr/fiche-territoire/commune/64452|title= Fiche communale de Ponson-Dessus|website=le système d’information pour la gestion des eaux souterraines|access-date=2026-03-09}}</ref> ==Pangalan== Ang pangalan ng lugar na Ponson-Dessus ay lumilitaw sa mga anyong ''Ponzo'' (ika-12 siglo,<ref name="Raymond">[[Paul Raymond (archiviste)|Paul Raymond]], ''Dictionnaire topographique Béarn-Pays basque''</ref> ayon kay Pierre de Marca<ref name="Marca">D'après [[Pierre de Marca]], ''Histoire de Béarn''</ref>), ''Ponsoo-Susoo'' (1376,<ref name="Raymond"/> Béarn military muster<ref name="Montre militaire">Manuscrit de 1376 - Archives départementales des Pyrénées-Atlantiques</ref>), ''Ponso-Dessus'' at ''Ponsa-Dessus'' (1385<ref name="Raymond"/> at 1402<ref name="Raymond"/> ayon sa pagkakabanggit, Béarn land register), ''Ponssoo-Dessus'', ''Ponsson-Dessuus'', ''Ponçon-Dessus'' (1538,<ref name="Raymond"/> 1546<ref name="Raymond"/> at 1675<ref name="Raymond"/> ayon sa pagkakabanggit, survey ng lupa ng Béarn). Ang pangalang Béarnese nito ay ''Ponson-Dessús'' o ''Pounsoû-Dessus''. ==Kasaysayan== Binanggit ni Paul Raymond<ref name="Raymond"/> na ang komyun ay may isang sekular na abbey, isang basalyo ng viscounty ng Béarn. Noong 1385, ang Ponson-Dessus ay may labinsiyam na kabahayan at bahagi ng balwarte ng Montaner. ==Lokal na kultura at pamana== [[File:Poey-Oloron eglise 002.JPG|thumb|Ang simbahan, tanaw sa gilid.]] Ang pista ng nayon ay ipinagdiriwang kasama ng [[Ponson-Debat-Pouts]] tuwing unang linggo ng Agosto. ===Pamana sibil=== Ang mga labi ng isang pinatibay<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=3&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=4&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Mérimée - Notices sur l'ensemble fortifié</ref> na complex sa lokalidad ng Saint-Laurent, na nagmula pa noong unang bahagi ng Gitnang Panahon, ay nagpapatotoo sa sinaunang nakaraan ng komyun. Itinatampok ng Ponson-Dessus ang isang koleksyon ng mga bahay-bukid<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=5&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=6&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=9&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Mérimée - Notices sur les fermes anciennes</ref> noong ika-18 at ika-19 na siglo. ===Pamana ng relihiyon=== Ang kasalukuyang simbahan ng Saint-Laurent,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=2&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Mérimée - Notice sur l'église Saint-Laurent]</ref> ang pangalawa na may ganitong pangalan sa bayan,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=2&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Mérimée - Notice sur l'église Saint-Laurent]</ref> deuxième du nom dans la commune, la première<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=1&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Mérimée - Notice sur l'ancienne église Saint-Laurent]</ref> ang una ay nawasak noong bandang 1880, at itinayo noong 1868. Naglalaman ito ng mga muwebles,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=1&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=12&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=13&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=14&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=15&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=18&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=20&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=22&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=23&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous] [http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=24&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=25&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=26&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Palissy - Notices sur le mobilier de l'église Saint-Laurent</ref> estatwa,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=11&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=19&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=21&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Palissy - Notices sur les statues de l'église Saint-Laurent</ref> at mga bagay<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=17&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Palissy - Notices sur les objets référencés de l'église Saint-Laurent</ref> na nakalista sa pangkalahatang imbentaryo ng pamana ng kultura. ==Kagamitan== ===Edukasyon=== May paaralang elementarya ang Ponson-Dessus. ===Mga Libangan=== Isang bulwagan ng komunidad ang matatagpuan sa gitna ng nayon. Maaaring magdaos ang bulwagang ito ng lahat ng uri ng mga pagdiriwang. Ang operasyon nito ay pinamamahalaan ng ''L'association de gestion du foyer des deux Ponson'' ('''AGF2P''') ''en gère le fonctionnement''.<ref>[http://pagesperso-orange.fr/ponson/agf2p Site de l'association AGF2P]</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ponson-Dessus]] [[Kategorya:Pyrénées-Atlantiques]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] 2rvejzrmhppq65s9evjrv3tfkyey2ob 2221221 2221220 2026-08-21T04:22:37Z TentingZones1 122212 /* Hidrograpiya */ 2221221 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Ponson-Dessus |native_name = Ponson-Dessús, Pounsoû-Dessus |settlement_type = Bayan |image_skyline = L'église Saint Laurent, Ponson-Dessus.jpg |image_caption = Simbahan ni Saint-Laurent |image_shield = |pushpin_map = France#France Nouvelle-Aquitaine |map_caption = Lokasyon ng Ponson-Dessus |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Pyrénées-Atlantiques]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Pau|Pau]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Serge Parzani<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|publisher=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=13 September 2022|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 10.77 |population_as_of = 2023 |population_total = 261 |population_density_km2 = 24 |website = |population_demonym = Ponsonnais |coordinates = {{coord|43.3156|-0.0531|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = |elevation_min_m = 285 |elevation_max_m = 389 |postal_code_type = INSEE/Postal code |postal_code = 64452/64460 }} Ang '''Ponson-Dessus''' (sa [[Wikang Béarnes|Béarnes]] ''Ponson-Dessús'' o ''Pounsoû-Dessus'') ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] sa [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Pyrénées-Atlantiques]], sa rehiyon ng [[Nouvelle-Aquitaine]]. Ang mga naninirahan dito tinatawag ay ''Ponsonnais''.