One Piece

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>tlwiki</dbname>
    <base>https://tl.wikipedia.org/wiki/Unang_Pahina</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.16</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Midya</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Natatangi</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Usapan</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Tagagamit</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Usapang tagagamit</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Usapang Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Talaksan</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Usapang talaksan</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Usapang MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Padron</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Usapang padron</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Tulong</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Usapang tulong</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorya</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Usapang kategorya</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portada</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Usapang Portada</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>One Piece</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19067</id>
    <revision>
      <id>2221401</id>
      <parentid>2220559</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T03:00:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stephan1000000</username>
        <id>98632</id>
      </contributor>
      <comment>1175</comment>
      <origin>2221401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6728" sha1="eg34diz56wrs9ro8cljhxd4up0tbtvl" xml:space="preserve">{{cleanup|date=Agosto 2011}}

{{Infobox animanga/Header
| title           = One Piece
| image           = 
| caption         = 
| ja_kanji        = ONE PIECE（ワンピース）
| ja_romaji       = Wan Pīsu
| genre           = &lt;!--Discuss in talk page before adding or removing genres, however, keep in mind [[WP:MOS-AM#Content]]. Thank you.--&gt;[[Action (genre)|Action]], [[Adventure (genre)|Adventure]], [[Comedy-drama]]&lt;!--Discuss in talk page before adding or removing genres, however, keep in mind [[WP:MOS-AM#Content]]. Thank you.--&gt;
}}
{{Infobox animanga/Print
| type            = manga
| author          = [[Eiichiro Oda]]
| publisher       = [[Shueisha]]
| publisher_en    = [[Viz Media]] ({{abbr|USA|United States}}, {{abbr|CAN|Canada}}, {{abbr|GBR|United Kingdom}})&lt;br /&gt;[[Gollancz Manga]] ({{abbr|GBR|United Kingdom}})&lt;br /&gt;[[Madman Entertainment]] ({{abbr|AUS|Australia}}, {{abbr|NZL|New Zealand}})
| demographic     = ''[[Shōnen manga|Shōnen]]''
| magazine        = [[Weekly Shōnen Jump]]
| magazine_en     = [[Shonen Jump (magazine)|Shonen Jump]] ({{abbr|USA|United States}}, {{abbr|CAN|Canada}})
| first           = 4 July 1997
| last            = 
| volumes         = 115
| volume_list     = List of One Piece manga volumes
}}
{{Infobox animanga/Video
| type            = Serye
| director        = [[Kōnosuke Uda]] (1999–2006)&lt;br/&gt;Munehisa Sakai (2006–2008)&lt;br /&gt;Hiroaki Miyamoto (2008–present)
| producer        = Yoshihiro Suzuki
| writer          = Hirohiko Uesaka&lt;br/&gt;Tatsuya Hamazaki
| music           = 
| studio          = [[Toei Animation]]
| licensor        = [[Madman Entertainment]] ({{abbr|AUS|Australia}}, {{abbr|NZL|New Zealand}})&lt;br /&gt;[[4Kids Entertainment]] ({{abbr|USA|United States}} , {{abbr|CAN|Canada}})(2004–2007)&lt;br /&gt;[[Funimation Entertainment]] ({{abbr|USA|United States}}, {{abbr|CAN|Canada}})(2007–present)
| network         = [[Animax]], [[Fuji TV]]
| network_en      = [[Toonami (UK)|Toonami]] ({{abbr|GBR|United Kingdom}})&lt;br/&gt;[[CN Too]] ({{abbr|GBR|United Kingdom}})&lt;br/&gt;[[YTV (TV channel)|YTV]] ({{abbr|CAN|Canada}})&lt;br/&gt;[[Cartoon Network (United States)|Cartoon Network]] ({{abbr|USA|United States}}, 2005–2007)&lt;br/&gt;[[Toonami]] ({{abbr|USA|United States}}, 2005–2008)&lt;br/&gt;[[Fox Broadcasting Company]] ({{abbr|USA|United States}}, 2003–2005)&lt;br/&gt;[[Cartoon Network (Australia)|Cartoon Network]] ({{abbr|AUS|Australia}}, {{abbr|NZL|New Zealand}})&lt;br /&gt;[[Network Ten]] ({{abbr|AUS|Australia}}, {{abbr|NZL|New Zealand}})
| first           = 20 Oktubre 1999
| last            = 
| episodes        = 1175
| episode_list    = List of One Piece episodes
}}
{{Infobox animanga/Other
| title           = Related works
| content         = 
* [[List of One Piece films|''One Piece'' films]]
* [[List of One Piece video games|''One Piece'' video games]]
}}
{{Infobox animanga/Footer}}
Ang '''One Piece''' ay isang seryeng '''Japanese Shonen Manga''' at '''Anime''' na nilikha ng Hapon na si '''Eichiro Oda''' na naging seryal na sa '''Weekly Shonen Jump''' mula pa noong 4 July 1997. Ang bawat kabanata ay inilalathala sa '''takobon''' volumes ni '''Shueisha''', sa una nitong release noong 24 Disyembre 1997, at ang ika-60 bolyum ay noong Nobyembre 2010. Pagdaan ng 2010, inanunsiyo ng '''Shueisha''' na naipagbili na nila ang mahigit sa 200 milyong bolyum ng '''One Piece''' sa ngayon; ang ika-60 na volume ay nakapagtala ng bagong record para sa pinakamataas na initial print run sa lahat ng aklat sa Japan sa kasaysayan na may 3.4 milyong kopya. Ito rin ang unang aklat na naibenta ng mahigit 2 milyong kopya sa Opening Week ng '''Oricon Book Ranking''' ng Japan.

Hango ang One Piece sa paglalakbay ni '''Monkey D. Luffy''', isang 17 taong gulang na lalaki na nakakain ng sinumpaang prutas (Hapon: 悪魔の実, ''Akuma no Mi'', [[Wikang Ingles|Ingles]]: ''Devil Fruit'') na tinatawag na '''Gomu Gomu no Mi''' (Sa Pilipinas: Sinumpaang Prutas ng Goma Goma) na naging daan upang ang katawan niya ay humaba at ma-deform na parang Goma, at ang kanyang itinatag na grupo, ang '''Straw Hat Pirates'''. Nilakbay ni Luffy ang karagatan upang mahanap ang pinakatago-tagong at ang pinakamalaking kayamanan na tinawag na '''One Piece''' at upang hirangin siya bilang ang susunod na '''Hari ng mga Pirata'''.

Sinimulan ang pagpapalabas ng One Piece sa Pilipinas noong 2003&amp;nbsp;ng '''GMA Network 7'''. Nakailan na rin itong pag-uulit ng mga episodes dahil sa pagbaba ng ratings nito sa kalabang Network na '''ABS-CBN'''. Ang kasalukuyang episode nito sa Pilipinas ay sa pakikipagsapalaran sa '''Enies Lobby''' at sa '''CP9'''. At sa kabila ng maraming udlot sa telebisyon, unti-unting tumataas ang ratings ito sa 17% kumpara sa kabilang estasyon na 12-15%.

== Buod ==

Ang kuwento ay hango sa 17 taong gulang na si [[:en:Monkey D. Luffy|Monkey D. Luffy]] na pinukaw ng kanyang idolo noong bata pa sya na si [[:en:List of One Piece characters#Shanks|Red Haired Shanks]] na naglalakbay upang hanapin ang '''One Piece'''. Sa paglalakbay ni Luffy, bumuo siya ng isang samahang pirata na tinawag niyang '''Straw Hat Pirates'''. Ang grupo ay binubuo nila: 
*Pirate Hunter [[:en:List of One Piece characters#Roronoa Zoro|Roronoa Zoro]]
*Cat Thief [[:en:List of One Piece characters#Nami|Nami]] (Ang Tagapaglayag)
*Sharpshooter Sogeking [[:en:List of One Piece characters#Usopp|Usopp]] (Ang Sniper)
*Black Leg [[:en:List of One Piece characters#Sanji|Sanji]] (Ang Tagapagluto)
*Cotton Candy Lover [[:en:List of One Piece characters#Tony Tony Chopper|Chopper]] (Ang Manggagamot)
*[[:en:List of One Piece characters#Nico Robin|Nico Robin]] (Ang Arkeyolohista)
*Cyborg [[:en:List of One Piece characters#Franky|Franky]] (Ang Shipwright)
*Humming [[:en:List of One Piece characters#Brook|Brook]] (Ang Musikero).
*Jinbei (Ang Helmsman)

Humarap din sila sa maraming pagsubok sa lahat ng sulok ng mundo. Ang pinakamalaki nilang kalaban ay ang mga [[:en:List of One Piece characters#Marines|Marino]] na hawak ng [[:en:List of One Piece characters#World Government|Pamahalaang Pandaigdig]] na naghahanap ng hustisya upang tuldukan ang [[:en:Golden Age of Piracy|Ginintuang Yugto ng mga Pirata]]. Marami ring ibang istorya ang hango sa paglalaban ng Gobyerno ,Pitong Warlord at ng Apat na Emperador, ang apat na pinakamalakas na pirata sa buong mundo.

Matapos ang pagkamatay nila [[:en:List of One Piece characters#Portgas D. Ace|Portgas D. Ace]] (Ang kapatid ni Luffy na hindi niya kadugo) at ni [[:en:List of One Piece characters#Whitebeard|Whitebeard]], ang bawat miyembro ng Strawhats ay sumailalim sa matinding pagsasanay. Matapos ang dalawang taon, nabuo ulit sila sa '''Sabaody Archipelago''' at tinuloy ang paglalakbay sa Bagong Daigdig ('''New World''').

[[Kategorya:Shōnen manga]]</text>
      <sha1>eg34diz56wrs9ro8cljhxd4up0tbtvl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Radio Philippines Network</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21038</id>
    <revision>
      <id>2221369</id>
      <parentid>2221334</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T16:01:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WayKurat</username>
        <id>2259</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[w:Help:Reverting|Ibinalik]] ang mga pagbabago ni [[Special:Contributions/~2026-35405-21|~2026-35405-21]] ([[User talk:~2026-35405-21|Usapan]]) patungo sa huling rebisyon ni [[User:Jake Mendoza|Jake Mendoza]]</comment>
      <origin>2209489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12693" sha1="lweaih2d8ijqep7eptge2g3uxc474lm" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name = Radio Philippines Network
| logo = RPN-TV logo.svg
| type = [[Pribado]] (1960–1986) &lt;br&gt; [[Ahensyang estado]] (1986–kasalukuyan)
| industry = [[Libangan]]  (1960–1986) &lt;br&gt; [[Midyang estado]] (1986–kasalukuyan)
| predecessor = Kanlaon Broadcasting System (1968-1975)
| area_served = Nationwide
| foundation = {{start date|1960|6|29}}
| founder = James Lindenberg
| hq_location = RPN Compound Center, #97 Panay Avenue, Brgy. South Triangle, Diliman, Quezon City
| key_people = {{plain list|
*[[Cesar Chavez]] (Secretary, Presidential Communications Office)
*Victor Llansang (Assistant Secretary for GOCCs, Presidential Communications Office)
*Benjamin Ramos (president and CEO)
*D. Edgard A. Cabangon (chairman of the board)
*Robertson Ong (general manager)
}}
| owner = {{plainlist|	
* Government of the Philippines (20%)
* [[Nine Media Corporation]] (34%)
* Far East Managers and Investors (32%)
* Private stock (14%)
}}
}}
{{Infobox broadcasting network
| network_name = Radio Philippines Network
| network_logo = RPN-TV_logo.svg
| country = [[Philippines]]
| network_type = [[Terrestrial television|Broadcast]] [[Commercial television|commercial]] [[Radio network|radio]] and [[VHF]] [[television network]]
| available = Nationwide
| area = {{flagicon|Philippines}} [[Philippines]]
| owner = Government of the Philippines [[Presidential Communications Group#Presidential Communications Office|&lt;small&gt;(Presidential Communications Office)&lt;/small&gt;]] (20%) &lt;br&gt;[[Nine Media Corporation]] (34%) &lt;br&gt; Far East Managers and Investors (32%) &lt;br&gt;Private Stock (14%)
| key_people = D. Edgard Cabangon (Chairman) &lt;br&gt; Benjamin Ramos (President and CEO) &lt;br&gt; Voltaire Tayag &lt;br&gt; Evelyn Raymundo (Board of Directors)
| founded = 29 Hunyo 1960
| founder = [[James Lindenberg]]
| headquarters = [[Quezon City]], [[Philippines]]
| launch_date = {{start date and age|1960|06|29}}
| Picture format = [[1080i]] ([[HDTV]])
| former_names = Kanlaon Broadcasting System (1960-1975)&lt;br /&gt;C/S9 (2008-2009)&lt;br /&gt; Solar TV (28 Nobyembre 2009-25 Pebrero 2011)&lt;br /&gt;[[ETC (TV channel)|ETC]] (2 Marso 2011-29 Nobyembre 2013)&lt;br /&gt;[[Solar News Channel]] (1 Disyembre 2013-22 Agosto 2014) &lt;br /&gt;[[9TV]] (23 Agosto 2014–15 Marso 2015)&lt;br /&gt;[[CNN Philippines]] (16 Marso 2015–31 Enero 2024)&lt;br /&gt;[[RPTV (TV channel)|RPTV]] (1 Pebrero 2024–present)
| website =  [http://www.rpn.com.ph]
| affiliation =
| language     = 
}}

Ang '''Radio Philippines Network, Inc.''' ay isang kumpanya ng media na nakabase sa Filipino na pagmamay-ari ng Government Communications Group sa ilalim ng [[Presidential Communications Group|Presidential Communications Office]], ALC Group of Company, Far East Managers and Investors Inc., Empire Philippines Holdings Inc., at mga pribadong sektor. Ang  studio at Ang transmitter ay matatagpuan sa RPN Compound, #97 Panay Avenue, Brgy. South Triangle, [[Quezon City]].

Itinatag ni Roberto Benedicto at bago ang privatization, ito ang istasyon ng kapatid ng kasalukuyang gobyerno na pag-aari at kinokontrol na [[Intercontinental Broadcasting Corporation]].

==Kasaysayan==
===Bilang Kanlaon Broadcasting System (1960-1975)===

Ang RPN ay itinatag at nagbibigay ng unang broadcast franchise noong 29 Hunyo 1960 bilang Kanlaon Broadcasting System (KBS). Ang Kanlaon ay isang bulkan sa isla ng Pilipinas ng Negros, ang tahanan ng Benedicto. Kapag ipinagkaloob, ang KBS ay unang naging isang radio network sa kauna-unahan nitong istasyon ng radyo sa Maynila, DZBI. Noong 1967, ang KBS ay naging isang buong network, na mayroong pitong istasyon ng radyo sa buong bansa na sina DZRR at DZAX sa Maynila, DZAH at DZBS sa Baguio, DZTG sa Tuguegarao, DZRL sa Laoag, DXDX sa Dadiangas, at DWEW sa Legazpi.

Noong 1969, bumaling ang telebisyon sa telebisyon bilang KBS Television ay inilunsad kasama ang KBS-9 Manila at KBS-12 Baguio bilang mga unang istasyon. Ang tulong at pondo para sa bagong TV network na bahagyang nagmula sa [[ABS-CBN]] sa anyo ng dating punong tanggapan nito kasama ang Roxas Boulevard at kagamitan mula sa Toshiba na nagpapahintulot sa kanila na mag-broadcast ng kulay. Dahil dito, sa paglulunsad nito ay pinangalanang Accucolor 9 (&quot;Accucolor&quot; ang pangalan ng kulay na teknolohiya na ginamit) bilang kauna-unahang network sa telebisyon ng Pilipinas na naglunsad nang buong kulay. Noong 1970, nakakuha rin ang KBS ng isang Handa na Kulay na Labas ng Broadcast Van para sa mga malalayong broadcast ng mga pangunahing kaganapan sa balita at mga pabalat sa palakasan.

===Bilang Radio Philippines Network ay maagang tagumpay (1975-1986)===

===Gobyernong pagsamsam, tanggihan, at New Vision 9 (1986-1994)===

===Umikot and pangalawang tanggihan (1994-2007)===

===Sosyohan na kasama ang Solar (2007-2010)===

===Privatization===
====Ere ng Solar Entertainment====

====Cabangon-Chua Era====

==Mga Programa==
===Mga palabas sa RPN===
{{main|Talaan ng mga palabas ng Radio Philippines Network}}

===Mga nakaraang palabas sa RPN===
{{main|Talaan ng mga dating palabas ng Radio Philippines Network}}

==Mga Himpilan ng RPN==
{{main|Talaan ng mga himpilan ng Radio Philippines Network}}

===Mga Istasyon ng telebisyon===
{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Branding
! Callsign
! Ch. #
! Power (kW)
! Station Type
! Location
|-
| RPN TV-9 Manila
| [[DZKB-TV]]
| TV-9
| 60&amp;nbsp;kW
| Originating
| [[Metro Manila]]
|-
| RPN TV-12 Baguio
| [[DZBS-TV]]
| TV-12
| 20&amp;nbsp;kW
| Originating
| [[Baguio City|Baguio]]
|-
| RPN TV-9 Batac
| [[DZRL-TV]]
| TV-9
| 10&amp;nbsp;kW
| Relay
| [[Batac City|Batac]]
|-
| RPN TV-7 Vigan
| [[DZMF-TV]]
| TV-7
| 10&amp;nbsp;kW
| Relay
| [[Vigan City|Vigan]]
|-
| RPN TV-13 Dagupan
| [[DZPR-TV]]
| TV-13
| 5&amp;nbsp;kW
| Affiliate
| [[Dagupan City|Dagupan]]
|-
| RPN TV-9 Tuguegarao
| [[DZTG-TV]]
| TV-9
| 10&amp;nbsp;kW
| Relay
| [[Tuguegarao City|Tuguegarao]]
|-
| RPN TV-9 Isabela
| [[DZYI-TV]]
| TV-9
| 10&amp;nbsp;kW
| Relay
| [[Santiago, Isabela|Santiago]]
|-
| RPN TV-7 Bayombong
| [[DZPB-TV]]
| TV-7
| 10&amp;nbsp;kW
| Relay
| [[Bayombong, Nueva Vizcaya|Bayombong]]
|-
| RPN TV-30 Pampanga
| [[DWBH-TV]]
| TV-30
| 5&amp;nbsp;kW
| Affiliate
| [[San Fernando, Pampanga]]
|-
| RPN TV-26 Tarlac
| [[DWRP-TV]]
| TV-26
| 5&amp;nbsp;kW
| Affiliate
| [[Tarlac City|Tarlac]]
|-
| RPN TV-3 Occidental Mindoro
| [[DZYM-TV]]
| TV-3
| 10&amp;nbsp;kW
| Relay
| [[San Jose, Occidental Mindoro]]
|-
| RPN TV-5 Palawan
| [[DYPP-TV]]
| TV-5 
| 10&amp;nbsp;kW
| Relay
| [[Puerto Princesa City|Puerto Princesa]]
|-
| RPN TV-10 Iriga
| [[DZKI-TV]]
| TV-10
| 20&amp;nbsp;kW
| Originating
| [[Iriga City|Iriga]]
|-
| RPN TV-2 Legazpi
| [[DZKL-TV]]
| TV-2
| 10&amp;nbsp;kW
| Relay
| [[Legazpi, Albay|Legazpi]]
|-
| RPN TV-7 Sorsogon
| [[DZKS-TV]]
| TV-7
| 10&amp;nbsp;kW
| Relay
| [[Sorsogon City|Sorsogon]]
|-
| RPN TV-7 Roxas
| [[DYKW-TV]]
| TV-7
| 10&amp;nbsp;kW
| Relay
| [[Roxas, Capiz|Roxas]]
|-
| RPN TV-4 Iloilo
| [[DYCR-TV]]
| TV-4
| 10&amp;nbsp;kW
| Relay
| [[Iloilo City|Iloilo]]
|-
| RPN TV-8 Bacolod
| [[DYKB-TV]]
| TV-8
| 20&amp;nbsp;kW
| Originating
| [[Bacolod City|Bacolod]]
|-
| RPN TV-9 Cebu
| [[DYKC-TV]]
| TV-9
| 30&amp;nbsp;kW
| Originating
| [[Cebu City|Cebu]]
|-
| RPN TV-8 Dumaguete
| [[DYRM-TV]]
| TV-7
| 10&amp;nbsp;kW
| Relay
| [[Dumaguete City|Dumaguete]]
|-
| RPN TV-5 Tacloban
| [[DYZG-TV]]
| TV-5
| 10&amp;nbsp;kW
| Relay
| [[Tacloban City|Tacloban]]
|-
| RPN TV-9 Calbayog
| [[DYCE-TV]]
| TV-9
| 10&amp;nbsp;kW
| Relay
| [[Calbayog City|Calbayog]]
|-
| RPN TV-5 Zamboanga
| [[DXXX-TV]]
| TV-5
| 20&amp;nbsp;kW
| Originating
| [[Zamboanga City|Zamboanga]]
|-
| RPN TV-5 Dipolog
| [[DXKD-TV]]
| TV-5
| 10&amp;nbsp;kW
| Relay
| [[Dipolog City|Dipolog]]
|-
| RPN TV-5 Pagadian
| [[DXKP-TV]]
| TV-5
| 10&amp;nbsp;kW
| Relay
| [[Pagadian City|Pagadian]]
|-
| RPN TV-9 Ozamiz
| [[DXIZ-TV]]
| TV-9
| 10&amp;nbsp;kW
| Relay
| [[Ozamiz City|Ozamiz]]
|-
| RPN TV-5 Cagayan de Oro
| [[DXKO-TV]]
| TV-5
| 20&amp;nbsp;kW
| Originating
| [[Cagayan de Oro City|Cagayan de Oro]]
|-
| RPN TV-9 Davao
| [[DXWW-TV]]
| TV-9
| 30&amp;nbsp;kW
| Originating
| [[Davao City|Davao]]
|-
| RPN TV-7 General Santos
| [[DXDX-TV]]
| TV-7
| 10&amp;nbsp;kW
| Relay
| [[General Santos City|General Santos]]
|-
| RPN TV-10 Cotabato
| [[DXCV-TV]]
| TV-10
| 10&amp;nbsp;kW
| Relay
| [[Cotabato City|Cotabato]]
|-
| RPN TV-4 Butuan
| [[DXJM-TV]]
| TV-4
| 10&amp;nbsp;kW
| Relay
| [[Butuan City|Butuan]]
|-
| RPN TV-6 Surigao
| [[DXKS-TV]]
| TV-6
| 10&amp;nbsp;kW
| Relay
| [[Surigao City|Surigao]]
|-
| RPN TV-9 Jolo
| [[DXCN-TV]]
| TV-9
| 10&amp;nbsp;kW
| Relay
| [[Jolo, Sulu]]
|-
|}

====Digital television====
{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Branding
! Callsign
! Ch. #
! Frequency
! Power (kW)
! Location
|-
| RPN Manila
| [[DZKB-TV]]
| 19
| 509.143&amp;nbsp;MHz
| 10&amp;nbsp;kW
| [[Metro Manila]]
|}

===Mga Istasyon ng Radyo Ronda===
{|class=&quot;wikitable&quot;
! Branding
! Callsign
! Frequency
! Power (kW)
! Location
|-
| Radyo Ronda Baguio
| [[DZBS]]
| 1368&amp;nbsp;kHz
| 10&amp;nbsp;kW
| [[Baguio City|Baguio]]
|-
| Radyo Ronda Batac
| [[DZRL]]
| 639&amp;nbsp;kHz
| 5&amp;nbsp;kW
| [[Batac City|Batac]]
|-
| Radyo Ronda Tuguegarao
| [[DZTG]]
| 612&amp;nbsp;kHz
| 5&amp;nbsp;kW
| [[Tuguegarao City|Tuguegarao]]
|-
| Radyo Ronda Iriga 
| [[DZKI]]
| 1332&amp;nbsp;kHz
| 10&amp;nbsp;kW
| [[Iriga City|Iriga]]
|-
| Radyo Ronda Bacolod 
| [[DYKB-AM|DYKB]]
| 1404&amp;nbsp;kHz
| 10&amp;nbsp;kW
| [[Bacolod City|Bacolod]]
|-
| Radyo Ronda Cebu
| [[DYKC]]
| 675&amp;nbsp;kHz
| 10&amp;nbsp;kW
| [[Cebu City]]
|-
| Radyo Ronda Zamboanga
| [[DXXX-AM|DXXX]]
| 1008&amp;nbsp;kHz
| 10&amp;nbsp;kW
| [[Zamboanga City|Zamboanga]]
|-
| Radyo Ronda Dipolog
| [[DXKD]]
| 1053&amp;nbsp;kHz
| 10&amp;nbsp;kW
| [[Dipolog City|Dipolog]]
|-
| Radyo Ronda Pagadian
| [[DXKP]]
| 1377&amp;nbsp;kHz
| 10&amp;nbsp;kW
| [[Pagadian City|Pagadian]]
|-
| Radyo Ronda Cagayan de Oro
| [[DXKO]]
| 1368&amp;nbsp;kHz
| 10&amp;nbsp;kW
| [[Cagayan de Oro City|Cagayan de Oro]]
|-
| Radyo Ronda Davao
| [[DXKT]]
| 1071&amp;nbsp;kHz
| 10&amp;nbsp;kW
| [[Davao City|Davao]]
|-
| Radyo Ronda General Santos
| [[DXDX]]
| 693&amp;nbsp;kHz
| 5&amp;nbsp;kW
| [[General Santos City|General Santos]]
|-
| Radyo Ronda Surigao
| [[DXKS-AM|DXKS]]
| 1080&amp;nbsp;kHz
| 5&amp;nbsp;kW
| [[Surigao City|Surigao]]
|-
|}

==Islogan==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Branding
! Slogan
! Years Active
! Notes
|-
| KBS
| Accucolor 9
| 1969-1970
|
|-
| KBS
| The Bold Year '70
| 1970
|
|-
| KBS
| The Great in '73
| 1973
|
|-
| KBS
| The Color Network
| 1971-1975
|
|-
| RPN
| Top Rater RPN
| 1975-1976
|
|-
| RPN
| The Solid One
| 1976-1977
|
|-
| RPN
| Still The One
| 1977–1979
|
|-
| RPN
| Still The One in '79
| 1979-1980
|
|-
| RPN
| The Leader
| 1980–1989
|
|-
| New Vision 9
| The Future
| 1989–September 30, 1994
|
|-
| RPN
| Philippines. Entertains. Informs. Serves. / The Network in Surround Stereo
| October 1, 1994 – 1995
|
|-
| RPN
| Let's Save the Beauty of Nature
| 1995
|
|-
| RPN
| Your Friendly Network
| 1996–1997
|
|-
| RPN
| Leading The Way
| 1997–1998
|
|-
| RPN
| Quality Primetime Television
| 1998–December 31, 1999
|
|-
| RPN
| Family TV!
| January 1, 2000 – 2001
|
|-
| RPN
| Your Kind of TV!
| 2001–2002
|
|- 
| RPN
| World Class Primetime
| 2002–2003
|
|-
| RPN
| Moving Ahead
| 2003–March 10, 2007
|
|-
| RPN
| Prime Shift
| 2004–March 10, 2007
|
|-
| RPN
| Kasama Mo! Simple Ang Ligaya, Masarap Kasama! (''Your Companion! Simple Fun, Comfortable to Enjoy!'') 
| March 11-July 15, 2007
|
|-
| RPN
| Pare!
| July 16-December 31, 2007
|
|-
| C/S on RPN
| C/S First. C/S Free.
| January 1-October 3, 2008
|
|-
| C/S 9
| Right Here, Right Now
| October 4, 2008 – November 28, 2009
|
|-
| Solar TV 
| It's A Bright New World
| November 29, 2009 – October 30, 2010
|
|-
| RPN
| RPN 50 Years (1960–2010)
| June–December 2010
|
|-
| Solar TV 
| Kung Saan Lahat Panalo! (''Where Everyone's a Winner!'') 
| October 31, 2010 – February 25, 2011
|
|-
| ETC
| Entertainment on every side, style in every angle.
| March 2, 2011 – May 29, 2011
|
|-
| ETC
| Young &amp; Loving It!
| May 30, 2011 – November 29, 2013
|
|-
| Solar News Channel
| Inform. Inspire.
| December 1, 2013 – August 22, 2014
|
|-
| 9TV
| Information. Inspiration. Integrity.
| August 23, 2014 – February 2015
|
|-
| CNN Philippines
| News You Can Trust
| March 16, 2015 – January 31, 2024
|
|-
| RPTV
| Para sa Pinoy!
| February 1, 2024 – present
|
|}

==RPN USA==
{{main|RPN USA}}

==Tingnan din==
*[[Intercontinental Broadcasting Corporation]]
*[[People's Television Network]]
*[[Presidential Broadcast Service]]
*[[Solar Television Network]]
*[[9TV]]
*[[Aliw Broadcasting Corporation]]

==References==
{{Reflist}}

==External links==
*[http://www.9news.ph/ 9News official website]

{{Communications Group-Philippines}}
{{Solar Television Network}}
{{Solar Entertainment}}
{{Telebisyon sa Pilipinas}}
{{Radio in the Philippines}}

[[Kategorya:Radio Philippines Network]]
[[Kategorya:Mga kompanyang pagsasahimpapawid ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>lweaih2d8ijqep7eptge2g3uxc474lm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bansa (pampulitika)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33203</id>
    <revision>
      <id>2221399</id>
      <parentid>2221275</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T02:23:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55267" sha1="diozhodbyonvsyu73j7rweiod5vwsb3" xml:space="preserve">{{redirect|Country}}{{Other uses|Estado (paglilinaw)}}[[Talaksan:Official_United_Nations_World_Map_-_October_2022.svg|thumb|300x300px|Mapa ng mga politikal na bansa sa mundo noong 2022 ayon sa [[Mga Nagkakaisang Bansa]] (UN). Pawang mga [[Malayang estado|malalayang estado]] ang mga markadong teritoryo sa mapang ito na kabilang sa UN at ganap na kinikilala bilang bansa. May ilang mga teritoryo na ganap na bansa ngunit [[Di kinikilalang bansa|di kinikilala bilang bansa]] tulad ng [[Taiwan]], may ilang teritoryo naman na [[Pinag-aagawang teritoryo|pinag-aagawan]] kagaya ng [[Kashmir]] (pinag-aagawan ng [[India]], [[Pakistan]], at [[Tsina]]) at [[Kanlurang Sahara]] (depende sa pananaw, isang [[Demokratikong Republika ng Arabong Sahrawi|ganap na bansa]] o teritoryo ng [[Maruekos]]).]]
'''Bansâ''' o '''estádo''' ang tawag sa isang politikal na entidad o teritoryo nito sa [[mundo]]. Gumaganap ang mga ito bilang isang [[malayang estado]], [[Malayang estado|di-kinikilalang estado]], bahaging bansa (kagaya ng sa [[Reyno Unido]]), o [[dependensiya]].&lt;ref name=&quot;Fowler Bunck 1996 pp. 381–404&quot;&gt;{{cite journal |last1=Fowler |first1=Michael Ross |last2=Bunck |first2=Julie Marie |year=1996 |title=What constitutes the sovereign state? |url=https://archive.org/details/sim_review-of-international-studies_1996-10_22_4/page/381 |trans-title=Anong tinataglay ng isang malayang estado? |journal=Review of International Studies |language=en |publisher=Cambridge University Press |volume=22 |issue=4 |pages=381–404 |doi=10.1017/s0260210500118637 |issn=0260-2105 |s2cid=145809847}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;academic.oup.com i784&quot;&gt;{{cite web |title=Recognition and its Variants |trans-title=Pagkilala at mga pagkakaiba nito |url=https://academic.oup.com/book/43016/chapter-abstract/361359523?redirectedFrom=fulltext |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240302214852/https://academic.oup.com/book/43016/chapter-abstract/361359523?redirectedFrom=fulltext |archive-date=2 March 2024 |access-date= |website=academic.oup.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Maaaring magtaglay ang isang bansa ng iba't ibang bansa, kilala sa tawag na mga [[estadong multinasyonal]].&lt;ref name=&quot;y026&quot;&gt;{{cite web |last= |first= |title=Nations, States and Nation-States |trans-title=Mga Bansa, Estado, at Estadong Bansa |url=https://artsci.usu.edu/social-sciences/political-science/international-studies/aggies-go/nation-states |access-date= |website= |publisher=Utah State University |language=en}}&lt;/ref&gt; Madalas na hinahati ang mga bansa bilang [[Bansang maunlad|maunlad]] o [[Bansang umuunlad|papaunlad]].&lt;ref name=&quot;s222&quot;&gt;{{cite journal |last1=Khan |first1=Themrise |last2=Abimbola |first2=Seye |last3=Kyobutungi |first3=Catherine |last4=Pai |first4=Madhukar |year=2022 |title=How we classify countries and people{{emdash}}and why it matters |trans-title=Paano natin inuuri ang mga bansa at tao{{emdash}}at bakit ito mahalaga |journal=BMJ Global Health |language=en |publisher=BMJ |volume=7 |issue=6 |doi=10.1136/bmjgh-2022-009704 |issn=2059-7908 |pmc=9185389 |article-number=e009704}}&lt;/ref&gt; Walang tiyak na bilang ng mga bansa sa mundo. Dahil ito sa di-pagkilala ng ilang mga bansa sa mga bansang kasapi ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] (UN), ngunit kinikilala ng iba sa proseso ng [[diplomatikong pagkilala]]. Madalas na pawang may mga [[pinag-aagawang teritoryo]] ang mga bansang ito o di kaya'y [[Bansang may bahagyang pagkilala|bahagya lamang kinikilala]].&lt;ref name=&quot;d243&quot;&gt;{{cite web |date=January 22, 2026 |title=How Many Countries Are There in the World in 2026? |trans-title=Ilan ang mga Bansa sa Mundo sa taong 2026? |url=https://www.polgeonow.com/2011/04/how-many-countries-are-there-in-world.html |access-date= |website=Political Geography Now |language=en}}&lt;/ref&gt; Bukod sa mga ito, kinokonsidera din ang ilang mga entidad na walang kumikilala bilang isang ganap na bansa.&lt;ref name=&quot;Seguin 2011 f032&quot;&gt;{{cite web |last=Seguin |first=Denis |date=2011-07-29 |title=What makes a country? |trans-title=Anong tinataglay ng isang bansa? |url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/what-makes-a-country/article595868/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240124003740/https://www.theglobeandmail.com/news/world/what-makes-a-country/article595868/ |archive-date=24 January 2024 |access-date= |website=The Globe and Mail |language=en}}&lt;/ref&gt;

Walang tiyak na kahulugan ang bansa, at nagbabago ito sa paglipas ng panahon. Sinulat ng ''[[The Economist]]'' noong 2010 na &quot;ang kahit anong pagsubok na makahanap ng isang malinaw na kahulugan ng bansa ay mabilis na makakasalubong ng sandamakmak na mga pagbubukod at anomalya&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 April 2010 |title=In quite a state |language=en |trans-title=Nasa isang estado |newspaper=[[The Economist]] |url=https://www.economist.com/international/2010/04/08/in-quite-a-state |url-status=live |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20220824202226/https://www.economist.com/international/2010/04/08/in-quite-a-state |archive-date=24 August 2022 |issn=0013-0613}}&lt;/ref&gt; Iba ito sa [[Bansa (panlipunan)|konseptong panlipunan ng isang bansa]], na tumutukoy naman sa pagkakakilanlan ng mga tao na maaaring hindi tumugma sa pampulitikang katumbas nito.

== Etimolohiya ==
Isang [[Aral na hiram|arál na hiram]] ang salitang ''bansa'' mula sa [[Wikang Malayo|wikang Malay]] na ''bangsa'',&lt;ref&gt;{{Cite web |title=bansâ |url=https://kwfdiksiyonaryo.ph/index?query=bansa |access-date=2026-08-05 |website=KWF Diksiyonaryo ng Wikang Filipino |publisher=[[Komisyon sa Wikang Filipino]] |language=en}}&lt;/ref&gt; na mula naman sa [[wikang Sanskrit]] na ''vaṃśá'' (&quot;anak, kadugo, pangkat&quot;), mula sa [[protowikang Indo-Iranyano]] *''wanćás'' (&quot;biga, kawayan&quot;).&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Mayrhofer |first=Manfred |title=Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen |publisher=Carl Winter Universitätsverlag |year=1996 |volume=2 |location=[[Heidelberg]] |pages=485 |language=de |trans-title=Diksiyonaryo ng Etimolohiya ng Lumang Indo-Aryano |chapter=vam̆́śá- |chapter-url=https://archive.org/details/EtymologischesWrterbuchDesAltindoarischenMayrhoferEWA21992/page/n526/mode/2up}}&lt;/ref&gt; Una itong ipinakilala ng [[Lingguwistika|lingwistang]] si [[Eusebio T. Daluz]] noong unang bahagi ng ika-20 siglo bilang katumbas ng [[Wikang Kastila|salitang Kastila]] na ''nación'' dahil sa kawalan ng tiyak na katumbas para sa konsepto sa wikang Tagalog noon. Pareho itong tumutukoy sa pampulitika at panlipunang konsepto. Ayon sa ''[[Pambansang Diksiyonaryo]]'' ng [[Unibersidad ng Pilipinas]], tumutukoy ang [[Bansa (panlipunan)|panlipunang kahulugan]] bilang &quot;komunidad ng mga mamamayan na may iisang lahi, kasaysayan, wika, kultura, at pamahalaan&quot; at pampulitikang kahulugan bilang &quot;teritoryo ng komunidad na ito&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=bansâ |url=https://diksiyonaryo.ph/search/bansa?page=1 |access-date=2026-08-05 |website=Diksiyonaryo.ph}}&lt;/ref&gt; Depende sa kahulugan, sinasalin ito sa [[wikang Ingles]] bilang ''nation'' para sa panlipunang kahulugan at ''country'' o ''state'' para naman sa pampulitikang kahulugan.

Nagmula sa wikang Kastila ang salitang ''estado''. Tumutukoy din ito sa isang [[Estado|uri ng subdibisyon]] sa ilang mga bansa, partikular sa mga [[pamahalaang pederal]] tulad ng [[Estados Unidos]], [[Mehiko]], at [[Brasil]].

== Pagkabansa ==
{{Main|Malayang estado}}
[[File:Limited_Recognition_States.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Limited_Recognition_States.svg|thumb|{{legend|#C74355|Mga estadong miyembro ng UN na hindi kinikilala ng isa o higit pang miyembro}}{{legend|#F8CD44|Mga estadong hindi miyembro ng UN na kinikilala ng isa o higit pang miyembro}}{{legend|#246788|Mga estadong hindi miyembro ng UN na kinikilala lamang ng hindi miyembro}}]]
Kung tumutukoy sa pampulitikang konsepto, maaaring tumukoy ang bansa sa isang [[malayang estado]], [[Talaan ng mga estadong bahagyang kinikilala|estadong bahagyang kinikilala]], bahaging bansa, o [[dependensiya]].&lt;ref name=&quot;Fowler Bunck 1996 pp. 381–404&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;academic.oup.com i784&quot; /&gt; Malayang estado ang politikal na entidad na may ganap na pangkalahatang kapangyarihan at otoridad sa isang bahagi ng mundo.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Philpott |first=Daniel |date=1995 |title=Sovereignty: An Introduction and Brief History |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-international-affairs_winter-1995_48_2/page/353 |journal=Journal of International Affairs |volume=48 |issue=2 |pages=353–368 |issn=0022-197X |jstor=24357595}}&lt;/ref&gt; Walang tiyak na bilang ang mga bansa sa mundo dahil may mga estado na hindi [[Diplomatikong pagkilala|kinikilala]] ng lahat, at meron ding mga di-malalayang estado na pawang kinikilala bilang isang bansa.&lt;ref name=&quot;Seguin 2011 f032&quot; /&gt;

May ilang mga bansa kagaya ng [[Taiwan]] sa Asya, [[Demokratikong Republika ng Arabong Sahrawi|Republikang Sahrawi]] sa Aprika, at [[Kosovo]] sa Europa na may limitadong pagkilala mula sa ibang mga bansa dahil kinikilala ito ng ibang mga bansa bilang bahagi ng isang bansa.&lt;ref name=&quot;Kyris 2022 pp. 287–311&quot;&gt;{{cite journal |last=Kyris |first=George |date=2022 |title=State recognition and dynamic sovereignty |journal=European Journal of International Relations |volume=28 |issue=2 |pages=287–311 |doi=10.1177/13540661221077441 |issn=1354-0661 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Allcock Lampe Young 1998 q703&quot;&gt;{{cite web |last1=Allcock |first1=John B. |last2=Lampe |first2=John R. |last3=Young |first3=Antonia |date=1998-07-20 |title=History, Map, Flag, Population, Languages, &amp; Capital |url=https://www.britannica.com/place/Kosovo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150619045343/https://www.britannica.com/place/Kosovo |archive-date=19 June 2015 |access-date=2024-01-29 |website=Encyclopedia Britannica}}&lt;/ref&gt; Halimbawa, opisyal na kinikilala ang Taiwan (opisyal na Republika ng Tsina) bilang bahagi ng [[Tsina]] (opisyal na Republikang Bayan ng Tsina) ng nakakarami ng mga bansa sa mundo bilang pagtalima sa [[Nag-iisang Tsina|patakarang Nag-iisang Tsina]], kahit na gumaganap ito bilang isang malayang estado.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Taiwan: Sovereignty and Participation in International Organizations |url=https://www.fpri.org/article/2011/07/taiwan-sovereignty-and-participation-in-international-organizations/ |access-date=2025-12-22 |website=Foreign Policy Research Institute |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Ganito rin ang kaso sa Kosovo, na kinikilala ng iba bilang bahagi ng [[Serbiya|Serbia]],&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Young |first=Antonia |last2=Allcock |first2=John B. |last3=Lampe |first3=John R. |date=2026-07-28 |title=Kosovo |url=https://www.britannica.com/place/Kosovo |access-date=2026-08-10 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; at Republikang Sahrawi na kinikilala namang bahagi ng [[Maruekos]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sahrawi Arab Democratic Republic (SADR) |trans-title=Demokratikong Republika ng Arabong Sahrawi (SADR) |url=https://www.britannica.com/place/Sahrawi-Arab-Democratic-Republic |access-date=2026-08-10 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Samantala, hindi kinikilala naman bilang bansa ang mga estadong humiwalay kagaya ng [[Transnistria]], na kinikilala bilang bahagi pa rin ng [[Moldabya]].&lt;ref name=&quot;h387&quot;&gt;{{cite web |date=May 31, 2012 |title=Transnistria profile |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-18284837 |access-date=February 23, 2026 |website=BBC News}}&lt;/ref&gt;
[[File:Dependent_territories.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Dependent_territories.svg|thumb|Mga dependensiya at ang kanilang malayang estado. Tinutukoy ang mga ito gamit ang kanilang kodigong [[ISO 3166-1]]{{Efn|Maliban sa [[Mga Maliliit na Pulong Menor ng Estados Unidos]], na nakakalat sa Pasipiko at Karibe at may iisang kodigo. Matutukoy ang mga ito sa mapa sa pamamagitan ng &quot;UM-&quot; na sinundan ng unang titik ng pangalan ng pulo at isa pang natatanging titik kung kinakailangan.}} o gamit ng bilang.{{Efn|Walang mga kodigong [[ISO 3166-1]] ang mga sumusunod na teritoryo:&lt;br /&gt;'''1''': [[Akrotiri at Dhekelia]]&lt;br /&gt;'''2''': [[Kapuluang Ashmore at Cartier]]&lt;br /&gt;'''3''': [[Kapuluan ng Dagat Coral]]}} Itinuturing na bahagi mismo ng bansa ang mga nakakulay na lugar (tulad ng [[French Guiana|Guyanang Pranses]] sa Timog Amerika na itinuturing na lalawigan ng [[Pransiya]]). Ipinapakita rito ang [[Antartika]] bilang isang [[Kondominyum (pandaigdigang batas)|kondominyum]] imbes ang mga [[Mga inaangking teritoryo sa Antartika|inaangking bahagi]] nito.]]
May mga malalayang estado na nagtataglay ng mga bahaging bansa dahil sa unyon. Halimbawa nito ang kaso ng [[Reyno Unido]], na isang unyon ng apat na bansa: [[Inglatera]], [[Eskosya]], [[Gales]], at [[Hilagang Irlanda]]. Ang [[Kaharian ng Dinamarka]] ay nagtataglay ng [[Dinamarka]]. [[Kapuluang Peroe]], at [[Groenlandiya]]. Tinataglay naman ng [[Kaharian ng Olanda]] ang [[Netherlands|Olanda]] at ang mga isla ng [[Aruba]], [[Curacao]], at [[Sint Maarten]] sa [[Karibe]].

Samantala, may mga malalayang estado naman na kinokonsiderang bansa dahil sa pagkakaroon nito ng hiwalay na [[Nagsasariling bahagi ng bansa|nagsasariling pamahalaan]] sa ilalim ng isa pang malayang estado. Kabilang sa mga ito ang mga teritoryo ng [[Nueva Selanda]] sa Pasipiko ([[Kapuluang Cook]], [[Niue]], at [[Tokelau]]), mga teritoryo ng Reyno Unido (kagaya ng [[Kapuluang Falkland]] at [[Britanikong Kapuluang Birhenes|Kapuluang Birhen ng Britanya]]) at mga [[Dependensiya ng Korona]] nito ([[Jersey]], [[Guernsey]], at [[Pulo ng Man|Pulo of Man]]), mga teritoryo ng [[Estados Unidos]] ([[Puerto Rico]], [[Guam]], [[Hilagang Kapuluang Mariana|Hilagang Marianas]], [[Samoang Amerikano|Amerikanong Samoa]], at [[Kapuluang Birhen ng Amerika]]), mga teritoryo ng [[Australia]] ([[Pulo ng Christmas]], [[Pulo ng Norfolk]], at [[Kapuluang Cocos (Keeling)|Kapuluang Cocos]]), [[natatanging rehiyong administratibo]] ng [[Tsina]] ([[Hong Kong]] at [[Macau]]), [[Kapuluan ng Åland|Aland]] ng [[Pinlandiya]], mga teritoryo ng [[Pransiya]] (kagaya ng [[Nueva Caledonia]] at [[Polinesiyang Pranses|Polinesyang Pranses]] sa Pasipiko), at mga teritoryo ng Olanda sa Karibe ([[Bonaire]], [[Sint Eustatius]], at [[Saba (pulo)|Saba]]).

=== Pandaigdigang pagkilala ===
{{Main|Sistemang Westphalia}}
May mga pagtatalo ukol sa pagkakaroon ng mga estado nang hindi dumedepende sa panlabas na [[Diplomatikong pagkilala|pagkilala]] o kung kinakailangan ang pagkilala upang maituring na estado ang isang entidad.&lt;ref name=&quot;Fowler Bunck 1996 pp. 381–404&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;l212&quot;&gt;{{cite journal |author1=HSE University |last2=Bratersky |first2=Maxim |last3=Skriba |first3=Andrei |author4=HSE University |last5=Sapogova |first5=Arina |author6=HSE University |date=November 1, 2021 |title=The Struggle for Recognition or Enhancement of Status: Conditions for the Stability and Development of Unrecognized States Using the Example of Eurasia |trans-title=Ang Pakikibaka para sa Pagkilala o Pagpapaganda sa Katayuan: Mga Kondisyon para sa Katatagan at Pagdebelop sa mga Estadong Di-kinikilala Gamit ang Halimbawa ng Eurasya |url=https://iorj.hse.ru/2021-16-3/518028442.html |journal=International Organisations Research Journal |language=en |volume=16 |issue=3 |pages=203–219 |doi=10.17323/1996-7845-2021-03-09 |access-date= |archive-date=2025-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250331074025/https://iorj.hse.ru/2021-16-3/518028442.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;z544&quot;&gt;{{cite journal |last=Grzybowski |first=Janis |date=October 8, 2019 |title=The paradox of state identification: ''de facto'' states, recognition, and the (re-)production of the international |trans-title=Ang kabalintunaan ng pagtukoy sa mga estado: ''de facto'' na mga estado, pagkilala at ang (muling) produksiyon ng pandaigdigan |journal=International Theory |language=en |publisher=Cambridge University Press |volume=11 |issue=3 |pages=241–263 |doi=10.1017/s1752971919000113 |issn=1752-9719 |hdl-access=free |hdl=2013/ULB-DIPOT:oai:dipot.ulb.ac.be:2013/405143}}&lt;/ref&gt; Bagamat hindi itinuturing ng [[pandaigdigang batas]] ang &quot;[[soberanya]]&quot; bilang hindi sumasailalim sa isang entidad,&lt;ref name=&quot;Lowe 2015 pp. 1–18&quot;&gt;{{cite book |last=Lowe |first=Vaughan |title=International Law: A Very Short Introduction |url=https://archive.org/details/internationallaw0000lowe_b8v8 |date=2015-11-26 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-923933-7 |page=[https://archive.org/details/internationallaw0000lowe_b8v8/page/1 1]–18 |language=en |trans-title=Pandaigdigang Batas: Isang Napakaiksing Panimula |chapter=Nations under law |trans-chapter=Mga bansa sa ilalim ng batas |doi=10.1093/actrade/9780199239337.003.0001}}&lt;/ref&gt; walang kahulugan na ginagamit para sa mga miyembro ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ukol sa pagkabansa ng isang entidad.&lt;ref name=&quot;Seguin 2011 f032&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Bedjaoui 1991 p. 47&quot;&gt;{{cite book |last=Bedjaoui |first=M. |url=https://books.google.com/books?id=jrTsNTzcY7EC&amp;pg=PA47] |title=International Law: Achievements and Prospects |publisher=Springer Netherlands |year=1991 |isbn=978-92-3-102716-1 |series=Democracy and power |page=47] |language=en |trans-title=Pandaigdigang Batas: Mga Tagumpay at Inaasam |access-date=}}&lt;/ref&gt; Karaniwang may dalawang kampo ng pananaw na ginagamit patungkol sa pagkilala sa mga estado: ''deklaratibo'' at ''konstitutibo''.&lt;ref name=&quot;Cohen 1961 p. 1127&quot;&gt;{{cite journal |last=Cohen |first=Rosalyn |date=1961 |title=The Concept of Statehood in United Nations Practice |trans-title=Ang Konsepto ng Pagkabansa sa Gawain ng Mga Nagkakaisang Bansa |url=https://scholarship.law.upenn.edu/penn_law_review/vol109/iss8/4 |url-status=live |journal=University of Pennsylvania Law Review |language=en |volume=109 |issue=8 |pages=1127–1171 |doi=10.2307/3310588 |jstor=3310588 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20240119201855/https://scholarship.law.upenn.edu/penn_law_review/vol109/iss8/4/ |archive-date=19 January 2024 |access-date= |s2cid=56273534}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kelsen 1941 pp. 605–617&quot;&gt;{{cite journal |last=Kelsen |first=Hans |year=1941 |title=Recognition in International Law: Theoretical Observations |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-international-law_1941-10_35_4/page/605 |trans-title=Pagkilala sa Pandaigdigang Batas: Mga Teoretikal na Obserbasyon |journal=The American Journal of International Law |language=en |publisher=American Society of International Law |volume=35 |issue=4 |pages=605–617 |doi=10.2307/2192561 |issn=0002-9300 |jstor=2192561 |s2cid=147309779}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lauterpacht 1944 pp. 385–458&quot;&gt;{{cite journal |last=Lauterpacht |first=H. |year=1944 |title=Recognition of States in International Law |trans-title=Pagkilala sa mga Estado sa Pandaigdigang Batas |journal=The Yale Law Journal |language=en |publisher=The Yale Law Journal Company, Inc. |volume=53 |issue=3 |pages=385–458 |doi=10.2307/792830 |issn=0044-0094 |jstor=792830}}&lt;/ref&gt;

Inilatag ang deklaratibong pananaw sa [[Kumbensiyon sa Montevideo ng 1933]] para sa &quot;isang estado bilang tao sa pandaigdigang batas sa Artikulo 1:&lt;ref name=&quot;Encyclopedia Britannica 1999 f033&quot;&gt;{{cite web |date=26 July 1999 |title=States, Sovereignty, Treaties |trans-title=Estado, Soberanya, at Kasunduan |url=https://www.britannica.com/topic/international-law/States-in-international-law |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220430152154/https://www.britannica.com/topic/international-law/States-in-international-law |archive-date=30 April 2022 |access-date= |website=Encyclopedia Britannica |language=en}}&lt;/ref&gt;

# May permanenteng populasyon
# May itinuturing na teritoryo
# May pamahalaan
# May kakayahan na makipag-ugnayan sa iba pang estado

Ipinapahiwatig ng Artikulo 3 ng parehong kumbensiyon na maaaring umiral ang isang malayang estado kahit na walang bansa na kumikilala dito.&lt;ref name=&quot;Caspersen Stansfield 2012 p. 55&quot;&gt;{{cite book |last1=Caspersen |first1=N. |url=https://books.google.com/books?id=ARtODc4lsdQC&amp;pg=PA55 |title=Unrecognized States in the International System |last2=Stansfield |first2=G. |publisher=Taylor &amp; Francis |year=2012 |isbn=978-1-136-84999-2 |series=Exeter Studies in Ethno Politics |page=55 |language=en |trans-title=Mga Di-kinikilalang Estado sa Pandaigdigang Sistema |access-date=}}&lt;/ref&gt; Dahil tanging isang pagpapahayag muli sa [[nakagisnang pandaigdigang batas]] ito, isinakodigo lamang ng Kumbensiyon sa Montevideo ang mga umiiral na'ng legal na pananaw at mga prinsipyo nito,&lt;ref name=&quot;D'Aspremont 2019 pp. 139–152&quot;&gt;{{cite book |last=D'Aspremont |first=Jean |title=The Global Community Yearbook of International Law and Jurisprudence 2018 |date=2019-08-29 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-007250-6 |pages=139–152 |language=en |trans-title=Ang Pandaigdigang Yearbook ng Pamayanan ng Pandaigdigang Batas at Hurisprudensiya 2018 |chapter=Statehood and Recognition in International Law: A Post-Colonial Invention |trans-chapter=Pagkabansa at Pagkilala sa Pandaigdigang Batas: Isang Poskolonyal na Imbensiyon |doi=10.1093/oso/9780190072506.003.0005}}&lt;/ref&gt; kaya di lamang ito malalapat sa mga pumirma sa mga pandaigdigang organisasyon tulad ng UN,&lt;ref name=&quot;Seguin 2011 f032&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Encyclopedia Britannica 1999 f033&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Crawford 2007 p.&quot;&gt;{{cite book |last=Crawford |first=James R. |title=The Creation of States in International Law |url=https://archive.org/details/creationofstates0000craw_o2c4 |date=2007-03-15 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-922842-3 |pages=[https://archive.org/details/creationofstates0000craw_o2c4/page/n75 2]–11 |language=en |trans-title=Ang Paggawa sa mga Estado sa Pandaigdigang Batas |doi=10.1093/acprof:oso/9780199228423.003.0002}}&lt;/ref&gt; kundi sa lahat ng sumasailalim sa pandaigdigang batas.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite book |last=Castellino |first=Joshua |url=https://books.google.com/books?id=uGMxfj4oedEC&amp;pg=PA77 |title=International Law and Self-Determination: The Interplay of the Politics of Territorial Possession With Formulations of Post-Colonial National Identity |publisher=[[Martinus Nijhoff Publishers]] |year=2000 |isbn=90-411-1409-2 |page=77 |language=en |trans-title=Pandaigdigang Batas at Pansariling Determinasyon: Ang Ugnayan ng Politika ng Pagmamay-ari ng Teritoryo sa mga Pormulasyon ng Poskolonyal na Pambansang Pagkakakilanlan}}&lt;/ref&gt; Ganito rin ang opinyon ng [[Pamayanang Pang-ekonomiya ng Europa]] (EEC),&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; na binanggit muli ng [[Unyong Europeo]] (EU) sa kanilang pangunahing pahayag sa [[Komiteng Badinter]] para sa isyu ng [[Pagkawatak ng Yugoslavia|pagkawatak]] ng [[Yugoslavia]],&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Opinions of the Badinter Arbitration Committee: A Second Breath for the Self-Determination of Peoples |trans-title=Ang mga Opinyon ng Komiteng Badinter sa Arbitrasyon: Isang Pangalawang Hinga para sa Pansariling Determinasyon ng mga Tao |url=http://www.ejil.org/journal/Vol3/No1/art12.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517085252/http://www.ejil.org/journal/Vol3/No1/art12.html |archive-date=2008-05-17 |access-date= |language=en}}&lt;/ref&gt; gayundin sa hukom ng [[Pandaigdigang Korte ng Katarungan]] (ICJ) na si [[James Crawford]].&lt;ref name=&quot;Crawford 2007 p.&quot; /&gt;

Sa kabilang banda naman, ayon naman sa konstitutibong pananaw, maituturing lamang na malayang estado ang isang entidad kung at tangi kung ito ay kinikilala bilang malaya ng isa o higit pang bansa.&lt;ref name=&quot;academic.oup.com s696&quot;&gt;{{cite web |title=Statehood and Recognition |trans-title=Pagkabansa at Pagkilala |url=https://academic.oup.com/book/3288/chapter-abstract/144288950?redirectedFrom=fulltext |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240126171048/https://academic.oup.com/book/3288/chapter-abstract/144288950?redirectedFrom=fulltext |archive-date=26 January 2024 |access-date= |website=academic.oup.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Dahil dito, hindi agad magiging bahagi ng pandaigdigang pamayanan o mapasailalim sa mga pandaigdigang batas ang mga kalalayang bansa, at hindi kinakailangan na tumalima ang mga kinikilalang bansa sa pandaigdigang batas kung makikipag-ugnayan sila sa mga ito.&lt;ref name=&quot;ctos&quot;&gt;{{cite book |last=Hillier |first=Tim |url=https://books.google.com/books?id=Kr0sOuIx8q8C |title=Sourcebook on Public International Law |publisher=Routledge |year=1998 |isbn=978-1-85941-050-9 |pages=201–202 |language=en |trans-title=Sangguniang Aklat sa Pampublikong Pandaigdigang Batas}}&lt;/ref&gt; Noong 1912, sinabi ng iskolar ng batas na si [[L. F. L. Oppenheim]] ang sumusunod ukol sa konstitutibong pananaw:&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Oppenheim |first1=Lassa |url=https://books.google.com/books?id=vxJ1Jwmyw0EC&amp;pg=PA135 |title=International Law: A Treatise |last2=Roxburgh |first2=Ronald |publisher=The Lawbook Exchange, Ltd. |year=2005 |isbn=978-1-58477-609-3 |page=135 |language=en |trans-title=Pandaigdigang Batas: Isang Tratado}}&lt;/ref&gt;
{{Blockquote|text=Hindi sinasabi ng Pandaigdigang Batas na hindi umiiral ang isang Estado dahil lamang hindi ito kinikilala [ng ibang estado], ngunit hindi nito pinapansin ito bago ito kilalanin [ng ibang estado]. Sa pamamagitan ng pagkilala lamang at natatangi lamang na nagiging isang Pandaigdigang Tao ang isang Estado at sumasailalim sa Pandaigdigang Batas.{{efn|Orihinal na sipi: {{lang|en|International Law does not say that a State is not in existence as long as it is not recognised, but it takes no notice of it before its recognition. Through recognition only and exclusively a State becomes an International Person and a subject of International Law.
}}}}}}
Binigyang-kahulugan naman ng [[Organisasyon ng Pagkakaisa ng Aprika]] noong 1976 ang pagkilala sa estado bilang:&lt;ref name=&quot;Talmon 1998 p. 186&quot;&gt;{{cite book |last=Talmon |first=S. |url=https://books.google.com/books?id=scc8EboiJX8C&amp;pg=PA186 |title=Recognition of Governments in International Law: With Particular Reference to Governments in Exile |publisher=Clarendon Press |year=1998 |isbn=978-0-19-826573-3 |series=Oxford monographs in international law |page=186 |language=en |trans-title=Pagkilala sa mga Pamahalaan sa Pandaigdigang Batas: Partikular na Pagtukoy sa mga Pamahalaan sa Pagpapatapon |access-date=}}&lt;/ref&gt;
{{Blockquote|text=...na ang pagkilala sa isang malaya at may soberanyang estado ay isang gawaing nakapaloob sa soberanya ng bawat miyembro ng pandaigdigang pamayanan, isang gawain na dapat gawin nang kanya-kanya; kaya naman, nasa pagpapasya ng mga miyembrong estado at bawat kapangyarihan ng [Organisasyon ng Pagkakaisa ng Aprika] kung kikilalanin ba o hindi ang isang kalalayang estado.{{efn|Orihinal na sipi: {{lang|en|...the recognition of an independent and sovereign state is an act of sovereignty pertaining each member of the international community, an act to be taken individually, and it is, therefore, up to member states and each OAU power whether to recognise or not the newly independent state.}}}}}}

== Pagkakakilanlan ==
Gumagamit ang mga bansa ng mga simbolo para sa kani-kanilang pagkakakilanlan. Maaari itong maglaman ng mga bagay na may kinalaman sa kultura, relihiyon, o politika, at makikita sa kanilang mga [[watawat]], [[eskudo]], o [[selyo]].&lt;ref name=&quot;CIA x692&quot;&gt;{{cite web |title=National symbol(s) |trans-title=(Mga) Pambansang simbolo |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/national-symbols/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161108112336/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2230.html |archive-date=8 November 2016 |access-date= |website=CIA |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Pangalan ===
Marami sa mga bansa sa mundo ang may mahabang pangalan at maikling pangalan. Karaniwang ginagamit ang mahabang pangalan sa mga pormal na konteksto at karaniwan nitong inilalarawan ang kanilang uri ng pamahalaan. Halimbawa ay ''Republika ng Pilipinas'', na tumutukoy sa Pilipinas bilang isang [[republika]]. Samantala, ginagamit naman ang maikling pangalan sa mga pangkaraniwang konteksto. Sa pangalang ito pinakakilala ang isang bansa, at karaniwan itong hindi nagbabago sa pagpalit ng pamahalaan, di tulad ng mahabang pangalan.{{Efn|Halimbawa, kilala ang kasalukuyang Republikang Pranses bilang [[Kaharian ng Pransiya]] bago tuluyang binuwag nila ang kanilang monarkiya noong ika-19 na siglo. Gayunpaman, parehong kilala ang mga ito sa maikling pangalan na [[Pransiya]].}} Para sa ilang mga bansa, pawang parehas lamang ang mahaba at maikling pangalan nito.{{Efn|Halimbawa ay ang kaso ng [[Ukranya]], [[Bosnia at Herzegovina]], at ang [[Republika ng Gitnang Aprika]].}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=Countries: Designations and abbreviations to use |trans-title=Mga Bansa: Mga designasyon at daglat na gagamitin |url=https://style-guide.europa.eu/en/content/-/isg/topic?identifier=7.1.1-designations-and-abbreviations |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104160434/https://publications.europa.eu/code/en/en-370100.htm |archive-date=4 January 2021 |access-date= |language=en}}&lt;/ref&gt;

Maaaring mahalaga ang pangalan ng bansa sa diplomasya at kultura. May mga bansa na nagpalit ng pangalan bilang hudyat ng pagpapalit ng pamahalaan, o di kaya'y bilang bahagi ng dekolonisasyon. Halimbawa, pinalitan ng Imperyong Estado ng Persia ang kanilang pangalan bilang [[Imperyong Estado ng Iran]] noong 1935 noong panahon ng [[dinastiyang Pahlavi]], na naging [[Islamikong Republika ng Iran]] matapos ng [[Rebolusyong Iranyano|Rebolusyong Islamiko]] noong 1971 na nagpatalsik sa [[Shah]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Why is Persia called Iran today? The history behind the name change by the Shah |trans-title=Bakit Iran ang tawag na ngayon sa Persia? Ang kasaysayan sa likod ng pagpapalit ng pangalan ng Shah |url=https://www.voxnews.al/english/histori/pse-persia-quhet-sot-iran-historia-pas-ndryshimit-te-emrit-nga-shahu-i111603 |access-date=2026-08-11 |website=Vox News |language=en}}&lt;/ref&gt; Pinalitan naman ng Kaharian ng Siam ang kanilang pangalan noong 1939 patungong [[Taylandiya|Kaharian ng Tailandiya]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cavendish |first=Richard |date=2014-05-15 |title=Siam Becomes Thailand |trans-title=Naging Tailandiya ang Siam |url=https://www.historytoday.com/archive/months-past/siam-becomes-thailand |access-date=2026-08-11 |website=History Today |language=en}}&lt;/ref&gt;  Sa kabilang banda naman, ginamit ng mga kalalayang bansa noong huling bahagi ng ika-20 siglo ang kanilang katutubong pangalan:

* [[Hilagang Rodesya]] {{Arrow}} [[Zambia]], mula Reyno Unido noong 1964.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1964-10-24 |title=Northern Rhodesia Reborn as Zambia; Britain Ends Rule |language=en-US |trans-title=Naging Zambia ang HIlagang Rodesya; Nagtapos na ang Panunungkulan ng Britanya |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1964/10/24/archives/northern-rhodesia-reborn-as-zambia-britain-ends-rule.html |url-access=subscription |access-date=2026-08-11 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
* [[Bechuanaland]] {{Arrow}} [[Botswana]], mula Reyno Unido noong 1966.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2011-04-11 |title=Botswana |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13041658 |access-date=2026-08-11}}&lt;/ref&gt;
* [[Silangang Pakistan]] {{Arrow}} [[Bangladesh]], mula [[Pakistan]] noong 1975.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-08-24 |title=The Struggle for Bangladesh: From East Pakistan to Independence |trans-title=Ang Pakikibaka para sa Bangladesh: Mula Silangang Pakistan patungong Kalayaan |url=https://polsci.institute/south-asia/struggle-bangladesh-east-pakistan-independence/ |access-date=2026-08-11 |website=PolSci Institute |language=en-US |archive-date=2026-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260811120601/https://polsci.institute/south-asia/struggle-bangladesh-east-pakistan-independence/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
May mga kaso rin kung saan ang pagpapalit ng pangalan ay naganap ilang taon matapos nilang lumaya.
* [[Britanikong Ceylon|Ceylon]] {{Arrow}} [[Sri Lanka]], lumaya sa Reyno Unido noong 1948 ngunit pinalitan ang pangalan noong 1972.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Haviland |first=Charles |date=2011-01-01 |title=Sri Lanka erases colonial name, Ceylon |language=en-GB |trans-title=Binura ng Sri Lana ang pangalang kolonyal nitong Ceylon |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-south-asia-12099596 |access-date=2026-08-11}}&lt;/ref&gt;
* [[Hilagang Volta]] {{Arrow}} [[Burkina Faso]], lumaya sa [[Pransiya]] noong 1960 ngunit pinalitan ang pangalan noong 1984 matapos ng isang [[Kudeta sa Hilagang Volta ng 1983|kudeta]].&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Williamson |first=Bryan |date=2013-01-01 |title=From Upper Volta to Burkina Faso: A Study of the Politics of Reaction and Reform in a Post-Colonial African Nation-state, 1960-1987 |trans-title=Mula Hilagang Volta patungong Burkina Faso: Isang Pag-aaral sa Politika ng Reaksyon at Reporma sa isang Poskolonyal na Estadong Bansa sa Aprika, 1960-1987 |url=https://digitalcommons.usf.edu/etd/4612 |journal=USF Tampa Graduate Theses and Dissertations |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[Dahomey]] {{Arrow}} [[Benin]], lumaya sa Pransiya noong 1960 ngunit pinalitan ang pangalan noong 1975.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Law |first=Robin |last2=Ronen |first2=Dov |last3=Adotevi |first3=Stanislas Spero |date=2026-08-03 |title=Benin - Decolonization, Independence, Revolution |trans-title=Benin - Dekolonisasyon, Kalayaan, Rebolusyon |url=https://www.britannica.com/place/Benin/Decolonization-independence-and-military-coups |access-date=2026-08-11 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[Timog Rodesya]] {{Arrow}} [[Zimbabwe]], kumalas sa Reyno Unido sa ilalim ng pamahalaang kontrolado ng mga Puti noong 1965 ngunit pormal na nakalaya noong 1980 sa ilalim ng kasalukuyang pangalan.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sibanda |first=Eliakim |year=2021 |title=The Unilateral Declaration of Independence in Southern Rhodesia (later Zimbabwe) |trans-title=Ang Unilateral na Deklarasyon ng Kalayaan sa Timog Rodesya (kalaunan Zimbabwe) |url=https://www.gilderlehrman.org/history-resources/essays/unilateral-declaration-independence-southern-rhodesia-later-zimbabwe |access-date=2026-08-11 |website=Gilder Lehrman Institute of American History |language=en}}&lt;/ref&gt;
* Swaziland {{Arrow}} [[Eswatini]] noong 2018, 50 taon matapos nilang lumaya sa Reyno Unido.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2018-04-19 |title=Swaziland king renames country 'the Kingdom of eSwatini' |language=en-GB |trans-title=Pinalitan ng hari ng Swaziland ang pangalan ng bansa bilang 'ang Kaharian ng eSwatini' |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-43821512 |access-date=2026-08-11}}&lt;/ref&gt;
May ilang kaso rin na bumalik ang pangalan ng bansa sa dati nang magpalit ang kanilang pamahalaan:

* Lumaya ang Congo sa Belhika noong 1960 sa naturang pangalan, ngunit pinalitan ito noong 1971 bilang [[Zaire]]. Nanatili itong ganito hanggang noong 1997, nang binalik ito sa Congo, opisyal na [[Demokratikong Republika ng Congo]] upang itangi ito sa kapitbahay nitong [[Republika ng Congo]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lemarchand |first=René |last2=Cordell |first2=Dennis D. |last3=Wiese |first3=Bernd Michael |last4=Payonzo |first4=Ntsomo |date=2026-08-11 |title=Democratic Republic of the Congo (DRC) |trans-title=Demokratikong Republika ng Congo (DRC) |url=https://www.britannica.com/place/Democratic-Republic-of-the-Congo |access-date=2026-08-12 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
* Lumaya ang Kambodya sa Pransiya bilang [[Kaharian ng Kambodya]] noong 1953, na pinalitan bilang [[Demokratikong Kampuchea|Kampuchea]] noong 1970 sa panunungkulan ni [[Pol Pot]]. Nanatili itong ganito hanggang noong 1989, nang binalik ito sa dati bilang pananda ng pagbabalik muli ng monarkiya.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Chandler |first=David P. |last2=Overton |first2=Leonard C. |date=2026-08-10 |title=Cambodia |trans-title=Kambodya |url=https://www.britannica.com/place/Cambodia |access-date=2026-08-12 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

May mga iba naman na mas piniling gamitin ang katutubong pangalan bilang opisyal na pangalan nito sa kahit anong wika.

* Pinalitan ng [[Turkiya]] ang kanilang pangalan bilang Turkiye (opisyal na Türkiye) noong 2022 dahil sa mga kadahilanang pangkultura at upang itangi ang bansa sa [[pabo]], isang ibon na may pangalang kahalintulad sa bansa sa wikang Ingles.&lt;ref&gt;{{Cite news |last= |date=2022-06-03 |title=Turkey officially changes name at UN to Türkiye |language=en-GB |trans-title=Opisyal na'ng pinalitan ng Turkey ang pangalan nito sa UN patungong Türkiye |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2022/jun/03/turkey-changes-name-to-turkiye-as-other-name-is-for-the-birds |access-date=2026-08-12 |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;
* Pinalitan ng [[Nauru]] ang kanilang pangalan bilang Naoero noong 2026 upang iakma ito sa ortograpiya ng kanilang wika.&lt;ref&gt;{{Cite news |last= |first= |date=2026-08-03 |title=Nauru officially changes its name to Naoero |language=en-GB |trans-title=Opisyal na'ng pinalitan ng Nauru ang pangalan nito patungong Naoero |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2026/aug/03/nauru-officially-changes-its-name-to-naoero |access-date=2026-08-12 |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;
* Dahil sa mga problemang dulot ng pagsasalin sa pangalan ng kanilang bansa, ginawang opisyal na pangalan ng bansang kilala sa wikang Ingles bilang {{Lang|en|Ivory Coast}} sa pangalang Pranses nito na [[Cote d'Ivoire]] sa kahit anong wika noong 1986.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-06-25 |title=What was Côte d’Ivoire formerly known as? |trans-title=Ano ang dating pangalan ng Côte d’Ivoire? |url=https://www.britannica.com/question/What-was-Cote-dIvoire-formerly-known-as |access-date=2026-08-12 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

Sa kabilang banda, maaaring dahil sa isang isyu ang pagpapalit ng pangalan, kagaya ng kaso ng bansang kilala na ngayon bilang [[Hilagang Masedonya]]. Opisyal na kilala noon ang naturang bansa bilang Masedonya lamang ngunit tinututulan ng kapitbahay nitong [[Gresya]] dahil sa kahalintulad na pangalan nito sa kanilang [[Masedonya, Gresya|rehiyon na Masedonya]], na nasa timog nito. Nagpalit ito ng pangalan noong 2019 bilang bahagi ng [[Kasunduan ng Prespa|kasunduan]] sa Gresya upang payagan itong makapasok sa [[Organisasyon ng Tratado ng Hilagang Atlantiko|NATO]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Halasz |first=Stephanie |last2=Labropoulou |first2=Elinda |last3=McKenzie |first3=Sheena |date=2019-02-13 |title=Macedonia officially changes its name to North Macedonia |language=en |trans-title=Opisyal na'ng pinalitan ng Masedonya ang pangalan nito patungong Hilagang Masedonya |work=CNN |url=https://edition.cnn.com/2019/02/13/europe/north-macedonia-name-change-intl |access-date=2026-08-12}}&lt;/ref&gt; Isa ring isyu ang pagpapalit ng pangalan ng Burma patungong [[Myanmar]] noong 1989. Bagamat lumaganap ang paggamit ng bagong pangalan simula noon, umusbong ang paggamit sa lumang pangalan nito [[Kudeta sa Myanmar ng 2021|simula noong 2021]] bilang pagtutol sa [[Tatmadaw|pamahalaang militar]] doon, lalo na sa konteksto ng [[Digmaang sibil ng Myanmar (mula 2021)|kasalukuyang digmaang sibil]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Tong-Hyung |first=Kim |last2=Kim |first2=Hyung-Jin |date=2021-02-02 |title=Myanmar, Burma and why the different names matter |trans-title=Myanmar, Burma at bakit mahalaga ang pagkakaiba ng pangalan |url=https://apnews.com/article/myanmar-burma-different-names-explained-8af64e33cf89c565b074eec9cbe22b72 |access-date=2026-08-12 |website=AP News |language=en}}&lt;/ref&gt;

Nagpapanatili ang [[Organisasyong Pandaigdig para sa Pagsasapamantayan|Pandaigdigang Organisasyon sa Pagsasapamantayan]] (ISO) ng isang talaan ng mga [[kodigong pambansa]] bilang bahagi ng [[ISO 3166]] para tukuyin ang bawat bansa gamit ng isang kodigo.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web |title=ISO 3166 {{endash}} Country Codes |trans-title=ISO 3166 {{endash}} Mga Kodigong Pambansa |url=https://www.iso.org/iso-3166-country-codes.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170308003724/https://www.iso.org/iso-3166-country-codes.html |archive-date=8 March 2017 |access-date= |website=[[Organisasyong Pandaigdig para sa Pagsasapamantayan|ISO]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, may 249 na bansa ang nakatala sa naturang pamantayan, kung saan 193 sa mga ito ay [[Miyembrong estado ng Mga Nagkakaisang Bansa|miyembro]] ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]].&lt;ref name=&quot;Statistics Canada 2018 b784&quot;&gt;{{cite web |date=12 Mar 2018 |title=Standard Classification of Countries and Areas of Interest (SCCAI) 2017 |trans-title=Pamantayang Klasipikasyon ng mga Bansa at Lugar ng Interes (SCCAI) 2017 |url=https://www.statcan.gc.ca/en/subjects/standard/sccai/2017/introduction |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240129073744/https://www.statcan.gc.ca/en/subjects/standard/sccai/2017/introduction |archive-date=29 January 2024 |access-date= |website=Statistics Canada |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Watawat ===
[[File:Flickr_-_…trialsanderrors_-_Johnson's_new_chart_of_national_emblems,_1868.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Flickr_-_%E2%80%A6trialsanderrors_-_Johnson's_new_chart_of_national_emblems,_1868.jpg|thumb|Ilan sa mga watawat ng mga bansang kinikilala noong kalagitnaan ng ika-19 na siglo.]]
Noon, ang [[watawat]] ng isang bansa ay pawang personal na watawat mismo ng pinuno, hindi ng bansa. Kalaunan, nagkaroon din ng mga watawat na para sa bansa, bukod sa personal na watawat ng pinuno. Ilan sa mga pinakaunang halimbawa nito ay ang watawat ng mga [[republikang pandagat]] tulad ng [[Republika ng Genoa|Genova]] noong ika-12 siglo.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Barraclough |first1=E.M.C. |title=Flags of the World |url=https://archive.org/details/flagsofworld00emcb |date=1971 |publisher=William Cloves &amp; Sons Ltd |isbn=0-7232-1338-0 |location=Great Britain |language=en |trans-title=Mga Watawat ng Mundo}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, ginagamit lamang ito bilang pantukoy ng mga barko sa dagat.&lt;ref name=&quot;Devereux 1994 p.&quot;&gt;{{cite book |last=Devereux |first=E. |title=Flags: The New Compact Study Guide and Identifier |url=https://archive.org/details/identifyingflags0000deve |publisher=Chartwell Books |year=1994 |isbn=978-0-7858-0049-1 |series=Eyewitness books |page=[https://archive.org/details/identifyingflags0000deve/page/18 18] |language=en |trans-title=Mga Watawat: Ang Bagong Siksik na Gabay sa Pag-aaral at Pantukoy}}&lt;/ref&gt;

Bagamat matagal na'ng ginagamit ang konsepto ng watawat upang kumatawan sa isang bagay, limitado lamang ito sa militar o pandagat. Nagsimula lamang magkaroon ng mga watawat para mismo sa bansa noong ika-18 siglo sa kasagsagan ng pag-usbong ng nasyonalismo partikular na sa Europa. Ginamit ng mga rebolusyonaryo sa [[Rebolusyong Pranses|Pransiya]] at [[American Revolutionary War|Estados Unidos]] ang mga watawat upang gamitin bilang simbolo ng mga tao bilang [[Pagkamamamayan|mamamayan]] ng isang bansa imbes bilang mga tauhan lamang ng monarkiya.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite news |last1=Nadler |first1=Ben |date=14 June 2016 |title=Where Do Flags Come From? |language=en |trans-title=Saan Nagmula ang mga Watawat? |work=[[The Atlantic]] |url=https://www.theatlantic.com/health/archive/2016/06/happy-flag-day/486866/ |url-status=live |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20211124011425/https://www.theatlantic.com/health/archive/2016/06/happy-flag-day/486866/ |archive-date=24 November 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{cite book |last1=Inglefield |first1=Eric |title=Flags |last2=Mould |first2=Tony |date=1979 |publisher=Ward Lock |isbn=978-0-7063-5652-6 |language=en |trans-title=Mga Watawat}}&lt;/ref&gt; Naging talamak ang paggamit sa watawat pagsapit ng sumunod na siglo, kung saan halos lahat na ng mga bansa sa Europa ay may watawat na ginagamit bilang simbolo ng bansa nila.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Nagsimula rin ituring ang mga watawat bilang mga simbolo ng pagkakaisa, tulad halimbawa ng {{Lang|en|Union Jack}}, ang tawag sa [[watawat ng Reyno Unido]], na unang ginamit bilang simbolo ng unyon ng [[Inglatera]] at [[Eskosya]], gayundin bilang simbolo ng sama-samang pakikibaka, kagaya ng paggamit sa mga [[kulay ng mga Eslabo]] sa kani-kanilang watawat (bughaw, puti, at pula), mga [[kulay ng mga Arabo]] (itim, puti, lunti, at pula), o mga [[kulay ng Aprika]] (pula, lunti, ginto, at itim).&lt;ref&gt;{{cite conference|last=Bartlett|first=Ralph G. C.|date=2011|url=https://fiav.org/wp-content/uploads/2021/06/icv24-04bartlett.pdf|title=Unity in Flags|publisher=International Federation of Vexillological Associations|conference=24th International Congress of Vexillology|location=Alexandria, Virginia|archive-date=24 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221224155654/https://fiav.org/wp-content/uploads/2021/06/icv24-04bartlett.pdf|url-status=live|lang=en|trans-title=Pagkakaisa sa mga Watawat}}&lt;/ref&gt;

Kasabay ng [[kolonisasyon]] ng mga Europeo sa iba't ibang panig ng mundo ang ideya ng nasyonalismo at simbolo na kumalat sa mga ito. Tinitingnan ng mga lugar na ito ang pagkakaroon ng mga simbolong tulad ng watawat bilang mahalaga para sa pagbuo ng kanilang bansa.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Virmani |first1=Arundhati |author1-link=Arundhati Virmani |date=August 1999 |title=National Symbols under Colonial Domination: The Nationalization of the Indian Flag, March-August 1923 |url=https://archive.org/details/sim_past-present_1999-08_164/page/169 |trans-title=Mga Pambansang Simbolo sa ilalim ng Kolonyal na Dominasyon: Ang Nasyonalisasyon ng Watawat ng India, Marso-Agosto 1923 |journal=Past &amp; Present |language=en |publisher=Oxford University Press |issue=164 |pages=169–197 |doi=10.1093/past/164.1.169 |jstor=651278}}&lt;/ref&gt; Umusbong ang mga bagong watawat at simbolo kasabay ng proseso ng [[dekolonisasyon]] at mga rebolusyon noong huling bahagi ng ika-19 na siglo papunta sa sumunod.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Dahil sa pagdami ng mga watawat sa panahong ito, naging interes ang pagsusuri sa mga disenyo at simbolismo sa mga ito, na kalaunan ay naging isang pormal na pag-aaral na tinatawag na [[beksilolohiya]].&lt;ref&gt;{{cite conference|last=Xing|first=Fei|date=2013|url=https://fiav.org/wp-content/uploads/2021/06/ICV2512-Xing-Fei-The-Study-of-Vexillology-in-China.pdf|title=The Study of Vexillology in China|publisher=International Federation of Vexillological Associations|conference=25th International Congress of Vexillology|location=Rotterdam|archive-date=16 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220616162946/https://fiav.org/wp-content/uploads/2021/06/ICV2512-Xing-Fei-The-Study-of-Vexillology-in-China.pdf|url-status=live|lang=en|trans-title=Ang Pag-aaral ng Beksilolohiya sa Tsina}}&lt;/ref&gt;

=== Awit ===
{{Main|Pambansang awit}}
[[Talaksan:Lupang_Hinirang_Vocal_Sheet.png|thumb|Nakasulat na musika at titik ng &quot;[[Lupang Hinirang]]&quot;, ang pambansang awit ng [[Pilipinas]].]]
[[Pambansang awit]] ang tawag sa isang [[Pagkamakabayan|makabayang]] [[komposisyong pangmusika]] na sumisimbolo at nag-aalala sa kasaysayan o tradisyon ng isang bansa.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=National anthem |trans-title=Pambansang awit |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/national-anthem/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220805175145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/national-anthem/ |archive-date=5 August 2022 |access-date= |website=Central Intelligence Agency |language=en}}&lt;/ref&gt; Bagamat nagsimula lamang ang paglalapat ng mga pambansang awit ng mga bansa noon lamang ika-19 na siglo, may ilang awit na matagal na'ng kinakanta, kadalasan bilang isang [[makabayang awit]]. Maraming bansa ang walang opisyal na pambansang awit, bagamat may ginagamit bilang ''de''{{Nbsp}}''facto'' na awit sa palakasan o diplomasya. Kabilang rito ang itinuturing na pambansang awit ng [[Reyno Unido]], &quot;{{Lang|en|[[God Save the King]]|italic=no}}&quot;.{{Efn|Nagbabago depende sa namumunong [[Monarkiya ng Reyno Unido|monarko]] ang ilang bahagi ng awit. Dahil si [[Charles III]] ang kasalukuyang hari ng Reyno Unido, &quot;{{lang|en|italic=no|God Save the King}}&quot; ({{literal|Iligtas ng Panginoon ang Hari}}) ang ginagamit ngayon. Kung reyna ang monarko, &quot;{{lang|en|italic=no|God Save the Queen}}&quot; ({{literal|Iligtas ng Panginoon ang Reyna}}) naman ang gagamitin.}} Bukod, maaari ding magkaroon ng sari-sariling pambansang awit ang mga bansa na kabilang sa bansang multinasyonal, kagaya ng kaso ng [[Gales]], na bahagi ng Reyno Unido ngunit ginagamit ang &quot;{{Lang|cy|[[Hen Wlad Fy Nhadau]]|italic=no}}&quot; lalo na sa palakasan.&lt;ref name=&quot;Harrison 2022 x303&quot;&gt;{{cite web |last=Harrison |first=Ellie |date=29 November 2022 |title=The history of the Welsh national anthem that's gripped the world |trans-title=Ang kasaysayan ng pambansang awit ng Gales na nagpadagundong sa mundo |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/wales-world-cup-anthem-lyrics-translation-b2235003.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240129160133/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/wales-world-cup-anthem-lyrics-translation-b2235003.html |archive-date=29 January 2024 |access-date= |website=The Independent |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Pagkamakabayan ==
{{Main|Pagkamakabayan}}
[[Pagkamakabayan]] ang tawag sa positibong damdamin na nararamdaman ng isang tao tungo sa bansa niya. Madalas itong inilalarawan bilang debosyon o pagmamahal sa sariling bansa, at maaaring kombinasyon ng samu't saring damdamin tungo sa ilang partikular na aspeto ng bansa kagaya ng [[wika]], [[kultura]], [[politika]], o [[kasaysayan]]. Malapit ang kahulugan nito sa [[pagkamakabansa]], na tumutukoy naman sa isang [[ideolohiya]] na nagsasama sa [[Bansa (panlipunan)|panlipunan]] at pampulitikang konsepto ng bansa.