<ref>[http://www.habitants.fr/habitants_departement_pyrenees-atlantiques_64.html#COMA Gentilé sur habitants.fr]</ref> ==Heograpiya== Ang komuna ng Ponson-Dessus ay matatagpuan sa departamento ng Pyrénées-Atlantiques, sa rehiyon ng Nouvelle-Aquitaine. Ito ay 34 km sa pamamagitan ng kalsada mula sa Pau, ang prefecture ng departamento, at 20 km mula sa Pontacq, ang sentral na istasyon ng botohan para sa canton ng Vallées de l'Ousse et du Lagoin, kung saan umaasa ang komunidad para sa mga halalan sa departamento mula noong 2015. Ang komunidad ay bahagi din ng Vic-en-Bigorre catchment area. Ang pinakamalapit na mga komunidad ay: [[Ponson-Debat-Pout]] (2.0 km), [[Oroix]] (2.5 km), Séron (3.8 km), [[Tarasteix]] (3.8 km), [[Escaunets]] (4.0 km), [[Aast]] (4.1 km), [[Pintac]] (4.9 km), at [[Montaner]] (5.0 km). Sa kasaysayan at kultura, ang Ponson-Dessus ay bahagi ng lalawigan ng Béarn, na dating isang estado rin at nagpapakita ng pagkakaisang pangkasaysayan at pangkultura na kabaligtaran ng kapansin-pansing pagkakaiba-iba ng mga tanawin na may naghihirap na kaluwagan. Ang mga kalapit na munisipalidad ay ang [[Aast]], [[Ger, Pyrénées-Atlantiques|Ger]], [[Oroix]], [[Ponson-Debat-Pouts]], [[Saubole]], [[Séron]] at [[Tarasteix]]. ==Hidrograpiya== [[File:64452-Ponson-Dessus-Routes-Hydro.png|thumb|alt=Carte en couleur présentant le réseau hydrographique de la commune|Mga network ng hidrograpiko at kalsada ng Ponson-Dessus.]] Ang komyun ay dinadaluyan ng ilog Carbouère, ilog Lys Darré at iba't ibang maliliit na daluyan ng tubig, na bumubuo ng isang hydrographic network na may kabuuang haba na 11 km.<ref>{{Cite web |url=https://www.siges.fr/fr/fiche-territoire/commune/64452|title= Fiche communale de Ponson-Dessus|website=le système d’information pour la gestion des eaux souterraines|access-date=2026-03-09}}</ref> ==Pagpaplano ng lungsod== Simula Enero 1, 2024, ang Ponson-Dessus ay ikinategorya bilang isang munisipalidad sa kanayunan na may kalat-kalat na pabahay, ayon sa bagong pitong-antas na munisipal na densidad ng grid na tinukoy ng INSEE noong 2022.<ref>{{Cite web |url=https://www.insee.fr/fr/information/6439600|title=La grille communale de densité |website=le site de l'[[Institut national de la statistique et des études économiques|Insee]]|date=Mayo 28, 2024 |access-date= Hunyo 29, 2024}}</ref> Ito ay matatagpuan sa labas ng mga yunit ng urbano at sa labas ng impluwensya ng mga lungsod.<ref name="AAV2020">{{Cite web|url=https://www.insee.fr/fr/information/4803954|title=Base des aires d'attraction des villes 2020.|date=Oktubre 20, 2020|website=le site de l'[[Institut national de la statistique et des études économiques|Insee]] |access-date= Hunyo 29, 2024}}</ref><ref name="AAV20202b">{{Cite web|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/4806694 |title=En France, neuf personnes sur dix vivent dans l’aire d’attraction d’une ville |author=Marie-Pierre de Bellefon, Pascal Eusebio, Jocelyn Forest, Olivier Pégaz-Blanc et Raymond Warnod (Insee) |date=Oktubre 21, 2020|website=le site de l'[[Institut national de la statistique et des études économiques|Insee]] |access-date= Hunyo 29, 2024}}</ref> ==Paggamit ng lupa== [[File:64452-Ponson-Dessus-Sols.png|thumb|alt=Carte en couleurs présentant l'occupation des sols.|Carte des infrastructures et de l'occupation des sols de la commune en 2018 (Mapa ng imprastraktura at paggamit ng lupa sa munisipalidad noong 2018 ([[Corine Land Cover|CLC]]).]] Ang paggamit ng lupa sa munisipalidad, gaya ng ipinapakita sa European biophysical land cover database na Corine Land Cover (CLC), ay nailalarawan sa pamamagitan ng malaking dami ng lupang pang-agrikultura (78.1% noong 2018), isang pagbaba kumpara sa 1990 (79.9%). Ang detalyadong pagkasira noong 2018 ay ang mga sumusunod: lupang maaaring sakahin (51.5%), magkakaibang mga lugar na pang-agrikultura (26.6%), kagubatan (18.9%), at mga urbanisadong lugar (3%).<ref name="CLC">{{Cite web |url=https://www.statistiques.developpement-durable.gouv.fr/corine-land-cover-0 |title=CORINE Land Cover (CLC) - Répartition des superficies en 15 postes d'occupation des sols (métropole). |website=le site des données et études statistiques du ministère de la Transition écologique.|access-date= Abril 19, 2021}}</ref> Ang mga pagbabago sa takip ng lupa at imprastraktura sa loob ng munisipalidad ay maaaring maobserbahan sa iba't ibang mapa ng teritoryo: ang mapa ng Cassini (ika-18 siglo), ang mapa ng General Staff (1820-1866), at mga mapa ng IGN at mga litrato mula sa himpapawid para sa kasalukuyang panahon (1950 hanggang kasalukuyan).<ref name=Carte>{{Cite web |url= https://remonterletemps.ign.fr/comparer/basic?x=-0.0530555555556&y=43.3156&z=14&layer1=GEOGRAPHICALGRIDSYSTEMS.PLANIGNV2&layer2=GEOGRAPHICALGRIDSYSTEMS.ETATMAJOR40&mode=doubleMap|title=Évolution comparée de l'occupation des sols de la commune sur cartes anciennes|author=IGN |website=remonterletemps.ign.fr |access-date=Hulyo 17, 2023}}</ref> ==Pangalan== Ang pangalan ng lugar na Ponson-Dessus ay lumilitaw sa mga anyong ''Ponzo'' (ika-12 siglo,<ref name="Raymond">[[Paul Raymond (archiviste)|Paul Raymond]], ''Dictionnaire topographique Béarn-Pays basque''</ref> ayon kay Pierre de Marca<ref name="Marca">D'après [[Pierre de Marca]], ''Histoire de Béarn''</ref>), ''Ponsoo-Susoo'' (1376,<ref name="Raymond"/> Béarn military muster<ref name="Montre militaire">Manuscrit de 1376 - Archives départementales des Pyrénées-Atlantiques</ref>), ''Ponso-Dessus'' at ''Ponsa-Dessus'' (1385<ref name="Raymond"/> at 1402<ref name="Raymond"/> ayon sa pagkakabanggit, Béarn land register), ''Ponssoo-Dessus'', ''Ponsson-Dessuus'', ''Ponçon-Dessus'' (1538,<ref name="Raymond"/> 1546<ref name="Raymond"/> at 1675<ref name="Raymond"/> ayon sa pagkakabanggit, survey ng lupa ng Béarn). Ang pangalang Béarnese nito ay ''Ponson-Dessús'' o ''Pounsoû-Dessus''. ==Kasaysayan== Binanggit ni Paul Raymond<ref name="Raymond"/> na ang komyun ay may isang sekular na abbey, isang basalyo ng viscounty ng Béarn. Noong 1385, ang Ponson-Dessus ay may labinsiyam na kabahayan at bahagi ng balwarte ng Montaner. ==Lokal na kultura at pamana== [[File:Poey-Oloron eglise 002.JPG|thumb|Ang simbahan, tanaw sa gilid.]] Ang pista ng nayon ay ipinagdiriwang kasama ng [[Ponson-Debat-Pouts]] tuwing unang linggo ng Agosto. ===Pamana sibil=== Ang mga labi ng isang pinatibay<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=3&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=4&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Mérimée - Notices sur l'ensemble fortifié</ref> na complex sa lokalidad ng Saint-Laurent, na nagmula pa noong unang bahagi ng Gitnang Panahon, ay nagpapatotoo sa sinaunang nakaraan ng komyun. Itinatampok ng Ponson-Dessus ang isang koleksyon ng mga bahay-bukid<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=5&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=6&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=9&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Mérimée - Notices sur les fermes anciennes</ref> noong ika-18 at ika-19 na siglo. ===Pamana ng relihiyon=== Ang kasalukuyang simbahan ng Saint-Laurent,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=2&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Mérimée - Notice sur l'église Saint-Laurent]</ref> ang pangalawa na may ganitong pangalan sa bayan,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=2&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Mérimée - Notice sur l'église Saint-Laurent]</ref> deuxième du nom dans la commune, la première<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=1&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Mérimée - Notice sur l'ancienne église Saint-Laurent]</ref> ang una ay nawasak noong bandang 1880, at itinayo noong 1868. Naglalaman ito ng mga muwebles,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=1&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=12&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=13&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=14&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=15&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=18&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=20&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=22&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=23&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous] [http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=24&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=25&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=26&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Palissy - Notices sur le mobilier de l'église Saint-Laurent</ref> estatwa,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=11&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=19&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=21&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Palissy - Notices sur les statues de l'église Saint-Laurent</ref> at mga bagay<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=17&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Palissy - Notices sur les objets référencés de l'église Saint-Laurent</ref> na nakalista sa pangkalahatang imbentaryo ng pamana ng kultura. ==Kagamitan== ===Edukasyon=== May paaralang elementarya ang Ponson-Dessus. ===Mga Libangan=== Isang bulwagan ng komunidad ang matatagpuan sa gitna ng nayon. Maaaring magdaos ang bulwagang ito ng lahat ng uri ng mga pagdiriwang. Ang operasyon nito ay pinamamahalaan ng ''L'association de gestion du foyer des deux Ponson'' ('''AGF2P''') ''en gère le fonctionnement''.<ref>[http://pagesperso-orange.fr/ponson/agf2p Site de l'association AGF2P]</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ponson-Dessus]] [[Kategorya:Pyrénées-Atlantiques]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] cs9l2srdlv4poutktei92s676l07t43 2221222 2221221 2026-08-21T04:24:33Z TentingZones1 122212 2221222 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Ponson-Dessus |native_name = Ponson-Dessús, Pounsoû-Dessus |settlement_type = Bayan |image_skyline = L'église Saint Laurent, Ponson-Dessus.jpg |image_caption = Simbahan ni Saint-Laurent |image_shield = |pushpin_map = France#France Nouvelle-Aquitaine |map_caption = Lokasyon ng Ponson-Dessus |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Pyrénées-Atlantiques]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Pau|Pau]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Serge Parzani<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|publisher=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=13 September 2022|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 10.77 |population_as_of = 2023 |population_total = 261 |population_density_km2 = 24 |website = |population_demonym = Ponsonnais |coordinates = {{coord|43.3156|-0.0531|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = |elevation_min_m = 285 |elevation_max_m = 389 |postal_code_type = INSEE/Postal code |postal_code = 64452/64460 }} Ang '''Ponson-Dessus''' (sa [[Wikang Béarnes|Béarnes]] ''Ponson-Dessús'' o ''Pounsoû-Dessus'') ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] sa [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Pyrénées-Atlantiques]], sa rehiyon ng [[Nouvelle-Aquitaine]]. Ang mga naninirahan dito tinatawag ay ''Ponsonnais''.