== Ekonomiya ==
{{See also|Talaan ng mga bansa ayon sa GDP (nominal)|Talaan ng mga bansa ayon sa GDP (PPP) bawat kapita}}
[[File:Countries_by_GDP_(PPP)_per_capita_in_2020.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Countries_by_GDP_(PPP)_per_capita_in_2020.png|thumb|[[Kabuuang domestikong produkto]] (GDP) kada kapita ng 213 bansa at rehiyon noong 2020 (ayon sa [[Kapantayan ng lakas ng pagbili|kapantayan sa lakas ng pagbili]] (PPP) gamit ang [[pandaigdigang dolyar]]).

{{hlist|{{legend inline|#4b0049|&gt;50,000}}|{{legend inline|#680063|35,000–50,000}}|{{legend inline|#814991|20,000–35,000}}|{{legend inline|#8c6bb1|10,000–20,000}}|{{legend inline|#8c96c6|5,000–10,000}}|{{legend inline|#9ebcda|2,000–5,000}}|{{legend inline|#bfd3e6|&lt;2,000}}|{{legend inline|#999999|Walang datos}}}}]]
Maraming mga organisasyon sa mundo na naghahanap ng mga paraan upang mauri ang mga bansa batay sa kanilang ekonomiya. Karaniwan itong hinahati sa dalawa: mga [[mauunlad na bansa]] at mga [[Papaunlad na bansa|papaunlad]] pa lamang,&lt;ref name=&quot;Paprotny 2020 pp. 193–225&quot;&gt;{{cite journal |last=Paprotny |first=Dominik |date=14 Sep 2020 |title=Convergence Between Developed and Developing Countries: A Centennial Perspective |trans-title=Pagsasama sa Pagitan ng mga Mauunlad at Papaunlad na Bansa: isang Sentenyal na Pananaw |journal=Social Indicators Research |language=en |publisher=Springer Science and Business Media LLC |volume=153 |issue=1 |pages=193–225 |doi=10.1007/s11205-020-02488-4 |issn=0303-8300 |pmc=7487265 |pmid=32952263}}&lt;/ref&gt;

Naglalathala ang [[Kagawaran ng Ekonomiya at Lipunan ng Mga Nagkakaisang Bansa]] ng isang ulat na nag-uuri sa mga bansa bilang mga mauunlad na bansa, ekonomiyang nasa transisyon, at papaunlad na bansa. Inuuri ng ulat ang mga bansa batay sa [[kabuuang pambansang kita]] (GNI) kada kapita at tinutukoy ang mga subgrupo batay sa mga malalawak na kategorya batay sa heograpikong lokasyon o ibang mga piling kriterya.&lt;ref name=&quot;Nations 2020 k704&quot;&gt;{{cite web |author= |date=20 Sep 2020 |title=What We Do |trans-title=Anong Ginagawa Namin |url=https://www.un.org/en/desa/what-we-do |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240118062114/https://www.un.org/en/desa/what-we-do/ |archive-date=18 January 2024 |access-date= |publisher=[[Mga Nagkakaisang Bansa]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Nasa Aprika, Silangang Asya, Timog Asya, Kanlurang Asya, Latin Amerika, at Karibe ang mga heograpikong lokasyon na may mga ekonomiyang papaunlad. Pawang mga ekonomiyang nasa transisyon naman ang mga bansang dating bahagi ng [[Unyong Sobyet]] gayundin sa timog-silangang Europa. Samantala, nasa Hilagang Amerika, Europa, at Asya-Pasipiko naman ang mga ekonomiyang maunlad. Marami sa mga bansang may ekonomiyang nasa transisyon at papaunlad ay nasa Aprika, Asya, Latin Amerika, at Karibe.&lt;ref name=&quot;UNCTAD 2023 e635&quot;&gt;{{cite web |date=1 Dec 2023 |title=UN list of least developed countries |trans-title=Talaan ng UN ng mga bansang may pinakamababang kaunlaran |url=https://unctad.org/topic/least-developed-countries/list |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801215744/https://unctad.org/topic/least-developed-countries/list |archive-date=1 August 2023 |access-date= |website=UNCTAD |language=en}}&lt;/ref&gt;

Inuuri din ng [[Bangkong Pandaigdig]] ang mga bansa batay sa GNI kada kapita, bilang mga bansang may mababang kita,  mababang katamtamang kita, mataas na katamtamang kita, at malaking kita. Noong 2020, itinuring ng Bangkong Pandaigdig ang mga sumusunod na hangganan ng klasipikasyon:&lt;ref name=&quot;World Bank Data Help Desk 2022 x420&quot;&gt;{{cite web |date=1 Jul 2022 |title=How does the World Bank classify countries? |trans-title=Paano inuuri ng Bangkong Pandaigdig ang mga bansa? |url=https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/378834-how-does-the-world-bank-classify-countries |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522092916/https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/378834-how-does-the-world-bank-classify-countries |archive-date=22 May 2020 |access-date= |website=World Bank Data |language=en}}&lt;/ref&gt;

* Bansang may mababang kita: {{US$|1,025}} o mas mababa noong 2018
* Bansang may mababang katamtamang kita: mula {{US$|1,026}} hanggang {{US$|3,995}} noong 2018
* Bansang may mataas na katamtamang kita: mula {{US$|3,996}} hanggang {{US$|12,375}} noong 2018
* Bansang may malaking kita: mula {{US$|12,376}} o mas mataas noong 2018

Hinahati ng Bangkong Pandaigdig ang mga bansa batay sa rehiyon: Silangang Asya at Pasipiko, Europa at Gitnang Asya, Latin Amerika at Karibe, Gitnang Silangan at Hilagang Aprika, Hilagang Amerika, Timog Asya, at Subsaharang Aprika. Hinahati rin nito ang mga bansa batay sa kanilang mga patakaran ng operasyon: yaong mga kabilang sa [[Pandaigdigang Asosasyon ng Pagpapaunlad]] (IDA), [[Pandaigdigang Bangko para sa Rekonstruksiyon at Pagpapaunlad]] (IBRD), at mga bansang {{Lang|en|Blend|italic=no}}.&lt;ref name=&quot;World Bank Data Help Desk 2022 x420&quot; /&gt;

== Tingnan din ==

* [[Bansa (panlipunan)]]
* [[Mikronasyon]]
* [[Pagkamakabansa]]
* [[Pagkamakabayan]]

* [[Talaan ng mga bansa]]
* [[Tala ng mga bansa ayon sa GDP (PPP) bawat kapita|Talaan ng mga bansa ayon sa GDP (PPP) bawat kapita]]
* [[Talaan ng mga bansa ayon sa kapal ng populasyon]]
* [[Talaan ng mga bansa ayon sa populasyon]]
* [[Talaan ng mga kabansaan]]

== Talababa ==
{{Notelist}}

==Sanggunian==
{{reflist}}

== Link sa labas ==

* [https://web.archive.org/web/20260116040301/https://www.cia.gov/the-world-factbook/ The CIA World Factbook] (sa wikang Ingles)
* [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/ Country Studies] ng [[Aklatan ng Kapulungan ng Estados Unidos]] (sa wikang Ingles)
* [http://unstats.un.org/unsd/ United Nations statistics division] (sa wikang Ingles)

[[Kategorya:Mga bansa| ]]
[[Kategorya:Heograpiyang pantao]]
[[Kategorya:Politika]]

[[frp:Payis (L)]]</text>
      <sha1>diozhodbyonvsyu73j7rweiod5vwsb3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rosa ng Lima</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60079</id>
    <revision>
      <id>2221380</id>
      <parentid>2088559</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T23:18:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mananaliksik</username>
        <id>2510</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Dagdag pambungad</comment>
      <origin>2221380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5090" sha1="1sam2toro93meyv3jan4d1vf4iwemiw" xml:space="preserve">{{Infobox saint
|name = Santa Rosa ng Lima
|birth_date = {{birth date|1586|4|20|mf=y}}
|death_date = {{death date and age|1617|8|24|1586|4|20|mf=y}}
|feast_day = Agosto 23&lt;br&gt;Agosto 30 (sa ilang bansang sa Latin Amerika at bago ang 1970 [[Pangkalahatang Kalendaryong Romano]])
|venerated_in = [[Simbahang Katolika Romana]], [[Komunyong Anglicana]]
|image = Sta Rosa de Lima por Claudio Coello.jpg
|imagesize = 200px
|caption = ''Santa Rosa ng Lima''&lt;br&gt;&lt;small&gt; ni [[Claudio Coello]] (1642–1693),&lt;br&gt; nasa [[Museo Prado]], [[Madrid]], Espanya&lt;/small&gt;
|birth_place = [[Lima]], [[Virreinato ng Peru]]&lt;br&gt;[[Imperyong Kastila]]
|death_place = [[Lima, Peru|Lima]], [[Virreinato ng Peru]]&lt;br&gt;Imperyong Kastila
|titles = Birhen at nagpepenitensiya
|birth_name = Isabel de Santa Maria de Flores
|beatified_date = Abril 15, 1667 o 1668
|beatified_place = [[Roma]], [[Papal States]]
|beatified_by = [[Papa Clemente IX]]
|canonized_date = Abril 12, 1671
|canonized_place = Roma, Papal States
|canonized_by = [[Papa Clemente X]]
|attributes = rosa, angkla, [[Santo Niño]]
|patronage = [[embroidery|embroiderer]]s; hardinero; plorista; [[India]]; [[Lating Amerika]]; mga taong kinukutya o di-maunawaan dahil sa kanilang  debosyon; sa pag-aayós ng mga away pamilya; mga katutubo ng kontinente ng Amerika; [[Peru]]; [[Pilipinas]]; [[Villareal, Samar|Villareal]]; [[Santa Rosa, California]]; [[Santa Rosa, Laguna]]; laban sa pagkabanidoso; [[Lima]]; Kapulisan ng Peru
|major_shrine = [[Monasteryo]] ni [[Sto. Domingo]]&lt;br&gt;Lima, Peru
|suppressed_date =
|issues =
|prayer =
|prayer_attrib =
}}

Si '''Santa Rosa ng Lima''' (sa Latin: Sancta Rosa Limana) , ([[Lima]], 20 Abril 1586 – Lima, 24 Agosto 1617), na may sekular na pangalan na '''Isabel Flores de Oliva''',  ay isang kasapi ng Ikatlong Orden ng mga Alagad ni San Domingo at mistikong relihiyosa na kinanonisa bilang santa ng [[Papa Clemente X]] noong 1671.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=https://dbe.rah.es/biografias/5968/santa-rosa-de-lima|título=Santa Rosa de Lima {{!}} Real Academia de la Historia|fechaacceso=3 de septiembre de 2021|sitioweb=dbe.rah.es}}&lt;/ref&gt; Sa hanay ng mga taong isinilang sa [[Amerika]] (noon ay tinatawag na Kanlurang Indias), si Rosa de Lima ang kauna-unahang nakatanggap ng kanonikal na pagkilala ng kabanalan mula sa [[Simbahang Katolika]].

Noong 1669, siya ay ipinahayag bilang dakilang patrona ng Lima, at noong 1670 naman bilang patrona ng [[Bagong Mundo]] at ng [[Pilipinas]]. Bukod pa rito, siya ay kinikilalang patrona ng mga institusyong pang-edukasyon, kapulisan, at sandatahang lakas ng [[Venezuela]]; ng Pambansang Pulisya ng Republika ng [[Peru]]; ng Pambansang Pulisya ng [[Paraguay]]; at ng Sandatahang Lakas ng [[Argentina]]. Dahil sa karamdaman na naging sanhi ng kanyang kamatayan, siya rin ay itinuring na patrona ng mga maysakit na may tuberkulosis.&lt;ref name=&quot;Neyra Ramírez&quot; /&gt;

== Talambuhay ==
Ipinanganak siya na Isabel Flores y de Oliva sa [[Lima, Peru|Lima]], sa noo'y [[Virreinato ng Peru]], noong Abril 20. 1586. Isa siya sa maraming supling nina Gaspar Flores, isang arcabucero sa hukbo ng Imperyo ng Espanya na ipinanganak sa [[San Germán, Puerto Rico|San Germán]], pulo ng San Juan Bautista (ngayo'y [[Puerto Rico]]), at  María de Oliva, isang mulata na taga-Lima. Ang palayaw niyang &quot;Rosa&quot; ay hango sa insidente noong siya'y isa pang sanggol, nang sabihin ng kanilang katulong na nakita niya umano na nagbagong-anyo ang kaniyang mukha at naging rosas. Noong 1597, siya'y kinumpilan ng [[Arsobispo ng Lima]] na si [[Turibius de Mongrovejo]] na naging santo. At noo'y pormal niyang ginamit ang pangalan na Rosa.&lt;ref name=ayme/&gt;

At upang matularan ang pamumuhay ni [[Santa Catalina ng Siena]], nagsimula siyang [[Pag-aayuno|mag-ayuno]] tatlong ulit sa isang linggo at palihim na [[Pagpepenitensiya|nagpenitensiya]] ng matindi. Nang hangaan ng kaniyang mga manliligaw ang kaniyang kagandahan, nabahala si Rosa kaya ginupit niya ang kaniyang buhok at nagpahid ng paminta sa kaniyang mukha.&lt;ref name=AC&gt;{{cite web |url=http://www.americancatholic.org/Features/Saints/saint.aspx?id=1116 |title=St. Rose of Lima |work=AmericanCatholic.org |language=Ingles |accessdate=Setyembre 12, 2015 |archive-date=2015-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905224935/http://www.americancatholic.org/Features/Saints/Saint.aspx?id=1116 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Tinanggihan niya ang lahat ng kaniyang mga manliligaw kahit pa tumutol ang kaniyang mga kaibigan at pamilya. Kahit na paulit-ulit punahin ng kaniyang mga magulang ang oras na ginugugol niya sa araw-araw na pagtanggap ng [[Banal na Sakramento]], napakabihirang gawain noong mga panahong iyon. Nanumpa siyang panatilihin ang kaniyang pagkabirhen, na tinutulan ng kaniyang mga magulang, na ninais siyang makasal.&lt;ref name=ayme/&gt; Sa huli, sumuko na lang ang kaniyang ama, at binigyan siya ng sariling silid sa kanilang tahanan. 

== Mga sanggunian ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=ayme&gt;{{cite web|url=http://www.newadvent.org/cathen/13192c.htm|title=CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: St. Rose of Lima|work=newadvent.org}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Kategorya:Mga santo]]</text>
      <sha1>1sam2toro93meyv3jan4d1vf4iwemiw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Intercontinental Broadcasting Corporation</title>
    <ns>0</ns>
    <id>77453</id>
    <revision>
      <id>2221368</id>
      <parentid>2221335</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T16:01:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WayKurat</username>
        <id>2259</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[w:Help:Reverting|Ibinalik]] ang mga pagbabago ni [[Special:Contributions/~2026-35405-21|~2026-35405-21]] ([[User talk:~2026-35405-21|Usapan]]) patungo sa huling rebisyon ni [[User:Julius Santos III|Julius Santos III]]</comment>
      <origin>2210568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6252" sha1="5yg9lvoii66gp6wa2zgu2j1zyq6e40g" xml:space="preserve">{{cleanup-translation}}
{{cleanup-rewrite}}
{{Infobox company
| company_name = Intercontinental Broadcasting Corporation 
| company_logo = Intercontinental Broadcasting Corporation_(IBC).svg
| company_type = [[Pribado]] (1959-1986)&lt;br&gt;[[Ahensyang estado]]
| industry = [[Entertainment]] (1960-1986)&lt;br&gt;[[Midyang estado]]
| foundation = {{start date|1959|10|1}}
| founder = [[Dick Baldwin]]
| hq_location = IBC Compound Center, Lot 3-B, Capitol Hills Drive cor. Zuzuarregui Street, Barangay Matandang Balara, Diliman, Quezon City
| area_served = Worldwide
| key_people = Vicente del Rosario III (President and CEO) &lt;br&gt; Jose Avellana (Chairman) &lt;br&gt; Jaime Alanis, Diosdado Marasigan, Ernesto Maipid, Jr., Jose Raphael Hernandez, Arturo Alejandrino (Board of Directors) &lt;br&gt; Dave Fulgoso (Finance Manager)
| owner = [[Dick Baldwin]] (1959–1962)&lt;br&gt;Soriano Group (1962–1975)&lt;br&gt;[[Roberto Benedicto]] (1975–1986)&lt;br&gt;[[Government of the Philippines]]&lt;br&gt;{{small|([[Presidential Communications Group|Presidential Communications Office]])}}
| website = {{url|ibctv13.com}}
}}
{{Infobox broadcasting network
| network_name = IBC
| network_logo = 
| country = [[Pilipinas]]
| available = National
| market_share = 0.15% &lt;small&gt;([[AGB Nielsen Philippines|Nielsen]] Urban National TAM January–June 2016)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Media Ownership Monitor Philippines - IBC-13|url=http://philippines.mom-rsf.org/en/media/detail/outlet/ibc-13/|publisher=[[Reporters Without Borders]]|accessdate=26 April 2017}}&lt;/ref&gt; 
|founded = {{Start date and age|1959|10}}
| founder = Dick Baldwin 
| parent = [[Presidential Communications Group|Presidential Communications Office]]
| language = [[Filipino language|Filipino]] (main) &lt;br&gt; [[English language|English]] (secondary)
| network_type = [[Terrestrial television|Broadcast]] [[Commercial television|commercial]] [[radio network|radio]] and [[VHF]] [[television network]]
| owner = Government of the Philippines &lt;br&gt; &lt;small&gt; ([[Presidential Communications Group#Presidential Communications Office|Presidential Communications Office]]) (50%) &lt;br&gt; Viva Entertainment (50%)
| key_people = Vicente del Rosario III (President and CEO) &lt;br&gt; Jose Avellana (Chairman) &lt;br&gt; Jaime Alanis, Diosdado Marasigan, Ernesto Maipid, Jr., Jose Raphael Hernandez, Arturo Alejandrino (Board of Directors) &lt;br&gt; Dave Fulgoso (Finance Manager)
| servicename1 = Kapatid na kalambatan
| service1 = [[People's Television Network|PTV]]
| launch_date = {{Start date and age|1960|3|1}} (as Inter-Island Broadcasting Corporation)&lt;br&gt;{{Start date and age|1975|2|1}} (as Intercontinental Broadcasting Corporation)
| Picture format = [[NTSC]] [[1080i]] ([[16:9]] [[High-definition television|HDTV]])
| former_names = Inter-Island Broadcasting Corporation (1960-1975)
| website = 
}}

Ang '''Intercontinental Broadcasting Corporation (IBC)''' ay isang [[Media of the Philippines|Philippine-based media company]]  at VHF television network ng Government Communications Group sa ilalim ng  [[Presidential Communications Group|Presidential Communications Office]]. Ang mga studio ay matatagpuan sa IBC Compound, Lot 3-B, Capitol Hills Drive cor. Zuzuarregui Street, Brgy. Matandang Balara, Diliman, [[Lungsod ng Quezon]]; at Ang aming transmitter ay nasa IBC Central Tower, 125 St. Peter Street, Nuestra Señora Dela Paz Subdivision, Santa Cruz, Antipolo, Rizal.

== Kasaysayan ==

===Ang mga simula===
Ang Inter-Island Broadcasting Corporation ay itinatag noong Oktubre 1959 nang ang [[DZTV-TV|DZTV Channel 13]] sa Maynila ay nagpunta sa test broadcast. Noong 1 Marso 1960 at 6:30&amp;nbsp;ng hapon, ang DZTV-TV 13 ay sa wakas ay inilunsad at ito ay naging pangatlong istasyon ng telebisyon sa bansa. Ang orihinal na lokasyon nito ay nasa kanto ng P. Guevarra St. (dating Little Baguio) sa San Juan City mula 1960 hanggang 1978. Ang negosyanteng Amerikano na si Dick Baldwin ang unang may-ari at istasyon ng istasyon na binubuo ng karamihan sa mga dayuhang programa mula sa CBS at ilang mga lokal na palabas. . Si [[Andrés Soriano, Sr.]] ng [[San Miguel Corporation]], ay makukuha ang network noong 1962. Si Soriano ay isa ring may-ari ng [[Radio Mindanao Network]] (RMN) at pahayagan ng Philippine Herald. Ang pinagsamang interes ng media ni Soriano ay nabuo ang unang samahan ng tri-media sa Pilipinas. Bilang braso ng telebisyon ng de facto ng RMN, nakipagtulungan ito sa mga istasyon ng radyo ng RMN para sa mga takip ng pangkalahatang halalan ng 1969 at 1971. Ang istasyon ay may mga relay na nagpapadala upang dalhin ang mga programa sa mga manonood sa Cebu at Davao, na may mga plano na magbukas nang higit pa sa iba pang mga lungsod.

Sa pagitan ng 1970 at 1972, inilunsad ng IBC ang sistema ng paghahatid ng kulay nito na pinangalanang &quot;Vinta Colour&quot; na pinangalanan ang vintas mula sa Zamboanga, na naging ikatlong network sa Pilipinas upang mai-convert sa lahat ng mga kulay na broadcast, pagkatapos ng ABS-CBN at RPN. Noong Setyembre 1972, idineklara noon ni Pangulong Ferdinand Marcos na batas martial sa buong bansa, na nagreresulta sa IBC at iba pang mga network sa telebisyon (maliban sa [[Kanlaon Broadcasting System]] na pag-aari ng isang crony ni Marcos, si Roberto Benedicto) ay pinilit na isara ng gobyerno. Gayunman pagkaraan ng ilang buwan, pinahintulutan ng pamahalaan ang IBC na bumalik sa hangin.

Ang beterano ng ABS-CBN na si Ben Aniceto ay naging tagapamahala ng istasyon ng DZTV Channel 13 mula 1973 hanggang 1976.

== Mga Programa ==
{{main|Talaan ng mga palabas ng Intercontinental Broadcasting Corporation}}

==Mga Himpilan==
{{main|Talaan ng mga himpilan ng Intercontinental Broadcasting Corporation}}

==Tignan din==
*[[List of Philippine companies#Media|List of Philippine media companies]]
*[[List of television networks by country#Philippines|Philippine television networks]]
*[[List of television channels#Television channels with worldwide distribution|Television channels]]
*[[People's Television Network]]
*[[Presidential Broadcast Service]]
*[[Radio Philippines Network]]

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

{{Communications Group-Philippines}}
{{Intercontinental Broadcasting Corporation}}
{{Telebisyon sa Pilipinas}}
{{Radio in the Philippines}}

[[Kategorya:Mga kompanyang pagsasahimpapawid ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>5yg9lvoii66gp6wa2zgu2j1zyq6e40g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Astronaut</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90148</id>
    <revision>
      <id>2221404</id>
      <parentid>1972715</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T04:24:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lolbet101</username>
        <id>163542</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2221404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1759" sha1="mji49ue96an4yw94bbgrum0542gd7zh" xml:space="preserve">[[Talaksan:Piers Sellers spacewalk.jpg|thumb|right|Isang astronaut.]]

Ang '''astronaut''' (katawagan sa [[Estados Unidos]]) o '''cosmonaut''' (katawagang [[Rusya|Ruso]]) ay isang taong nagpupunta sa [[kalawakan]]. Sa [[Tsina]], tinatagurian itong '''taikonaut''', samantalang '''spationaute''' naman sa [[Pransiya]]. Sinanay ang mga astronaut, sa pamamagitan ng isang programang pangkalawakan, upang mamuno, magsilbing piloto, o bilang tauhan ng isang [[sasakyang pangkalawakan]]. Bagaman nakalaan lamang ang katawagan sa mga dalubhasang manlalakbay sa kalawakan, ginagamit din minsan ang taguri para sa sinumang naglalakbay sa kalawakan, kabilang na ang mga [[siyentipiko]], [[politiko]], [[tagapamahayag]], at [[turista]].&lt;ref name=&quot;fact&quot;&gt;{{cite web|url=http://spaceflight.nasa.gov/spacenews/factsheets/pdfs/astro.pdf|title=Astronaut Fact Book|accessdate=4 Oktubre 2007|publisher=[[NASA|National Aeronautics and Space Administration]]|year=2006|author=[[NASA]]|format=PDF|archive-date=2007-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20070926023336/http://spaceflight.nasa.gov/spacenews/factsheets/pdfs/astro.pdf|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070926023336/http://spaceflight.nasa.gov/spacenews/factsheets/pdfs/astro.pdf |date=2007-09-26 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;utah&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.utahstatesman.com/campus_news/1.563784|title=Former astronaut visits USU|accessdate=4 Oktubre 2007|publisher=The Utah Statesman|year=2005|author=Marie MacKay|archive-date=26 Setyembre 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080926175913/http://www.utahstatesman.com/campus_news/1.563784|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

[[Kategorya:Mga trabaho]]
[[Kategorya:Mga astronaut| ]]


{{stub|Astronomiya}}</text>
      <sha1>mji49ue96an4yw94bbgrum0542gd7zh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alan Turing</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98740</id>
    <revision>
      <id>2221378</id>
      <parentid>2221110</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T23:11:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44579" sha1="l2z9ufg4aa6pmgtjzn66vdexsnnmrb5" xml:space="preserve">{{Infobox Scientist
| name              = Alan Mathison Turing
| image             = Turing statue Surrey.jpg
| image_size       = 
| caption           = 
| birth_date        = {{Birth date|1912|6|23|df=yes}}
| birth_place       = [[Maida Vale]], London, England, United Kingdom
| death_date        = {{Death date and age|1954|6|7|1912|6|23|df=yes}}
| death_place       = [[Wilmslow]], Cheshire, England, United Kingdom
| nationality       = British
| field             = [[Mathematics]], [[Cryptanalysis]], [[Computer science]]
| work_institutions = University of Cambridge&lt;br /&gt;[[Government Code and Cypher School]]&lt;br /&gt;[[National Physical Laboratory, UK|National Physical Laboratory]]&lt;br /&gt;[[University of Manchester]]
| alma_mater        = [[King's College, Cambridge]]&lt;br /&gt;[[Princeton University]]
| doctoral_advisor  = [[Alonzo Church]]
| doctoral_students = [[Robin Gandy]]
| known_for         = [[Halting problem]]&lt;br /&gt;[[Turing machine]]&lt;br /&gt;[[Cryptanalysis of the Enigma]]&lt;br /&gt;[[Automatic Computing Engine]]&lt;br /&gt;[[Turing Award]]&lt;br /&gt;[[Turing Test]]&lt;br /&gt;[[Turing pattern]]s
| prizes            = [[Officer of the Order of the British Empire]]&lt;br /&gt;[[Fellow of the Royal Society]]
}}
Si '''Alan Mathison Turing''', &lt;small&gt;[[Orden ng Imperyong Britaniko|OBE]]&lt;/small&gt;, &lt;small&gt;[[Fellow of the Royal Society|FRS]]&lt;/small&gt; ({{pronEng|ˈtjʊ (ə)rɪŋ}}) (23 Hunyo 1912&amp;nbsp;– 7 Hunyo 1954) ay isang [[Gran Britanya|Briton]] na [[matematiko]], [[lohiko]] (o [[lohisyano]]), [[kriptoanalisis|kriptoanalista]] at [[agham pangkompyuter|siyentista ng kompyuter]].

Kanyang naimpluwensiyahan ang pagpapaunlad ng [[agham pangkompyuter]], pagbibigay ng pormalisasyon ng mga konsepto ng &quot;[[algoritmo]]&quot; at &quot;[[komputasyon]]&quot; sa isang [[makinang Turing]], na malaki ang ginampananang papel sa pagkakalikha ng modernong kompyuter.  Si Turing ay itinuturing na ama ng ''[[agham pangkompyuter]]'' at ''[[Intelehensiyang artipisyal]]''.

Sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], si &quot;Turing&quot; ay naglingkod at minsang naging pinuno ng Hut 8 sa ''Government Code and Cypher School'' sa Bletchley Park, isang sentro sa Britanya na responsable sa pagbasag ng mga sekretong kodigo ng mga [[Aleman]] noong panahon ni [[Adolf Hitler]]. Siya ay lumikha ng ilang tekniko sa pagbasag ng mga [[sipero]] ([[algoritmo]] ng [[enkripsiyon]]) ng Alemanya kabilang ang paraan ng elektromekanikal na makinang [[bombe]] na makakahanap ng mga kompigurasyon ng makinang [[Enigma]] (ang makinang ginamit ng pamahalaan at militar ng Alemanya upang ilihim ang mga pinadadalang mensahe ng kanilang mga sundalo). Pagkatapos ng digmaan, siya ay nagtrabaho sa Pambansang Laboratoryong Pisikal (''National Physical Laboratory''), kung saan kanyang nilikha ang isa sa mga unang na disenyo ng ACE, na isang &quot;inilalaang programang pangkompyuter&quot; (''stored program'').

Tungo sa huling bahagi ng kanyang buhay, si Turing ay naging interesado sa matematikang biyolohikal. Siya ay sumulat ng isang papel tungkol sa kemikal na batayan ng morpohenesis (''morphogenesis'') at kanyang hinulaan ang isang umiikot na reaksiyong kemikal tulad ng [[reaksiyong Belousov-Zhabotinsky]], na unang napagmasdan at napatunayan noong dekada 1960.

Ang [[homoseksuwalidad]] ni Turing ay nagresulta sa isang kriminal na pag-uusig noong 1952, kung saan ang homoseksuwalidad sa mga panahong ito ay itinuturing pang ilegal sa [[Britanya]]. Kanyang tinanggap ang parusang paginom ng mga pambabaeng hormone (estrogen) kapalit ng parusang pagkakabilanggo. Siya ay namatay noong 1954 mula sa pagkalasyon ng [[cyanide]], mga dalawang linggo bago ang kanyang ika-apatnapu't dalawang (42) kaarawan. Natukoy ng isang pagsusuri na ang kamatayan ni Turing ay isang [[pagpapatiwakal]] ngunit ang kanyang ina ay naniniwalang ito'y isang aksidental na kamatayan.  Noong 10 Setyembre 2009, pagkatapos ng isang kampanya sa [[internet]], humingi ng patawad ang Punong Ministro ng Britanya na si [[Gordon Brown]] sa ngalan ng pamahalaan ng Britanya sa nangyaring pagtrato kay Turing pagkatapos ng digmaan.

== Talambuhay ==
=== Kabataan ===
[[Talaksan:Turing Plaque.jpg|thumbnail|Isang plakang pag-alala na nagmamarka sa naging tirahan ni Alan Turing sa Wilmslo, Cheshire, Inglatera]]
Si Alan Turing ay ipinaglihi sa [[India]]. Ang kanyang amang si Julius Mathison Turing, ay isang miyembro sibil na paglilingkod sa India. Ang kanyang mga magulang na si Julius at Ethel Sara Stoney (1881–1976, na anak na babae ni Edward Waller Stoney, punong inhinyero ng ​​Madras Railways) ay nagnais na palakihin ang kanilang magiging anak na si Alan sa Inglatera, kaya sila bumalik sa Maida Vale, London, kung saan ipinanganak si Alan Turing noong 23 Hunyo 1912. Si Alan ay mayroong kuya na nagngangalang John. Dahil sa ang paglilingkod sibil sa India ng kanyang ama ay aktibo pa rin sa mga panahong ito, ang mga magulang ni Alan ay madalas maglakbay sa pagitan ng Hastings, Inglatera at India, kung saan ang kanilang dalawang anak ay iniwan na manatali sa tahanan ng isang retiradong mag-asawang sundalo. Sa murang edad pa lang ay kinakitaan na si Alan Turing ng mga palatandaan ng pagiging isang [[henyo]] na kanyang ipinamalas sa kanyang pagtanda.

Si Turing ay ipinasok ng kanyang mga magulang sa St Michael, isang paaralan sa 20 Charles Road, St. Leonards on Sea, sa edad na anim na. Ang punong guro ay napansin ang katalinuhan ni Turing sa simula pa lamang gayundin ang mga ibang pang mga naging  kanyang guro. Noong 1926, sa edad na 14, siya ay nag-aral sa Sherborne School, isang tanyag na independiyenteng paaralan sa isang palengkeng bayan sa Sherborne sa Dorset. Ang kanyang unang pagpasok sa paaral ay naging kasabay ng isang malawakang protesta sa Britanya ngunit dahil siya ay determinado na pumasok sa unang araw, siya'y nagtungo sa  paaralan na higit 60 milya ang layo mula sa Southampton gamit ang isang bisekleta at humihinto tuwing gabi sa isang paupahang tuluyan.

Ang pagkahilig ni Turing sa matematika at agham ay hindi nagdulot sa kanya ng paggalang mula sa ilang mga guro sa Sherborne, dahil sa ang paaralang ito ay nagbibigay diin sa pagaaral ng mga klasiko. Ang kanyang punong-guro ay sumulat pa sa kanyang mga magulang na nagsasaad na: &quot;
''Umaasa ako na hindi siya mahulog sa pagitan ng dalawang upuan. Kung siya ay mananatili sa isang pampublikong paaralan, siya ay dapat magnais na matuto. Kung siya ay nagnanais lamang na maging spesyalistang siyentipiko, kanya lamang sinasayang ang kanyang panahon sa isang pampublikong paaralan''&quot;. Sa kabila nito, si Turing ay patuloy na nagpakita ng kahanga hangang kakayahan sa mga mga paksang kanyang minamahal, ang paglutas ng mga mahirap na problema sa [[calculus]] noong 1927 kahit hindi siya nag-aral ng panimulang calculus. Noong 1928, sa edad na 16, natagpuan ni Turing ang mga isinulat ni Albert Einstein. Hindi niya lamang ito naunawaan, kanya ring nasagot ang pagtatanong ni Einstein sa mga [[batas ni Newton ng mosyon]] sa isang aklat na hindi dito hayagang inihayag.

Ang pagsisikap ni Turing sa kanyang pag-aaral ay tumindi dahil sa malapit na pagkakaibigang nabuo sa pagitan niya at ng isa pang mas matandang estudyante na nagngangalang Christoper Morcom. Si Morcom ang unang lalaking minahal ni Turing, ngunit ito ay biglaang namatay mga ilang linggo bago matapos ang kanilang huling semestro sa Sherborne. Si Morcom ay namatay mula sa komplikasyon ng tuberkolosis na nakukuha sa isang baka, na nakuha nito matapos uminom ng isang gatas sa isang may sakit na baka noong ito'y bata pa lamang. Dahil sa pangyayaring ito, ang pananampalatayang panrelihiyon ni Turing ay nawala at siya'y naging isang [[ateista]]. Tinanggap ni Turing na ang lahat ng pangyayari sa mundo, kabilang na ang mga galaw ng utak ng tao, ay may materyal na paliwanag ngunit siya ay naniniwala pa rin sa pag-iral ng espirito ng isang tao pagkatapos mamatay.

=== Edukasyon sa unibersidad at mga pagsasaliksik ni Turing ===
[[Talaksan:Alan Turing Memorial Closer.jpg|thumb|right|Estatwang pag-ala ala kay Alan Turing]]
Pagkatapos mag-aral sa Sherborne, si Turing ay nag-aral sa King's College sa [[Unibersidad ng Cambridge]]. Siya ay nagaral dito mula sa 1931 hanggang 1934, at nakakapagtapos kung saan kanyang nakamit ang pangunahing mga parangal sa Matematika. Noong 1935, siya ay inihalal na kapanalig (fellow) sa King's College dahil sa naging impluwensiya ng kanyang tesis tungkol sa [[central limit theorem]].

Noong 1928, Ang Alemang matematiko na si [[David Hilbert]] ay tumawag ng pansin sa ''[[Entscheidungsproblem]]'' (problema ng desisyon). Sa mahusay na papel na isinulat ni Turing na &quot;''On Computable Numbers (mga bilang na matutukoy ng isang nagwawakas na algoritmo), with an Application to the Entscheidungsproblem''&quot; (na kanyang isinumite noong 28 Mayo 1936 at itinanghal noong 12 Nobyembre), kanyang binago ang mga resulta na isinulat ng matematikong si [[Kurt Godel]] noong 1931 tungkol sa limitasyon ng pagpapatunay (proof) at komputasyon, kung saan pinalitan ni Turing ang pangkalahatang nakabatay-sa-aritmetikang pormal na lenggwahe ng isang [[makinang Turing]], na mga makinang pormal at simple. Pinatunayan ni Turing na ang makinang Turing ay may kakayahang gumawa ng anumang pagkukuwenta kung ito ay maisasalarawan bilang isang [[algoritmo]]. Kanya ding pinatunayan na walang solusyon sa Entscheidungsproblem sa pamamagitan ng pagpapakita na ang [[paghintong problema]] (halting problem) sa isang makinang Turing ay hindi madedesisyonan o hindi malalaman kung ito ay hihinto. Bagaman ang pagpapatunay ni Turing ay inilimbag pagkatapos ng parehong pagpapatunay na ginawa ng matematikong si [[Alonzo Church]] tungkol sa kanyang [[kalkulong lambda]], walang kaalaman si Turing sa isinulat ni Alonzo Church.

Ang paraan ni Turing ng pagpapatunay (proof) ay itinuring na mas magagamit at mas mahusay. Ang ideya ni Turing ng mga pangkalahatang makinang Turing ay kakaiba dahil ang ideya ng mga gayung makina ay may kakayahang gawin ang anumang gawin ng ibang makina, samakatuwid ay may kakayahang magkuwenta ng anumang pwedeng ikwenta. Ang makinang Turing hanggang sa araw na ito ang sentral na paksa sa pag-aaral ng [[teorya ng komputasyon]].

Sa kanyang sariling biograpiya, isinulat ni Turing na siya ay nalungkot sa pagtanggap ng kanyang 1936 na papel dahil dalawang tao lamang ang pumansin - sina Heinrich Scholz at Richard Bevan Braithwaite. Ang papel na ito ay nagpapakilala rin sa ideya ng mga maaaring ipaliwanag na mga numero (definable numbers).

Mula Setiyembre 1936 hanggang Hulyo 1938 kanyang ginugol ang kanyang panahon sa ''Institute for Advanced Study sa Princeton'', New Jersey, Estados Unidos at nag-aral sa ilalim ni Alonzo Church. Bilang karagdagan sa kanyang palaging pagsasaliksik matematikal, pinag-aralan din ni Turing ang [[kriptolohiya]] (pag-aaral ng tiyak at matibay na paglilihim ng mga data) at ginawa ang tatlo sa apat na yugto ng elektromekanikal na tagapagpapadami ng bilang [[binaryo]]. Noong Hunyo 1938, kanyang nakamit ang kanyang PhD mula sa Unibersidad ng Princeton sa Estados Unidos. Ang kanyang tesis na ''Systems of Logic Based on Ordinals'' ay nagpapakilala ng konsepto ng lohikang ordinal at ang ideya ng relatibong pagkukwenta, kung saan ang mga makinang Turing ay nagdadagdag ng mga tinatawag na oracle, na lumulutas sa mga problemang hindi malulutas ng isang makinang Turing.

Si Turing ay bumalik sa Cambridge, Inglatera at dumalo sa mga pagtuturo ng matematikong si [[Ludwig Wittgenstein]] tungkol sa mga pundasyon ng matematika. Ang dalawang ito ay nagtalo at hindi nagkasundo dahil sa pagtatanggol ni Turing ng [[pormalismo]] samantalang si Wittgenstein ay nangatwiran na ang matematika ay hindi tumutuklas ng mga basehang katotohanan kundi lumilikha lamang nito. Si Turing ay nagsimula ring magtrabaho sa kaunting oras lamang sa ''Government Code and Cypher School'' (GCCS).

=== Kriptanalisis ===
[[Talaksan:EnigmaMachineLabeled.jpg|right|thumbnail|Tatlong rotor na makinang Enigma na may plugboard (''Steckerbrett''). Ang enigma ang makinang ginamit ng Alemanya sa ilalim ni Hitler upang ilihim ang mga mensaheng ipinapadala ng mga sundalo nito mula sa mga kaaway na bansa kabilang na ang Britanya at Estados Unidos]]
Noong panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig|ikalawang digmaang pandaigdig]], si Turing ang pangunahing kalahok sa isang sikretong operasyon ng pamahalaang Britanya sa Bletchley Park na naglalayong basagin ang mga [[sipero]] (algoritmo ng [[enkripsiyon]]) ng [[Alemanya]]. Sa pagpapaunlad at mas lalong pagpapabilis ng makinang kriptanalitiko na ginawa nina Marian Rejewski, Jerzy Różycki at Henryk Zygalski ng Cipher Bureau sa Poland, si Turing ay nagdisenyo ng makinang ''[[Turing Bombe]]'' na mas mabilis at mas epektibo sa pagbasag ng parehong makinang ''Enigma'' at ''Lorenz SZ 40/42''. Ang ''Turing Bombe'' ang nagbigay sa Britanya ng mga pangunang babala sa mga plano ni [[Adolf Hitler]] na nagresulta sa pagkatalo ni Hitler sa [[Labanan sa Atlantiko]] at pagikli ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig|ikalawang digmaang pandaigdig]] ng dalawang taon.&lt;ref&gt;[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1212910/How-Britain-drove-greatest-genius-Alan-Turing-suicide--just-gay.html How Britain drove its greatest genius Alan Turing to suicide just for being gay], 12 Setyembre 2009, DailyMail&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1165535/The-Wider-View-Nazi-codebreaker-shortened-Second-World-War-years.html The Wider View: Nazi codebreaker which shortened the Second World War by two years], 20 Hunyo 2009, DailyMail&lt;/ref&gt;

Si Turing ay ginawaran ng Order of the British Empire (OBE) noong 1945 para sa kanyang pagsisilbi sa panahon ng digmaan ngunit ang kanyang mga inambag sa kriptanalisis ay itinagong sekreto ng Britanya hanggang 1970 sa kadahilanang panseguridad nito. 
== Intelehensiyang artipisyal at pagsubok na Turing (Turing test) ==
{{main|Intelehensiyang artipisyal}}
Mula 1945 hanggang 1947 si Turing ay nanirahan sa ''Church Street, Hampton'' at dito dinesenyo ang ''Automatic Computing Engine'' (ACE) sa ''National Physical Laboratory''. Siya ay nagsumite ng isang papel noong Pebreo 19, 1946 na naglalaman ng kauna unahang detalyadong disenyo ng isang inilalaang-programang kompyuter (stored-program computer). 
[[Talaksan:Modern-captcha.jpg|thumb|290px|Ang kabaligtaran ng ''Turing Test'' na CAPTCHA ay ginagamit sa [[internet]] upang mapigilan ang isang bot sa pang aabuso sa paggamit ng isang [[server]].]]
Noong 1948, si Turing ay iniluklok na Reader (senyor na akademiko) sa kagawarang matematika sa Manchester na ngayon ay bahagi na ng ''University of Manchester''. Noong 1949, siya ay naglingkod bilang kahaliling direktor ng laboratoryo ng pagkukwenta sa University of Manchester at gumawa ng [[software]] para sa kauna unahang inilalaang programang kompyuter na Manchester Mark 1. Sa mga panahon ding ito kanyang ipinagpatuloy ang mga pananaliksik abstrakto. Sa papel na &quot;Computing machinery and intelligence&quot; (Mind, Oktubre 1950), tinalakay ni Turing ang problema ng &quot;[[Intelehensiyang artipisyal]]&quot; at iminungkahi ang isang eksperimento na tinatawag na [[Turing Test]]. Ang [[Pagsubok na Turing]] (''Turing Test'') ang naging batayan sa [[agham pangkompyuter]] upang matukoy kung ang isang makina ay nagpapamalas ng katalinuhan. Ayon sa Pagsubok na Turing, ang isang makina ay maituturing na matalino kung hindi matukoy ng isang taong nagtatanong dito kung ang kanyang tinatanong ay isang makina o isang tao. Sa papel ding ito, iminungkahi ni Turing na imbes gumawa ng mga programang gumagaya sa pag-iisip ng isang matandang tao, mas mabuting gumawa ng mas simpleng makina na gumagaya sa isip ng isang bata at ito'y isailalim sa pagkatuto. Ang kabaligtaran ng &quot;Turing Test&quot;  na tinatawag na CAPTCHA (&quot;'''C'''ompletely '''A'''utomated '''P'''ublic '''T'''uring test to tell '''C'''omputers and '''H'''umans '''A'''part&quot;) ay karaniwang ginagamit sa [[internet]]. Ang CAPTCHA ay paraan upang matukoy ng isang makina (gaya ng [[server]]) kung ang gumagamit nito ay isang tao o isang kompyuter (bot).

Noong 1948, si Turing (sa tulong ang kanyang dating kakilala na si D. G. Champernowne) ay lumikha ng isang [[software]] pang [[chess]] sa isang [[modernong kompyuter]] na hindi pa naiimbento. Si Turing din ang nagimbento ng algoritmong LU decomposition method na ginagamit ngayon sa paglutas ng ''equations matrix''.

== Kriminal na paguusig dahil sa kanyang homosekwalidad ==
Noong Enero 1952, nakilala ni Turing si Arnold Murray sa labas ng sinehan sa Manchester. Pagkatapos ng pananghaliang pakikipagtipanan (''dating''), si Murray ay inimbitahan ni Turing na pumunta sa kanyang bahay na tinanggap naman ni Murray ngunit hindi tinupad. Ang dalawa ay nagkita muli sa Manchester noong sumunod na Lunes at si Murray ay pumayag na samahan si Turing sa kanyang bahay. Pagkatapos ng ilang linggo, si Murray ay muling bumisita sa bahay ni Turing at nananitili ng isang gabi dito. Pagkatapos nito, si Murray ay tumulong sa isang kasabwat sa pagpapasok at pagnanakaw sa bahay ni Turing na nagtulak kay Turing upang iulat ang krimen sa pulisya. Sa imbestigasyon na ginawa ng mga pulis, inamin ni Turing na meron siyang relasyon kay Murray. Sa panahong ito, ang [[homoseksuwalidad]] ay itinuturing pang isang krimen sa Britanya na nagresulta upang si Turing at Murray ay kasuhan ng ''sobrang kahalayan'' sa ilalim ng seksiyong 11&amp;nbsp;ng ''Criminal Law Amendment Act 1885 ng Britanya''. Si Turing ay binigyan ng dalawang opsiyon sa parusang tatanggapin : ang pagkabilanggo o probasyon sa isang kondisyon na siya'y sasailalim sa isang [[pagkakapon]]g kemikal sa pamamagitan ng pag-inom ng estrogen (hormone ng babae) upang mabawasan ang libido. Kanyang tinanggap ang kemikal na pagkakapon. Ang naging kumbiksiyon ni Turing ay nagresulta rin sa pagkaalis ng kanyang ''security clearance'' (karapatang maging bahagi ng sikretong operasyon ng pamalaan) at inalis sa kanyang trabahong kriptanalitiko sa Government Code and Cypher Schools sa Bletchley Park. Ang kanyang pasaporte ng Britanya ay hindi binawi ng pamahalaang Britanya ngunit siya'y hindi pinayagang makapasok sa Estados Unidos. Sa panahong ito, may pagkabahala sa publiko sa ginagawang pagbibitag sa mga homosekswal na [[espiya]] ng mga ahente ng [[Soviet Union]] (dating Russia) dahil sa paglalantad ng dalawang miyembro ng ''Cambridge Five'' na sina Guy Burgess at Donald Maclean. Bagaman si Turing ay hindi inakusahan ng pang eespiya, siya ay pinagbawalan ng pamahalaan ng Britanya na talakayin ang kanyang naging trabahong kriptanaliko sa Bletchely Park.

== Kamatayan ==
Noong 8 Hunyo 1954, si Turing ay natagpuang patay ng kanyang tagalinis ng bahay. Sa [[awtopsiya]]ng ginawa, ang resulta ng kamatayan ay pagkalason sa [[cyanide]]. Natagpuan din ang isang mansanas na kinain ng kalahati sa tabi ng katawan ni Turing na pinaniniwalaang paraan ni Turing upang makain ang cyanide. Ang katawan ni Turing ay sinunog (cremated) sa Woking Crematorium noong 12 Hunyo 1954. Ayon sa ina ni Turing, ang kamatayan nito ay isang aksidental dahil sa hindi maingat nitong pagtatago sa mga laboratoryong kemikal. Iminungkahi ng manunulat na si David Leavitt na maaaring ang pagkain ni Turing ng mansanas na may cyanide ay isang paggaya sa eksena ng pelikulang [[Snow White]] na ipinalabas noong 1937 na isang paboritong kuwento ni Turing.
== Paghingi ng tawad ng pamahalaan ng Britanya ==
Noong Agosto 2009, si John Graham-Cumming ay nagsimula ng petisyon na humihikayat sa Pamahalaan ng Britanya na posityumus (pagkatapos ng kamatayan) na humingi ng tawad sa [[paglilitis]] ni Alan Turing bilang [[homosekswal]]. Ang petisyong ito ay tumanggap ng libo libong mga lagda. Kinilala ng Punong Ministor ng Britanya na si [[Gordon Brown]] ang petisyong ito, at naglabas ng pahayag noong Setyember 10, 2009 na humihingi ng tawad kay Turing at naglalarawan ng pagtrato kay Turing bilang &quot;nakapangingilabot&quot;: 
{{cquote|Ang libo libong tao ay nagsama sama upang humingi ng hustisya para kay Alan Turing at pagkilala sa nakakapangilabot na pagtrato sa kanya. Bagaman si Turing ay pinakitunguhan ng batas nang panahong iyon at hindi na natin maibabalik ang panahon, ang kanyang pagtrato ay siyempre labis na hindi patas at ako ay nagagalak na magkaroon ng pagkakataon na magsabi kung gaano kalalim akong humihingi ng tawad at tayong lahat sa nangyari sa kanya. Kaya sa ngalan ng Pamahalaan ng Britanya, at sa mga nabubuhay ng malaya, salamat sa ginawa ni Alan, ako ay taas noong nagsasabi na: kami'y humihingi ng tawad, ikaw ay karapat dapat ng mas mabuti [pagtrato].}}

== Mga Parangal ==
[[Talaksan:Sackville Park Turing plaque.jpg|thumb|right|Pag ala-alang statwang plaka kay Turing sa Sackville Park, Manchester]]
Ang Turing Award na ipinangalan sa &quot;ama ng agham pangkompyuter&quot; na si Alan Turing ang taunang gantimpala na ibinibigay ng Association for Computing Machinery (ACM) sa mga indibidwal sa kanilang kontribusyon sa siyentipikong komunidad pangkompyuter. Ang gantimpalang ito ay itinuturing na pinakamataas na pagkakakilanlan sa [[agham pangkompyuter]] at katumbas ng [[Gantimpalang Nobel]].

Noong 2002, si Turing ay nirangguhan na dalawampu't isa sa ''BBC'' nationwide poll ng [[100 Pinakadakilang mga Briton]].&lt;ref&gt;{{Cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/2208671.stm | title = 100 great British heroes | date = 21 Agosto 2002 |work=BBC News   }}&lt;/ref&gt;
=== Mga parangal ng mga unibersidad sa buong mundo ===
[[Talaksan:Alan Turing Building 1.jpg|thumb|right|Gusaling Alan Turing sa [[University of Manchester]]]]
*Ang ''Kwartong Turing'' sa [[University of Edinburgh School of Informatics|University of Edinburgh's School of Informatics]] ay naglalaman ng skultura ng ulo ni Turing na ginawa ni [[Eduardo Paolozzi]], at isang (#42/50) ng kanyang [http://www.synth.co.uk/images/paolozzi2.html Turing prints (2000)].
*Ang [[University of Surrey]] ay may statwa ni Turing sa kanilang pangunahing [[piazza]]. 
*Ang [[Istanbul Bilgi University]] ay nagsasagawa ng taunang kumperensiya sa [[teoriya ng komputasyon]] na tinatawag na ''Mga Araw na Turing''.&lt;ref name=&quot;bilgiuniv&quot;&gt;{{cite web | url = http://cs.bilgi.edu.tr/pages/turing_days/ | title = Turing Days @ İstanbul Bilgi University | accessdate = 29 Oktubre 2011 | archive-date = 2013-08-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130801193650/http://cs.bilgi.edu.tr/pages/turing_days/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
*Ang [[University of Texas at Austin]] ay may honours na programang ng [[agham pangkompyuter]] na pinangalanang ''Mga skolar ni Turing''.&lt;ref name=&quot;texturingschol&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.cs.utexas.edu/academics/undergraduate/honors/turing/ |title=Turing Scholars Program at the University of Texas at Austin |accessdate=16 Agosto 2009 |archive-date=2010-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100217072341/http://www.cs.utexas.edu/academics/undergraduate/honors/turing/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*Noong simula nang 1960's, pinangalanan ng [[Stanford University]] ang kaisa-isang kwarto na pinagtuturuan ng gusaling Bulwagang Polya Matematika na ''Alan Turing Auditorium''.&lt;ref name=&quot;stanforduniv&quot;&gt;{{cite web | url = http://archive.computerhistory.org/resources/text/Knuth_Don_X4100/PDF_index/k-8-pdf/k-8-u2679-Stanford-Comp-Dedication.pdf | title = Polya Hall, Stanford University | accessdate =14 Hunyo 2011 }}&lt;/ref&gt;
*Isa sa mga ampiteatro ng kagawarang Agham Pangkompyuter ng ([[Laboratoire d'Informatique Fondamentale de Lille|LIFL]]&lt;ref name=&quot;lifl&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.lifl.fr/ |title=Laboratoire d'Informatique Fondamentale de Lille |accessdate=3 Disyembre 2010 |archive-date=22 Hulyo 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100722014047/http://www.lifl.fr/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;) sa [[Unibersidad ng Lille]] sa hilagang [[Pransiya]] ay ipinangalan bilang parangal kay Alan Turing. (ang iba pang ampiteatro ay ipinangalan kay [[Kurt Gödel]]).
*Ang Kagawaran ng Agham Pangkompyuter ng [[Pontifical Catholic University of Chile]], [[Polytechnic University of Puerto Rico]], [[University of the Andes, Colombia|Los Andes University]] in [[Bogotá]], Colombia, [[King's College, Cambridge]] at [[Bangor University]] sa [[Wales]] ay may mga laboratoryo ng kompyuter na ipinangalan kay Turing.
*Ang [[The University of Manchester]], [[The Open University]], [[Oxford Brookes University]] at [[Aarhus University]] (in [[Århus]], Denmark) ay may mga gusaling nakapangalan kay Turing. 
*Ang ''Alan Turing Road'' sa [[Surrey Research Park]] ay ipinangalan kay Alan Turing. 
*Ang [[Carnegie Mellon University]] ay may [[granito]]ng bangkuan na matatagpuan sa The Hornbostel Mall na may pangalang &quot;A. M. Turing&quot; na nakaukit sa tuktok, &quot;Read&quot; sa ibaba ng kaliwang hita at &quot;Write&quot; sa ibaba ng kanang hita. 
*Ang [[EISTI|École Internationale des Sciences du Traitement de l'Information]] ay pinangalanan ang kamakailan lang na nakuhang ikatlong gusaling na &quot;Turing&quot;. 
*Ang [[University of Ghent]] ay mayroong isa sa mga pangunahing kwarto ng kompyuter na ginagamit ng mga matematiko at siyentipiko ng kompyuter na ipinangalan kay Alan Turing.
*Ang [[University of Oregon]] ay may iskultura ng ulo ni Turing sa gilid ng gusaling pang agham kompyuter na tinatawag na Deschutes Hall.&lt;ref name=&quot;Oregon&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mathcomp.leeds.ac.uk/turing2012/files/oregon.html|title=Turing at the University of Oregon|accessdate=1 Nobyembre 2011|archive-date=2012-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114151918/http://www.mathcomp.leeds.ac.uk/turing2012/files/oregon.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Sanggunian ==
{{reflist}}
== Mga sanggunian ==
{{Refbegin|colwidth=30em}}
* {{ Cite book | last = Agar | first = Jon | title = The government machine: a revolutionary history of the computer | publisher=MIT Press | year = 2003 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 978-0-262-01202-7 }}
* {{ Cite book | last = Alexander | first = C. Hugh O'D. | author-link = Conel Hugh O'Donel Alexander | date = ''circa'' 1945 | title = Cryptographic History of Work on the German Naval Enigma | url = http://www.ellsbury.com/gne/gne-000.htm | publisher=The National Archives, Kew, Reference HW 25/1}}
* {{ Cite book | last = Beniger | first = James | title = The control revolution: technological and economic origins of the information society | publisher=Harvard University Press | year = 1986 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-674-16986-7 }}
* {{Cite book | last = Babbage | first = Charles | author-link = Charles Babbage | year = 1864
 | publication-date = 2008 | editor-last = Campbell-Kelly | editor-first = Martin | editor-link = Martin Campbell-Kelly | title = Passages from the life of a philosopher | publisher=Rough Draft Printing | isbn = 978-1-60386-092-5 | ref = harv | postscript = &lt;!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to &quot;.&quot; for the cite to end in a &quot;.&quot;, as necessary. --&gt;{{inconsistent citations}} }}
* {{ Cite book | last = Bodanis | first = David | author-link = David Bodanis | title = Electric Universe: How Electricity Switched on the Modern World | year = 2005 |publisher=Three Rivers Press | location = New York | isbn = 0-307-33598-4 | oclc = 61684223 }}
* {{Cite book | last = Campbell-Kelly | first = Martin | authorlink = Martin Campbell-Kelly | last2 = Aspray | first2 = William | title = Computer: A History of the Information Machine | publisher=Basic Books | year = 1996 | location = New York | isbn = 0-465-02989-2 }}
* {{Cite book | last = Ceruzzi | first = Paul | authorlink = Paul Ceruzzi | title = A History of Modern Computing | url = https://archive.org/details/historyofmodernc00ceru | publisher=MIT Press | year = 1998 | location = Cambridge, Massachusetts, and London | isbn = 0-262-53169-0}}
* {{ Cite book | last = Chandler | first = Alfred | authorlink = Alfred Chandler | title = The Visible Hand: The Managerial Revolution in American Business | publisher=Belknap Press | year = 1977 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-674-94052-0 }}
* {{ Cite journal | last = Copeland | first = B. Jack | authorlink = B. Jack Copeland | title = Colossus: Its Origins and Originators | journal=[[IEEE Annals of the History of Computing]] | volume = 26 | issue = 4 | pages = 38–45 | year = 2004 |doi = 10.1109/MAHC.2004.26 | ref = harv }}
* {{ Cite book | last = Copeland | first = B. Jack (ed.)| title = The Essential Turing | year = 2004 | publisher=Oxford University Press | location = Oxford | isbn = 0-19-825079-7 | oclc = 156728127 224173329 48931664 57434580 57530137 59399569 }}
* {{ Cite book | last = Copeland (ed.) | first = B. Jack | title = Alan Turing's Automatic Computing Engine | url = https://archive.org/details/alanturingsautom0000unse_k5v2 | year = 2005 | publisher=Oxford University Press | location = Oxford | isbn = 0-19-856593-3 | oclc = 224640979 56539230 }}
* {{ Cite book | last = Copeland | first = B. Jack | title = Colossus: The secrets of Bletchley Park's code-breaking computers | url = https://archive.org/details/colossussecretso0000unse | year = 2006 | publisher=Oxford University Press | isbn = 978-0-19-284055-4 | ref = harv }}
* {{ Cite book | last = Edwards | first = Paul N | title = The closed world: computers and the politics of discourse in Cold War America | publisher=MIT Press | year = 1996 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-262-55028-8 }}
* {{ Cite book | last = Hodges | first = Andrew | authorlink = Hodges, Andrew | year = 1983 | title = Alan Turing: the enigma |location = London | publisher=Burnett Books | isbn = 0-04-510060-8 | ref = harv }}
* {{ Cite book | last = Hochhuth | first = Rolf  | authorlink = Rolf Hochhuth | title = Alan Turing: en berättelse | publisher=Symposion | year = 1988 | isbn = 978-91-7868-109-9 }}
* {{ Cite book | last = Leavitt | first = David | authorlink = David Leavitt | year = 2007 | title = The man who knew too much: Alan Turing and the invention of the computer | publisher=Phoenix | isbn = 978-0-7538-2200-5 | ref = harv }}
* {{ Cite book | last = Levin | first = Janna | authorlink = Janna Levin | title = A Madman Dreams Of Turing Machines | publisher=Knopf | year = 2006 | location = New York | isbn = 978-1-4000-3240-2 }}
* {{ Cite book | last = Lewin | first = Ronald | authorlink = Ronald Lewin | title = Ultra Goes to War: The Secret Story | edition = Classic Penguin | series = Classic Military History | year = 1978 | publication-date = 2001 | publisher=Hutchinson &amp; Co | location = London, England | isbn = 978-1-56649-231-7 | ref = harv }}
* {{Cite book| last = Lubar | first = Steven | year = 1993 | title = Infoculture | location = Boston, Massachusetts and New York | publisher=Houghton Mifflin | isbn = 0-395-57042-5}}
* {{ Cite document | last = Mahon | first = A.P. | title = The History of Hut Eight 1939–1945 | publisher=UK National Archives Reference HW 25/2 | year = 1945 | url = http://www.ellsbury.com/hut8/hut8-000.htm | accessdate =10 Disyembre 2009 | ref = harv }}
*{{MacTutor Biography|id=Turing|title=Alan Mathison Turing}}
*Petzold, Charles (2008). &quot;[[The Annotated Turing]]:  A Guided Tour through Alan Turing's Historic Paper on Computability and the Turing Machine&quot;. [[Indianapolis]]: Wiley Publishing. ISBN 978-0-470-22905-7
*Smith, Roger (1997). ''Fontana History of the Human Sciences''. London: Fontana.
*Weizenbaum, Joseph (1976). ''Computer Power and Human Reason''. London: W.H. Freeman. ISBN 0-7167-0463-3
* {{Cite book | last = Turing | first = Sara Stoney | title = Alan M Turing | publisher=W Heffer | year = 1959 }} Turing's mother, who survived him by many years, wrote this 157-page biography of her son, glorifying his life. It was published in 1959, and so could not cover his war work. Scarcely 300 copies were sold (Sara Turing to Lyn Newman, 1967, Library of [[St John's College, Cambridge]]). The six-page foreword by [[Lyn Irvine]] includes reminiscences and is more frequently quoted.
* {{Cite book | last = Whitemore | first = Hugh | authorlink = Hugh Whitemore | last2 = Hodges | first2 = Andrew | authorlink2 = Andrew Hodges | title = Breaking the code | publisher=S. French  | year = 1988 }} This 1986 Hugh Whitemore play tells the story of Turing's life and death. In the original West End and Broadway runs, [[Derek Jacobi]] played Turing and he recreated the role in a 1997 television film based on the play made jointly by the BBC and [[WGBH-TV|WGBH, Boston]]. The play is published by Amber Lane Press, [[Oxford]], ASIN: B000B7TM0Q
*Williams, Michael R. (1985) ''A History of Computing Technology'', [[Englewood Cliffs]], [[New Jersey]]: [[Prentice-Hall]], ISBN 0-8186-7739-2
*{{Cite book|last=Yates |first=David M. |title=Turing's Legacy: A history of computing at the National Physical Laboratory 1945–1995 |year=1997 |publisher=[[Science Museum, London|London Science Museum]] |location=London |isbn=0-901805-94-7 |oclc=123794619 40624091 }}
{{Refend}}
== Karagdagang babasahin ==
*{{MathGenealogy|id=8014}}
*{{cite journal|title=The Mind and the Computing Machine: Alan Turing and others|journal=[[The Rutherford Journal]]|url=http://www.rutherfordjournal.org/article010111.html |editor = Jack Copeland|ref=harv}}
*{{cite encyclopaedia |last=Hodges |first=Andrew |editor=Edward N. Zalta |encyclopedia=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]] |title=Alan Turing |url=http://plato.stanford.edu/entries/turing/ |accessdate=10 Enero 2011 |edition=Winter 2009 |date=27 Agosto 2007 |publisher=[[Stanford University]] |ref=harv}}
*{{cite journal|last=Gray|first=Paul|date=29 Marso 1999|title=Computer Scientist: Alan Turing|journal=TIME|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990624,00.html|ref=harv|access-date=24 Septiyembre 2011|archive-date=19 Enero 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110119181237/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990624,00.html|url-status=dead}}
* Gleick, James, ''[[The Information: A History, a Theory, a Flood|The Information: A History, A Theory, A Flood]]'', New York: Pantheon, 2011, ISBN 978-0-375-42372-7
* Leavitt, David, ''The Man Who Knew Too Much: Alan Turing and the Invention of the Computer'', W. W. Norton, 2006

== Panlabas na kawing ==
{{Wikiquote}}
{{Commons category|Alan Turing}}
*[http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} Alan Turing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} RKBExplorer
*[http://www.turingcentenary.eu/ Alan Turing Year]
*[http://cie2012.eu/ CiE 2012: Turing Centenary Conference]
*[https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ Visual Turing] 
*[http://www.wolframalpha.com/examples/TuringMachines.html Turing Machine calculators] at [[Wolfram Alpha]]
*[http://www.turing.org.uk/ Alan Turing] site maintained by [[Andrew Hodges]] including a [http://www.turing.org.uk/bio/part1.html short biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }}
*[http://www.alanturing.net/ AlanTuring.net&amp;nbsp;– Turing Archive for the History of Computing] by [[Jack Copeland]]
*[http://www.turingarchive.org/ The Turing Archive]{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – naglalaman ng mga hindi nailambag na dokumento mula sa contains  Kings College, Cambridge archive
*{{cite journal|last=Jones|first=G. James|date=11 Disyembre 2001|title=Alan Turing&amp;nbsp;– Towards a Digital Mind: Part 1|journal=System Toolbox|publisher=The Binary Freedom Project|url=http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3|ref=harv|access-date=2011-09-24|archive-date=2007-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20070803163318/http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3|url-status=dead}}
*[http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ Sherborne School Archives] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }}&amp;nbsp;– naglalaman ng mga papel tungkol sa panahon ni Alan Turing sa  Sherborne School

=== Mga papel ===
*[https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper Ekstensibong talaan ng mga papel ni Turing, mga ulat at pagtuturo at mga isinaling bersiyon] BibNetWiki
*{{Turing 1950}}
*[http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=116 Oral history interview with Donald W. Davies], [[Charles Babbage Institute]], University of Minnesota; inilalarawan ang mga proyeto sa U.K. [[National Physical Laboratory (United Kingdom)|National Physical Laboratory]], mula sa pagdidisenyong ginawa ni Alan Turing noong 1947 sa paggawa ng [[Automatic Computing Engine|ACE computers]]
* [http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=81 Oral history interview with Nicholas C. Metropolis], [[Charles Babbage Institute]], University of Minnesota. Si Metropolis ang kauna unahang direkto ng [[Los Alamos National Laboratory]]; kabilang sa mga paksa ang relasyong pang akademiko sa pagitan ni Alan Turing at [[John von Neumann]]
{{authority control}}

{{BD|1912|1954|Turing, Alan}}
[[Kategorya:Mga siyentipiko ng kompyuter]]
[[Kategorya:Mga matematikong Ingles]]</text>
      <sha1>l2z9ufg4aa6pmgtjzn66vdexsnnmrb5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Padron:Politika ng Bangladesh</title>
    <ns>10</ns>
    <id>114819</id>
    <revision>
      <id>2221360</id>
      <parentid>1744410</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:59:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Temporaryaccount69</username>
        <id>165593</id>
      </contributor>
      <comment>Pagwawasto</comment>
      <origin>2221360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1148" sha1="r29f6viy2ad0pcoifjjeufmkjdbej98" xml:space="preserve">{{politbox
|bansa=Bangladesh
|imahe=Government Seal of Bangladesh.svg
|laki=125px
|pamagat=Bangladesh
|align=left
|
* [[Saligang-batas ng Bangladesh|Saligang-batas]]
* [[2006–2008 Bangladeshi political crisis|Krisis pampolitika noong 2006–2008]]
* [[Pangulo ng Bangladesh|Pangulo]]
** {{#statements:P1308|from=Q596123}}
* [[Punong Ministro ng Bangladesh|Punong Ministro]]
** {{#statements:P1308|from=Q14565638}}
* [[Jatiyo Sangshad|Parlamento]]
* [[Talaan ng mga partidong politikal sa Bangladesh|Mga partidong pampolitika]]
* [[Halalan sa Bangladesh|Halalan]]
** Parlamento: [[Bangladeshi general election, 2001|2001]] – [[Bangladeshi general election, 2008|2008]]
* [[Subdibisyon ng Bangladesh|Mga subdibisyon]]
** [[Dibisyon ng Bangladesh|Mga dibisyon]]
** [[Distrito ng Bangladesh|Mga distrito]]
** [[Upazilas ng Bangladesh|Mga upazila]]
* [[Karapatang pantao sa Bangladesh|Karapatang pantao]]
* [[Ugnayang panlabas ng Bangladesh|Ugnayang panlabas]]
}}

{{pulitkahondulo|bansa=Bangladesh}}

&lt;noinclude&gt;
{{clear}}

== Tingnan rin ==
{{Suleras ng Politika ng Asya}}

[[Kaurian:Politics by country sidebar templates|Bangladesh]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r29f6viy2ad0pcoifjjeufmkjdbej98</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221361</id>
      <parentid>2221360</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:03:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Temporaryaccount69</username>
        <id>165593</id>
      </contributor>
      <comment>Kinansela ang pagbabagong 2221360 ni [[Special:Contributions/Temporaryaccount69|Temporaryaccount69]] ([[User talk:Temporaryaccount69|Usapan]])</comment>
      <origin>2221361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1110" sha1="l1vhzq5nmko0p95joi6bqrgr99tbpjs" xml:space="preserve">{{politbox|bansa=Bangladesh|imahe=Government Seal of Bangladesh.svg|laki=125px|pamagat=Bangladesh|}}
|align=left|
*[[Saligang-batas ng Bangladesh|Saligang-batas]]
*[[2006–2008 Bangladeshi political crisis|2006–2008 political crisis]]
*[[Pangulo ng Bangladesh|Pangulo]]
**{{#statements:P1308|from=Q596123}}
*[[Punong Ministro ng Bangladesh|Punong Ministro]]
**{{#statements:P1308|from=Q14565638}}
*[[Jatiyo Sangshad|Parlamento]]
*[[Talaan ng mga partidong politikal sa Bangladesh|Mga partidong politikal]]
*[[Halalan sa Bangladesh|Halalan]]
**Parlamento: [[Bangladeshi general election, 2001|2001]] - [[Bangladeshi general election, 2008|2008]]
*[[Subdibisyon ng Bangladesh|Mga Subdibisyon]]
**[[Dibisyon ng Bangladesh|Mga Dibisyon]]
**[[Distrito ng Bangladesh|Mga distrito]]
**[[Upazilas ng Bangladesh|Upazilas]]
*[[Karapatang pantao sa Bangladesh|Karapatang pantao]]
*[[Ugnayang panlabas ng Bangladesh|Ugnayang panlabas]]
{{pulitkahondulo|bansa=Bangladesh|}}&lt;noinclude&gt;
{{clear}}

== Tingnan rin ==
{{Suleras ng Politika ng Asya}}

[[Kaurian:Politics by country sidebar templates|Bangladesh]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l1vhzq5nmko0p95joi6bqrgr99tbpjs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Borgo San Lorenzo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131474</id>
    <revision>
      <id>2221403</id>
      <parentid>2003970</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T03:40:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4228" sha1="muclksb6ygigqiv39ds6883dct6vjvn" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Borgo San Lorenzo|frazioni=Casaglia, Grezzano, Gricignano, Luco di Mugello, [[Montepulico]], Panicaglia, [[Polcanto]], Rabatta, Razzolo, [[Ronta]], [[Sagginale]], [[Salaiole]]|website={{official website|http://www.comune.borgo-san-lorenzo.fi.it/}}|area_code=055|postal_code=50032|day=Agosto 10|saint=[[San Lorenzo]]|elevation_m=193|elevation_footnotes=|population_demonym=Borghigiani|population_footnotes=|area_total_km2=146|area_footnotes=|mayor=Paolo Omoboni|mayor_party=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Florencia|Florencia]] (FI)|official_name=Comune di Borgo San Lorenzo|region={{RegioneIT|sigla=TOS}}|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|43|57|N|11|23|E|region:IT_type:city(17561)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Borgo San Lorenzo-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Borgo-San-Lorenzo-torre-1199.jpg|footnotes=}}

[[Talaksan:Borgo-San-Lorenzo-chiesa-1200.jpg|thumb|Ang simbahan ng San Lorenzo sa Borgo San Lorenzo]]
[[Talaksan:Borgo-San-Lorenzo-biblioteca-1192.jpg|thumb|Ang pampublikong aklatan ng komuna]]
Ang '''Borgo San Lorenzo''' ay isang [[komuna]] (munsipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Florencia]] sa [[Italya]]nong rehiyon ng [[Toscana]], na matatagpuan mga {{Convert|20|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Florencia]]. Noong 31 Disyembre 2004, mayroon itong populasyon na 18,085 at may lawak na {{Convert|146.1|km2|mi2}}.&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;

== Heograpiya ==
Ang Borgo San Lorenzo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Fiesole]], [[Firenzuola]], [[Marradi]], [[Palazzuolo sul Senio]], [[Pontassieve]], [[Scarperia e San Piero]], [[Vaglia]], at [[Vicchio]].

== Ebolusyong demograpiko ==
&lt;timeline&gt;
Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.8)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:303
PlotArea  = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period   = from:0 till:18000
TimeAxis  = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:2000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001

PlotData=
 color:barra width:20 align:left

 bar:1861 from: 0 till:11237
 bar:1871 from: 0 till:12289
 bar:1881 from: 0 till:12614
 bar:1901 from: 0 till:14784
 bar:1911 from: 0 till:15579
 bar:1921 from: 0 till:16432
 bar:1931 from: 0 till:17172
 bar:1936 from: 0 till:16805
 bar:1951 from: 0 till:16535
 bar:1961 from: 0 till:14498
 bar:1971 from: 0 till:14199
 bar:1981 from: 0 till:14685
 bar:1991 from: 0 till:15285
 bar:2001 from: 0 till:15825

PlotData=

 bar:1861 at:11237 fontsize:XS text: 11237 shift:(-8,5)
 bar:1871 at:12289 fontsize:XS text: 12289 shift:(-8,5)
 bar:1881 at:12614 fontsize:XS text: 12614 shift:(-8,5)
 bar:1901 at:14784 fontsize:XS text: 14784 shift:(-8,5)
 bar:1911 at:15579 fontsize:XS text: 15579 shift:(-8,5)
 bar:1921 at:16432 fontsize:XS text: 16432 shift:(-8,5)
 bar:1931 at:17172 fontsize:XS text: 17172 shift:(-8,5)
 bar:1936 at:16805 fontsize:XS text: 16805 shift:(-8,5)
 bar:1951 at:16535 fontsize:XS text: 16535 shift:(-8,5)
 bar:1961 at:14498 fontsize:XS text: 14498 shift:(-8,5)
 bar:1971 at:14199 fontsize:XS text: 14199 shift:(-8,5)
 bar:1981 at:14685 fontsize:XS text: 14685 shift:(-8,5)
 bar:1991 at:15285 fontsize:XS text: 15285 shift:(-8,5)
 bar:2001 at:15825 fontsize:XS text: 15825 shift:(-8,5)

TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Datos mula sa ISTAT

&lt;/timeline&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.comune.borgo-san-lorenzo.fi.it/ www.comune.borgo-san-lorenzo.fi.it/]{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Kalakhang Lungsod ng Florencia}}</text>
      <sha1>muclksb6ygigqiv39ds6883dct6vjvn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Caselle Torinese</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137326</id>
    <revision>
      <id>2221409</id>
      <parentid>2031241</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T05:00:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2564" sha1="pc3u9xu1tev5ua17y9e7pa2zf2sr4zg" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
{{Infobox Italian comune|name=Caselle Torinese|official_name=Comune di Caselle Torinese|native_name=|image_skyline=Caselle001.JPG|imagesize=200px|image_alt=|image_caption=Caselle Torinese noong Enero 2008|image_shield=Caselle Torinese-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|11|N|7|39|E|type:city(16,783)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]] (TO)|frazioni=Borgata Francia|mayor_party=[[Democratic Party (Italy)|PD]]|mayor=Luca Baracco|area_footnotes=|area_total_km2=23.58|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[Istituto Nazionale di Statistica|Istat]].&lt;/ref&gt;|population_total=13970|population_as_of=31-10-2018|pop_density_footnotes=|population_demonym=Casellese(i)|elevation_footnotes=|elevation_m=300|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=10072|area_code=011|website={{official website|http://www.comune.caselle-torinese.to.it}}|footnotes=}}

Ang '''Caselle Torinese''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Turin]] sa rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|14|km|mi|0}} hilagang-kanluran ng [[Turin]], sa [[wiktionary:left bank|kaliwang pampang]] ng [[Stura di Lanzo]].

== Kasaysayan ==
Ang Caselle ay itinatag ng mga [[Sinaunang Roma|Romano]] na may pangalang Casellum, dahil ito ang lugar ng koleksiyon ng mga agunyas sa kalsada na patungo sa [[Valli di Lanzo]].

== Mga monumento at tanawin ==
Mayroong dalawang simbahang parokya:

* ang pinakamatanda ay ang kay San Giovanni Evangelista, kung saan ang estatwa ng Birhen ng Kapighatian ay iniingatan, pinarangalan, at dinadala sa prusisyon sa okasyon ng patronal na pista na nagaganap sa buwan ng Setyembre
* ang Simbahan ng Santa Maria Assunta ay mas bago

Ang iba pang mga gusaling kinagigiliwan sa kasaysayan at kultura ay:

* Palazzo Mosca, luklukan ng Konsehong Munisipal
* Simbahan ng Battuti (halimbawa ng [[Barokong Piamontes]])
* Simbahan ng Madonna

== Tingnan din ==

* [[Paliparan ng Turin]]

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.comune.caselle-torinese.to.it Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110211013207/http://www.comune.caselle-torinese.to.it/ |date=2011-02-11 }}
{{Lalawigan ng Turin}}
[[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]]</text>
      <sha1>pc3u9xu1tev5ua17y9e7pa2zf2sr4zg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cupramontana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138151</id>
    <revision>
      <id>2221434</id>
      <parentid>2005461</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:10:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2103" sha1="szr2cs1mccfcd9kc1j1fdlbvms054tg" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Cupramontana|official_name=Comune di Cupramontana|native_name=|image_skyline=Verdicchio_vines_in_Cupramontana.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Cupramontana-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|43|27|N|13|7|E|type:city(4,859)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Marche]]|province=[[Lalawigan ng Ancona|Ancona]] (AN)|frazioni=Poggio Cupro|mayor_party=|mayor=Luigi Cerioni|area_footnotes=|area_total_km2=26.9|population_footnotes=|population_demonym=Cuprensi|elevation_footnotes=|elevation_m=505|saint=|day=|postal_code=60034|area_code=0731|website={{official website|http://www.comune.cupramontana.an.it/}}|footnotes=}}
Ang '''Cupramontana''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Ancona]] sa rehiyon ng [[Marche]] ng [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|35|km|mi}} timog-kanluran ng [[Ancona]].

Ang Cupramontana ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Apiro]], [[Maiolati Spontini]], [[Mergo]], [[Monte Roberto]], [[Rosora]], [[San Paolo di Jesi]], [[Serra San Quirico]], at [[Staffolo]]. Kinuha ang pangalan nito mula sa [[Cupra (diyosa)|Cupra]], isang diyosa ng pagbubuntis ng preRomanong populasyon ng mga [[Mga Piceno|Piceno]].

== Kasaysayan ==
Noong ikalabinlimang siglo, ang ilang elementong kabilang sa ereheng grupo ni Bertolani, na tinatawag na [[Fraticelli]], ay nanirahan sa Massaccio; habang sa pagtatapos ng ikalabing walong siglo, kasama ng mga kampanyang Napoleoniko ang bayan ay natagpuan ang sarili nitong lumalaban sa pagsalakay ng mga tropang Pranses. Lamang sa pag-iisa ng Italya, na may maharlikang utos ng 1 Disyembre 1861 n. 358, ang pagbabalik sa sinaunang pangalan ng Cupramontana ay pinahintulutan.

Noong 1892 ipinanganak dito ang artistang si [[Luigi Bartolini]].

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.comune.cupramontana.an.it/ Opisyal na website]{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{Lalawigan ng Ancona}}</text>
      <sha1>szr2cs1mccfcd9kc1j1fdlbvms054tg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carassai</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138191</id>
    <revision>
      <id>2221406</id>
      <parentid>2004356</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T04:42:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2497" sha1="l6hph7gdgley6glg6bw8y2ffkw42kok" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Carassai|official_name=Comune di Carassai|native_name=|image_skyline=Carassai.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|43|2|N|13|41|E|type:city(1,263)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|area_footnotes=|area_total_km2=22.24|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;|population_total=1075|population_as_of=31 Mayo 2017|population_demonym=Carassanesi|elevation_footnotes=|elevation_m=365|postal_code=63030|area_code=0734|website={{official website|http://www.provincia.ap.it/Carassai/}}|footnotes=|region=[[Marche]]|province=[[Lalawigan ng Ascoli Piceno|Ascoli Piceno]] (AP)}}
Ang '''Carassai''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Ascoli Piceno]] sa rehiyon ng [[Marche]] ng [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|70|km|mi}} timog ng [[Ancona]] at mga {{Convert|20|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Ascoli Piceno]].

Ang Carassai ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Cossignano]], [[Montalto delle Marche]], [[Monte Vidon Combatte]], [[Montefiore dell'Aso]], [[Ortezzano]], [[Petritoli]], at [[Ripatransone]].

== Pinagmulan ng pangalan ==
Noong ika-11 hanggang ika-12 siglo, isang nayon ay dapat na umusbong sa pook na ito, na, bilang ilang kilometro mula sa [[ilog Aso]], ay tinawag na Asignano (Asinanum), marahil ng mga naninirahan dito. Sa pagitan ng 1200 at 1400 ang pamayanan ay kinuha ang pangalan ng Carnassalis (Carnasciale). Sa paglaon lamang, at bilang resulta ng mga adaptasyong pangwika, ang pangalang Carnassalis ay magiging Carassai ngayon: upang kumpirmahin ito, dapat tandaan na, pagkatapos ng kalagitnaan ng ikalabing-anim na siglo, hindi bababa sa karaniwang paggamit, ang bayan ay ipinahiwatig na ng terminong Carassai.

== Kasaysayan ==

=== Neoliktiko ===
Mula sa maraming prehistorikong batong labing nahanap (arrowheads, kutsilyo, scraper, atbp.) na napanatili sa lokal na museo, maaari nating mahihinuha na ang teritoryo ng Carassai ay makapal na tinitirhan mula noong Neolitiko.

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.comune.carassai.ap.it/ Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181019004350/http://www.comune.carassai.ap.it/ |date=2018-10-19 }}
{{Lalawigan ng Ascoli Piceno}}</text>
      <sha1>l6hph7gdgley6glg6bw8y2ffkw42kok</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castignano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138192</id>
    <revision>
      <id>2221412</id>
      <parentid>2004678</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T05:08:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2680" sha1="qa3rcmuqir5d1y7s3e8crdcpxohv6qq" xml:space="preserve">{{Infobox Italian comune|name=Castignano|official_name=Comune di Castignano|native_name=|image_skyline=Castignano_vista_1.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Tanaw mula sa Ripaberarda|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|42|56|20|N|13|37|25|E|type:city(3,039)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Marche]]|province=[[Lalawigan ng Ascoli Piceno|Ascoli Piceno]] (AP)|frazioni=Ripaberarda, San Venanzo, San Martino, Castiglioni, Rufiano, Sant'Angelo di Ripaberarda|mayor_party=|mayor=Fabio Pollini|area_footnotes=|area_total_km2=38.8|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;|population_total=2755|population_as_of=30 Hunyo 2017|pop_density_footnotes=|population_demonym=Castignanesi|elevation_footnotes=|elevation_m=473|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=63072|area_code=0736|website={{official website|http://www.comune.castignano.ap.it/}}|footnotes=}}Ang '''Castignano''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Ascoli Piceno]] [[Italya|sa]] rehiyon ng [[Marche]] ng Italya, na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog ng [[Ancona]] at mga {{Convert|10|km|mi|0}} hilagang-silangan ng [[Ascoli Piceno]].

Ang Castignano ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Appignano del Tronto]], [[Ascoli Piceno]], [[Cossignano]], [[Montalto delle Marche]], [[Montedinove]], [[Offida]], at [[Rotella]].

Kabilang sa mga simbahan nito ang [[Santuario di San Bernardino da Siena, Castignano|Santuwaryo ng San Bernardino da Siena]] at [[Santi Pietro at Paolo, Castignano|Santi Pietro e Paolo]]. Ang teritoryo nito ay tahanan ng pinakamatandang inskripsiyon ng [[Mga wikang Italiko|wikang Italiko]] na natagpuan, ang tinatawag na &quot;Nakatayong Bato ng Castignano&quot; (ika-7-6 na siglo BK).

== Kasaysayan ==
Ang pangalang Castignano ay tila nagmula sa kastanyas na kahoy (Lucus castineanus) na umiiral sa lugar at kung saan ang manunulat na si Plinio ay nagsasalita din. Hanggang sa taong 1000 ang bayan ay may malaking sukat, ngunit ang paulit-ulit na pagguho ng lupa ay nagpabawas sa laki ng nayon. Pagkatapos ng isang panahon sa ilalim ng kapangyarihan ng Farfensi, ang bayan ay pumasa nang permanente sa ilalim ng hurisdiksiyon ng [[Ascoli Piceno]].

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.comune.castignano.ap.it/ Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150212192822/http://www.comune.castignano.ap.it/ |date=2015-02-12 }}
{{Lalawigan ng Ascoli Piceno}}</text>
      <sha1>qa3rcmuqir5d1y7s3e8crdcpxohv6qq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Galgagnano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>140755</id>
    <revision>
      <id>2221477</id>
      <parentid>2100856</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:17:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2548" sha1="3m41hqjerwluewqtrd3h3bw22s2bnl3" xml:space="preserve">{{Infobox Italian comune|name=Galgagnano|official_name=Comune di Galgagnano|native_name={{native name|lmo|Galgagnàn}}|image_skyline=Galgagnano (LO) - chiesa di San Sisinio.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Simbahang parokya ng San Sisinio|image_shield=Galgagnano-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|10|N|9|35|E|type:city(784)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|province=[[Lalawigan ng Lodi|Lodi]] (LO)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Benedetta Pavesi|area_footnotes=|area_total_km2=6.01|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;|population_total=1251|population_as_of=Agosto 31, 2017|pop_density_footnotes=|population_demonym=Galgagnanesi|elevation_footnotes=|elevation_m=86|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=26832|area_code=0371|website={{official website|http://www.comune.galgagnano.lo.it/}}|footnotes=}}

Ang '''Galgagnano''' ([[Mga diyalektong Kanlurang Lombardo|Lodigiano]]: {{Lang|lmo|Galgagnàn}}) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Lodi]], rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|45|km|mi}} timog-silangan ng [[Milan]] at mga {{Convert|20|km|mi}} timog-silangan ng [[Lodi, Lombardia|Lodi]].

May hangganan ang Galgagnano sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Zelo Buon Persico]], [[Mulazzano]], [[Cervignano d'Adda]], [[Boffalora d'Adda]], at [[Montanaso Lombardo]].

== Ekonomiya ==
Dahil nasa isang liblib na posisyon mula sa mga pangunahing ruta ng komunikasyon, napanatili ng bayan ang sinaunang rural na pisionomiya nito.

Nasa sampung sakahan ang umuunlad, na pag-aari ng [[Ospedale Maggiore ng Lodi]], na ang pamamahala ay ipinagkatiwala sa mga lokal.

Partikular na naroroon ang industriya sa sektor ng makina na may Officine Curioni (na gumagamit ng karamihan ng lokal na lakas-paggawa), at sa iba pang maliliit na industriya gaya ng Flexotecnica at Sycla.

Kapansin-pansin ay isang katamtamang sentrong ekwestre sa bahay-kanayunan ng Bellaria.

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.comune.galgagnano.lo.it/ Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080724024954/http://www.comune.galgagnano.lo.it/ |date=2008-07-24 }}
{{Clear}}{{Lalawigan ng Lodi}}
[[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]</text>
      <sha1>3m41hqjerwluewqtrd3h3bw22s2bnl3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Concorezzo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>140793</id>
    <revision>
      <id>2221422</id>
      <parentid>2102412</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T05:57:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2310" sha1="cakhvrq6d4ijwok7bo55rywd0tymzbe" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Concorezzo|official_name=Comune di Concorezzo|native_name=|image_skyline=Concorezzo--Chiesa di Sant'Eugenio--2.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=Simbahan ng San Eugenio|image_shield=Concorezzo-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|36|N|9|20|E|type:city(14,561)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|province=[[Lalawigan ng Monza at Brianza|Monza at Brianza]] (MB)|frazioni=Rancate|mayor_party=Lega, NoiPerConcorezzo|mayor=Mauro Capitanio|area_footnotes=|area_total_km2=8.5|population_footnotes=|population_demonym=Concorezzesi|elevation_footnotes=|elevation_m=171|saint=|day=|postal_code=20863|area_code=039|website={{official website|http://www.comune.concorezzo.mb.it}}|footnotes=}}Ang '''Concorezzo''' ([[Diyalektong Milanes|Milanes]]: Cuncuress) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Monza at Brianza]], rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|20|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Milan]]. Nakatanggap ito ng karangalan na titulo ng lungsod na may isang atas ng pangulo noong Setyembre 25, 1989.

Ang Concorezzo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Arcore]], [[Vimercate]], [[Monza]], [[Villasanta]], at [[Agrate Brianza]]. Noong ika-13 siglo ito ay isa sa mga pangunahing sentro ng mga [[Katarismo|Katar]] sa hilagang Italya, hanggang sa sila ay nalipol ng [[podestà]] ng Milan, [[Oldrado da Tresseno]].

== Kasaysayan ==
Bagaman ang ilang mga natuklasang arkeolohiko ay nagpapatotoo sa pagkakaroon ng mga pamayanan sa lugar mula noong panahon ng mga Romano, ang pangkalahatang pagkakaayos ng bayan ay mula sa medyebal na pinagmulan, at ito ay lamang sa panahon ng [[Mataas na Gitnang Kapanahunan]] na ang unang balita ng Concorezzo ay nakarating.

== Galeriya ==
&lt;gallery&gt;
Talaksan:Municipi_de_Cuncuress_Concorezzo.JPG|alt=City Hall|Munisipyo
&lt;/gallery&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.comune.concorezzo.mb.it Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220412030734/https://comune.concorezzo.mb.it/ |date=2022-04-12 }}
{{Lalawigan ng Monza at Brianza}}
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]</text>
      <sha1>cakhvrq6d4ijwok7bo55rywd0tymzbe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cornate d'Adda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>140794</id>
    <revision>
      <id>2221425</id>
      <parentid>2102411</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:01:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4344" sha1="4zxwi39r3cqg1w8k7v7sh8vsfju5maq" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Cornate d'Adda|official_name=Città di Cornate d'Adda|native_name=|image_skyline=Adda fiume centrale elettrica.jpg|imagesize=250px|image_alt=|image_caption=Planta ng koryente ng Esterle sa Ilog Adda.|image_shield=Cornate d'Adda-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=Map of comune of Cornate d'Adda (province of Monza and Brianza, region Lombardy, Italy).svg|map_alt=|map_caption=Position of Cornate d'Adda in the province of Monza and Brianza|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|39|N|9|28|E|type:city(9,596)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|province=[[Lalawigan ng Monza at Brianza|Monza at Brianza]] (MB)|frazioni=Colnago, Porto d'Adda, Villa Paradiso|mayor_party=[[Lega Nord]]|mayor=Giuseppe Felice Colombo ''(simula Mayo 27, 2019)''|area_footnotes=|area_total_km2=13.6|population_footnotes=|population_demonym=Cornatesi|elevation_footnotes=|elevation_m=236|saint=[[Aloysius Gonzaga|''San Luigi'']]|day=|postal_code=20862|area_code=039|website={{official website|http://www.comune.cornatedadda.mb.it}}|footnotes=}}Ang '''Cornate d'Adda''' (''Curnàa'' sa [[Wikang Lombardo|diyalektong Brianzolo]], at payak na '''Cornate''' hanggang 1924) ay isang ''[[comune]]'' na may 10,799 na naninirahan&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date= |title=Dato Istat - Popolazione residente al 31 dicembre 2018. |url=http://demo.istat.it/bilmens2018gen/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180729141434/http://demo.istat.it/bilmens2018gen/index.html |archive-date=2018-07-29 |access-date= |website= |language=IT}}&lt;/ref&gt; sa [[Lalawigan ng Monza at Brianza]], at ito ay 21 [[Kilometro|km]] ang layo mula sa [[Monza]], ang [[Kabisera|kabesera]] ng [[Mga lalawigan ng Italya|lalawigan]] ng [[Lalawigan ng Monza at Brianza|Monza at Brianza]], hilagang [[Italya]]. Ito ay bahagi ng ''[[Vimercatese]]'' at ng ''[[Parco Adda Nord]]''. Ang [[Frazione|''frazioni'']] ng [[Colnago (hamlet)|Colnago]] at ng [[Porto d'Adda]] ay bahagi ng teritoryo ng munisipyo.

Ang plaza ng Cornate ay tinatawag na Labinlimang Martir, bilang isang paggunita ng 15 partisano na binaril sa Milan, sa [[Piazzale Loreto]], noong Agosto 10 1944 ng mga [[Partidong Nazi|Nazi]]. Noong Mayo 29, 2018, ipinagkaloob ng [[Pangulo ng Italya|Pangulo ng Republika]] ang titulong &quot;'''[[Lungsod]] ng Cornate d'Adda'''&quot;.

== Kasaysayan ==
Ang nangingibabaw na aktibidad ng populasyon ng Cornato, samakatuwid, ay agrikultura, hanggang sa simula ng ikadalawampu siglo nang malaki ang pagbabago nito salamat sa pagtatayo ng dalawang idroelektrikong planta ng koryente (Bertini at Esterle) at ang pag-unlad ng industriya sa Milan na nagpapahintulot sa marami na maging manggagawa. Bago ang digmaan, ang ilan sa mga mamamayan ng Cornate ay nabuhay sa kita, sinusubukang makamit sa abot ng kanilang makakaya, habang ang kapangyarihan ay nanatili sa ilang mayayamang pamilya: Nava, Biffi, Manzini, at Barbieri. Sa kabila ng lahat ng ito, ang mga tagapamahala ng munisipyo ay kailangang magbigay sa mga mamamayan ng mga pangunahing pangangailangan, tulad ng mga balon ng munisipyo, mga bahay hugasan, tulong para sa mga mahihirap at may sakit. Ang mga relihiyosong gusali ay muling itinayo o inayos nang mas mabilis kaysa sa mga sibil, kung saan ang mga burukratikong liga ay kusang nasangkot.

Ang mga digmaang pandaigdig na tumama sa Italya ay hindi nagpaligtas sa munisipalidad ng Cornate na lubhang naapektuhan at nawala, sa dalawang digmaan, 180 kabataan: isang kapansin-pansing bilang kung isasaalang-alang na ang populasyon ay 6,000 na naninirahan. Ipinagmamalaki ng Cornate d'Adda ang pagkakaroon ng ilang partisano kabilang si Dino Giani. Sa huling panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], isang seryosong kaganapan ang naganap sa munisipalidad ng Cornate d'Adda sa Cascina dei Preti. Sa panahon ng digmaan, isang kampong piitan para sa mga bilanggo ng digmaan ay matatagpuan sa Ponte San Pietro, sa [[Lalawigan ng Bergamo]].

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.comune.cornatedadda.mb.it Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220411150756/https://www.comune.cornatedadda.mb.it/ |date=2022-04-11 }} (sa Italyano)
{{Clear}}{{Lalawigan ng Monza at Brianza}}
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]</text>
      <sha1>4zxwi39r3cqg1w8k7v7sh8vsfju5maq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Giussano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>140796</id>
    <revision>
      <id>2221480</id>
      <parentid>2102409</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:50:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2268" sha1="2s05h7gu1z7yqyvho96v49jiy6wjgqi" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Giussano|official_name=Città di Giussano|native_name={{native name|lmo|Giussan}}|image_skyline=Giussano - panoramio.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Giussano-stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|42|N|9|13|E|type:city(22,696)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|province=[[Lalawigan ng Monza at Brianza|Monza at Brianza]] (MB)|frazioni=Paina, Birone, Robbiano, Brugazzo|mayor_party=|mayor=Marco Citterio|area_footnotes=|area_total_km2=10.3|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;|population_demonym=Giussanesi|elevation_footnotes=|elevation_m=269|saint=|day=|postal_code=20833|area_code=0362|website={{official website|http://www.comune.giussano.mb.it}}|footnotes=}}Ang '''Giussano''' ([[Wikang Brianzolo|Brianzoeu]]: ''Giussan'' [dʒyˈsãː]) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Monza at Brianza]], rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|25|km|mi}} hilaga ng [[Milan]].

Ang Giussano ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Inverigo]], [[Carugo]], [[Arosio]], [[Briosco]], [[Mariano Comense]], [[Carate Brianza]], [[Verano Brianza]], at [[Seregno]].

Natanggap ng Giussano ang karangalan na titulo ng lungsod na may utos ng pangulo noong Oktubre 22, 1987.

== Mga monumento at tanawin ==
Sa harap ng villa ay ang Piazza Roma na may haligi sa gitna na sumusuporta sa isang estatwa ng Madonna, santong patron ng lungsod, na ipinagdiriwang taun-taon sa unang Linggo ng Oktubre.

== Ekonomiya ==
Ang mga industriyang mekanikal, muwebles, damit, at sapatos ay laganap sa munisipal na lugar.

== Tingnan din ==

* [[Alberto da Giussano]]
* [[Giussano-class cruiser]]

== Mga sanggunian ==
&lt;references /&gt;

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.comune.giussano.mb.it Opisyal na website]{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Lalawigan ng Monza at Brianza}}
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]
[[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]]</text>
      <sha1>2s05h7gu1z7yqyvho96v49jiy6wjgqi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Barasso</title>
    <ns>0</ns>
    <id>142675</id>
    <revision>
      <id>2221400</id>
      <parentid>2114020</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T02:25:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3701" sha1="mq35qkxynlp4hj82oxjfe1xix2hyd9m" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
{{Infobox Italian comune|name=Barasso|official_name=Comune di Barasso|native_name=|image_skyline=Campo dei Fiore 10-2009 - panoramio (18).jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Campo dei Fiore|image_shield=Barasso-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|50|N|08|46|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|province=[[lalawigan ng Varese|Varese]] (VA)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Lorenzo Di Renzo Scolari|area_footnotes=|area_total_km2=4|population_footnotes=|population_total=1657|population_as_of=|pop_density_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=21020|area_code=0332|website={{official website|http://www.comune.barasso.va.it/}}|footnotes=}}

Ang '''Barasso''' ([[Wikang Lombard|Lombard]]: ''Barass'', [[diyalektong Varesino]]: ''Baràs'') ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[lalawigan ng Varese]], rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]]. Ang Barasso ay may populasyon na 1657 katao (batay sa data ng Disyembre 2020 &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Popolazione Barasso (2001-2020) Grafici su dati ISTAT |url=https://www.tuttitalia.it/lombardia/64-barasso/statistiche/popolazione-andamento-demografico}}&lt;/ref&gt;). Noong ikaapat na siglo, inatasan ni Emperador [[Teodosio I]] si S.Giulio na magtayo ng simbahan doon.

== Kasaysayan ==
[[File:Detail_of_Mediolanensis_ducatus_(Ducato_di_Milano)_-_Galleria_delle_carte_geografiche_-_Musei_vaticani_-_Roma.JPG|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Detail_of_Mediolanensis_ducatus_(Ducato_di_Milano)_-_Galleria_delle_carte_geografiche_-_Musei_vaticani_-_Roma.JPG|left|thumb|Detalye ng mapa ng [[Dukado ng Milan]] sa [[Galeriya ng mga Heograpikong Mapa]] ng mga [[Mga Museong Batikano|Museo Vaticano]] ([[Ignazio Danti]], 1581); sa gitna ay makikita ang toponimong ''Baras''.]]
Noong ika-2 at ika-3 siglo BK, ang Barasso, na kabilang [[Galia Cisalpina]] o Insubria, ay naging bahagi ng Lalawigan ng Roma. Sa panahon ng dominasyon ng Lombardo ang pangalan ng Barasso ay nagsimulang pumasok sa mga makasaysayang dokumento at binanggit sa sikat na &quot;Diploma&quot; kung saan ang Lombardong Hari na si Liutprando ay nagbigay, noong 725 AD, maraming lupain, lalo na sa lugar ng Varese, sa mga monghe ng Augustino bilang memorya ng ang katotohanan na si San Augustino ay nasa mga lugar na ito at tiyak sa Casciago (Cassiciacum), panauhin ng kanyang kaibigan na si Verecondo (357). Batay sa mga dokumento sa sinupan ng Curia ng Arsobispo ng Milan, masasabi na sa Barasso at sa mga nayon ng Molina at Cassini ay may tatlong simbahan na bago ang taong isang libo.

== Impraestruktura at transportasyon ==
Ang Barasso ay tinatawid ng [[Daang Estatal ng Verbano Orientale 394]], na nag-uugnay sa [[Varese]] sa [[Luino]] at sa hangganan ng [[Suwisa]].

Ang bayan ay pinaglilingkuran ng [[Estasyon ng Barasso-Comerio]], na matatagpuan sa [[daambakal ng Saronno-Varese-Laveno]], na pinamamahalaan ng [[Ferrovienord]] at pinaglilingkuran ng mga rehiyonal na tren na pinatatakbo ng [[Trenord]] bilang bahagi ng kontrata ng serbisyo na itinakda sa Rehiyon ng Lombardia.

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==
{{Commons category}}

* http://www.comune.barasso.va.it {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060813000901/http://www.comune.barasso.va.it/ |date=2006-08-13 }}
* [http://www.oltrona.com Oltrona al Lago]
{{Lalawigan ng Varese}}
[[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]]
[[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]</text>
      <sha1>mq35qkxynlp4hj82oxjfe1xix2hyd9m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cuasso al Monte</title>
    <ns>0</ns>
    <id>142725</id>
    <revision>
      <id>2221433</id>
      <parentid>2114289</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:10:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5511" sha1="cfghsl6frlfvgseyxhxgr7qoawifqk7" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
{{Infobox Italian comune|name=Cuasso al Monte|official_name=Comune di Cuasso al Monte|native_name=|image_skyline=Cuasso Castle North-face.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|52|N|8|52|E|type:city(3,252)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|province=[[Lalawigan ng Verese|Varese]] (VA)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=16.4|population_footnotes=|population_total=3252|population_as_of=Disyembre 2004|pop_density_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=21050|area_code=0332|website={{official website|http://www.comunecuassoalmonte.it}}|footnotes=}}

Ang '''Cuasso al Monte''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Varese]], rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|50|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Milan]] at mga {{Convert|6|km|mi|0}} hilagang-silangan ng [[Varese]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 3,252 at may sukat na {{Convert|16.4|km2|mi2}}.&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt; Kinuha nito ang pangalan mula sa Lombardong terminong Chaos, (kublihan). Samantalang ang terminong ''&quot;al monte&quot;'' ay tumutukoy sa katotohanang ito ay matatagpuan sa paanan ng [[Monte Piambello]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Il Plis delle Cinque Vette |url=https://www.5vette.it/attachments/article/14/Relazione%20del%20progetto%20iniziale%20PLIS%20delle%205%20Vette.pdf |access-date=29 November 2020 |website=www.5vette.it |publisher=Comune di Cuasso al Monte}}&lt;/ref&gt;


Ang Cuasso al Monte ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Arcisate]], [[Besano]], [[Bisuschio]], [[Brusimpiano]], [[Cugliate-Fabiasco]], [[Marchirolo]], [[Marzio]], [[Porto Ceresio]], at [[Valganna]]. Ang nayon ay bahagi ng [[Liwasang Cinque Vette]] at ito ay nasa paanan ng [[Monte Piambello]].

== Mga monumento at tanawin ==
[[File:Cuasso al Monte (VA) - frazione Cuasso al Piano - chiesa di Sant'Antonio Abate - facciata - 02.jpg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Cuasso al Monte (VA) - frazione Cuasso al Piano - chiesa di Sant'Antonio Abate - facciata - 02.jpg|left|thumb|La chiesa della frazione Cuasso al Piano]]

=== Arkitekturang relihiyoso ===
Sa diyosesis ng Milan, ang parokya ng Cuasso al Monte ay itinayo noong Oktubre 31, 1574 (Mga Dekreto ng Parokyang Simbahan ng Arcisate, 1482-1598). Sa pagitan ng ika-16 at ika-18 siglo, ang parokya ng Sant'Ambrogio di Cuasso al Monte ay patuloy na naaalala sa mga dokumento ng mga pagbisitang pastoral na isinagawa ng mga arsobispo ng Milan at ng mga delegado ng arsobispo sa simbahan ng parokya ng Arcisate.

== Kasaysayan ng populasyon ==
&lt;timeline&gt;
Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.8)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:303
PlotArea  = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period   = from:0 till:4000
TimeAxis  = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001

PlotData=
 color:barra width:20 align:left

 bar:1861 from: 0 till:1528
 bar:1871 from: 0 till:1514
 bar:1881 from: 0 till:1582
 bar:1901 from: 0 till:1443
 bar:1911 from: 0 till:1680
 bar:1921 from: 0 till:1795
 bar:1931 from: 0 till:1749
 bar:1936 from: 0 till:1683
 bar:1951 from: 0 till:1865
 bar:1961 from: 0 till:2108
 bar:1971 from: 0 till:2387
 bar:1981 from: 0 till:2691
 bar:1991 from: 0 till:2779
 bar:2001 from: 0 till:3065

PlotData=

 bar:1861 at:1528 fontsize:XS text: 1528 shift:(-8,5)
 bar:1871 at:1514 fontsize:XS text: 1514 shift:(-8,5)
 bar:1881 at:1582 fontsize:XS text: 1582 shift:(-8,5)
 bar:1901 at:1443 fontsize:XS text: 1443 shift:(-8,5)
 bar:1911 at:1680 fontsize:XS text: 1680 shift:(-8,5)
 bar:1921 at:1795 fontsize:XS text: 1795 shift:(-8,5)
 bar:1931 at:1749 fontsize:XS text: 1749 shift:(-8,5)
 bar:1936 at:1683 fontsize:XS text: 1683 shift:(-8,5)
 bar:1951 at:1865 fontsize:XS text: 1865 shift:(-8,5)
 bar:1961 at:2108 fontsize:XS text: 2108 shift:(-8,5)
 bar:1971 at:2387 fontsize:XS text: 2387 shift:(-8,5)
 bar:1981 at:2691 fontsize:XS text: 2691 shift:(-8,5)
 bar:1991 at:2779 fontsize:XS text: 2779 shift:(-8,5)
 bar:2001 at:3065 fontsize:XS text: 3065 shift:(-8,5)

TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Datos mula sa ISTAT

&lt;/timeline&gt;

== Mga sanggunian ==
&lt;references /&gt;

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.comune.cuassoalmonte.va.it www.comune.cuassoalmonte.va.it] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411124724/https://www.comune.cuassoalmonte.va.it/ |date=2021-04-11 }}
{{Lalawigan ng Varese}}
[[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]]
[[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]]
[[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]</text>
      <sha1>cfghsl6frlfvgseyxhxgr7qoawifqk7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bollate</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143747</id>
    <revision>
      <id>2221402</id>
      <parentid>2095634</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T03:30:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2928" sha1="2irmrccr3ipbbar0qncg3yy4ozlpgpx" xml:space="preserve">{{Infobox Italian comune|name=Bollate|official_name=Città di Bollate|native_name={{native name|lmo|Bollaa}}|image_skyline=VillaArconatiCastellazzo.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=[[Villa Arconati]]|image_shield=Bollate-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|33|N|9|7|E|type:city(37,556)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]] (MI)|frazioni=Cascina del Sole, Cassina Nuova, Castellazzo, Ospiate|mayor_party=|mayor=Francesco Vassallo|area_footnotes=|area_total_km2=15.9|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;|population_total=36469|population_as_of=1-1-2017|population_demonym=Bollatesi|elevation_footnotes=|elevation_m=156|saint=|day=|postal_code=20021|area_code=02|website={{official website|http://www.comune.bollate.mi.it/}}|footnotes=}}

Ang '''Bollate''' ([[Diyalektong Milanes|Milanese]]: {{Lang|lmo|Bollaa}} [buˈlaː]) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Milan]], rehiyon [[Lombardia]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|10|km|mi|0}} hilagang-kanluran ng [[Milan]].

Noong Nobyembre 30, 2017, mayroon itong populasyon na 36,488.

Ang Bollate ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Paderno Dugnano]], [[Senago]], [[Garbagnate Milanese]], [[Arese]], [[Cormano]], [[Novate Milanese]], [[Baranzate]], at [[Milan]].

Natanggap ni Bollate ang karangalan na titulo ng lungsod na may isang atas ng pangulo noong Oktubre 11, 1984.

Ito ay pinaglilingkuran ng [[Bollate Centro istasyon ng tren|Estasyon ng Tren ng Bollate Centro]] at [[Estasyon ng Tren ng Bollate Nord]]. Kasama sa mga tanawin ang makasaysayang [[Villa Arconati, Bollate|Villa Arconati]].

== Mga pangunahing tanawin ==

=== Arkitekturang panrelihiyoso ===

* [[Simbahan ng San Martino]], [[parokya]].&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.chieseitaliane.chiesacattolica.it/chieseitaliane/schedaca.jsp?sercd=13485|titolo=Chiesa di San Martino|sito=chieseitaliane}}&lt;/ref&gt;
* Simbahan ng San Guglielmo, parokya ng ''[[frazione]]'' ng [[Castellazzo (Bollate)|Castellazzo]].&lt;ref&gt;{{Cita web|url=http://www.chieseitaliane.chiesacattolica.it/chieseitaliane/AccessoEsterno.do?mode=guest&amp;type=auto&amp;code=13481|titolo=Chiesa di San Guglielmo|sito=chieseitaliane|accesso=18 giugno 2020}}&lt;/ref&gt;

=== Arkitekturang pansibiko ===

* [[Villa Arconati]]
* [[Palazzo Seccoborella]]
* [[Oasi Il Caloggio]]

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.comune.bollate.mi.it/ Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220412030134/https://comune.bollate.mi.it/ |date=2022-04-12 }}
{{Clear}}{{Lalawigan ng Milan}}
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]</text>
      <sha1>2irmrccr3ipbbar0qncg3yy4ozlpgpx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gaggiano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143784</id>
    <revision>
      <id>2221476</id>
      <parentid>2099266</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:17:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4749" sha1="m7ltyo5p8b5kb7cfz1ws8btyfeqfza4" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Gaggiano|official_name=Comune di Gaggiano|native_name=|image_skyline=Navigli di Milano Naviglio Grande a Gaggiano01.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Ang ilog Naviglio Grande sa Gaggiano|image_shield=|shield_alt=|shield_size=120px|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|24|N|9|2|E|type:city(8,360)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]] (MI)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=26.7|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=20083|area_code=02|website={{official website|http://www.comune.gaggiano.mi.it}}|footnotes=}}Ang '''Gaggiano''' ([[Wikang Lombardo|Lombardo]]: ''Gaggian'' o ''Gasgian'' [ɡaˈ(d)ʒãː]) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Milan]], rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|13|km|0}} sa timog-kanluran ng [[Milan]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 8,360 at may lawak na {{Convert|26.7|km²|1}}.&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;

May hangganan ang Gaggiano sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Cusago]], [[Cisliano]], [[Albairate]], [[Trezzano sul Naviglio]], [[Vermezzo]], [[Zibido San Giacomo]], [[Gudo Visconti]], [[Noviglio]], at [[Rosate]].

Ang Gaggiano ay pinaglilingkuran ng [[Estasyon ng Tren ng Gaggiano]].

Noong 2014 ito ay inihanay bilang ika-21 na pinakamasayang nayon sa Italya.

Sa nayon ng [[Barate]], isinilang ang lolo sa tuhod ni [[Papa Francisco]] noong 1849.

== Pisikal na heograpiya ==

=== Teritoryo ===
Ang teritoryo ng Gaggiano ay pangunahing patag at matatagpuan sa [[Liwasang Timog Agrikultural ng Milan]]. Mayroon itong sakop na 26.7 km².

== Ebolusyong demograpiko ==
&lt;timeline&gt;
Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.8)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:303
PlotArea  = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period   = from:0 till:8500
TimeAxis  = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001

PlotData=
 color:barra width:20 align:left

 bar:1861 from: 0 till:3184
 bar:1871 from: 0 till:3458
 bar:1881 from: 0 till:3357
 bar:1901 from: 0 till:3845
 bar:1911 from: 0 till:3972
 bar:1921 from: 0 till:4012
 bar:1931 from: 0 till:4147
 bar:1936 from: 0 till:4256
 bar:1951 from: 0 till:4742
 bar:1961 from: 0 till:5026
 bar:1971 from: 0 till:5338
 bar:1981 from: 0 till:6928
 bar:1991 from: 0 till:8008
 bar:2001 from: 0 till:8111

PlotData=

 bar:1861 at:3184 fontsize:XS text: 3184 shift:(-8,5)
 bar:1871 at:3458 fontsize:XS text: 3458 shift:(-8,5)
 bar:1881 at:3357 fontsize:XS text: 3357 shift:(-8,5)
 bar:1901 at:3845 fontsize:XS text: 3845 shift:(-8,5)
 bar:1911 at:3972 fontsize:XS text: 3972 shift:(-8,5)
 bar:1921 at:4012 fontsize:XS text: 4012 shift:(-8,5)
 bar:1931 at:4147 fontsize:XS text: 4147 shift:(-8,5)
 bar:1936 at:4256 fontsize:XS text: 4256 shift:(-8,5)
 bar:1951 at:4742 fontsize:XS text: 4742 shift:(-8,5)
 bar:1961 at:5026 fontsize:XS text: 5026 shift:(-8,5)
 bar:1971 at:5338 fontsize:XS text: 5338 shift:(-8,5)
 bar:1981 at:6928 fontsize:XS text: 6928 shift:(-8,5)
 bar:1991 at:8008 fontsize:XS text: 8008 shift:(-8,5)
 bar:2001 at:8111 fontsize:XS text: 8111 shift:(-8,5)

TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Datos mula sa ISTAT

&lt;/timeline&gt;

== Ugnayang pandaigdig ==

=== Kakambal na bayan — Kinakapatid na lungsod ===
Ang Gaggiano ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa:

* {{Flagicon|HUN}} [[Albertirsa]] sa [[Hungriya|Unggriya]] &lt;small&gt;''(simula 1992)'' &lt;/small&gt;

== Mga sanggunian ==

; Mga Tala
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.comune.gaggiano.mi.it www.comune.gaggiano.mi.it] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060820173124/http://www.comune.gaggiano.mi.it/ |date=2006-08-20 }}
{{Clear}}{{Lalawigan ng Milan}}
[[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]]
[[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]]
[[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]</text>
      <sha1>m7ltyo5p8b5kb7cfz1ws8btyfeqfza4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Garlasco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153258</id>
    <revision>
      <id>2221479</id>
      <parentid>2114280</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:22:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4838" sha1="tp73lli8iy1ow2f7h4vku1a7l6vczkd" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;
{{Infobox Italian comune|name=Garlasco|official_name=Comune di Garlasco|native_name=|image_skyline=Garlasco parrocchiale.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Simbahang parokya|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|12|N|8|55|E|type:city(9,343)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|province=[[Lalawigan ng Pavia|Pavia]] (PV)|frazioni=Bozzola|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=39.0|population_footnotes=|population_total=9343|population_as_of=Disyembre 2004|pop_density_footnotes=|population_demonym=Garlaschesi|elevation_footnotes=|elevation_m=93|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=27026|area_code=0382|website={{official website|http://www.comune.garlasco.pv.it}}|footnotes=}}

Ang '''Garlasco''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pavia]], rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|35|km|mi}} timog-kanluran ng [[Milan]] at mga {{Convert|20|km|mi|0}} sa kanluran ng [[Pavia, Lombardia|Pavia]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 9,343 at may lawak na {{Convert|39.0|km2|mi2}}.&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;

Ang munisipalidad ng Garlasco ay naglalaman ng ''[[frazione]]'' (subdibisyon) ng Bozzola.

Ang Garlasco ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Alagna]], [[Borgo San Siro]], [[Dorno]], [[Gropello Cairoli]], [[Tromello]], at [[Zerbolò]].

== Ekonomiya ==
Ang teritoryo ay may nakararami sa kasaysayang pang-agrikultura na may mga lupaing natutubigan ng pagbaha, batay sa pagtatanim ng palay at pagsasaka ng mga hayop. Gayunpaman, mula noong ika-19 na siglo, maraming pabrika at gilingan ng palay ang naroroon na. Mula noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang maliit na industriya na nauugnay sa sektor ng kasuotan sa paa ay nagkaroon ng kapansin-pansing pag-unlad, bagaman mula noong katapusan ng ika-20 siglo ang [[deslokalisasyon]] ay naging sanhi ng pagsasara ng marami sa mga pabrika na ito.

== Ebolusyong demograpiko ==
&lt;timeline&gt;
Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.8)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:303
PlotArea  = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period   = from:0 till:11000
TimeAxis  = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:2000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001

PlotData=
 color:barra width:20 align:left

 bar:1861 from: 0 till:6602
 bar:1871 from: 0 till:6885
 bar:1881 from: 0 till:7402
 bar:1901 from: 0 till:7794
 bar:1911 from: 0 till:7965
 bar:1921 from: 0 till:7414
 bar:1931 from: 0 till:7354
 bar:1936 from: 0 till:7622
 bar:1951 from: 0 till:7933
 bar:1961 from: 0 till:8958
 bar:1971 from: 0 till:10042
 bar:1981 from: 0 till:10173
 bar:1991 from: 0 till:9572
 bar:2001 from: 0 till:9207

PlotData=

 bar:1861 at:6602 fontsize:XS text: 6602 shift:(-8,5)
 bar:1871 at:6885 fontsize:XS text: 6885 shift:(-8,5)
 bar:1881 at:7402 fontsize:XS text: 7402 shift:(-8,5)
 bar:1901 at:7794 fontsize:XS text: 7794 shift:(-8,5)
 bar:1911 at:7965 fontsize:XS text: 7965 shift:(-8,5)
 bar:1921 at:7414 fontsize:XS text: 7414 shift:(-8,5)
 bar:1931 at:7354 fontsize:XS text: 7354 shift:(-8,5)
 bar:1936 at:7622 fontsize:XS text: 7622 shift:(-8,5)
 bar:1951 at:7933 fontsize:XS text: 7933 shift:(-8,5)
 bar:1961 at:8958 fontsize:XS text: 8958 shift:(-8,5)
 bar:1971 at:10042 fontsize:XS text: 10042 shift:(-8,5)
 bar:1981 at:10173 fontsize:XS text: 10173 shift:(-8,5)
 bar:1991 at:9572 fontsize:XS text: 9572 shift:(-8,5)
 bar:2001 at:9207 fontsize:XS text: 9207 shift:(-8,5)

TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Datos mula sa ISTAT

&lt;/timeline&gt;

== Mga kilalang mamamayan ==

* [[Guglielmo Cappa]]
* [[Luciano Molinari]]
* [[Francesco Sampietro]]
* [[Alessandro Vaccaneo]]

== Mga sanggunian ==
&lt;references /&gt;

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.comune.garlasco.pv.it www.comune.garlasco.pv.it] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190920135906/http://www.comune.garlasco.pv.it/ |date=2019-09-20 }}
{{Lalawigan ng Pavia}}
[[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]]
[[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]]
[[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]]</text>
      <sha1>tp73lli8iy1ow2f7h4vku1a7l6vczkd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gamberale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>159375</id>
    <revision>
      <id>2221478</id>
      <parentid>2006174</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T11:21:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2074" sha1="t8tt40fpqenz8qmnhqajhir6r4nysna" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Gamberale|mayor_party=|website={{official website|http://www.comune.gamberale.ch.it/}}|area_code=0872|day=Agosto 10|saint=San Lorenzo|istat=|postal_code=66040|elevation_m=1343|elevation_footnotes=|telephone=|population_demonym=Gamberalesi|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])&lt;/ref&gt;|area_total_km2=15|area_footnotes=|mayor=Maurizio Bucci|frazioni=Casale Stazione, Casale Tesoro, Piane d'Ischia, Sant'Antonio|official_name=Comune di Gamberale|image_map=|image_skyline=Gamberale.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=Gamberale|image_shield=Gamberale-Stemma.png|shield_alt=|map_alt=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=CH}} (CH)|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|41|54|N|14|13|E|region:IT_type:city(374)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=ABR}}|footnotes=}}

Ang '''Gamberale''' ay isang nayon at [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Chieti]] sa rehiyon ng [[Abruzzo]] sa gitnang [[Italya]].

Ang nayon ay {{Convert|81|km|mi}} mula sa [[Chieti]], ang kabesera ng probinsiya. Matatagpuan ito sa taas ng Kabundukang [[Kabundukang Apenino|Apeninong]], sa taas na {{Convert|1343|m|ft}}.

== Mga karaniwang pangalan ng pamilya ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Bilang ng tao
! Apelyido
|-
| 92.25
| Sciulli
|-
| 29.25
| Bucci
|-
| 29.25
| Di Nardo
|-
| 22.50
| Bellisario
|-
| 18.00
| Pulis
|}

== Populasyon ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!1991
! 2001
! 2011
! Kasalukuyan
|-
| 486
| 394
| 328
| ~320
|}

== Opisyal na website ==
http://www.comune.gamberale.ch.it/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130604012737/http://www.comune.gamberale.ch.it/ |date=2013-06-04 }}

== Tingnan din ==

* [[Castello di Gamberale]]

== Mga sanggunian ==
http://italia.indettaglio.it/eng/abruzzo/gamberale.html
{{Reflist}}{{Lalawigan ng Chieti}}

[[Kategorya:Pages with non-numeric formatnum arguments]]
[[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Abruzzo]]</text>
      <sha1>t8tt40fpqenz8qmnhqajhir6r4nysna</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gender Identity</title>
    <ns>0</ns>
    <id>161428</id>
    <revision>
      <id>2221370</id>
      <parentid>2212837</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T20:28:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45839-04</username>
        <id>165603</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2221370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64436" sha1="3mpszijj3p7vamtk3e5wn8v0fhjwjen" xml:space="preserve">{{kinukumpuni}}
{{For|kinasarian|Talaan ng mga gender identity}}
Ang '''gender identity''' ({{literal translation|pagkakakilanlan sa kasarian}}) ay ang pansariling pakiramdam ng isang tao ukol sa kanyang kasarian—maaaring lalaki, babae, pareho, wala, o iba pa—na madalas ginagamit upang itangi sa aktuwal na kasarian o seks batay sa [[biyolohiya]]. Ang terminong ito ay likha ng propesor ng saykiyatriya na si [[Robert J. Stoller]] noong 1964 at pinalaganap ng sikolohistang si [[John Money]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/health/health-news/dr-john-money-pioneer-sexual-identity-dies-flna1c9439208|title=Dr. John Money, pioneer in sexual identity, dies|website=[[NBC News]]|date=9 Hulyo 2006 |access-date=16 Enero 2022|archive-date=16 Enero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220116101434/https://www.nbcnews.com/health/health-news/dr-john-money-pioneer-sexual-identity-dies-flna1c9439208|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Stoller RJ | title = The Hermaphroditic Identity of Hermaphrodites | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-nervous-and-mental-disease_1964-11_139_5/page/452 | journal = The Journal of Nervous and Mental Disease | volume = 139 | issue = 5 | pages = 453–457 | date = Nobyembre 1964 | pmid = 14227492 | doi = 10.1097/00005053-196411000-00005 | s2cid = 22585295 }}&lt;/ref&gt; Sa empirikal na biyolohiya, ang tunay na kasarian ng tao bilang [[anisogamo]]/[[Gonokorismo|gonokorikong]] espesye ([[Tao|''Homo sapiens'']]) ay [[Binaryong kasarian|binaryo]] (lalaki o babae) at nanatili ito sa buong buhay, batay sa magkakatugmang katangiang [[Hene (biyolohiya)|henetiko]], [[Gonad|gonadal]] (testes o obaryo), at [[Sistemang reproduktibo|anatomikal]].&lt;ref name=&quot;MorrowMessinger&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Morrow DF | chapter = Sexual Orientation and Gender Identity Expression. | veditors = Morrow DF, Messinger L | title = Sexual orientation and gender expression in social work practice: working with gay, lesbian, bisexual, and transgender people | date = 2006 | publisher = Columbia University Press | location = New York | isbn = 978-0-231-50186-6 | pages = 3–17 (8) | quote = Ang pagpapakilanlan sa kasarian ay tumutukoy sa pansariling pakiramdam ng isang tao kung siya ay panlalaki o pambabae, o kumbinasyon ng dalawa. | chapter-url = https://books.google.com/books?id=irs3BAAAQBAJ&amp;dq=978-0-231-50186-6&amp;pg=PA8 | access-date = 19 Disyembre 2021 | archive-date = 19 Disyembre 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211219122137/https://books.google.com/books?id=irs3BAAAQBAJ&amp;dq=978-0-231-50186-6&amp;pg=PA8 | url-status = live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Aztekin |first=Can |last2=Storer |first2=Mekayla A. |date=2022-02-22 |title=To regenerate or not to regenerate: Vertebrate model organisms of regeneration‐competency and ‐incompetency |url=https://doi.org/10.1111/wrr.13000 |journal=Wound Repair and Regeneration |volume=30 |issue=6 |pages=623–635 |doi=10.1111/wrr.13000 |issn=1067-1927}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Goymann |first=Wolfgang |last2=Brumm |first2=Henrik |last3=Kappeler |first3=Peter M. |date=2022-12-21 |title=Biological sex is binary, even though there is a rainbow of sex roles |url=https://doi.org/10.1002/bies.202200173 |journal=BioEssays |volume=45 |issue=2 |doi=10.1002/bies.202200173 |issn=0265-9247}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Holub |first=Andrew M. |title=Gonochorism |date=2021 |url=https://doi.org/10.1007/978-3-319-47829-6_305-1 |work=Encyclopedia of Animal Cognition and Behavior |pages=1–3 |place=Cham |publisher=Springer International Publishing |isbn=978-3-319-47829-6 |access-date=2025-08-29 |last2=Shackelford |first2=Todd K.}}&lt;/ref&gt; Sa karamihan ng populasyon (&gt;99.98%), ang mga katangiang ito ay magkakatugma at tumutugma rin sa sariling kinikilalang kasarian. Ang natitirang &lt;0.02% ay may ''Disorders/Differences of Sex Development (DSD)'' ''o [[Interseks]]'', na hindi nangangahulugang &quot;''third sex''&quot; o &quot;ikatlong kasarian&quot; kundi bihirang kondisyong medikal. Ito ay natural na baryasyon sa pagitan ng binaryong kasarian. &lt;ref name=&quot;EBO gender identity2&quot;&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/228219/gender-identity &quot;gender identity.&quot;] Encyclopædia Britannica Online. 11 Marso 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Witchel |first=Selma Feldman |date=2018-04 |title=Disorders of sex development |url=https://doi.org/10.1016/j.bpobgyn.2017.11.005 |journal=Best Practice &amp;amp; Research Clinical Obstetrics &amp;amp; Gynaecology |volume=48 |pages=90–102 |doi=10.1016/j.bpobgyn.2017.11.005 |issn=1521-6934}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gamble |first=Tony |last2=Zarkower |first2=David |date=2012-04 |title=Sex determination |url=https://doi.org/10.1016/j.cub.2012.02.054 |journal=Current Biology |volume=22 |issue=8 |pages=R257–R262 |doi=10.1016/j.cub.2012.02.054 |issn=0960-9822}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Sax |first=Leonard |date=2002-08-01 |title=How common is lntersex? A response to Anne Fausto‐Sterling |url=https://doi.org/10.1080/00224490209552139 |journal=The Journal of Sex Research |volume=39 |issue=3 |pages=174–178 |doi=10.1080/00224490209552139 |issn=0022-4499}}&lt;/ref&gt; 

Gayunpaman, ang ''gender identity'' ay hindi biyolohikal na katangian na deterministik kundi panlipunan at sikolohikal na konstruksyon. Kadalasang sumasalamin ang ekspresyong pangkasarian (''gender expression'') sa pagpapakilanlan ng kasarian ng tao, ngunit hindi ito palaging ganito. Halimbawa; ang isang lalaking indibidwal (46,XY, may testes), na kinikilala ang sarili bilang babae ay maaring ang ekspresyong pangkasarian ay higit na nauugnay sa panlalaki. &lt;ref name=&quot;Summers&quot;&gt;{{cite book| vauthors = Summers RW |url=https://books.google.com/books?id=5nF1DQAAQBAJ&amp;pg=PA232|title=Social Psychology: How Other People Influence Our Thoughts and Actions [2 volumes]|date=2016|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781610695923|page=232}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;APA2015&quot;&gt;{{cite journal | author = American Psychological Association | title = Guidelines for psychological practice with transgender and gender nonconforming people | url = https://archive.org/details/sim_american-psychologist_2015-12_70_9/page/832 | journal = The American Psychologist | volume = 70 | issue = 9 | pages = 832–864 | date = Disyembre 2015 | pmid = 26653312 | doi = 10.1037/a0039906 | s2cid = 1751773 }}&lt;/ref&gt; Ang ilang indibidwal na ang kinikilalang kasarian ay hindi tumutugma sa kanilang biyolohikal na kasarian ay kinabibilangan ng ''transgender'', ''non-binary'', ''genderqueer, bigender'' o ''agender''.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=MacKenzie |first=Gordene Olga |title=Transgender nation |url=https://archive.org/details/transgendernatio0000mack |date=1994 |publisher=Bowling Green State University Popular Press |isbn=978-0-87972-596-9 |location=Bowling Green, OH}}&lt;/ref&gt;  

Bagaman binaryo ang biyolohikal na kasarian, may mga ''[[Gampaning pangkasarian|gender roles]]'' o kathang panlipunan sa mga tao sa karamihan ng lipunan na ipinapataw sa pagiging lalaki o babae. Sumasaklaw ang mga inaasahang ito sa asal, tungkulin, ekspresyon, [[Oryentasyong seksuwal|oryentasyong sekswal]], at iba pang aspeto ng buhay panlipunan. Gayunpaman, wala namang taong perpektong sumusunod sa mga ''roles'' na ito, kaya’t tinuturing ng ilang kritiko na may kontradiksyon at naglilimita ang mahigpit na pagpapataw ng gayong pamantayan.&lt;ref name=&quot;Carlson&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Martin GN, Carlson NR, Buskist W |chapter=Psychology and Neuroscience |title=Psychology: The Science of Behaviour |date=2009 |publisher=Pearson |location=Toronto, Canada |isbn=978-0-205-64524-4 |edition=4th |chapter-url=https://books.google.com/books?id=zyMbUZYnWh8C&amp;dq=Psychology%3A+the+science+of+behaviour+2009&amp;pg=PA140 |pages=140–141 |access-date=19 Disyembre 2021 |archive-date=19 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211219122137/https://books.google.com/books?id=zyMbUZYnWh8C&amp;dq=Psychology:+the+science+of+behaviour+2009&amp;pg=PA140 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Eller JD |title=Culture and diversity in the United States: so many ways to be American |date=2015 |publisher=Routledge |location=Abingdon, Oxon |isbn=978-1-317-57578-8 | page = 137 | quote = Karamihan sa mga lipunang Kanluranin, kabilang ang Estados Unidos, ay tradisyunal na gumagamit ng konsepto ng binaryong kasarian }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AmPsycholAssn-whatis&quot;&gt;{{cite web|title=Sexual Orientation &amp; Homosexuality|publisher=[[American Psychological Association]]|date=2020|access-date=6 Pebrero 2020|url=https://www.apa.org/topics/lgbt/orientation|archive-date=16 Pebrero 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190216213126/https://www.apa.org/topics/lgbt/orientation|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  

Ayon sa aklat noong 2012 na ''Introduction to Behavioral Science in Medicine'', maliban sa ilang pagbubukod, &quot;Ang pagpapakilanlan sa kasarian ay nabubuo nang mabilis sa mga unang taon ng pagkabata, at sa karamihan ng pagkakataon ay tila nagiging bahagyang hindi na mababago pagsapit ng edad na 3 o 4&quot;. Ayon sa [[Endocrine Society]], &quot;May malakihang ebidensiyang pang-agham na nagpapakita ng matatag na biyolohikal na elemento sa likod ng pagpapakilanlan sa kasarian. Maaaring gumawa ng mga pagpili ang indibidwal dahil sa ibang salik sa kanilang buhay, ngunit tila walang panlabas na puwersa na tunay na nagdudulot ng pagbabago sa pagpapakilanlan sa kasarian.&quot;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Gender identity |url=https://www.britannica.com/topic/gender-identity |access-date=2022-10-13 |website=[[Encyclopædia Britannica]] |language=tl |archive-date=12 Oktubre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231012085044/https://www.britannica.com/topic/gender-identity |url-status=live }}&lt;/ref&gt;  Ipinapahayag ng mga [[panlipunang konstruktibista]] na ang pagpapakilanlan sa kasarian, o [[Pagpapahayag ng kasarian|kung paano ito ipinapahayag]], ay isang [[Panlipunang pagbuo ng kasarian|konseptong panlipunan]] na tinutukoy ng impluwensyang kultural at panlipunan. Hindi kinakailangang salungat ang ganitong uri ng konstruktibismo sa pagkakaroon ng likas na pagpapakilanlan sa kasarian, dahil maaaring ang paraan lamang ng pagpapahayag ng kasarian ang nag-iiba depende sa kultura.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Gender identity |url=https://www.britannica.com/topic/gender-identity |access-date=2022-10-13 |website=[[Encyclopædia Britannica]] |language=tl |archive-date=12 Oktubre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231012085044/https://www.britannica.com/topic/gender-identity |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Summers&quot;&gt;{{cite book| vauthors = Summers RW |url=https://books.google.com/books?id=5nF1DQAAQBAJ&amp;pg=PA232|title=Social Psychology: How Other People Influence Our Thoughts and Actions [2 volumes]|date=2016|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781610695923|page=232}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;APA2015&quot;&gt;{{cite journal | author = American Psychological Association | title = Guidelines for psychological practice with transgender and gender nonconforming people | url = https://archive.org/details/sim_american-psychologist_2015-12_70_9/page/832 | journal = The American Psychologist | volume = 70 | issue = 9 | pages = 832–864 | date = Disyembre 2015 | pmid = 26653312 | doi = 10.1037/a0039906 | s2cid = 1751773 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Bhargava A, Arnold AP, Bangasser DA, Denton KM, Gupta A, Hilliard Krause LM, Mayer EA, McCarthy M, Miller WL, Raznahan A, Verma R | display-authors = 6 | title = Considering Sex as a Biological Variable in Basic and Clinical Studies: An Endocrine Society Scientific Statement | journal = Endocrine Reviews | volume = 42 | issue = 3 | pages = 219–258 | date = Mayo 2021 | pmid = 33704446 | pmc = 8348944 | doi = 10.1210/endrev/bnaa034 }}&lt;/ref&gt;

== Pinagmulan ng salita ==

Ang salitang ''gender identity'' ay isang bagong likhang salita o [[neolohismo]] sa [[wikang Ingles]]. Unang ginamit ito noong dekada 1960, at mas lumaganap noong dekada 1970 at mga sumunod na taon. Ito ay likhang salita ng propesor ng saykayatrya na si [[Robert J. Stoller]] noong 1964, at lalo itong pinasikat ng sikolohistang si [[John Money]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/health/health-news/dr-john-money-pioneer-sexual-identity-dies-flna1c9439208|title=Dr. John Money, pioneer in sexual identity, dies|website=[[NBC News]]|date=9 Hulyo 2006 |access-date=16 Enero 2022|archive-date=16 Enero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220116101434/https://www.nbcnews.com/health/health-news/dr-john-money-pioneer-sexual-identity-dies-flna1c9439208|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Bevan TE |title=The psychobiology of transsexualism and transgenderism: a new view based on scientific evidence |date=2015 |location=Santa Barbara, California |publisher=Bloomsbury |isbn=978-1440831270 |page=40}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Stoller RJ | title = The Hermaphroditic Identity of Hermaphrodites | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-nervous-and-mental-disease_1964-11_139_5/page/452 | journal = The Journal of Nervous and Mental Disease | volume = 139 | issue = 5 | pages = 453–457 | date = Nobyembre 1964 | pmid = 14227492 | doi = 10.1097/00005053-196411000-00005 | s2cid = 22585295 }}&lt;/ref&gt; 

Robert J. Stoller (1964) , ang unang gumamit ng termino. Sinasabing ang terminong &quot;''gender identity''&quot; ay unang inimbento ni Robert J. Stoller, isang sikayatrista mula sa UCLA, noong 1964. Siya ang nagpasimuno sa paggamit ng konsepto bilang bahagi ng usaping sikolohikal ukol sa pagkakakilanlan ng kasarian. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=About: Gender identity |url=https://dbpedia.org/page/Gender_identity |access-date=2025-08-29 |website=dbpedia.org}}&lt;/ref&gt; Si John Money ang nagpasikat ng konsepto. Habang hindi siya ang unang lumikha ng salita, si John Money, isang sikolohista at sexolohista sa Johns Hopkins, ang nagbigay-lakas at nagpatanyag sa konsepto sa pamamagitan ng kanyang trabaho noong mga 1960s. Si Money ang nagtatag ng Gender Identity Clinic noong 1965 at ginamit ang termino sa press release noong Nobyembre 21, 1966 para ipahayag ang pagbubukas ng klinika para sa mga transsexual. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Money |first=J. |date=1994 |title=The concept of gender identity disorder in childhood and adolescence after 39 years |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/7996589 |journal=Journal of Sex &amp; Marital Therapy |volume=20 |issue=3 |pages=163–177 |doi=10.1080/00926239408403428 |issn=0092-623X |pmid=7996589}}&lt;/ref&gt; Unang lumitaw ang salitang ''gender identity'' noong 1963 sa mga papel na ipinakita nina Robert Stoller at [[Ralph Greenson]] sa ''23rd International Psycho-Analytic Congress'' sa Stockholm. Sa kanilang pananaliksik, inilalarawan nila ang ''gender identity'' bilang ang kamalayan ng isang tao sa kanyang kasarian—kung siya man ay lalaki o babae.&lt;ref&gt;https://philpapers.org/archive/BYRTOO-7.pdf&lt;/ref&gt;

==Kasaysayan at mga Kahulugan==

===Mga Kahulugan===
Ang mga terminong ''gender identity'' at ''core gender identity'' ay unang ginamit sa kanilang kasalukuyang kahulugan—ang personal na karanasan ng isang tao hinggil sa kaniyang sariling kasarian noong mga dekada 1960.&lt;ref name=&quot;GID&quot;&gt;&quot;Ang terminong 'gender identity' ay ginamit sa isang pahayag sa pamamahayag, Nobyembre 21, 1966, upang ianunsyo ang bagong klinika para sa mga transsexual sa The Johns Hopkins Hospital. Ito ay naipalaganap sa midya sa buong mundo, at agad na naging bahagi ng pang-araw-araw na wika. ... Ang gender identity ay ang iyong sariling pakiramdam o paniniwala sa pagiging lalaki o babae.&quot; {{cite journal | vauthors = Money J | title = The concept of gender identity disorder in childhood and adolescence after 39 years | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-sex-and-marital-therapy_fall-1994_20_3/page/162 | journal = Journal of Sex &amp; Marital Therapy | volume = 20 | issue = 3 | pages = 163–177 | year = 1994 | pmid = 7996589 | doi = 10.1080/00926239408403428 | author-link = John Money }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Unge RK |title=Handbook of the psychology of women and gender | url = https://archive.org/details/isbn_9780471333326 |date=2001 |publisher=Wiley |location=New York |isbn=978-0-471-65357-8 | page = [https://archive.org/details/isbn_9780471333326/page/102 102] | quote = ''Gender identity'' ay ipinakilala sa propesyonal na bokabularyo nina Hooker at Stoller halos sabay sa mga unang taon ng dekada 1960 (tingnan si Money, 1985). Halimbawa, ginamit ni Stoller (1964) ang bahagyang naiibang terminong ''core gender identity''... }}&lt;/ref&gt; Hanggang sa kasalukuyan, karaniwan pa ring ginagamit ang mga ito sa ganitong kahulugan,&lt;ref name=&quot;Carlson&quot;/&gt; bagaman ilang iskolar ang gumagamit din ng termino upang tumukoy sa mga kategorya ng [[sexual orientation]] at [[sexual identity]] na ''[[gay]]'', ''[[lesbian]]'' at ''[[Bisexuality|bisexual]]''.&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Brym RJ, Lie J, Roberts LW, Rytina S |title=Sociology: Your Compass for a New World | url = https://archive.org/details/sociologyyourcom0000unse |date=2012 |publisher=Nelson Education |location=Toronto |isbn=978-0-17-650386-4 |edition=4th Canadian}}&lt;/ref&gt; Naiiba ang ''gender expression'' sa ''gender identity'' sapagkat ang ''gender expression'' ay kung paano pinipiling ipakita ng isang tao ang kanilang kasarian sa pamamagitan ng &quot;pangalan, panghalip, pananamit, ayos ng buhok, kilos, tinig o mga katangian ng katawan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://myhealth.alberta.ca/Alberta/Pages/gender-ID-expression-LGBTQ.aspx | title=Gender, gender identity, and gender expression | access-date=4 December 2022 | archive-date=13 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210413152257/https://myhealth.alberta.ca/Alberta/Pages/gender-ID-expression-LGBTQ.aspx | url-status=live }}&lt;/ref&gt; Kaya’t ito ay naiiba sa ''gender identity'' sapagkat ito ay panlabas na pagpapahayag ng kasarian ngunit maaaring hindi laging sumasalamin sa kasarian ng isang tao at maaaring magbago &quot;ayon sa pinagmulan ng lahi/etnisidad, katayuang sosyo-ekonomiko, at lugar ng paninirahan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=White Hughto |first1=Jaclyn M. |last2=Reisner |first2=Sari L. |last3=Pachankis |first3=John E. |title=Transgender Stigma and Health: A Critical Review of Stigma Determinants, Mechanisms, and Interventions |journal=Social Science &amp; Medicine |date=December 2015 |volume=147 |pages=222–231 |doi=10.1016/j.socscimed.2015.11.010 |pmid=26599625 |pmc=4689648 }}&lt;/ref&gt;

===Maagang Panitikan Medikal===
Sa huling bahagi ng ika-19 na siglo, sa mga akdang medikal, ang mga babaeng tumatangging sumunod sa nakatalagang tungkulin ng kasarian ay tinatawag na &quot;inverts&quot;, at inilalarawan silang may interes sa kaalaman at pag-aaral, at may &quot;pagkamuhi at kung minsan ay kawalan ng kakayahan sa pananahi&quot;.&lt;ref name=&quot;Padawer&quot;&gt;{{cite news |last1=Padawer |first1=Ruth |title=What's So Bad About a Boy Who Wants to Wear a Dress? |url=https://www.nytimes.com/2012/08/12/magazine/whats-so-bad-about-a-boy-who-wants-to-wear-a-dress.html |work=The New York Times |date=8 August 2012 |access-date=27 February 2017 |archive-date=25 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025213240/http://www.nytimes.com/2012/08/12/magazine/whats-so-bad-about-a-boy-who-wants-to-wear-a-dress.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Noong kalagitnaan ng dekada 1900, itinataguyod ng mga doktor ang ''corrective therapy'' para sa mga ganitong kababaihan at mga bata, na nangangahulugang ang mga asal na hindi naaayon sa pamantayan ng kasarian ay paparusahan at babaguhin.&lt;ref name=&quot;Khan2016&quot;&gt;{{cite web |last1=Khan |first1=Farah Naz |title=A History of Transgender Health Care |url=https://blogs.scientificamerican.com/guest-blog/a-history-of-transgender-health-care/ |work=[[Scientific American]] |date=16 November 2016 |access-date=16 December 2023 |archive-date=8 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208003936/https://blogs.scientificamerican.com/guest-blog/a-history-of-transgender-health-care/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Standards of Care&quot;&gt;{{cite journal |title=Liberating sex, knowing desire: ''scientia sexualis'' and epistemic turning points in the history of sexuality |last=Chiang |first=Howard H. |journal=[[History of the Human Sciences]] |volume=25 |issue=5| pages=42–69 |doi=10.1177/0952695110378947 |date=18 November 2010|pmid=21322413 |s2cid=26766140 }}&lt;/ref&gt; Layunin ng terapiyang ito na ibalik ang mga bata sa kanilang &quot;tamang&quot; tungkulin ng kasarian at sa gayon ay mabawasan ang bilang ng mga batang magiging [[transgender]].&lt;ref name=&quot;Padawer&quot; /&gt;

===Mga Pananaw nina Freud at Jung===
Noong 1905, ipinakita ni [[Sigmund Freud]] ang kaniyang teorya ng [[psychosexual development]] sa ''[[Three Essays on the Theory of Sexuality]]'', na nagpapakita ng ebidensiya na sa pregenital na yugto, hindi pinag-iiba ng mga bata ang kasarian, at ipinapalagay na parehong may parehong genitalya at kakayahang magparami ang dalawang magulang. Batay dito, kaniyang ipinahayag na ang pagiging [[bisexuality|bisexual]] ang orihinal na oryentasyong sekswal at na ang pagiging [[heterosexuality|heterosexual]] ay resulta ng pagpigil sa yugto ng [[phallic stage]], kung saan nagiging malinaw ang ''gender identity''.&lt;ref name=&quot;Ruse1988&quot;&gt;{{citation |last=Ruse |first=Michael |title=Homosexuality: A Philosophical Inquiry |year=1988 |publisher=Basil Blackwell |location=New York |isbn=0-631-15275-X}}&lt;/ref&gt; Ayon kay Freud, sa yugtong ito, umuunlad ang mga bata ng [[Oedipus complex]] kung saan mayroon silang pantasyang sekswal para sa magulang na may kabaligtarang kasarian at pagkamuhi sa magulang na may parehong kasarian; ang pagkamuhi ay nagiging (hindi malay) na paglilipat at (may malay) na pagkakakilanlan sa kinamumuhiang magulang, na parehong nagsisilbing modelo upang mapawi ang pagnanasa at banta na putulin ang kapangyarihan ng bata na matugunan ito.&lt;ref name=myers/&gt; Noong 1913, iminungkahi ni [[Carl Jung]] ang [[Electra complex]] sapagkat naniniwala siya na ang pagiging bisexual ay hindi ugat ng sikolohikal na buhay, at na hindi sapat ang paglalarawan ni Freud sa batang babae (tinanggihan ni Freud ang mungkahing ito).&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Freud S |year=1931|chapter=Female Sexuality|title=The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud|volume=21|page=229}}&lt;/ref&gt;
{{div col|}}
===Dekada 1950 at 1960===
Noong dekada 1950 at 1960, nagsimulang pag-aralan ng mga sikologo ang pag-unlad ng kasarian sa mga batang paslit, bahagyang upang maunawaan ang pinagmulan ng [[homosexuality]] (na itinuturing noon bilang isang [[mental disorder]]). Noong 1958, itinatag ang ''Gender Identity Research Project'' sa [[UCLA Medical Center]] para sa pag-aaral ng mga [[intersex]] at transsexual. Pinagsama-sama ni [[Robert Stoller]], isang psychoanalyst, ang maraming natuklasan ng proyekto sa kaniyang aklat na ''Sex and Gender: On the Development of Masculinity and Femininity'' (1968). Siya rin ang kinikilalang nagpakilala ng terminong ''gender identity'' sa ''International Psychoanalytic Congress'' sa [[Stockholm, Sweden]], noong 1963.&lt;ref&gt;{{cite book | last1 = Parker | first1 = Richard Guy | last2 = Aggleton | first2 = Peter | title = Culture, Society and Sexuality: A Reader | publisher = [[Psychology Press]] | url = https://books.google.com/books?id=MlZbFt6421gC&amp;pg=PA80 | page = 80 | date = 1999 | isbn = 9781857288117 | access-date = 18 December 2023 | archive-date = 22 February 2024 | archive-url = https://web.archive.org/web/20240222035325/https://books.google.com/books?id=MlZbFt6421gC&amp;pg=PA80#v=onepage&amp;q&amp;f=false | url-status = live }}&lt;/ref&gt; Malaki rin ang naging ambag ni [[John Money]], isang behavioral psychologist, sa pag-unlad ng mga unang teorya ng ''gender identity''. Ang kaniyang gawain sa ''[[History of transgender care at Johns Hopkins Hospital|Gender Identity Clinic]]'' ng Johns Hopkins University (itinatag noong 1965) ay nagpasikat sa isang [[interactionist]] na teorya ng ''gender identity'', na nagsasabing hanggang sa isang tiyak na edad, ang ''gender identity'' ay medyo nababago at patuloy na napag-uusapan. Ang kaniyang aklat na ''Man and Woman, Boy and Girl'' (1972) ay naging malawakang gamit na [[college textbook]], bagaman maraming ideya ni Money ang kalaunan ay hinamon.&lt;ref&gt;{{cite book| vauthors = Haraway D |title=Simians, Cyborgs, and Women: The Reinvention of Nature |publisher=[[Free Association Books]]|year=1991|isbn=978-0-415-90386-8|location=London|page=133|author-link=Donna Haraway}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Karkazis K | title = [[Fixing Sex|Fixing Sex: Intersex, Medical Authority, and Lived Experience]] | publisher = Duke University Press | date = November 2008 | isbn = 978-0-8223-4318-9 }}&lt;/ref&gt;

===Mga Pananaw ni Butler===
Sa huling bahagi ng dekada 1980, nagsimulang magbigay ng regular na lektura ang iskolar sa pag-aaral ng kasarian na si [[Judith Butler]] hinggil sa ''gender identity'', at noong 1990, inilathala nila ang ''[[Gender Trouble|Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity]]'', na nagpapakilala sa konsepto ng [[gender performativity]].&lt;ref&gt;{{cite book| vauthors = Butler J |title=Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity| url = https://archive.org/details/gendertroublefem0000butl |publisher=Routledge|year=1990|isbn=978-0415389556|location=London|pages=front/backmatter|author-link=Judith Butler}}&lt;/ref&gt; Ipinapahayag ni Butler na ang tradisyonal na pananaw sa kasarian ay naglilimita sapagkat sumusunod ito sa nangingibabaw na panlipunang pamantayan na tinuturing ang kasarian bilang dalawahan lamang. Sa pagsusuri sa kasarian, ipinakikilala ni Butler ang isang mas masusing pananaw kung saan pinagsasama nila ang mga konsepto ng ''performativity'' at kasarian.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Feminist Perspectives on Sex and Gender |encyclopedia=The [[Stanford Encyclopedia of Philosophy]] |year=2023 |last=Mikkola |first=Mari |publisher=[[Metaphysics Research Lab (Stanford University)]] |url=https://plato.stanford.edu/entries/feminism-gender/ |edition=Fall 2023 |access-date=17 December 2023 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601002408/https://plato.stanford.edu/entries/feminism-gender/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==Mga Salik na Biyolohikal==
Ilang mga salik na biyolohikal bago ipanganak, kabilang ang mga gene at hormone, ay maaaring makaapekto sa pagkakakilanlan ng kasarian.&lt;ref name=&quot;ZhongNan&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Ghosh&quot;&gt;{{cite web|vauthors=Ghosh S|title=Gender Identity|url=http://emedicine.medscape.com/article/917990-overview|access-date=29 October 2012|publisher=MedScape|archive-date=6 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210306211817/https://emedicine.medscape.com/article/917990-overview|url-status=live}}&lt;/ref&gt; May mga mungkahi na ang pagkakakilanlan ng kasarian ay kontrolado ng mga [[Sex hormone|sex steroid]] bago ipanganak, ngunit mahirap itong subukan dahil walang paraan upang pag-aralan ang pagkakakilanlan ng kasarian sa mga hayop.&lt;ref&gt;{{Cite book|vauthors=Balthazart J|url=https://books.google.com/books?id=3fjGjlcVINkC&amp;q=the+biology+of+gender+identity|title=The Biology of Homosexuality|date=2012|publisher=Oxford University Press, USA|isbn=978-0-19-983882-0|page=5|language=en|author-link=Jacques Balthazart|access-date=18 September 2021|archive-date=17 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220217115728/https://books.google.com/books?id=3fjGjlcVINkC&amp;q=the+biology+of+gender+identity|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ayon sa biyolohistang si [[Michael J Ryan (biologist)|Michael J. Ryan]], tanging mga tao lamang ang may pagkakakilanlan ng kasarian.&lt;ref&gt;{{Cite book|vauthors=Ryan MJ|url=https://books.google.com/books?id=-mUxDwAAQBAJ&amp;q=Only+humans+have+gender+identity&amp;pg=PA9|title=A Taste for the Beautiful: The Evolution of Attraction|date=16 January 2018|publisher=Princeton University Press|isbn=978-1-4008-8915-0|page=9|language=en|access-date=18 September 2021|archive-date=11 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220311164835/https://books.google.com/books?id=-mUxDwAAQBAJ&amp;q=Only+humans+have+gender+identity&amp;pg=PA9|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Sa isang pahayag ng posisyon, sinabi ng [[Endocrine Society]]:&lt;ref name=&quot;endocrine-society-position&quot;&gt;{{Cite web |date=16 Disyembre 2020 |title=Transgender Health |url=https://www.endocrine.org/advocacy/position-statements/transgender-health |access-date=2022-10-13 |website=www.endocrine.org |language=en |archive-date=10 Oktubre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221010143844/https://www.endocrine.org/advocacy/position-statements/transgender-health |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

{{quote|Ang medikal na pagkakasundo noong huling bahagi ng ika-20 siglo ay na ang mga taong transgender at hindi tugma sa kasarian ay may sakit sa kalusugang pangkaisipan na tinatawag na &quot;gender identity disorder&quot;. Itinuturing noon na nababago ang pagkakakilanlan ng kasarian at maaaring maimpluwensyahan ng panlabas na mga salik. Sa kasalukuyan, gayunpaman, hindi na itinuturing na balido ang pananaw na ito. Lumitaw ang makabuluhang ebidensiyang siyentipiko na nagpapakita ng matibay na elementong biyolohikal sa likod ng pagkakakilanlan ng kasarian. Maaaring gumawa ng mga pagpili ang mga indibidwal dahil sa iba pang salik sa kanilang buhay, ngunit tila walang panlabas na puwersa na tunay na nagiging sanhi upang baguhin ng isang tao ang kanilang pagkakakilanlan ng kasarian.}}&lt;ref name=&quot;endocrine-society-position&quot;&gt;{{Cite web |date=16 Disyembre 2020 |title=Transgender Health |url=https://www.endocrine.org/advocacy/position-statements/transgender-health |access-date=2022-10-13 |website=www.endocrine.org |language=en |archive-date=10 Oktubre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221010143844/https://www.endocrine.org/advocacy/position-statements/transgender-health |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
====Transgender at Transseksuwalidad====

[[FILE:Non-binary transgender woman in black blouse.jpg|thumb|Isang lalaki, biyolohikal, na kinikilala ang sarili bilang ''non-binary transgender woman.'' Ang ''gender expression'' niya ay maiuugnay sa mga istereotipo na kadalasang ipinapataw sa mga babae. Halimbawa, itinuturing sa maraming lipunan na ang mahabang buhok at paggamit ng [[Meyk-ap|meykap]] ay panlabas na anyong mas karaniwan sa mga babae. ]]