<ref>[http://www.habitants.fr/habitants_departement_pyrenees-atlantiques_64.html#COMA Gentilé sur habitants.fr]</ref> ==Heograpiya== Ang komuna ng Ponson-Dessus ay matatagpuan sa departamento ng Pyrénées-Atlantiques, sa rehiyon ng Nouvelle-Aquitaine. Ito ay 34 km sa pamamagitan ng kalsada mula sa Pau, ang prefecture ng departamento, at 20 km mula sa Pontacq, ang sentral na istasyon ng botohan para sa canton ng Vallées de l'Ousse et du Lagoin, kung saan umaasa ang komunidad para sa mga halalan sa departamento mula noong 2015. Ang komunidad ay bahagi din ng Vic-en-Bigorre catchment area. Ang pinakamalapit na mga komunidad ay: [[Ponson-Debat-Pout]] (2.0 km), [[Oroix]] (2.5 km), Séron (3.8 km), [[Tarasteix]] (3.8 km), [[Escaunets]] (4.0 km), [[Aast]] (4.1 km), [[Pintac]] (4.9 km), at [[Montaner]] (5.0 km). Sa kasaysayan at kultura, ang Ponson-Dessus ay bahagi ng lalawigan ng Béarn, na dating isang estado rin at nagpapakita ng pagkakaisang pangkasaysayan at pangkultura na kabaligtaran ng kapansin-pansing pagkakaiba-iba ng mga tanawin na may naghihirap na kaluwagan. Ang mga kalapit na munisipalidad ay ang [[Aast]], [[Ger, Pyrénées-Atlantiques|Ger]], [[Oroix]], [[Ponson-Debat-Pouts]], [[Saubole]], [[Séron]] at [[Tarasteix]]. ==Hidrograpiya== [[File:64452-Ponson-Dessus-Routes-Hydro.png|thumb|alt=Carte en couleur présentant le réseau hydrographique de la commune|Mga network ng hidrograpiko at kalsada ng Ponson-Dessus.]] Ang komyun ay dinadaluyan ng ilog Carbouère, ilog Lys Darré at iba't ibang maliliit na daluyan ng tubig, na bumubuo ng isang hydrographic network na may kabuuang haba na 11 km.<ref>{{Cite web |url=https://www.siges.fr/fr/fiche-territoire/commune/64452|title= Fiche communale de Ponson-Dessus|website=le système d’information pour la gestion des eaux souterraines|access-date=2026-03-09}}</ref> ==Pagpaplano ng lungsod== ===Tipolohiya=== Simula Enero 1, 2024, ang Ponson-Dessus ay ikinategorya bilang isang munisipalidad sa kanayunan na may kalat-kalat na pabahay, ayon sa bagong pitong-antas na munisipal na densidad ng grid na tinukoy ng INSEE noong 2022.<ref>{{Cite web |url=https://www.insee.fr/fr/information/6439600|title=La grille communale de densité |website=le site de l'[[Institut national de la statistique et des études économiques|Insee]]|date=Mayo 28, 2024 |access-date= Hunyo 29, 2024}}</ref> Ito ay matatagpuan sa labas ng mga yunit ng urbano at sa labas ng impluwensya ng mga lungsod.<ref name="AAV2020">{{Cite web|url=https://www.insee.fr/fr/information/4803954|title=Base des aires d'attraction des villes 2020.|date=Oktubre 20, 2020|website=le site de l'[[Institut national de la statistique et des études économiques|Insee]] |access-date= Hunyo 29, 2024}}</ref><ref name="AAV20202b">{{Cite web|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/4806694 |title=En France, neuf personnes sur dix vivent dans l’aire d’attraction d’une ville |author=Marie-Pierre de Bellefon, Pascal Eusebio, Jocelyn Forest, Olivier Pégaz-Blanc et Raymond Warnod (Insee) |date=Oktubre 21, 2020|website=le site de l'[[Institut national de la statistique et des études économiques|Insee]] |access-date= Hunyo 29, 2024}}</ref> ===Paggamit ng lupa=== [[File:64452-Ponson-Dessus-Sols.png|thumb|alt=Carte en couleurs présentant l'occupation des sols.|Carte des infrastructures et de l'occupation des sols de la commune en 2018 (Mapa ng imprastraktura at paggamit ng lupa sa munisipalidad noong 2018 ([[Corine Land Cover|CLC]]).]] Ang paggamit ng lupa sa munisipalidad, gaya ng ipinapakita sa European biophysical land cover database na Corine Land Cover (CLC), ay nailalarawan sa pamamagitan ng malaking dami ng lupang pang-agrikultura (78.1% noong 2018), isang pagbaba kumpara sa 1990 (79.9%). Ang detalyadong pagkasira noong 2018 ay ang mga sumusunod: lupang maaaring sakahin (51.5%), magkakaibang mga lugar na pang-agrikultura (26.6%), kagubatan (18.9%), at mga urbanisadong lugar (3%).<ref name="CLC">{{Cite web |url=https://www.statistiques.developpement-durable.gouv.fr/corine-land-cover-0 |title=CORINE Land Cover (CLC) - Répartition des superficies en 15 postes d'occupation des sols (métropole). |website=le site des données et études statistiques du ministère de la Transition écologique.|access-date= Abril 19, 2021}}</ref> Ang mga pagbabago sa takip ng lupa at imprastraktura sa loob ng munisipalidad ay maaaring maobserbahan sa iba't ibang mapa ng teritoryo: ang mapa ng Cassini (ika-18 siglo), ang mapa ng General Staff (1820-1866), at mga mapa ng IGN at mga litrato mula sa himpapawid para sa kasalukuyang panahon (1950 hanggang kasalukuyan).