May ilang pag-aaral na nagsiyasat kung may ugnayan sa pagitan ng mga salik na biyolohikal at [[transgender]] o [[transsexual]] na pagkakakilanlan.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Vilain E | title = Genetics of intersexuality. | journal = Journal of Gay &amp; Lesbian Psychotherapy | date = Hulyo 2006 | volume = 10 | issue = 2 | pages = 9–26 | doi = 10.1300/J236v10n02_02 | s2cid = 142998821 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid15617542&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Fleming A, Vilain E | title = The endless quest for sex determination genes | journal = Clinical Genetics | volume = 67 | issue = 1 | pages = 15–25 | date = Enero 2005 | pmid = 15617542 | doi = 10.1111/j.1399-0004.2004.00376.x | s2cid = 7595544 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Savic I, Arver S | title = Sex dimorphism of the brain in male-to-female transsexuals | journal = Cerebral Cortex | volume = 21 | issue = 11 | pages = 2525–2533 | date = Nobyembre 2011 | pmid = 21467211 | doi = 10.1093/cercor/bhr032 | doi-access = free }} Napagpasyahan na ang mga gynephilic trans women ay may mga utak na tulad ng sa mga lalaki, ngunit sa ilang bahagi, ang mga utak ng trans women ay naiiba sa parehong utak ng lalaki at babae.&lt;/ref&gt; Ipinakita ng ilang pag-aaral na ang [[Sexual dimorphism|sekswal na dimorpikong]] estruktura ng utak sa mga transseksuwal ay lumilihis mula sa nauugnay sa kanilang kasarian sa kapanganakan patungo sa nauugnay sa kanilang nais na kasarian.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Gizewski ER, Krause E, Schlamann M, Happich F, Ladd ME, Forsting M, Senf W | title = Specific cerebral activation due to visual erotic stimuli in male-to-female transsexuals compared with male and female controls: an fMRI study | journal = The Journal of Sexual Medicine | volume = 6 | issue = 2 | pages = 440–448 | date = Pebrero 2009 | pmid = 18761592 | doi = 10.1111/j.1743-6109.2008.00981.x }} Natuklasan na ang isang sample ng androphilic trans women ay lumipat patungo sa direksyong pambabae sa tugon ng utak.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Rametti G, Carrillo B, Gómez-Gil E, Junque C, Segovia S, Gomez Á, Guillamon A | title = White matter microstructure in female to male transsexuals before cross-sex hormonal treatment. A diffusion tensor imaging study | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-psychiatric-research_2011-02_45_2/page/198 | journal = Journal of Psychiatric Research | volume = 45 | issue = 2 | pages = 199–204 | date = Pebrero 2011 | pmid = 20562024 | doi = 10.1016/j.jpsychires.2010.05.006 }} Natuklasan na ang pattern ng white matter sa mga gynephilic trans men ay lumipat sa direksyong panlalaki kahit bago pa magsimulang uminom ng male hormones ang mga babaeng naging lalaki.&lt;/ref&gt; Ang dami ng central subdivision ng [[stria terminalis#Bed nucleus of the stria terminalis|bed nucleus of a stria terminalis]] o BSTc (isang bahagi ng [[basal ganglia]] ng utak na naaapektuhan ng [[Prenatal androgen transfer|prenatal androgens]]) ng mga babaeng transseksuwal ay sinasabing katulad ng sa mga babae at hindi katulad ng sa mga lalaki,&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Carlsson NR |title=Psychology: The Science of Behavior |date=2010 |publisher=Allyn &amp; Bacon |location=Boston |isbn=978-0-205-54786-9 |edition=7th | page =418 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Zhou JN, Hofman MA, Gooren LJ, Swaab DF | title = A sex difference in the human brain and its relation to transsexuality | journal = Nature | volume = 378 | issue = 6552 | pages = 68–70 | date = Nobyembre 1995 | pmid = 7477289 | doi = 10.1038/378068a0 | bibcode = 1995Natur.378...68Z | hdl-access = free | type = Submitted manuscript | s2cid = 4344570 | hdl = 20.500.11755/9da6a0a1-f622-44f3-ac4f-fec297a7c6c2 | url = https://pure.knaw.nl/portal/en/publications/a-sex-difference-in-the-human-brain-and-its-relation-to-transsexuality(9da6a0a1-f622-44f3-ac4f-fec297a7c6c2).html | access-date = 6 Setyembre 2018 | archive-date = 29 Agosto 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170829164452/https://pure.knaw.nl/portal/en/publications/a-sex-difference-in-the-human-brain-and-its-relation-to-transsexuality(9da6a0a1-f622-44f3-ac4f-fec297a7c6c2).html | url-status = live }}&lt;/ref&gt; ngunit hindi pa malinaw ang relasyon ng dami ng BSTc sa pagkakakilanlan ng kasarian.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Rosenthal SM | title = Approach to the patient: transgender youth: endocrine considerations | journal = The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism | volume = 99 | issue = 12 | pages = 4379–4389 | date = Disyembre 2014 | pmid = 25140398 | doi = 10.1210/jc.2014-1919 | quote = ang sekswal na dimorpikong pagkakaiba ng BSTc sa mga tao ay hindi lumilitaw hanggang sa pagbibinata, taliwas sa mga daga, kung saan ang ganitong pagkakaiba sa BST ay nangyayari sa maagang postnatal na yugto at tila nangangailangan ng perinatal na pagkakaiba sa antas ng T (44, 45). Dahil maraming kabataang transgender ang nakararanas ng makabuluhang gender dysphoria bago ang pagbibinata (at bago lumitaw ang pagkakaibang sekswal sa dami ng BSTc), tila hindi malinaw ang relasyon sa pagitan ng dami ng BSTc at pagkakakilanlan ng kasarian. | doi-access = free }}&lt;/ref&gt; Katulad na [[Biology and sexual orientation#Studies of brain structure|mga pagkakaiba sa estruktura ng utak]] ay nakita sa pagitan ng mga lalaking bakla at heterosexual, at sa pagitan ng mga babaeng tomboy at heterosexual.&lt;ref name=&quot;LeVay 1991&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = LeVay S | title = A difference in hypothalamic structure between heterosexual and homosexual men | url = https://archive.org/details/sim_science_1991-08-30_253_5023/page/1034 | journal = Science | volume = 253 | issue = 5023 | pages = 1034–1037 | date = Agosto 1991 | pmid = 1887219 | doi = 10.1126/science.1887219 | bibcode = 1991Sci...253.1034L | s2cid = 1674111 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Byne 2001&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Byne W, Tobet S, Mattiace LA, Lasco MS, Kemether E, Edgar MA, Morgello S, Buchsbaum MS, Jones LB | display-authors = 6 | title = The interstitial nuclei of the human anterior hypothalamus: an investigation of variation with sex, sexual orientation, and HIV status | journal = Hormones and Behavior | volume = 40 | issue = 2 | pages = 86–92 | date = Setyembre 2001 | pmid = 11534967 | doi = 10.1006/hbeh.2001.1680 | s2cid = 3175414 }}&lt;/ref&gt; May komponenteng henetiko ang transseksuwalidad.&lt;ref&gt;{{cite book | last1= Klink | first1= Daniel | title= Gender Dysphoria and Disorders of Sex Development |date=2013 | chapter=Genetic Aspects of Gender Identity Development and Gender Dysphoria | series= Focus on Sexuality Research |pages=25–51 |chapter-url=https://rdcu.be/dkOSo |publisher=Springer| doi= 10.1007/978-1-4614-7441-8_2 | isbn= 978-1-4614-7440-1 }}&lt;/ref&gt;
{{div col|}}
====Mga Intersex====

Ang intersex ay isang payong na termino na kumakatawan sa mahigit 40 na uri ng kondisyong medikal, na bawat isa ay may kanya-kanyang partikular na paraan ng pag-unlad. Ang mga taong itinuturing na intersex ay may tipikal na pagbuo ng gonads (alinman sa bayag o obaryo) at may karaniwang estruktura ng Wolffian o Mullerian, kaya sila ay itinuturing pa rin maalinman sa lalaki o babae.
Maaari silang makaranas ng pagkakakilanlan ng kasarian na hindi ganap na tumutugma sa kanilang pisikal na anyo. Ang ilang intersex na tao ay pinalaki bilang isang kasarian ngunit kalaunan ay kumikilala sa isa pa; ang iba naman ay maaaring hindi ikategorya nang malinaw bilang lalaki o babae.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Dreger|first=Alice Domurat|title=Hermaphrodites and the Medical Invention of Sex|publisher=Harvard University Press|year=1998|isbn=978-0-674-39089-7|url=https://books.google.com/books?id=ciQwDwAAQBAJ&amp;pg=PA22|access-date=17 Enero 2022|archive-date=19 Enero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119044121/https://books.google.com/books?id=ciQwDwAAQBAJ&amp;pg=PA22|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ang intersex ay isang tao na ipinanganak na may katawan (tulad ng ari, hormones, o chromosomes) na hindi eksaktong akma sa karaniwang ideya ng “lalaki” o “babae.” Ibig sabihin, may halo o kakaibang kumbinasyon ng mga katangiang pangkatawan.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.unfe.org/definitions/ |title=Definitions |publisher=United Nations Free &amp; Equal |access-date=17 Enero 2022 |archive-date=20 Enero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120031846/https://www.unfe.org/definitions/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
Hindi ito tungkol sa kung ano ang gender identity niya, kundi sa pisikal na anyo at biology niya mula pagkasilang.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Reis|first=Elizabeth|title=Intersex and the Medical Regulation of Gender|journal=Harvard Journal of Law &amp; Gender|date=2010|volume=33|pages=487–500|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1615080|access-date=17 Enero 2022|archive-date=4 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104193309/https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1615080|url-status=live}}&lt;/ref&gt;


Sa ilang kaso, maaaring maapektuhan ng mga intersex na kondisyon ang mga [[Sex hormone|sex hormone]] sa sinapupunan, na maaaring magdulot ng pagkakaibang pag-unlad ng utak at impluwensyahan ang pagkakakilanlan ng kasarian.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hughes|first1=Ieuan A.|last2=Houwing|first2=Marie E.|last3=Ahmed|first3=S. Faisal|title=The Biology of Sex: Disorders/Differences of Sex Development and Their Effect on Gender Identity|journal=Endocrine Reviews|date=Disyembre 2020|volume=41|issue=6|pages=783–816|doi=10.1210/endrev/bnaa026|pmid=32949530|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Ang mga desisyon ng magulang at doktor tungkol sa pag-aayos ng genital o pagpapalaki bilang isang partikular na kasarian ay maaari ring makaapekto sa pagkakakilanlan ng kasarian ng intersex na indibidwal.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Reis|first=Elizabeth|title=Intersex and the Medical Regulation of Gender|journal=Harvard Journal of Law &amp; Gender|date=2010|volume=33|pages=487–500|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1615080|access-date=17 Enero 2022|archive-date=4 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104193309/https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1615080|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

====Ang terminong &quot;hermaphrodite&quot;====
{{Main|Hermaphrodite}}
Sa kasaysayan, ginamit sa batas ang terminong &quot;hermaphrodite&quot; upang tukuyin ang mga taong may hindi tiyak na kasarian. Noong ika-12 siglo, binanggit sa {{Lang|la|[[Decretum Gratiani]]}} na &quot;Kung maaaring magsaksi ang isang hermaphrodite sa isang testamento, ay nakadepende sa kung aling kasarian ang nangingibabaw&quot; (&quot;Hermafroditus an ad testamentum adhiberi possit, qualitas sexus incalescentis ostendit&quot;).&lt;ref&gt;Decretum Gratiani, C. 4, q. 2 et 3, c. 3&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://geschichte.digitale-sammlungen.de/decretum-gratiani/kapitel/dc_chapter_1_1585 |title=Decretum Gratiani (Kirchenrechtssammlung) |work=Bayerische StaatsBibliothek ([[Bavarian State Library]]) |date=5 Pebrero 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220084841/http://geschichte.digitale-sammlungen.de/decretum-gratiani/kapitel/dc_chapter_1_1585 |archive-date=20 Disyembre 2016 }}&lt;/ref&gt; Sa parehong paraan, ang Ingles na hurista at hukom noong ika-17 siglo na si [[Edward Coke]] (Lord Coke), ay sumulat sa kanyang ''[[Institutes of the Lawes of England]]'' hinggil sa mga batas ng pagmamana, na nagsasaad: &quot;Bawat tagapagmana ay maaaring lalaki, babae, o hermaphrodite, na parehong lalaki at babae. At ang isang hermaphrodite (na tinatawag ding ''Androgynus'') ay magiging tagapagmana, alinman bilang lalaki o babae, ayon sa uri ng kasariang nangingibabaw.&quot;&lt;ref&gt;[[Edward Coke|E Coke]], The First Part of the Institutes of the Laws of England, Institutes 8.a. (1st Am. Ed. 1812).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Greenberg 1999 277–278&quot;&gt;{{Cite journal |volume=41 |last=Greenberg |first=Julie |title=Defining Male and Female: Intersexuality and the Collision Between Law and Biology |url=https://archive.org/details/sim_arizona-law-review_summer-1999_41_2/page/276 |journal=Arizona Law Review |date=1999 |ssrn=896307|pages=277–278}}&lt;/ref&gt;

===Gender dysphoria at karamdaman sa pagkakakilanlan ng kasarian===

Gender Identity Disorder ay ang dating tawag sa kondisyon kung saan ang isang tao ay nakakaramdam ng matinding hindi pagkakasiya o pagkadismaya (dysphoria) dahil ang kasarian na itinalaga sa kanila noong sila ay ipinanganak ay hindi tugma sa kanilang nararamdaman o pagkakakilanlan sa sarili. Ang Gender dysphoria (na dating tinawag na &quot;gender identity disorder&quot; o GID sa ''[[Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders]]'' o DSM) ay ang pormal na diyagnosis para sa mga taong nakararanas ng matinding [[dysphoria]] (hindi pagkakasiya o pagkadismaya) sa kasariang itinalaga sa kanila sa kapanganakan at/o sa mga gampanin ng kasarian na kaugnay nito:&lt;ref&gt;{{cite web | title = Gender Identity Disorder | work = Psychology Today | date = 24 October 2005 | url = http://www.psychologytoday.com/conditions/gender-identity-disorder | access-date = 16 December 2010 | archive-date = 6 March 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210306161912/https://www.psychologytoday.com/intl/conditions/gender-dysphoria | url-status = live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=6 March 2010 |title=Gender Dysphoria Organization Research and Education - About Gender Dysphoria |url=http://www.genderdysphoria.org/genderdysphoria_medical.html |access-date=13 May 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20100306075726/http://www.genderdysphoria.org/genderdysphoria_medical.html|archive-date=6 March 2010}}&lt;/ref&gt; &quot;Sa gender identity disorder, mayroong hindi pagtutugma sa pagitan ng kasarian ng panlabas na ari at ng pagkakakilanlan ng kasarian sa isip bilang panlalaki o pambabae.&quot;&lt;ref name=&quot;GID&quot; /&gt; Ang DSM (302.85) ay may limang pamantayan na kailangang matugunan bago ma-diagnose ang gender identity disorder, at ang karamdaman ay hinahati pa sa mga tiyak na kategorya batay sa edad, halimbawa [[gender identity disorder in children]] (para sa mga batang nakararanas ng gender dysphoria).

Unang lumitaw ang konsepto ng gender identity sa ikatlong edisyon ng DSM, [[DSM-III]] (1980), sa anyo ng dalawang [[mental disorder|psychiatric diagnosis]] ng gender dysphoria: gender identity disorder of childhood (GIDC), at transsexualism (para sa mga kabataan at matatanda). Noong rebisyon ng 1987, [[DSM-III-R]], idinagdag ang ikatlong diagnosis: gender identity disorder of adolescence and adulthood, nontranssexual type. Inalis ang huling diagnosis na ito sa sumunod na rebisyon, DSM-IV (1994), na pinagsama rin ang GIDC at transsexualism sa isang bagong diagnosis na gender identity disorder.&lt;ref name=&quot;Historical Note&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Zucker KJ, Spitzer RL | title = Was the gender identity disorder of childhood diagnosis introduced into DSM-III as a backdoor maneuver to replace homosexuality? A historical note | url = https://archive.org/details/journal-of-sex-and-marital-therapy_january-february-2005_31_1/page/31 | journal = Journal of Sex &amp; Marital Therapy | volume = 31 | issue = 1 | pages = 31–42 | date = Jan–Feb 2005 | pmid = 15841704 | doi = 10.1080/00926230590475251 | s2cid = 22589255 }}&lt;/ref&gt; Noong 2013, binago ng [[DSM-5]] ang pangalan ng diagnosis tungo sa ''gender dysphoria'' at nirebisa ang kahulugan nito.&lt;ref&gt;{{cite web|vauthors=Parry W|date=4 June 2013|title=DSM-5 Reflects Shift In Perspective On Gender Identity|url=http://www.huffingtonpost.com/2013/06/04/gender-dysphoria-dsm-5_n_3385287.html|access-date=23 October 2015|website=The Huffington Post|archive-date=8 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508073004/http://www.huffingtonpost.com/2013/06/04/gender-dysphoria-dsm-5_n_3385287.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

May mga awtor ng isang papel noong 2005 na kumwestyon sa pag-uuri ng mga problema sa gender identity bilang isang [[mental disorder]], na nagpapalagay na ang ilang pagbabago sa DSM ay maaaring ginawa bilang kapalit nang alisin ang homoseksuwalidad bilang karamdaman. Nanatili itong kontrobersyal,&lt;ref name=&quot;Historical Note&quot;/&gt; kahit na karamihan ng mga propesyonal sa kalusugang pangkaisipan ngayon ay sumusunod at sumasang-ayon sa kasalukuyang klasipikasyon ng DSM. Sa mga nakaraang taon, gayunpaman, mayroong &quot;dumadaming tinig na tumututol sa pagtingin sa buhay ng mga transgender bilang karamdaman at sa nangingibabaw na medikal-agham na naratibo tungkol sa karanasan ng mga trans.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book |doi=10.1093/OBO/9780199791231-0215 |chapter=Transgender Children |title=Childhood Studies |year=2019 |last1=Kennedy |first1=RM |last2=Farley |first2=Lisa |isbn=978-0-19-979123-1 }}&lt;/ref&gt; Dahil dito, noong 2019, inalis ng [[World Health Organization]] ang gender dysphoria mula sa kabanata ng sakit sa pag-iisip at inilipat ito sa kabanata ng kalusugang seksuwal, binago ang termino mula sa &quot;Gender Dysphoria&quot; tungo sa &quot;Gender Incongruence,&quot; at tuluyang tinanggal bilang isang pathological na sakit sa pag-iisip.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://icd.who.int/browse11/l-m/en#/http%3a%2f%2fid.who.int%2ficd%2fentity%2f90875286 | title=ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics | access-date=4 December 2022 | archive-date=1 August 2018 | archive-url=https://archive.today/20180801205234/https://icd.who.int/browse11/l-m/en%23/http://id.who.int/icd/entity/294762853#/http%3a%2f% }}&lt;/ref&gt;


==Mga Panlipunan at Pangkapaligirang Salik== 

Noong 1955, iminungkahi ni John Money na ang pagkakakilanlan sa kasarian ay nababago at natutukoy kung ang isang bata ay pinalaki bilang lalaki o babae sa kanyang murang kabataan.&lt;ref name=&quot;pmid13260820&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Money J, Hampson JG, Hampson JL | title = Isang pagsusuri sa ilang batayang seksuwal na konsepto: ang ebidensya ng human hermaphroditism | journal = Bulletin of the Johns Hopkins Hospital | volume = 97 | issue = 4 | pages = 301–19 | date = Oktubre 1955 | pmid = 13260820 | url = https://books.google.com/books?id=7-IaAQAAMAAJ&amp;pg=PA301 | access-date = 6 Disyembre 2022 | archive-date = 6 Disyembre 2022 | archive-url = https://web.archive.org/web/20221206034531/https://books.google.com/books?id=7-IaAQAAMAAJ&amp;pg=PA301 | url-status = live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Kreukels BP, Steensma TD, de Vries AL |title=Gender dysphoria and disorders of sex development: progress in care and knowledge |date=2014 |publisher=Springer |location=New York |isbn=978-1-4614-7441-8}}&lt;/ref&gt; Ang hipotesis ni Money ay mula noon ay pinabulaanan,&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Fausto-Sterling A |title=Sexing the body: gender politics and the construction of sexuality | url = https://archive.org/details/isbn_9780465077137 |date=2000 |publisher=Basic Books |location=New York, NY |isbn=978-0-465-07713-7 |edition=1st}}&lt;/ref&gt; ngunit ipinagpatuloy ng mga iskolar ang pag-aaral sa epekto ng mga panlipunang salik sa paghubog ng pagkakakilanlan sa kasarian.&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;/&gt; Noong dekada 1960 at 1970, iminungkahi ang mga salik tulad ng kawalan ng ama, kagustuhan ng ina na magkaroon ng anak na babae, o mga pattern ng pampalakas mula sa magulang bilang mga impluwensya; mas bagong mga teorya na nagsasabing maaaring bahagyang maimpluwensyahan ng [[psychopathology]] ng magulang ang paghubog ng pagkakakilanlan sa kasarian ay nakatanggap lamang ng kakaunting ebidensyang empirikal,&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;/&gt; na may isang artikulo noong 2004 na nagsasabing &quot;kulang ang matibay na ebidensya para sa kahalagahan ng mga panlipunang salik pagkatapos ng kapanganakan.&quot;&lt;ref name=&quot;pmid15724806&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Swaab DF | title = Seksuwal na pagkakaiba ng utak ng tao: kaugnayan para sa pagkakakilanlan sa kasarian, transseksuwalismo at seksuwal na oryentasyon | journal = Gynecological Endocrinology | volume = 19 | issue = 6 | pages = 301–12 | date = Disyembre 2004 | pmid = 15724806 | doi = 10.1080/09513590400018231 | s2cid = 1410435 | quote = &quot;...ang direktang epekto ng testosterone sa umuunlad na utak ng fetus ay may malaking kahalagahan para sa pagbuo ng pagkakakilanlan sa kasariang lalaki at heteroseksuwal na oryentasyon ng lalaki. Kulang ang matibay na ebidensya para sa kahalagahan ng mga panlipunang salik pagkatapos ng kapanganakan.&quot; }}&lt;/ref&gt; Isang pag-aaral noong 2008 ang nakakita na ang mga magulang ng mga batang may [[Gender dysphoria|gender dysphoria]] ay walang palatandaan ng mga isyung sikopatolohikal maliban sa bahagyang depresyon sa mga ina.&lt;ref name=&quot;pmid18981931&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Wallien MS, Cohen-Kettenis PT | title = Kinalabasang sikoseksuwal ng mga batang may gender dysphoria | url = https://archive.org/details/sim_journal-american-academy-child-adolescent-psychiatry_2008-12_47_12/page/1413 | journal = Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry | volume = 47 | issue = 12 | pages = 1413–23 | date = Disyembre 2008 | pmid = 18981931 | doi = 10.1097/CHI.0b013e31818956b9 }}&lt;/ref&gt; Iminungkahi rin na maaaring makaapekto ang mga saloobin ng mga magulang ng bata sa pagkakakilanlan sa kasarian ng bata, bagaman kakaunti ang ebidensya.&lt;ref name=&quot;pmid6488962&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Weinraub M, Clemens LP, Sockloff A, Ethridge T, Gracely E, Myers B | title = Ang pagbuo ng mga istiryotipong seksuwal sa ikatlong taon: mga relasyon sa pagtukoy ng kasarian, pagkakakilanlan sa kasarian, kagustuhan sa laruan ayon sa kasarian, at mga katangian ng pamilya | url = https://archive.org/details/sim_child-development_1984-08_55_4/page/1492 | journal = Child Development | volume = 55 | issue = 4 | pages = 1493–503 | date = Agosto 1984 | pmid = 6488962 | doi = 10.2307/1130019| jstor = 1130019 | quote = Nabigo ang mga naunang mananaliksik na obserbahan ang kaugnayan sa pagitan ng saloobin ng magulang at maagang pagkuha ng mga papel sa kasarian ng mga bata... }}&lt;/ref&gt;


Maraming mga magulang ang bumubuo ng mga inaasahan sa kasarian para sa kanilang anak bago pa ito ipanganak, matapos matukoy ang kasarian ng bata sa pamamagitan ng teknolohiya tulad ng [[ultrasound]]. Kaya, ipinapanganak ang bata na may partikular sa kasariang pangalan, mga laro, at maging mga ambisyon.&lt;ref name=&quot;Ghosh&quot;/&gt; Kapag natukoy na ang kasarian ng bata, karamihan sa mga bata ay pinalalaki nang naaayon dito, umaangkop sa papel ng kasariang lalaki o babae na bahagyang tinutukoy ng mga magulang. Kapag isinasaalang-alang ang antas ng lipunan ng mga magulang, karaniwang may tradisyonal na papel sa kasarian ang mga pamilyang mababa ang antas ng lipunan, kung saan ang ama ang nagtatrabaho at ang ina, na maaaring magtrabaho lamang dahil sa pangangailangang pinansyal, ay siya pa ring nag-aasikaso sa bahay. Gayunpaman, ang mga mag-asawang nasa gitnang uri na “propesyonal” ay karaniwang pinag-uusapan ang hatian ng trabaho at may pantay na ideolohiya. Ang mga magkakaibang pananaw na ito ukol sa kasarian ay maaaring maghubog sa pagkaunawa ng bata sa kasarian pati na rin sa pag-unlad ng kasarian ng bata.&lt;ref name=&quot;Halpern&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Halpern HP, Perry-Jenkins M | title = Parents' Gender Ideology and Gendered Behavior as Predictors of Children's Gender-Role Attitudes: A Longitudinal Exploration | journal = Sex Roles | volume = 74 | issue = 11 | pages = 527–542 | date = Mayo 2016 | pmid = 27445431 | pmc = 4945126 | doi = 10.1007/s11199-015-0539-0 }}&lt;/ref&gt;

Isang pag-aaral na isinagawa ni Hillary Halpern&lt;ref name=&quot;Halpern&quot; /&gt; ang nagpakita na ang mga kilos ng magulang kaugnay sa kasarian, sa halip na mga paniniwala, ay mas mainam na tagapagpahiwatig ng saloobin ng isang bata tungkol sa kasarian. Ang kilos ng ina ay lalo nang may impluwensya sa mga palagay ng bata ukol sa sarili nitong kasarian. Halimbawa, ang mga ina na nagsasagawa ng mas tradisyonal na kilos sa harap ng kanilang mga anak ay nagresulta sa mas kaunting pagpapakita ng anak na lalaki ng mga istiryotipo ng papel ng lalaki, habang ang anak na babae naman ay mas nagpapakita ng mga istiryotipo ng papel ng babae. Walang nakitang kaugnayan sa pagitan ng kilos ng ama at ng kaalaman ng kanyang mga anak tungkol sa mga istiryotipo ng sarili nilang kasarian. Ang mga amang may paniniwala sa pagkakapantay-pantay ng kasarian ay may mga anak, lalo na mga anak na lalaki, na mas kakaunti ang mga paunang palagay tungkol sa kabaligtarang kasarian.&lt;ref name=&quot;pmid13260820&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Money J, Hampson JG, Hampson JL | title = Isang pagsusuri sa ilang batayang seksuwal na konsepto: ang ebidensya ng human hermaphroditism | journal = Bulletin of the Johns Hopkins Hospital | volume = 97 | issue = 4 | pages = 301–19 | date = Oktubre 1955 | pmid = 13260820 | url = https://books.google.com/books?id=7-IaAQAAMAAJ&amp;pg=PA301 | access-date = 6 Disyembre 2022 | archive-date = 6 Disyembre 2022 | archive-url = https://web.archive.org/web/20221206034531/https://books.google.com/books?id=7-IaAQAAMAAJ&amp;pg=PA301 | url-status = live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Kreukels BP, Steensma TD, de Vries AL |title=Gender dysphoria and disorders of sex development: progress in care and knowledge |date=2014 |publisher=Springer |location=New York |isbn=978-1-4614-7441-8}}&lt;/ref&gt; Ang hipotesis ni Money ay mula noon ay pinabulaanan,&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Fausto-Sterling A |title=Sexing the body: gender politics and the construction of sexuality | url = https://archive.org/details/isbn_9780465077137 |date=2000 |publisher=Basic Books |location=New York, NY |isbn=978-0-465-07713-7 |edition=1st}}&lt;/ref&gt;
===Pandaigdigang batas sa karapatang pantao===
Ang [[The Yogyakarta Principles]], isang dokumento hinggil sa aplikasyon ng [[pandaigdigang batas sa karapatang pantao]], ay nagbibigay sa pambungad ng isang depinisyon ng identidad ng kasarian bilang malalim na damdaming panloob at indibidwal na [[karanasan]] ng bawat tao ukol sa kasarian, na maaaring hindi tumutugma sa kasariang itinakda sa kapanganakan. Kabilang dito ang sariling pakiramdam ng tao tungkol sa kanyang katawan (na maaaring may kinalaman, kung kusang pinili, sa pagbabago ng anyo o paggana ng katawan sa pamamagitan ng medikal, siruhiya o iba pang paraan) at iba pang karanasan hinggil sa kasarian, gaya ng pananamit, pananalita at kilos. Itinatadhana ng Prinsipyo 3 na: &quot;Ang sariling itinakdang identidad ng kasarian ng bawat tao ay mahalaga sa kanilang personalidad at isa sa mga pangunahing aspeto ng sariling pagpapasya, dangal at kalayaan. Walang sinuman ang dapat pilitin na sumailalim sa mga medikal na pamamaraan, kabilang ang operasyon sa pagbabago ng kasarian, isterilisasyon o hormonal na gamutan, bilang rekisito para sa legal na pagkilala ng kanilang identidad ng kasarian.&quot;&lt;ref&gt;[[The Yogyakarta Principles]], ''Prinsipyo 3. Ang Karapatang Makilala sa Harap ng Batas''&lt;/ref&gt; Itinatadhana ng Prinsipyo 18 na: &quot;Sa kabila ng anumang klasipikasyon, ang seksuwal na oryentasyon at identidad ng kasarian ng isang tao ay hindi, at sa kanilang sarili ay hindi, mga kondisyong medikal at hindi dapat ituring, gamutin o supilin.&quot;&lt;ref&gt;The Yogyakarta Principles, ''Prinsipyo 18. Proteksyon laban sa pang-aabusong medikal''&lt;/ref&gt; Kaugnay ng prinsipyong ito, binanggit ng &quot;Jurisprudential Annotations to the Yogyakarta Principles&quot; na &quot;Ang identidad ng kasarian na naiiba sa itinakda sa kapanganakan, o panlipunang tinatanggihan na [[pagpapahayag ng kasarian]], ay itinuring na isang anyo ng [[sakit sa pag-iisip]]. Ang pagpapatologiya ng pagkakaiba ay nagbunsod upang ang mga batang labag sa nakasanayang kasarian at mga kabataan ay ikulong sa mga institusyong saykayatriko, at sumailalim sa mga teknik ng aversyon – kabilang ang [[electroshock therapy]] – bilang isang 'lunas'.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | vauthors = O'Flaherty M, Williams G | title = Jurisprudential Annotations to the Yogyakarta Principles. | publisher = University of Nottingham. | work = Human Rights Law Centre | date = 2007 | page = 43 | url = http://www.yogyakartaprinciples.org/yogyakarta-principles-jurisprudential-annotations.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20101122035344/http://www.yogyakartaprinciples.org/yogyakarta-principles-jurisprudential-annotations.pdf | archive-date = 22 November 2010 }}&lt;/ref&gt; Ayon sa &quot;Yogyakarta Principles in Action&quot;: &quot;mahalagang tandaan na bagama't ang 'seksuwal na oryentasyon' ay inalis na bilang sakit sa pag-iisip sa maraming bansa, ang 'identidad ng kasarian' o 'sakit sa identidad ng kasarian' ay madalas nananatili sa konsiderasyon.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Quinn S | title = An activist's guide to the yogyakarta principles on the application of international human rights law in relation to sexual orientation and gender identity. | publisher = Nicholson &amp; Bass Limited | date = 2010 | url=http://www.ypinaction.org/wp/wp-content/uploads/2016/10/Activists_Guide_English_nov_14_2010.pdf |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20170104093608/http://www.ypinaction.org/wp/wp-content/uploads/2016/10/Activists_Guide_English_nov_14_2010.pdf |archive-date=4 January 2017 |access-date=14 February 2018 | page = 100 }}&lt;/ref&gt; Ang mga Prinsipyong ito ay nakaimpluwensya sa [[LGBT rights at the United Nations|deklarasyon ng UN hinggil sa seksuwal na oryentasyon at identidad ng kasarian]]. Noong 2015, ang identidad ng kasarian ay bahagi ng kaso sa [[Korte Suprema ng Estados Unidos]] na ''[[Obergefell v. Hodges]]'' kung saan ang kasal ay hindi na legal na nililimitahan lamang sa pagitan ng lalaki at babae.&lt;ref&gt;{{cite court |litigants= Obergefell et al. V. Hodges, Director, Ohio Department of Health, et al. |court= U.S. Supreme Court |date= 26 June 2015 |url= https://www.supremecourt.gov/opinions/14pdf/14-556_3204.pdf |archive-date= 12 April 2019 |archive-url= https://web.archive.org/web/20190412035117/https://www.supremecourt.gov/opinions/14pdf/14-556_3204.pdf |url-status= live }}&lt;/ref&gt;

===Medikal na larangan===
Ang mga [[Transgender]] ay minsan nagnanais sumailalim sa pisikal na operasyon upang baguhin ang kanilang [[pangunahing katangiang seksuwal]], mga sekondaryang katangian, o pareho, dahil pakiramdam nila ay mas magiging komportable sila sa ibang ari. Maaari itong kabilangan ng pagtanggal ng ari ng lalaki, bayag o suso, o pagbuo ng ari ng lalaki, ari ng babae o suso.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Tristani-Firouzi |first1=Bita |last2=Veith |first2=Jacob |last3=Simpson |first3=Andrew |last4=Hoerger |first4=Kelly |last5=Rivera |first5=Andy |last6=Agarwalb |first6=Cori A. |title=Preferences for and barriers to gender affirming surgeries in transgender and non-binary individuals |journal=[[International Journal of Transgender Health]] |date=12 August 2021 |volume=23 |issue=4 |pages=458–471 |doi=10.1080/26895269.2021.1926391 |pmid=36324882 |pmc=9621289 }}&lt;/ref&gt; Noon, isinasagawa ang operasyon sa pagtatalaga ng kasarian sa mga sanggol na ipinanganak na may hindi tiyak na ari. Gayunpaman, ang kasalukuyang opinyon ng mga eksperto sa medisina ay mariing tumututol sa ganitong pamamaraan sa mga sanggol, at nirerekomenda na ang operasyon ay isagawa lamang kung medikal na kinakailangan.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Behrens |first1=Kevin G. |title=A principled ethical approach to intersex paediatric surgeries |journal=BMC Medical Ethics |date=December 2020 |volume=21 |issue=1 |pages=108 |doi=10.1186/s12910-020-00550-x |pmid=33121480 |pmc=7597036 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, ang [[gender-affirming surgery]] ay isinasagawa sa mga taong pinipiling [[Gender transitioning|lumipat]] upang ang kanilang panlabas na ari ay tumugma sa kanilang identidad ng kasarian.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Diamond |first1=Milton |title=Sex and Gender are Different: Sexual Identity and Gender Identity are Different |journal=Clinical Child Psychology and Psychiatry |date=July 2002 |volume=7 |issue=3 |pages=320–334 |doi=10.1177/1359104502007003002 |s2cid=144721800 }}&lt;/ref&gt;

Sa Estados Unidos, ang [[Affordable Care Act]] ay nagbigay ng kakayahan sa mga [[health insurance exchange]] na mangolekta ng datos demograpiko hinggil sa identidad ng kasarian at seksuwal na identidad sa pamamagitan ng opsyonal na mga tanong, upang matulungan ang mga gumagawa ng polisiya na mas makilala ang mga pangangailangan ng komunidad ng [[LGBTQ]].&lt;ref&gt;{{cite web|vauthors=Baker K|title=FAQ: Collecting Sexual Orientation and Gender Identity Data|date=16 October 2012 |url=http://www.americanprogress.org/issues/lgbt/report/2012/10/16/41620/faq-collecting-sexual-orientation-and-gender-identity-data/|access-date=29 October 2012|publisher=Center for American Progress|archive-date=25 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121025223111/http://www.americanprogress.org/issues/lgbt/report/2012/10/16/41620/faq-collecting-sexual-orientation-and-gender-identity-data/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Noong 2020, gayunpaman, pinagtibay ng [[Unang pagkapangulo ni Donald Trump|administrasyong Trump]] ang isang panuntunan na &quot;mag-aalis ng mga proteksiyon laban sa diskriminasyon para sa mga taong LGBTQ pagdating sa pangangalaga ng kalusugan at seguro sa kalusugan&quot; sa ilalim ng Affordable Care Act at umaabot sa &quot;mga regulasyon na may kinalaman sa akses sa seguro sa kalusugan.&quot;&lt;ref name=&quot;npr.org&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.npr.org/sections/health-shots/2020/06/12/868073068/transgender-health-protections-reversed-by-trump-administration | title=Transgender Health Protections Reversed by Trump Administration | website=NPR | date=12 June 2020 | last1=Simmons-Duffin | first1=Selena | access-date=4 December 2022 | archive-date=23 June 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200623172448/https://www.npr.org/sections/health-shots/2020/06/12/868073068/transgender-health-protections-reversed-by-trump-administration | url-status=live }}&lt;/ref&gt; Ang patakarang ito &quot;ay isa sa maraming panuntunan at regulasyon na ipinasa ng administrasyong Trump na nagtatakda ng 'diskriminasyon sa kasarian' bilang naaangkop lamang kapag ang isang tao ay nakakaranas ng diskriminasyon dahil siya ay lalaki o babae, at hindi nagbibigay ng proteksiyon laban sa diskriminasyon batay sa seksuwal na oryentasyon o identidad ng kasarian.&quot;&lt;ref name=&quot;npr.org&quot;/&gt;

==Tingnan din==
* [[Maskulinidad]]
* [[Peminidad]]
* [[Interseksuwalidad]]
* [[Katauhan (agham panlipunan)]]

==Mga sanggunian==
{{Reflist|2}}

{{DEFAULTSORT:Katauhang Pangkasarian}}
[[Kategorya:Kasarian]]
[[Kategorya:Araling pangkasarian]]
[[Kategorya:Sarili]]
[[Kategorya:Mga neolohismo]]
[[Kategorya:Mga pagkabatid ng sarili]]
[[Kategorya:Ugali ng tao]]

{{Sex}}</text>
      <sha1>3mpszijj3p7vamtk3e5wn8v0fhjwjen</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221371</id>
      <parentid>2221370</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T20:38:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45839-04</username>
        <id>165603</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2221371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64404" sha1="9a3l1lnegueb2i67t8nhq7gyyi6ke39" xml:space="preserve">{{kinukumpuni}}
{{For|kinasarian|Talaan ng mga gender identity}}
Ang '''gender identity''' ({{literal translation|pagkakakilanlan sa kasarian}}) ay ang pansariling pakiramdam ng isang tao ukol sa kanyang kasarian—maaaring lalaki, babae, pareho, wala, o iba pa—na madalas ginagamit upang itangi sa aktuwal na kasarian o seks batay sa [[biyolohiya]]. Ang terminong ito ay likha ng propesor ng saykiyatriya na si [[Robert J. Stoller]] noong 1964 at pinalaganap ng sikolohistang si [[John Money]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/health/health-news/dr-john-money-pioneer-sexual-identity-dies-flna1c9439208|title=Dr. John Money, pioneer in sexual identity, dies|website=[[NBC News]]|date=9 Hulyo 2006 |access-date=16 Enero 2022|archive-date=16 Enero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220116101434/https://www.nbcnews.com/health/health-news/dr-john-money-pioneer-sexual-identity-dies-flna1c9439208|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Stoller RJ | title = The Hermaphroditic Identity of Hermaphrodites | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-nervous-and-mental-disease_1964-11_139_5/page/452 | journal = The Journal of Nervous and Mental Disease | volume = 139 | issue = 5 | pages = 453–457 | date = Nobyembre 1964 | pmid = 14227492 | doi = 10.1097/00005053-196411000-00005 | s2cid = 22585295 }}&lt;/ref&gt; Sa empirikal na biyolohiya, ang tunay na kasarian ng tao bilang [[anisogamo]]/[[Gonokorismo|gonokorikong]] espesye ([[Tao|''Homo sapiens'']]) ay [[Binaryong kasarian|binaryo]] (lalaki o babae) at nanatili ito sa buong buhay, batay sa magkakatugmang katangiang [[Hene (biyolohiya)|henetiko]], [[Gonad|gonadal]] (testes o obaryo), at [[Sistemang reproduktibo|anatomikal]].&lt;ref name=&quot;MorrowMessinger&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Morrow DF | chapter = Sexual Orientation and Gender Identity Expression. | veditors = Morrow DF, Messinger L | title = Sexual orientation and gender expression in social work practice: working with gay, lesbian, bisexual, and transgender people | date = 2006 | publisher = Columbia University Press | location = New York | isbn = 978-0-231-50186-6 | pages = 3–17 (8) | quote = Ang pagpapakilanlan sa kasarian ay tumutukoy sa pansariling pakiramdam ng isang tao kung siya ay panlalaki o pambabae, o kumbinasyon ng dalawa. | chapter-url = https://books.google.com/books?id=irs3BAAAQBAJ&amp;dq=978-0-231-50186-6&amp;pg=PA8 | access-date = 19 Disyembre 2021 | archive-date = 19 Disyembre 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211219122137/https://books.google.com/books?id=irs3BAAAQBAJ&amp;dq=978-0-231-50186-6&amp;pg=PA8 | url-status = live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Aztekin |first=Can |last2=Storer |first2=Mekayla A. |date=2022-02-22 |title=To regenerate or not to regenerate: Vertebrate model organisms of regeneration‐competency and ‐incompetency |url=https://doi.org/10.1111/wrr.13000 |journal=Wound Repair and Regeneration |volume=30 |issue=6 |pages=623–635 |doi=10.1111/wrr.13000 |issn=1067-1927}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Goymann |first=Wolfgang |last2=Brumm |first2=Henrik |last3=Kappeler |first3=Peter M. |date=2022-12-21 |title=Biological sex is binary, even though there is a rainbow of sex roles |url=https://doi.org/10.1002/bies.202200173 |journal=BioEssays |volume=45 |issue=2 |doi=10.1002/bies.202200173 |issn=0265-9247}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Holub |first=Andrew M. |title=Gonochorism |date=2021 |url=https://doi.org/10.1007/978-3-319-47829-6_305-1 |work=Encyclopedia of Animal Cognition and Behavior |pages=1–3 |place=Cham |publisher=Springer International Publishing |isbn=978-3-319-47829-6 |access-date=2025-08-29 |last2=Shackelford |first2=Todd K.}}&lt;/ref&gt; Sa karamihan ng populasyon (&gt;99.98%), ang mga katangiang ito ay magkakatugma at tumutugma rin sa sariling kinikilalang kasarian. Ang natitirang &lt;0.02% ay may ''Disorders/Differences of Sex Development (DSD)'' ''o [[Interseks]]'', na hindi nangangahulugang &quot;''third sex''&quot; o &quot;ikatlong kasarian&quot; kundi bihirang kondisyong medikal. Ito ay natural na baryasyon sa pagitan ng binaryong kasarian. &lt;ref name=&quot;EBO gender identity2&quot;&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/228219/gender-identity &quot;gender identity.&quot;] Encyclopædia Britannica Online. 11 Marso 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Witchel |first=Selma Feldman |date=2018-04 |title=Disorders of sex development |url=https://doi.org/10.1016/j.bpobgyn.2017.11.005 |journal=Best Practice &amp;amp; Research Clinical Obstetrics &amp;amp; Gynaecology |volume=48 |pages=90–102 |doi=10.1016/j.bpobgyn.2017.11.005 |issn=1521-6934}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gamble |first=Tony |last2=Zarkower |first2=David |date=2012-04 |title=Sex determination |url=https://doi.org/10.1016/j.cub.2012.02.054 |journal=Current Biology |volume=22 |issue=8 |pages=R257–R262 |doi=10.1016/j.cub.2012.02.054 |issn=0960-9822}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Sax |first=Leonard |date=2002-08-01 |title=How common is lntersex? A response to Anne Fausto‐Sterling |url=https://doi.org/10.1080/00224490209552139 |journal=The Journal of Sex Research |volume=39 |issue=3 |pages=174–178 |doi=10.1080/00224490209552139 |issn=0022-4499}}&lt;/ref&gt; 

Gayunpaman, ang ''gender identity'' ay hindi biyolohikal na katangian na deterministik kundi panlipunan at sikolohikal na konstruksyon. Kadalasang sumasalamin ang ekspresyong pangkasarian (''gender expression'') sa pagpapakilanlan ng kasarian ng tao, ngunit hindi ito palaging ganito. Halimbawa; ang isang lalaking indibidwal (46,XY, may testes), na kinikilala ang sarili bilang babae ay maaring ang ekspresyong pangkasarian ay higit na nauugnay sa panlalaki. &lt;ref name=&quot;Summers&quot;&gt;{{cite book| vauthors = Summers RW |url=https://books.google.com/books?id=5nF1DQAAQBAJ&amp;pg=PA232|title=Social Psychology: How Other People Influence Our Thoughts and Actions [2 volumes]|date=2016|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781610695923|page=232}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;APA2015&quot;&gt;{{cite journal | author = American Psychological Association | title = Guidelines for psychological practice with transgender and gender nonconforming people | url = https://archive.org/details/sim_american-psychologist_2015-12_70_9/page/832 | journal = The American Psychologist | volume = 70 | issue = 9 | pages = 832–864 | date = Disyembre 2015 | pmid = 26653312 | doi = 10.1037/a0039906 | s2cid = 1751773 }}&lt;/ref&gt; Ang ilang indibidwal na ang kinikilalang kasarian ay hindi tumutugma sa kanilang biyolohikal na kasarian ay kinabibilangan ng ''transgender'', ''non-binary'', ''genderqueer, bigender'' o ''agender''.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=MacKenzie |first=Gordene Olga |title=Transgender nation |url=https://archive.org/details/transgendernatio0000mack |date=1994 |publisher=Bowling Green State University Popular Press |isbn=978-0-87972-596-9 |location=Bowling Green, OH}}&lt;/ref&gt;  

Bagaman binaryo ang biyolohikal na kasarian, may mga ''[[Gampaning pangkasarian|gender roles]]'' o kathang panlipunan sa mga tao sa karamihan ng lipunan na ipinapataw sa pagiging lalaki o babae. Sumasaklaw ang mga inaasahang ito sa asal, tungkulin, ekspresyon, [[Oryentasyong seksuwal|oryentasyong sekswal]], at iba pang aspeto ng buhay panlipunan. Dahil wala namang taong perpektong sumusunod sa mga ito, tinuturing ng ilan na salungat at mapanganib ang mahigpit na pagtrato sa ''gender roles'' bilang pamantayan.&lt;ref name=&quot;Carlson&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Martin GN, Carlson NR, Buskist W |chapter=Psychology and Neuroscience |title=Psychology: The Science of Behaviour |date=2009 |publisher=Pearson |location=Toronto, Canada |isbn=978-0-205-64524-4 |edition=4th |chapter-url=https://books.google.com/books?id=zyMbUZYnWh8C&amp;dq=Psychology%3A+the+science+of+behaviour+2009&amp;pg=PA140 |pages=140–141 |access-date=19 Disyembre 2021 |archive-date=19 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211219122137/https://books.google.com/books?id=zyMbUZYnWh8C&amp;dq=Psychology:+the+science+of+behaviour+2009&amp;pg=PA140 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Eller JD |title=Culture and diversity in the United States: so many ways to be American |date=2015 |publisher=Routledge |location=Abingdon, Oxon |isbn=978-1-317-57578-8 | page = 137 | quote = Karamihan sa mga lipunang Kanluranin, kabilang ang Estados Unidos, ay tradisyunal na gumagamit ng konsepto ng binaryong kasarian }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AmPsycholAssn-whatis&quot;&gt;{{cite web|title=Sexual Orientation &amp; Homosexuality|publisher=[[American Psychological Association]]|date=2020|access-date=6 Pebrero 2020|url=https://www.apa.org/topics/lgbt/orientation|archive-date=16 Pebrero 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190216213126/https://www.apa.org/topics/lgbt/orientation|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  

Ayon sa aklat noong 2012 na ''Introduction to Behavioral Science in Medicine'', maliban sa ilang pagbubukod, &quot;Ang pagpapakilanlan sa kasarian ay nabubuo nang mabilis sa mga unang taon ng pagkabata, at sa karamihan ng pagkakataon ay tila nagiging bahagyang hindi na mababago pagsapit ng edad na 3 o 4&quot;. Ayon sa [[Endocrine Society]], &quot;May malakihang ebidensiyang pang-agham na nagpapakita ng matatag na biyolohikal na elemento sa likod ng pagpapakilanlan sa kasarian. Maaaring gumawa ng mga pagpili ang indibidwal dahil sa ibang salik sa kanilang buhay, ngunit tila walang panlabas na puwersa na tunay na nagdudulot ng pagbabago sa pagpapakilanlan sa kasarian.&quot;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Gender identity |url=https://www.britannica.com/topic/gender-identity |access-date=2022-10-13 |website=[[Encyclopædia Britannica]] |language=tl |archive-date=12 Oktubre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231012085044/https://www.britannica.com/topic/gender-identity |url-status=live }}&lt;/ref&gt;  Ipinapahayag ng mga [[panlipunang konstruktibista]] na ang pagpapakilanlan sa kasarian, o [[Pagpapahayag ng kasarian|kung paano ito ipinapahayag]], ay isang [[Panlipunang pagbuo ng kasarian|konseptong panlipunan]] na tinutukoy ng impluwensyang kultural at panlipunan. Hindi kinakailangang salungat ang ganitong uri ng konstruktibismo sa pagkakaroon ng likas na pagpapakilanlan sa kasarian, dahil maaaring ang paraan lamang ng pagpapahayag ng kasarian ang nag-iiba depende sa kultura.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Gender identity |url=https://www.britannica.com/topic/gender-identity |access-date=2022-10-13 |website=[[Encyclopædia Britannica]] |language=tl |archive-date=12 Oktubre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231012085044/https://www.britannica.com/topic/gender-identity |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Summers&quot;&gt;{{cite book| vauthors = Summers RW |url=https://books.google.com/books?id=5nF1DQAAQBAJ&amp;pg=PA232|title=Social Psychology: How Other People Influence Our Thoughts and Actions [2 volumes]|date=2016|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781610695923|page=232}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;APA2015&quot;&gt;{{cite journal | author = American Psychological Association | title = Guidelines for psychological practice with transgender and gender nonconforming people | url = https://archive.org/details/sim_american-psychologist_2015-12_70_9/page/832 | journal = The American Psychologist | volume = 70 | issue = 9 | pages = 832–864 | date = Disyembre 2015 | pmid = 26653312 | doi = 10.1037/a0039906 | s2cid = 1751773 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Bhargava A, Arnold AP, Bangasser DA, Denton KM, Gupta A, Hilliard Krause LM, Mayer EA, McCarthy M, Miller WL, Raznahan A, Verma R | display-authors = 6 | title = Considering Sex as a Biological Variable in Basic and Clinical Studies: An Endocrine Society Scientific Statement | journal = Endocrine Reviews | volume = 42 | issue = 3 | pages = 219–258 | date = Mayo 2021 | pmid = 33704446 | pmc = 8348944 | doi = 10.1210/endrev/bnaa034 }}&lt;/ref&gt;

== Pinagmulan ng salita ==

Ang salitang ''gender identity'' ay isang bagong likhang salita o [[neolohismo]] sa [[wikang Ingles]]. Unang ginamit ito noong dekada 1960, at mas lumaganap noong dekada 1970 at mga sumunod na taon. Ito ay likhang salita ng propesor ng saykayatrya na si [[Robert J. Stoller]] noong 1964, at lalo itong pinasikat ng sikolohistang si [[John Money]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/health/health-news/dr-john-money-pioneer-sexual-identity-dies-flna1c9439208|title=Dr. John Money, pioneer in sexual identity, dies|website=[[NBC News]]|date=9 Hulyo 2006 |access-date=16 Enero 2022|archive-date=16 Enero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220116101434/https://www.nbcnews.com/health/health-news/dr-john-money-pioneer-sexual-identity-dies-flna1c9439208|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Bevan TE |title=The psychobiology of transsexualism and transgenderism: a new view based on scientific evidence |date=2015 |location=Santa Barbara, California |publisher=Bloomsbury |isbn=978-1440831270 |page=40}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Stoller RJ | title = The Hermaphroditic Identity of Hermaphrodites | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-nervous-and-mental-disease_1964-11_139_5/page/452 | journal = The Journal of Nervous and Mental Disease | volume = 139 | issue = 5 | pages = 453–457 | date = Nobyembre 1964 | pmid = 14227492 | doi = 10.1097/00005053-196411000-00005 | s2cid = 22585295 }}&lt;/ref&gt; 

Robert J. Stoller (1964) , ang unang gumamit ng termino. Sinasabing ang terminong &quot;''gender identity''&quot; ay unang inimbento ni Robert J. Stoller, isang sikayatrista mula sa UCLA, noong 1964. Siya ang nagpasimuno sa paggamit ng konsepto bilang bahagi ng usaping sikolohikal ukol sa pagkakakilanlan ng kasarian. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=About: Gender identity |url=https://dbpedia.org/page/Gender_identity |access-date=2025-08-29 |website=dbpedia.org}}&lt;/ref&gt; Si John Money ang nagpasikat ng konsepto. Habang hindi siya ang unang lumikha ng salita, si John Money, isang sikolohista at sexolohista sa Johns Hopkins, ang nagbigay-lakas at nagpatanyag sa konsepto sa pamamagitan ng kanyang trabaho noong mga 1960s. Si Money ang nagtatag ng Gender Identity Clinic noong 1965 at ginamit ang termino sa press release noong Nobyembre 21, 1966 para ipahayag ang pagbubukas ng klinika para sa mga transsexual. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Money |first=J. |date=1994 |title=The concept of gender identity disorder in childhood and adolescence after 39 years |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/7996589 |journal=Journal of Sex &amp; Marital Therapy |volume=20 |issue=3 |pages=163–177 |doi=10.1080/00926239408403428 |issn=0092-623X |pmid=7996589}}&lt;/ref&gt; Unang lumitaw ang salitang ''gender identity'' noong 1963 sa mga papel na ipinakita nina Robert Stoller at [[Ralph Greenson]] sa ''23rd International Psycho-Analytic Congress'' sa Stockholm. Sa kanilang pananaliksik, inilalarawan nila ang ''gender identity'' bilang ang kamalayan ng isang tao sa kanyang kasarian—kung siya man ay lalaki o babae.&lt;ref&gt;https://philpapers.org/archive/BYRTOO-7.pdf&lt;/ref&gt;

==Kasaysayan at mga Kahulugan==

===Mga Kahulugan===
Ang mga terminong ''gender identity'' at ''core gender identity'' ay unang ginamit sa kanilang kasalukuyang kahulugan—ang personal na karanasan ng isang tao hinggil sa kaniyang sariling kasarian noong mga dekada 1960.&lt;ref name=&quot;GID&quot;&gt;&quot;Ang terminong 'gender identity' ay ginamit sa isang pahayag sa pamamahayag, Nobyembre 21, 1966, upang ianunsyo ang bagong klinika para sa mga transsexual sa The Johns Hopkins Hospital. Ito ay naipalaganap sa midya sa buong mundo, at agad na naging bahagi ng pang-araw-araw na wika. ... Ang gender identity ay ang iyong sariling pakiramdam o paniniwala sa pagiging lalaki o babae.&quot; {{cite journal | vauthors = Money J | title = The concept of gender identity disorder in childhood and adolescence after 39 years | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-sex-and-marital-therapy_fall-1994_20_3/page/162 | journal = Journal of Sex &amp; Marital Therapy | volume = 20 | issue = 3 | pages = 163–177 | year = 1994 | pmid = 7996589 | doi = 10.1080/00926239408403428 | author-link = John Money }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Unge RK |title=Handbook of the psychology of women and gender | url = https://archive.org/details/isbn_9780471333326 |date=2001 |publisher=Wiley |location=New York |isbn=978-0-471-65357-8 | page = [https://archive.org/details/isbn_9780471333326/page/102 102] | quote = ''Gender identity'' ay ipinakilala sa propesyonal na bokabularyo nina Hooker at Stoller halos sabay sa mga unang taon ng dekada 1960 (tingnan si Money, 1985). Halimbawa, ginamit ni Stoller (1964) ang bahagyang naiibang terminong ''core gender identity''... }}&lt;/ref&gt; Hanggang sa kasalukuyan, karaniwan pa ring ginagamit ang mga ito sa ganitong kahulugan,&lt;ref name=&quot;Carlson&quot;/&gt; bagaman ilang iskolar ang gumagamit din ng termino upang tumukoy sa mga kategorya ng [[sexual orientation]] at [[sexual identity]] na ''[[gay]]'', ''[[lesbian]]'' at ''[[Bisexuality|bisexual]]''.&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Brym RJ, Lie J, Roberts LW, Rytina S |title=Sociology: Your Compass for a New World | url = https://archive.org/details/sociologyyourcom0000unse |date=2012 |publisher=Nelson Education |location=Toronto |isbn=978-0-17-650386-4 |edition=4th Canadian}}&lt;/ref&gt; Naiiba ang ''gender expression'' sa ''gender identity'' sapagkat ang ''gender expression'' ay kung paano pinipiling ipakita ng isang tao ang kanilang kasarian sa pamamagitan ng &quot;pangalan, panghalip, pananamit, ayos ng buhok, kilos, tinig o mga katangian ng katawan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://myhealth.alberta.ca/Alberta/Pages/gender-ID-expression-LGBTQ.aspx | title=Gender, gender identity, and gender expression | access-date=4 December 2022 | archive-date=13 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210413152257/https://myhealth.alberta.ca/Alberta/Pages/gender-ID-expression-LGBTQ.aspx | url-status=live }}&lt;/ref&gt; Kaya’t ito ay naiiba sa ''gender identity'' sapagkat ito ay panlabas na pagpapahayag ng kasarian ngunit maaaring hindi laging sumasalamin sa kasarian ng isang tao at maaaring magbago &quot;ayon sa pinagmulan ng lahi/etnisidad, katayuang sosyo-ekonomiko, at lugar ng paninirahan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=White Hughto |first1=Jaclyn M. |last2=Reisner |first2=Sari L. |last3=Pachankis |first3=John E. |title=Transgender Stigma and Health: A Critical Review of Stigma Determinants, Mechanisms, and Interventions |journal=Social Science &amp; Medicine |date=December 2015 |volume=147 |pages=222–231 |doi=10.1016/j.socscimed.2015.11.010 |pmid=26599625 |pmc=4689648 }}&lt;/ref&gt;

===Maagang Panitikan Medikal===
Sa huling bahagi ng ika-19 na siglo, sa mga akdang medikal, ang mga babaeng tumatangging sumunod sa nakatalagang tungkulin ng kasarian ay tinatawag na &quot;inverts&quot;, at inilalarawan silang may interes sa kaalaman at pag-aaral, at may &quot;pagkamuhi at kung minsan ay kawalan ng kakayahan sa pananahi&quot;.&lt;ref name=&quot;Padawer&quot;&gt;{{cite news |last1=Padawer |first1=Ruth |title=What's So Bad About a Boy Who Wants to Wear a Dress? |url=https://www.nytimes.com/2012/08/12/magazine/whats-so-bad-about-a-boy-who-wants-to-wear-a-dress.html |work=The New York Times |date=8 August 2012 |access-date=27 February 2017 |archive-date=25 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025213240/http://www.nytimes.com/2012/08/12/magazine/whats-so-bad-about-a-boy-who-wants-to-wear-a-dress.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Noong kalagitnaan ng dekada 1900, itinataguyod ng mga doktor ang ''corrective therapy'' para sa mga ganitong kababaihan at mga bata, na nangangahulugang ang mga asal na hindi naaayon sa pamantayan ng kasarian ay paparusahan at babaguhin.&lt;ref name=&quot;Khan2016&quot;&gt;{{cite web |last1=Khan |first1=Farah Naz |title=A History of Transgender Health Care |url=https://blogs.scientificamerican.com/guest-blog/a-history-of-transgender-health-care/ |work=[[Scientific American]] |date=16 November 2016 |access-date=16 December 2023 |archive-date=8 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208003936/https://blogs.scientificamerican.com/guest-blog/a-history-of-transgender-health-care/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Standards of Care&quot;&gt;{{cite journal |title=Liberating sex, knowing desire: ''scientia sexualis'' and epistemic turning points in the history of sexuality |last=Chiang |first=Howard H. |journal=[[History of the Human Sciences]] |volume=25 |issue=5| pages=42–69 |doi=10.1177/0952695110378947 |date=18 November 2010|pmid=21322413 |s2cid=26766140 }}&lt;/ref&gt; Layunin ng terapiyang ito na ibalik ang mga bata sa kanilang &quot;tamang&quot; tungkulin ng kasarian at sa gayon ay mabawasan ang bilang ng mga batang magiging [[transgender]].&lt;ref name=&quot;Padawer&quot; /&gt;

===Mga Pananaw nina Freud at Jung===
Noong 1905, ipinakita ni [[Sigmund Freud]] ang kaniyang teorya ng [[psychosexual development]] sa ''[[Three Essays on the Theory of Sexuality]]'', na nagpapakita ng ebidensiya na sa pregenital na yugto, hindi pinag-iiba ng mga bata ang kasarian, at ipinapalagay na parehong may parehong genitalya at kakayahang magparami ang dalawang magulang. Batay dito, kaniyang ipinahayag na ang pagiging [[bisexuality|bisexual]] ang orihinal na oryentasyong sekswal at na ang pagiging [[heterosexuality|heterosexual]] ay resulta ng pagpigil sa yugto ng [[phallic stage]], kung saan nagiging malinaw ang ''gender identity''.&lt;ref name=&quot;Ruse1988&quot;&gt;{{citation |last=Ruse |first=Michael |title=Homosexuality: A Philosophical Inquiry |year=1988 |publisher=Basil Blackwell |location=New York |isbn=0-631-15275-X}}&lt;/ref&gt; Ayon kay Freud, sa yugtong ito, umuunlad ang mga bata ng [[Oedipus complex]] kung saan mayroon silang pantasyang sekswal para sa magulang na may kabaligtarang kasarian at pagkamuhi sa magulang na may parehong kasarian; ang pagkamuhi ay nagiging (hindi malay) na paglilipat at (may malay) na pagkakakilanlan sa kinamumuhiang magulang, na parehong nagsisilbing modelo upang mapawi ang pagnanasa at banta na putulin ang kapangyarihan ng bata na matugunan ito.&lt;ref name=myers/&gt; Noong 1913, iminungkahi ni [[Carl Jung]] ang [[Electra complex]] sapagkat naniniwala siya na ang pagiging bisexual ay hindi ugat ng sikolohikal na buhay, at na hindi sapat ang paglalarawan ni Freud sa batang babae (tinanggihan ni Freud ang mungkahing ito).&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Freud S |year=1931|chapter=Female Sexuality|title=The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud|volume=21|page=229}}&lt;/ref&gt;
{{div col|}}
===Dekada 1950 at 1960===
Noong dekada 1950 at 1960, nagsimulang pag-aralan ng mga sikologo ang pag-unlad ng kasarian sa mga batang paslit, bahagyang upang maunawaan ang pinagmulan ng [[homosexuality]] (na itinuturing noon bilang isang [[mental disorder]]). Noong 1958, itinatag ang ''Gender Identity Research Project'' sa [[UCLA Medical Center]] para sa pag-aaral ng mga [[intersex]] at transsexual. Pinagsama-sama ni [[Robert Stoller]], isang psychoanalyst, ang maraming natuklasan ng proyekto sa kaniyang aklat na ''Sex and Gender: On the Development of Masculinity and Femininity'' (1968). Siya rin ang kinikilalang nagpakilala ng terminong ''gender identity'' sa ''International Psychoanalytic Congress'' sa [[Stockholm, Sweden]], noong 1963.&lt;ref&gt;{{cite book | last1 = Parker | first1 = Richard Guy | last2 = Aggleton | first2 = Peter | title = Culture, Society and Sexuality: A Reader | publisher = [[Psychology Press]] | url = https://books.google.com/books?id=MlZbFt6421gC&amp;pg=PA80 | page = 80 | date = 1999 | isbn = 9781857288117 | access-date = 18 December 2023 | archive-date = 22 February 2024 | archive-url = https://web.archive.org/web/20240222035325/https://books.google.com/books?id=MlZbFt6421gC&amp;pg=PA80#v=onepage&amp;q&amp;f=false | url-status = live }}&lt;/ref&gt; Malaki rin ang naging ambag ni [[John Money]], isang behavioral psychologist, sa pag-unlad ng mga unang teorya ng ''gender identity''. Ang kaniyang gawain sa ''[[History of transgender care at Johns Hopkins Hospital|Gender Identity Clinic]]'' ng Johns Hopkins University (itinatag noong 1965) ay nagpasikat sa isang [[interactionist]] na teorya ng ''gender identity'', na nagsasabing hanggang sa isang tiyak na edad, ang ''gender identity'' ay medyo nababago at patuloy na napag-uusapan. Ang kaniyang aklat na ''Man and Woman, Boy and Girl'' (1972) ay naging malawakang gamit na [[college textbook]], bagaman maraming ideya ni Money ang kalaunan ay hinamon.&lt;ref&gt;{{cite book| vauthors = Haraway D |title=Simians, Cyborgs, and Women: The Reinvention of Nature |publisher=[[Free Association Books]]|year=1991|isbn=978-0-415-90386-8|location=London|page=133|author-link=Donna Haraway}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Karkazis K | title = [[Fixing Sex|Fixing Sex: Intersex, Medical Authority, and Lived Experience]] | publisher = Duke University Press | date = November 2008 | isbn = 978-0-8223-4318-9 }}&lt;/ref&gt;

===Mga Pananaw ni Butler===
Sa huling bahagi ng dekada 1980, nagsimulang magbigay ng regular na lektura ang iskolar sa pag-aaral ng kasarian na si [[Judith Butler]] hinggil sa ''gender identity'', at noong 1990, inilathala nila ang ''[[Gender Trouble|Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity]]'', na nagpapakilala sa konsepto ng [[gender performativity]].&lt;ref&gt;{{cite book| vauthors = Butler J |title=Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity| url = https://archive.org/details/gendertroublefem0000butl |publisher=Routledge|year=1990|isbn=978-0415389556|location=London|pages=front/backmatter|author-link=Judith Butler}}&lt;/ref&gt; Ipinapahayag ni Butler na ang tradisyonal na pananaw sa kasarian ay naglilimita sapagkat sumusunod ito sa nangingibabaw na panlipunang pamantayan na tinuturing ang kasarian bilang dalawahan lamang. Sa pagsusuri sa kasarian, ipinakikilala ni Butler ang isang mas masusing pananaw kung saan pinagsasama nila ang mga konsepto ng ''performativity'' at kasarian.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Feminist Perspectives on Sex and Gender |encyclopedia=The [[Stanford Encyclopedia of Philosophy]] |year=2023 |last=Mikkola |first=Mari |publisher=[[Metaphysics Research Lab (Stanford University)]] |url=https://plato.stanford.edu/entries/feminism-gender/ |edition=Fall 2023 |access-date=17 December 2023 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601002408/https://plato.stanford.edu/entries/feminism-gender/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==Mga Salik na Biyolohikal==
Ilang mga salik na biyolohikal bago ipanganak, kabilang ang mga gene at hormone, ay maaaring makaapekto sa pagkakakilanlan ng kasarian.&lt;ref name=&quot;ZhongNan&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Ghosh&quot;&gt;{{cite web|vauthors=Ghosh S|title=Gender Identity|url=http://emedicine.medscape.com/article/917990-overview|access-date=29 October 2012|publisher=MedScape|archive-date=6 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210306211817/https://emedicine.medscape.com/article/917990-overview|url-status=live}}&lt;/ref&gt; May mga mungkahi na ang pagkakakilanlan ng kasarian ay kontrolado ng mga [[Sex hormone|sex steroid]] bago ipanganak, ngunit mahirap itong subukan dahil walang paraan upang pag-aralan ang pagkakakilanlan ng kasarian sa mga hayop.&lt;ref&gt;{{Cite book|vauthors=Balthazart J|url=https://books.google.com/books?id=3fjGjlcVINkC&amp;q=the+biology+of+gender+identity|title=The Biology of Homosexuality|date=2012|publisher=Oxford University Press, USA|isbn=978-0-19-983882-0|page=5|language=en|author-link=Jacques Balthazart|access-date=18 September 2021|archive-date=17 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220217115728/https://books.google.com/books?id=3fjGjlcVINkC&amp;q=the+biology+of+gender+identity|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ayon sa biyolohistang si [[Michael J Ryan (biologist)|Michael J. Ryan]], tanging mga tao lamang ang may pagkakakilanlan ng kasarian.&lt;ref&gt;{{Cite book|vauthors=Ryan MJ|url=https://books.google.com/books?id=-mUxDwAAQBAJ&amp;q=Only+humans+have+gender+identity&amp;pg=PA9|title=A Taste for the Beautiful: The Evolution of Attraction|date=16 January 2018|publisher=Princeton University Press|isbn=978-1-4008-8915-0|page=9|language=en|access-date=18 September 2021|archive-date=11 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220311164835/https://books.google.com/books?id=-mUxDwAAQBAJ&amp;q=Only+humans+have+gender+identity&amp;pg=PA9|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Sa isang pahayag ng posisyon, sinabi ng [[Endocrine Society]]:&lt;ref name=&quot;endocrine-society-position&quot;&gt;{{Cite web |date=16 Disyembre 2020 |title=Transgender Health |url=https://www.endocrine.org/advocacy/position-statements/transgender-health |access-date=2022-10-13 |website=www.endocrine.org |language=en |archive-date=10 Oktubre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221010143844/https://www.endocrine.org/advocacy/position-statements/transgender-health |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

{{quote|Ang medikal na pagkakasundo noong huling bahagi ng ika-20 siglo ay na ang mga taong transgender at hindi tugma sa kasarian ay may sakit sa kalusugang pangkaisipan na tinatawag na &quot;gender identity disorder&quot;. Itinuturing noon na nababago ang pagkakakilanlan ng kasarian at maaaring maimpluwensyahan ng panlabas na mga salik. Sa kasalukuyan, gayunpaman, hindi na itinuturing na balido ang pananaw na ito. Lumitaw ang makabuluhang ebidensiyang siyentipiko na nagpapakita ng matibay na elementong biyolohikal sa likod ng pagkakakilanlan ng kasarian. Maaaring gumawa ng mga pagpili ang mga indibidwal dahil sa iba pang salik sa kanilang buhay, ngunit tila walang panlabas na puwersa na tunay na nagiging sanhi upang baguhin ng isang tao ang kanilang pagkakakilanlan ng kasarian.}}&lt;ref name=&quot;endocrine-society-position&quot;&gt;{{Cite web |date=16 Disyembre 2020 |title=Transgender Health |url=https://www.endocrine.org/advocacy/position-statements/transgender-health |access-date=2022-10-13 |website=www.endocrine.org |language=en |archive-date=10 Oktubre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221010143844/https://www.endocrine.org/advocacy/position-statements/transgender-health |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
====Transgender at Transseksuwalidad====

[[FILE:Non-binary transgender woman in black blouse.jpg|thumb|Isang lalaki, biyolohikal, na kinikilala ang sarili bilang ''non-binary transgender woman.'' Ang ''gender expression'' niya ay maiuugnay sa mga istereotipo na kadalasang ipinapataw sa mga babae. Halimbawa, itinuturing sa maraming lipunan na ang mahabang buhok at paggamit ng [[Meyk-ap|meykap]] ay panlabas na anyong mas karaniwan sa mga babae. ]]

May ilang pag-aaral na nagsiyasat kung may ugnayan sa pagitan ng mga salik na biyolohikal at [[transgender]] o [[transsexual]] na pagkakakilanlan.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Vilain E | title = Genetics of intersexuality. | journal = Journal of Gay &amp; Lesbian Psychotherapy | date = Hulyo 2006 | volume = 10 | issue = 2 | pages = 9–26 | doi = 10.1300/J236v10n02_02 | s2cid = 142998821 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid15617542&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Fleming A, Vilain E | title = The endless quest for sex determination genes | journal = Clinical Genetics | volume = 67 | issue = 1 | pages = 15–25 | date = Enero 2005 | pmid = 15617542 | doi = 10.1111/j.1399-0004.2004.00376.x | s2cid = 7595544 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Savic I, Arver S | title = Sex dimorphism of the brain in male-to-female transsexuals | journal = Cerebral Cortex | volume = 21 | issue = 11 | pages = 2525–2533 | date = Nobyembre 2011 | pmid = 21467211 | doi = 10.1093/cercor/bhr032 | doi-access = free }} Napagpasyahan na ang mga gynephilic trans women ay may mga utak na tulad ng sa mga lalaki, ngunit sa ilang bahagi, ang mga utak ng trans women ay naiiba sa parehong utak ng lalaki at babae.&lt;/ref&gt; Ipinakita ng ilang pag-aaral na ang [[Sexual dimorphism|sekswal na dimorpikong]] estruktura ng utak sa mga transseksuwal ay lumilihis mula sa nauugnay sa kanilang kasarian sa kapanganakan patungo sa nauugnay sa kanilang nais na kasarian.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Gizewski ER, Krause E, Schlamann M, Happich F, Ladd ME, Forsting M, Senf W | title = Specific cerebral activation due to visual erotic stimuli in male-to-female transsexuals compared with male and female controls: an fMRI study | journal = The Journal of Sexual Medicine | volume = 6 | issue = 2 | pages = 440–448 | date = Pebrero 2009 | pmid = 18761592 | doi = 10.1111/j.1743-6109.2008.00981.x }} Natuklasan na ang isang sample ng androphilic trans women ay lumipat patungo sa direksyong pambabae sa tugon ng utak.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Rametti G, Carrillo B, Gómez-Gil E, Junque C, Segovia S, Gomez Á, Guillamon A | title = White matter microstructure in female to male transsexuals before cross-sex hormonal treatment. A diffusion tensor imaging study | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-psychiatric-research_2011-02_45_2/page/198 | journal = Journal of Psychiatric Research | volume = 45 | issue = 2 | pages = 199–204 | date = Pebrero 2011 | pmid = 20562024 | doi = 10.1016/j.jpsychires.2010.05.006 }} Natuklasan na ang pattern ng white matter sa mga gynephilic trans men ay lumipat sa direksyong panlalaki kahit bago pa magsimulang uminom ng male hormones ang mga babaeng naging lalaki.&lt;/ref&gt; Ang dami ng central subdivision ng [[stria terminalis#Bed nucleus of the stria terminalis|bed nucleus of a stria terminalis]] o BSTc (isang bahagi ng [[basal ganglia]] ng utak na naaapektuhan ng [[Prenatal androgen transfer|prenatal androgens]]) ng mga babaeng transseksuwal ay sinasabing katulad ng sa mga babae at hindi katulad ng sa mga lalaki,&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Carlsson NR |title=Psychology: The Science of Behavior |date=2010 |publisher=Allyn &amp; Bacon |location=Boston |isbn=978-0-205-54786-9 |edition=7th | page =418 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Zhou JN, Hofman MA, Gooren LJ, Swaab DF | title = A sex difference in the human brain and its relation to transsexuality | journal = Nature | volume = 378 | issue = 6552 | pages = 68–70 | date = Nobyembre 1995 | pmid = 7477289 | doi = 10.1038/378068a0 | bibcode = 1995Natur.378...68Z | hdl-access = free | type = Submitted manuscript | s2cid = 4344570 | hdl = 20.500.11755/9da6a0a1-f622-44f3-ac4f-fec297a7c6c2 | url = https://pure.knaw.nl/portal/en/publications/a-sex-difference-in-the-human-brain-and-its-relation-to-transsexuality(9da6a0a1-f622-44f3-ac4f-fec297a7c6c2).html | access-date = 6 Setyembre 2018 | archive-date = 29 Agosto 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170829164452/https://pure.knaw.nl/portal/en/publications/a-sex-difference-in-the-human-brain-and-its-relation-to-transsexuality(9da6a0a1-f622-44f3-ac4f-fec297a7c6c2).html | url-status = live }}&lt;/ref&gt; ngunit hindi pa malinaw ang relasyon ng dami ng BSTc sa pagkakakilanlan ng kasarian.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Rosenthal SM | title = Approach to the patient: transgender youth: endocrine considerations | journal = The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism | volume = 99 | issue = 12 | pages = 4379–4389 | date = Disyembre 2014 | pmid = 25140398 | doi = 10.1210/jc.2014-1919 | quote = ang sekswal na dimorpikong pagkakaiba ng BSTc sa mga tao ay hindi lumilitaw hanggang sa pagbibinata, taliwas sa mga daga, kung saan ang ganitong pagkakaiba sa BST ay nangyayari sa maagang postnatal na yugto at tila nangangailangan ng perinatal na pagkakaiba sa antas ng T (44, 45). Dahil maraming kabataang transgender ang nakararanas ng makabuluhang gender dysphoria bago ang pagbibinata (at bago lumitaw ang pagkakaibang sekswal sa dami ng BSTc), tila hindi malinaw ang relasyon sa pagitan ng dami ng BSTc at pagkakakilanlan ng kasarian. | doi-access = free }}&lt;/ref&gt; Katulad na [[Biology and sexual orientation#Studies of brain structure|mga pagkakaiba sa estruktura ng utak]] ay nakita sa pagitan ng mga lalaking bakla at heterosexual, at sa pagitan ng mga babaeng tomboy at heterosexual.&lt;ref name=&quot;LeVay 1991&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = LeVay S | title = A difference in hypothalamic structure between heterosexual and homosexual men | url = https://archive.org/details/sim_science_1991-08-30_253_5023/page/1034 | journal = Science | volume = 253 | issue = 5023 | pages = 1034–1037 | date = Agosto 1991 | pmid = 1887219 | doi = 10.1126/science.1887219 | bibcode = 1991Sci...253.1034L | s2cid = 1674111 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Byne 2001&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Byne W, Tobet S, Mattiace LA, Lasco MS, Kemether E, Edgar MA, Morgello S, Buchsbaum MS, Jones LB | display-authors = 6 | title = The interstitial nuclei of the human anterior hypothalamus: an investigation of variation with sex, sexual orientation, and HIV status | journal = Hormones and Behavior | volume = 40 | issue = 2 | pages = 86–92 | date = Setyembre 2001 | pmid = 11534967 | doi = 10.1006/hbeh.2001.1680 | s2cid = 3175414 }}&lt;/ref&gt; May komponenteng henetiko ang transseksuwalidad.&lt;ref&gt;{{cite book | last1= Klink | first1= Daniel | title= Gender Dysphoria and Disorders of Sex Development |date=2013 | chapter=Genetic Aspects of Gender Identity Development and Gender Dysphoria | series= Focus on Sexuality Research |pages=25–51 |chapter-url=https://rdcu.be/dkOSo |publisher=Springer| doi= 10.1007/978-1-4614-7441-8_2 | isbn= 978-1-4614-7440-1 }}&lt;/ref&gt;
{{div col|}}
====Mga Intersex====

Ang intersex ay isang payong na termino na kumakatawan sa mahigit 40 na uri ng kondisyong medikal, na bawat isa ay may kanya-kanyang partikular na paraan ng pag-unlad. Ang mga taong itinuturing na intersex ay may tipikal na pagbuo ng gonads (alinman sa bayag o obaryo) at may karaniwang estruktura ng Wolffian o Mullerian, kaya sila ay itinuturing pa rin maalinman sa lalaki o babae.
Maaari silang makaranas ng pagkakakilanlan ng kasarian na hindi ganap na tumutugma sa kanilang pisikal na anyo. Ang ilang intersex na tao ay pinalaki bilang isang kasarian ngunit kalaunan ay kumikilala sa isa pa; ang iba naman ay maaaring hindi ikategorya nang malinaw bilang lalaki o babae.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Dreger|first=Alice Domurat|title=Hermaphrodites and the Medical Invention of Sex|publisher=Harvard University Press|year=1998|isbn=978-0-674-39089-7|url=https://books.google.com/books?id=ciQwDwAAQBAJ&amp;pg=PA22|access-date=17 Enero 2022|archive-date=19 Enero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119044121/https://books.google.com/books?id=ciQwDwAAQBAJ&amp;pg=PA22|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ang intersex ay isang tao na ipinanganak na may katawan (tulad ng ari, hormones, o chromosomes) na hindi eksaktong akma sa karaniwang ideya ng “lalaki” o “babae.” Ibig sabihin, may halo o kakaibang kumbinasyon ng mga katangiang pangkatawan.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.unfe.org/definitions/ |title=Definitions |publisher=United Nations Free &amp; Equal |access-date=17 Enero 2022 |archive-date=20 Enero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120031846/https://www.unfe.org/definitions/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
Hindi ito tungkol sa kung ano ang gender identity niya, kundi sa pisikal na anyo at biology niya mula pagkasilang.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Reis|first=Elizabeth|title=Intersex and the Medical Regulation of Gender|journal=Harvard Journal of Law &amp; Gender|date=2010|volume=33|pages=487–500|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1615080|access-date=17 Enero 2022|archive-date=4 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104193309/https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1615080|url-status=live}}&lt;/ref&gt;


Sa ilang kaso, maaaring maapektuhan ng mga intersex na kondisyon ang mga [[Sex hormone|sex hormone]] sa sinapupunan, na maaaring magdulot ng pagkakaibang pag-unlad ng utak at impluwensyahan ang pagkakakilanlan ng kasarian.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hughes|first1=Ieuan A.|last2=Houwing|first2=Marie E.|last3=Ahmed|first3=S. Faisal|title=The Biology of Sex: Disorders/Differences of Sex Development and Their Effect on Gender Identity|journal=Endocrine Reviews|date=Disyembre 2020|volume=41|issue=6|pages=783–816|doi=10.1210/endrev/bnaa026|pmid=32949530|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Ang mga desisyon ng magulang at doktor tungkol sa pag-aayos ng genital o pagpapalaki bilang isang partikular na kasarian ay maaari ring makaapekto sa pagkakakilanlan ng kasarian ng intersex na indibidwal.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Reis|first=Elizabeth|title=Intersex and the Medical Regulation of Gender|journal=Harvard Journal of Law &amp; Gender|date=2010|volume=33|pages=487–500|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1615080|access-date=17 Enero 2022|archive-date=4 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104193309/https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1615080|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

====Ang terminong &quot;hermaphrodite&quot;====
{{Main|Hermaphrodite}}
Sa kasaysayan, ginamit sa batas ang terminong &quot;hermaphrodite&quot; upang tukuyin ang mga taong may hindi tiyak na kasarian. Noong ika-12 siglo, binanggit sa {{Lang|la|[[Decretum Gratiani]]}} na &quot;Kung maaaring magsaksi ang isang hermaphrodite sa isang testamento, ay nakadepende sa kung aling kasarian ang nangingibabaw&quot; (&quot;Hermafroditus an ad testamentum adhiberi possit, qualitas sexus incalescentis ostendit&quot;).&lt;ref&gt;Decretum Gratiani, C. 4, q. 2 et 3, c. 3&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://geschichte.digitale-sammlungen.de/decretum-gratiani/kapitel/dc_chapter_1_1585 |title=Decretum Gratiani (Kirchenrechtssammlung) |work=Bayerische StaatsBibliothek ([[Bavarian State Library]]) |date=5 Pebrero 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220084841/http://geschichte.digitale-sammlungen.de/decretum-gratiani/kapitel/dc_chapter_1_1585 |archive-date=20 Disyembre 2016 }}&lt;/ref&gt; Sa parehong paraan, ang Ingles na hurista at hukom noong ika-17 siglo na si [[Edward Coke]] (Lord Coke), ay sumulat sa kanyang ''[[Institutes of the Lawes of England]]'' hinggil sa mga batas ng pagmamana, na nagsasaad: &quot;Bawat tagapagmana ay maaaring lalaki, babae, o hermaphrodite, na parehong lalaki at babae. At ang isang hermaphrodite (na tinatawag ding ''Androgynus'') ay magiging tagapagmana, alinman bilang lalaki o babae, ayon sa uri ng kasariang nangingibabaw.&quot;&lt;ref&gt;[[Edward Coke|E Coke]], The First Part of the Institutes of the Laws of England, Institutes 8.a. (1st Am. Ed. 1812).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Greenberg 1999 277–278&quot;&gt;{{Cite journal |volume=41 |last=Greenberg |first=Julie |title=Defining Male and Female: Intersexuality and the Collision Between Law and Biology |url=https://archive.org/details/sim_arizona-law-review_summer-1999_41_2/page/276 |journal=Arizona Law Review |date=1999 |ssrn=896307|pages=277–278}}&lt;/ref&gt;

===Gender dysphoria at karamdaman sa pagkakakilanlan ng kasarian===

Gender Identity Disorder ay ang dating tawag sa kondisyon kung saan ang isang tao ay nakakaramdam ng matinding hindi pagkakasiya o pagkadismaya (dysphoria) dahil ang kasarian na itinalaga sa kanila noong sila ay ipinanganak ay hindi tugma sa kanilang nararamdaman o pagkakakilanlan sa sarili. Ang Gender dysphoria (na dating tinawag na &quot;gender identity disorder&quot; o GID sa ''[[Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders]]'' o DSM) ay ang pormal na diyagnosis para sa mga taong nakararanas ng matinding [[dysphoria]] (hindi pagkakasiya o pagkadismaya) sa kasariang itinalaga sa kanila sa kapanganakan at/o sa mga gampanin ng kasarian na kaugnay nito:&lt;ref&gt;{{cite web | title = Gender Identity Disorder | work = Psychology Today | date = 24 October 2005 | url = http://www.psychologytoday.com/conditions/gender-identity-disorder | access-date = 16 December 2010 | archive-date = 6 March 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210306161912/https://www.psychologytoday.com/intl/conditions/gender-dysphoria | url-status = live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=6 March 2010 |title=Gender Dysphoria Organization Research and Education - About Gender Dysphoria |url=http://www.genderdysphoria.org/genderdysphoria_medical.html |access-date=13 May 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20100306075726/http://www.genderdysphoria.org/genderdysphoria_medical.html|archive-date=6 March 2010}}&lt;/ref&gt; &quot;Sa gender identity disorder, mayroong hindi pagtutugma sa pagitan ng kasarian ng panlabas na ari at ng pagkakakilanlan ng kasarian sa isip bilang panlalaki o pambabae.&quot;&lt;ref name=&quot;GID&quot; /&gt; Ang DSM (302.85) ay may limang pamantayan na kailangang matugunan bago ma-diagnose ang gender identity disorder, at ang karamdaman ay hinahati pa sa mga tiyak na kategorya batay sa edad, halimbawa [[gender identity disorder in children]] (para sa mga batang nakararanas ng gender dysphoria).

Unang lumitaw ang konsepto ng gender identity sa ikatlong edisyon ng DSM, [[DSM-III]] (1980), sa anyo ng dalawang [[mental disorder|psychiatric diagnosis]] ng gender dysphoria: gender identity disorder of childhood (GIDC), at transsexualism (para sa mga kabataan at matatanda). Noong rebisyon ng 1987, [[DSM-III-R]], idinagdag ang ikatlong diagnosis: gender identity disorder of adolescence and adulthood, nontranssexual type. Inalis ang huling diagnosis na ito sa sumunod na rebisyon, DSM-IV (1994), na pinagsama rin ang GIDC at transsexualism sa isang bagong diagnosis na gender identity disorder.&lt;ref name=&quot;Historical Note&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Zucker KJ, Spitzer RL | title = Was the gender identity disorder of childhood diagnosis introduced into DSM-III as a backdoor maneuver to replace homosexuality? A historical note | url = https://archive.org/details/journal-of-sex-and-marital-therapy_january-february-2005_31_1/page/31 | journal = Journal of Sex &amp; Marital Therapy | volume = 31 | issue = 1 | pages = 31–42 | date = Jan–Feb 2005 | pmid = 15841704 | doi = 10.1080/00926230590475251 | s2cid = 22589255 }}&lt;/ref&gt; Noong 2013, binago ng [[DSM-5]] ang pangalan ng diagnosis tungo sa ''gender dysphoria'' at nirebisa ang kahulugan nito.&lt;ref&gt;{{cite web|vauthors=Parry W|date=4 June 2013|title=DSM-5 Reflects Shift In Perspective On Gender Identity|url=http://www.huffingtonpost.com/2013/06/04/gender-dysphoria-dsm-5_n_3385287.html|access-date=23 October 2015|website=The Huffington Post|archive-date=8 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508073004/http://www.huffingtonpost.com/2013/06/04/gender-dysphoria-dsm-5_n_3385287.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

May mga awtor ng isang papel noong 2005 na kumwestyon sa pag-uuri ng mga problema sa gender identity bilang isang [[mental disorder]], na nagpapalagay na ang ilang pagbabago sa DSM ay maaaring ginawa bilang kapalit nang alisin ang homoseksuwalidad bilang karamdaman. Nanatili itong kontrobersyal,&lt;ref name=&quot;Historical Note&quot;/&gt; kahit na karamihan ng mga propesyonal sa kalusugang pangkaisipan ngayon ay sumusunod at sumasang-ayon sa kasalukuyang klasipikasyon ng DSM. Sa mga nakaraang taon, gayunpaman, mayroong &quot;dumadaming tinig na tumututol sa pagtingin sa buhay ng mga transgender bilang karamdaman at sa nangingibabaw na medikal-agham na naratibo tungkol sa karanasan ng mga trans.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book |doi=10.1093/OBO/9780199791231-0215 |chapter=Transgender Children |title=Childhood Studies |year=2019 |last1=Kennedy |first1=RM |last2=Farley |first2=Lisa |isbn=978-0-19-979123-1 }}&lt;/ref&gt; Dahil dito, noong 2019, inalis ng [[World Health Organization]] ang gender dysphoria mula sa kabanata ng sakit sa pag-iisip at inilipat ito sa kabanata ng kalusugang seksuwal, binago ang termino mula sa &quot;Gender Dysphoria&quot; tungo sa &quot;Gender Incongruence,&quot; at tuluyang tinanggal bilang isang pathological na sakit sa pag-iisip.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://icd.who.int/browse11/l-m/en#/http%3a%2f%2fid.who.int%2ficd%2fentity%2f90875286 | title=ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics | access-date=4 December 2022 | archive-date=1 August 2018 | archive-url=https://archive.today/20180801205234/https://icd.who.int/browse11/l-m/en%23/http://id.who.int/icd/entity/294762853#/http%3a%2f% }}&lt;/ref&gt;


==Mga Panlipunan at Pangkapaligirang Salik== 

Noong 1955, iminungkahi ni John Money na ang pagkakakilanlan sa kasarian ay nababago at natutukoy kung ang isang bata ay pinalaki bilang lalaki o babae sa kanyang murang kabataan.&lt;ref name=&quot;pmid13260820&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Money J, Hampson JG, Hampson JL | title = Isang pagsusuri sa ilang batayang seksuwal na konsepto: ang ebidensya ng human hermaphroditism | journal = Bulletin of the Johns Hopkins Hospital | volume = 97 | issue = 4 | pages = 301–19 | date = Oktubre 1955 | pmid = 13260820 | url = https://books.google.com/books?id=7-IaAQAAMAAJ&amp;pg=PA301 | access-date = 6 Disyembre 2022 | archive-date = 6 Disyembre 2022 | archive-url = https://web.archive.org/web/20221206034531/https://books.google.com/books?id=7-IaAQAAMAAJ&amp;pg=PA301 | url-status = live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Kreukels BP, Steensma TD, de Vries AL |title=Gender dysphoria and disorders of sex development: progress in care and knowledge |date=2014 |publisher=Springer |location=New York |isbn=978-1-4614-7441-8}}&lt;/ref&gt; Ang hipotesis ni Money ay mula noon ay pinabulaanan,&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Fausto-Sterling A |title=Sexing the body: gender politics and the construction of sexuality | url = https://archive.org/details/isbn_9780465077137 |date=2000 |publisher=Basic Books |location=New York, NY |isbn=978-0-465-07713-7 |edition=1st}}&lt;/ref&gt; ngunit ipinagpatuloy ng mga iskolar ang pag-aaral sa epekto ng mga panlipunang salik sa paghubog ng pagkakakilanlan sa kasarian.&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;/&gt; Noong dekada 1960 at 1970, iminungkahi ang mga salik tulad ng kawalan ng ama, kagustuhan ng ina na magkaroon ng anak na babae, o mga pattern ng pampalakas mula sa magulang bilang mga impluwensya; mas bagong mga teorya na nagsasabing maaaring bahagyang maimpluwensyahan ng [[psychopathology]] ng magulang ang paghubog ng pagkakakilanlan sa kasarian ay nakatanggap lamang ng kakaunting ebidensyang empirikal,&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;/&gt; na may isang artikulo noong 2004 na nagsasabing &quot;kulang ang matibay na ebidensya para sa kahalagahan ng mga panlipunang salik pagkatapos ng kapanganakan.&quot;&lt;ref name=&quot;pmid15724806&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Swaab DF | title = Seksuwal na pagkakaiba ng utak ng tao: kaugnayan para sa pagkakakilanlan sa kasarian, transseksuwalismo at seksuwal na oryentasyon | journal = Gynecological Endocrinology | volume = 19 | issue = 6 | pages = 301–12 | date = Disyembre 2004 | pmid = 15724806 | doi = 10.1080/09513590400018231 | s2cid = 1410435 | quote = &quot;...ang direktang epekto ng testosterone sa umuunlad na utak ng fetus ay may malaking kahalagahan para sa pagbuo ng pagkakakilanlan sa kasariang lalaki at heteroseksuwal na oryentasyon ng lalaki. Kulang ang matibay na ebidensya para sa kahalagahan ng mga panlipunang salik pagkatapos ng kapanganakan.&quot; }}&lt;/ref&gt; Isang pag-aaral noong 2008 ang nakakita na ang mga magulang ng mga batang may [[Gender dysphoria|gender dysphoria]] ay walang palatandaan ng mga isyung sikopatolohikal maliban sa bahagyang depresyon sa mga ina.&lt;ref name=&quot;pmid18981931&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Wallien MS, Cohen-Kettenis PT | title = Kinalabasang sikoseksuwal ng mga batang may gender dysphoria | url = https://archive.org/details/sim_journal-american-academy-child-adolescent-psychiatry_2008-12_47_12/page/1413 | journal = Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry | volume = 47 | issue = 12 | pages = 1413–23 | date = Disyembre 2008 | pmid = 18981931 | doi = 10.1097/CHI.0b013e31818956b9 }}&lt;/ref&gt; Iminungkahi rin na maaaring makaapekto ang mga saloobin ng mga magulang ng bata sa pagkakakilanlan sa kasarian ng bata, bagaman kakaunti ang ebidensya.&lt;ref name=&quot;pmid6488962&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Weinraub M, Clemens LP, Sockloff A, Ethridge T, Gracely E, Myers B | title = Ang pagbuo ng mga istiryotipong seksuwal sa ikatlong taon: mga relasyon sa pagtukoy ng kasarian, pagkakakilanlan sa kasarian, kagustuhan sa laruan ayon sa kasarian, at mga katangian ng pamilya | url = https://archive.org/details/sim_child-development_1984-08_55_4/page/1492 | journal = Child Development | volume = 55 | issue = 4 | pages = 1493–503 | date = Agosto 1984 | pmid = 6488962 | doi = 10.2307/1130019| jstor = 1130019 | quote = Nabigo ang mga naunang mananaliksik na obserbahan ang kaugnayan sa pagitan ng saloobin ng magulang at maagang pagkuha ng mga papel sa kasarian ng mga bata... }}&lt;/ref&gt;


Maraming mga magulang ang bumubuo ng mga inaasahan sa kasarian para sa kanilang anak bago pa ito ipanganak, matapos matukoy ang kasarian ng bata sa pamamagitan ng teknolohiya tulad ng [[ultrasound]]. Kaya, ipinapanganak ang bata na may partikular sa kasariang pangalan, mga laro, at maging mga ambisyon.&lt;ref name=&quot;Ghosh&quot;/&gt; Kapag natukoy na ang kasarian ng bata, karamihan sa mga bata ay pinalalaki nang naaayon dito, umaangkop sa papel ng kasariang lalaki o babae na bahagyang tinutukoy ng mga magulang. Kapag isinasaalang-alang ang antas ng lipunan ng mga magulang, karaniwang may tradisyonal na papel sa kasarian ang mga pamilyang mababa ang antas ng lipunan, kung saan ang ama ang nagtatrabaho at ang ina, na maaaring magtrabaho lamang dahil sa pangangailangang pinansyal, ay siya pa ring nag-aasikaso sa bahay. Gayunpaman, ang mga mag-asawang nasa gitnang uri na “propesyonal” ay karaniwang pinag-uusapan ang hatian ng trabaho at may pantay na ideolohiya. Ang mga magkakaibang pananaw na ito ukol sa kasarian ay maaaring maghubog sa pagkaunawa ng bata sa kasarian pati na rin sa pag-unlad ng kasarian ng bata.&lt;ref name=&quot;Halpern&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Halpern HP, Perry-Jenkins M | title = Parents' Gender Ideology and Gendered Behavior as Predictors of Children's Gender-Role Attitudes: A Longitudinal Exploration | journal = Sex Roles | volume = 74 | issue = 11 | pages = 527–542 | date = Mayo 2016 | pmid = 27445431 | pmc = 4945126 | doi = 10.1007/s11199-015-0539-0 }}&lt;/ref&gt;

Isang pag-aaral na isinagawa ni Hillary Halpern&lt;ref name=&quot;Halpern&quot; /&gt; ang nagpakita na ang mga kilos ng magulang kaugnay sa kasarian, sa halip na mga paniniwala, ay mas mainam na tagapagpahiwatig ng saloobin ng isang bata tungkol sa kasarian. Ang kilos ng ina ay lalo nang may impluwensya sa mga palagay ng bata ukol sa sarili nitong kasarian. Halimbawa, ang mga ina na nagsasagawa ng mas tradisyonal na kilos sa harap ng kanilang mga anak ay nagresulta sa mas kaunting pagpapakita ng anak na lalaki ng mga istiryotipo ng papel ng lalaki, habang ang anak na babae naman ay mas nagpapakita ng mga istiryotipo ng papel ng babae. Walang nakitang kaugnayan sa pagitan ng kilos ng ama at ng kaalaman ng kanyang mga anak tungkol sa mga istiryotipo ng sarili nilang kasarian. Ang mga amang may paniniwala sa pagkakapantay-pantay ng kasarian ay may mga anak, lalo na mga anak na lalaki, na mas kakaunti ang mga paunang palagay tungkol sa kabaligtarang kasarian.&lt;ref name=&quot;pmid13260820&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Money J, Hampson JG, Hampson JL | title = Isang pagsusuri sa ilang batayang seksuwal na konsepto: ang ebidensya ng human hermaphroditism | journal = Bulletin of the Johns Hopkins Hospital | volume = 97 | issue = 4 | pages = 301–19 | date = Oktubre 1955 | pmid = 13260820 | url = https://books.google.com/books?id=7-IaAQAAMAAJ&amp;pg=PA301 | access-date = 6 Disyembre 2022 | archive-date = 6 Disyembre 2022 | archive-url = https://web.archive.org/web/20221206034531/https://books.google.com/books?id=7-IaAQAAMAAJ&amp;pg=PA301 | url-status = live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Kreukels BP, Steensma TD, de Vries AL |title=Gender dysphoria and disorders of sex development: progress in care and knowledge |date=2014 |publisher=Springer |location=New York |isbn=978-1-4614-7441-8}}&lt;/ref&gt; Ang hipotesis ni Money ay mula noon ay pinabulaanan,&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Fausto-Sterling A |title=Sexing the body: gender politics and the construction of sexuality | url = https://archive.org/details/isbn_9780465077137 |date=2000 |publisher=Basic Books |location=New York, NY |isbn=978-0-465-07713-7 |edition=1st}}&lt;/ref&gt;
===Pandaigdigang batas sa karapatang pantao===
Ang [[The Yogyakarta Principles]], isang dokumento hinggil sa aplikasyon ng [[pandaigdigang batas sa karapatang pantao]], ay nagbibigay sa pambungad ng isang depinisyon ng identidad ng kasarian bilang malalim na damdaming panloob at indibidwal na [[karanasan]] ng bawat tao ukol sa kasarian, na maaaring hindi tumutugma sa kasariang itinakda sa kapanganakan. Kabilang dito ang sariling pakiramdam ng tao tungkol sa kanyang katawan (na maaaring may kinalaman, kung kusang pinili, sa pagbabago ng anyo o paggana ng katawan sa pamamagitan ng medikal, siruhiya o iba pang paraan) at iba pang karanasan hinggil sa kasarian, gaya ng pananamit, pananalita at kilos. Itinatadhana ng Prinsipyo 3 na: &quot;Ang sariling itinakdang identidad ng kasarian ng bawat tao ay mahalaga sa kanilang personalidad at isa sa mga pangunahing aspeto ng sariling pagpapasya, dangal at kalayaan. Walang sinuman ang dapat pilitin na sumailalim sa mga medikal na pamamaraan, kabilang ang operasyon sa pagbabago ng kasarian, isterilisasyon o hormonal na gamutan, bilang rekisito para sa legal na pagkilala ng kanilang identidad ng kasarian.&quot;&lt;ref&gt;[[The Yogyakarta Principles]], ''Prinsipyo 3. Ang Karapatang Makilala sa Harap ng Batas''&lt;/ref&gt; Itinatadhana ng Prinsipyo 18 na: &quot;Sa kabila ng anumang klasipikasyon, ang seksuwal na oryentasyon at identidad ng kasarian ng isang tao ay hindi, at sa kanilang sarili ay hindi, mga kondisyong medikal at hindi dapat ituring, gamutin o supilin.&quot;&lt;ref&gt;The Yogyakarta Principles, ''Prinsipyo 18. Proteksyon laban sa pang-aabusong medikal''&lt;/ref&gt; Kaugnay ng prinsipyong ito, binanggit ng &quot;Jurisprudential Annotations to the Yogyakarta Principles&quot; na &quot;Ang identidad ng kasarian na naiiba sa itinakda sa kapanganakan, o panlipunang tinatanggihan na [[pagpapahayag ng kasarian]], ay itinuring na isang anyo ng [[sakit sa pag-iisip]]. Ang pagpapatologiya ng pagkakaiba ay nagbunsod upang ang mga batang labag sa nakasanayang kasarian at mga kabataan ay ikulong sa mga institusyong saykayatriko, at sumailalim sa mga teknik ng aversyon – kabilang ang [[electroshock therapy]] – bilang isang 'lunas'.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | vauthors = O'Flaherty M, Williams G | title = Jurisprudential Annotations to the Yogyakarta Principles. | publisher = University of Nottingham. | work = Human Rights Law Centre | date = 2007 | page = 43 | url = http://www.yogyakartaprinciples.org/yogyakarta-principles-jurisprudential-annotations.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20101122035344/http://www.yogyakartaprinciples.org/yogyakarta-principles-jurisprudential-annotations.pdf | archive-date = 22 November 2010 }}&lt;/ref&gt; Ayon sa &quot;Yogyakarta Principles in Action&quot;: &quot;mahalagang tandaan na bagama't ang 'seksuwal na oryentasyon' ay inalis na bilang sakit sa pag-iisip sa maraming bansa, ang 'identidad ng kasarian' o 'sakit sa identidad ng kasarian' ay madalas nananatili sa konsiderasyon.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Quinn S | title = An activist's guide to the yogyakarta principles on the application of international human rights law in relation to sexual orientation and gender identity. | publisher = Nicholson &amp; Bass Limited | date = 2010 | url=http://www.ypinaction.org/wp/wp-content/uploads/2016/10/Activists_Guide_English_nov_14_2010.pdf |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20170104093608/http://www.ypinaction.org/wp/wp-content/uploads/2016/10/Activists_Guide_English_nov_14_2010.pdf |archive-date=4 January 2017 |access-date=14 February 2018 | page = 100 }}&lt;/ref&gt; Ang mga Prinsipyong ito ay nakaimpluwensya sa [[LGBT rights at the United Nations|deklarasyon ng UN hinggil sa seksuwal na oryentasyon at identidad ng kasarian]]. Noong 2015, ang identidad ng kasarian ay bahagi ng kaso sa [[Korte Suprema ng Estados Unidos]] na ''[[Obergefell v. Hodges]]'' kung saan ang kasal ay hindi na legal na nililimitahan lamang sa pagitan ng lalaki at babae.&lt;ref&gt;{{cite court |litigants= Obergefell et al. V. Hodges, Director, Ohio Department of Health, et al. |court= U.S. Supreme Court |date= 26 June 2015 |url= https://www.supremecourt.gov/opinions/14pdf/14-556_3204.pdf |archive-date= 12 April 2019 |archive-url= https://web.archive.org/web/20190412035117/https://www.supremecourt.gov/opinions/14pdf/14-556_3204.pdf |url-status= live }}&lt;/ref&gt;

===Medikal na larangan===
Ang mga [[Transgender]] ay minsan nagnanais sumailalim sa pisikal na operasyon upang baguhin ang kanilang [[pangunahing katangiang seksuwal]], mga sekondaryang katangian, o pareho, dahil pakiramdam nila ay mas magiging komportable sila sa ibang ari. Maaari itong kabilangan ng pagtanggal ng ari ng lalaki, bayag o suso, o pagbuo ng ari ng lalaki, ari ng babae o suso.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Tristani-Firouzi |first1=Bita |last2=Veith |first2=Jacob |last3=Simpson |first3=Andrew |last4=Hoerger |first4=Kelly |last5=Rivera |first5=Andy |last6=Agarwalb |first6=Cori A. |title=Preferences for and barriers to gender affirming surgeries in transgender and non-binary individuals |journal=[[International Journal of Transgender Health]] |date=12 August 2021 |volume=23 |issue=4 |pages=458–471 |doi=10.1080/26895269.2021.1926391 |pmid=36324882 |pmc=9621289 }}&lt;/ref&gt; Noon, isinasagawa ang operasyon sa pagtatalaga ng kasarian sa mga sanggol na ipinanganak na may hindi tiyak na ari. Gayunpaman, ang kasalukuyang opinyon ng mga eksperto sa medisina ay mariing tumututol sa ganitong pamamaraan sa mga sanggol, at nirerekomenda na ang operasyon ay isagawa lamang kung medikal na kinakailangan.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Behrens |first1=Kevin G. |title=A principled ethical approach to intersex paediatric surgeries |journal=BMC Medical Ethics |date=December 2020 |volume=21 |issue=1 |pages=108 |doi=10.1186/s12910-020-00550-x |pmid=33121480 |pmc=7597036 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, ang [[gender-affirming surgery]] ay isinasagawa sa mga taong pinipiling [[Gender transitioning|lumipat]] upang ang kanilang panlabas na ari ay tumugma sa kanilang identidad ng kasarian.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Diamond |first1=Milton |title=Sex and Gender are Different: Sexual Identity and Gender Identity are Different |journal=Clinical Child Psychology and Psychiatry |date=July 2002 |volume=7 |issue=3 |pages=320–334 |doi=10.1177/1359104502007003002 |s2cid=144721800 }}&lt;/ref&gt;

Sa Estados Unidos, ang [[Affordable Care Act]] ay nagbigay ng kakayahan sa mga [[health insurance exchange]] na mangolekta ng datos demograpiko hinggil sa identidad ng kasarian at seksuwal na identidad sa pamamagitan ng opsyonal na mga tanong, upang matulungan ang mga gumagawa ng polisiya na mas makilala ang mga pangangailangan ng komunidad ng [[LGBTQ]].&lt;ref&gt;{{cite web|vauthors=Baker K|title=FAQ: Collecting Sexual Orientation and Gender Identity Data|date=16 October 2012 |url=http://www.americanprogress.org/issues/lgbt/report/2012/10/16/41620/faq-collecting-sexual-orientation-and-gender-identity-data/|access-date=29 October 2012|publisher=Center for American Progress|archive-date=25 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121025223111/http://www.americanprogress.org/issues/lgbt/report/2012/10/16/41620/faq-collecting-sexual-orientation-and-gender-identity-data/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Noong 2020, gayunpaman, pinagtibay ng [[Unang pagkapangulo ni Donald Trump|administrasyong Trump]] ang isang panuntunan na &quot;mag-aalis ng mga proteksiyon laban sa diskriminasyon para sa mga taong LGBTQ pagdating sa pangangalaga ng kalusugan at seguro sa kalusugan&quot; sa ilalim ng Affordable Care Act at umaabot sa &quot;mga regulasyon na may kinalaman sa akses sa seguro sa kalusugan.&quot;&lt;ref name=&quot;npr.org&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.npr.org/sections/health-shots/2020/06/12/868073068/transgender-health-protections-reversed-by-trump-administration | title=Transgender Health Protections Reversed by Trump Administration | website=NPR | date=12 June 2020 | last1=Simmons-Duffin | first1=Selena | access-date=4 December 2022 | archive-date=23 June 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200623172448/https://www.npr.org/sections/health-shots/2020/06/12/868073068/transgender-health-protections-reversed-by-trump-administration | url-status=live }}&lt;/ref&gt; Ang patakarang ito &quot;ay isa sa maraming panuntunan at regulasyon na ipinasa ng administrasyong Trump na nagtatakda ng 'diskriminasyon sa kasarian' bilang naaangkop lamang kapag ang isang tao ay nakakaranas ng diskriminasyon dahil siya ay lalaki o babae, at hindi nagbibigay ng proteksiyon laban sa diskriminasyon batay sa seksuwal na oryentasyon o identidad ng kasarian.&quot;&lt;ref name=&quot;npr.org&quot;/&gt;

==Tingnan din==
* [[Maskulinidad]]
* [[Peminidad]]
* [[Interseksuwalidad]]
* [[Katauhan (agham panlipunan)]]

==Mga sanggunian==
{{Reflist|2}}

{{DEFAULTSORT:Katauhang Pangkasarian}}
[[Kategorya:Kasarian]]
[[Kategorya:Araling pangkasarian]]
[[Kategorya:Sarili]]
[[Kategorya:Mga neolohismo]]
[[Kategorya:Mga pagkabatid ng sarili]]
[[Kategorya:Ugali ng tao]]

{{Sex}}</text>
      <sha1>9a3l1lnegueb2i67t8nhq7gyyi6ke39</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221373</id>
      <parentid>2221371</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T20:49:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45839-04</username>
        <id>165603</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2221373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64473" sha1="er648zni1c43ipsu1czxj9pcd5wjgez" xml:space="preserve">{{kinukumpuni}}
{{For|kinasarian|Talaan ng mga gender identity}}
Ang '''gender identity''' ({{literal translation|pagkakakilanlan sa kasarian}}) ay ang pansariling pakiramdam ng isang tao ukol sa kanyang kasarian—maaaring lalaki, babae, pareho, wala, o iba pa—na madalas ginagamit upang itangi sa aktuwal na kasarian o seks batay sa [[biyolohiya]]. Ang terminong ito ay likha ng propesor ng saykiyatriya na si [[Robert J. Stoller]] noong 1964 at pinalaganap ng sikolohistang si [[John Money]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/health/health-news/dr-john-money-pioneer-sexual-identity-dies-flna1c9439208|title=Dr. John Money, pioneer in sexual identity, dies|website=[[NBC News]]|date=9 Hulyo 2006 |access-date=16 Enero 2022|archive-date=16 Enero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220116101434/https://www.nbcnews.com/health/health-news/dr-john-money-pioneer-sexual-identity-dies-flna1c9439208|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Stoller RJ | title = The Hermaphroditic Identity of Hermaphrodites | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-nervous-and-mental-disease_1964-11_139_5/page/452 | journal = The Journal of Nervous and Mental Disease | volume = 139 | issue = 5 | pages = 453–457 | date = Nobyembre 1964 | pmid = 14227492 | doi = 10.1097/00005053-196411000-00005 | s2cid = 22585295 }}&lt;/ref&gt; Sa empirikal na biyolohiya, ang tunay na kasarian ng tao bilang [[anisogamo]]/[[Gonokorismo|gonokorikong]] espesye ([[Tao|''Homo sapiens'']]) ay [[Binaryong kasarian|binaryo]] (lalaki o babae) at nanatili ito sa buong buhay, batay sa magkakatugmang katangiang [[Hene (biyolohiya)|henetiko]], [[Gonad|gonadal]] (testes o obaryo), at [[Sistemang reproduktibo|anatomikal]].&lt;ref name=&quot;MorrowMessinger&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Morrow DF | chapter = Sexual Orientation and Gender Identity Expression. | veditors = Morrow DF, Messinger L | title = Sexual orientation and gender expression in social work practice: working with gay, lesbian, bisexual, and transgender people | date = 2006 | publisher = Columbia University Press | location = New York | isbn = 978-0-231-50186-6 | pages = 3–17 (8) | quote = Ang pagpapakilanlan sa kasarian ay tumutukoy sa pansariling pakiramdam ng isang tao kung siya ay panlalaki o pambabae, o kumbinasyon ng dalawa. | chapter-url = https://books.google.com/books?id=irs3BAAAQBAJ&amp;dq=978-0-231-50186-6&amp;pg=PA8 | access-date = 19 Disyembre 2021 | archive-date = 19 Disyembre 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211219122137/https://books.google.com/books?id=irs3BAAAQBAJ&amp;dq=978-0-231-50186-6&amp;pg=PA8 | url-status = live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Aztekin |first=Can |last2=Storer |first2=Mekayla A. |date=2022-02-22 |title=To regenerate or not to regenerate: Vertebrate model organisms of regeneration‐competency and ‐incompetency |url=https://doi.org/10.1111/wrr.13000 |journal=Wound Repair and Regeneration |volume=30 |issue=6 |pages=623–635 |doi=10.1111/wrr.13000 |issn=1067-1927}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Goymann |first=Wolfgang |last2=Brumm |first2=Henrik |last3=Kappeler |first3=Peter M. |date=2022-12-21 |title=Biological sex is binary, even though there is a rainbow of sex roles |url=https://doi.org/10.1002/bies.202200173 |journal=BioEssays |volume=45 |issue=2 |doi=10.1002/bies.202200173 |issn=0265-9247}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Holub |first=Andrew M. |title=Gonochorism |date=2021 |url=https://doi.org/10.1007/978-3-319-47829-6_305-1 |work=Encyclopedia of Animal Cognition and Behavior |pages=1–3 |place=Cham |publisher=Springer International Publishing |isbn=978-3-319-47829-6 |access-date=2025-08-29 |last2=Shackelford |first2=Todd K.}}&lt;/ref&gt; Sa karamihan ng populasyon (&gt;99.98%), ang mga katangiang ito ay magkakatugma at tumutugma rin sa sariling kinikilalang kasarian. Ang natitirang &lt;0.02% ay may ''Disorders/Differences of Sex Development (DSD)'' ''o [[Interseks]]'', na hindi nangangahulugang &quot;''third sex''&quot; o &quot;ikatlong kasarian&quot; kundi bihirang kondisyong medikal. Ito ay natural na baryasyon sa pagitan ng binaryong kasarian. &lt;ref name=&quot;EBO gender identity2&quot;&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/228219/gender-identity &quot;gender identity.&quot;] Encyclopædia Britannica Online. 11 Marso 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Witchel |first=Selma Feldman |date=2018-04 |title=Disorders of sex development |url=https://doi.org/10.1016/j.bpobgyn.2017.11.005 |journal=Best Practice &amp;amp; Research Clinical Obstetrics &amp;amp; Gynaecology |volume=48 |pages=90–102 |doi=10.1016/j.bpobgyn.2017.11.005 |issn=1521-6934}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gamble |first=Tony |last2=Zarkower |first2=David |date=2012-04 |title=Sex determination |url=https://doi.org/10.1016/j.cub.2012.02.054 |journal=Current Biology |volume=22 |issue=8 |pages=R257–R262 |doi=10.1016/j.cub.2012.02.054 |issn=0960-9822}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Sax |first=Leonard |date=2002-08-01 |title=How common is lntersex? A response to Anne Fausto‐Sterling |url=https://doi.org/10.1080/00224490209552139 |journal=The Journal of Sex Research |volume=39 |issue=3 |pages=174–178 |doi=10.1080/00224490209552139 |issn=0022-4499}}&lt;/ref&gt; 

Gayunpaman, ang ''gender identity'' ay hindi biyolohikal na katangian na deterministik, kundi isang [[kathang panlipunan]] ''(social construct)'' at [[kathang pangkaisipan]] ''(psychological construct)''. Kadalasang sumasalamin ang ekspresyong pangkasarian (''gender expression'') sa pagpapakilanlan ng kasarian ng tao, ngunit hindi ito palaging ganito. Halimbawa; ang isang lalaking indibidwal (46,XY, may testes), na kinikilala ang sarili bilang babae ay maaring ang ekspresyong pangkasarian ay higit na nauugnay sa panlalaki. &lt;ref name=&quot;Summers&quot;&gt;{{cite book| vauthors = Summers RW |url=https://books.google.com/books?id=5nF1DQAAQBAJ&amp;pg=PA232|title=Social Psychology: How Other People Influence Our Thoughts and Actions [2 volumes]|date=2016|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781610695923|page=232}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;APA2015&quot;&gt;{{cite journal | author = American Psychological Association | title = Guidelines for psychological practice with transgender and gender nonconforming people | url = https://archive.org/details/sim_american-psychologist_2015-12_70_9/page/832 | journal = The American Psychologist | volume = 70 | issue = 9 | pages = 832–864 | date = Disyembre 2015 | pmid = 26653312 | doi = 10.1037/a0039906 | s2cid = 1751773 }}&lt;/ref&gt; Ang ilang indibidwal na ang kinikilalang kasarian ay hindi tumutugma sa kanilang biyolohikal na kasarian ay kinabibilangan ng ''transgender'', ''non-binary'', ''genderqueer, bigender'' o ''agender''.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=MacKenzie |first=Gordene Olga |title=Transgender nation |url=https://archive.org/details/transgendernatio0000mack |date=1994 |publisher=Bowling Green State University Popular Press |isbn=978-0-87972-596-9 |location=Bowling Green, OH}}&lt;/ref&gt;  

Bagaman binaryo ang biyolohikal na kasarian, may mga ''[[Gampaning pangkasarian|gender roles]]'' o kathang panlipunan sa mga tao sa karamihan ng lipunan na ipinapataw sa pagiging lalaki o babae. Sumasaklaw ang mga inaasahang ito sa asal, tungkulin, ekspresyon, [[Oryentasyong seksuwal|oryentasyong sekswal]], at iba pang aspeto ng buhay panlipunan. Dahil wala namang taong perpektong sumusunod sa mga ito, tinuturing ng ilan na salungat at mapanganib ang mahigpit na pagtrato sa ''gender roles'' bilang pamantayan.&lt;ref name=&quot;Carlson&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Martin GN, Carlson NR, Buskist W |chapter=Psychology and Neuroscience |title=Psychology: The Science of Behaviour |date=2009 |publisher=Pearson |location=Toronto, Canada |isbn=978-0-205-64524-4 |edition=4th |chapter-url=https://books.google.com/books?id=zyMbUZYnWh8C&amp;dq=Psychology%3A+the+science+of+behaviour+2009&amp;pg=PA140 |pages=140–141 |access-date=19 Disyembre 2021 |archive-date=19 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211219122137/https://books.google.com/books?id=zyMbUZYnWh8C&amp;dq=Psychology:+the+science+of+behaviour+2009&amp;pg=PA140 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Eller JD |title=Culture and diversity in the United States: so many ways to be American |date=2015 |publisher=Routledge |location=Abingdon, Oxon |isbn=978-1-317-57578-8 | page = 137 | quote = Karamihan sa mga lipunang Kanluranin, kabilang ang Estados Unidos, ay tradisyunal na gumagamit ng konsepto ng binaryong kasarian }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AmPsycholAssn-whatis&quot;&gt;{{cite web|title=Sexual Orientation &amp; Homosexuality|publisher=[[American Psychological Association]]|date=2020|access-date=6 Pebrero 2020|url=https://www.apa.org/topics/lgbt/orientation|archive-date=16 Pebrero 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190216213126/https://www.apa.org/topics/lgbt/orientation|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  

Ayon sa aklat noong 2012 na ''Introduction to Behavioral Science in Medicine'', maliban sa ilang pagbubukod, &quot;Ang pagpapakilanlan sa kasarian ay nabubuo nang mabilis sa mga unang taon ng pagkabata, at sa karamihan ng pagkakataon ay tila nagiging bahagyang hindi na mababago pagsapit ng edad na 3 o 4&quot;. Ayon sa [[Endocrine Society]], &quot;May malakihang ebidensiyang pang-agham na nagpapakita ng matatag na biyolohikal na elemento sa likod ng pagpapakilanlan sa kasarian. Maaaring gumawa ng mga pagpili ang indibidwal dahil sa ibang salik sa kanilang buhay, ngunit tila walang panlabas na puwersa na tunay na nagdudulot ng pagbabago sa pagpapakilanlan sa kasarian.&quot;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Gender identity |url=https://www.britannica.com/topic/gender-identity |access-date=2022-10-13 |website=[[Encyclopædia Britannica]] |language=tl |archive-date=12 Oktubre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231012085044/https://www.britannica.com/topic/gender-identity |url-status=live }}&lt;/ref&gt;  Ipinapahayag ng mga [[panlipunang konstruktibista]] na ang pagpapakilanlan sa kasarian, o [[Pagpapahayag ng kasarian|kung paano ito ipinapahayag]], ay isang [[Panlipunang pagbuo ng kasarian|konseptong panlipunan]] na tinutukoy ng impluwensyang kultural at panlipunan. Hindi kinakailangang salungat ang ganitong uri ng konstruktibismo sa pagkakaroon ng likas na pagpapakilanlan sa kasarian, dahil maaaring ang paraan lamang ng pagpapahayag ng kasarian ang nag-iiba depende sa kultura.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Gender identity |url=https://www.britannica.com/topic/gender-identity |access-date=2022-10-13 |website=[[Encyclopædia Britannica]] |language=tl |archive-date=12 Oktubre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231012085044/https://www.britannica.com/topic/gender-identity |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Summers&quot;&gt;{{cite book| vauthors = Summers RW |url=https://books.google.com/books?id=5nF1DQAAQBAJ&amp;pg=PA232|title=Social Psychology: How Other People Influence Our Thoughts and Actions [2 volumes]|date=2016|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781610695923|page=232}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;APA2015&quot;&gt;{{cite journal | author = American Psychological Association | title = Guidelines for psychological practice with transgender and gender nonconforming people | url = https://archive.org/details/sim_american-psychologist_2015-12_70_9/page/832 | journal = The American Psychologist | volume = 70 | issue = 9 | pages = 832–864 | date = Disyembre 2015 | pmid = 26653312 | doi = 10.1037/a0039906 | s2cid = 1751773 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Bhargava A, Arnold AP, Bangasser DA, Denton KM, Gupta A, Hilliard Krause LM, Mayer EA, McCarthy M, Miller WL, Raznahan A, Verma R | display-authors = 6 | title = Considering Sex as a Biological Variable in Basic and Clinical Studies: An Endocrine Society Scientific Statement | journal = Endocrine Reviews | volume = 42 | issue = 3 | pages = 219–258 | date = Mayo 2021 | pmid = 33704446 | pmc = 8348944 | doi = 10.1210/endrev/bnaa034 }}&lt;/ref&gt;

== Pinagmulan ng salita ==

Ang salitang ''gender identity'' ay isang bagong likhang salita o [[neolohismo]] sa [[wikang Ingles]]. Unang ginamit ito noong dekada 1960, at mas lumaganap noong dekada 1970 at mga sumunod na taon. Ito ay likhang salita ng propesor ng saykayatrya na si [[Robert J. Stoller]] noong 1964, at lalo itong pinasikat ng sikolohistang si [[John Money]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/health/health-news/dr-john-money-pioneer-sexual-identity-dies-flna1c9439208|title=Dr. John Money, pioneer in sexual identity, dies|website=[[NBC News]]|date=9 Hulyo 2006 |access-date=16 Enero 2022|archive-date=16 Enero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220116101434/https://www.nbcnews.com/health/health-news/dr-john-money-pioneer-sexual-identity-dies-flna1c9439208|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Bevan TE |title=The psychobiology of transsexualism and transgenderism: a new view based on scientific evidence |date=2015 |location=Santa Barbara, California |publisher=Bloomsbury |isbn=978-1440831270 |page=40}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Stoller RJ | title = The Hermaphroditic Identity of Hermaphrodites | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-nervous-and-mental-disease_1964-11_139_5/page/452 | journal = The Journal of Nervous and Mental Disease | volume = 139 | issue = 5 | pages = 453–457 | date = Nobyembre 1964 | pmid = 14227492 | doi = 10.1097/00005053-196411000-00005 | s2cid = 22585295 }}&lt;/ref&gt; 

Robert J. Stoller (1964) , ang unang gumamit ng termino. Sinasabing ang terminong &quot;''gender identity''&quot; ay unang inimbento ni Robert J. Stoller, isang sikayatrista mula sa UCLA, noong 1964. Siya ang nagpasimuno sa paggamit ng konsepto bilang bahagi ng usaping sikolohikal ukol sa pagkakakilanlan ng kasarian. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=About: Gender identity |url=https://dbpedia.org/page/Gender_identity |access-date=2025-08-29 |website=dbpedia.org}}&lt;/ref&gt; Si John Money ang nagpasikat ng konsepto. Habang hindi siya ang unang lumikha ng salita, si John Money, isang sikolohista at sexolohista sa Johns Hopkins, ang nagbigay-lakas at nagpatanyag sa konsepto sa pamamagitan ng kanyang trabaho noong mga 1960s. Si Money ang nagtatag ng Gender Identity Clinic noong 1965 at ginamit ang termino sa press release noong Nobyembre 21, 1966 para ipahayag ang pagbubukas ng klinika para sa mga transsexual. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Money |first=J. |date=1994 |title=The concept of gender identity disorder in childhood and adolescence after 39 years |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/7996589 |journal=Journal of Sex &amp; Marital Therapy |volume=20 |issue=3 |pages=163–177 |doi=10.1080/00926239408403428 |issn=0092-623X |pmid=7996589}}&lt;/ref&gt; Unang lumitaw ang salitang ''gender identity'' noong 1963 sa mga papel na ipinakita nina Robert Stoller at [[Ralph Greenson]] sa ''23rd International Psycho-Analytic Congress'' sa Stockholm. Sa kanilang pananaliksik, inilalarawan nila ang ''gender identity'' bilang ang kamalayan ng isang tao sa kanyang kasarian—kung siya man ay lalaki o babae.&lt;ref&gt;https://philpapers.org/archive/BYRTOO-7.pdf&lt;/ref&gt;

==Kasaysayan at mga Kahulugan==

===Mga Kahulugan===
Ang mga terminong ''gender identity'' at ''core gender identity'' ay unang ginamit sa kanilang kasalukuyang kahulugan—ang personal na karanasan ng isang tao hinggil sa kaniyang sariling kasarian noong mga dekada 1960.&lt;ref name=&quot;GID&quot;&gt;&quot;Ang terminong 'gender identity' ay ginamit sa isang pahayag sa pamamahayag, Nobyembre 21, 1966, upang ianunsyo ang bagong klinika para sa mga transsexual sa The Johns Hopkins Hospital. Ito ay naipalaganap sa midya sa buong mundo, at agad na naging bahagi ng pang-araw-araw na wika. ... Ang gender identity ay ang iyong sariling pakiramdam o paniniwala sa pagiging lalaki o babae.&quot; {{cite journal | vauthors = Money J | title = The concept of gender identity disorder in childhood and adolescence after 39 years | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-sex-and-marital-therapy_fall-1994_20_3/page/162 | journal = Journal of Sex &amp; Marital Therapy | volume = 20 | issue = 3 | pages = 163–177 | year = 1994 | pmid = 7996589 | doi = 10.1080/00926239408403428 | author-link = John Money }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Unge RK |title=Handbook of the psychology of women and gender | url = https://archive.org/details/isbn_9780471333326 |date=2001 |publisher=Wiley |location=New York |isbn=978-0-471-65357-8 | page = [https://archive.org/details/isbn_9780471333326/page/102 102] | quote = ''Gender identity'' ay ipinakilala sa propesyonal na bokabularyo nina Hooker at Stoller halos sabay sa mga unang taon ng dekada 1960 (tingnan si Money, 1985). Halimbawa, ginamit ni Stoller (1964) ang bahagyang naiibang terminong ''core gender identity''... }}&lt;/ref&gt; Hanggang sa kasalukuyan, karaniwan pa ring ginagamit ang mga ito sa ganitong kahulugan,&lt;ref name=&quot;Carlson&quot;/&gt; bagaman ilang iskolar ang gumagamit din ng termino upang tumukoy sa mga kategorya ng [[sexual orientation]] at [[sexual identity]] na ''[[gay]]'', ''[[lesbian]]'' at ''[[Bisexuality|bisexual]]''.&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Brym RJ, Lie J, Roberts LW, Rytina S |title=Sociology: Your Compass for a New World | url = https://archive.org/details/sociologyyourcom0000unse |date=2012 |publisher=Nelson Education |location=Toronto |isbn=978-0-17-650386-4 |edition=4th Canadian}}&lt;/ref&gt; Naiiba ang ''gender expression'' sa ''gender identity'' sapagkat ang ''gender expression'' ay kung paano pinipiling ipakita ng isang tao ang kanilang kasarian sa pamamagitan ng &quot;pangalan, panghalip, pananamit, ayos ng buhok, kilos, tinig o mga katangian ng katawan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://myhealth.alberta.ca/Alberta/Pages/gender-ID-expression-LGBTQ.aspx | title=Gender, gender identity, and gender expression | access-date=4 December 2022 | archive-date=13 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210413152257/https://myhealth.alberta.ca/Alberta/Pages/gender-ID-expression-LGBTQ.aspx | url-status=live }}&lt;/ref&gt; Kaya’t ito ay naiiba sa ''gender identity'' sapagkat ito ay panlabas na pagpapahayag ng kasarian ngunit maaaring hindi laging sumasalamin sa kasarian ng isang tao at maaaring magbago &quot;ayon sa pinagmulan ng lahi/etnisidad, katayuang sosyo-ekonomiko, at lugar ng paninirahan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=White Hughto |first1=Jaclyn M. |last2=Reisner |first2=Sari L. |last3=Pachankis |first3=John E. |title=Transgender Stigma and Health: A Critical Review of Stigma Determinants, Mechanisms, and Interventions |journal=Social Science &amp; Medicine |date=December 2015 |volume=147 |pages=222–231 |doi=10.1016/j.socscimed.2015.11.010 |pmid=26599625 |pmc=4689648 }}&lt;/ref&gt;

===Maagang Panitikan Medikal===
Sa huling bahagi ng ika-19 na siglo, sa mga akdang medikal, ang mga babaeng tumatangging sumunod sa nakatalagang tungkulin ng kasarian ay tinatawag na &quot;inverts&quot;, at inilalarawan silang may interes sa kaalaman at pag-aaral, at may &quot;pagkamuhi at kung minsan ay kawalan ng kakayahan sa pananahi&quot;.&lt;ref name=&quot;Padawer&quot;&gt;{{cite news |last1=Padawer |first1=Ruth |title=What's So Bad About a Boy Who Wants to Wear a Dress? |url=https://www.nytimes.com/2012/08/12/magazine/whats-so-bad-about-a-boy-who-wants-to-wear-a-dress.html |work=The New York Times |date=8 August 2012 |access-date=27 February 2017 |archive-date=25 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025213240/http://www.nytimes.com/2012/08/12/magazine/whats-so-bad-about-a-boy-who-wants-to-wear-a-dress.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Noong kalagitnaan ng dekada 1900, itinataguyod ng mga doktor ang ''corrective therapy'' para sa mga ganitong kababaihan at mga bata, na nangangahulugang ang mga asal na hindi naaayon sa pamantayan ng kasarian ay paparusahan at babaguhin.&lt;ref name=&quot;Khan2016&quot;&gt;{{cite web |last1=Khan |first1=Farah Naz |title=A History of Transgender Health Care |url=https://blogs.scientificamerican.com/guest-blog/a-history-of-transgender-health-care/ |work=[[Scientific American]] |date=16 November 2016 |access-date=16 December 2023 |archive-date=8 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208003936/https://blogs.scientificamerican.com/guest-blog/a-history-of-transgender-health-care/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Standards of Care&quot;&gt;{{cite journal |title=Liberating sex, knowing desire: ''scientia sexualis'' and epistemic turning points in the history of sexuality |last=Chiang |first=Howard H. |journal=[[History of the Human Sciences]] |volume=25 |issue=5| pages=42–69 |doi=10.1177/0952695110378947 |date=18 November 2010|pmid=21322413 |s2cid=26766140 }}&lt;/ref&gt; Layunin ng terapiyang ito na ibalik ang mga bata sa kanilang &quot;tamang&quot; tungkulin ng kasarian at sa gayon ay mabawasan ang bilang ng mga batang magiging [[transgender]].&lt;ref name=&quot;Padawer&quot; /&gt;

===Mga Pananaw nina Freud at Jung===
Noong 1905, ipinakita ni [[Sigmund Freud]] ang kaniyang teorya ng [[psychosexual development]] sa ''[[Three Essays on the Theory of Sexuality]]'', na nagpapakita ng ebidensiya na sa pregenital na yugto, hindi pinag-iiba ng mga bata ang kasarian, at ipinapalagay na parehong may parehong genitalya at kakayahang magparami ang dalawang magulang. Batay dito, kaniyang ipinahayag na ang pagiging [[bisexuality|bisexual]] ang orihinal na oryentasyong sekswal at na ang pagiging [[heterosexuality|heterosexual]] ay resulta ng pagpigil sa yugto ng [[phallic stage]], kung saan nagiging malinaw ang ''gender identity''.&lt;ref name=&quot;Ruse1988&quot;&gt;{{citation |last=Ruse |first=Michael |title=Homosexuality: A Philosophical Inquiry |year=1988 |publisher=Basil Blackwell |location=New York |isbn=0-631-15275-X}}&lt;/ref&gt; Ayon kay Freud, sa yugtong ito, umuunlad ang mga bata ng [[Oedipus complex]] kung saan mayroon silang pantasyang sekswal para sa magulang na may kabaligtarang kasarian at pagkamuhi sa magulang na may parehong kasarian; ang pagkamuhi ay nagiging (hindi malay) na paglilipat at (may malay) na pagkakakilanlan sa kinamumuhiang magulang, na parehong nagsisilbing modelo upang mapawi ang pagnanasa at banta na putulin ang kapangyarihan ng bata na matugunan ito.&lt;ref name=myers/&gt; Noong 1913, iminungkahi ni [[Carl Jung]] ang [[Electra complex]] sapagkat naniniwala siya na ang pagiging bisexual ay hindi ugat ng sikolohikal na buhay, at na hindi sapat ang paglalarawan ni Freud sa batang babae (tinanggihan ni Freud ang mungkahing ito).&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Freud S |year=1931|chapter=Female Sexuality|title=The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud|volume=21|page=229}}&lt;/ref&gt;
{{div col|}}
===Dekada 1950 at 1960===
Noong dekada 1950 at 1960, nagsimulang pag-aralan ng mga sikologo ang pag-unlad ng kasarian sa mga batang paslit, bahagyang upang maunawaan ang pinagmulan ng [[homosexuality]] (na itinuturing noon bilang isang [[mental disorder]]). Noong 1958, itinatag ang ''Gender Identity Research Project'' sa [[UCLA Medical Center]] para sa pag-aaral ng mga [[intersex]] at transsexual. Pinagsama-sama ni [[Robert Stoller]], isang psychoanalyst, ang maraming natuklasan ng proyekto sa kaniyang aklat na ''Sex and Gender: On the Development of Masculinity and Femininity'' (1968). Siya rin ang kinikilalang nagpakilala ng terminong ''gender identity'' sa ''International Psychoanalytic Congress'' sa [[Stockholm, Sweden]], noong 1963.&lt;ref&gt;{{cite book | last1 = Parker | first1 = Richard Guy | last2 = Aggleton | first2 = Peter | title = Culture, Society and Sexuality: A Reader | publisher = [[Psychology Press]] | url = https://books.google.com/books?id=MlZbFt6421gC&amp;pg=PA80 | page = 80 | date = 1999 | isbn = 9781857288117 | access-date = 18 December 2023 | archive-date = 22 February 2024 | archive-url = https://web.archive.org/web/20240222035325/https://books.google.com/books?id=MlZbFt6421gC&amp;pg=PA80#v=onepage&amp;q&amp;f=false | url-status = live }}&lt;/ref&gt; Malaki rin ang naging ambag ni [[John Money]], isang behavioral psychologist, sa pag-unlad ng mga unang teorya ng ''gender identity''. Ang kaniyang gawain sa ''[[History of transgender care at Johns Hopkins Hospital|Gender Identity Clinic]]'' ng Johns Hopkins University (itinatag noong 1965) ay nagpasikat sa isang [[interactionist]] na teorya ng ''gender identity'', na nagsasabing hanggang sa isang tiyak na edad, ang ''gender identity'' ay medyo nababago at patuloy na napag-uusapan. Ang kaniyang aklat na ''Man and Woman, Boy and Girl'' (1972) ay naging malawakang gamit na [[college textbook]], bagaman maraming ideya ni Money ang kalaunan ay hinamon.&lt;ref&gt;{{cite book| vauthors = Haraway D |title=Simians, Cyborgs, and Women: The Reinvention of Nature |publisher=[[Free Association Books]]|year=1991|isbn=978-0-415-90386-8|location=London|page=133|author-link=Donna Haraway}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Karkazis K | title = [[Fixing Sex|Fixing Sex: Intersex, Medical Authority, and Lived Experience]] | publisher = Duke University Press | date = November 2008 | isbn = 978-0-8223-4318-9 }}&lt;/ref&gt;

===Mga Pananaw ni Butler===
Sa huling bahagi ng dekada 1980, nagsimulang magbigay ng regular na lektura ang iskolar sa pag-aaral ng kasarian na si [[Judith Butler]] hinggil sa ''gender identity'', at noong 1990, inilathala nila ang ''[[Gender Trouble|Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity]]'', na nagpapakilala sa konsepto ng [[gender performativity]].&lt;ref&gt;{{cite book| vauthors = Butler J |title=Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity| url = https://archive.org/details/gendertroublefem0000butl |publisher=Routledge|year=1990|isbn=978-0415389556|location=London|pages=front/backmatter|author-link=Judith Butler}}&lt;/ref&gt; Ipinapahayag ni Butler na ang tradisyonal na pananaw sa kasarian ay naglilimita sapagkat sumusunod ito sa nangingibabaw na panlipunang pamantayan na tinuturing ang kasarian bilang dalawahan lamang. Sa pagsusuri sa kasarian, ipinakikilala ni Butler ang isang mas masusing pananaw kung saan pinagsasama nila ang mga konsepto ng ''performativity'' at kasarian.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Feminist Perspectives on Sex and Gender |encyclopedia=The [[Stanford Encyclopedia of Philosophy]] |year=2023 |last=Mikkola |first=Mari |publisher=[[Metaphysics Research Lab (Stanford University)]] |url=https://plato.stanford.edu/entries/feminism-gender/ |edition=Fall 2023 |access-date=17 December 2023 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601002408/https://plato.stanford.edu/entries/feminism-gender/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==Mga Salik na Biyolohikal==
Ilang mga salik na biyolohikal bago ipanganak, kabilang ang mga gene at hormone, ay maaaring makaapekto sa pagkakakilanlan ng kasarian.&lt;ref name=&quot;ZhongNan&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Ghosh&quot;&gt;{{cite web|vauthors=Ghosh S|title=Gender Identity|url=http://emedicine.medscape.com/article/917990-overview|access-date=29 October 2012|publisher=MedScape|archive-date=6 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210306211817/https://emedicine.medscape.com/article/917990-overview|url-status=live}}&lt;/ref&gt; May mga mungkahi na ang pagkakakilanlan ng kasarian ay kontrolado ng mga [[Sex hormone|sex steroid]] bago ipanganak, ngunit mahirap itong subukan dahil walang paraan upang pag-aralan ang pagkakakilanlan ng kasarian sa mga hayop.&lt;ref&gt;{{Cite book|vauthors=Balthazart J|url=https://books.google.com/books?id=3fjGjlcVINkC&amp;q=the+biology+of+gender+identity|title=The Biology of Homosexuality|date=2012|publisher=Oxford University Press, USA|isbn=978-0-19-983882-0|page=5|language=en|author-link=Jacques Balthazart|access-date=18 September 2021|archive-date=17 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220217115728/https://books.google.com/books?id=3fjGjlcVINkC&amp;q=the+biology+of+gender+identity|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ayon sa biyolohistang si [[Michael J Ryan (biologist)|Michael J. Ryan]], tanging mga tao lamang ang may pagkakakilanlan ng kasarian.&lt;ref&gt;{{Cite book|vauthors=Ryan MJ|url=https://books.google.com/books?id=-mUxDwAAQBAJ&amp;q=Only+humans+have+gender+identity&amp;pg=PA9|title=A Taste for the Beautiful: The Evolution of Attraction|date=16 January 2018|publisher=Princeton University Press|isbn=978-1-4008-8915-0|page=9|language=en|access-date=18 September 2021|archive-date=11 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220311164835/https://books.google.com/books?id=-mUxDwAAQBAJ&amp;q=Only+humans+have+gender+identity&amp;pg=PA9|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Sa isang pahayag ng posisyon, sinabi ng [[Endocrine Society]]:&lt;ref name=&quot;endocrine-society-position&quot;&gt;{{Cite web |date=16 Disyembre 2020 |title=Transgender Health |url=https://www.endocrine.org/advocacy/position-statements/transgender-health |access-date=2022-10-13 |website=www.endocrine.org |language=en |archive-date=10 Oktubre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221010143844/https://www.endocrine.org/advocacy/position-statements/transgender-health |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

{{quote|Ang medikal na pagkakasundo noong huling bahagi ng ika-20 siglo ay na ang mga taong transgender at hindi tugma sa kasarian ay may sakit sa kalusugang pangkaisipan na tinatawag na &quot;gender identity disorder&quot;. Itinuturing noon na nababago ang pagkakakilanlan ng kasarian at maaaring maimpluwensyahan ng panlabas na mga salik. Sa kasalukuyan, gayunpaman, hindi na itinuturing na balido ang pananaw na ito. Lumitaw ang makabuluhang ebidensiyang siyentipiko na nagpapakita ng matibay na elementong biyolohikal sa likod ng pagkakakilanlan ng kasarian. Maaaring gumawa ng mga pagpili ang mga indibidwal dahil sa iba pang salik sa kanilang buhay, ngunit tila walang panlabas na puwersa na tunay na nagiging sanhi upang baguhin ng isang tao ang kanilang pagkakakilanlan ng kasarian.}}&lt;ref name=&quot;endocrine-society-position&quot;&gt;{{Cite web |date=16 Disyembre 2020 |title=Transgender Health |url=https://www.endocrine.org/advocacy/position-statements/transgender-health |access-date=2022-10-13 |website=www.endocrine.org |language=en |archive-date=10 Oktubre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221010143844/https://www.endocrine.org/advocacy/position-statements/transgender-health |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
====Transgender at Transseksuwalidad====

[[FILE:Non-binary transgender woman in black blouse.jpg|thumb|Isang lalaki, biyolohikal, na kinikilala ang sarili bilang ''non-binary transgender woman.'' Ang ''gender expression'' niya ay maiuugnay sa mga istereotipo na kadalasang ipinapataw sa mga babae. Halimbawa, itinuturing sa maraming lipunan na ang mahabang buhok at paggamit ng [[Meyk-ap|meykap]] ay panlabas na anyong mas karaniwan sa mga babae. ]]

May ilang pag-aaral na nagsiyasat kung may ugnayan sa pagitan ng mga salik na biyolohikal at [[transgender]] o [[transsexual]] na pagkakakilanlan.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Vilain E | title = Genetics of intersexuality. | journal = Journal of Gay &amp; Lesbian Psychotherapy | date = Hulyo 2006 | volume = 10 | issue = 2 | pages = 9–26 | doi = 10.1300/J236v10n02_02 | s2cid = 142998821 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid15617542&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Fleming A, Vilain E | title = The endless quest for sex determination genes | journal = Clinical Genetics | volume = 67 | issue = 1 | pages = 15–25 | date = Enero 2005 | pmid = 15617542 | doi = 10.1111/j.1399-0004.2004.00376.x | s2cid = 7595544 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Savic I, Arver S | title = Sex dimorphism of the brain in male-to-female transsexuals | journal = Cerebral Cortex | volume = 21 | issue = 11 | pages = 2525–2533 | date = Nobyembre 2011 | pmid = 21467211 | doi = 10.1093/cercor/bhr032 | doi-access = free }} Napagpasyahan na ang mga gynephilic trans women ay may mga utak na tulad ng sa mga lalaki, ngunit sa ilang bahagi, ang mga utak ng trans women ay naiiba sa parehong utak ng lalaki at babae.&lt;/ref&gt; Ipinakita ng ilang pag-aaral na ang [[Sexual dimorphism|sekswal na dimorpikong]] estruktura ng utak sa mga transseksuwal ay lumilihis mula sa nauugnay sa kanilang kasarian sa kapanganakan patungo sa nauugnay sa kanilang nais na kasarian.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Gizewski ER, Krause E, Schlamann M, Happich F, Ladd ME, Forsting M, Senf W | title = Specific cerebral activation due to visual erotic stimuli in male-to-female transsexuals compared with male and female controls: an fMRI study | journal = The Journal of Sexual Medicine | volume = 6 | issue = 2 | pages = 440–448 | date = Pebrero 2009 | pmid = 18761592 | doi = 10.1111/j.1743-6109.2008.00981.x }} Natuklasan na ang isang sample ng androphilic trans women ay lumipat patungo sa direksyong pambabae sa tugon ng utak.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Rametti G, Carrillo B, Gómez-Gil E, Junque C, Segovia S, Gomez Á, Guillamon A | title = White matter microstructure in female to male transsexuals before cross-sex hormonal treatment. A diffusion tensor imaging study | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-psychiatric-research_2011-02_45_2/page/198 | journal = Journal of Psychiatric Research | volume = 45 | issue = 2 | pages = 199–204 | date = Pebrero 2011 | pmid = 20562024 | doi = 10.1016/j.jpsychires.2010.05.006 }} Natuklasan na ang pattern ng white matter sa mga gynephilic trans men ay lumipat sa direksyong panlalaki kahit bago pa magsimulang uminom ng male hormones ang mga babaeng naging lalaki.&lt;/ref&gt; Ang dami ng central subdivision ng [[stria terminalis#Bed nucleus of the stria terminalis|bed nucleus of a stria terminalis]] o BSTc (isang bahagi ng [[basal ganglia]] ng utak na naaapektuhan ng [[Prenatal androgen transfer|prenatal androgens]]) ng mga babaeng transseksuwal ay sinasabing katulad ng sa mga babae at hindi katulad ng sa mga lalaki,&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Carlsson NR |title=Psychology: The Science of Behavior |date=2010 |publisher=Allyn &amp; Bacon |location=Boston |isbn=978-0-205-54786-9 |edition=7th | page =418 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Zhou JN, Hofman MA, Gooren LJ, Swaab DF | title = A sex difference in the human brain and its relation to transsexuality | journal = Nature | volume = 378 | issue = 6552 | pages = 68–70 | date = Nobyembre 1995 | pmid = 7477289 | doi = 10.1038/378068a0 | bibcode = 1995Natur.378...68Z | hdl-access = free | type = Submitted manuscript | s2cid = 4344570 | hdl = 20.500.11755/9da6a0a1-f622-44f3-ac4f-fec297a7c6c2 | url = https://pure.knaw.nl/portal/en/publications/a-sex-difference-in-the-human-brain-and-its-relation-to-transsexuality(9da6a0a1-f622-44f3-ac4f-fec297a7c6c2).html | access-date = 6 Setyembre 2018 | archive-date = 29 Agosto 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170829164452/https://pure.knaw.nl/portal/en/publications/a-sex-difference-in-the-human-brain-and-its-relation-to-transsexuality(9da6a0a1-f622-44f3-ac4f-fec297a7c6c2).html | url-status = live }}&lt;/ref&gt; ngunit hindi pa malinaw ang relasyon ng dami ng BSTc sa pagkakakilanlan ng kasarian.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Rosenthal SM | title = Approach to the patient: transgender youth: endocrine considerations | journal = The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism | volume = 99 | issue = 12 | pages = 4379–4389 | date = Disyembre 2014 | pmid = 25140398 | doi = 10.1210/jc.2014-1919 | quote = ang sekswal na dimorpikong pagkakaiba ng BSTc sa mga tao ay hindi lumilitaw hanggang sa pagbibinata, taliwas sa mga daga, kung saan ang ganitong pagkakaiba sa BST ay nangyayari sa maagang postnatal na yugto at tila nangangailangan ng perinatal na pagkakaiba sa antas ng T (44, 45). Dahil maraming kabataang transgender ang nakararanas ng makabuluhang gender dysphoria bago ang pagbibinata (at bago lumitaw ang pagkakaibang sekswal sa dami ng BSTc), tila hindi malinaw ang relasyon sa pagitan ng dami ng BSTc at pagkakakilanlan ng kasarian. | doi-access = free }}&lt;/ref&gt; Katulad na [[Biology and sexual orientation#Studies of brain structure|mga pagkakaiba sa estruktura ng utak]] ay nakita sa pagitan ng mga lalaking bakla at heterosexual, at sa pagitan ng mga babaeng tomboy at heterosexual.&lt;ref name=&quot;LeVay 1991&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = LeVay S | title = A difference in hypothalamic structure between heterosexual and homosexual men | url = https://archive.org/details/sim_science_1991-08-30_253_5023/page/1034 | journal = Science | volume = 253 | issue = 5023 | pages = 1034–1037 | date = Agosto 1991 | pmid = 1887219 | doi = 10.1126/science.1887219 | bibcode = 1991Sci...253.1034L | s2cid = 1674111 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Byne 2001&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Byne W, Tobet S, Mattiace LA, Lasco MS, Kemether E, Edgar MA, Morgello S, Buchsbaum MS, Jones LB | display-authors = 6 | title = The interstitial nuclei of the human anterior hypothalamus: an investigation of variation with sex, sexual orientation, and HIV status | journal = Hormones and Behavior | volume = 40 | issue = 2 | pages = 86–92 | date = Setyembre 2001 | pmid = 11534967 | doi = 10.1006/hbeh.2001.1680 | s2cid = 3175414 }}&lt;/ref&gt; May komponenteng henetiko ang transseksuwalidad.&lt;ref&gt;{{cite book | last1= Klink | first1= Daniel | title= Gender Dysphoria and Disorders of Sex Development |date=2013 | chapter=Genetic Aspects of Gender Identity Development and Gender Dysphoria | series= Focus on Sexuality Research |pages=25–51 |chapter-url=https://rdcu.be/dkOSo |publisher=Springer| doi= 10.1007/978-1-4614-7441-8_2 | isbn= 978-1-4614-7440-1 }}&lt;/ref&gt;
{{div col|}}
====Mga Intersex====

Ang intersex ay isang payong na termino na kumakatawan sa mahigit 40 na uri ng kondisyong medikal, na bawat isa ay may kanya-kanyang partikular na paraan ng pag-unlad. Ang mga taong itinuturing na intersex ay may tipikal na pagbuo ng gonads (alinman sa bayag o obaryo) at may karaniwang estruktura ng Wolffian o Mullerian, kaya sila ay itinuturing pa rin maalinman sa lalaki o babae.
Maaari silang makaranas ng pagkakakilanlan ng kasarian na hindi ganap na tumutugma sa kanilang pisikal na anyo. Ang ilang intersex na tao ay pinalaki bilang isang kasarian ngunit kalaunan ay kumikilala sa isa pa; ang iba naman ay maaaring hindi ikategorya nang malinaw bilang lalaki o babae.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Dreger|first=Alice Domurat|title=Hermaphrodites and the Medical Invention of Sex|publisher=Harvard University Press|year=1998|isbn=978-0-674-39089-7|url=https://books.google.com/books?id=ciQwDwAAQBAJ&amp;pg=PA22|access-date=17 Enero 2022|archive-date=19 Enero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119044121/https://books.google.com/books?id=ciQwDwAAQBAJ&amp;pg=PA22|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ang intersex ay isang tao na ipinanganak na may katawan (tulad ng ari, hormones, o chromosomes) na hindi eksaktong akma sa karaniwang ideya ng “lalaki” o “babae.” Ibig sabihin, may halo o kakaibang kumbinasyon ng mga katangiang pangkatawan.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.unfe.org/definitions/ |title=Definitions |publisher=United Nations Free &amp; Equal |access-date=17 Enero 2022 |archive-date=20 Enero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120031846/https://www.unfe.org/definitions/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
Hindi ito tungkol sa kung ano ang gender identity niya, kundi sa pisikal na anyo at biology niya mula pagkasilang.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Reis|first=Elizabeth|title=Intersex and the Medical Regulation of Gender|journal=Harvard Journal of Law &amp; Gender|date=2010|volume=33|pages=487–500|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1615080|access-date=17 Enero 2022|archive-date=4 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104193309/https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1615080|url-status=live}}&lt;/ref&gt;


Sa ilang kaso, maaaring maapektuhan ng mga intersex na kondisyon ang mga [[Sex hormone|sex hormone]] sa sinapupunan, na maaaring magdulot ng pagkakaibang pag-unlad ng utak at impluwensyahan ang pagkakakilanlan ng kasarian.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hughes|first1=Ieuan A.|last2=Houwing|first2=Marie E.|last3=Ahmed|first3=S. Faisal|title=The Biology of Sex: Disorders/Differences of Sex Development and Their Effect on Gender Identity|journal=Endocrine Reviews|date=Disyembre 2020|volume=41|issue=6|pages=783–816|doi=10.1210/endrev/bnaa026|pmid=32949530|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Ang mga desisyon ng magulang at doktor tungkol sa pag-aayos ng genital o pagpapalaki bilang isang partikular na kasarian ay maaari ring makaapekto sa pagkakakilanlan ng kasarian ng intersex na indibidwal.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Reis|first=Elizabeth|title=Intersex and the Medical Regulation of Gender|journal=Harvard Journal of Law &amp; Gender|date=2010|volume=33|pages=487–500|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1615080|access-date=17 Enero 2022|archive-date=4 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104193309/https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1615080|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

====Ang terminong &quot;hermaphrodite&quot;====
{{Main|Hermaphrodite}}
Sa kasaysayan, ginamit sa batas ang terminong &quot;hermaphrodite&quot; upang tukuyin ang mga taong may hindi tiyak na kasarian. Noong ika-12 siglo, binanggit sa {{Lang|la|[[Decretum Gratiani]]}} na &quot;Kung maaaring magsaksi ang isang hermaphrodite sa isang testamento, ay nakadepende sa kung aling kasarian ang nangingibabaw&quot; (&quot;Hermafroditus an ad testamentum adhiberi possit, qualitas sexus incalescentis ostendit&quot;).&lt;ref&gt;Decretum Gratiani, C. 4, q. 2 et 3, c. 3&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://geschichte.digitale-sammlungen.de/decretum-gratiani/kapitel/dc_chapter_1_1585 |title=Decretum Gratiani (Kirchenrechtssammlung) |work=Bayerische StaatsBibliothek ([[Bavarian State Library]]) |date=5 Pebrero 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220084841/http://geschichte.digitale-sammlungen.de/decretum-gratiani/kapitel/dc_chapter_1_1585 |archive-date=20 Disyembre 2016 }}&lt;/ref&gt; Sa parehong paraan, ang Ingles na hurista at hukom noong ika-17 siglo na si [[Edward Coke]] (Lord Coke), ay sumulat sa kanyang ''[[Institutes of the Lawes of England]]'' hinggil sa mga batas ng pagmamana, na nagsasaad: &quot;Bawat tagapagmana ay maaaring lalaki, babae, o hermaphrodite, na parehong lalaki at babae. At ang isang hermaphrodite (na tinatawag ding ''Androgynus'') ay magiging tagapagmana, alinman bilang lalaki o babae, ayon sa uri ng kasariang nangingibabaw.&quot;&lt;ref&gt;[[Edward Coke|E Coke]], The First Part of the Institutes of the Laws of England, Institutes 8.a. (1st Am. Ed. 1812).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Greenberg 1999 277–278&quot;&gt;{{Cite journal |volume=41 |last=Greenberg |first=Julie |title=Defining Male and Female: Intersexuality and the Collision Between Law and Biology |url=https://archive.org/details/sim_arizona-law-review_summer-1999_41_2/page/276 |journal=Arizona Law Review |date=1999 |ssrn=896307|pages=277–278}}&lt;/ref&gt;

===Gender dysphoria at karamdaman sa pagkakakilanlan ng kasarian===

Gender Identity Disorder ay ang dating tawag sa kondisyon kung saan ang isang tao ay nakakaramdam ng matinding hindi pagkakasiya o pagkadismaya (dysphoria) dahil ang kasarian na itinalaga sa kanila noong sila ay ipinanganak ay hindi tugma sa kanilang nararamdaman o pagkakakilanlan sa sarili. Ang Gender dysphoria (na dating tinawag na &quot;gender identity disorder&quot; o GID sa ''[[Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders]]'' o DSM) ay ang pormal na diyagnosis para sa mga taong nakararanas ng matinding [[dysphoria]] (hindi pagkakasiya o pagkadismaya) sa kasariang itinalaga sa kanila sa kapanganakan at/o sa mga gampanin ng kasarian na kaugnay nito:&lt;ref&gt;{{cite web | title = Gender Identity Disorder | work = Psychology Today | date = 24 October 2005 | url = http://www.psychologytoday.com/conditions/gender-identity-disorder | access-date = 16 December 2010 | archive-date = 6 March 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210306161912/https://www.psychologytoday.com/intl/conditions/gender-dysphoria | url-status = live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=6 March 2010 |title=Gender Dysphoria Organization Research and Education - About Gender Dysphoria |url=http://www.genderdysphoria.org/genderdysphoria_medical.html |access-date=13 May 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20100306075726/http://www.genderdysphoria.org/genderdysphoria_medical.html|archive-date=6 March 2010}}&lt;/ref&gt; &quot;Sa gender identity disorder, mayroong hindi pagtutugma sa pagitan ng kasarian ng panlabas na ari at ng pagkakakilanlan ng kasarian sa isip bilang panlalaki o pambabae.&quot;&lt;ref name=&quot;GID&quot; /&gt; Ang DSM (302.85) ay may limang pamantayan na kailangang matugunan bago ma-diagnose ang gender identity disorder, at ang karamdaman ay hinahati pa sa mga tiyak na kategorya batay sa edad, halimbawa [[gender identity disorder in children]] (para sa mga batang nakararanas ng gender dysphoria).