<ref name=Carte>{{Cite web |url= https://remonterletemps.ign.fr/comparer/basic?x=-0.0530555555556&y=43.3156&z=14&layer1=GEOGRAPHICALGRIDSYSTEMS.PLANIGNV2&layer2=GEOGRAPHICALGRIDSYSTEMS.ETATMAJOR40&mode=doubleMap|title=Évolution comparée de l'occupation des sols de la commune sur cartes anciennes|author=IGN |website=remonterletemps.ign.fr |access-date=Hulyo 17, 2023}}</ref> ===Mga lokalidad at nayon=== Boscq, Candele, Hos, Lanne-Dessus at Saint-Laurent. ===Mga ruta ng komunikasyon at transportasyon=== Ang bayan ay pinaglilingkuran ng mga kalsadang departamento na D 54, D 202, D 204 at D 311. ==Pangalan== Ang pangalan ng lugar na Ponson-Dessus ay lumilitaw sa mga anyong ''Ponzo'' (ika-12 siglo,<ref name="Raymond">[[Paul Raymond (archiviste)|Paul Raymond]], ''Dictionnaire topographique Béarn-Pays basque''</ref> ayon kay Pierre de Marca<ref name="Marca">D'après [[Pierre de Marca]], ''Histoire de Béarn''</ref>), ''Ponsoo-Susoo'' (1376,<ref name="Raymond"/> Béarn military muster<ref name="Montre militaire">Manuscrit de 1376 - Archives départementales des Pyrénées-Atlantiques</ref>), ''Ponso-Dessus'' at ''Ponsa-Dessus'' (1385<ref name="Raymond"/> at 1402<ref name="Raymond"/> ayon sa pagkakabanggit, Béarn land register), ''Ponssoo-Dessus'', ''Ponsson-Dessuus'', ''Ponçon-Dessus'' (1538,<ref name="Raymond"/> 1546<ref name="Raymond"/> at 1675<ref name="Raymond"/> ayon sa pagkakabanggit, survey ng lupa ng Béarn). Ang pangalang Béarnese nito ay ''Ponson-Dessús'' o ''Pounsoû-Dessus''. ==Kasaysayan== Binanggit ni Paul Raymond<ref name="Raymond"/> na ang komyun ay may isang sekular na abbey, isang basalyo ng viscounty ng Béarn. Noong 1385, ang Ponson-Dessus ay may labinsiyam na kabahayan at bahagi ng balwarte ng Montaner. ==Lokal na kultura at pamana== [[File:Poey-Oloron eglise 002.JPG|thumb|Ang simbahan, tanaw sa gilid.]] Ang pista ng nayon ay ipinagdiriwang kasama ng [[Ponson-Debat-Pouts]] tuwing unang linggo ng Agosto. ===Pamana sibil=== Ang mga labi ng isang pinatibay<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=3&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=4&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Mérimée - Notices sur l'ensemble fortifié</ref> na complex sa lokalidad ng Saint-Laurent, na nagmula pa noong unang bahagi ng Gitnang Panahon, ay nagpapatotoo sa sinaunang nakaraan ng komyun. Itinatampok ng Ponson-Dessus ang isang koleksyon ng mga bahay-bukid<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=5&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=6&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=9&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Mérimée - Notices sur les fermes anciennes</ref> noong ika-18 at ika-19 na siglo. ===Pamana ng relihiyon=== Ang kasalukuyang simbahan ng Saint-Laurent,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=2&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Mérimée - Notice sur l'église Saint-Laurent]</ref> ang pangalawa na may ganitong pangalan sa bayan,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=2&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Mérimée - Notice sur l'église Saint-Laurent]</ref> deuxième du nom dans la commune, la première<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=1&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Mérimée - Notice sur l'ancienne église Saint-Laurent]</ref> ang una ay nawasak noong bandang 1880, at itinayo noong 1868. Naglalaman ito ng mga muwebles,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=1&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=12&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=13&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=14&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=15&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=18&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=20&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=22&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=23&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous] [http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=24&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=25&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=26&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Palissy - Notices sur le mobilier de l'église Saint-Laurent</ref> estatwa,<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=11&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=19&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous][http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=21&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Palissy - Notices sur les statues de l'église Saint-Laurent</ref> at mga bagay<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=Cpal5&VALUE_1=Ponson%2dDessus&FIELD_2=EDIF&VALUE_2=&FIELD_3=Cpal1&VALUE_3=&FIELD_4=Cpal2&VALUE_4=&FIELD_5=Cpal3&VALUE_5=&FIELD_6=REPR&VALUE_6=&FIELD_7=Cpal4&VALUE_7=&FIELD_8=Adresse&VALUE_8=&FIELD_9=DOSURLP&VALUE_9=%20&NUMBER=17&GRP=0&REQ=%28%28Ponson%2dDessus%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=200&MAX3=200&DOM=Tous] Ministère de la Culture, base Palissy - Notices sur les objets référencés de l'église Saint-Laurent</ref> na nakalista sa pangkalahatang imbentaryo ng pamana ng kultura. ==Kagamitan== ===Edukasyon=== May paaralang elementarya ang Ponson-Dessus. ===Mga Libangan=== Isang bulwagan ng komunidad ang matatagpuan sa gitna ng nayon. Maaaring magdaos ang bulwagang ito ng lahat ng uri ng mga pagdiriwang. Ang operasyon nito ay pinamamahalaan ng ''L'association de gestion du foyer des deux Ponson'' ('''AGF2P''') ''en gère le fonctionnement''.<ref>[http://pagesperso-orange.fr/ponson/agf2p Site de l'association AGF2P]</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ponson-Dessus]] [[Kategorya:Pyrénées-Atlantiques]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] fe0afx6x52i35zch2yx2gnotzkqa1c9 10 339233 2221228 2026-08-21T07:57:30Z TentingZones1 122212 Bagong pahina: <includeonly>{{#invoke:Template wrapper|wrap|_template = Infobox settlement | _alias-map = image_coat_of_arms:image_shield, elevation:elevation_m, elevation_min:elevation_min_m, elevation_max:elevation_max_m, area_total:area_total_km2 | _exclude = type, county, subdivisions, leader_term, term | _reuse = coordinates, map_caption, leader_party, population_footnotes, population_total, population_as_of, type | template_name = Infobox Romanian subdivision | type =... 