Unang lumitaw ang konsepto ng gender identity sa ikatlong edisyon ng DSM, [[DSM-III]] (1980), sa anyo ng dalawang [[mental disorder|psychiatric diagnosis]] ng gender dysphoria: gender identity disorder of childhood (GIDC), at transsexualism (para sa mga kabataan at matatanda). Noong rebisyon ng 1987, [[DSM-III-R]], idinagdag ang ikatlong diagnosis: gender identity disorder of adolescence and adulthood, nontranssexual type. Inalis ang huling diagnosis na ito sa sumunod na rebisyon, DSM-IV (1994), na pinagsama rin ang GIDC at transsexualism sa isang bagong diagnosis na gender identity disorder.&lt;ref name=&quot;Historical Note&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Zucker KJ, Spitzer RL | title = Was the gender identity disorder of childhood diagnosis introduced into DSM-III as a backdoor maneuver to replace homosexuality? A historical note | url = https://archive.org/details/journal-of-sex-and-marital-therapy_january-february-2005_31_1/page/31 | journal = Journal of Sex &amp; Marital Therapy | volume = 31 | issue = 1 | pages = 31–42 | date = Jan–Feb 2005 | pmid = 15841704 | doi = 10.1080/00926230590475251 | s2cid = 22589255 }}&lt;/ref&gt; Noong 2013, binago ng [[DSM-5]] ang pangalan ng diagnosis tungo sa ''gender dysphoria'' at nirebisa ang kahulugan nito.&lt;ref&gt;{{cite web|vauthors=Parry W|date=4 June 2013|title=DSM-5 Reflects Shift In Perspective On Gender Identity|url=http://www.huffingtonpost.com/2013/06/04/gender-dysphoria-dsm-5_n_3385287.html|access-date=23 October 2015|website=The Huffington Post|archive-date=8 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508073004/http://www.huffingtonpost.com/2013/06/04/gender-dysphoria-dsm-5_n_3385287.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

May mga awtor ng isang papel noong 2005 na kumwestyon sa pag-uuri ng mga problema sa gender identity bilang isang [[mental disorder]], na nagpapalagay na ang ilang pagbabago sa DSM ay maaaring ginawa bilang kapalit nang alisin ang homoseksuwalidad bilang karamdaman. Nanatili itong kontrobersyal,&lt;ref name=&quot;Historical Note&quot;/&gt; kahit na karamihan ng mga propesyonal sa kalusugang pangkaisipan ngayon ay sumusunod at sumasang-ayon sa kasalukuyang klasipikasyon ng DSM. Sa mga nakaraang taon, gayunpaman, mayroong &quot;dumadaming tinig na tumututol sa pagtingin sa buhay ng mga transgender bilang karamdaman at sa nangingibabaw na medikal-agham na naratibo tungkol sa karanasan ng mga trans.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book |doi=10.1093/OBO/9780199791231-0215 |chapter=Transgender Children |title=Childhood Studies |year=2019 |last1=Kennedy |first1=RM |last2=Farley |first2=Lisa |isbn=978-0-19-979123-1 }}&lt;/ref&gt; Dahil dito, noong 2019, inalis ng [[World Health Organization]] ang gender dysphoria mula sa kabanata ng sakit sa pag-iisip at inilipat ito sa kabanata ng kalusugang seksuwal, binago ang termino mula sa &quot;Gender Dysphoria&quot; tungo sa &quot;Gender Incongruence,&quot; at tuluyang tinanggal bilang isang pathological na sakit sa pag-iisip.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://icd.who.int/browse11/l-m/en#/http%3a%2f%2fid.who.int%2ficd%2fentity%2f90875286 | title=ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics | access-date=4 December 2022 | archive-date=1 August 2018 | archive-url=https://archive.today/20180801205234/https://icd.who.int/browse11/l-m/en%23/http://id.who.int/icd/entity/294762853#/http%3a%2f% }}&lt;/ref&gt;


==Mga Panlipunan at Pangkapaligirang Salik== 

Noong 1955, iminungkahi ni John Money na ang pagkakakilanlan sa kasarian ay nababago at natutukoy kung ang isang bata ay pinalaki bilang lalaki o babae sa kanyang murang kabataan.&lt;ref name=&quot;pmid13260820&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Money J, Hampson JG, Hampson JL | title = Isang pagsusuri sa ilang batayang seksuwal na konsepto: ang ebidensya ng human hermaphroditism | journal = Bulletin of the Johns Hopkins Hospital | volume = 97 | issue = 4 | pages = 301–19 | date = Oktubre 1955 | pmid = 13260820 | url = https://books.google.com/books?id=7-IaAQAAMAAJ&amp;pg=PA301 | access-date = 6 Disyembre 2022 | archive-date = 6 Disyembre 2022 | archive-url = https://web.archive.org/web/20221206034531/https://books.google.com/books?id=7-IaAQAAMAAJ&amp;pg=PA301 | url-status = live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Kreukels BP, Steensma TD, de Vries AL |title=Gender dysphoria and disorders of sex development: progress in care and knowledge |date=2014 |publisher=Springer |location=New York |isbn=978-1-4614-7441-8}}&lt;/ref&gt; Ang hipotesis ni Money ay mula noon ay pinabulaanan,&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Fausto-Sterling A |title=Sexing the body: gender politics and the construction of sexuality | url = https://archive.org/details/isbn_9780465077137 |date=2000 |publisher=Basic Books |location=New York, NY |isbn=978-0-465-07713-7 |edition=1st}}&lt;/ref&gt; ngunit ipinagpatuloy ng mga iskolar ang pag-aaral sa epekto ng mga panlipunang salik sa paghubog ng pagkakakilanlan sa kasarian.&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;/&gt; Noong dekada 1960 at 1970, iminungkahi ang mga salik tulad ng kawalan ng ama, kagustuhan ng ina na magkaroon ng anak na babae, o mga pattern ng pampalakas mula sa magulang bilang mga impluwensya; mas bagong mga teorya na nagsasabing maaaring bahagyang maimpluwensyahan ng [[psychopathology]] ng magulang ang paghubog ng pagkakakilanlan sa kasarian ay nakatanggap lamang ng kakaunting ebidensyang empirikal,&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;/&gt; na may isang artikulo noong 2004 na nagsasabing &quot;kulang ang matibay na ebidensya para sa kahalagahan ng mga panlipunang salik pagkatapos ng kapanganakan.&quot;&lt;ref name=&quot;pmid15724806&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Swaab DF | title = Seksuwal na pagkakaiba ng utak ng tao: kaugnayan para sa pagkakakilanlan sa kasarian, transseksuwalismo at seksuwal na oryentasyon | journal = Gynecological Endocrinology | volume = 19 | issue = 6 | pages = 301–12 | date = Disyembre 2004 | pmid = 15724806 | doi = 10.1080/09513590400018231 | s2cid = 1410435 | quote = &quot;...ang direktang epekto ng testosterone sa umuunlad na utak ng fetus ay may malaking kahalagahan para sa pagbuo ng pagkakakilanlan sa kasariang lalaki at heteroseksuwal na oryentasyon ng lalaki. Kulang ang matibay na ebidensya para sa kahalagahan ng mga panlipunang salik pagkatapos ng kapanganakan.&quot; }}&lt;/ref&gt; Isang pag-aaral noong 2008 ang nakakita na ang mga magulang ng mga batang may [[Gender dysphoria|gender dysphoria]] ay walang palatandaan ng mga isyung sikopatolohikal maliban sa bahagyang depresyon sa mga ina.&lt;ref name=&quot;pmid18981931&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Wallien MS, Cohen-Kettenis PT | title = Kinalabasang sikoseksuwal ng mga batang may gender dysphoria | url = https://archive.org/details/sim_journal-american-academy-child-adolescent-psychiatry_2008-12_47_12/page/1413 | journal = Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry | volume = 47 | issue = 12 | pages = 1413–23 | date = Disyembre 2008 | pmid = 18981931 | doi = 10.1097/CHI.0b013e31818956b9 }}&lt;/ref&gt; Iminungkahi rin na maaaring makaapekto ang mga saloobin ng mga magulang ng bata sa pagkakakilanlan sa kasarian ng bata, bagaman kakaunti ang ebidensya.&lt;ref name=&quot;pmid6488962&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Weinraub M, Clemens LP, Sockloff A, Ethridge T, Gracely E, Myers B | title = Ang pagbuo ng mga istiryotipong seksuwal sa ikatlong taon: mga relasyon sa pagtukoy ng kasarian, pagkakakilanlan sa kasarian, kagustuhan sa laruan ayon sa kasarian, at mga katangian ng pamilya | url = https://archive.org/details/sim_child-development_1984-08_55_4/page/1492 | journal = Child Development | volume = 55 | issue = 4 | pages = 1493–503 | date = Agosto 1984 | pmid = 6488962 | doi = 10.2307/1130019| jstor = 1130019 | quote = Nabigo ang mga naunang mananaliksik na obserbahan ang kaugnayan sa pagitan ng saloobin ng magulang at maagang pagkuha ng mga papel sa kasarian ng mga bata... }}&lt;/ref&gt;


Maraming mga magulang ang bumubuo ng mga inaasahan sa kasarian para sa kanilang anak bago pa ito ipanganak, matapos matukoy ang kasarian ng bata sa pamamagitan ng teknolohiya tulad ng [[ultrasound]]. Kaya, ipinapanganak ang bata na may partikular sa kasariang pangalan, mga laro, at maging mga ambisyon.&lt;ref name=&quot;Ghosh&quot;/&gt; Kapag natukoy na ang kasarian ng bata, karamihan sa mga bata ay pinalalaki nang naaayon dito, umaangkop sa papel ng kasariang lalaki o babae na bahagyang tinutukoy ng mga magulang. Kapag isinasaalang-alang ang antas ng lipunan ng mga magulang, karaniwang may tradisyonal na papel sa kasarian ang mga pamilyang mababa ang antas ng lipunan, kung saan ang ama ang nagtatrabaho at ang ina, na maaaring magtrabaho lamang dahil sa pangangailangang pinansyal, ay siya pa ring nag-aasikaso sa bahay. Gayunpaman, ang mga mag-asawang nasa gitnang uri na “propesyonal” ay karaniwang pinag-uusapan ang hatian ng trabaho at may pantay na ideolohiya. Ang mga magkakaibang pananaw na ito ukol sa kasarian ay maaaring maghubog sa pagkaunawa ng bata sa kasarian pati na rin sa pag-unlad ng kasarian ng bata.&lt;ref name=&quot;Halpern&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Halpern HP, Perry-Jenkins M | title = Parents' Gender Ideology and Gendered Behavior as Predictors of Children's Gender-Role Attitudes: A Longitudinal Exploration | journal = Sex Roles | volume = 74 | issue = 11 | pages = 527–542 | date = Mayo 2016 | pmid = 27445431 | pmc = 4945126 | doi = 10.1007/s11199-015-0539-0 }}&lt;/ref&gt;

Isang pag-aaral na isinagawa ni Hillary Halpern&lt;ref name=&quot;Halpern&quot; /&gt; ang nagpakita na ang mga kilos ng magulang kaugnay sa kasarian, sa halip na mga paniniwala, ay mas mainam na tagapagpahiwatig ng saloobin ng isang bata tungkol sa kasarian. Ang kilos ng ina ay lalo nang may impluwensya sa mga palagay ng bata ukol sa sarili nitong kasarian. Halimbawa, ang mga ina na nagsasagawa ng mas tradisyonal na kilos sa harap ng kanilang mga anak ay nagresulta sa mas kaunting pagpapakita ng anak na lalaki ng mga istiryotipo ng papel ng lalaki, habang ang anak na babae naman ay mas nagpapakita ng mga istiryotipo ng papel ng babae. Walang nakitang kaugnayan sa pagitan ng kilos ng ama at ng kaalaman ng kanyang mga anak tungkol sa mga istiryotipo ng sarili nilang kasarian. Ang mga amang may paniniwala sa pagkakapantay-pantay ng kasarian ay may mga anak, lalo na mga anak na lalaki, na mas kakaunti ang mga paunang palagay tungkol sa kabaligtarang kasarian.&lt;ref name=&quot;pmid13260820&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Money J, Hampson JG, Hampson JL | title = Isang pagsusuri sa ilang batayang seksuwal na konsepto: ang ebidensya ng human hermaphroditism | journal = Bulletin of the Johns Hopkins Hospital | volume = 97 | issue = 4 | pages = 301–19 | date = Oktubre 1955 | pmid = 13260820 | url = https://books.google.com/books?id=7-IaAQAAMAAJ&amp;pg=PA301 | access-date = 6 Disyembre 2022 | archive-date = 6 Disyembre 2022 | archive-url = https://web.archive.org/web/20221206034531/https://books.google.com/books?id=7-IaAQAAMAAJ&amp;pg=PA301 | url-status = live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Kreukels BP, Steensma TD, de Vries AL |title=Gender dysphoria and disorders of sex development: progress in care and knowledge |date=2014 |publisher=Springer |location=New York |isbn=978-1-4614-7441-8}}&lt;/ref&gt; Ang hipotesis ni Money ay mula noon ay pinabulaanan,&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Fausto-Sterling A |title=Sexing the body: gender politics and the construction of sexuality | url = https://archive.org/details/isbn_9780465077137 |date=2000 |publisher=Basic Books |location=New York, NY |isbn=978-0-465-07713-7 |edition=1st}}&lt;/ref&gt;
===Pandaigdigang batas sa karapatang pantao===
Ang [[The Yogyakarta Principles]], isang dokumento hinggil sa aplikasyon ng [[pandaigdigang batas sa karapatang pantao]], ay nagbibigay sa pambungad ng isang depinisyon ng identidad ng kasarian bilang malalim na damdaming panloob at indibidwal na [[karanasan]] ng bawat tao ukol sa kasarian, na maaaring hindi tumutugma sa kasariang itinakda sa kapanganakan. Kabilang dito ang sariling pakiramdam ng tao tungkol sa kanyang katawan (na maaaring may kinalaman, kung kusang pinili, sa pagbabago ng anyo o paggana ng katawan sa pamamagitan ng medikal, siruhiya o iba pang paraan) at iba pang karanasan hinggil sa kasarian, gaya ng pananamit, pananalita at kilos. Itinatadhana ng Prinsipyo 3 na: &quot;Ang sariling itinakdang identidad ng kasarian ng bawat tao ay mahalaga sa kanilang personalidad at isa sa mga pangunahing aspeto ng sariling pagpapasya, dangal at kalayaan. Walang sinuman ang dapat pilitin na sumailalim sa mga medikal na pamamaraan, kabilang ang operasyon sa pagbabago ng kasarian, isterilisasyon o hormonal na gamutan, bilang rekisito para sa legal na pagkilala ng kanilang identidad ng kasarian.&quot;&lt;ref&gt;[[The Yogyakarta Principles]], ''Prinsipyo 3. Ang Karapatang Makilala sa Harap ng Batas''&lt;/ref&gt; Itinatadhana ng Prinsipyo 18 na: &quot;Sa kabila ng anumang klasipikasyon, ang seksuwal na oryentasyon at identidad ng kasarian ng isang tao ay hindi, at sa kanilang sarili ay hindi, mga kondisyong medikal at hindi dapat ituring, gamutin o supilin.&quot;&lt;ref&gt;The Yogyakarta Principles, ''Prinsipyo 18. Proteksyon laban sa pang-aabusong medikal''&lt;/ref&gt; Kaugnay ng prinsipyong ito, binanggit ng &quot;Jurisprudential Annotations to the Yogyakarta Principles&quot; na &quot;Ang identidad ng kasarian na naiiba sa itinakda sa kapanganakan, o panlipunang tinatanggihan na [[pagpapahayag ng kasarian]], ay itinuring na isang anyo ng [[sakit sa pag-iisip]]. Ang pagpapatologiya ng pagkakaiba ay nagbunsod upang ang mga batang labag sa nakasanayang kasarian at mga kabataan ay ikulong sa mga institusyong saykayatriko, at sumailalim sa mga teknik ng aversyon – kabilang ang [[electroshock therapy]] – bilang isang 'lunas'.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | vauthors = O'Flaherty M, Williams G | title = Jurisprudential Annotations to the Yogyakarta Principles. | publisher = University of Nottingham. | work = Human Rights Law Centre | date = 2007 | page = 43 | url = http://www.yogyakartaprinciples.org/yogyakarta-principles-jurisprudential-annotations.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20101122035344/http://www.yogyakartaprinciples.org/yogyakarta-principles-jurisprudential-annotations.pdf | archive-date = 22 November 2010 }}&lt;/ref&gt; Ayon sa &quot;Yogyakarta Principles in Action&quot;: &quot;mahalagang tandaan na bagama't ang 'seksuwal na oryentasyon' ay inalis na bilang sakit sa pag-iisip sa maraming bansa, ang 'identidad ng kasarian' o 'sakit sa identidad ng kasarian' ay madalas nananatili sa konsiderasyon.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Quinn S | title = An activist's guide to the yogyakarta principles on the application of international human rights law in relation to sexual orientation and gender identity. | publisher = Nicholson &amp; Bass Limited | date = 2010 | url=http://www.ypinaction.org/wp/wp-content/uploads/2016/10/Activists_Guide_English_nov_14_2010.pdf |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20170104093608/http://www.ypinaction.org/wp/wp-content/uploads/2016/10/Activists_Guide_English_nov_14_2010.pdf |archive-date=4 January 2017 |access-date=14 February 2018 | page = 100 }}&lt;/ref&gt; Ang mga Prinsipyong ito ay nakaimpluwensya sa [[LGBT rights at the United Nations|deklarasyon ng UN hinggil sa seksuwal na oryentasyon at identidad ng kasarian]]. Noong 2015, ang identidad ng kasarian ay bahagi ng kaso sa [[Korte Suprema ng Estados Unidos]] na ''[[Obergefell v. Hodges]]'' kung saan ang kasal ay hindi na legal na nililimitahan lamang sa pagitan ng lalaki at babae.&lt;ref&gt;{{cite court |litigants= Obergefell et al. V. Hodges, Director, Ohio Department of Health, et al. |court= U.S. Supreme Court |date= 26 June 2015 |url= https://www.supremecourt.gov/opinions/14pdf/14-556_3204.pdf |archive-date= 12 April 2019 |archive-url= https://web.archive.org/web/20190412035117/https://www.supremecourt.gov/opinions/14pdf/14-556_3204.pdf |url-status= live }}&lt;/ref&gt;

===Medikal na larangan===
Ang mga [[Transgender]] ay minsan nagnanais sumailalim sa pisikal na operasyon upang baguhin ang kanilang [[pangunahing katangiang seksuwal]], mga sekondaryang katangian, o pareho, dahil pakiramdam nila ay mas magiging komportable sila sa ibang ari. Maaari itong kabilangan ng pagtanggal ng ari ng lalaki, bayag o suso, o pagbuo ng ari ng lalaki, ari ng babae o suso.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Tristani-Firouzi |first1=Bita |last2=Veith |first2=Jacob |last3=Simpson |first3=Andrew |last4=Hoerger |first4=Kelly |last5=Rivera |first5=Andy |last6=Agarwalb |first6=Cori A. |title=Preferences for and barriers to gender affirming surgeries in transgender and non-binary individuals |journal=[[International Journal of Transgender Health]] |date=12 August 2021 |volume=23 |issue=4 |pages=458–471 |doi=10.1080/26895269.2021.1926391 |pmid=36324882 |pmc=9621289 }}&lt;/ref&gt; Noon, isinasagawa ang operasyon sa pagtatalaga ng kasarian sa mga sanggol na ipinanganak na may hindi tiyak na ari. Gayunpaman, ang kasalukuyang opinyon ng mga eksperto sa medisina ay mariing tumututol sa ganitong pamamaraan sa mga sanggol, at nirerekomenda na ang operasyon ay isagawa lamang kung medikal na kinakailangan.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Behrens |first1=Kevin G. |title=A principled ethical approach to intersex paediatric surgeries |journal=BMC Medical Ethics |date=December 2020 |volume=21 |issue=1 |pages=108 |doi=10.1186/s12910-020-00550-x |pmid=33121480 |pmc=7597036 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, ang [[gender-affirming surgery]] ay isinasagawa sa mga taong pinipiling [[Gender transitioning|lumipat]] upang ang kanilang panlabas na ari ay tumugma sa kanilang identidad ng kasarian.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Diamond |first1=Milton |title=Sex and Gender are Different: Sexual Identity and Gender Identity are Different |journal=Clinical Child Psychology and Psychiatry |date=July 2002 |volume=7 |issue=3 |pages=320–334 |doi=10.1177/1359104502007003002 |s2cid=144721800 }}&lt;/ref&gt;

Sa Estados Unidos, ang [[Affordable Care Act]] ay nagbigay ng kakayahan sa mga [[health insurance exchange]] na mangolekta ng datos demograpiko hinggil sa identidad ng kasarian at seksuwal na identidad sa pamamagitan ng opsyonal na mga tanong, upang matulungan ang mga gumagawa ng polisiya na mas makilala ang mga pangangailangan ng komunidad ng [[LGBTQ]].&lt;ref&gt;{{cite web|vauthors=Baker K|title=FAQ: Collecting Sexual Orientation and Gender Identity Data|date=16 October 2012 |url=http://www.americanprogress.org/issues/lgbt/report/2012/10/16/41620/faq-collecting-sexual-orientation-and-gender-identity-data/|access-date=29 October 2012|publisher=Center for American Progress|archive-date=25 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121025223111/http://www.americanprogress.org/issues/lgbt/report/2012/10/16/41620/faq-collecting-sexual-orientation-and-gender-identity-data/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Noong 2020, gayunpaman, pinagtibay ng [[Unang pagkapangulo ni Donald Trump|administrasyong Trump]] ang isang panuntunan na &quot;mag-aalis ng mga proteksiyon laban sa diskriminasyon para sa mga taong LGBTQ pagdating sa pangangalaga ng kalusugan at seguro sa kalusugan&quot; sa ilalim ng Affordable Care Act at umaabot sa &quot;mga regulasyon na may kinalaman sa akses sa seguro sa kalusugan.&quot;&lt;ref name=&quot;npr.org&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.npr.org/sections/health-shots/2020/06/12/868073068/transgender-health-protections-reversed-by-trump-administration | title=Transgender Health Protections Reversed by Trump Administration | website=NPR | date=12 June 2020 | last1=Simmons-Duffin | first1=Selena | access-date=4 December 2022 | archive-date=23 June 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200623172448/https://www.npr.org/sections/health-shots/2020/06/12/868073068/transgender-health-protections-reversed-by-trump-administration | url-status=live }}&lt;/ref&gt; Ang patakarang ito &quot;ay isa sa maraming panuntunan at regulasyon na ipinasa ng administrasyong Trump na nagtatakda ng 'diskriminasyon sa kasarian' bilang naaangkop lamang kapag ang isang tao ay nakakaranas ng diskriminasyon dahil siya ay lalaki o babae, at hindi nagbibigay ng proteksiyon laban sa diskriminasyon batay sa seksuwal na oryentasyon o identidad ng kasarian.&quot;&lt;ref name=&quot;npr.org&quot;/&gt;

==Tingnan din==
* [[Maskulinidad]]
* [[Peminidad]]
* [[Interseksuwalidad]]
* [[Katauhan (agham panlipunan)]]

==Mga sanggunian==
{{Reflist|2}}

{{DEFAULTSORT:Katauhang Pangkasarian}}
[[Kategorya:Kasarian]]
[[Kategorya:Araling pangkasarian]]
[[Kategorya:Sarili]]
[[Kategorya:Mga neolohismo]]
[[Kategorya:Mga pagkabatid ng sarili]]
[[Kategorya:Ugali ng tao]]

{{Sex}}</text>
      <sha1>er648zni1c43ipsu1czxj9pcd5wjgez</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221374</id>
      <parentid>2221373</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T20:51:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45839-04</username>
        <id>165603</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2221374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64461" sha1="m8f47c36ez1mw6e4n5zbledm050j16i" xml:space="preserve">{{kinukumpuni}}
{{For|kinasarian|Talaan ng mga gender identity}}
Ang '''gender identity''' ({{literal translation|pagkakakilanlan sa kasarian}}) ay ang pansariling pakiramdam ng isang tao ukol sa kanyang kasarian—maaaring lalaki, babae, pareho, wala, o iba pa—na madalas ginagamit upang itangi sa aktuwal na kasarian o seks batay sa [[biyolohiya]]. Ang terminong ito ay likha ng propesor ng saykiyatriya na si [[Robert J. Stoller]] noong 1964 at pinalaganap ng sikolohistang si [[John Money]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/health/health-news/dr-john-money-pioneer-sexual-identity-dies-flna1c9439208|title=Dr. John Money, pioneer in sexual identity, dies|website=[[NBC News]]|date=9 Hulyo 2006 |access-date=16 Enero 2022|archive-date=16 Enero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220116101434/https://www.nbcnews.com/health/health-news/dr-john-money-pioneer-sexual-identity-dies-flna1c9439208|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Stoller RJ | title = The Hermaphroditic Identity of Hermaphrodites | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-nervous-and-mental-disease_1964-11_139_5/page/452 | journal = The Journal of Nervous and Mental Disease | volume = 139 | issue = 5 | pages = 453–457 | date = Nobyembre 1964 | pmid = 14227492 | doi = 10.1097/00005053-196411000-00005 | s2cid = 22585295 }}&lt;/ref&gt; Sa empirikal na biyolohiya, ang tunay na kasarian ng tao bilang [[anisogamo]]/[[Gonokorismo|gonokorikong]] espesye ([[Tao|''Homo sapiens'']]) ay [[Binaryong kasarian|binaryo]] (lalaki o babae) at nanatili ito sa buong buhay, batay sa magkakatugmang katangiang [[Hene (biyolohiya)|henetiko]], [[Gonad|gonadal]] (testes o obaryo), at [[Sistemang reproduktibo|anatomikal]].&lt;ref name=&quot;MorrowMessinger&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Morrow DF | chapter = Sexual Orientation and Gender Identity Expression. | veditors = Morrow DF, Messinger L | title = Sexual orientation and gender expression in social work practice: working with gay, lesbian, bisexual, and transgender people | date = 2006 | publisher = Columbia University Press | location = New York | isbn = 978-0-231-50186-6 | pages = 3–17 (8) | quote = Ang pagpapakilanlan sa kasarian ay tumutukoy sa pansariling pakiramdam ng isang tao kung siya ay panlalaki o pambabae, o kumbinasyon ng dalawa. | chapter-url = https://books.google.com/books?id=irs3BAAAQBAJ&amp;dq=978-0-231-50186-6&amp;pg=PA8 | access-date = 19 Disyembre 2021 | archive-date = 19 Disyembre 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211219122137/https://books.google.com/books?id=irs3BAAAQBAJ&amp;dq=978-0-231-50186-6&amp;pg=PA8 | url-status = live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Aztekin |first=Can |last2=Storer |first2=Mekayla A. |date=2022-02-22 |title=To regenerate or not to regenerate: Vertebrate model organisms of regeneration‐competency and ‐incompetency |url=https://doi.org/10.1111/wrr.13000 |journal=Wound Repair and Regeneration |volume=30 |issue=6 |pages=623–635 |doi=10.1111/wrr.13000 |issn=1067-1927}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Goymann |first=Wolfgang |last2=Brumm |first2=Henrik |last3=Kappeler |first3=Peter M. |date=2022-12-21 |title=Biological sex is binary, even though there is a rainbow of sex roles |url=https://doi.org/10.1002/bies.202200173 |journal=BioEssays |volume=45 |issue=2 |doi=10.1002/bies.202200173 |issn=0265-9247}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Holub |first=Andrew M. |title=Gonochorism |date=2021 |url=https://doi.org/10.1007/978-3-319-47829-6_305-1 |work=Encyclopedia of Animal Cognition and Behavior |pages=1–3 |place=Cham |publisher=Springer International Publishing |isbn=978-3-319-47829-6 |access-date=2025-08-29 |last2=Shackelford |first2=Todd K.}}&lt;/ref&gt; Sa karamihan ng populasyon (&gt;99.98%), ang mga katangiang ito ay magkakatugma at tumutugma rin sa sariling kinikilalang kasarian. Ang natitirang &lt;0.02% ay may ''Disorders/Differences of Sex Development (DSD)'' ''o [[Interseks]]'', na hindi nangangahulugang &quot;''third sex''&quot; o &quot;ikatlong kasarian&quot; kundi bihirang kondisyong medikal. Ito ay natural na baryasyon sa pagitan ng binaryong kasarian. &lt;ref name=&quot;EBO gender identity2&quot;&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/228219/gender-identity &quot;gender identity.&quot;] Encyclopædia Britannica Online. 11 Marso 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Witchel |first=Selma Feldman |date=2018-04 |title=Disorders of sex development |url=https://doi.org/10.1016/j.bpobgyn.2017.11.005 |journal=Best Practice &amp;amp; Research Clinical Obstetrics &amp;amp; Gynaecology |volume=48 |pages=90–102 |doi=10.1016/j.bpobgyn.2017.11.005 |issn=1521-6934}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gamble |first=Tony |last2=Zarkower |first2=David |date=2012-04 |title=Sex determination |url=https://doi.org/10.1016/j.cub.2012.02.054 |journal=Current Biology |volume=22 |issue=8 |pages=R257–R262 |doi=10.1016/j.cub.2012.02.054 |issn=0960-9822}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Sax |first=Leonard |date=2002-08-01 |title=How common is lntersex? A response to Anne Fausto‐Sterling |url=https://doi.org/10.1080/00224490209552139 |journal=The Journal of Sex Research |volume=39 |issue=3 |pages=174–178 |doi=10.1080/00224490209552139 |issn=0022-4499}}&lt;/ref&gt; 

Ang ''gender identity'' ay hindi biyolohikal na katangian na deterministik, kundi isang [[kathang panlipunan]] ''(social construct)'' at [[kathang pangkaisipan]] ''(psychological construct)''. Kadalasang sumasalamin ang ekspresyong pangkasarian (''gender expression'') sa pagpapakilanlan ng kasarian ng tao, ngunit hindi ito palaging ganito. Halimbawa; ang isang lalaking indibidwal (46,XY, may testes), na kinikilala ang sarili bilang babae ay maaring ang ekspresyong pangkasarian ay higit na nauugnay sa panlalaki. &lt;ref name=&quot;Summers&quot;&gt;{{cite book| vauthors = Summers RW |url=https://books.google.com/books?id=5nF1DQAAQBAJ&amp;pg=PA232|title=Social Psychology: How Other People Influence Our Thoughts and Actions [2 volumes]|date=2016|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781610695923|page=232}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;APA2015&quot;&gt;{{cite journal | author = American Psychological Association | title = Guidelines for psychological practice with transgender and gender nonconforming people | url = https://archive.org/details/sim_american-psychologist_2015-12_70_9/page/832 | journal = The American Psychologist | volume = 70 | issue = 9 | pages = 832–864 | date = Disyembre 2015 | pmid = 26653312 | doi = 10.1037/a0039906 | s2cid = 1751773 }}&lt;/ref&gt; Ang ilang indibidwal na ang kinikilalang kasarian ay hindi tumutugma sa kanilang biyolohikal na kasarian ay kinabibilangan ng ''transgender'', ''non-binary'', ''genderqueer, bigender'' o ''agender''.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=MacKenzie |first=Gordene Olga |title=Transgender nation |url=https://archive.org/details/transgendernatio0000mack |date=1994 |publisher=Bowling Green State University Popular Press |isbn=978-0-87972-596-9 |location=Bowling Green, OH}}&lt;/ref&gt;  

Bagaman binaryo ang biyolohikal na kasarian, may mga ''[[Gampaning pangkasarian|gender roles]]'' o kathang panlipunan sa mga tao sa karamihan ng lipunan na ipinapataw sa pagiging lalaki o babae. Sumasaklaw ang mga inaasahang ito sa asal, tungkulin, ekspresyon, [[Oryentasyong seksuwal|oryentasyong sekswal]], at iba pang aspeto ng buhay panlipunan. Dahil wala namang taong perpektong sumusunod sa mga ito, tinuturing ng ilan na salungat at mapanganib ang mahigpit na pagtrato sa ''gender roles'' bilang pamantayan.&lt;ref name=&quot;Carlson&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Martin GN, Carlson NR, Buskist W |chapter=Psychology and Neuroscience |title=Psychology: The Science of Behaviour |date=2009 |publisher=Pearson |location=Toronto, Canada |isbn=978-0-205-64524-4 |edition=4th |chapter-url=https://books.google.com/books?id=zyMbUZYnWh8C&amp;dq=Psychology%3A+the+science+of+behaviour+2009&amp;pg=PA140 |pages=140–141 |access-date=19 Disyembre 2021 |archive-date=19 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211219122137/https://books.google.com/books?id=zyMbUZYnWh8C&amp;dq=Psychology:+the+science+of+behaviour+2009&amp;pg=PA140 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Eller JD |title=Culture and diversity in the United States: so many ways to be American |date=2015 |publisher=Routledge |location=Abingdon, Oxon |isbn=978-1-317-57578-8 | page = 137 | quote = Karamihan sa mga lipunang Kanluranin, kabilang ang Estados Unidos, ay tradisyunal na gumagamit ng konsepto ng binaryong kasarian }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AmPsycholAssn-whatis&quot;&gt;{{cite web|title=Sexual Orientation &amp; Homosexuality|publisher=[[American Psychological Association]]|date=2020|access-date=6 Pebrero 2020|url=https://www.apa.org/topics/lgbt/orientation|archive-date=16 Pebrero 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190216213126/https://www.apa.org/topics/lgbt/orientation|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  

Ayon sa aklat noong 2012 na ''Introduction to Behavioral Science in Medicine'', maliban sa ilang pagbubukod, &quot;Ang pagpapakilanlan sa kasarian ay nabubuo nang mabilis sa mga unang taon ng pagkabata, at sa karamihan ng pagkakataon ay tila nagiging bahagyang hindi na mababago pagsapit ng edad na 3 o 4&quot;. Ayon sa [[Endocrine Society]], &quot;May malakihang ebidensiyang pang-agham na nagpapakita ng matatag na biyolohikal na elemento sa likod ng pagpapakilanlan sa kasarian. Maaaring gumawa ng mga pagpili ang indibidwal dahil sa ibang salik sa kanilang buhay, ngunit tila walang panlabas na puwersa na tunay na nagdudulot ng pagbabago sa pagpapakilanlan sa kasarian.&quot;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Gender identity |url=https://www.britannica.com/topic/gender-identity |access-date=2022-10-13 |website=[[Encyclopædia Britannica]] |language=tl |archive-date=12 Oktubre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231012085044/https://www.britannica.com/topic/gender-identity |url-status=live }}&lt;/ref&gt;  Ipinapahayag ng mga [[panlipunang konstruktibista]] na ang pagpapakilanlan sa kasarian, o [[Pagpapahayag ng kasarian|kung paano ito ipinapahayag]], ay isang [[Panlipunang pagbuo ng kasarian|konseptong panlipunan]] na tinutukoy ng impluwensyang kultural at panlipunan. Hindi kinakailangang salungat ang ganitong uri ng konstruktibismo sa pagkakaroon ng likas na pagpapakilanlan sa kasarian, dahil maaaring ang paraan lamang ng pagpapahayag ng kasarian ang nag-iiba depende sa kultura.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Gender identity |url=https://www.britannica.com/topic/gender-identity |access-date=2022-10-13 |website=[[Encyclopædia Britannica]] |language=tl |archive-date=12 Oktubre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231012085044/https://www.britannica.com/topic/gender-identity |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Summers&quot;&gt;{{cite book| vauthors = Summers RW |url=https://books.google.com/books?id=5nF1DQAAQBAJ&amp;pg=PA232|title=Social Psychology: How Other People Influence Our Thoughts and Actions [2 volumes]|date=2016|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781610695923|page=232}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;APA2015&quot;&gt;{{cite journal | author = American Psychological Association | title = Guidelines for psychological practice with transgender and gender nonconforming people | url = https://archive.org/details/sim_american-psychologist_2015-12_70_9/page/832 | journal = The American Psychologist | volume = 70 | issue = 9 | pages = 832–864 | date = Disyembre 2015 | pmid = 26653312 | doi = 10.1037/a0039906 | s2cid = 1751773 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Bhargava A, Arnold AP, Bangasser DA, Denton KM, Gupta A, Hilliard Krause LM, Mayer EA, McCarthy M, Miller WL, Raznahan A, Verma R | display-authors = 6 | title = Considering Sex as a Biological Variable in Basic and Clinical Studies: An Endocrine Society Scientific Statement | journal = Endocrine Reviews | volume = 42 | issue = 3 | pages = 219–258 | date = Mayo 2021 | pmid = 33704446 | pmc = 8348944 | doi = 10.1210/endrev/bnaa034 }}&lt;/ref&gt;

== Pinagmulan ng salita ==

Ang salitang ''gender identity'' ay isang bagong likhang salita o [[neolohismo]] sa [[wikang Ingles]]. Unang ginamit ito noong dekada 1960, at mas lumaganap noong dekada 1970 at mga sumunod na taon. Ito ay likhang salita ng propesor ng saykayatrya na si [[Robert J. Stoller]] noong 1964, at lalo itong pinasikat ng sikolohistang si [[John Money]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/health/health-news/dr-john-money-pioneer-sexual-identity-dies-flna1c9439208|title=Dr. John Money, pioneer in sexual identity, dies|website=[[NBC News]]|date=9 Hulyo 2006 |access-date=16 Enero 2022|archive-date=16 Enero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220116101434/https://www.nbcnews.com/health/health-news/dr-john-money-pioneer-sexual-identity-dies-flna1c9439208|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Bevan TE |title=The psychobiology of transsexualism and transgenderism: a new view based on scientific evidence |date=2015 |location=Santa Barbara, California |publisher=Bloomsbury |isbn=978-1440831270 |page=40}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Stoller RJ | title = The Hermaphroditic Identity of Hermaphrodites | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-nervous-and-mental-disease_1964-11_139_5/page/452 | journal = The Journal of Nervous and Mental Disease | volume = 139 | issue = 5 | pages = 453–457 | date = Nobyembre 1964 | pmid = 14227492 | doi = 10.1097/00005053-196411000-00005 | s2cid = 22585295 }}&lt;/ref&gt; 

Robert J. Stoller (1964) , ang unang gumamit ng termino. Sinasabing ang terminong &quot;''gender identity''&quot; ay unang inimbento ni Robert J. Stoller, isang sikayatrista mula sa UCLA, noong 1964. Siya ang nagpasimuno sa paggamit ng konsepto bilang bahagi ng usaping sikolohikal ukol sa pagkakakilanlan ng kasarian. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=About: Gender identity |url=https://dbpedia.org/page/Gender_identity |access-date=2025-08-29 |website=dbpedia.org}}&lt;/ref&gt; Si John Money ang nagpasikat ng konsepto. Habang hindi siya ang unang lumikha ng salita, si John Money, isang sikolohista at sexolohista sa Johns Hopkins, ang nagbigay-lakas at nagpatanyag sa konsepto sa pamamagitan ng kanyang trabaho noong mga 1960s. Si Money ang nagtatag ng Gender Identity Clinic noong 1965 at ginamit ang termino sa press release noong Nobyembre 21, 1966 para ipahayag ang pagbubukas ng klinika para sa mga transsexual. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Money |first=J. |date=1994 |title=The concept of gender identity disorder in childhood and adolescence after 39 years |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/7996589 |journal=Journal of Sex &amp; Marital Therapy |volume=20 |issue=3 |pages=163–177 |doi=10.1080/00926239408403428 |issn=0092-623X |pmid=7996589}}&lt;/ref&gt; Unang lumitaw ang salitang ''gender identity'' noong 1963 sa mga papel na ipinakita nina Robert Stoller at [[Ralph Greenson]] sa ''23rd International Psycho-Analytic Congress'' sa Stockholm. Sa kanilang pananaliksik, inilalarawan nila ang ''gender identity'' bilang ang kamalayan ng isang tao sa kanyang kasarian—kung siya man ay lalaki o babae.&lt;ref&gt;https://philpapers.org/archive/BYRTOO-7.pdf&lt;/ref&gt;

==Kasaysayan at mga Kahulugan==

===Mga Kahulugan===
Ang mga terminong ''gender identity'' at ''core gender identity'' ay unang ginamit sa kanilang kasalukuyang kahulugan—ang personal na karanasan ng isang tao hinggil sa kaniyang sariling kasarian noong mga dekada 1960.&lt;ref name=&quot;GID&quot;&gt;&quot;Ang terminong 'gender identity' ay ginamit sa isang pahayag sa pamamahayag, Nobyembre 21, 1966, upang ianunsyo ang bagong klinika para sa mga transsexual sa The Johns Hopkins Hospital. Ito ay naipalaganap sa midya sa buong mundo, at agad na naging bahagi ng pang-araw-araw na wika. ... Ang gender identity ay ang iyong sariling pakiramdam o paniniwala sa pagiging lalaki o babae.&quot; {{cite journal | vauthors = Money J | title = The concept of gender identity disorder in childhood and adolescence after 39 years | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-sex-and-marital-therapy_fall-1994_20_3/page/162 | journal = Journal of Sex &amp; Marital Therapy | volume = 20 | issue = 3 | pages = 163–177 | year = 1994 | pmid = 7996589 | doi = 10.1080/00926239408403428 | author-link = John Money }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Unge RK |title=Handbook of the psychology of women and gender | url = https://archive.org/details/isbn_9780471333326 |date=2001 |publisher=Wiley |location=New York |isbn=978-0-471-65357-8 | page = [https://archive.org/details/isbn_9780471333326/page/102 102] | quote = ''Gender identity'' ay ipinakilala sa propesyonal na bokabularyo nina Hooker at Stoller halos sabay sa mga unang taon ng dekada 1960 (tingnan si Money, 1985). Halimbawa, ginamit ni Stoller (1964) ang bahagyang naiibang terminong ''core gender identity''... }}&lt;/ref&gt; Hanggang sa kasalukuyan, karaniwan pa ring ginagamit ang mga ito sa ganitong kahulugan,&lt;ref name=&quot;Carlson&quot;/&gt; bagaman ilang iskolar ang gumagamit din ng termino upang tumukoy sa mga kategorya ng [[sexual orientation]] at [[sexual identity]] na ''[[gay]]'', ''[[lesbian]]'' at ''[[Bisexuality|bisexual]]''.&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Brym RJ, Lie J, Roberts LW, Rytina S |title=Sociology: Your Compass for a New World | url = https://archive.org/details/sociologyyourcom0000unse |date=2012 |publisher=Nelson Education |location=Toronto |isbn=978-0-17-650386-4 |edition=4th Canadian}}&lt;/ref&gt; Naiiba ang ''gender expression'' sa ''gender identity'' sapagkat ang ''gender expression'' ay kung paano pinipiling ipakita ng isang tao ang kanilang kasarian sa pamamagitan ng &quot;pangalan, panghalip, pananamit, ayos ng buhok, kilos, tinig o mga katangian ng katawan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://myhealth.alberta.ca/Alberta/Pages/gender-ID-expression-LGBTQ.aspx | title=Gender, gender identity, and gender expression | access-date=4 December 2022 | archive-date=13 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210413152257/https://myhealth.alberta.ca/Alberta/Pages/gender-ID-expression-LGBTQ.aspx | url-status=live }}&lt;/ref&gt; Kaya’t ito ay naiiba sa ''gender identity'' sapagkat ito ay panlabas na pagpapahayag ng kasarian ngunit maaaring hindi laging sumasalamin sa kasarian ng isang tao at maaaring magbago &quot;ayon sa pinagmulan ng lahi/etnisidad, katayuang sosyo-ekonomiko, at lugar ng paninirahan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=White Hughto |first1=Jaclyn M. |last2=Reisner |first2=Sari L. |last3=Pachankis |first3=John E. |title=Transgender Stigma and Health: A Critical Review of Stigma Determinants, Mechanisms, and Interventions |journal=Social Science &amp; Medicine |date=December 2015 |volume=147 |pages=222–231 |doi=10.1016/j.socscimed.2015.11.010 |pmid=26599625 |pmc=4689648 }}&lt;/ref&gt;

===Maagang Panitikan Medikal===
Sa huling bahagi ng ika-19 na siglo, sa mga akdang medikal, ang mga babaeng tumatangging sumunod sa nakatalagang tungkulin ng kasarian ay tinatawag na &quot;inverts&quot;, at inilalarawan silang may interes sa kaalaman at pag-aaral, at may &quot;pagkamuhi at kung minsan ay kawalan ng kakayahan sa pananahi&quot;.&lt;ref name=&quot;Padawer&quot;&gt;{{cite news |last1=Padawer |first1=Ruth |title=What's So Bad About a Boy Who Wants to Wear a Dress? |url=https://www.nytimes.com/2012/08/12/magazine/whats-so-bad-about-a-boy-who-wants-to-wear-a-dress.html |work=The New York Times |date=8 August 2012 |access-date=27 February 2017 |archive-date=25 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025213240/http://www.nytimes.com/2012/08/12/magazine/whats-so-bad-about-a-boy-who-wants-to-wear-a-dress.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Noong kalagitnaan ng dekada 1900, itinataguyod ng mga doktor ang ''corrective therapy'' para sa mga ganitong kababaihan at mga bata, na nangangahulugang ang mga asal na hindi naaayon sa pamantayan ng kasarian ay paparusahan at babaguhin.&lt;ref name=&quot;Khan2016&quot;&gt;{{cite web |last1=Khan |first1=Farah Naz |title=A History of Transgender Health Care |url=https://blogs.scientificamerican.com/guest-blog/a-history-of-transgender-health-care/ |work=[[Scientific American]] |date=16 November 2016 |access-date=16 December 2023 |archive-date=8 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208003936/https://blogs.scientificamerican.com/guest-blog/a-history-of-transgender-health-care/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Standards of Care&quot;&gt;{{cite journal |title=Liberating sex, knowing desire: ''scientia sexualis'' and epistemic turning points in the history of sexuality |last=Chiang |first=Howard H. |journal=[[History of the Human Sciences]] |volume=25 |issue=5| pages=42–69 |doi=10.1177/0952695110378947 |date=18 November 2010|pmid=21322413 |s2cid=26766140 }}&lt;/ref&gt; Layunin ng terapiyang ito na ibalik ang mga bata sa kanilang &quot;tamang&quot; tungkulin ng kasarian at sa gayon ay mabawasan ang bilang ng mga batang magiging [[transgender]].&lt;ref name=&quot;Padawer&quot; /&gt;

===Mga Pananaw nina Freud at Jung===
Noong 1905, ipinakita ni [[Sigmund Freud]] ang kaniyang teorya ng [[psychosexual development]] sa ''[[Three Essays on the Theory of Sexuality]]'', na nagpapakita ng ebidensiya na sa pregenital na yugto, hindi pinag-iiba ng mga bata ang kasarian, at ipinapalagay na parehong may parehong genitalya at kakayahang magparami ang dalawang magulang. Batay dito, kaniyang ipinahayag na ang pagiging [[bisexuality|bisexual]] ang orihinal na oryentasyong sekswal at na ang pagiging [[heterosexuality|heterosexual]] ay resulta ng pagpigil sa yugto ng [[phallic stage]], kung saan nagiging malinaw ang ''gender identity''.&lt;ref name=&quot;Ruse1988&quot;&gt;{{citation |last=Ruse |first=Michael |title=Homosexuality: A Philosophical Inquiry |year=1988 |publisher=Basil Blackwell |location=New York |isbn=0-631-15275-X}}&lt;/ref&gt; Ayon kay Freud, sa yugtong ito, umuunlad ang mga bata ng [[Oedipus complex]] kung saan mayroon silang pantasyang sekswal para sa magulang na may kabaligtarang kasarian at pagkamuhi sa magulang na may parehong kasarian; ang pagkamuhi ay nagiging (hindi malay) na paglilipat at (may malay) na pagkakakilanlan sa kinamumuhiang magulang, na parehong nagsisilbing modelo upang mapawi ang pagnanasa at banta na putulin ang kapangyarihan ng bata na matugunan ito.&lt;ref name=myers/&gt; Noong 1913, iminungkahi ni [[Carl Jung]] ang [[Electra complex]] sapagkat naniniwala siya na ang pagiging bisexual ay hindi ugat ng sikolohikal na buhay, at na hindi sapat ang paglalarawan ni Freud sa batang babae (tinanggihan ni Freud ang mungkahing ito).&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Freud S |year=1931|chapter=Female Sexuality|title=The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud|volume=21|page=229}}&lt;/ref&gt;
{{div col|}}
===Dekada 1950 at 1960===
Noong dekada 1950 at 1960, nagsimulang pag-aralan ng mga sikologo ang pag-unlad ng kasarian sa mga batang paslit, bahagyang upang maunawaan ang pinagmulan ng [[homosexuality]] (na itinuturing noon bilang isang [[mental disorder]]). Noong 1958, itinatag ang ''Gender Identity Research Project'' sa [[UCLA Medical Center]] para sa pag-aaral ng mga [[intersex]] at transsexual. Pinagsama-sama ni [[Robert Stoller]], isang psychoanalyst, ang maraming natuklasan ng proyekto sa kaniyang aklat na ''Sex and Gender: On the Development of Masculinity and Femininity'' (1968). Siya rin ang kinikilalang nagpakilala ng terminong ''gender identity'' sa ''International Psychoanalytic Congress'' sa [[Stockholm, Sweden]], noong 1963.&lt;ref&gt;{{cite book | last1 = Parker | first1 = Richard Guy | last2 = Aggleton | first2 = Peter | title = Culture, Society and Sexuality: A Reader | publisher = [[Psychology Press]] | url = https://books.google.com/books?id=MlZbFt6421gC&amp;pg=PA80 | page = 80 | date = 1999 | isbn = 9781857288117 | access-date = 18 December 2023 | archive-date = 22 February 2024 | archive-url = https://web.archive.org/web/20240222035325/https://books.google.com/books?id=MlZbFt6421gC&amp;pg=PA80#v=onepage&amp;q&amp;f=false | url-status = live }}&lt;/ref&gt; Malaki rin ang naging ambag ni [[John Money]], isang behavioral psychologist, sa pag-unlad ng mga unang teorya ng ''gender identity''. Ang kaniyang gawain sa ''[[History of transgender care at Johns Hopkins Hospital|Gender Identity Clinic]]'' ng Johns Hopkins University (itinatag noong 1965) ay nagpasikat sa isang [[interactionist]] na teorya ng ''gender identity'', na nagsasabing hanggang sa isang tiyak na edad, ang ''gender identity'' ay medyo nababago at patuloy na napag-uusapan. Ang kaniyang aklat na ''Man and Woman, Boy and Girl'' (1972) ay naging malawakang gamit na [[college textbook]], bagaman maraming ideya ni Money ang kalaunan ay hinamon.&lt;ref&gt;{{cite book| vauthors = Haraway D |title=Simians, Cyborgs, and Women: The Reinvention of Nature |publisher=[[Free Association Books]]|year=1991|isbn=978-0-415-90386-8|location=London|page=133|author-link=Donna Haraway}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Karkazis K | title = [[Fixing Sex|Fixing Sex: Intersex, Medical Authority, and Lived Experience]] | publisher = Duke University Press | date = November 2008 | isbn = 978-0-8223-4318-9 }}&lt;/ref&gt;

===Mga Pananaw ni Butler===
Sa huling bahagi ng dekada 1980, nagsimulang magbigay ng regular na lektura ang iskolar sa pag-aaral ng kasarian na si [[Judith Butler]] hinggil sa ''gender identity'', at noong 1990, inilathala nila ang ''[[Gender Trouble|Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity]]'', na nagpapakilala sa konsepto ng [[gender performativity]].&lt;ref&gt;{{cite book| vauthors = Butler J |title=Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity| url = https://archive.org/details/gendertroublefem0000butl |publisher=Routledge|year=1990|isbn=978-0415389556|location=London|pages=front/backmatter|author-link=Judith Butler}}&lt;/ref&gt; Ipinapahayag ni Butler na ang tradisyonal na pananaw sa kasarian ay naglilimita sapagkat sumusunod ito sa nangingibabaw na panlipunang pamantayan na tinuturing ang kasarian bilang dalawahan lamang. Sa pagsusuri sa kasarian, ipinakikilala ni Butler ang isang mas masusing pananaw kung saan pinagsasama nila ang mga konsepto ng ''performativity'' at kasarian.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Feminist Perspectives on Sex and Gender |encyclopedia=The [[Stanford Encyclopedia of Philosophy]] |year=2023 |last=Mikkola |first=Mari |publisher=[[Metaphysics Research Lab (Stanford University)]] |url=https://plato.stanford.edu/entries/feminism-gender/ |edition=Fall 2023 |access-date=17 December 2023 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601002408/https://plato.stanford.edu/entries/feminism-gender/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==Mga Salik na Biyolohikal==
Ilang mga salik na biyolohikal bago ipanganak, kabilang ang mga gene at hormone, ay maaaring makaapekto sa pagkakakilanlan ng kasarian.&lt;ref name=&quot;ZhongNan&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Ghosh&quot;&gt;{{cite web|vauthors=Ghosh S|title=Gender Identity|url=http://emedicine.medscape.com/article/917990-overview|access-date=29 October 2012|publisher=MedScape|archive-date=6 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210306211817/https://emedicine.medscape.com/article/917990-overview|url-status=live}}&lt;/ref&gt; May mga mungkahi na ang pagkakakilanlan ng kasarian ay kontrolado ng mga [[Sex hormone|sex steroid]] bago ipanganak, ngunit mahirap itong subukan dahil walang paraan upang pag-aralan ang pagkakakilanlan ng kasarian sa mga hayop.&lt;ref&gt;{{Cite book|vauthors=Balthazart J|url=https://books.google.com/books?id=3fjGjlcVINkC&amp;q=the+biology+of+gender+identity|title=The Biology of Homosexuality|date=2012|publisher=Oxford University Press, USA|isbn=978-0-19-983882-0|page=5|language=en|author-link=Jacques Balthazart|access-date=18 September 2021|archive-date=17 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220217115728/https://books.google.com/books?id=3fjGjlcVINkC&amp;q=the+biology+of+gender+identity|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ayon sa biyolohistang si [[Michael J Ryan (biologist)|Michael J. Ryan]], tanging mga tao lamang ang may pagkakakilanlan ng kasarian.&lt;ref&gt;{{Cite book|vauthors=Ryan MJ|url=https://books.google.com/books?id=-mUxDwAAQBAJ&amp;q=Only+humans+have+gender+identity&amp;pg=PA9|title=A Taste for the Beautiful: The Evolution of Attraction|date=16 January 2018|publisher=Princeton University Press|isbn=978-1-4008-8915-0|page=9|language=en|access-date=18 September 2021|archive-date=11 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220311164835/https://books.google.com/books?id=-mUxDwAAQBAJ&amp;q=Only+humans+have+gender+identity&amp;pg=PA9|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Sa isang pahayag ng posisyon, sinabi ng [[Endocrine Society]]:&lt;ref name=&quot;endocrine-society-position&quot;&gt;{{Cite web |date=16 Disyembre 2020 |title=Transgender Health |url=https://www.endocrine.org/advocacy/position-statements/transgender-health |access-date=2022-10-13 |website=www.endocrine.org |language=en |archive-date=10 Oktubre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221010143844/https://www.endocrine.org/advocacy/position-statements/transgender-health |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

{{quote|Ang medikal na pagkakasundo noong huling bahagi ng ika-20 siglo ay na ang mga taong transgender at hindi tugma sa kasarian ay may sakit sa kalusugang pangkaisipan na tinatawag na &quot;gender identity disorder&quot;. Itinuturing noon na nababago ang pagkakakilanlan ng kasarian at maaaring maimpluwensyahan ng panlabas na mga salik. Sa kasalukuyan, gayunpaman, hindi na itinuturing na balido ang pananaw na ito. Lumitaw ang makabuluhang ebidensiyang siyentipiko na nagpapakita ng matibay na elementong biyolohikal sa likod ng pagkakakilanlan ng kasarian. Maaaring gumawa ng mga pagpili ang mga indibidwal dahil sa iba pang salik sa kanilang buhay, ngunit tila walang panlabas na puwersa na tunay na nagiging sanhi upang baguhin ng isang tao ang kanilang pagkakakilanlan ng kasarian.}}&lt;ref name=&quot;endocrine-society-position&quot;&gt;{{Cite web |date=16 Disyembre 2020 |title=Transgender Health |url=https://www.endocrine.org/advocacy/position-statements/transgender-health |access-date=2022-10-13 |website=www.endocrine.org |language=en |archive-date=10 Oktubre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221010143844/https://www.endocrine.org/advocacy/position-statements/transgender-health |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
====Transgender at Transseksuwalidad====

[[FILE:Non-binary transgender woman in black blouse.jpg|thumb|Isang lalaki, biyolohikal, na kinikilala ang sarili bilang ''non-binary transgender woman.'' Ang ''gender expression'' niya ay maiuugnay sa mga istereotipo na kadalasang ipinapataw sa mga babae. Halimbawa, itinuturing sa maraming lipunan na ang mahabang buhok at paggamit ng [[Meyk-ap|meykap]] ay panlabas na anyong mas karaniwan sa mga babae. ]]

May ilang pag-aaral na nagsiyasat kung may ugnayan sa pagitan ng mga salik na biyolohikal at [[transgender]] o [[transsexual]] na pagkakakilanlan.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Vilain E | title = Genetics of intersexuality. | journal = Journal of Gay &amp; Lesbian Psychotherapy | date = Hulyo 2006 | volume = 10 | issue = 2 | pages = 9–26 | doi = 10.1300/J236v10n02_02 | s2cid = 142998821 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid15617542&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Fleming A, Vilain E | title = The endless quest for sex determination genes | journal = Clinical Genetics | volume = 67 | issue = 1 | pages = 15–25 | date = Enero 2005 | pmid = 15617542 | doi = 10.1111/j.1399-0004.2004.00376.x | s2cid = 7595544 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Savic I, Arver S | title = Sex dimorphism of the brain in male-to-female transsexuals | journal = Cerebral Cortex | volume = 21 | issue = 11 | pages = 2525–2533 | date = Nobyembre 2011 | pmid = 21467211 | doi = 10.1093/cercor/bhr032 | doi-access = free }} Napagpasyahan na ang mga gynephilic trans women ay may mga utak na tulad ng sa mga lalaki, ngunit sa ilang bahagi, ang mga utak ng trans women ay naiiba sa parehong utak ng lalaki at babae.&lt;/ref&gt; Ipinakita ng ilang pag-aaral na ang [[Sexual dimorphism|sekswal na dimorpikong]] estruktura ng utak sa mga transseksuwal ay lumilihis mula sa nauugnay sa kanilang kasarian sa kapanganakan patungo sa nauugnay sa kanilang nais na kasarian.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Gizewski ER, Krause E, Schlamann M, Happich F, Ladd ME, Forsting M, Senf W | title = Specific cerebral activation due to visual erotic stimuli in male-to-female transsexuals compared with male and female controls: an fMRI study | journal = The Journal of Sexual Medicine | volume = 6 | issue = 2 | pages = 440–448 | date = Pebrero 2009 | pmid = 18761592 | doi = 10.1111/j.1743-6109.2008.00981.x }} Natuklasan na ang isang sample ng androphilic trans women ay lumipat patungo sa direksyong pambabae sa tugon ng utak.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Rametti G, Carrillo B, Gómez-Gil E, Junque C, Segovia S, Gomez Á, Guillamon A | title = White matter microstructure in female to male transsexuals before cross-sex hormonal treatment. A diffusion tensor imaging study | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-psychiatric-research_2011-02_45_2/page/198 | journal = Journal of Psychiatric Research | volume = 45 | issue = 2 | pages = 199–204 | date = Pebrero 2011 | pmid = 20562024 | doi = 10.1016/j.jpsychires.2010.05.006 }} Natuklasan na ang pattern ng white matter sa mga gynephilic trans men ay lumipat sa direksyong panlalaki kahit bago pa magsimulang uminom ng male hormones ang mga babaeng naging lalaki.&lt;/ref&gt; Ang dami ng central subdivision ng [[stria terminalis#Bed nucleus of the stria terminalis|bed nucleus of a stria terminalis]] o BSTc (isang bahagi ng [[basal ganglia]] ng utak na naaapektuhan ng [[Prenatal androgen transfer|prenatal androgens]]) ng mga babaeng transseksuwal ay sinasabing katulad ng sa mga babae at hindi katulad ng sa mga lalaki,&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Carlsson NR |title=Psychology: The Science of Behavior |date=2010 |publisher=Allyn &amp; Bacon |location=Boston |isbn=978-0-205-54786-9 |edition=7th | page =418 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Zhou JN, Hofman MA, Gooren LJ, Swaab DF | title = A sex difference in the human brain and its relation to transsexuality | journal = Nature | volume = 378 | issue = 6552 | pages = 68–70 | date = Nobyembre 1995 | pmid = 7477289 | doi = 10.1038/378068a0 | bibcode = 1995Natur.378...68Z | hdl-access = free | type = Submitted manuscript | s2cid = 4344570 | hdl = 20.500.11755/9da6a0a1-f622-44f3-ac4f-fec297a7c6c2 | url = https://pure.knaw.nl/portal/en/publications/a-sex-difference-in-the-human-brain-and-its-relation-to-transsexuality(9da6a0a1-f622-44f3-ac4f-fec297a7c6c2).html | access-date = 6 Setyembre 2018 | archive-date = 29 Agosto 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170829164452/https://pure.knaw.nl/portal/en/publications/a-sex-difference-in-the-human-brain-and-its-relation-to-transsexuality(9da6a0a1-f622-44f3-ac4f-fec297a7c6c2).html | url-status = live }}&lt;/ref&gt; ngunit hindi pa malinaw ang relasyon ng dami ng BSTc sa pagkakakilanlan ng kasarian.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Rosenthal SM | title = Approach to the patient: transgender youth: endocrine considerations | journal = The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism | volume = 99 | issue = 12 | pages = 4379–4389 | date = Disyembre 2014 | pmid = 25140398 | doi = 10.1210/jc.2014-1919 | quote = ang sekswal na dimorpikong pagkakaiba ng BSTc sa mga tao ay hindi lumilitaw hanggang sa pagbibinata, taliwas sa mga daga, kung saan ang ganitong pagkakaiba sa BST ay nangyayari sa maagang postnatal na yugto at tila nangangailangan ng perinatal na pagkakaiba sa antas ng T (44, 45). Dahil maraming kabataang transgender ang nakararanas ng makabuluhang gender dysphoria bago ang pagbibinata (at bago lumitaw ang pagkakaibang sekswal sa dami ng BSTc), tila hindi malinaw ang relasyon sa pagitan ng dami ng BSTc at pagkakakilanlan ng kasarian. | doi-access = free }}&lt;/ref&gt; Katulad na [[Biology and sexual orientation#Studies of brain structure|mga pagkakaiba sa estruktura ng utak]] ay nakita sa pagitan ng mga lalaking bakla at heterosexual, at sa pagitan ng mga babaeng tomboy at heterosexual.&lt;ref name=&quot;LeVay 1991&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = LeVay S | title = A difference in hypothalamic structure between heterosexual and homosexual men | url = https://archive.org/details/sim_science_1991-08-30_253_5023/page/1034 | journal = Science | volume = 253 | issue = 5023 | pages = 1034–1037 | date = Agosto 1991 | pmid = 1887219 | doi = 10.1126/science.1887219 | bibcode = 1991Sci...253.1034L | s2cid = 1674111 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Byne 2001&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Byne W, Tobet S, Mattiace LA, Lasco MS, Kemether E, Edgar MA, Morgello S, Buchsbaum MS, Jones LB | display-authors = 6 | title = The interstitial nuclei of the human anterior hypothalamus: an investigation of variation with sex, sexual orientation, and HIV status | journal = Hormones and Behavior | volume = 40 | issue = 2 | pages = 86–92 | date = Setyembre 2001 | pmid = 11534967 | doi = 10.1006/hbeh.2001.1680 | s2cid = 3175414 }}&lt;/ref&gt; May komponenteng henetiko ang transseksuwalidad.&lt;ref&gt;{{cite book | last1= Klink | first1= Daniel | title= Gender Dysphoria and Disorders of Sex Development |date=2013 | chapter=Genetic Aspects of Gender Identity Development and Gender Dysphoria | series= Focus on Sexuality Research |pages=25–51 |chapter-url=https://rdcu.be/dkOSo |publisher=Springer| doi= 10.1007/978-1-4614-7441-8_2 | isbn= 978-1-4614-7440-1 }}&lt;/ref&gt;
{{div col|}}
====Mga Intersex====

Ang intersex ay isang payong na termino na kumakatawan sa mahigit 40 na uri ng kondisyong medikal, na bawat isa ay may kanya-kanyang partikular na paraan ng pag-unlad. Ang mga taong itinuturing na intersex ay may tipikal na pagbuo ng gonads (alinman sa bayag o obaryo) at may karaniwang estruktura ng Wolffian o Mullerian, kaya sila ay itinuturing pa rin maalinman sa lalaki o babae.
Maaari silang makaranas ng pagkakakilanlan ng kasarian na hindi ganap na tumutugma sa kanilang pisikal na anyo. Ang ilang intersex na tao ay pinalaki bilang isang kasarian ngunit kalaunan ay kumikilala sa isa pa; ang iba naman ay maaaring hindi ikategorya nang malinaw bilang lalaki o babae.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Dreger|first=Alice Domurat|title=Hermaphrodites and the Medical Invention of Sex|publisher=Harvard University Press|year=1998|isbn=978-0-674-39089-7|url=https://books.google.com/books?id=ciQwDwAAQBAJ&amp;pg=PA22|access-date=17 Enero 2022|archive-date=19 Enero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119044121/https://books.google.com/books?id=ciQwDwAAQBAJ&amp;pg=PA22|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ang intersex ay isang tao na ipinanganak na may katawan (tulad ng ari, hormones, o chromosomes) na hindi eksaktong akma sa karaniwang ideya ng “lalaki” o “babae.” Ibig sabihin, may halo o kakaibang kumbinasyon ng mga katangiang pangkatawan.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.unfe.org/definitions/ |title=Definitions |publisher=United Nations Free &amp; Equal |access-date=17 Enero 2022 |archive-date=20 Enero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120031846/https://www.unfe.org/definitions/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
Hindi ito tungkol sa kung ano ang gender identity niya, kundi sa pisikal na anyo at biology niya mula pagkasilang.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Reis|first=Elizabeth|title=Intersex and the Medical Regulation of Gender|journal=Harvard Journal of Law &amp; Gender|date=2010|volume=33|pages=487–500|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1615080|access-date=17 Enero 2022|archive-date=4 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104193309/https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1615080|url-status=live}}&lt;/ref&gt;


Sa ilang kaso, maaaring maapektuhan ng mga intersex na kondisyon ang mga [[Sex hormone|sex hormone]] sa sinapupunan, na maaaring magdulot ng pagkakaibang pag-unlad ng utak at impluwensyahan ang pagkakakilanlan ng kasarian.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hughes|first1=Ieuan A.|last2=Houwing|first2=Marie E.|last3=Ahmed|first3=S. Faisal|title=The Biology of Sex: Disorders/Differences of Sex Development and Their Effect on Gender Identity|journal=Endocrine Reviews|date=Disyembre 2020|volume=41|issue=6|pages=783–816|doi=10.1210/endrev/bnaa026|pmid=32949530|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Ang mga desisyon ng magulang at doktor tungkol sa pag-aayos ng genital o pagpapalaki bilang isang partikular na kasarian ay maaari ring makaapekto sa pagkakakilanlan ng kasarian ng intersex na indibidwal.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Reis|first=Elizabeth|title=Intersex and the Medical Regulation of Gender|journal=Harvard Journal of Law &amp; Gender|date=2010|volume=33|pages=487–500|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1615080|access-date=17 Enero 2022|archive-date=4 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104193309/https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1615080|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

====Ang terminong &quot;hermaphrodite&quot;====
{{Main|Hermaphrodite}}
Sa kasaysayan, ginamit sa batas ang terminong &quot;hermaphrodite&quot; upang tukuyin ang mga taong may hindi tiyak na kasarian. Noong ika-12 siglo, binanggit sa {{Lang|la|[[Decretum Gratiani]]}} na &quot;Kung maaaring magsaksi ang isang hermaphrodite sa isang testamento, ay nakadepende sa kung aling kasarian ang nangingibabaw&quot; (&quot;Hermafroditus an ad testamentum adhiberi possit, qualitas sexus incalescentis ostendit&quot;).&lt;ref&gt;Decretum Gratiani, C. 4, q. 2 et 3, c. 3&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://geschichte.digitale-sammlungen.de/decretum-gratiani/kapitel/dc_chapter_1_1585 |title=Decretum Gratiani (Kirchenrechtssammlung) |work=Bayerische StaatsBibliothek ([[Bavarian State Library]]) |date=5 Pebrero 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220084841/http://geschichte.digitale-sammlungen.de/decretum-gratiani/kapitel/dc_chapter_1_1585 |archive-date=20 Disyembre 2016 }}&lt;/ref&gt; Sa parehong paraan, ang Ingles na hurista at hukom noong ika-17 siglo na si [[Edward Coke]] (Lord Coke), ay sumulat sa kanyang ''[[Institutes of the Lawes of England]]'' hinggil sa mga batas ng pagmamana, na nagsasaad: &quot;Bawat tagapagmana ay maaaring lalaki, babae, o hermaphrodite, na parehong lalaki at babae. At ang isang hermaphrodite (na tinatawag ding ''Androgynus'') ay magiging tagapagmana, alinman bilang lalaki o babae, ayon sa uri ng kasariang nangingibabaw.&quot;&lt;ref&gt;[[Edward Coke|E Coke]], The First Part of the Institutes of the Laws of England, Institutes 8.a. (1st Am. Ed. 1812).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Greenberg 1999 277–278&quot;&gt;{{Cite journal |volume=41 |last=Greenberg |first=Julie |title=Defining Male and Female: Intersexuality and the Collision Between Law and Biology |url=https://archive.org/details/sim_arizona-law-review_summer-1999_41_2/page/276 |journal=Arizona Law Review |date=1999 |ssrn=896307|pages=277–278}}&lt;/ref&gt;

===Gender dysphoria at karamdaman sa pagkakakilanlan ng kasarian===

Gender Identity Disorder ay ang dating tawag sa kondisyon kung saan ang isang tao ay nakakaramdam ng matinding hindi pagkakasiya o pagkadismaya (dysphoria) dahil ang kasarian na itinalaga sa kanila noong sila ay ipinanganak ay hindi tugma sa kanilang nararamdaman o pagkakakilanlan sa sarili. Ang Gender dysphoria (na dating tinawag na &quot;gender identity disorder&quot; o GID sa ''[[Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders]]'' o DSM) ay ang pormal na diyagnosis para sa mga taong nakararanas ng matinding [[dysphoria]] (hindi pagkakasiya o pagkadismaya) sa kasariang itinalaga sa kanila sa kapanganakan at/o sa mga gampanin ng kasarian na kaugnay nito:&lt;ref&gt;{{cite web | title = Gender Identity Disorder | work = Psychology Today | date = 24 October 2005 | url = http://www.psychologytoday.com/conditions/gender-identity-disorder | access-date = 16 December 2010 | archive-date = 6 March 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210306161912/https://www.psychologytoday.com/intl/conditions/gender-dysphoria | url-status = live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=6 March 2010 |title=Gender Dysphoria Organization Research and Education - About Gender Dysphoria |url=http://www.genderdysphoria.org/genderdysphoria_medical.html |access-date=13 May 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20100306075726/http://www.genderdysphoria.org/genderdysphoria_medical.html|archive-date=6 March 2010}}&lt;/ref&gt; &quot;Sa gender identity disorder, mayroong hindi pagtutugma sa pagitan ng kasarian ng panlabas na ari at ng pagkakakilanlan ng kasarian sa isip bilang panlalaki o pambabae.&quot;&lt;ref name=&quot;GID&quot; /&gt; Ang DSM (302.85) ay may limang pamantayan na kailangang matugunan bago ma-diagnose ang gender identity disorder, at ang karamdaman ay hinahati pa sa mga tiyak na kategorya batay sa edad, halimbawa [[gender identity disorder in children]] (para sa mga batang nakararanas ng gender dysphoria).