2221228 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Template wrapper|wrap|_template = Infobox settlement | _alias-map = image_coat_of_arms:image_shield, elevation:elevation_m, elevation_min:elevation_min_m, elevation_max:elevation_max_m, area_total:area_total_km2 | _exclude = type, county, subdivisions, leader_term, term | _reuse = coordinates, map_caption, leader_party, population_footnotes, population_total, population_as_of, type | template_name = Infobox Romanian subdivision | type = {{#switch: {{{type|}}} | municipality = [[Municipiu|Municipality]] | town = [[List of cities and towns in Romania|Town]] | commune = [[Communes of Romania|Commune]] | #default = Settlement {{main other|[[Category:Romania articles requiring maintenance|type]]}} }} | coordinates = {{#if:{{{coordinates|}}}|{{#invoke:Coordinates|coordinsert|{{{coordinates}}}|region:RO|type:adm1st|dim:100000}}}} | map_caption = {{if empty|{{{map_caption|}}}| Location within the county }} | pushpin_map = Romania | pushpin_caption = Location in Romania | pushpin_map_size = 270 | subdivision_type = Country | subdivision_name = Romania | subdivision_type1 = [[Counties of Romania|County]] | subdivision_name1 = {{#switch: {{unlink|{{{county|}}} }} | Alba | AB = [[Alba County|Alba]] | Arad | AR = [[Arad County|Arad]] | Argeș | AG = [[Argeș County|Argeș]] | Bacău | BC = [[Bacău County|Bacău]] | Bihor | BH = [[Bihor County|Bihor]] | Bistrița-Năsăud | BN = [[Bistrița-Năsăud County|Bistrița-Năsăud]] | Botoșani | BT = [[Botoșani County|Botoșani]] | Brăila | BR = [[Brăila County|Brăila]] | Brașov | BV = [[Brașov County|Brașov]] | Buzău | BZ = [[Buzău County|Buzău]] | Călărași | CL = [[Călărași County|Călărași]] | Caraș-Severin | CS = [[Caraș-Severin County|Caraș-Severin]] | Cluj | CJ = [[Cluj County|Cluj]] | Constanța | CT = [[Constanța County|Constanța]] | Covasna | CV = [[Covasna County|Covasna]] | Dâmbovița | DB = [[Dâmbovița County|Dâmbovița]] | Dolj | DJ = [[Dolj County|Dolj]] | Galați | GL = [[Galați County|Galați]] | Giurgiu | GR = [[Giurgiu County|Giurgiu]] | Gorj | GJ = [[Gorj County|Gorj]] | Harghita | HR = [[Harghita County|Harghita]] | Hunedoara | HD = [[Hunedoara County|Hunedoara]] | Ialomița | IL = [[Ialomița County|Ialomița]] | Iași | IS = [[Iași County|Iași]] | Ilfov | IF = [[Ilfov County|Ilfov]] | Maramureș | MM = [[Maramureș County|Maramureș]] | Mehedinți | MH = [[Mehedinți County|Mehedinți]] | Mureș | MS = [[Mureș County|Mureș]] | Neamț | NT = [[Neamț County|Neamț]] | Olt | OT = [[Olt County|Olt]] | Prahova | PH = [[Prahova County|Prahova]] | Sălaj | SJ = [[Sălaj County|Sălaj]] | Satu Mare | SM = [[Satu Mare County|Satu Mare]] | Sibiu | SB = [[Sibiu County|Sibiu]] | Suceava | SV = [[Suceava County|Suceava]] | Teleorman | TR = [[Teleorman County|Teleorman]] | Timiș | TM = [[Timiș County|Timiș]] | Tulcea | TL = [[Tulcea County|Tulcea]] | Vâlcea | VL = [[Vâlcea County|Vâlcea]] | Vaslui | VS = [[Vaslui County|Vaslui]] | Vrancea | VN = [[Vrancea County|Vrancea]] | #default = {{{county|}}} {{main other|[[Category:Romania articles requiring maintenance|C{{PAGENAME}}]]}} }} | parts_type = Subdivisions | parts = {{{subdivisions|}}} | leader_party = {{Polparty|RO|{{{leader_party|}}}}} | leader_title = Mayor {{#if: {{{leader_term|}}}{{{term|}}} | {{nobold|({{if empty|{{{leader_term|}}}|{{{term|}}}}})}}}} | population_footnotes = {{#ifeq: {{{population_total|}}} | auto | {{Romania metadata Wikidata|population_footnotes}} | {{{population_footnotes|}}} }} | population_total = {{#ifeq: {{{population_total|}}} | auto | {{Romania metadata Wikidata|population_total}} | {{{population_total|}}} }} | population_as_of = {{#ifeq: {{{population_total|}}} | auto | {{Romania metadata Wikidata|population_as_of}} | {{{population_as_of|}}} }} | total_type = &nbsp; | population_density_km2 = auto | time_zone1 = [[Eastern European Time|EET]] | utc_offset1 = +02:00 | time_zone1_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] | utc_offset1_DST = +03:00 | postal_code_type = [[Postal codes in Romania|Postal code]] | area_code_type = [[Telephone numbers in Romania|Area code]] | registration_plate_type = [[Vehicle registration plates of Romania|Vehicle reg.]] | registration_plate = {{#switch: {{unlink|{{{county|}}} }} | Alba | AB = AB | Arad | AR = AR | Argeș | AG = AG | Bacău | BC = BC | Bihor | BH = BH | Bistrița-Năsăud | BN = BN | Botoșani | BT = BT | Brăila | BR = BR | Brașov | BV = BV | Buzău | BZ = BZ | Călărași | CL = CL | Caraș-Severin | CS = CS | Cluj | CJ = CJ | Constanța | CT = CT | Covasna | CV = CV | Dâmbovița | DB = DB | Dolj | DJ = DJ | Galați | GL = GL | Giurgiu | GR = GR | Gorj | GJ = GJ | Harghita | HR = HR | Hunedoara | HD = HD | Ialomița | IL = IL | Iași | IS = IS | Ilfov | IF = IF | Maramureș | MM = MM | Mehedinți | MH = MH | Mureș | MS = MS | Neamț | NT = NT | Olt | OT = OT | Prahova | PH = PH | Sălaj | SJ = SJ | Satu Mare | SM = SM | Sibiu | SB = SB | Suceava | SV = SV | Teleorman | TR = TR | Timiș | TM = TM | Tulcea | TL = TL | Vâlcea | VL = VL | Vaslui | VS = VS | Vrancea | VN = VN | #default = }} }}<!-- error tracking categories: -->{{#if: {{{area_total|}}}{{{area_total_km2|}}} | {{#iferror: {{#expr: 1 / {{if empty|{{{area_total|}}}|{{{area_total_km2}}}}} }} | {{ns0|[[Category:Romania articles requiring maintenance|Area error]]}} | }} | }}<!-- testing area -->{{#if: {{{coordinates|}}} | | {{ns0|[[Category:Romania articles requiring maintenance|Coordinates error]]}} }}<!-- testing coordinates -->{{ns0|{{#if: {{{leader_name|}}} | {{#if: {{{term|}}}{{{leader_term|}}} | | [[Category:Romania articles requiring maintenance|Term]]}} | }} }}<!-- Check if "leader_name" is given without "leader_term" parameter --></includeonly>{{#invoke:Check for conflicting parameters|check | template = [[Template:Infobox Romanian subdivision]] | cat = {{main other|Category:Pages using infobox Romanian subdivision with conflicting parameters}} | image_coat_of_arms; image_shield | elevation; elevation_m | elevation_min; elevation_min_m | elevation_max; elevation_max_m | area_total; area_total_km2 | leader_term; term }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> tbdz30p638i14ekobgxljpwzlsrqwxb 828 339234 2221232 2026-08-21T08:05:34Z TentingZones1 122212 Bagong pahina: return { name = 'Romania', top = 48.5, bottom = 43.4, left = 20.0, right = 30.0, image = 'Romania location map.svg', image1 = 'Relief Map of Romania.png' } 2221232 Scribunto text/plain return { name = 'Romania', top = 48.5, bottom = 43.4, left = 20.0, right = 30.0, image = 'Romania location map.svg', image1 = 'Relief Map of Romania.png' } 2nb796rw74553ohdroo5ogsu3rfearv 0 339235 2221234 2026-08-21T08:12:05Z TentingZones1 122212 /* */ 2221234 wikitext text/x-wiki {{Infobox Romanian subdivision |type = town |county = Prahova |map_caption = |image_skyline = Ro ph valeni iorga museum.jpg |image_caption = Ang [[Nicolae Iorga]] museo ng alaala sa Vălenii de Munte |image_map = Valenii de Munte jud Prahova.png |image_shield = ROU PH Valenii de Munte CoA.png |leader_name = Florin Constantin<ref>{{cite web |url=https://prezenta.roaep.ro/locale09062024v2/ |title=Results of the 2024 local elections |publisher=Central Electoral Bureau |access-date=6 January 2026 |df=dmy-all}}</ref> |leader_term = 2024&ndash;2028 |leader_party = PSD |coordinates = {{coord|45|11|8|N|26|2|23|E|region:RO|display=inline,title}} |elevation = 350 |elevation_min = |elevation_max = |area_total = 21.59 |population_as_of = |population_total = auto |population_footnotes = |postal_code = 106400 |area_code = (+40) 02 44 |website = {{url|http://www.valeniidemunte.com.ro}} }} Ang '''Vălenii de Munte''' ay isang bayan sa [[Kondado ng Prahova]], timog [[Romania]] (ang makasaysayang rehiyon ng [[Muntenia]]), na may populasyon na 12,044 noong 2021.<ref>{{cite web |title=Populaţia rezidentă după grupa de vârstă, pe județe și municipii, orașe, comune, la 1 decembrie 2021 |url=https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.03_1.3.1-si-1.03.2.xls|format=XLS |publisher=[[National Institute of Statistics (Romania)|National Institute of Statistics]] }}</ref> Ito ay matatagpuan sa lambak ng ilog [[Teleajen]], 28 kilometro (17 mi) hilaga ng kinauupuan ng kondado na [[Ploiești]]. Ang mga kapatid na lungsod ng bayan ay ang [[Eaubonne]], [[Cimișlia]], at [[Sarandë]]. ==Kasaysayan== Ang unang naitalang sanggunian tungkol sa paninirahan ay mula pa noong 1431. Noong 1645, ang Vălenii de Munte (o Văleni sa madaling salita) ay naging opisyal na tirahan ng noo'y Kondado ng Săcueni. Ayon sa mga dokumento mula 1832, ang Valeni ay mayroong 518 kabahayan at 2,590 mamamayan. Sa pagtatapos ng ika-19 na siglo, ang Vălenii de Munte ay isang urban commune, na nabuo mula sa mga nayon ng Văleni (Târgul-Văleni), Turburea, at Valea Gardului, na mayroong kabuuang 3,000 residente, na nakinabang sa pagkakaroon ng lokal na ospital, parmasya, post office, at istasyon ng telegrapo. Noong 1907, nanirahan ang historyador na si [[Nicolae Iorga]] sa Văleni, at binuksan noong Enero 1908 ang People's Summer University. Noong 1952, ang Vălenii de Munte ay naging tirahan ng Teleajen Raion sa loob ng Rehiyon ng Ploiești. Nawala ang katayuan noong Repormang Administratibo noong 1968, nang ang Văleni ay naging isa sa mga bayan ng bagong tatag na [[Kondado ng Prahova]]. ==Klima== Ang Vălenii de Munte ay may mahalumigmig na klimang kontinental (Cfb sa klasipikasyon ng klima ng Köppen). <div style="width:70%;"> {{Weather box |location = Vălenii de Munte |metric first = yes |single line = yes |Jan high C = 2.2 |Feb high C = 4.3 |Mar high C = 9.1 |Apr high C = 14.6 |May high C = 19.6 |Jun high C = 23.1 |Jul high C = 25.3 |Aug high C = 25.4 |Sep high C = 20.2 |Oct high C = 14.3 |Nov high C = 8.8 |Dec high C = 3.9 |year high C = |Jan mean C = -2.2 |Feb mean C = -0.4 |Mar mean C = 4 |Apr mean C = 9.7 |May mean C = 14.9 |Jun mean C = 18.7 |Jul mean C = 20.7 |Aug mean C = 20.7 |Sep mean C = 15.7 |Oct mean C = 9.8 |Nov mean C = 4.7 |Dec mean C = -0.3 |year mean C = |Jan low C = -6.1 |Feb low C = -4.7 |Mar low C = -1.1 |Apr low C = 4.2 |May low C = 9.3 |Jun low C = 13.4 |Jul low C = 15.6 |Aug low C = 15.5 |Sep low C = 11 |Oct low C = 5.7 |Nov low C = 1.4 |Dec low C = -3.7 |year low C = |Jan precipitation mm = 45 |Feb precipitation mm = 44 |Mar precipitation mm = 59 |Apr precipitation mm = 88 |May precipitation mm = 130 |Jun precipitation mm = 138 |Jul precipitation mm = 136 |Aug precipitation mm = 101 |Sep precipitation mm = 72 |Oct precipitation mm = 62 |Nov precipitation mm = 55 |Dec precipitation mm = 53 |year precipitation = |date=May 2021|source=https://en.climate-data.org/europe/romania/prahova/valenii-de-munte-15296/}} </div> [[Image:Hanul "La barieră".jpg|left|thumb|upright=1.10|Ang bahay-tuluyan na "La barieră" ("Ang harang"), na orihinal na matatagpuan sa Vălenii de Munte, ay makikita ngayon sa Village Museum sa [[Bukarest]].]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Vălenii de Munte]] karnbk90e3qg2lnsprsbf30pcf0yccu 0 339236 2221235 2026-08-21T08:41:38Z TentingZones1 122212 /* */ 2221235 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |name = Martinroda |image_photo = Martinroda 01.jpg |image_caption = Martinroda mula sa silangan at Kagubatang Turingia |image_coa = DEU Martinroda COA.svg |coordinates = {{coord|50|43|30|N|10|53|16|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Martinroda in IK.svg |state = Thüringen |district = Ilm-Kreis |Verwaltungsgemeinschaft = Geratal/Plaue |elevation = 400 |area = 13.23 |postal_code = 98693 |area_code = 03677 |licence = IK |Gemeindeschlüssel = 16 0 70 034 |website = [https://www.geratal.de/martinroda/ geratal.de] |mayor = Babett Morgenbrod<ref>[https://wahlen.thueringen.de/datenbank/wahl1/wahl.asp?wahlart=BM&wJahr=0000&zeigeErg=LAND&auswertung=2 Gewählte Bürgermeister - aktuelle Landesübersicht], Freistaat Thüringen, accessed 10 November 2022.