Unang lumitaw ang konsepto ng gender identity sa ikatlong edisyon ng DSM, [[DSM-III]] (1980), sa anyo ng dalawang [[mental disorder|psychiatric diagnosis]] ng gender dysphoria: gender identity disorder of childhood (GIDC), at transsexualism (para sa mga kabataan at matatanda). Noong rebisyon ng 1987, [[DSM-III-R]], idinagdag ang ikatlong diagnosis: gender identity disorder of adolescence and adulthood, nontranssexual type. Inalis ang huling diagnosis na ito sa sumunod na rebisyon, DSM-IV (1994), na pinagsama rin ang GIDC at transsexualism sa isang bagong diagnosis na gender identity disorder.&lt;ref name=&quot;Historical Note&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Zucker KJ, Spitzer RL | title = Was the gender identity disorder of childhood diagnosis introduced into DSM-III as a backdoor maneuver to replace homosexuality? A historical note | url = https://archive.org/details/journal-of-sex-and-marital-therapy_january-february-2005_31_1/page/31 | journal = Journal of Sex &amp; Marital Therapy | volume = 31 | issue = 1 | pages = 31–42 | date = Jan–Feb 2005 | pmid = 15841704 | doi = 10.1080/00926230590475251 | s2cid = 22589255 }}&lt;/ref&gt; Noong 2013, binago ng [[DSM-5]] ang pangalan ng diagnosis tungo sa ''gender dysphoria'' at nirebisa ang kahulugan nito.&lt;ref&gt;{{cite web|vauthors=Parry W|date=4 June 2013|title=DSM-5 Reflects Shift In Perspective On Gender Identity|url=http://www.huffingtonpost.com/2013/06/04/gender-dysphoria-dsm-5_n_3385287.html|access-date=23 October 2015|website=The Huffington Post|archive-date=8 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508073004/http://www.huffingtonpost.com/2013/06/04/gender-dysphoria-dsm-5_n_3385287.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

May mga awtor ng isang papel noong 2005 na kumwestyon sa pag-uuri ng mga problema sa gender identity bilang isang [[mental disorder]], na nagpapalagay na ang ilang pagbabago sa DSM ay maaaring ginawa bilang kapalit nang alisin ang homoseksuwalidad bilang karamdaman. Nanatili itong kontrobersyal,&lt;ref name=&quot;Historical Note&quot;/&gt; kahit na karamihan ng mga propesyonal sa kalusugang pangkaisipan ngayon ay sumusunod at sumasang-ayon sa kasalukuyang klasipikasyon ng DSM. Sa mga nakaraang taon, gayunpaman, mayroong &quot;dumadaming tinig na tumututol sa pagtingin sa buhay ng mga transgender bilang karamdaman at sa nangingibabaw na medikal-agham na naratibo tungkol sa karanasan ng mga trans.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book |doi=10.1093/OBO/9780199791231-0215 |chapter=Transgender Children |title=Childhood Studies |year=2019 |last1=Kennedy |first1=RM |last2=Farley |first2=Lisa |isbn=978-0-19-979123-1 }}&lt;/ref&gt; Dahil dito, noong 2019, inalis ng [[World Health Organization]] ang gender dysphoria mula sa kabanata ng sakit sa pag-iisip at inilipat ito sa kabanata ng kalusugang seksuwal, binago ang termino mula sa &quot;Gender Dysphoria&quot; tungo sa &quot;Gender Incongruence,&quot; at tuluyang tinanggal bilang isang pathological na sakit sa pag-iisip.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://icd.who.int/browse11/l-m/en#/http%3a%2f%2fid.who.int%2ficd%2fentity%2f90875286 | title=ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics | access-date=4 December 2022 | archive-date=1 August 2018 | archive-url=https://archive.today/20180801205234/https://icd.who.int/browse11/l-m/en%23/http://id.who.int/icd/entity/294762853#/http%3a%2f% }}&lt;/ref&gt;


==Mga Panlipunan at Pangkapaligirang Salik== 

Noong 1955, iminungkahi ni John Money na ang pagkakakilanlan sa kasarian ay nababago at natutukoy kung ang isang bata ay pinalaki bilang lalaki o babae sa kanyang murang kabataan.&lt;ref name=&quot;pmid13260820&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Money J, Hampson JG, Hampson JL | title = Isang pagsusuri sa ilang batayang seksuwal na konsepto: ang ebidensya ng human hermaphroditism | journal = Bulletin of the Johns Hopkins Hospital | volume = 97 | issue = 4 | pages = 301–19 | date = Oktubre 1955 | pmid = 13260820 | url = https://books.google.com/books?id=7-IaAQAAMAAJ&amp;pg=PA301 | access-date = 6 Disyembre 2022 | archive-date = 6 Disyembre 2022 | archive-url = https://web.archive.org/web/20221206034531/https://books.google.com/books?id=7-IaAQAAMAAJ&amp;pg=PA301 | url-status = live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Kreukels BP, Steensma TD, de Vries AL |title=Gender dysphoria and disorders of sex development: progress in care and knowledge |date=2014 |publisher=Springer |location=New York |isbn=978-1-4614-7441-8}}&lt;/ref&gt; Ang hipotesis ni Money ay mula noon ay pinabulaanan,&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Fausto-Sterling A |title=Sexing the body: gender politics and the construction of sexuality | url = https://archive.org/details/isbn_9780465077137 |date=2000 |publisher=Basic Books |location=New York, NY |isbn=978-0-465-07713-7 |edition=1st}}&lt;/ref&gt; ngunit ipinagpatuloy ng mga iskolar ang pag-aaral sa epekto ng mga panlipunang salik sa paghubog ng pagkakakilanlan sa kasarian.&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;/&gt; Noong dekada 1960 at 1970, iminungkahi ang mga salik tulad ng kawalan ng ama, kagustuhan ng ina na magkaroon ng anak na babae, o mga pattern ng pampalakas mula sa magulang bilang mga impluwensya; mas bagong mga teorya na nagsasabing maaaring bahagyang maimpluwensyahan ng [[psychopathology]] ng magulang ang paghubog ng pagkakakilanlan sa kasarian ay nakatanggap lamang ng kakaunting ebidensyang empirikal,&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;/&gt; na may isang artikulo noong 2004 na nagsasabing &quot;kulang ang matibay na ebidensya para sa kahalagahan ng mga panlipunang salik pagkatapos ng kapanganakan.&quot;&lt;ref name=&quot;pmid15724806&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Swaab DF | title = Seksuwal na pagkakaiba ng utak ng tao: kaugnayan para sa pagkakakilanlan sa kasarian, transseksuwalismo at seksuwal na oryentasyon | journal = Gynecological Endocrinology | volume = 19 | issue = 6 | pages = 301–12 | date = Disyembre 2004 | pmid = 15724806 | doi = 10.1080/09513590400018231 | s2cid = 1410435 | quote = &quot;...ang direktang epekto ng testosterone sa umuunlad na utak ng fetus ay may malaking kahalagahan para sa pagbuo ng pagkakakilanlan sa kasariang lalaki at heteroseksuwal na oryentasyon ng lalaki. Kulang ang matibay na ebidensya para sa kahalagahan ng mga panlipunang salik pagkatapos ng kapanganakan.&quot; }}&lt;/ref&gt; Isang pag-aaral noong 2008 ang nakakita na ang mga magulang ng mga batang may [[Gender dysphoria|gender dysphoria]] ay walang palatandaan ng mga isyung sikopatolohikal maliban sa bahagyang depresyon sa mga ina.&lt;ref name=&quot;pmid18981931&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Wallien MS, Cohen-Kettenis PT | title = Kinalabasang sikoseksuwal ng mga batang may gender dysphoria | url = https://archive.org/details/sim_journal-american-academy-child-adolescent-psychiatry_2008-12_47_12/page/1413 | journal = Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry | volume = 47 | issue = 12 | pages = 1413–23 | date = Disyembre 2008 | pmid = 18981931 | doi = 10.1097/CHI.0b013e31818956b9 }}&lt;/ref&gt; Iminungkahi rin na maaaring makaapekto ang mga saloobin ng mga magulang ng bata sa pagkakakilanlan sa kasarian ng bata, bagaman kakaunti ang ebidensya.&lt;ref name=&quot;pmid6488962&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Weinraub M, Clemens LP, Sockloff A, Ethridge T, Gracely E, Myers B | title = Ang pagbuo ng mga istiryotipong seksuwal sa ikatlong taon: mga relasyon sa pagtukoy ng kasarian, pagkakakilanlan sa kasarian, kagustuhan sa laruan ayon sa kasarian, at mga katangian ng pamilya | url = https://archive.org/details/sim_child-development_1984-08_55_4/page/1492 | journal = Child Development | volume = 55 | issue = 4 | pages = 1493–503 | date = Agosto 1984 | pmid = 6488962 | doi = 10.2307/1130019| jstor = 1130019 | quote = Nabigo ang mga naunang mananaliksik na obserbahan ang kaugnayan sa pagitan ng saloobin ng magulang at maagang pagkuha ng mga papel sa kasarian ng mga bata... }}&lt;/ref&gt;


Maraming mga magulang ang bumubuo ng mga inaasahan sa kasarian para sa kanilang anak bago pa ito ipanganak, matapos matukoy ang kasarian ng bata sa pamamagitan ng teknolohiya tulad ng [[ultrasound]]. Kaya, ipinapanganak ang bata na may partikular sa kasariang pangalan, mga laro, at maging mga ambisyon.&lt;ref name=&quot;Ghosh&quot;/&gt; Kapag natukoy na ang kasarian ng bata, karamihan sa mga bata ay pinalalaki nang naaayon dito, umaangkop sa papel ng kasariang lalaki o babae na bahagyang tinutukoy ng mga magulang. Kapag isinasaalang-alang ang antas ng lipunan ng mga magulang, karaniwang may tradisyonal na papel sa kasarian ang mga pamilyang mababa ang antas ng lipunan, kung saan ang ama ang nagtatrabaho at ang ina, na maaaring magtrabaho lamang dahil sa pangangailangang pinansyal, ay siya pa ring nag-aasikaso sa bahay. Gayunpaman, ang mga mag-asawang nasa gitnang uri na “propesyonal” ay karaniwang pinag-uusapan ang hatian ng trabaho at may pantay na ideolohiya. Ang mga magkakaibang pananaw na ito ukol sa kasarian ay maaaring maghubog sa pagkaunawa ng bata sa kasarian pati na rin sa pag-unlad ng kasarian ng bata.&lt;ref name=&quot;Halpern&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Halpern HP, Perry-Jenkins M | title = Parents' Gender Ideology and Gendered Behavior as Predictors of Children's Gender-Role Attitudes: A Longitudinal Exploration | journal = Sex Roles | volume = 74 | issue = 11 | pages = 527–542 | date = Mayo 2016 | pmid = 27445431 | pmc = 4945126 | doi = 10.1007/s11199-015-0539-0 }}&lt;/ref&gt;

Isang pag-aaral na isinagawa ni Hillary Halpern&lt;ref name=&quot;Halpern&quot; /&gt; ang nagpakita na ang mga kilos ng magulang kaugnay sa kasarian, sa halip na mga paniniwala, ay mas mainam na tagapagpahiwatig ng saloobin ng isang bata tungkol sa kasarian. Ang kilos ng ina ay lalo nang may impluwensya sa mga palagay ng bata ukol sa sarili nitong kasarian. Halimbawa, ang mga ina na nagsasagawa ng mas tradisyonal na kilos sa harap ng kanilang mga anak ay nagresulta sa mas kaunting pagpapakita ng anak na lalaki ng mga istiryotipo ng papel ng lalaki, habang ang anak na babae naman ay mas nagpapakita ng mga istiryotipo ng papel ng babae. Walang nakitang kaugnayan sa pagitan ng kilos ng ama at ng kaalaman ng kanyang mga anak tungkol sa mga istiryotipo ng sarili nilang kasarian. Ang mga amang may paniniwala sa pagkakapantay-pantay ng kasarian ay may mga anak, lalo na mga anak na lalaki, na mas kakaunti ang mga paunang palagay tungkol sa kabaligtarang kasarian.&lt;ref name=&quot;pmid13260820&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Money J, Hampson JG, Hampson JL | title = Isang pagsusuri sa ilang batayang seksuwal na konsepto: ang ebidensya ng human hermaphroditism | journal = Bulletin of the Johns Hopkins Hospital | volume = 97 | issue = 4 | pages = 301–19 | date = Oktubre 1955 | pmid = 13260820 | url = https://books.google.com/books?id=7-IaAQAAMAAJ&amp;pg=PA301 | access-date = 6 Disyembre 2022 | archive-date = 6 Disyembre 2022 | archive-url = https://web.archive.org/web/20221206034531/https://books.google.com/books?id=7-IaAQAAMAAJ&amp;pg=PA301 | url-status = live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Kreukels BP, Steensma TD, de Vries AL |title=Gender dysphoria and disorders of sex development: progress in care and knowledge |date=2014 |publisher=Springer |location=New York |isbn=978-1-4614-7441-8}}&lt;/ref&gt; Ang hipotesis ni Money ay mula noon ay pinabulaanan,&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Fausto-Sterling A |title=Sexing the body: gender politics and the construction of sexuality | url = https://archive.org/details/isbn_9780465077137 |date=2000 |publisher=Basic Books |location=New York, NY |isbn=978-0-465-07713-7 |edition=1st}}&lt;/ref&gt;
===Pandaigdigang batas sa karapatang pantao===
Ang [[The Yogyakarta Principles]], isang dokumento hinggil sa aplikasyon ng [[pandaigdigang batas sa karapatang pantao]], ay nagbibigay sa pambungad ng isang depinisyon ng identidad ng kasarian bilang malalim na damdaming panloob at indibidwal na [[karanasan]] ng bawat tao ukol sa kasarian, na maaaring hindi tumutugma sa kasariang itinakda sa kapanganakan. Kabilang dito ang sariling pakiramdam ng tao tungkol sa kanyang katawan (na maaaring may kinalaman, kung kusang pinili, sa pagbabago ng anyo o paggana ng katawan sa pamamagitan ng medikal, siruhiya o iba pang paraan) at iba pang karanasan hinggil sa kasarian, gaya ng pananamit, pananalita at kilos. Itinatadhana ng Prinsipyo 3 na: &quot;Ang sariling itinakdang identidad ng kasarian ng bawat tao ay mahalaga sa kanilang personalidad at isa sa mga pangunahing aspeto ng sariling pagpapasya, dangal at kalayaan. Walang sinuman ang dapat pilitin na sumailalim sa mga medikal na pamamaraan, kabilang ang operasyon sa pagbabago ng kasarian, isterilisasyon o hormonal na gamutan, bilang rekisito para sa legal na pagkilala ng kanilang identidad ng kasarian.&quot;&lt;ref&gt;[[The Yogyakarta Principles]], ''Prinsipyo 3. Ang Karapatang Makilala sa Harap ng Batas''&lt;/ref&gt; Itinatadhana ng Prinsipyo 18 na: &quot;Sa kabila ng anumang klasipikasyon, ang seksuwal na oryentasyon at identidad ng kasarian ng isang tao ay hindi, at sa kanilang sarili ay hindi, mga kondisyong medikal at hindi dapat ituring, gamutin o supilin.&quot;&lt;ref&gt;The Yogyakarta Principles, ''Prinsipyo 18. Proteksyon laban sa pang-aabusong medikal''&lt;/ref&gt; Kaugnay ng prinsipyong ito, binanggit ng &quot;Jurisprudential Annotations to the Yogyakarta Principles&quot; na &quot;Ang identidad ng kasarian na naiiba sa itinakda sa kapanganakan, o panlipunang tinatanggihan na [[pagpapahayag ng kasarian]], ay itinuring na isang anyo ng [[sakit sa pag-iisip]]. Ang pagpapatologiya ng pagkakaiba ay nagbunsod upang ang mga batang labag sa nakasanayang kasarian at mga kabataan ay ikulong sa mga institusyong saykayatriko, at sumailalim sa mga teknik ng aversyon – kabilang ang [[electroshock therapy]] – bilang isang 'lunas'.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | vauthors = O'Flaherty M, Williams G | title = Jurisprudential Annotations to the Yogyakarta Principles. | publisher = University of Nottingham. | work = Human Rights Law Centre | date = 2007 | page = 43 | url = http://www.yogyakartaprinciples.org/yogyakarta-principles-jurisprudential-annotations.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20101122035344/http://www.yogyakartaprinciples.org/yogyakarta-principles-jurisprudential-annotations.pdf | archive-date = 22 November 2010 }}&lt;/ref&gt; Ayon sa &quot;Yogyakarta Principles in Action&quot;: &quot;mahalagang tandaan na bagama't ang 'seksuwal na oryentasyon' ay inalis na bilang sakit sa pag-iisip sa maraming bansa, ang 'identidad ng kasarian' o 'sakit sa identidad ng kasarian' ay madalas nananatili sa konsiderasyon.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Quinn S | title = An activist's guide to the yogyakarta principles on the application of international human rights law in relation to sexual orientation and gender identity. | publisher = Nicholson &amp; Bass Limited | date = 2010 | url=http://www.ypinaction.org/wp/wp-content/uploads/2016/10/Activists_Guide_English_nov_14_2010.pdf |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20170104093608/http://www.ypinaction.org/wp/wp-content/uploads/2016/10/Activists_Guide_English_nov_14_2010.pdf |archive-date=4 January 2017 |access-date=14 February 2018 | page = 100 }}&lt;/ref&gt; Ang mga Prinsipyong ito ay nakaimpluwensya sa [[LGBT rights at the United Nations|deklarasyon ng UN hinggil sa seksuwal na oryentasyon at identidad ng kasarian]]. Noong 2015, ang identidad ng kasarian ay bahagi ng kaso sa [[Korte Suprema ng Estados Unidos]] na ''[[Obergefell v. Hodges]]'' kung saan ang kasal ay hindi na legal na nililimitahan lamang sa pagitan ng lalaki at babae.&lt;ref&gt;{{cite court |litigants= Obergefell et al. V. Hodges, Director, Ohio Department of Health, et al. |court= U.S. Supreme Court |date= 26 June 2015 |url= https://www.supremecourt.gov/opinions/14pdf/14-556_3204.pdf |archive-date= 12 April 2019 |archive-url= https://web.archive.org/web/20190412035117/https://www.supremecourt.gov/opinions/14pdf/14-556_3204.pdf |url-status= live }}&lt;/ref&gt;

===Medikal na larangan===
Ang mga [[Transgender]] ay minsan nagnanais sumailalim sa pisikal na operasyon upang baguhin ang kanilang [[pangunahing katangiang seksuwal]], mga sekondaryang katangian, o pareho, dahil pakiramdam nila ay mas magiging komportable sila sa ibang ari. Maaari itong kabilangan ng pagtanggal ng ari ng lalaki, bayag o suso, o pagbuo ng ari ng lalaki, ari ng babae o suso.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Tristani-Firouzi |first1=Bita |last2=Veith |first2=Jacob |last3=Simpson |first3=Andrew |last4=Hoerger |first4=Kelly |last5=Rivera |first5=Andy |last6=Agarwalb |first6=Cori A. |title=Preferences for and barriers to gender affirming surgeries in transgender and non-binary individuals |journal=[[International Journal of Transgender Health]] |date=12 August 2021 |volume=23 |issue=4 |pages=458–471 |doi=10.1080/26895269.2021.1926391 |pmid=36324882 |pmc=9621289 }}&lt;/ref&gt; Noon, isinasagawa ang operasyon sa pagtatalaga ng kasarian sa mga sanggol na ipinanganak na may hindi tiyak na ari. Gayunpaman, ang kasalukuyang opinyon ng mga eksperto sa medisina ay mariing tumututol sa ganitong pamamaraan sa mga sanggol, at nirerekomenda na ang operasyon ay isagawa lamang kung medikal na kinakailangan.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Behrens |first1=Kevin G. |title=A principled ethical approach to intersex paediatric surgeries |journal=BMC Medical Ethics |date=December 2020 |volume=21 |issue=1 |pages=108 |doi=10.1186/s12910-020-00550-x |pmid=33121480 |pmc=7597036 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, ang [[gender-affirming surgery]] ay isinasagawa sa mga taong pinipiling [[Gender transitioning|lumipat]] upang ang kanilang panlabas na ari ay tumugma sa kanilang identidad ng kasarian.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Diamond |first1=Milton |title=Sex and Gender are Different: Sexual Identity and Gender Identity are Different |journal=Clinical Child Psychology and Psychiatry |date=July 2002 |volume=7 |issue=3 |pages=320–334 |doi=10.1177/1359104502007003002 |s2cid=144721800 }}&lt;/ref&gt;

Sa Estados Unidos, ang [[Affordable Care Act]] ay nagbigay ng kakayahan sa mga [[health insurance exchange]] na mangolekta ng datos demograpiko hinggil sa identidad ng kasarian at seksuwal na identidad sa pamamagitan ng opsyonal na mga tanong, upang matulungan ang mga gumagawa ng polisiya na mas makilala ang mga pangangailangan ng komunidad ng [[LGBTQ]].&lt;ref&gt;{{cite web|vauthors=Baker K|title=FAQ: Collecting Sexual Orientation and Gender Identity Data|date=16 October 2012 |url=http://www.americanprogress.org/issues/lgbt/report/2012/10/16/41620/faq-collecting-sexual-orientation-and-gender-identity-data/|access-date=29 October 2012|publisher=Center for American Progress|archive-date=25 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121025223111/http://www.americanprogress.org/issues/lgbt/report/2012/10/16/41620/faq-collecting-sexual-orientation-and-gender-identity-data/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Noong 2020, gayunpaman, pinagtibay ng [[Unang pagkapangulo ni Donald Trump|administrasyong Trump]] ang isang panuntunan na &quot;mag-aalis ng mga proteksiyon laban sa diskriminasyon para sa mga taong LGBTQ pagdating sa pangangalaga ng kalusugan at seguro sa kalusugan&quot; sa ilalim ng Affordable Care Act at umaabot sa &quot;mga regulasyon na may kinalaman sa akses sa seguro sa kalusugan.&quot;&lt;ref name=&quot;npr.org&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.npr.org/sections/health-shots/2020/06/12/868073068/transgender-health-protections-reversed-by-trump-administration | title=Transgender Health Protections Reversed by Trump Administration | website=NPR | date=12 June 2020 | last1=Simmons-Duffin | first1=Selena | access-date=4 December 2022 | archive-date=23 June 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200623172448/https://www.npr.org/sections/health-shots/2020/06/12/868073068/transgender-health-protections-reversed-by-trump-administration | url-status=live }}&lt;/ref&gt; Ang patakarang ito &quot;ay isa sa maraming panuntunan at regulasyon na ipinasa ng administrasyong Trump na nagtatakda ng 'diskriminasyon sa kasarian' bilang naaangkop lamang kapag ang isang tao ay nakakaranas ng diskriminasyon dahil siya ay lalaki o babae, at hindi nagbibigay ng proteksiyon laban sa diskriminasyon batay sa seksuwal na oryentasyon o identidad ng kasarian.&quot;&lt;ref name=&quot;npr.org&quot;/&gt;

==Tingnan din==
* [[Maskulinidad]]
* [[Peminidad]]
* [[Interseksuwalidad]]
* [[Katauhan (agham panlipunan)]]

==Mga sanggunian==
{{Reflist|2}}

{{DEFAULTSORT:Katauhang Pangkasarian}}
[[Kategorya:Kasarian]]
[[Kategorya:Araling pangkasarian]]
[[Kategorya:Sarili]]
[[Kategorya:Mga neolohismo]]
[[Kategorya:Mga pagkabatid ng sarili]]
[[Kategorya:Ugali ng tao]]

{{Sex}}</text>
      <sha1>m8f47c36ez1mw6e4n5zbledm050j16i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221375</id>
      <parentid>2221374</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T21:11:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45839-04</username>
        <id>165603</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2221375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64176" sha1="j0somytje53ho995g2z2m6l9udwnd91" xml:space="preserve">{{kinukumpuni}}
{{For|kinasarian|Talaan ng mga gender identity}}
Ang '''gender identity''' ({{literal translation|pagkakakilanlan sa kasarian}}) ay ang pansariling pakiramdam ng isang tao ukol sa kanyang kasarian—maaaring lalaki, babae, pareho, wala, o iba pa—na madalas ginagamit upang itangi sa aktuwal na kasarian o seks batay sa [[biyolohiya]]. Ang terminong ito ay likha ng propesor ng saykiyatriya na si [[Robert J. Stoller]] noong 1964 at pinalaganap ng sikolohistang si [[John Money]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/health/health-news/dr-john-money-pioneer-sexual-identity-dies-flna1c9439208|title=Dr. John Money, pioneer in sexual identity, dies|website=[[NBC News]]|date=9 Hulyo 2006 |access-date=16 Enero 2022|archive-date=16 Enero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220116101434/https://www.nbcnews.com/health/health-news/dr-john-money-pioneer-sexual-identity-dies-flna1c9439208|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Stoller RJ | title = The Hermaphroditic Identity of Hermaphrodites | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-nervous-and-mental-disease_1964-11_139_5/page/452 | journal = The Journal of Nervous and Mental Disease | volume = 139 | issue = 5 | pages = 453–457 | date = Nobyembre 1964 | pmid = 14227492 | doi = 10.1097/00005053-196411000-00005 | s2cid = 22585295 }}&lt;/ref&gt; Sa empirikal na biyolohiya, ang tunay na kasarian ng tao bilang [[anisogamo]]/[[Gonokorismo|gonokorikong]] espesye ([[Tao|''Homo sapiens'']]) ay [[Binaryong kasarian|binaryo]] (lalaki o babae) at nanatili ito sa buong buhay, batay sa magkakatugmang katangiang [[Hene (biyolohiya)|henetiko]], [[Gonad|gonadal]] (testes o obaryo), at [[Sistemang reproduktibo|anatomikal]].&lt;ref name=&quot;MorrowMessinger&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Morrow DF | chapter = Sexual Orientation and Gender Identity Expression. | veditors = Morrow DF, Messinger L | title = Sexual orientation and gender expression in social work practice: working with gay, lesbian, bisexual, and transgender people | date = 2006 | publisher = Columbia University Press | location = New York | isbn = 978-0-231-50186-6 | pages = 3–17 (8) | quote = Ang pagpapakilanlan sa kasarian ay tumutukoy sa pansariling pakiramdam ng isang tao kung siya ay panlalaki o pambabae, o kumbinasyon ng dalawa. | chapter-url = https://books.google.com/books?id=irs3BAAAQBAJ&amp;dq=978-0-231-50186-6&amp;pg=PA8 | access-date = 19 Disyembre 2021 | archive-date = 19 Disyembre 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211219122137/https://books.google.com/books?id=irs3BAAAQBAJ&amp;dq=978-0-231-50186-6&amp;pg=PA8 | url-status = live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Aztekin |first=Can |last2=Storer |first2=Mekayla A. |date=2022-02-22 |title=To regenerate or not to regenerate: Vertebrate model organisms of regeneration‐competency and ‐incompetency |url=https://doi.org/10.1111/wrr.13000 |journal=Wound Repair and Regeneration |volume=30 |issue=6 |pages=623–635 |doi=10.1111/wrr.13000 |issn=1067-1927}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Goymann |first=Wolfgang |last2=Brumm |first2=Henrik |last3=Kappeler |first3=Peter M. |date=2022-12-21 |title=Biological sex is binary, even though there is a rainbow of sex roles |url=https://doi.org/10.1002/bies.202200173 |journal=BioEssays |volume=45 |issue=2 |doi=10.1002/bies.202200173 |issn=0265-9247}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Holub |first=Andrew M. |title=Gonochorism |date=2021 |url=https://doi.org/10.1007/978-3-319-47829-6_305-1 |work=Encyclopedia of Animal Cognition and Behavior |pages=1–3 |place=Cham |publisher=Springer International Publishing |isbn=978-3-319-47829-6 |access-date=2025-08-29 |last2=Shackelford |first2=Todd K.}}&lt;/ref&gt; Sa karamihan ng populasyon (&gt;99.98%), ang mga katangiang ito ay magkakatugma at tumutugma rin sa sariling kinikilalang kasarian. Ang natitirang &lt;0.02% ay may ''Disorders/Differences of Sex Development (DSD)'' ''o [[Interseks]]'', na hindi nangangahulugang &quot;''third sex''&quot; o &quot;ikatlong kasarian&quot; kundi bihirang kondisyong medikal. Ito ay natural na baryasyon sa pagitan ng binaryong kasarian. &lt;ref name=&quot;EBO gender identity2&quot;&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/228219/gender-identity &quot;gender identity.&quot;] Encyclopædia Britannica Online. 11 Marso 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Witchel |first=Selma Feldman |date=2018-04 |title=Disorders of sex development |url=https://doi.org/10.1016/j.bpobgyn.2017.11.005 |journal=Best Practice &amp;amp; Research Clinical Obstetrics &amp;amp; Gynaecology |volume=48 |pages=90–102 |doi=10.1016/j.bpobgyn.2017.11.005 |issn=1521-6934}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gamble |first=Tony |last2=Zarkower |first2=David |date=2012-04 |title=Sex determination |url=https://doi.org/10.1016/j.cub.2012.02.054 |journal=Current Biology |volume=22 |issue=8 |pages=R257–R262 |doi=10.1016/j.cub.2012.02.054 |issn=0960-9822}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Sax |first=Leonard |date=2002-08-01 |title=How common is lntersex? A response to Anne Fausto‐Sterling |url=https://doi.org/10.1080/00224490209552139 |journal=The Journal of Sex Research |volume=39 |issue=3 |pages=174–178 |doi=10.1080/00224490209552139 |issn=0022-4499}}&lt;/ref&gt; 

Ang ''gender identity'' ay hindi biyolohikal na katangian na deterministik, kundi isang [[kathang panlipunan]] ''(social construct)'' at [[kathang pangkaisipan]] ''(psychological construct)''. Kadalasang sumasalamin ang ekspresyong pangkasarian (''gender expression'') sa pagpapakilanlan ng kasarian ng tao, ngunit hindi ito palaging ganito. Halimbawa; ang isang lalaking indibidwal (46,XY, may testes), na kinikilala ang sarili bilang babae ay maaring ang ekspresyong pangkasarian ay higit na nauugnay sa panlalaki. &lt;ref name=&quot;Summers&quot;&gt;{{cite book| vauthors = Summers RW |url=https://books.google.com/books?id=5nF1DQAAQBAJ&amp;pg=PA232|title=Social Psychology: How Other People Influence Our Thoughts and Actions [2 volumes]|date=2016|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781610695923|page=232}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;APA2015&quot;&gt;{{cite journal | author = American Psychological Association | title = Guidelines for psychological practice with transgender and gender nonconforming people | url = https://archive.org/details/sim_american-psychologist_2015-12_70_9/page/832 | journal = The American Psychologist | volume = 70 | issue = 9 | pages = 832–864 | date = Disyembre 2015 | pmid = 26653312 | doi = 10.1037/a0039906 | s2cid = 1751773 }}&lt;/ref&gt; Ang ilang indibidwal na ang kinikilalang kasarian ay hindi tumutugma sa kanilang biyolohikal na kasarian ay kinabibilangan ng ''transgender'', ''non-binary'', ''genderqueer, bigender'' o ''agender''.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=MacKenzie |first=Gordene Olga |title=Transgender nation |url=https://archive.org/details/transgendernatio0000mack |date=1994 |publisher=Bowling Green State University Popular Press |isbn=978-0-87972-596-9 |location=Bowling Green, OH}}&lt;/ref&gt;  

Bagaman binaryo ang biyolohikal na kasarian, may mga ''[[Gampaning pangkasarian|gender roles]]'' o kathang panlipunan sa mga tao sa karamihan ng lipunan na ipinapataw sa pagiging lalaki o babae. Sumasaklaw ang mga inaasahang ito sa asal, tungkulin, ekspresyon, [[Oryentasyong seksuwal|oryentasyong sekswal]], at iba pang aspeto ng buhay panlipunan. Dahil wala namang taong perpektong sumusunod sa mga ito, tinuturing ng ilan na salungat at mapanganib ang mahigpit na pagtrato sa ''gender roles'' bilang pamantayan.&lt;ref name=&quot;Carlson&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Martin GN, Carlson NR, Buskist W |chapter=Psychology and Neuroscience |title=Psychology: The Science of Behaviour |date=2009 |publisher=Pearson |location=Toronto, Canada |isbn=978-0-205-64524-4 |edition=4th |chapter-url=https://books.google.com/books?id=zyMbUZYnWh8C&amp;dq=Psychology%3A+the+science+of+behaviour+2009&amp;pg=PA140 |pages=140–141 |access-date=19 Disyembre 2021 |archive-date=19 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211219122137/https://books.google.com/books?id=zyMbUZYnWh8C&amp;dq=Psychology:+the+science+of+behaviour+2009&amp;pg=PA140 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Eller JD |title=Culture and diversity in the United States: so many ways to be American |date=2015 |publisher=Routledge |location=Abingdon, Oxon |isbn=978-1-317-57578-8 | page = 137 | quote = Karamihan sa mga lipunang Kanluranin, kabilang ang Estados Unidos, ay tradisyunal na gumagamit ng konsepto ng binaryong kasarian }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AmPsycholAssn-whatis&quot;&gt;{{cite web|title=Sexual Orientation &amp; Homosexuality|publisher=[[American Psychological Association]]|date=2020|access-date=6 Pebrero 2020|url=https://www.apa.org/topics/lgbt/orientation|archive-date=16 Pebrero 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190216213126/https://www.apa.org/topics/lgbt/orientation|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  

Ayon sa ilang mas lumang sanggunian, ang gender identity o ang kinikilalang kasarian ng isang indibidwal ay nabubuo nang mabilis sa mga unang taon ng pagkabata at sa maraming kaso ay nagiging matatag pagsapit ng edad na 3 o 4. Ang [[Endocrine Society]] naman ay nagsasaad na may biyolohikal na elemento sa likod ng gender identity at tila walang panlabas na puwersa na madaling nagdudulot ng pagbabago rito.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Gender identity |url=https://www.britannica.com/topic/gender-identity |access-date=2022-10-13 |website=[[Encyclopædia Britannica]] |language=tl |archive-date=12 Oktubre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231012085044/https://www.britannica.com/topic/gender-identity |url-status=live }}&lt;/ref&gt;  Gayunpaman, ang mga pananaw na ito ay pinagtatalunan. Itinuturing ng mga panlipunang konstruktibista na ang gender identity, o ang paraan ng pagpapahayag nito, ay pangunahing kathang panlipunan at kathang pangkaisipan na nahuhubog ng kultura at kapaligiran. Hindi rin lubos na naitatag kung gaano katatag o likas ang naturang pagkakakilanlan, lalo na sa harap ng mga datos ukol sa paghinto ng gender dysphoria (desistance) at impluwensyang panlipunan.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Gender identity |url=https://www.britannica.com/topic/gender-identity |access-date=2022-10-13 |website=[[Encyclopædia Britannica]] |language=tl |archive-date=12 Oktubre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231012085044/https://www.britannica.com/topic/gender-identity |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Summers&quot;&gt;{{cite book| vauthors = Summers RW |url=https://books.google.com/books?id=5nF1DQAAQBAJ&amp;pg=PA232|title=Social Psychology: How Other People Influence Our Thoughts and Actions [2 volumes]|date=2016|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781610695923|page=232}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;APA2015&quot;&gt;{{cite journal | author = American Psychological Association | title = Guidelines for psychological practice with transgender and gender nonconforming people | url = https://archive.org/details/sim_american-psychologist_2015-12_70_9/page/832 | journal = The American Psychologist | volume = 70 | issue = 9 | pages = 832–864 | date = Disyembre 2015 | pmid = 26653312 | doi = 10.1037/a0039906 | s2cid = 1751773 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Bhargava A, Arnold AP, Bangasser DA, Denton KM, Gupta A, Hilliard Krause LM, Mayer EA, McCarthy M, Miller WL, Raznahan A, Verma R | display-authors = 6 | title = Considering Sex as a Biological Variable in Basic and Clinical Studies: An Endocrine Society Scientific Statement | journal = Endocrine Reviews | volume = 42 | issue = 3 | pages = 219–258 | date = Mayo 2021 | pmid = 33704446 | pmc = 8348944 | doi = 10.1210/endrev/bnaa034 }}&lt;/ref&gt;

== Pinagmulan ng salita ==

Ang salitang ''gender identity'' ay isang bagong likhang salita o [[neolohismo]] sa [[wikang Ingles]]. Unang ginamit ito noong dekada 1960, at mas lumaganap noong dekada 1970 at mga sumunod na taon. Ito ay likhang salita ng propesor ng saykayatrya na si [[Robert J. Stoller]] noong 1964, at lalo itong pinasikat ng sikolohistang si [[John Money]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/health/health-news/dr-john-money-pioneer-sexual-identity-dies-flna1c9439208|title=Dr. John Money, pioneer in sexual identity, dies|website=[[NBC News]]|date=9 Hulyo 2006 |access-date=16 Enero 2022|archive-date=16 Enero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220116101434/https://www.nbcnews.com/health/health-news/dr-john-money-pioneer-sexual-identity-dies-flna1c9439208|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Bevan TE |title=The psychobiology of transsexualism and transgenderism: a new view based on scientific evidence |date=2015 |location=Santa Barbara, California |publisher=Bloomsbury |isbn=978-1440831270 |page=40}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Stoller RJ | title = The Hermaphroditic Identity of Hermaphrodites | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-nervous-and-mental-disease_1964-11_139_5/page/452 | journal = The Journal of Nervous and Mental Disease | volume = 139 | issue = 5 | pages = 453–457 | date = Nobyembre 1964 | pmid = 14227492 | doi = 10.1097/00005053-196411000-00005 | s2cid = 22585295 }}&lt;/ref&gt; 

Robert J. Stoller (1964) , ang unang gumamit ng termino. Sinasabing ang terminong &quot;''gender identity''&quot; ay unang inimbento ni Robert J. Stoller, isang sikayatrista mula sa UCLA, noong 1964. Siya ang nagpasimuno sa paggamit ng konsepto bilang bahagi ng usaping sikolohikal ukol sa pagkakakilanlan ng kasarian. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=About: Gender identity |url=https://dbpedia.org/page/Gender_identity |access-date=2025-08-29 |website=dbpedia.org}}&lt;/ref&gt; Si John Money ang nagpasikat ng konsepto. Habang hindi siya ang unang lumikha ng salita, si John Money, isang sikolohista at sexolohista sa Johns Hopkins, ang nagbigay-lakas at nagpatanyag sa konsepto sa pamamagitan ng kanyang trabaho noong mga 1960s. Si Money ang nagtatag ng Gender Identity Clinic noong 1965 at ginamit ang termino sa press release noong Nobyembre 21, 1966 para ipahayag ang pagbubukas ng klinika para sa mga transsexual. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Money |first=J. |date=1994 |title=The concept of gender identity disorder in childhood and adolescence after 39 years |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/7996589 |journal=Journal of Sex &amp; Marital Therapy |volume=20 |issue=3 |pages=163–177 |doi=10.1080/00926239408403428 |issn=0092-623X |pmid=7996589}}&lt;/ref&gt; Unang lumitaw ang salitang ''gender identity'' noong 1963 sa mga papel na ipinakita nina Robert Stoller at [[Ralph Greenson]] sa ''23rd International Psycho-Analytic Congress'' sa Stockholm. Sa kanilang pananaliksik, inilalarawan nila ang ''gender identity'' bilang ang kamalayan ng isang tao sa kanyang kasarian—kung siya man ay lalaki o babae.&lt;ref&gt;https://philpapers.org/archive/BYRTOO-7.pdf&lt;/ref&gt;

==Kasaysayan at mga Kahulugan==

===Mga Kahulugan===
Ang mga terminong ''gender identity'' at ''core gender identity'' ay unang ginamit sa kanilang kasalukuyang kahulugan—ang personal na karanasan ng isang tao hinggil sa kaniyang sariling kasarian noong mga dekada 1960.&lt;ref name=&quot;GID&quot;&gt;&quot;Ang terminong 'gender identity' ay ginamit sa isang pahayag sa pamamahayag, Nobyembre 21, 1966, upang ianunsyo ang bagong klinika para sa mga transsexual sa The Johns Hopkins Hospital. Ito ay naipalaganap sa midya sa buong mundo, at agad na naging bahagi ng pang-araw-araw na wika. ... Ang gender identity ay ang iyong sariling pakiramdam o paniniwala sa pagiging lalaki o babae.&quot; {{cite journal | vauthors = Money J | title = The concept of gender identity disorder in childhood and adolescence after 39 years | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-sex-and-marital-therapy_fall-1994_20_3/page/162 | journal = Journal of Sex &amp; Marital Therapy | volume = 20 | issue = 3 | pages = 163–177 | year = 1994 | pmid = 7996589 | doi = 10.1080/00926239408403428 | author-link = John Money }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Unge RK |title=Handbook of the psychology of women and gender | url = https://archive.org/details/isbn_9780471333326 |date=2001 |publisher=Wiley |location=New York |isbn=978-0-471-65357-8 | page = [https://archive.org/details/isbn_9780471333326/page/102 102] | quote = ''Gender identity'' ay ipinakilala sa propesyonal na bokabularyo nina Hooker at Stoller halos sabay sa mga unang taon ng dekada 1960 (tingnan si Money, 1985). Halimbawa, ginamit ni Stoller (1964) ang bahagyang naiibang terminong ''core gender identity''... }}&lt;/ref&gt; Hanggang sa kasalukuyan, karaniwan pa ring ginagamit ang mga ito sa ganitong kahulugan,&lt;ref name=&quot;Carlson&quot;/&gt; bagaman ilang iskolar ang gumagamit din ng termino upang tumukoy sa mga kategorya ng [[sexual orientation]] at [[sexual identity]] na ''[[gay]]'', ''[[lesbian]]'' at ''[[Bisexuality|bisexual]]''.&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Brym RJ, Lie J, Roberts LW, Rytina S |title=Sociology: Your Compass for a New World | url = https://archive.org/details/sociologyyourcom0000unse |date=2012 |publisher=Nelson Education |location=Toronto |isbn=978-0-17-650386-4 |edition=4th Canadian}}&lt;/ref&gt; Naiiba ang ''gender expression'' sa ''gender identity'' sapagkat ang ''gender expression'' ay kung paano pinipiling ipakita ng isang tao ang kanilang kasarian sa pamamagitan ng &quot;pangalan, panghalip, pananamit, ayos ng buhok, kilos, tinig o mga katangian ng katawan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://myhealth.alberta.ca/Alberta/Pages/gender-ID-expression-LGBTQ.aspx | title=Gender, gender identity, and gender expression | access-date=4 December 2022 | archive-date=13 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210413152257/https://myhealth.alberta.ca/Alberta/Pages/gender-ID-expression-LGBTQ.aspx | url-status=live }}&lt;/ref&gt; Kaya’t ito ay naiiba sa ''gender identity'' sapagkat ito ay panlabas na pagpapahayag ng kasarian ngunit maaaring hindi laging sumasalamin sa kasarian ng isang tao at maaaring magbago &quot;ayon sa pinagmulan ng lahi/etnisidad, katayuang sosyo-ekonomiko, at lugar ng paninirahan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=White Hughto |first1=Jaclyn M. |last2=Reisner |first2=Sari L. |last3=Pachankis |first3=John E. |title=Transgender Stigma and Health: A Critical Review of Stigma Determinants, Mechanisms, and Interventions |journal=Social Science &amp; Medicine |date=December 2015 |volume=147 |pages=222–231 |doi=10.1016/j.socscimed.2015.11.010 |pmid=26599625 |pmc=4689648 }}&lt;/ref&gt;

===Maagang Panitikan Medikal===
Sa huling bahagi ng ika-19 na siglo, sa mga akdang medikal, ang mga babaeng tumatangging sumunod sa nakatalagang tungkulin ng kasarian ay tinatawag na &quot;inverts&quot;, at inilalarawan silang may interes sa kaalaman at pag-aaral, at may &quot;pagkamuhi at kung minsan ay kawalan ng kakayahan sa pananahi&quot;.&lt;ref name=&quot;Padawer&quot;&gt;{{cite news |last1=Padawer |first1=Ruth |title=What's So Bad About a Boy Who Wants to Wear a Dress? |url=https://www.nytimes.com/2012/08/12/magazine/whats-so-bad-about-a-boy-who-wants-to-wear-a-dress.html |work=The New York Times |date=8 August 2012 |access-date=27 February 2017 |archive-date=25 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025213240/http://www.nytimes.com/2012/08/12/magazine/whats-so-bad-about-a-boy-who-wants-to-wear-a-dress.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Noong kalagitnaan ng dekada 1900, itinataguyod ng mga doktor ang ''corrective therapy'' para sa mga ganitong kababaihan at mga bata, na nangangahulugang ang mga asal na hindi naaayon sa pamantayan ng kasarian ay paparusahan at babaguhin.&lt;ref name=&quot;Khan2016&quot;&gt;{{cite web |last1=Khan |first1=Farah Naz |title=A History of Transgender Health Care |url=https://blogs.scientificamerican.com/guest-blog/a-history-of-transgender-health-care/ |work=[[Scientific American]] |date=16 November 2016 |access-date=16 December 2023 |archive-date=8 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208003936/https://blogs.scientificamerican.com/guest-blog/a-history-of-transgender-health-care/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Standards of Care&quot;&gt;{{cite journal |title=Liberating sex, knowing desire: ''scientia sexualis'' and epistemic turning points in the history of sexuality |last=Chiang |first=Howard H. |journal=[[History of the Human Sciences]] |volume=25 |issue=5| pages=42–69 |doi=10.1177/0952695110378947 |date=18 November 2010|pmid=21322413 |s2cid=26766140 }}&lt;/ref&gt; Layunin ng terapiyang ito na ibalik ang mga bata sa kanilang &quot;tamang&quot; tungkulin ng kasarian at sa gayon ay mabawasan ang bilang ng mga batang magiging [[transgender]].&lt;ref name=&quot;Padawer&quot; /&gt;

===Mga Pananaw nina Freud at Jung===
Noong 1905, ipinakita ni [[Sigmund Freud]] ang kaniyang teorya ng [[psychosexual development]] sa ''[[Three Essays on the Theory of Sexuality]]'', na nagpapakita ng ebidensiya na sa pregenital na yugto, hindi pinag-iiba ng mga bata ang kasarian, at ipinapalagay na parehong may parehong genitalya at kakayahang magparami ang dalawang magulang. Batay dito, kaniyang ipinahayag na ang pagiging [[bisexuality|bisexual]] ang orihinal na oryentasyong sekswal at na ang pagiging [[heterosexuality|heterosexual]] ay resulta ng pagpigil sa yugto ng [[phallic stage]], kung saan nagiging malinaw ang ''gender identity''.&lt;ref name=&quot;Ruse1988&quot;&gt;{{citation |last=Ruse |first=Michael |title=Homosexuality: A Philosophical Inquiry |year=1988 |publisher=Basil Blackwell |location=New York |isbn=0-631-15275-X}}&lt;/ref&gt; Ayon kay Freud, sa yugtong ito, umuunlad ang mga bata ng [[Oedipus complex]] kung saan mayroon silang pantasyang sekswal para sa magulang na may kabaligtarang kasarian at pagkamuhi sa magulang na may parehong kasarian; ang pagkamuhi ay nagiging (hindi malay) na paglilipat at (may malay) na pagkakakilanlan sa kinamumuhiang magulang, na parehong nagsisilbing modelo upang mapawi ang pagnanasa at banta na putulin ang kapangyarihan ng bata na matugunan ito.&lt;ref name=myers/&gt; Noong 1913, iminungkahi ni [[Carl Jung]] ang [[Electra complex]] sapagkat naniniwala siya na ang pagiging bisexual ay hindi ugat ng sikolohikal na buhay, at na hindi sapat ang paglalarawan ni Freud sa batang babae (tinanggihan ni Freud ang mungkahing ito).&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Freud S |year=1931|chapter=Female Sexuality|title=The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud|volume=21|page=229}}&lt;/ref&gt;
{{div col|}}
===Dekada 1950 at 1960===
Noong dekada 1950 at 1960, nagsimulang pag-aralan ng mga sikologo ang pag-unlad ng kasarian sa mga batang paslit, bahagyang upang maunawaan ang pinagmulan ng [[homosexuality]] (na itinuturing noon bilang isang [[mental disorder]]). Noong 1958, itinatag ang ''Gender Identity Research Project'' sa [[UCLA Medical Center]] para sa pag-aaral ng mga [[intersex]] at transsexual. Pinagsama-sama ni [[Robert Stoller]], isang psychoanalyst, ang maraming natuklasan ng proyekto sa kaniyang aklat na ''Sex and Gender: On the Development of Masculinity and Femininity'' (1968). Siya rin ang kinikilalang nagpakilala ng terminong ''gender identity'' sa ''International Psychoanalytic Congress'' sa [[Stockholm, Sweden]], noong 1963.&lt;ref&gt;{{cite book | last1 = Parker | first1 = Richard Guy | last2 = Aggleton | first2 = Peter | title = Culture, Society and Sexuality: A Reader | publisher = [[Psychology Press]] | url = https://books.google.com/books?id=MlZbFt6421gC&amp;pg=PA80 | page = 80 | date = 1999 | isbn = 9781857288117 | access-date = 18 December 2023 | archive-date = 22 February 2024 | archive-url = https://web.archive.org/web/20240222035325/https://books.google.com/books?id=MlZbFt6421gC&amp;pg=PA80#v=onepage&amp;q&amp;f=false | url-status = live }}&lt;/ref&gt; Malaki rin ang naging ambag ni [[John Money]], isang behavioral psychologist, sa pag-unlad ng mga unang teorya ng ''gender identity''. Ang kaniyang gawain sa ''[[History of transgender care at Johns Hopkins Hospital|Gender Identity Clinic]]'' ng Johns Hopkins University (itinatag noong 1965) ay nagpasikat sa isang [[interactionist]] na teorya ng ''gender identity'', na nagsasabing hanggang sa isang tiyak na edad, ang ''gender identity'' ay medyo nababago at patuloy na napag-uusapan. Ang kaniyang aklat na ''Man and Woman, Boy and Girl'' (1972) ay naging malawakang gamit na [[college textbook]], bagaman maraming ideya ni Money ang kalaunan ay hinamon.&lt;ref&gt;{{cite book| vauthors = Haraway D |title=Simians, Cyborgs, and Women: The Reinvention of Nature |publisher=[[Free Association Books]]|year=1991|isbn=978-0-415-90386-8|location=London|page=133|author-link=Donna Haraway}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Karkazis K | title = [[Fixing Sex|Fixing Sex: Intersex, Medical Authority, and Lived Experience]] | publisher = Duke University Press | date = November 2008 | isbn = 978-0-8223-4318-9 }}&lt;/ref&gt;

===Mga Pananaw ni Butler===
Sa huling bahagi ng dekada 1980, nagsimulang magbigay ng regular na lektura ang iskolar sa pag-aaral ng kasarian na si [[Judith Butler]] hinggil sa ''gender identity'', at noong 1990, inilathala nila ang ''[[Gender Trouble|Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity]]'', na nagpapakilala sa konsepto ng [[gender performativity]].&lt;ref&gt;{{cite book| vauthors = Butler J |title=Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity| url = https://archive.org/details/gendertroublefem0000butl |publisher=Routledge|year=1990|isbn=978-0415389556|location=London|pages=front/backmatter|author-link=Judith Butler}}&lt;/ref&gt; Ipinapahayag ni Butler na ang tradisyonal na pananaw sa kasarian ay naglilimita sapagkat sumusunod ito sa nangingibabaw na panlipunang pamantayan na tinuturing ang kasarian bilang dalawahan lamang. Sa pagsusuri sa kasarian, ipinakikilala ni Butler ang isang mas masusing pananaw kung saan pinagsasama nila ang mga konsepto ng ''performativity'' at kasarian.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Feminist Perspectives on Sex and Gender |encyclopedia=The [[Stanford Encyclopedia of Philosophy]] |year=2023 |last=Mikkola |first=Mari |publisher=[[Metaphysics Research Lab (Stanford University)]] |url=https://plato.stanford.edu/entries/feminism-gender/ |edition=Fall 2023 |access-date=17 December 2023 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601002408/https://plato.stanford.edu/entries/feminism-gender/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==Mga Salik na Biyolohikal==
Ilang mga salik na biyolohikal bago ipanganak, kabilang ang mga gene at hormone, ay maaaring makaapekto sa pagkakakilanlan ng kasarian.&lt;ref name=&quot;ZhongNan&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Ghosh&quot;&gt;{{cite web|vauthors=Ghosh S|title=Gender Identity|url=http://emedicine.medscape.com/article/917990-overview|access-date=29 October 2012|publisher=MedScape|archive-date=6 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210306211817/https://emedicine.medscape.com/article/917990-overview|url-status=live}}&lt;/ref&gt; May mga mungkahi na ang pagkakakilanlan ng kasarian ay kontrolado ng mga [[Sex hormone|sex steroid]] bago ipanganak, ngunit mahirap itong subukan dahil walang paraan upang pag-aralan ang pagkakakilanlan ng kasarian sa mga hayop.&lt;ref&gt;{{Cite book|vauthors=Balthazart J|url=https://books.google.com/books?id=3fjGjlcVINkC&amp;q=the+biology+of+gender+identity|title=The Biology of Homosexuality|date=2012|publisher=Oxford University Press, USA|isbn=978-0-19-983882-0|page=5|language=en|author-link=Jacques Balthazart|access-date=18 September 2021|archive-date=17 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220217115728/https://books.google.com/books?id=3fjGjlcVINkC&amp;q=the+biology+of+gender+identity|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ayon sa biyolohistang si [[Michael J Ryan (biologist)|Michael J. Ryan]], tanging mga tao lamang ang may pagkakakilanlan ng kasarian.&lt;ref&gt;{{Cite book|vauthors=Ryan MJ|url=https://books.google.com/books?id=-mUxDwAAQBAJ&amp;q=Only+humans+have+gender+identity&amp;pg=PA9|title=A Taste for the Beautiful: The Evolution of Attraction|date=16 January 2018|publisher=Princeton University Press|isbn=978-1-4008-8915-0|page=9|language=en|access-date=18 September 2021|archive-date=11 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220311164835/https://books.google.com/books?id=-mUxDwAAQBAJ&amp;q=Only+humans+have+gender+identity&amp;pg=PA9|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Sa isang pahayag ng posisyon, sinabi ng [[Endocrine Society]]:&lt;ref name=&quot;endocrine-society-position&quot;&gt;{{Cite web |date=16 Disyembre 2020 |title=Transgender Health |url=https://www.endocrine.org/advocacy/position-statements/transgender-health |access-date=2022-10-13 |website=www.endocrine.org |language=en |archive-date=10 Oktubre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221010143844/https://www.endocrine.org/advocacy/position-statements/transgender-health |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

{{quote|Ang medikal na pagkakasundo noong huling bahagi ng ika-20 siglo ay na ang mga taong transgender at hindi tugma sa kasarian ay may sakit sa kalusugang pangkaisipan na tinatawag na &quot;gender identity disorder&quot;. Itinuturing noon na nababago ang pagkakakilanlan ng kasarian at maaaring maimpluwensyahan ng panlabas na mga salik. Sa kasalukuyan, gayunpaman, hindi na itinuturing na balido ang pananaw na ito. Lumitaw ang makabuluhang ebidensiyang siyentipiko na nagpapakita ng matibay na elementong biyolohikal sa likod ng pagkakakilanlan ng kasarian. Maaaring gumawa ng mga pagpili ang mga indibidwal dahil sa iba pang salik sa kanilang buhay, ngunit tila walang panlabas na puwersa na tunay na nagiging sanhi upang baguhin ng isang tao ang kanilang pagkakakilanlan ng kasarian.}}&lt;ref name=&quot;endocrine-society-position&quot;&gt;{{Cite web |date=16 Disyembre 2020 |title=Transgender Health |url=https://www.endocrine.org/advocacy/position-statements/transgender-health |access-date=2022-10-13 |website=www.endocrine.org |language=en |archive-date=10 Oktubre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221010143844/https://www.endocrine.org/advocacy/position-statements/transgender-health |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
====Transgender at Transseksuwalidad====

[[FILE:Non-binary transgender woman in black blouse.jpg|thumb|Isang lalaki, biyolohikal, na kinikilala ang sarili bilang ''non-binary transgender woman.'' Ang ''gender expression'' niya ay maiuugnay sa mga istereotipo na kadalasang ipinapataw sa mga babae. Halimbawa, itinuturing sa maraming lipunan na ang mahabang buhok at paggamit ng [[Meyk-ap|meykap]] ay panlabas na anyong mas karaniwan sa mga babae. ]]

May ilang pag-aaral na nagsiyasat kung may ugnayan sa pagitan ng mga salik na biyolohikal at [[transgender]] o [[transsexual]] na pagkakakilanlan.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Vilain E | title = Genetics of intersexuality. | journal = Journal of Gay &amp; Lesbian Psychotherapy | date = Hulyo 2006 | volume = 10 | issue = 2 | pages = 9–26 | doi = 10.1300/J236v10n02_02 | s2cid = 142998821 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid15617542&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Fleming A, Vilain E | title = The endless quest for sex determination genes | journal = Clinical Genetics | volume = 67 | issue = 1 | pages = 15–25 | date = Enero 2005 | pmid = 15617542 | doi = 10.1111/j.1399-0004.2004.00376.x | s2cid = 7595544 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Savic I, Arver S | title = Sex dimorphism of the brain in male-to-female transsexuals | journal = Cerebral Cortex | volume = 21 | issue = 11 | pages = 2525–2533 | date = Nobyembre 2011 | pmid = 21467211 | doi = 10.1093/cercor/bhr032 | doi-access = free }} Napagpasyahan na ang mga gynephilic trans women ay may mga utak na tulad ng sa mga lalaki, ngunit sa ilang bahagi, ang mga utak ng trans women ay naiiba sa parehong utak ng lalaki at babae.&lt;/ref&gt; Ipinakita ng ilang pag-aaral na ang [[Sexual dimorphism|sekswal na dimorpikong]] estruktura ng utak sa mga transseksuwal ay lumilihis mula sa nauugnay sa kanilang kasarian sa kapanganakan patungo sa nauugnay sa kanilang nais na kasarian.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Gizewski ER, Krause E, Schlamann M, Happich F, Ladd ME, Forsting M, Senf W | title = Specific cerebral activation due to visual erotic stimuli in male-to-female transsexuals compared with male and female controls: an fMRI study | journal = The Journal of Sexual Medicine | volume = 6 | issue = 2 | pages = 440–448 | date = Pebrero 2009 | pmid = 18761592 | doi = 10.1111/j.1743-6109.2008.00981.x }} Natuklasan na ang isang sample ng androphilic trans women ay lumipat patungo sa direksyong pambabae sa tugon ng utak.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Rametti G, Carrillo B, Gómez-Gil E, Junque C, Segovia S, Gomez Á, Guillamon A | title = White matter microstructure in female to male transsexuals before cross-sex hormonal treatment. A diffusion tensor imaging study | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-psychiatric-research_2011-02_45_2/page/198 | journal = Journal of Psychiatric Research | volume = 45 | issue = 2 | pages = 199–204 | date = Pebrero 2011 | pmid = 20562024 | doi = 10.1016/j.jpsychires.2010.05.006 }} Natuklasan na ang pattern ng white matter sa mga gynephilic trans men ay lumipat sa direksyong panlalaki kahit bago pa magsimulang uminom ng male hormones ang mga babaeng naging lalaki.&lt;/ref&gt; Ang dami ng central subdivision ng [[stria terminalis#Bed nucleus of the stria terminalis|bed nucleus of a stria terminalis]] o BSTc (isang bahagi ng [[basal ganglia]] ng utak na naaapektuhan ng [[Prenatal androgen transfer|prenatal androgens]]) ng mga babaeng transseksuwal ay sinasabing katulad ng sa mga babae at hindi katulad ng sa mga lalaki,&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Carlsson NR |title=Psychology: The Science of Behavior |date=2010 |publisher=Allyn &amp; Bacon |location=Boston |isbn=978-0-205-54786-9 |edition=7th | page =418 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Zhou JN, Hofman MA, Gooren LJ, Swaab DF | title = A sex difference in the human brain and its relation to transsexuality | journal = Nature | volume = 378 | issue = 6552 | pages = 68–70 | date = Nobyembre 1995 | pmid = 7477289 | doi = 10.1038/378068a0 | bibcode = 1995Natur.378...68Z | hdl-access = free | type = Submitted manuscript | s2cid = 4344570 | hdl = 20.500.11755/9da6a0a1-f622-44f3-ac4f-fec297a7c6c2 | url = https://pure.knaw.nl/portal/en/publications/a-sex-difference-in-the-human-brain-and-its-relation-to-transsexuality(9da6a0a1-f622-44f3-ac4f-fec297a7c6c2).html | access-date = 6 Setyembre 2018 | archive-date = 29 Agosto 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170829164452/https://pure.knaw.nl/portal/en/publications/a-sex-difference-in-the-human-brain-and-its-relation-to-transsexuality(9da6a0a1-f622-44f3-ac4f-fec297a7c6c2).html | url-status = live }}&lt;/ref&gt; ngunit hindi pa malinaw ang relasyon ng dami ng BSTc sa pagkakakilanlan ng kasarian.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Rosenthal SM | title = Approach to the patient: transgender youth: endocrine considerations | journal = The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism | volume = 99 | issue = 12 | pages = 4379–4389 | date = Disyembre 2014 | pmid = 25140398 | doi = 10.1210/jc.2014-1919 | quote = ang sekswal na dimorpikong pagkakaiba ng BSTc sa mga tao ay hindi lumilitaw hanggang sa pagbibinata, taliwas sa mga daga, kung saan ang ganitong pagkakaiba sa BST ay nangyayari sa maagang postnatal na yugto at tila nangangailangan ng perinatal na pagkakaiba sa antas ng T (44, 45). Dahil maraming kabataang transgender ang nakararanas ng makabuluhang gender dysphoria bago ang pagbibinata (at bago lumitaw ang pagkakaibang sekswal sa dami ng BSTc), tila hindi malinaw ang relasyon sa pagitan ng dami ng BSTc at pagkakakilanlan ng kasarian. | doi-access = free }}&lt;/ref&gt; Katulad na [[Biology and sexual orientation#Studies of brain structure|mga pagkakaiba sa estruktura ng utak]] ay nakita sa pagitan ng mga lalaking bakla at heterosexual, at sa pagitan ng mga babaeng tomboy at heterosexual.&lt;ref name=&quot;LeVay 1991&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = LeVay S | title = A difference in hypothalamic structure between heterosexual and homosexual men | url = https://archive.org/details/sim_science_1991-08-30_253_5023/page/1034 | journal = Science | volume = 253 | issue = 5023 | pages = 1034–1037 | date = Agosto 1991 | pmid = 1887219 | doi = 10.1126/science.1887219 | bibcode = 1991Sci...253.1034L | s2cid = 1674111 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Byne 2001&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Byne W, Tobet S, Mattiace LA, Lasco MS, Kemether E, Edgar MA, Morgello S, Buchsbaum MS, Jones LB | display-authors = 6 | title = The interstitial nuclei of the human anterior hypothalamus: an investigation of variation with sex, sexual orientation, and HIV status | journal = Hormones and Behavior | volume = 40 | issue = 2 | pages = 86–92 | date = Setyembre 2001 | pmid = 11534967 | doi = 10.1006/hbeh.2001.1680 | s2cid = 3175414 }}&lt;/ref&gt; May komponenteng henetiko ang transseksuwalidad.&lt;ref&gt;{{cite book | last1= Klink | first1= Daniel | title= Gender Dysphoria and Disorders of Sex Development |date=2013 | chapter=Genetic Aspects of Gender Identity Development and Gender Dysphoria | series= Focus on Sexuality Research |pages=25–51 |chapter-url=https://rdcu.be/dkOSo |publisher=Springer| doi= 10.1007/978-1-4614-7441-8_2 | isbn= 978-1-4614-7440-1 }}&lt;/ref&gt;
{{div col|}}
====Mga Intersex====

Ang intersex ay isang payong na termino na kumakatawan sa mahigit 40 na uri ng kondisyong medikal, na bawat isa ay may kanya-kanyang partikular na paraan ng pag-unlad. Ang mga taong itinuturing na intersex ay may tipikal na pagbuo ng gonads (alinman sa bayag o obaryo) at may karaniwang estruktura ng Wolffian o Mullerian, kaya sila ay itinuturing pa rin maalinman sa lalaki o babae.
Maaari silang makaranas ng pagkakakilanlan ng kasarian na hindi ganap na tumutugma sa kanilang pisikal na anyo. Ang ilang intersex na tao ay pinalaki bilang isang kasarian ngunit kalaunan ay kumikilala sa isa pa; ang iba naman ay maaaring hindi ikategorya nang malinaw bilang lalaki o babae.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Dreger|first=Alice Domurat|title=Hermaphrodites and the Medical Invention of Sex|publisher=Harvard University Press|year=1998|isbn=978-0-674-39089-7|url=https://books.google.com/books?id=ciQwDwAAQBAJ&amp;pg=PA22|access-date=17 Enero 2022|archive-date=19 Enero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119044121/https://books.google.com/books?id=ciQwDwAAQBAJ&amp;pg=PA22|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ang intersex ay isang tao na ipinanganak na may katawan (tulad ng ari, hormones, o chromosomes) na hindi eksaktong akma sa karaniwang ideya ng “lalaki” o “babae.” Ibig sabihin, may halo o kakaibang kumbinasyon ng mga katangiang pangkatawan.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.unfe.org/definitions/ |title=Definitions |publisher=United Nations Free &amp; Equal |access-date=17 Enero 2022 |archive-date=20 Enero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120031846/https://www.unfe.org/definitions/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
Hindi ito tungkol sa kung ano ang gender identity niya, kundi sa pisikal na anyo at biology niya mula pagkasilang.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Reis|first=Elizabeth|title=Intersex and the Medical Regulation of Gender|journal=Harvard Journal of Law &amp; Gender|date=2010|volume=33|pages=487–500|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1615080|access-date=17 Enero 2022|archive-date=4 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104193309/https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1615080|url-status=live}}&lt;/ref&gt;


Sa ilang kaso, maaaring maapektuhan ng mga intersex na kondisyon ang mga [[Sex hormone|sex hormone]] sa sinapupunan, na maaaring magdulot ng pagkakaibang pag-unlad ng utak at impluwensyahan ang pagkakakilanlan ng kasarian.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hughes|first1=Ieuan A.|last2=Houwing|first2=Marie E.|last3=Ahmed|first3=S. Faisal|title=The Biology of Sex: Disorders/Differences of Sex Development and Their Effect on Gender Identity|journal=Endocrine Reviews|date=Disyembre 2020|volume=41|issue=6|pages=783–816|doi=10.1210/endrev/bnaa026|pmid=32949530|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Ang mga desisyon ng magulang at doktor tungkol sa pag-aayos ng genital o pagpapalaki bilang isang partikular na kasarian ay maaari ring makaapekto sa pagkakakilanlan ng kasarian ng intersex na indibidwal.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Reis|first=Elizabeth|title=Intersex and the Medical Regulation of Gender|journal=Harvard Journal of Law &amp; Gender|date=2010|volume=33|pages=487–500|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1615080|access-date=17 Enero 2022|archive-date=4 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104193309/https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1615080|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

====Ang terminong &quot;hermaphrodite&quot;====
{{Main|Hermaphrodite}}
Sa kasaysayan, ginamit sa batas ang terminong &quot;hermaphrodite&quot; upang tukuyin ang mga taong may hindi tiyak na kasarian. Noong ika-12 siglo, binanggit sa {{Lang|la|[[Decretum Gratiani]]}} na &quot;Kung maaaring magsaksi ang isang hermaphrodite sa isang testamento, ay nakadepende sa kung aling kasarian ang nangingibabaw&quot; (&quot;Hermafroditus an ad testamentum adhiberi possit, qualitas sexus incalescentis ostendit&quot;).&lt;ref&gt;Decretum Gratiani, C. 4, q. 2 et 3, c. 3&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://geschichte.digitale-sammlungen.de/decretum-gratiani/kapitel/dc_chapter_1_1585 |title=Decretum Gratiani (Kirchenrechtssammlung) |work=Bayerische StaatsBibliothek ([[Bavarian State Library]]) |date=5 Pebrero 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220084841/http://geschichte.digitale-sammlungen.de/decretum-gratiani/kapitel/dc_chapter_1_1585 |archive-date=20 Disyembre 2016 }}&lt;/ref&gt; Sa parehong paraan, ang Ingles na hurista at hukom noong ika-17 siglo na si [[Edward Coke]] (Lord Coke), ay sumulat sa kanyang ''[[Institutes of the Lawes of England]]'' hinggil sa mga batas ng pagmamana, na nagsasaad: &quot;Bawat tagapagmana ay maaaring lalaki, babae, o hermaphrodite, na parehong lalaki at babae. At ang isang hermaphrodite (na tinatawag ding ''Androgynus'') ay magiging tagapagmana, alinman bilang lalaki o babae, ayon sa uri ng kasariang nangingibabaw.&quot;&lt;ref&gt;[[Edward Coke|E Coke]], The First Part of the Institutes of the Laws of England, Institutes 8.a. (1st Am. Ed. 1812).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Greenberg 1999 277–278&quot;&gt;{{Cite journal |volume=41 |last=Greenberg |first=Julie |title=Defining Male and Female: Intersexuality and the Collision Between Law and Biology |url=https://archive.org/details/sim_arizona-law-review_summer-1999_41_2/page/276 |journal=Arizona Law Review |date=1999 |ssrn=896307|pages=277–278}}&lt;/ref&gt;

===Gender dysphoria at karamdaman sa pagkakakilanlan ng kasarian===

Gender Identity Disorder ay ang dating tawag sa kondisyon kung saan ang isang tao ay nakakaramdam ng matinding hindi pagkakasiya o pagkadismaya (dysphoria) dahil ang kasarian na itinalaga sa kanila noong sila ay ipinanganak ay hindi tugma sa kanilang nararamdaman o pagkakakilanlan sa sarili. Ang Gender dysphoria (na dating tinawag na &quot;gender identity disorder&quot; o GID sa ''[[Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders]]'' o DSM) ay ang pormal na diyagnosis para sa mga taong nakararanas ng matinding [[dysphoria]] (hindi pagkakasiya o pagkadismaya) sa kasariang itinalaga sa kanila sa kapanganakan at/o sa mga gampanin ng kasarian na kaugnay nito:&lt;ref&gt;{{cite web | title = Gender Identity Disorder | work = Psychology Today | date = 24 October 2005 | url = http://www.psychologytoday.com/conditions/gender-identity-disorder | access-date = 16 December 2010 | archive-date = 6 March 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210306161912/https://www.psychologytoday.com/intl/conditions/gender-dysphoria | url-status = live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=6 March 2010 |title=Gender Dysphoria Organization Research and Education - About Gender Dysphoria |url=http://www.genderdysphoria.org/genderdysphoria_medical.html |access-date=13 May 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20100306075726/http://www.genderdysphoria.org/genderdysphoria_medical.html|archive-date=6 March 2010}}&lt;/ref&gt; &quot;Sa gender identity disorder, mayroong hindi pagtutugma sa pagitan ng kasarian ng panlabas na ari at ng pagkakakilanlan ng kasarian sa isip bilang panlalaki o pambabae.&quot;&lt;ref name=&quot;GID&quot; /&gt; Ang DSM (302.85) ay may limang pamantayan na kailangang matugunan bago ma-diagnose ang gender identity disorder, at ang karamdaman ay hinahati pa sa mga tiyak na kategorya batay sa edad, halimbawa [[gender identity disorder in children]] (para sa mga batang nakararanas ng gender dysphoria).

Unang lumitaw ang konsepto ng gender identity sa ikatlong edisyon ng DSM, [[DSM-III]] (1980), sa anyo ng dalawang [[mental disorder|psychiatric diagnosis]] ng gender dysphoria: gender identity disorder of childhood (GIDC), at transsexualism (para sa mga kabataan at matatanda). Noong rebisyon ng 1987, [[DSM-III-R]], idinagdag ang ikatlong diagnosis: gender identity disorder of adolescence and adulthood, nontranssexual type. Inalis ang huling diagnosis na ito sa sumunod na rebisyon, DSM-IV (1994), na pinagsama rin ang GIDC at transsexualism sa isang bagong diagnosis na gender identity disorder.&lt;ref name=&quot;Historical Note&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Zucker KJ, Spitzer RL | title = Was the gender identity disorder of childhood diagnosis introduced into DSM-III as a backdoor maneuver to replace homosexuality? A historical note | url = https://archive.org/details/journal-of-sex-and-marital-therapy_january-february-2005_31_1/page/31 | journal = Journal of Sex &amp; Marital Therapy | volume = 31 | issue = 1 | pages = 31–42 | date = Jan–Feb 2005 | pmid = 15841704 | doi = 10.1080/00926230590475251 | s2cid = 22589255 }}&lt;/ref&gt; Noong 2013, binago ng [[DSM-5]] ang pangalan ng diagnosis tungo sa ''gender dysphoria'' at nirebisa ang kahulugan nito.&lt;ref&gt;{{cite web|vauthors=Parry W|date=4 June 2013|title=DSM-5 Reflects Shift In Perspective On Gender Identity|url=http://www.huffingtonpost.com/2013/06/04/gender-dysphoria-dsm-5_n_3385287.html|access-date=23 October 2015|website=The Huffington Post|archive-date=8 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508073004/http://www.huffingtonpost.com/2013/06/04/gender-dysphoria-dsm-5_n_3385287.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

May mga awtor ng isang papel noong 2005 na kumwestyon sa pag-uuri ng mga problema sa gender identity bilang isang [[mental disorder]], na nagpapalagay na ang ilang pagbabago sa DSM ay maaaring ginawa bilang kapalit nang alisin ang homoseksuwalidad bilang karamdaman. Nanatili itong kontrobersyal,&lt;ref name=&quot;Historical Note&quot;/&gt; kahit na karamihan ng mga propesyonal sa kalusugang pangkaisipan ngayon ay sumusunod at sumasang-ayon sa kasalukuyang klasipikasyon ng DSM. Sa mga nakaraang taon, gayunpaman, mayroong &quot;dumadaming tinig na tumututol sa pagtingin sa buhay ng mga transgender bilang karamdaman at sa nangingibabaw na medikal-agham na naratibo tungkol sa karanasan ng mga trans.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book |doi=10.1093/OBO/9780199791231-0215 |chapter=Transgender Children |title=Childhood Studies |year=2019 |last1=Kennedy |first1=RM |last2=Farley |first2=Lisa |isbn=978-0-19-979123-1 }}&lt;/ref&gt; Dahil dito, noong 2019, inalis ng [[World Health Organization]] ang gender dysphoria mula sa kabanata ng sakit sa pag-iisip at inilipat ito sa kabanata ng kalusugang seksuwal, binago ang termino mula sa &quot;Gender Dysphoria&quot; tungo sa &quot;Gender Incongruence,&quot; at tuluyang tinanggal bilang isang pathological na sakit sa pag-iisip.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://icd.who.int/browse11/l-m/en#/http%3a%2f%2fid.who.int%2ficd%2fentity%2f90875286 | title=ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics | access-date=4 December 2022 | archive-date=1 August 2018 | archive-url=https://archive.today/20180801205234/https://icd.who.int/browse11/l-m/en%23/http://id.who.int/icd/entity/294762853#/http%3a%2f% }}&lt;/ref&gt;


==Mga Panlipunan at Pangkapaligirang Salik== 

Noong 1955, iminungkahi ni John Money na ang pagkakakilanlan sa kasarian ay nababago at natutukoy kung ang isang bata ay pinalaki bilang lalaki o babae sa kanyang murang kabataan.&lt;ref name=&quot;pmid13260820&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Money J, Hampson JG, Hampson JL | title = Isang pagsusuri sa ilang batayang seksuwal na konsepto: ang ebidensya ng human hermaphroditism | journal = Bulletin of the Johns Hopkins Hospital | volume = 97 | issue = 4 | pages = 301–19 | date = Oktubre 1955 | pmid = 13260820 | url = https://books.google.com/books?id=7-IaAQAAMAAJ&amp;pg=PA301 | access-date = 6 Disyembre 2022 | archive-date = 6 Disyembre 2022 | archive-url = https://web.archive.org/web/20221206034531/https://books.google.com/books?id=7-IaAQAAMAAJ&amp;pg=PA301 | url-status = live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Kreukels BP, Steensma TD, de Vries AL |title=Gender dysphoria and disorders of sex development: progress in care and knowledge |date=2014 |publisher=Springer |location=New York |isbn=978-1-4614-7441-8}}&lt;/ref&gt; Ang hipotesis ni Money ay mula noon ay pinabulaanan,&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Fausto-Sterling A |title=Sexing the body: gender politics and the construction of sexuality | url = https://archive.org/details/isbn_9780465077137 |date=2000 |publisher=Basic Books |location=New York, NY |isbn=978-0-465-07713-7 |edition=1st}}&lt;/ref&gt; ngunit ipinagpatuloy ng mga iskolar ang pag-aaral sa epekto ng mga panlipunang salik sa paghubog ng pagkakakilanlan sa kasarian.&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;/&gt; Noong dekada 1960 at 1970, iminungkahi ang mga salik tulad ng kawalan ng ama, kagustuhan ng ina na magkaroon ng anak na babae, o mga pattern ng pampalakas mula sa magulang bilang mga impluwensya; mas bagong mga teorya na nagsasabing maaaring bahagyang maimpluwensyahan ng [[psychopathology]] ng magulang ang paghubog ng pagkakakilanlan sa kasarian ay nakatanggap lamang ng kakaunting ebidensyang empirikal,&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;/&gt; na may isang artikulo noong 2004 na nagsasabing &quot;kulang ang matibay na ebidensya para sa kahalagahan ng mga panlipunang salik pagkatapos ng kapanganakan.&quot;&lt;ref name=&quot;pmid15724806&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Swaab DF | title = Seksuwal na pagkakaiba ng utak ng tao: kaugnayan para sa pagkakakilanlan sa kasarian, transseksuwalismo at seksuwal na oryentasyon | journal = Gynecological Endocrinology | volume = 19 | issue = 6 | pages = 301–12 | date = Disyembre 2004 | pmid = 15724806 | doi = 10.1080/09513590400018231 | s2cid = 1410435 | quote = &quot;...ang direktang epekto ng testosterone sa umuunlad na utak ng fetus ay may malaking kahalagahan para sa pagbuo ng pagkakakilanlan sa kasariang lalaki at heteroseksuwal na oryentasyon ng lalaki. Kulang ang matibay na ebidensya para sa kahalagahan ng mga panlipunang salik pagkatapos ng kapanganakan.&quot; }}&lt;/ref&gt; Isang pag-aaral noong 2008 ang nakakita na ang mga magulang ng mga batang may [[Gender dysphoria|gender dysphoria]] ay walang palatandaan ng mga isyung sikopatolohikal maliban sa bahagyang depresyon sa mga ina.&lt;ref name=&quot;pmid18981931&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Wallien MS, Cohen-Kettenis PT | title = Kinalabasang sikoseksuwal ng mga batang may gender dysphoria | url = https://archive.org/details/sim_journal-american-academy-child-adolescent-psychiatry_2008-12_47_12/page/1413 | journal = Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry | volume = 47 | issue = 12 | pages = 1413–23 | date = Disyembre 2008 | pmid = 18981931 | doi = 10.1097/CHI.0b013e31818956b9 }}&lt;/ref&gt; Iminungkahi rin na maaaring makaapekto ang mga saloobin ng mga magulang ng bata sa pagkakakilanlan sa kasarian ng bata, bagaman kakaunti ang ebidensya.&lt;ref name=&quot;pmid6488962&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Weinraub M, Clemens LP, Sockloff A, Ethridge T, Gracely E, Myers B | title = Ang pagbuo ng mga istiryotipong seksuwal sa ikatlong taon: mga relasyon sa pagtukoy ng kasarian, pagkakakilanlan sa kasarian, kagustuhan sa laruan ayon sa kasarian, at mga katangian ng pamilya | url = https://archive.org/details/sim_child-development_1984-08_55_4/page/1492 | journal = Child Development | volume = 55 | issue = 4 | pages = 1493–503 | date = Agosto 1984 | pmid = 6488962 | doi = 10.2307/1130019| jstor = 1130019 | quote = Nabigo ang mga naunang mananaliksik na obserbahan ang kaugnayan sa pagitan ng saloobin ng magulang at maagang pagkuha ng mga papel sa kasarian ng mga bata... }}&lt;/ref&gt;


Maraming mga magulang ang bumubuo ng mga inaasahan sa kasarian para sa kanilang anak bago pa ito ipanganak, matapos matukoy ang kasarian ng bata sa pamamagitan ng teknolohiya tulad ng [[ultrasound]]. Kaya, ipinapanganak ang bata na may partikular sa kasariang pangalan, mga laro, at maging mga ambisyon.&lt;ref name=&quot;Ghosh&quot;/&gt; Kapag natukoy na ang kasarian ng bata, karamihan sa mga bata ay pinalalaki nang naaayon dito, umaangkop sa papel ng kasariang lalaki o babae na bahagyang tinutukoy ng mga magulang. Kapag isinasaalang-alang ang antas ng lipunan ng mga magulang, karaniwang may tradisyonal na papel sa kasarian ang mga pamilyang mababa ang antas ng lipunan, kung saan ang ama ang nagtatrabaho at ang ina, na maaaring magtrabaho lamang dahil sa pangangailangang pinansyal, ay siya pa ring nag-aasikaso sa bahay. Gayunpaman, ang mga mag-asawang nasa gitnang uri na “propesyonal” ay karaniwang pinag-uusapan ang hatian ng trabaho at may pantay na ideolohiya. Ang mga magkakaibang pananaw na ito ukol sa kasarian ay maaaring maghubog sa pagkaunawa ng bata sa kasarian pati na rin sa pag-unlad ng kasarian ng bata.&lt;ref name=&quot;Halpern&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Halpern HP, Perry-Jenkins M | title = Parents' Gender Ideology and Gendered Behavior as Predictors of Children's Gender-Role Attitudes: A Longitudinal Exploration | journal = Sex Roles | volume = 74 | issue = 11 | pages = 527–542 | date = Mayo 2016 | pmid = 27445431 | pmc = 4945126 | doi = 10.1007/s11199-015-0539-0 }}&lt;/ref&gt;

Isang pag-aaral na isinagawa ni Hillary Halpern&lt;ref name=&quot;Halpern&quot; /&gt; ang nagpakita na ang mga kilos ng magulang kaugnay sa kasarian, sa halip na mga paniniwala, ay mas mainam na tagapagpahiwatig ng saloobin ng isang bata tungkol sa kasarian. Ang kilos ng ina ay lalo nang may impluwensya sa mga palagay ng bata ukol sa sarili nitong kasarian. Halimbawa, ang mga ina na nagsasagawa ng mas tradisyonal na kilos sa harap ng kanilang mga anak ay nagresulta sa mas kaunting pagpapakita ng anak na lalaki ng mga istiryotipo ng papel ng lalaki, habang ang anak na babae naman ay mas nagpapakita ng mga istiryotipo ng papel ng babae. Walang nakitang kaugnayan sa pagitan ng kilos ng ama at ng kaalaman ng kanyang mga anak tungkol sa mga istiryotipo ng sarili nilang kasarian. Ang mga amang may paniniwala sa pagkakapantay-pantay ng kasarian ay may mga anak, lalo na mga anak na lalaki, na mas kakaunti ang mga paunang palagay tungkol sa kabaligtarang kasarian.&lt;ref name=&quot;pmid13260820&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Money J, Hampson JG, Hampson JL | title = Isang pagsusuri sa ilang batayang seksuwal na konsepto: ang ebidensya ng human hermaphroditism | journal = Bulletin of the Johns Hopkins Hospital | volume = 97 | issue = 4 | pages = 301–19 | date = Oktubre 1955 | pmid = 13260820 | url = https://books.google.com/books?id=7-IaAQAAMAAJ&amp;pg=PA301 | access-date = 6 Disyembre 2022 | archive-date = 6 Disyembre 2022 | archive-url = https://web.archive.org/web/20221206034531/https://books.google.com/books?id=7-IaAQAAMAAJ&amp;pg=PA301 | url-status = live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Kreukels BP, Steensma TD, de Vries AL |title=Gender dysphoria and disorders of sex development: progress in care and knowledge |date=2014 |publisher=Springer |location=New York |isbn=978-1-4614-7441-8}}&lt;/ref&gt; Ang hipotesis ni Money ay mula noon ay pinabulaanan,&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Fausto-Sterling A |title=Sexing the body: gender politics and the construction of sexuality | url = https://archive.org/details/isbn_9780465077137 |date=2000 |publisher=Basic Books |location=New York, NY |isbn=978-0-465-07713-7 |edition=1st}}&lt;/ref&gt;
===Pandaigdigang batas sa karapatang pantao===
Ang [[The Yogyakarta Principles]], isang dokumento hinggil sa aplikasyon ng [[pandaigdigang batas sa karapatang pantao]], ay nagbibigay sa pambungad ng isang depinisyon ng identidad ng kasarian bilang malalim na damdaming panloob at indibidwal na [[karanasan]] ng bawat tao ukol sa kasarian, na maaaring hindi tumutugma sa kasariang itinakda sa kapanganakan. Kabilang dito ang sariling pakiramdam ng tao tungkol sa kanyang katawan (na maaaring may kinalaman, kung kusang pinili, sa pagbabago ng anyo o paggana ng katawan sa pamamagitan ng medikal, siruhiya o iba pang paraan) at iba pang karanasan hinggil sa kasarian, gaya ng pananamit, pananalita at kilos. Itinatadhana ng Prinsipyo 3 na: &quot;Ang sariling itinakdang identidad ng kasarian ng bawat tao ay mahalaga sa kanilang personalidad at isa sa mga pangunahing aspeto ng sariling pagpapasya, dangal at kalayaan. Walang sinuman ang dapat pilitin na sumailalim sa mga medikal na pamamaraan, kabilang ang operasyon sa pagbabago ng kasarian, isterilisasyon o hormonal na gamutan, bilang rekisito para sa legal na pagkilala ng kanilang identidad ng kasarian.&quot;&lt;ref&gt;[[The Yogyakarta Principles]], ''Prinsipyo 3. Ang Karapatang Makilala sa Harap ng Batas''&lt;/ref&gt; Itinatadhana ng Prinsipyo 18 na: &quot;Sa kabila ng anumang klasipikasyon, ang seksuwal na oryentasyon at identidad ng kasarian ng isang tao ay hindi, at sa kanilang sarili ay hindi, mga kondisyong medikal at hindi dapat ituring, gamutin o supilin.&quot;&lt;ref&gt;The Yogyakarta Principles, ''Prinsipyo 18. Proteksyon laban sa pang-aabusong medikal''&lt;/ref&gt; Kaugnay ng prinsipyong ito, binanggit ng &quot;Jurisprudential Annotations to the Yogyakarta Principles&quot; na &quot;Ang identidad ng kasarian na naiiba sa itinakda sa kapanganakan, o panlipunang tinatanggihan na [[pagpapahayag ng kasarian]], ay itinuring na isang anyo ng [[sakit sa pag-iisip]]. Ang pagpapatologiya ng pagkakaiba ay nagbunsod upang ang mga batang labag sa nakasanayang kasarian at mga kabataan ay ikulong sa mga institusyong saykayatriko, at sumailalim sa mga teknik ng aversyon – kabilang ang [[electroshock therapy]] – bilang isang 'lunas'.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | vauthors = O'Flaherty M, Williams G | title = Jurisprudential Annotations to the Yogyakarta Principles. | publisher = University of Nottingham. | work = Human Rights Law Centre | date = 2007 | page = 43 | url = http://www.yogyakartaprinciples.org/yogyakarta-principles-jurisprudential-annotations.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20101122035344/http://www.yogyakartaprinciples.org/yogyakarta-principles-jurisprudential-annotations.pdf | archive-date = 22 November 2010 }}&lt;/ref&gt; Ayon sa &quot;Yogyakarta Principles in Action&quot;: &quot;mahalagang tandaan na bagama't ang 'seksuwal na oryentasyon' ay inalis na bilang sakit sa pag-iisip sa maraming bansa, ang 'identidad ng kasarian' o 'sakit sa identidad ng kasarian' ay madalas nananatili sa konsiderasyon.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Quinn S | title = An activist's guide to the yogyakarta principles on the application of international human rights law in relation to sexual orientation and gender identity. | publisher = Nicholson &amp; Bass Limited | date = 2010 | url=http://www.ypinaction.org/wp/wp-content/uploads/2016/10/Activists_Guide_English_nov_14_2010.pdf |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20170104093608/http://www.ypinaction.org/wp/wp-content/uploads/2016/10/Activists_Guide_English_nov_14_2010.pdf |archive-date=4 January 2017 |access-date=14 February 2018 | page = 100 }}&lt;/ref&gt; Ang mga Prinsipyong ito ay nakaimpluwensya sa [[LGBT rights at the United Nations|deklarasyon ng UN hinggil sa seksuwal na oryentasyon at identidad ng kasarian]]. Noong 2015, ang identidad ng kasarian ay bahagi ng kaso sa [[Korte Suprema ng Estados Unidos]] na ''[[Obergefell v. Hodges]]'' kung saan ang kasal ay hindi na legal na nililimitahan lamang sa pagitan ng lalaki at babae.&lt;ref&gt;{{cite court |litigants= Obergefell et al. V. Hodges, Director, Ohio Department of Health, et al. |court= U.S. Supreme Court |date= 26 June 2015 |url= https://www.supremecourt.gov/opinions/14pdf/14-556_3204.pdf |archive-date= 12 April 2019 |archive-url= https://web.archive.org/web/20190412035117/https://www.supremecourt.gov/opinions/14pdf/14-556_3204.pdf |url-status= live }}&lt;/ref&gt;

===Medikal na larangan===
Ang mga [[Transgender]] ay minsan nagnanais sumailalim sa pisikal na operasyon upang baguhin ang kanilang [[pangunahing katangiang seksuwal]], mga sekondaryang katangian, o pareho, dahil pakiramdam nila ay mas magiging komportable sila sa ibang ari. Maaari itong kabilangan ng pagtanggal ng ari ng lalaki, bayag o suso, o pagbuo ng ari ng lalaki, ari ng babae o suso.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Tristani-Firouzi |first1=Bita |last2=Veith |first2=Jacob |last3=Simpson |first3=Andrew |last4=Hoerger |first4=Kelly |last5=Rivera |first5=Andy |last6=Agarwalb |first6=Cori A. |title=Preferences for and barriers to gender affirming surgeries in transgender and non-binary individuals |journal=[[International Journal of Transgender Health]] |date=12 August 2021 |volume=23 |issue=4 |pages=458–471 |doi=10.1080/26895269.2021.1926391 |pmid=36324882 |pmc=9621289 }}&lt;/ref&gt; Noon, isinasagawa ang operasyon sa pagtatalaga ng kasarian sa mga sanggol na ipinanganak na may hindi tiyak na ari. Gayunpaman, ang kasalukuyang opinyon ng mga eksperto sa medisina ay mariing tumututol sa ganitong pamamaraan sa mga sanggol, at nirerekomenda na ang operasyon ay isagawa lamang kung medikal na kinakailangan.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Behrens |first1=Kevin G. |title=A principled ethical approach to intersex paediatric surgeries |journal=BMC Medical Ethics |date=December 2020 |volume=21 |issue=1 |pages=108 |doi=10.1186/s12910-020-00550-x |pmid=33121480 |pmc=7597036 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, ang [[gender-affirming surgery]] ay isinasagawa sa mga taong pinipiling [[Gender transitioning|lumipat]] upang ang kanilang panlabas na ari ay tumugma sa kanilang identidad ng kasarian.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Diamond |first1=Milton |title=Sex and Gender are Different: Sexual Identity and Gender Identity are Different |journal=Clinical Child Psychology and Psychiatry |date=July 2002 |volume=7 |issue=3 |pages=320–334 |doi=10.1177/1359104502007003002 |s2cid=144721800 }}&lt;/ref&gt;