</ref> |leader_term = 2022&ndash;28 |party = }} Ang '''Martinroda''' ({{IPA|de|maʁtiːnˈʁoːda}}) ay isang munisipalidad na malayang pampulitika sa [[Ilm-Kreis]] sa [[Turingia]], [[Alemanya]], na matatagpuan sa Ruta ng Porselana ng Thuringian at kabilang sa [[Verwaltungsgemeinschaft Geratal/Plaue|komunidad administratibo ng Geratal/Plaue]]. ==Heograpiya== Ang Martinroda ay nasa pagitan ng [[Turingiyang Kagubatan ng Gehlberg]] sa timog at ng mga burol ng [[Reinsberge]] sa hilaga. Ang batis ng Reichenbach ay dumadaloy sa nayon mula sa timog-kanluran, at sa sentro ng nayon, ito ay sinasamahan ng batis ng Titterwind, na dumadaloy mula sa kabilang direksyon. Pagkatapos matanggap ang Titterwind, ang [[Reichenbach (Zahme Gera)|Reichenbach]] ay lumiliko pahilaga, kung saan ito dumadaloy nang humigit-kumulang 8 km bago dumaloy sa ilog [[Zahme Gera]] malapit sa [[Plaue]]. Isang kilalang katangian sa lugar ay ang burol ng Veronikaberg, na umaabot sa 552 m, na matatagpuan sa loob ng Veronikaberg nature reserve, na halos kasabay ng ''Große Luppe-Reinsberge-Veronikaberg bird sanctuary''. Ang Veronikaberg ang pinakatimog na tuktok ng mga burol ng Reinsberge. Ito ay binubuo ng shell limestone at natatakpan ng mga puno ng beech. Ang [[Ilmenau]] ay 4 km lamang sa timog ng nayon. Pakanan, simula sa hilaga: [[Plaue]], [[Ilmenau]], [[Elgersburg]], [[Geratal]]. ==Kasaysayan== Ang nayon ay unang nabanggit noong 1219 bilang ''Mainharderode''. Isang kabalyero na nagngangalang ''Mainhard'' mula sa [[Arnstadt]] ang sinasabing nagtatag ng isang ari-arian dito. Ang pangalan ng nayon ay ilang beses na nagbago: ''Merdenroda'' (1500), ''Meinhart'' Rote (1559), ''Marterott''. Bilang isa sa mga unang lugar, ito ay nasa ilalim ng proteksyon ng Kastilyong [[Elgersburg]], na matatagpuan 4 na km lamang ang layo.<ref name="Völkel">Ulrich Völkel: ''Gastliches Thüringen'', Arnstadt 1993, ISBN 3-929662-00-0</ref> Ang Repormasyon ay ipinakilala sa Martinroda, tulad ng sa iba pang bahagi ng County ng Henneberg noong panahong iyon, noong 1544. Noong 1508, ang nayon ay naging bahagi ng distrito ng Ilmenau sa County ng Henneberg-Schleusingen at kabilang sa Franconian Circle mula noon.<ref>[http://books.google.de/books?id=UX8AAAAAcAAJ&pg=PA84&dq=Amt+Ilmenau&hl=de&sa=X&ei=5psiU5zGCMO_ygPr34KACw&ved=0CD4Q6AEwAQ#v=onepage&q=Amt%20Ilmenau&f=false Historisch-topographische Beschreibung der Bergstadt Ilmenau, S. 93]</ref> Isang mahalagang industriya noong panahong iyon ang pagproseso at kalakalan ng kahoy na yew at mga bagay na gawa mula rito: mga balde, kubyertos, sandok, kahon, baul, pana, at pana. Ang mga baging ay madalas ding gawa sa yew.<ref name="Völkel" /> Ang partikular na matibay na kahoy na ito ay ginagamit din sa konstruksyon sa ilalim ng tubig. Ang kasaysayan ng nayon ay malapit na nauugnay sa Ilmenau. Ang Martinroda ay palaging kabilang sa estadong Ilmenau. Noong 1583, ang Martinroda ay napasailalim sa pamamahala ng mga Saxon, at sa pinakamahabang panahon (mula 1669 hanggang 1920) ito ay kabilang sa distrito ng Ilmenau at ang kahalili nito sa Grand Duchy ng Saxe-Weimar-Eisenach. Noong Gitnang Panahon, ang Martinroda ay nasa mahalagang ruta ng kalakalan ng Erfurt-Nuremberg, na kahawig ng B4 ngayon. Ang kalsadang ito ay pinatag sa pagitan ng Plaue at Ilmenau mula 1805 hanggang 1809. Pinangalanan itong Marienstraße (Kalye ni Maria) hango sa pangalan ni Duchess [[Maria Pavlovna]], na siyang nagpondo sa pagtatayo nito. Sa loob ng mga hangganan ng bayan ng Martinroda, ang pangunahing kalye ay tinatawag pa ring Marienstraße hanggang ngayon. Ang kalsada patungong Heyda ay pinatag noong 1847. Nagkaroon ang Martinroda ng koneksyon sa riles noong 1879 sa [[linya ng Erfurt-Ilmenau]]. Gayunpaman, ang istasyon ay matatagpuan bahagyang hilaga ng bayan, sa labas nito. Noong 1883, nakuha ng Martinroda ang isang gusali ng paaralan, na muling pinalawak noong 1901. Ang mga naninirahan sa Martinroda ay dating nagmimina rin ng buhanging kuwarts, na kinukuha mula sa mga hukay sa paligid ng bayan at ibinebenta sa mga pamilihan sa mga nakapalibot na lugar. Dahil dito, ang mga residente ay tinawag na "Sandhasen" (Mga Buhangin na Hare). Maraming awiting-bayan at tula tungkol sa Martinroda Sandhasen ang umiiral din. Kailangan ang buhangin na kuwarts, bukod sa iba pang mga bagay, sa paggawa ng salamin at porselana. Dati ay may pabrika ng porselana ang Martinroda, na itinatag noong 1900 ni Friedrich Eger. Ang Martinroda ay konektado sa grid ng kuryente noong 1911, at isang post office ang itinatag noong 1919. Ang lokal na kooperatiba sa produksyon ng agrikultura (LPG) ay itinatag noong Mayo 22, 1953. Isa ito sa mas malalaking kooperatiba sa distrito, gaya ng pinatutunayan ngayon ng mga silo at iba pang mga pasilidad na pang-industriya malapit sa istasyon ng tren. Halimbawa, isang sakahan ng gatas para sa 1,000 baka ang itinayo noong 1965. Mula 1920 hanggang 1952, ang bayan ay kabilang sa [[distrito ng Arnstadt]]. Noong 1952, ang distrito ay hinati, at ang Martinroda ay naging bahagi ng [[distrito ng Ilmenau]]. Noong 1994, ang mga distrito ng Ilmenau at Arnstadt ay muling pinagsama sa ilalim ng pangalang Ilm-Kreis. Noong Disyembre 31, 2019, ang munisipalidad ng [[Angelroda]] ay isinama sa Martinroda.<ref>[http://www.parldok.thueringen.de/ParlDok/dokument/72529/gesetz_und_verordnungsblatt_nr_11_2019.pdf Thüringer Gesetz- und Verordnungsblatt Nr. 11/2019 vom 18. Oktober 2019 S. 385 ff.], aufgerufen am 31. Dezember 2019</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Martinroda]] [[Kategorya:Ilm-Kreis]] [[Kategorya:Turingia]] [[Kategorya:Alemanya]] rhbfjcs25uhl2zlixz3uwsha9m4kc6j