Sa Estados Unidos, ang [[Affordable Care Act]] ay nagbigay ng kakayahan sa mga [[health insurance exchange]] na mangolekta ng datos demograpiko hinggil sa identidad ng kasarian at seksuwal na identidad sa pamamagitan ng opsyonal na mga tanong, upang matulungan ang mga gumagawa ng polisiya na mas makilala ang mga pangangailangan ng komunidad ng [[LGBTQ]].&lt;ref&gt;{{cite web|vauthors=Baker K|title=FAQ: Collecting Sexual Orientation and Gender Identity Data|date=16 October 2012 |url=http://www.americanprogress.org/issues/lgbt/report/2012/10/16/41620/faq-collecting-sexual-orientation-and-gender-identity-data/|access-date=29 October 2012|publisher=Center for American Progress|archive-date=25 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121025223111/http://www.americanprogress.org/issues/lgbt/report/2012/10/16/41620/faq-collecting-sexual-orientation-and-gender-identity-data/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Noong 2020, gayunpaman, pinagtibay ng [[Unang pagkapangulo ni Donald Trump|administrasyong Trump]] ang isang panuntunan na &quot;mag-aalis ng mga proteksiyon laban sa diskriminasyon para sa mga taong LGBTQ pagdating sa pangangalaga ng kalusugan at seguro sa kalusugan&quot; sa ilalim ng Affordable Care Act at umaabot sa &quot;mga regulasyon na may kinalaman sa akses sa seguro sa kalusugan.&quot;&lt;ref name=&quot;npr.org&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.npr.org/sections/health-shots/2020/06/12/868073068/transgender-health-protections-reversed-by-trump-administration | title=Transgender Health Protections Reversed by Trump Administration | website=NPR | date=12 June 2020 | last1=Simmons-Duffin | first1=Selena | access-date=4 December 2022 | archive-date=23 June 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200623172448/https://www.npr.org/sections/health-shots/2020/06/12/868073068/transgender-health-protections-reversed-by-trump-administration | url-status=live }}&lt;/ref&gt; Ang patakarang ito &quot;ay isa sa maraming panuntunan at regulasyon na ipinasa ng administrasyong Trump na nagtatakda ng 'diskriminasyon sa kasarian' bilang naaangkop lamang kapag ang isang tao ay nakakaranas ng diskriminasyon dahil siya ay lalaki o babae, at hindi nagbibigay ng proteksiyon laban sa diskriminasyon batay sa seksuwal na oryentasyon o identidad ng kasarian.&quot;&lt;ref name=&quot;npr.org&quot;/&gt;

==Tingnan din==
* [[Maskulinidad]]
* [[Peminidad]]
* [[Interseksuwalidad]]
* [[Katauhan (agham panlipunan)]]

==Mga sanggunian==
{{Reflist|2}}

{{DEFAULTSORT:Katauhang Pangkasarian}}
[[Kategorya:Kasarian]]
[[Kategorya:Araling pangkasarian]]
[[Kategorya:Sarili]]
[[Kategorya:Mga neolohismo]]
[[Kategorya:Mga pagkabatid ng sarili]]
[[Kategorya:Ugali ng tao]]

{{Sex}}</text>
      <sha1>j0somytje53ho995g2z2m6l9udwnd91</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221376</id>
      <parentid>2221375</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T21:18:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45839-04</username>
        <id>165603</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2221376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64130" sha1="kekfm0pvls9z6getvf71zy4uf4gg6to" xml:space="preserve">{{kinukumpuni}}
{{For|kinasarian|Talaan ng mga gender identity}}
Ang '''gender identity''' ({{literal translation|pagkakakilanlan sa kasarian}}) ay ang pansariling pakiramdam ng isang tao ukol sa kanyang kasarian—maaaring lalaki, babae, pareho, wala, o iba pa—na madalas ginagamit upang itangi sa aktuwal na kasarian o seks batay sa [[biyolohiya]]. Ang terminong ito ay likha ng propesor ng saykiyatriya na si [[Robert J. Stoller]] noong 1964 at pinalaganap ng sikolohistang si [[John Money]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/health/health-news/dr-john-money-pioneer-sexual-identity-dies-flna1c9439208|title=Dr. John Money, pioneer in sexual identity, dies|website=[[NBC News]]|date=9 Hulyo 2006 |access-date=16 Enero 2022|archive-date=16 Enero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220116101434/https://www.nbcnews.com/health/health-news/dr-john-money-pioneer-sexual-identity-dies-flna1c9439208|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Stoller RJ | title = The Hermaphroditic Identity of Hermaphrodites | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-nervous-and-mental-disease_1964-11_139_5/page/452 | journal = The Journal of Nervous and Mental Disease | volume = 139 | issue = 5 | pages = 453–457 | date = Nobyembre 1964 | pmid = 14227492 | doi = 10.1097/00005053-196411000-00005 | s2cid = 22585295 }}&lt;/ref&gt; Sa empirikal na biyolohiya, ang tunay na kasarian ng tao bilang [[anisogamo]]/[[Gonokorismo|gonokorikong]] espesye ([[Tao|''Homo sapiens'']]) ay [[Binaryong kasarian|binaryo]] (lalaki o babae) at nanatili ito sa buong buhay, batay sa magkakatugmang katangiang [[Hene (biyolohiya)|henetiko]], [[Gonad|gonadal]] (testes o obaryo), at [[Sistemang reproduktibo|anatomikal]].&lt;ref name=&quot;MorrowMessinger&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Morrow DF | chapter = Sexual Orientation and Gender Identity Expression. | veditors = Morrow DF, Messinger L | title = Sexual orientation and gender expression in social work practice: working with gay, lesbian, bisexual, and transgender people | date = 2006 | publisher = Columbia University Press | location = New York | isbn = 978-0-231-50186-6 | pages = 3–17 (8) | quote = Ang pagpapakilanlan sa kasarian ay tumutukoy sa pansariling pakiramdam ng isang tao kung siya ay panlalaki o pambabae, o kumbinasyon ng dalawa. | chapter-url = https://books.google.com/books?id=irs3BAAAQBAJ&amp;dq=978-0-231-50186-6&amp;pg=PA8 | access-date = 19 Disyembre 2021 | archive-date = 19 Disyembre 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211219122137/https://books.google.com/books?id=irs3BAAAQBAJ&amp;dq=978-0-231-50186-6&amp;pg=PA8 | url-status = live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Aztekin |first=Can |last2=Storer |first2=Mekayla A. |date=2022-02-22 |title=To regenerate or not to regenerate: Vertebrate model organisms of regeneration‐competency and ‐incompetency |url=https://doi.org/10.1111/wrr.13000 |journal=Wound Repair and Regeneration |volume=30 |issue=6 |pages=623–635 |doi=10.1111/wrr.13000 |issn=1067-1927}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Goymann |first=Wolfgang |last2=Brumm |first2=Henrik |last3=Kappeler |first3=Peter M. |date=2022-12-21 |title=Biological sex is binary, even though there is a rainbow of sex roles |url=https://doi.org/10.1002/bies.202200173 |journal=BioEssays |volume=45 |issue=2 |doi=10.1002/bies.202200173 |issn=0265-9247}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Holub |first=Andrew M. |title=Gonochorism |date=2021 |url=https://doi.org/10.1007/978-3-319-47829-6_305-1 |work=Encyclopedia of Animal Cognition and Behavior |pages=1–3 |place=Cham |publisher=Springer International Publishing |isbn=978-3-319-47829-6 |access-date=2025-08-29 |last2=Shackelford |first2=Todd K.}}&lt;/ref&gt; Sa karamihan ng populasyon (&gt;99.98%), ang mga katangiang ito ay magkakatugma at tumutugma rin sa sariling kinikilalang kasarian. Ang natitirang &lt;0.02% ay may ''Disorders/Differences of Sex Development (DSD)'' ''o [[Interseks]]'', na hindi nangangahulugang &quot;''third sex''&quot; o &quot;ikatlong kasarian&quot; kundi bihirang kondisyong medikal. Ito ay natural na baryasyon sa pagitan ng binaryong kasarian. &lt;ref name=&quot;EBO gender identity2&quot;&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/228219/gender-identity &quot;gender identity.&quot;] Encyclopædia Britannica Online. 11 Marso 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Witchel |first=Selma Feldman |date=2018-04 |title=Disorders of sex development |url=https://doi.org/10.1016/j.bpobgyn.2017.11.005 |journal=Best Practice &amp;amp; Research Clinical Obstetrics &amp;amp; Gynaecology |volume=48 |pages=90–102 |doi=10.1016/j.bpobgyn.2017.11.005 |issn=1521-6934}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gamble |first=Tony |last2=Zarkower |first2=David |date=2012-04 |title=Sex determination |url=https://doi.org/10.1016/j.cub.2012.02.054 |journal=Current Biology |volume=22 |issue=8 |pages=R257–R262 |doi=10.1016/j.cub.2012.02.054 |issn=0960-9822}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Sax |first=Leonard |date=2002-08-01 |title=How common is lntersex? A response to Anne Fausto‐Sterling |url=https://doi.org/10.1080/00224490209552139 |journal=The Journal of Sex Research |volume=39 |issue=3 |pages=174–178 |doi=10.1080/00224490209552139 |issn=0022-4499}}&lt;/ref&gt; 

Ang ''gender identity'' ay hindi biyolohikal na katangian na deterministik, kundi isang [[kathang panlipunan]] ''(social construct)'' at [[kathang pangkaisipan]] ''(psychological construct)''. Kadalasang sumasalamin ang ekspresyong pangkasarian (''gender expression'') sa pagpapakilanlan ng kasarian ng tao, ngunit hindi ito palaging ganito. Halimbawa; ang isang lalaking indibidwal (46,XY, may testes), na kinikilala ang sarili bilang babae ay maaring ang ekspresyong pangkasarian ay higit na nauugnay sa panlalaki. &lt;ref name=&quot;Summers&quot;&gt;{{cite book| vauthors = Summers RW |url=https://books.google.com/books?id=5nF1DQAAQBAJ&amp;pg=PA232|title=Social Psychology: How Other People Influence Our Thoughts and Actions [2 volumes]|date=2016|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781610695923|page=232}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;APA2015&quot;&gt;{{cite journal | author = American Psychological Association | title = Guidelines for psychological practice with transgender and gender nonconforming people | url = https://archive.org/details/sim_american-psychologist_2015-12_70_9/page/832 | journal = The American Psychologist | volume = 70 | issue = 9 | pages = 832–864 | date = Disyembre 2015 | pmid = 26653312 | doi = 10.1037/a0039906 | s2cid = 1751773 }}&lt;/ref&gt; Ang ilang indibidwal na ang kinikilalang kasarian ay hindi tumutugma sa kanilang biyolohikal na kasarian ay kinabibilangan ng ''transgender'', ''non-binary'', ''genderqueer, bigender'' o ''agender''.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=MacKenzie |first=Gordene Olga |title=Transgender nation |url=https://archive.org/details/transgendernatio0000mack |date=1994 |publisher=Bowling Green State University Popular Press |isbn=978-0-87972-596-9 |location=Bowling Green, OH}}&lt;/ref&gt;  

Bagaman binaryo ang biyolohikal na kasarian, may mga ''[[Gampaning pangkasarian|gender roles]]'' o kathang panlipunan sa mga tao sa karamihan ng lipunan na ipinapataw sa pagiging lalaki o babae. Sumasaklaw ang mga inaasahang ito sa asal, tungkulin, ekspresyon, [[Oryentasyong seksuwal|oryentasyong sekswal]], at iba pang aspeto ng buhay panlipunan. Dahil wala namang taong perpektong sumusunod sa mga ito, tinuturing ng ilan na salungat at mapanganib ang mahigpit na pagtrato sa ''gender roles'' bilang pamantayan.&lt;ref name=&quot;Carlson&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Martin GN, Carlson NR, Buskist W |chapter=Psychology and Neuroscience |title=Psychology: The Science of Behaviour |date=2009 |publisher=Pearson |location=Toronto, Canada |isbn=978-0-205-64524-4 |edition=4th |chapter-url=https://books.google.com/books?id=zyMbUZYnWh8C&amp;dq=Psychology%3A+the+science+of+behaviour+2009&amp;pg=PA140 |pages=140–141 |access-date=19 Disyembre 2021 |archive-date=19 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211219122137/https://books.google.com/books?id=zyMbUZYnWh8C&amp;dq=Psychology:+the+science+of+behaviour+2009&amp;pg=PA140 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Eller JD |title=Culture and diversity in the United States: so many ways to be American |date=2015 |publisher=Routledge |location=Abingdon, Oxon |isbn=978-1-317-57578-8 | page = 137 | quote = Karamihan sa mga lipunang Kanluranin, kabilang ang Estados Unidos, ay tradisyunal na gumagamit ng konsepto ng binaryong kasarian }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AmPsycholAssn-whatis&quot;&gt;{{cite web|title=Sexual Orientation &amp; Homosexuality|publisher=[[American Psychological Association]]|date=2020|access-date=6 Pebrero 2020|url=https://www.apa.org/topics/lgbt/orientation|archive-date=16 Pebrero 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190216213126/https://www.apa.org/topics/lgbt/orientation|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  

Ayon sa ilang mas lumang sanggunian, ang gender identity o ang kinikilalang kasarian ng isang indibidwal ay nabubuo nang mabilis sa mga unang taon ng pagkabata at sa maraming kaso ay nagiging matatag pagsapit ng edad na 3 o 4. Ang [[Endocrine Society]] naman ay nagsasaad na may biyolohikal na elemento sa likod ng gender identity at tila walang panlabas na puwersa na madaling nagdudulot ng pagbabago rito.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Gender identity |url=https://www.britannica.com/topic/gender-identity |access-date=2022-10-13 |website=[[Encyclopædia Britannica]] |language=tl |archive-date=12 Oktubre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231012085044/https://www.britannica.com/topic/gender-identity |url-status=live }}&lt;/ref&gt;  Gayunpaman, ang mga pananaw na ito ay pinagtatalunan. Itinuturing ng mga panlipunang konstruktibista na ang gender identity, o ang paraan ng pagpapahayag nito, ay pangunahing nahuhubog ng kultura at kapaligiran. Hindi rin lubos na naitatag kung gaano katatag o likas ang naturang pagkakakilanlan, lalo na sa harap ng mga datos ukol sa paghinto ng gender dysphoria (desistance) at impluwensyang panlipunan.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Gender identity |url=https://www.britannica.com/topic/gender-identity |access-date=2022-10-13 |website=[[Encyclopædia Britannica]] |language=tl |archive-date=12 Oktubre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231012085044/https://www.britannica.com/topic/gender-identity |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Summers&quot;&gt;{{cite book| vauthors = Summers RW |url=https://books.google.com/books?id=5nF1DQAAQBAJ&amp;pg=PA232|title=Social Psychology: How Other People Influence Our Thoughts and Actions [2 volumes]|date=2016|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781610695923|page=232}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;APA2015&quot;&gt;{{cite journal | author = American Psychological Association | title = Guidelines for psychological practice with transgender and gender nonconforming people | url = https://archive.org/details/sim_american-psychologist_2015-12_70_9/page/832 | journal = The American Psychologist | volume = 70 | issue = 9 | pages = 832–864 | date = Disyembre 2015 | pmid = 26653312 | doi = 10.1037/a0039906 | s2cid = 1751773 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Bhargava A, Arnold AP, Bangasser DA, Denton KM, Gupta A, Hilliard Krause LM, Mayer EA, McCarthy M, Miller WL, Raznahan A, Verma R | display-authors = 6 | title = Considering Sex as a Biological Variable in Basic and Clinical Studies: An Endocrine Society Scientific Statement | journal = Endocrine Reviews | volume = 42 | issue = 3 | pages = 219–258 | date = Mayo 2021 | pmid = 33704446 | pmc = 8348944 | doi = 10.1210/endrev/bnaa034 }}&lt;/ref&gt;

== Pinagmulan ng salita ==

Ang salitang ''gender identity'' ay isang bagong likhang salita o [[neolohismo]] sa [[wikang Ingles]]. Unang ginamit ito noong dekada 1960, at mas lumaganap noong dekada 1970 at mga sumunod na taon. Ito ay likhang salita ng propesor ng saykayatrya na si [[Robert J. Stoller]] noong 1964, at lalo itong pinasikat ng sikolohistang si [[John Money]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/health/health-news/dr-john-money-pioneer-sexual-identity-dies-flna1c9439208|title=Dr. John Money, pioneer in sexual identity, dies|website=[[NBC News]]|date=9 Hulyo 2006 |access-date=16 Enero 2022|archive-date=16 Enero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220116101434/https://www.nbcnews.com/health/health-news/dr-john-money-pioneer-sexual-identity-dies-flna1c9439208|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Bevan TE |title=The psychobiology of transsexualism and transgenderism: a new view based on scientific evidence |date=2015 |location=Santa Barbara, California |publisher=Bloomsbury |isbn=978-1440831270 |page=40}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Stoller RJ | title = The Hermaphroditic Identity of Hermaphrodites | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-nervous-and-mental-disease_1964-11_139_5/page/452 | journal = The Journal of Nervous and Mental Disease | volume = 139 | issue = 5 | pages = 453–457 | date = Nobyembre 1964 | pmid = 14227492 | doi = 10.1097/00005053-196411000-00005 | s2cid = 22585295 }}&lt;/ref&gt; 

Robert J. Stoller (1964) , ang unang gumamit ng termino. Sinasabing ang terminong &quot;''gender identity''&quot; ay unang inimbento ni Robert J. Stoller, isang sikayatrista mula sa UCLA, noong 1964. Siya ang nagpasimuno sa paggamit ng konsepto bilang bahagi ng usaping sikolohikal ukol sa pagkakakilanlan ng kasarian. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=About: Gender identity |url=https://dbpedia.org/page/Gender_identity |access-date=2025-08-29 |website=dbpedia.org}}&lt;/ref&gt; Si John Money ang nagpasikat ng konsepto. Habang hindi siya ang unang lumikha ng salita, si John Money, isang sikolohista at sexolohista sa Johns Hopkins, ang nagbigay-lakas at nagpatanyag sa konsepto sa pamamagitan ng kanyang trabaho noong mga 1960s. Si Money ang nagtatag ng Gender Identity Clinic noong 1965 at ginamit ang termino sa press release noong Nobyembre 21, 1966 para ipahayag ang pagbubukas ng klinika para sa mga transsexual. &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Money |first=J. |date=1994 |title=The concept of gender identity disorder in childhood and adolescence after 39 years |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/7996589 |journal=Journal of Sex &amp; Marital Therapy |volume=20 |issue=3 |pages=163–177 |doi=10.1080/00926239408403428 |issn=0092-623X |pmid=7996589}}&lt;/ref&gt; Unang lumitaw ang salitang ''gender identity'' noong 1963 sa mga papel na ipinakita nina Robert Stoller at [[Ralph Greenson]] sa ''23rd International Psycho-Analytic Congress'' sa Stockholm. Sa kanilang pananaliksik, inilalarawan nila ang ''gender identity'' bilang ang kamalayan ng isang tao sa kanyang kasarian—kung siya man ay lalaki o babae.&lt;ref&gt;https://philpapers.org/archive/BYRTOO-7.pdf&lt;/ref&gt;

==Kasaysayan at mga Kahulugan==

===Mga Kahulugan===
Ang mga terminong ''gender identity'' at ''core gender identity'' ay unang ginamit sa kanilang kasalukuyang kahulugan—ang personal na karanasan ng isang tao hinggil sa kaniyang sariling kasarian noong mga dekada 1960.&lt;ref name=&quot;GID&quot;&gt;&quot;Ang terminong 'gender identity' ay ginamit sa isang pahayag sa pamamahayag, Nobyembre 21, 1966, upang ianunsyo ang bagong klinika para sa mga transsexual sa The Johns Hopkins Hospital. Ito ay naipalaganap sa midya sa buong mundo, at agad na naging bahagi ng pang-araw-araw na wika. ... Ang gender identity ay ang iyong sariling pakiramdam o paniniwala sa pagiging lalaki o babae.&quot; {{cite journal | vauthors = Money J | title = The concept of gender identity disorder in childhood and adolescence after 39 years | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-sex-and-marital-therapy_fall-1994_20_3/page/162 | journal = Journal of Sex &amp; Marital Therapy | volume = 20 | issue = 3 | pages = 163–177 | year = 1994 | pmid = 7996589 | doi = 10.1080/00926239408403428 | author-link = John Money }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Unge RK |title=Handbook of the psychology of women and gender | url = https://archive.org/details/isbn_9780471333326 |date=2001 |publisher=Wiley |location=New York |isbn=978-0-471-65357-8 | page = [https://archive.org/details/isbn_9780471333326/page/102 102] | quote = ''Gender identity'' ay ipinakilala sa propesyonal na bokabularyo nina Hooker at Stoller halos sabay sa mga unang taon ng dekada 1960 (tingnan si Money, 1985). Halimbawa, ginamit ni Stoller (1964) ang bahagyang naiibang terminong ''core gender identity''... }}&lt;/ref&gt; Hanggang sa kasalukuyan, karaniwan pa ring ginagamit ang mga ito sa ganitong kahulugan,&lt;ref name=&quot;Carlson&quot;/&gt; bagaman ilang iskolar ang gumagamit din ng termino upang tumukoy sa mga kategorya ng [[sexual orientation]] at [[sexual identity]] na ''[[gay]]'', ''[[lesbian]]'' at ''[[Bisexuality|bisexual]]''.&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Brym RJ, Lie J, Roberts LW, Rytina S |title=Sociology: Your Compass for a New World | url = https://archive.org/details/sociologyyourcom0000unse |date=2012 |publisher=Nelson Education |location=Toronto |isbn=978-0-17-650386-4 |edition=4th Canadian}}&lt;/ref&gt; Naiiba ang ''gender expression'' sa ''gender identity'' sapagkat ang ''gender expression'' ay kung paano pinipiling ipakita ng isang tao ang kanilang kasarian sa pamamagitan ng &quot;pangalan, panghalip, pananamit, ayos ng buhok, kilos, tinig o mga katangian ng katawan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://myhealth.alberta.ca/Alberta/Pages/gender-ID-expression-LGBTQ.aspx | title=Gender, gender identity, and gender expression | access-date=4 December 2022 | archive-date=13 April 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210413152257/https://myhealth.alberta.ca/Alberta/Pages/gender-ID-expression-LGBTQ.aspx | url-status=live }}&lt;/ref&gt; Kaya’t ito ay naiiba sa ''gender identity'' sapagkat ito ay panlabas na pagpapahayag ng kasarian ngunit maaaring hindi laging sumasalamin sa kasarian ng isang tao at maaaring magbago &quot;ayon sa pinagmulan ng lahi/etnisidad, katayuang sosyo-ekonomiko, at lugar ng paninirahan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=White Hughto |first1=Jaclyn M. |last2=Reisner |first2=Sari L. |last3=Pachankis |first3=John E. |title=Transgender Stigma and Health: A Critical Review of Stigma Determinants, Mechanisms, and Interventions |journal=Social Science &amp; Medicine |date=December 2015 |volume=147 |pages=222–231 |doi=10.1016/j.socscimed.2015.11.010 |pmid=26599625 |pmc=4689648 }}&lt;/ref&gt;

===Maagang Panitikan Medikal===
Sa huling bahagi ng ika-19 na siglo, sa mga akdang medikal, ang mga babaeng tumatangging sumunod sa nakatalagang tungkulin ng kasarian ay tinatawag na &quot;inverts&quot;, at inilalarawan silang may interes sa kaalaman at pag-aaral, at may &quot;pagkamuhi at kung minsan ay kawalan ng kakayahan sa pananahi&quot;.&lt;ref name=&quot;Padawer&quot;&gt;{{cite news |last1=Padawer |first1=Ruth |title=What's So Bad About a Boy Who Wants to Wear a Dress? |url=https://www.nytimes.com/2012/08/12/magazine/whats-so-bad-about-a-boy-who-wants-to-wear-a-dress.html |work=The New York Times |date=8 August 2012 |access-date=27 February 2017 |archive-date=25 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025213240/http://www.nytimes.com/2012/08/12/magazine/whats-so-bad-about-a-boy-who-wants-to-wear-a-dress.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Noong kalagitnaan ng dekada 1900, itinataguyod ng mga doktor ang ''corrective therapy'' para sa mga ganitong kababaihan at mga bata, na nangangahulugang ang mga asal na hindi naaayon sa pamantayan ng kasarian ay paparusahan at babaguhin.&lt;ref name=&quot;Khan2016&quot;&gt;{{cite web |last1=Khan |first1=Farah Naz |title=A History of Transgender Health Care |url=https://blogs.scientificamerican.com/guest-blog/a-history-of-transgender-health-care/ |work=[[Scientific American]] |date=16 November 2016 |access-date=16 December 2023 |archive-date=8 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208003936/https://blogs.scientificamerican.com/guest-blog/a-history-of-transgender-health-care/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Standards of Care&quot;&gt;{{cite journal |title=Liberating sex, knowing desire: ''scientia sexualis'' and epistemic turning points in the history of sexuality |last=Chiang |first=Howard H. |journal=[[History of the Human Sciences]] |volume=25 |issue=5| pages=42–69 |doi=10.1177/0952695110378947 |date=18 November 2010|pmid=21322413 |s2cid=26766140 }}&lt;/ref&gt; Layunin ng terapiyang ito na ibalik ang mga bata sa kanilang &quot;tamang&quot; tungkulin ng kasarian at sa gayon ay mabawasan ang bilang ng mga batang magiging [[transgender]].&lt;ref name=&quot;Padawer&quot; /&gt;

===Mga Pananaw nina Freud at Jung===
Noong 1905, ipinakita ni [[Sigmund Freud]] ang kaniyang teorya ng [[psychosexual development]] sa ''[[Three Essays on the Theory of Sexuality]]'', na nagpapakita ng ebidensiya na sa pregenital na yugto, hindi pinag-iiba ng mga bata ang kasarian, at ipinapalagay na parehong may parehong genitalya at kakayahang magparami ang dalawang magulang. Batay dito, kaniyang ipinahayag na ang pagiging [[bisexuality|bisexual]] ang orihinal na oryentasyong sekswal at na ang pagiging [[heterosexuality|heterosexual]] ay resulta ng pagpigil sa yugto ng [[phallic stage]], kung saan nagiging malinaw ang ''gender identity''.&lt;ref name=&quot;Ruse1988&quot;&gt;{{citation |last=Ruse |first=Michael |title=Homosexuality: A Philosophical Inquiry |year=1988 |publisher=Basil Blackwell |location=New York |isbn=0-631-15275-X}}&lt;/ref&gt; Ayon kay Freud, sa yugtong ito, umuunlad ang mga bata ng [[Oedipus complex]] kung saan mayroon silang pantasyang sekswal para sa magulang na may kabaligtarang kasarian at pagkamuhi sa magulang na may parehong kasarian; ang pagkamuhi ay nagiging (hindi malay) na paglilipat at (may malay) na pagkakakilanlan sa kinamumuhiang magulang, na parehong nagsisilbing modelo upang mapawi ang pagnanasa at banta na putulin ang kapangyarihan ng bata na matugunan ito.&lt;ref name=myers/&gt; Noong 1913, iminungkahi ni [[Carl Jung]] ang [[Electra complex]] sapagkat naniniwala siya na ang pagiging bisexual ay hindi ugat ng sikolohikal na buhay, at na hindi sapat ang paglalarawan ni Freud sa batang babae (tinanggihan ni Freud ang mungkahing ito).&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Freud S |year=1931|chapter=Female Sexuality|title=The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud|volume=21|page=229}}&lt;/ref&gt;
{{div col|}}
===Dekada 1950 at 1960===
Noong dekada 1950 at 1960, nagsimulang pag-aralan ng mga sikologo ang pag-unlad ng kasarian sa mga batang paslit, bahagyang upang maunawaan ang pinagmulan ng [[homosexuality]] (na itinuturing noon bilang isang [[mental disorder]]). Noong 1958, itinatag ang ''Gender Identity Research Project'' sa [[UCLA Medical Center]] para sa pag-aaral ng mga [[intersex]] at transsexual. Pinagsama-sama ni [[Robert Stoller]], isang psychoanalyst, ang maraming natuklasan ng proyekto sa kaniyang aklat na ''Sex and Gender: On the Development of Masculinity and Femininity'' (1968). Siya rin ang kinikilalang nagpakilala ng terminong ''gender identity'' sa ''International Psychoanalytic Congress'' sa [[Stockholm, Sweden]], noong 1963.&lt;ref&gt;{{cite book | last1 = Parker | first1 = Richard Guy | last2 = Aggleton | first2 = Peter | title = Culture, Society and Sexuality: A Reader | publisher = [[Psychology Press]] | url = https://books.google.com/books?id=MlZbFt6421gC&amp;pg=PA80 | page = 80 | date = 1999 | isbn = 9781857288117 | access-date = 18 December 2023 | archive-date = 22 February 2024 | archive-url = https://web.archive.org/web/20240222035325/https://books.google.com/books?id=MlZbFt6421gC&amp;pg=PA80#v=onepage&amp;q&amp;f=false | url-status = live }}&lt;/ref&gt; Malaki rin ang naging ambag ni [[John Money]], isang behavioral psychologist, sa pag-unlad ng mga unang teorya ng ''gender identity''. Ang kaniyang gawain sa ''[[History of transgender care at Johns Hopkins Hospital|Gender Identity Clinic]]'' ng Johns Hopkins University (itinatag noong 1965) ay nagpasikat sa isang [[interactionist]] na teorya ng ''gender identity'', na nagsasabing hanggang sa isang tiyak na edad, ang ''gender identity'' ay medyo nababago at patuloy na napag-uusapan. Ang kaniyang aklat na ''Man and Woman, Boy and Girl'' (1972) ay naging malawakang gamit na [[college textbook]], bagaman maraming ideya ni Money ang kalaunan ay hinamon.&lt;ref&gt;{{cite book| vauthors = Haraway D |title=Simians, Cyborgs, and Women: The Reinvention of Nature |publisher=[[Free Association Books]]|year=1991|isbn=978-0-415-90386-8|location=London|page=133|author-link=Donna Haraway}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Karkazis K | title = [[Fixing Sex|Fixing Sex: Intersex, Medical Authority, and Lived Experience]] | publisher = Duke University Press | date = November 2008 | isbn = 978-0-8223-4318-9 }}&lt;/ref&gt;

===Mga Pananaw ni Butler===
Sa huling bahagi ng dekada 1980, nagsimulang magbigay ng regular na lektura ang iskolar sa pag-aaral ng kasarian na si [[Judith Butler]] hinggil sa ''gender identity'', at noong 1990, inilathala nila ang ''[[Gender Trouble|Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity]]'', na nagpapakilala sa konsepto ng [[gender performativity]].&lt;ref&gt;{{cite book| vauthors = Butler J |title=Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity| url = https://archive.org/details/gendertroublefem0000butl |publisher=Routledge|year=1990|isbn=978-0415389556|location=London|pages=front/backmatter|author-link=Judith Butler}}&lt;/ref&gt; Ipinapahayag ni Butler na ang tradisyonal na pananaw sa kasarian ay naglilimita sapagkat sumusunod ito sa nangingibabaw na panlipunang pamantayan na tinuturing ang kasarian bilang dalawahan lamang. Sa pagsusuri sa kasarian, ipinakikilala ni Butler ang isang mas masusing pananaw kung saan pinagsasama nila ang mga konsepto ng ''performativity'' at kasarian.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Feminist Perspectives on Sex and Gender |encyclopedia=The [[Stanford Encyclopedia of Philosophy]] |year=2023 |last=Mikkola |first=Mari |publisher=[[Metaphysics Research Lab (Stanford University)]] |url=https://plato.stanford.edu/entries/feminism-gender/ |edition=Fall 2023 |access-date=17 December 2023 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601002408/https://plato.stanford.edu/entries/feminism-gender/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==Mga Salik na Biyolohikal==
Ilang mga salik na biyolohikal bago ipanganak, kabilang ang mga gene at hormone, ay maaaring makaapekto sa pagkakakilanlan ng kasarian.&lt;ref name=&quot;ZhongNan&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Ghosh&quot;&gt;{{cite web|vauthors=Ghosh S|title=Gender Identity|url=http://emedicine.medscape.com/article/917990-overview|access-date=29 October 2012|publisher=MedScape|archive-date=6 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210306211817/https://emedicine.medscape.com/article/917990-overview|url-status=live}}&lt;/ref&gt; May mga mungkahi na ang pagkakakilanlan ng kasarian ay kontrolado ng mga [[Sex hormone|sex steroid]] bago ipanganak, ngunit mahirap itong subukan dahil walang paraan upang pag-aralan ang pagkakakilanlan ng kasarian sa mga hayop.&lt;ref&gt;{{Cite book|vauthors=Balthazart J|url=https://books.google.com/books?id=3fjGjlcVINkC&amp;q=the+biology+of+gender+identity|title=The Biology of Homosexuality|date=2012|publisher=Oxford University Press, USA|isbn=978-0-19-983882-0|page=5|language=en|author-link=Jacques Balthazart|access-date=18 September 2021|archive-date=17 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220217115728/https://books.google.com/books?id=3fjGjlcVINkC&amp;q=the+biology+of+gender+identity|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ayon sa biyolohistang si [[Michael J Ryan (biologist)|Michael J. Ryan]], tanging mga tao lamang ang may pagkakakilanlan ng kasarian.&lt;ref&gt;{{Cite book|vauthors=Ryan MJ|url=https://books.google.com/books?id=-mUxDwAAQBAJ&amp;q=Only+humans+have+gender+identity&amp;pg=PA9|title=A Taste for the Beautiful: The Evolution of Attraction|date=16 January 2018|publisher=Princeton University Press|isbn=978-1-4008-8915-0|page=9|language=en|access-date=18 September 2021|archive-date=11 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220311164835/https://books.google.com/books?id=-mUxDwAAQBAJ&amp;q=Only+humans+have+gender+identity&amp;pg=PA9|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Sa isang pahayag ng posisyon, sinabi ng [[Endocrine Society]]:&lt;ref name=&quot;endocrine-society-position&quot;&gt;{{Cite web |date=16 Disyembre 2020 |title=Transgender Health |url=https://www.endocrine.org/advocacy/position-statements/transgender-health |access-date=2022-10-13 |website=www.endocrine.org |language=en |archive-date=10 Oktubre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221010143844/https://www.endocrine.org/advocacy/position-statements/transgender-health |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

{{quote|Ang medikal na pagkakasundo noong huling bahagi ng ika-20 siglo ay na ang mga taong transgender at hindi tugma sa kasarian ay may sakit sa kalusugang pangkaisipan na tinatawag na &quot;gender identity disorder&quot;. Itinuturing noon na nababago ang pagkakakilanlan ng kasarian at maaaring maimpluwensyahan ng panlabas na mga salik. Sa kasalukuyan, gayunpaman, hindi na itinuturing na balido ang pananaw na ito. Lumitaw ang makabuluhang ebidensiyang siyentipiko na nagpapakita ng matibay na elementong biyolohikal sa likod ng pagkakakilanlan ng kasarian. Maaaring gumawa ng mga pagpili ang mga indibidwal dahil sa iba pang salik sa kanilang buhay, ngunit tila walang panlabas na puwersa na tunay na nagiging sanhi upang baguhin ng isang tao ang kanilang pagkakakilanlan ng kasarian.}}&lt;ref name=&quot;endocrine-society-position&quot;&gt;{{Cite web |date=16 Disyembre 2020 |title=Transgender Health |url=https://www.endocrine.org/advocacy/position-statements/transgender-health |access-date=2022-10-13 |website=www.endocrine.org |language=en |archive-date=10 Oktubre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221010143844/https://www.endocrine.org/advocacy/position-statements/transgender-health |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
====Transgender at Transseksuwalidad====

[[FILE:Non-binary transgender woman in black blouse.jpg|thumb|Isang lalaki, biyolohikal, na kinikilala ang sarili bilang ''non-binary transgender woman.'' Ang ''gender expression'' niya ay maiuugnay sa mga istereotipo na kadalasang ipinapataw sa mga babae. Halimbawa, itinuturing sa maraming lipunan na ang mahabang buhok at paggamit ng [[Meyk-ap|meykap]] ay panlabas na anyong mas karaniwan sa mga babae. ]]

May ilang pag-aaral na nagsiyasat kung may ugnayan sa pagitan ng mga salik na biyolohikal at [[transgender]] o [[transsexual]] na pagkakakilanlan.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Vilain E | title = Genetics of intersexuality. | journal = Journal of Gay &amp; Lesbian Psychotherapy | date = Hulyo 2006 | volume = 10 | issue = 2 | pages = 9–26 | doi = 10.1300/J236v10n02_02 | s2cid = 142998821 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid15617542&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Fleming A, Vilain E | title = The endless quest for sex determination genes | journal = Clinical Genetics | volume = 67 | issue = 1 | pages = 15–25 | date = Enero 2005 | pmid = 15617542 | doi = 10.1111/j.1399-0004.2004.00376.x | s2cid = 7595544 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Savic I, Arver S | title = Sex dimorphism of the brain in male-to-female transsexuals | journal = Cerebral Cortex | volume = 21 | issue = 11 | pages = 2525–2533 | date = Nobyembre 2011 | pmid = 21467211 | doi = 10.1093/cercor/bhr032 | doi-access = free }} Napagpasyahan na ang mga gynephilic trans women ay may mga utak na tulad ng sa mga lalaki, ngunit sa ilang bahagi, ang mga utak ng trans women ay naiiba sa parehong utak ng lalaki at babae.&lt;/ref&gt; Ipinakita ng ilang pag-aaral na ang [[Sexual dimorphism|sekswal na dimorpikong]] estruktura ng utak sa mga transseksuwal ay lumilihis mula sa nauugnay sa kanilang kasarian sa kapanganakan patungo sa nauugnay sa kanilang nais na kasarian.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Gizewski ER, Krause E, Schlamann M, Happich F, Ladd ME, Forsting M, Senf W | title = Specific cerebral activation due to visual erotic stimuli in male-to-female transsexuals compared with male and female controls: an fMRI study | journal = The Journal of Sexual Medicine | volume = 6 | issue = 2 | pages = 440–448 | date = Pebrero 2009 | pmid = 18761592 | doi = 10.1111/j.1743-6109.2008.00981.x }} Natuklasan na ang isang sample ng androphilic trans women ay lumipat patungo sa direksyong pambabae sa tugon ng utak.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Rametti G, Carrillo B, Gómez-Gil E, Junque C, Segovia S, Gomez Á, Guillamon A | title = White matter microstructure in female to male transsexuals before cross-sex hormonal treatment. A diffusion tensor imaging study | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-psychiatric-research_2011-02_45_2/page/198 | journal = Journal of Psychiatric Research | volume = 45 | issue = 2 | pages = 199–204 | date = Pebrero 2011 | pmid = 20562024 | doi = 10.1016/j.jpsychires.2010.05.006 }} Natuklasan na ang pattern ng white matter sa mga gynephilic trans men ay lumipat sa direksyong panlalaki kahit bago pa magsimulang uminom ng male hormones ang mga babaeng naging lalaki.&lt;/ref&gt; Ang dami ng central subdivision ng [[stria terminalis#Bed nucleus of the stria terminalis|bed nucleus of a stria terminalis]] o BSTc (isang bahagi ng [[basal ganglia]] ng utak na naaapektuhan ng [[Prenatal androgen transfer|prenatal androgens]]) ng mga babaeng transseksuwal ay sinasabing katulad ng sa mga babae at hindi katulad ng sa mga lalaki,&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Carlsson NR |title=Psychology: The Science of Behavior |date=2010 |publisher=Allyn &amp; Bacon |location=Boston |isbn=978-0-205-54786-9 |edition=7th | page =418 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Zhou JN, Hofman MA, Gooren LJ, Swaab DF | title = A sex difference in the human brain and its relation to transsexuality | journal = Nature | volume = 378 | issue = 6552 | pages = 68–70 | date = Nobyembre 1995 | pmid = 7477289 | doi = 10.1038/378068a0 | bibcode = 1995Natur.378...68Z | hdl-access = free | type = Submitted manuscript | s2cid = 4344570 | hdl = 20.500.11755/9da6a0a1-f622-44f3-ac4f-fec297a7c6c2 | url = https://pure.knaw.nl/portal/en/publications/a-sex-difference-in-the-human-brain-and-its-relation-to-transsexuality(9da6a0a1-f622-44f3-ac4f-fec297a7c6c2).html | access-date = 6 Setyembre 2018 | archive-date = 29 Agosto 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170829164452/https://pure.knaw.nl/portal/en/publications/a-sex-difference-in-the-human-brain-and-its-relation-to-transsexuality(9da6a0a1-f622-44f3-ac4f-fec297a7c6c2).html | url-status = live }}&lt;/ref&gt; ngunit hindi pa malinaw ang relasyon ng dami ng BSTc sa pagkakakilanlan ng kasarian.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Rosenthal SM | title = Approach to the patient: transgender youth: endocrine considerations | journal = The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism | volume = 99 | issue = 12 | pages = 4379–4389 | date = Disyembre 2014 | pmid = 25140398 | doi = 10.1210/jc.2014-1919 | quote = ang sekswal na dimorpikong pagkakaiba ng BSTc sa mga tao ay hindi lumilitaw hanggang sa pagbibinata, taliwas sa mga daga, kung saan ang ganitong pagkakaiba sa BST ay nangyayari sa maagang postnatal na yugto at tila nangangailangan ng perinatal na pagkakaiba sa antas ng T (44, 45). Dahil maraming kabataang transgender ang nakararanas ng makabuluhang gender dysphoria bago ang pagbibinata (at bago lumitaw ang pagkakaibang sekswal sa dami ng BSTc), tila hindi malinaw ang relasyon sa pagitan ng dami ng BSTc at pagkakakilanlan ng kasarian. | doi-access = free }}&lt;/ref&gt; Katulad na [[Biology and sexual orientation#Studies of brain structure|mga pagkakaiba sa estruktura ng utak]] ay nakita sa pagitan ng mga lalaking bakla at heterosexual, at sa pagitan ng mga babaeng tomboy at heterosexual.&lt;ref name=&quot;LeVay 1991&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = LeVay S | title = A difference in hypothalamic structure between heterosexual and homosexual men | url = https://archive.org/details/sim_science_1991-08-30_253_5023/page/1034 | journal = Science | volume = 253 | issue = 5023 | pages = 1034–1037 | date = Agosto 1991 | pmid = 1887219 | doi = 10.1126/science.1887219 | bibcode = 1991Sci...253.1034L | s2cid = 1674111 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Byne 2001&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Byne W, Tobet S, Mattiace LA, Lasco MS, Kemether E, Edgar MA, Morgello S, Buchsbaum MS, Jones LB | display-authors = 6 | title = The interstitial nuclei of the human anterior hypothalamus: an investigation of variation with sex, sexual orientation, and HIV status | journal = Hormones and Behavior | volume = 40 | issue = 2 | pages = 86–92 | date = Setyembre 2001 | pmid = 11534967 | doi = 10.1006/hbeh.2001.1680 | s2cid = 3175414 }}&lt;/ref&gt; May komponenteng henetiko ang transseksuwalidad.&lt;ref&gt;{{cite book | last1= Klink | first1= Daniel | title= Gender Dysphoria and Disorders of Sex Development |date=2013 | chapter=Genetic Aspects of Gender Identity Development and Gender Dysphoria | series= Focus on Sexuality Research |pages=25–51 |chapter-url=https://rdcu.be/dkOSo |publisher=Springer| doi= 10.1007/978-1-4614-7441-8_2 | isbn= 978-1-4614-7440-1 }}&lt;/ref&gt;
{{div col|}}
====Mga Intersex====

Ang intersex ay isang payong na termino na kumakatawan sa mahigit 40 na uri ng kondisyong medikal, na bawat isa ay may kanya-kanyang partikular na paraan ng pag-unlad. Ang mga taong itinuturing na intersex ay may tipikal na pagbuo ng gonads (alinman sa bayag o obaryo) at may karaniwang estruktura ng Wolffian o Mullerian, kaya sila ay itinuturing pa rin maalinman sa lalaki o babae.
Maaari silang makaranas ng pagkakakilanlan ng kasarian na hindi ganap na tumutugma sa kanilang pisikal na anyo. Ang ilang intersex na tao ay pinalaki bilang isang kasarian ngunit kalaunan ay kumikilala sa isa pa; ang iba naman ay maaaring hindi ikategorya nang malinaw bilang lalaki o babae.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Dreger|first=Alice Domurat|title=Hermaphrodites and the Medical Invention of Sex|publisher=Harvard University Press|year=1998|isbn=978-0-674-39089-7|url=https://books.google.com/books?id=ciQwDwAAQBAJ&amp;pg=PA22|access-date=17 Enero 2022|archive-date=19 Enero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119044121/https://books.google.com/books?id=ciQwDwAAQBAJ&amp;pg=PA22|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ang intersex ay isang tao na ipinanganak na may katawan (tulad ng ari, hormones, o chromosomes) na hindi eksaktong akma sa karaniwang ideya ng “lalaki” o “babae.” Ibig sabihin, may halo o kakaibang kumbinasyon ng mga katangiang pangkatawan.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.unfe.org/definitions/ |title=Definitions |publisher=United Nations Free &amp; Equal |access-date=17 Enero 2022 |archive-date=20 Enero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120031846/https://www.unfe.org/definitions/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
Hindi ito tungkol sa kung ano ang gender identity niya, kundi sa pisikal na anyo at biology niya mula pagkasilang.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Reis|first=Elizabeth|title=Intersex and the Medical Regulation of Gender|journal=Harvard Journal of Law &amp; Gender|date=2010|volume=33|pages=487–500|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1615080|access-date=17 Enero 2022|archive-date=4 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104193309/https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1615080|url-status=live}}&lt;/ref&gt;


Sa ilang kaso, maaaring maapektuhan ng mga intersex na kondisyon ang mga [[Sex hormone|sex hormone]] sa sinapupunan, na maaaring magdulot ng pagkakaibang pag-unlad ng utak at impluwensyahan ang pagkakakilanlan ng kasarian.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hughes|first1=Ieuan A.|last2=Houwing|first2=Marie E.|last3=Ahmed|first3=S. Faisal|title=The Biology of Sex: Disorders/Differences of Sex Development and Their Effect on Gender Identity|journal=Endocrine Reviews|date=Disyembre 2020|volume=41|issue=6|pages=783–816|doi=10.1210/endrev/bnaa026|pmid=32949530|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Ang mga desisyon ng magulang at doktor tungkol sa pag-aayos ng genital o pagpapalaki bilang isang partikular na kasarian ay maaari ring makaapekto sa pagkakakilanlan ng kasarian ng intersex na indibidwal.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Reis|first=Elizabeth|title=Intersex and the Medical Regulation of Gender|journal=Harvard Journal of Law &amp; Gender|date=2010|volume=33|pages=487–500|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1615080|access-date=17 Enero 2022|archive-date=4 Nobyembre 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104193309/https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1615080|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

====Ang terminong &quot;hermaphrodite&quot;====
{{Main|Hermaphrodite}}
Sa kasaysayan, ginamit sa batas ang terminong &quot;hermaphrodite&quot; upang tukuyin ang mga taong may hindi tiyak na kasarian. Noong ika-12 siglo, binanggit sa {{Lang|la|[[Decretum Gratiani]]}} na &quot;Kung maaaring magsaksi ang isang hermaphrodite sa isang testamento, ay nakadepende sa kung aling kasarian ang nangingibabaw&quot; (&quot;Hermafroditus an ad testamentum adhiberi possit, qualitas sexus incalescentis ostendit&quot;).&lt;ref&gt;Decretum Gratiani, C. 4, q. 2 et 3, c. 3&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://geschichte.digitale-sammlungen.de/decretum-gratiani/kapitel/dc_chapter_1_1585 |title=Decretum Gratiani (Kirchenrechtssammlung) |work=Bayerische StaatsBibliothek ([[Bavarian State Library]]) |date=5 Pebrero 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220084841/http://geschichte.digitale-sammlungen.de/decretum-gratiani/kapitel/dc_chapter_1_1585 |archive-date=20 Disyembre 2016 }}&lt;/ref&gt; Sa parehong paraan, ang Ingles na hurista at hukom noong ika-17 siglo na si [[Edward Coke]] (Lord Coke), ay sumulat sa kanyang ''[[Institutes of the Lawes of England]]'' hinggil sa mga batas ng pagmamana, na nagsasaad: &quot;Bawat tagapagmana ay maaaring lalaki, babae, o hermaphrodite, na parehong lalaki at babae. At ang isang hermaphrodite (na tinatawag ding ''Androgynus'') ay magiging tagapagmana, alinman bilang lalaki o babae, ayon sa uri ng kasariang nangingibabaw.&quot;&lt;ref&gt;[[Edward Coke|E Coke]], The First Part of the Institutes of the Laws of England, Institutes 8.a. (1st Am. Ed. 1812).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Greenberg 1999 277–278&quot;&gt;{{Cite journal |volume=41 |last=Greenberg |first=Julie |title=Defining Male and Female: Intersexuality and the Collision Between Law and Biology |url=https://archive.org/details/sim_arizona-law-review_summer-1999_41_2/page/276 |journal=Arizona Law Review |date=1999 |ssrn=896307|pages=277–278}}&lt;/ref&gt;

===Gender dysphoria at karamdaman sa pagkakakilanlan ng kasarian===

Gender Identity Disorder ay ang dating tawag sa kondisyon kung saan ang isang tao ay nakakaramdam ng matinding hindi pagkakasiya o pagkadismaya (dysphoria) dahil ang kasarian na itinalaga sa kanila noong sila ay ipinanganak ay hindi tugma sa kanilang nararamdaman o pagkakakilanlan sa sarili. Ang Gender dysphoria (na dating tinawag na &quot;gender identity disorder&quot; o GID sa ''[[Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders]]'' o DSM) ay ang pormal na diyagnosis para sa mga taong nakararanas ng matinding [[dysphoria]] (hindi pagkakasiya o pagkadismaya) sa kasariang itinalaga sa kanila sa kapanganakan at/o sa mga gampanin ng kasarian na kaugnay nito:&lt;ref&gt;{{cite web | title = Gender Identity Disorder | work = Psychology Today | date = 24 October 2005 | url = http://www.psychologytoday.com/conditions/gender-identity-disorder | access-date = 16 December 2010 | archive-date = 6 March 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210306161912/https://www.psychologytoday.com/intl/conditions/gender-dysphoria | url-status = live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=6 March 2010 |title=Gender Dysphoria Organization Research and Education - About Gender Dysphoria |url=http://www.genderdysphoria.org/genderdysphoria_medical.html |access-date=13 May 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20100306075726/http://www.genderdysphoria.org/genderdysphoria_medical.html|archive-date=6 March 2010}}&lt;/ref&gt; &quot;Sa gender identity disorder, mayroong hindi pagtutugma sa pagitan ng kasarian ng panlabas na ari at ng pagkakakilanlan ng kasarian sa isip bilang panlalaki o pambabae.&quot;&lt;ref name=&quot;GID&quot; /&gt; Ang DSM (302.85) ay may limang pamantayan na kailangang matugunan bago ma-diagnose ang gender identity disorder, at ang karamdaman ay hinahati pa sa mga tiyak na kategorya batay sa edad, halimbawa [[gender identity disorder in children]] (para sa mga batang nakararanas ng gender dysphoria).

Unang lumitaw ang konsepto ng gender identity sa ikatlong edisyon ng DSM, [[DSM-III]] (1980), sa anyo ng dalawang [[mental disorder|psychiatric diagnosis]] ng gender dysphoria: gender identity disorder of childhood (GIDC), at transsexualism (para sa mga kabataan at matatanda). Noong rebisyon ng 1987, [[DSM-III-R]], idinagdag ang ikatlong diagnosis: gender identity disorder of adolescence and adulthood, nontranssexual type. Inalis ang huling diagnosis na ito sa sumunod na rebisyon, DSM-IV (1994), na pinagsama rin ang GIDC at transsexualism sa isang bagong diagnosis na gender identity disorder.&lt;ref name=&quot;Historical Note&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Zucker KJ, Spitzer RL | title = Was the gender identity disorder of childhood diagnosis introduced into DSM-III as a backdoor maneuver to replace homosexuality? A historical note | url = https://archive.org/details/journal-of-sex-and-marital-therapy_january-february-2005_31_1/page/31 | journal = Journal of Sex &amp; Marital Therapy | volume = 31 | issue = 1 | pages = 31–42 | date = Jan–Feb 2005 | pmid = 15841704 | doi = 10.1080/00926230590475251 | s2cid = 22589255 }}&lt;/ref&gt; Noong 2013, binago ng [[DSM-5]] ang pangalan ng diagnosis tungo sa ''gender dysphoria'' at nirebisa ang kahulugan nito.&lt;ref&gt;{{cite web|vauthors=Parry W|date=4 June 2013|title=DSM-5 Reflects Shift In Perspective On Gender Identity|url=http://www.huffingtonpost.com/2013/06/04/gender-dysphoria-dsm-5_n_3385287.html|access-date=23 October 2015|website=The Huffington Post|archive-date=8 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508073004/http://www.huffingtonpost.com/2013/06/04/gender-dysphoria-dsm-5_n_3385287.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

May mga awtor ng isang papel noong 2005 na kumwestyon sa pag-uuri ng mga problema sa gender identity bilang isang [[mental disorder]], na nagpapalagay na ang ilang pagbabago sa DSM ay maaaring ginawa bilang kapalit nang alisin ang homoseksuwalidad bilang karamdaman. Nanatili itong kontrobersyal,&lt;ref name=&quot;Historical Note&quot;/&gt; kahit na karamihan ng mga propesyonal sa kalusugang pangkaisipan ngayon ay sumusunod at sumasang-ayon sa kasalukuyang klasipikasyon ng DSM. Sa mga nakaraang taon, gayunpaman, mayroong &quot;dumadaming tinig na tumututol sa pagtingin sa buhay ng mga transgender bilang karamdaman at sa nangingibabaw na medikal-agham na naratibo tungkol sa karanasan ng mga trans.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book |doi=10.1093/OBO/9780199791231-0215 |chapter=Transgender Children |title=Childhood Studies |year=2019 |last1=Kennedy |first1=RM |last2=Farley |first2=Lisa |isbn=978-0-19-979123-1 }}&lt;/ref&gt; Dahil dito, noong 2019, inalis ng [[World Health Organization]] ang gender dysphoria mula sa kabanata ng sakit sa pag-iisip at inilipat ito sa kabanata ng kalusugang seksuwal, binago ang termino mula sa &quot;Gender Dysphoria&quot; tungo sa &quot;Gender Incongruence,&quot; at tuluyang tinanggal bilang isang pathological na sakit sa pag-iisip.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://icd.who.int/browse11/l-m/en#/http%3a%2f%2fid.who.int%2ficd%2fentity%2f90875286 | title=ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics | access-date=4 December 2022 | archive-date=1 August 2018 | archive-url=https://archive.today/20180801205234/https://icd.who.int/browse11/l-m/en%23/http://id.who.int/icd/entity/294762853#/http%3a%2f% }}&lt;/ref&gt;


==Mga Panlipunan at Pangkapaligirang Salik== 

Noong 1955, iminungkahi ni John Money na ang pagkakakilanlan sa kasarian ay nababago at natutukoy kung ang isang bata ay pinalaki bilang lalaki o babae sa kanyang murang kabataan.&lt;ref name=&quot;pmid13260820&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Money J, Hampson JG, Hampson JL | title = Isang pagsusuri sa ilang batayang seksuwal na konsepto: ang ebidensya ng human hermaphroditism | journal = Bulletin of the Johns Hopkins Hospital | volume = 97 | issue = 4 | pages = 301–19 | date = Oktubre 1955 | pmid = 13260820 | url = https://books.google.com/books?id=7-IaAQAAMAAJ&amp;pg=PA301 | access-date = 6 Disyembre 2022 | archive-date = 6 Disyembre 2022 | archive-url = https://web.archive.org/web/20221206034531/https://books.google.com/books?id=7-IaAQAAMAAJ&amp;pg=PA301 | url-status = live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Kreukels BP, Steensma TD, de Vries AL |title=Gender dysphoria and disorders of sex development: progress in care and knowledge |date=2014 |publisher=Springer |location=New York |isbn=978-1-4614-7441-8}}&lt;/ref&gt; Ang hipotesis ni Money ay mula noon ay pinabulaanan,&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Fausto-Sterling A |title=Sexing the body: gender politics and the construction of sexuality | url = https://archive.org/details/isbn_9780465077137 |date=2000 |publisher=Basic Books |location=New York, NY |isbn=978-0-465-07713-7 |edition=1st}}&lt;/ref&gt; ngunit ipinagpatuloy ng mga iskolar ang pag-aaral sa epekto ng mga panlipunang salik sa paghubog ng pagkakakilanlan sa kasarian.&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;/&gt; Noong dekada 1960 at 1970, iminungkahi ang mga salik tulad ng kawalan ng ama, kagustuhan ng ina na magkaroon ng anak na babae, o mga pattern ng pampalakas mula sa magulang bilang mga impluwensya; mas bagong mga teorya na nagsasabing maaaring bahagyang maimpluwensyahan ng [[psychopathology]] ng magulang ang paghubog ng pagkakakilanlan sa kasarian ay nakatanggap lamang ng kakaunting ebidensyang empirikal,&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;/&gt; na may isang artikulo noong 2004 na nagsasabing &quot;kulang ang matibay na ebidensya para sa kahalagahan ng mga panlipunang salik pagkatapos ng kapanganakan.&quot;&lt;ref name=&quot;pmid15724806&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Swaab DF | title = Seksuwal na pagkakaiba ng utak ng tao: kaugnayan para sa pagkakakilanlan sa kasarian, transseksuwalismo at seksuwal na oryentasyon | journal = Gynecological Endocrinology | volume = 19 | issue = 6 | pages = 301–12 | date = Disyembre 2004 | pmid = 15724806 | doi = 10.1080/09513590400018231 | s2cid = 1410435 | quote = &quot;...ang direktang epekto ng testosterone sa umuunlad na utak ng fetus ay may malaking kahalagahan para sa pagbuo ng pagkakakilanlan sa kasariang lalaki at heteroseksuwal na oryentasyon ng lalaki. Kulang ang matibay na ebidensya para sa kahalagahan ng mga panlipunang salik pagkatapos ng kapanganakan.&quot; }}&lt;/ref&gt; Isang pag-aaral noong 2008 ang nakakita na ang mga magulang ng mga batang may [[Gender dysphoria|gender dysphoria]] ay walang palatandaan ng mga isyung sikopatolohikal maliban sa bahagyang depresyon sa mga ina.&lt;ref name=&quot;pmid18981931&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Wallien MS, Cohen-Kettenis PT | title = Kinalabasang sikoseksuwal ng mga batang may gender dysphoria | url = https://archive.org/details/sim_journal-american-academy-child-adolescent-psychiatry_2008-12_47_12/page/1413 | journal = Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry | volume = 47 | issue = 12 | pages = 1413–23 | date = Disyembre 2008 | pmid = 18981931 | doi = 10.1097/CHI.0b013e31818956b9 }}&lt;/ref&gt; Iminungkahi rin na maaaring makaapekto ang mga saloobin ng mga magulang ng bata sa pagkakakilanlan sa kasarian ng bata, bagaman kakaunti ang ebidensya.&lt;ref name=&quot;pmid6488962&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Weinraub M, Clemens LP, Sockloff A, Ethridge T, Gracely E, Myers B | title = Ang pagbuo ng mga istiryotipong seksuwal sa ikatlong taon: mga relasyon sa pagtukoy ng kasarian, pagkakakilanlan sa kasarian, kagustuhan sa laruan ayon sa kasarian, at mga katangian ng pamilya | url = https://archive.org/details/sim_child-development_1984-08_55_4/page/1492 | journal = Child Development | volume = 55 | issue = 4 | pages = 1493–503 | date = Agosto 1984 | pmid = 6488962 | doi = 10.2307/1130019| jstor = 1130019 | quote = Nabigo ang mga naunang mananaliksik na obserbahan ang kaugnayan sa pagitan ng saloobin ng magulang at maagang pagkuha ng mga papel sa kasarian ng mga bata... }}&lt;/ref&gt;


Maraming mga magulang ang bumubuo ng mga inaasahan sa kasarian para sa kanilang anak bago pa ito ipanganak, matapos matukoy ang kasarian ng bata sa pamamagitan ng teknolohiya tulad ng [[ultrasound]]. Kaya, ipinapanganak ang bata na may partikular sa kasariang pangalan, mga laro, at maging mga ambisyon.&lt;ref name=&quot;Ghosh&quot;/&gt; Kapag natukoy na ang kasarian ng bata, karamihan sa mga bata ay pinalalaki nang naaayon dito, umaangkop sa papel ng kasariang lalaki o babae na bahagyang tinutukoy ng mga magulang. Kapag isinasaalang-alang ang antas ng lipunan ng mga magulang, karaniwang may tradisyonal na papel sa kasarian ang mga pamilyang mababa ang antas ng lipunan, kung saan ang ama ang nagtatrabaho at ang ina, na maaaring magtrabaho lamang dahil sa pangangailangang pinansyal, ay siya pa ring nag-aasikaso sa bahay. Gayunpaman, ang mga mag-asawang nasa gitnang uri na “propesyonal” ay karaniwang pinag-uusapan ang hatian ng trabaho at may pantay na ideolohiya. Ang mga magkakaibang pananaw na ito ukol sa kasarian ay maaaring maghubog sa pagkaunawa ng bata sa kasarian pati na rin sa pag-unlad ng kasarian ng bata.&lt;ref name=&quot;Halpern&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Halpern HP, Perry-Jenkins M | title = Parents' Gender Ideology and Gendered Behavior as Predictors of Children's Gender-Role Attitudes: A Longitudinal Exploration | journal = Sex Roles | volume = 74 | issue = 11 | pages = 527–542 | date = Mayo 2016 | pmid = 27445431 | pmc = 4945126 | doi = 10.1007/s11199-015-0539-0 }}&lt;/ref&gt;

Isang pag-aaral na isinagawa ni Hillary Halpern&lt;ref name=&quot;Halpern&quot; /&gt; ang nagpakita na ang mga kilos ng magulang kaugnay sa kasarian, sa halip na mga paniniwala, ay mas mainam na tagapagpahiwatig ng saloobin ng isang bata tungkol sa kasarian. Ang kilos ng ina ay lalo nang may impluwensya sa mga palagay ng bata ukol sa sarili nitong kasarian. Halimbawa, ang mga ina na nagsasagawa ng mas tradisyonal na kilos sa harap ng kanilang mga anak ay nagresulta sa mas kaunting pagpapakita ng anak na lalaki ng mga istiryotipo ng papel ng lalaki, habang ang anak na babae naman ay mas nagpapakita ng mga istiryotipo ng papel ng babae. Walang nakitang kaugnayan sa pagitan ng kilos ng ama at ng kaalaman ng kanyang mga anak tungkol sa mga istiryotipo ng sarili nilang kasarian. Ang mga amang may paniniwala sa pagkakapantay-pantay ng kasarian ay may mga anak, lalo na mga anak na lalaki, na mas kakaunti ang mga paunang palagay tungkol sa kabaligtarang kasarian.&lt;ref name=&quot;pmid13260820&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Money J, Hampson JG, Hampson JL | title = Isang pagsusuri sa ilang batayang seksuwal na konsepto: ang ebidensya ng human hermaphroditism | journal = Bulletin of the Johns Hopkins Hospital | volume = 97 | issue = 4 | pages = 301–19 | date = Oktubre 1955 | pmid = 13260820 | url = https://books.google.com/books?id=7-IaAQAAMAAJ&amp;pg=PA301 | access-date = 6 Disyembre 2022 | archive-date = 6 Disyembre 2022 | archive-url = https://web.archive.org/web/20221206034531/https://books.google.com/books?id=7-IaAQAAMAAJ&amp;pg=PA301 | url-status = live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Kreukels BP, Steensma TD, de Vries AL |title=Gender dysphoria and disorders of sex development: progress in care and knowledge |date=2014 |publisher=Springer |location=New York |isbn=978-1-4614-7441-8}}&lt;/ref&gt; Ang hipotesis ni Money ay mula noon ay pinabulaanan,&lt;ref name=&quot;GDDSD&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Fausto-Sterling A |title=Sexing the body: gender politics and the construction of sexuality | url = https://archive.org/details/isbn_9780465077137 |date=2000 |publisher=Basic Books |location=New York, NY |isbn=978-0-465-07713-7 |edition=1st}}&lt;/ref&gt;
===Pandaigdigang batas sa karapatang pantao===
Ang [[The Yogyakarta Principles]], isang dokumento hinggil sa aplikasyon ng [[pandaigdigang batas sa karapatang pantao]], ay nagbibigay sa pambungad ng isang depinisyon ng identidad ng kasarian bilang malalim na damdaming panloob at indibidwal na [[karanasan]] ng bawat tao ukol sa kasarian, na maaaring hindi tumutugma sa kasariang itinakda sa kapanganakan. Kabilang dito ang sariling pakiramdam ng tao tungkol sa kanyang katawan (na maaaring may kinalaman, kung kusang pinili, sa pagbabago ng anyo o paggana ng katawan sa pamamagitan ng medikal, siruhiya o iba pang paraan) at iba pang karanasan hinggil sa kasarian, gaya ng pananamit, pananalita at kilos. Itinatadhana ng Prinsipyo 3 na: &quot;Ang sariling itinakdang identidad ng kasarian ng bawat tao ay mahalaga sa kanilang personalidad at isa sa mga pangunahing aspeto ng sariling pagpapasya, dangal at kalayaan. Walang sinuman ang dapat pilitin na sumailalim sa mga medikal na pamamaraan, kabilang ang operasyon sa pagbabago ng kasarian, isterilisasyon o hormonal na gamutan, bilang rekisito para sa legal na pagkilala ng kanilang identidad ng kasarian.&quot;&lt;ref&gt;[[The Yogyakarta Principles]], ''Prinsipyo 3. Ang Karapatang Makilala sa Harap ng Batas''&lt;/ref&gt; Itinatadhana ng Prinsipyo 18 na: &quot;Sa kabila ng anumang klasipikasyon, ang seksuwal na oryentasyon at identidad ng kasarian ng isang tao ay hindi, at sa kanilang sarili ay hindi, mga kondisyong medikal at hindi dapat ituring, gamutin o supilin.&quot;&lt;ref&gt;The Yogyakarta Principles, ''Prinsipyo 18. Proteksyon laban sa pang-aabusong medikal''&lt;/ref&gt; Kaugnay ng prinsipyong ito, binanggit ng &quot;Jurisprudential Annotations to the Yogyakarta Principles&quot; na &quot;Ang identidad ng kasarian na naiiba sa itinakda sa kapanganakan, o panlipunang tinatanggihan na [[pagpapahayag ng kasarian]], ay itinuring na isang anyo ng [[sakit sa pag-iisip]]. Ang pagpapatologiya ng pagkakaiba ay nagbunsod upang ang mga batang labag sa nakasanayang kasarian at mga kabataan ay ikulong sa mga institusyong saykayatriko, at sumailalim sa mga teknik ng aversyon – kabilang ang [[electroshock therapy]] – bilang isang 'lunas'.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | vauthors = O'Flaherty M, Williams G | title = Jurisprudential Annotations to the Yogyakarta Principles. | publisher = University of Nottingham. | work = Human Rights Law Centre | date = 2007 | page = 43 | url = http://www.yogyakartaprinciples.org/yogyakarta-principles-jurisprudential-annotations.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20101122035344/http://www.yogyakartaprinciples.org/yogyakarta-principles-jurisprudential-annotations.pdf | archive-date = 22 November 2010 }}&lt;/ref&gt; Ayon sa &quot;Yogyakarta Principles in Action&quot;: &quot;mahalagang tandaan na bagama't ang 'seksuwal na oryentasyon' ay inalis na bilang sakit sa pag-iisip sa maraming bansa, ang 'identidad ng kasarian' o 'sakit sa identidad ng kasarian' ay madalas nananatili sa konsiderasyon.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Quinn S | title = An activist's guide to the yogyakarta principles on the application of international human rights law in relation to sexual orientation and gender identity. | publisher = Nicholson &amp; Bass Limited | date = 2010 | url=http://www.ypinaction.org/wp/wp-content/uploads/2016/10/Activists_Guide_English_nov_14_2010.pdf |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20170104093608/http://www.ypinaction.org/wp/wp-content/uploads/2016/10/Activists_Guide_English_nov_14_2010.pdf |archive-date=4 January 2017 |access-date=14 February 2018 | page = 100 }}&lt;/ref&gt; Ang mga Prinsipyong ito ay nakaimpluwensya sa [[LGBT rights at the United Nations|deklarasyon ng UN hinggil sa seksuwal na oryentasyon at identidad ng kasarian]]. Noong 2015, ang identidad ng kasarian ay bahagi ng kaso sa [[Korte Suprema ng Estados Unidos]] na ''[[Obergefell v. Hodges]]'' kung saan ang kasal ay hindi na legal na nililimitahan lamang sa pagitan ng lalaki at babae.&lt;ref&gt;{{cite court |litigants= Obergefell et al. V. Hodges, Director, Ohio Department of Health, et al. |court= U.S. Supreme Court |date= 26 June 2015 |url= https://www.supremecourt.gov/opinions/14pdf/14-556_3204.pdf |archive-date= 12 April 2019 |archive-url= https://web.archive.org/web/20190412035117/https://www.supremecourt.gov/opinions/14pdf/14-556_3204.pdf |url-status= live }}&lt;/ref&gt;

===Medikal na larangan===
Ang mga [[Transgender]] ay minsan nagnanais sumailalim sa pisikal na operasyon upang baguhin ang kanilang [[pangunahing katangiang seksuwal]], mga sekondaryang katangian, o pareho, dahil pakiramdam nila ay mas magiging komportable sila sa ibang ari. Maaari itong kabilangan ng pagtanggal ng ari ng lalaki, bayag o suso, o pagbuo ng ari ng lalaki, ari ng babae o suso.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Tristani-Firouzi |first1=Bita |last2=Veith |first2=Jacob |last3=Simpson |first3=Andrew |last4=Hoerger |first4=Kelly |last5=Rivera |first5=Andy |last6=Agarwalb |first6=Cori A. |title=Preferences for and barriers to gender affirming surgeries in transgender and non-binary individuals |journal=[[International Journal of Transgender Health]] |date=12 August 2021 |volume=23 |issue=4 |pages=458–471 |doi=10.1080/26895269.2021.1926391 |pmid=36324882 |pmc=9621289 }}&lt;/ref&gt; Noon, isinasagawa ang operasyon sa pagtatalaga ng kasarian sa mga sanggol na ipinanganak na may hindi tiyak na ari. Gayunpaman, ang kasalukuyang opinyon ng mga eksperto sa medisina ay mariing tumututol sa ganitong pamamaraan sa mga sanggol, at nirerekomenda na ang operasyon ay isagawa lamang kung medikal na kinakailangan.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Behrens |first1=Kevin G. |title=A principled ethical approach to intersex paediatric surgeries |journal=BMC Medical Ethics |date=December 2020 |volume=21 |issue=1 |pages=108 |doi=10.1186/s12910-020-00550-x |pmid=33121480 |pmc=7597036 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; Sa kasalukuyan, ang [[gender-affirming surgery]] ay isinasagawa sa mga taong pinipiling [[Gender transitioning|lumipat]] upang ang kanilang panlabas na ari ay tumugma sa kanilang identidad ng kasarian.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Diamond |first1=Milton |title=Sex and Gender are Different: Sexual Identity and Gender Identity are Different |journal=Clinical Child Psychology and Psychiatry |date=July 2002 |volume=7 |issue=3 |pages=320–334 |doi=10.1177/1359104502007003002 |s2cid=144721800 }}&lt;/ref&gt;

Sa Estados Unidos, ang [[Affordable Care Act]] ay nagbigay ng kakayahan sa mga [[health insurance exchange]] na mangolekta ng datos demograpiko hinggil sa identidad ng kasarian at seksuwal na identidad sa pamamagitan ng opsyonal na mga tanong, upang matulungan ang mga gumagawa ng polisiya na mas makilala ang mga pangangailangan ng komunidad ng [[LGBTQ]].&lt;ref&gt;{{cite web|vauthors=Baker K|title=FAQ: Collecting Sexual Orientation and Gender Identity Data|date=16 October 2012 |url=http://www.americanprogress.org/issues/lgbt/report/2012/10/16/41620/faq-collecting-sexual-orientation-and-gender-identity-data/|access-date=29 October 2012|publisher=Center for American Progress|archive-date=25 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121025223111/http://www.americanprogress.org/issues/lgbt/report/2012/10/16/41620/faq-collecting-sexual-orientation-and-gender-identity-data/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Noong 2020, gayunpaman, pinagtibay ng [[Unang pagkapangulo ni Donald Trump|administrasyong Trump]] ang isang panuntunan na &quot;mag-aalis ng mga proteksiyon laban sa diskriminasyon para sa mga taong LGBTQ pagdating sa pangangalaga ng kalusugan at seguro sa kalusugan&quot; sa ilalim ng Affordable Care Act at umaabot sa &quot;mga regulasyon na may kinalaman sa akses sa seguro sa kalusugan.&quot;&lt;ref name=&quot;npr.org&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.npr.org/sections/health-shots/2020/06/12/868073068/transgender-health-protections-reversed-by-trump-administration | title=Transgender Health Protections Reversed by Trump Administration | website=NPR | date=12 June 2020 | last1=Simmons-Duffin | first1=Selena | access-date=4 December 2022 | archive-date=23 June 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200623172448/https://www.npr.org/sections/health-shots/2020/06/12/868073068/transgender-health-protections-reversed-by-trump-administration | url-status=live }}&lt;/ref&gt; Ang patakarang ito &quot;ay isa sa maraming panuntunan at regulasyon na ipinasa ng administrasyong Trump na nagtatakda ng 'diskriminasyon sa kasarian' bilang naaangkop lamang kapag ang isang tao ay nakakaranas ng diskriminasyon dahil siya ay lalaki o babae, at hindi nagbibigay ng proteksiyon laban sa diskriminasyon batay sa seksuwal na oryentasyon o identidad ng kasarian.&quot;&lt;ref name=&quot;npr.org&quot;/&gt;

==Tingnan din==
* [[Maskulinidad]]
* [[Peminidad]]
* [[Interseksuwalidad]]
* [[Katauhan (agham panlipunan)]]

==Mga sanggunian==
{{Reflist|2}}

{{DEFAULTSORT:Katauhang Pangkasarian}}
[[Kategorya:Kasarian]]
[[Kategorya:Araling pangkasarian]]
[[Kategorya:Sarili]]
[[Kategorya:Mga neolohismo]]
[[Kategorya:Mga pagkabatid ng sarili]]
[[Kategorya:Ugali ng tao]]

{{Sex}}</text>
      <sha1>kekfm0pvls9z6getvf71zy4uf4gg6to</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kanlurang Dagat ng Pilipinas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162205</id>
    <revision>
      <id>2221359</id>
      <parentid>2197563</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T13:56:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JWilz12345</username>
        <id>77302</id>
      </contributor>
      <comment>isinalin ang parte mula sa enWiki</comment>
      <origin>2221359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24567" sha1="b34mnemw3zsroz07uwwr4bea9vj8dkw" xml:space="preserve">{{distinguish|Dagat Pilipinas}}
{{Infobox body of water
| name               = Kanlurang Dagat ng Pilipinas&lt;br/&gt;
''West Philippine Sea''
| native_name        = 
| native_name_lang   = 
| other_name         = Karagatang Kanlurang Pilipinas
&lt;!--    Images     --&gt;
| image              = West Philippine Sea-fil.svg
| alt                = 
| caption            = Mapang nagpapakita ng aproksimadong lugar na tumutugma sa opsiyal na abot ng Dagat Kanlurang Pilipinas
| image_bathymetry   = 
| alt_bathymetry     = 
| caption_bathymetry = 
&lt;!--    Stats      --&gt;
| location           = 
| group              = 
| coordinates        = {{Coord|13|N|118|E|type:waterbody_scale:10000000|display=it}}
| type               = 
| etymology          = Ipinangalan mula sa [[Pilipinas]] {{small|(opisyal na ginamit ng pamahalaan ng Pilipinas ang pangalan noong Setyembre 5, 2012 alinsunod sa Kautusang Pampangasiwaan Blg. 29.)}}
| part_of            = [[Dagat Timog Tsina]] {{small|([[Eksklusibong sonang ekonomiko ng Pilipinas|inaangking EEZ ng Pilipinas]] lamang)}}
| inflow             = 
| rivers             = 
| outflow            = 
| oceans             = 
| catchment          = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| basin_countries    = 
| agency             = 
| designation        = 
| date-built         = &lt;!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --&gt;
| engineer           = 
| date-flooded       = &lt;!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} For man-made and other recent bodies of water --&gt;
| length             = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt; 
| width              = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| area               = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| depth              = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| max-depth          = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| volume             = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| residence_time     = 
| salinity           = 
| shore              = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| elevation          = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| temperature_high   = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| temperature_low    = &lt;!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --&gt;
| frozen             = 
| islands            = [[Kapuluan ng Kalayaan]] at [[Bajo de Masinloc]] {{small|([[Mga sigalutan sa teritoryo sa Dagat Timog Tsina|pinag-aagawang mga teritoryo]])}}
| islands_category   = 
| sections           = 
| trenches           = 
| benches            = 
| cities             = 
&lt;!--      Map      --&gt;
| pushpin_map             = Luzon#South China Sea#Southeast Asia#Asia
| pushpin_label_position  = 
| pushpin_map_alt         = 
| pushpin_map_caption     = 
&lt;!--   Below       --&gt;  
| website            = 
| reference          = 
}}
Ang '''Kanlurang Dagat ng Pilipinas''' o '''Karagatang Kanlurang Pilipinas'''&lt;ref&gt;{{cite web |date=December 2014 |title=Ang West Philippine Sea: Isang Sipat |trans-title=The West Philippine Sea: A Briefer |url=https://dfa.gov.ph/images/2015/center/doc/WPS_Isang%20Sipat.pdf |access-date=18 Pebrero 2022 |publisher=[[Kagawaran ng Ugnayang Panlabas]] |page=2 |language=fil |quote=Nasa kanlurang bahagi ng Pilipinas ang Karagatang Kanlurang Pilipinas o West Philippine Sea (WPS). |archive-date=6 Marso 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220306100315/https://dfa.gov.ph/images/2015/center/doc/WPS_Isang%20Sipat.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ({{langx|en|West Philippine Sea}}) ay ang opisyal na pagtatalaga ng [[pamahalaan ng Pilipinas]] sa mga bahagi ng [[Dagat Timog Tsina]] na nakapaloob sa [[eksklusibong sonang ekonomiko ng Pilipinas]]. Unang ginamit ang termino noong dekada-1960 sa mga katubigan sa labas ng silangang baybayin ng Pilipinas. Ginamit ng Pilipinas ang termino noong kalagitnaan ng dekada-2000 para tukuyin ang mga katubigan sa kanluran nito sa paligid ng [[Bajo de Masinloc]] at [[Kapuluan ng Kalayaan]] dahil sa [[Sigalot sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas|mga alitan sa teritoryo]]. Opisyal na iniutos ng pamahalaan ng bansa ang paggamit ng termino noong 2012.

== Kasaysayan ==

=== Kaligirang pangkasaysayan ===
Matagal nang ginagamit ang &quot;''West Philippine Sea''&quot; simula pa noong 1961, sa mga kasulatan sa heolohiya at oseanograpiya ng pandaigdigang komunidad. Ngunit ginamit ito noon sa kanlurang bahagi ng [[Dagat Pilipinas]], na nasa silangan ng kapuluan.&lt;ref name=&quot;aGuyotatNorthMargin&quot;&gt;{{cite journal |last1=Sato |first1=T. |title=A guyot at the north margin of the West Philippine Sea Basin |journal=Japanese Journal of Geology and Geography |date=1961 |volume=32 |issue=2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;structureOfEastChinaSeaWestPhilippineSea&quot;&gt;{{cite journal |last1=Ludwig |first1=W.J. |title=Structure of East China Sea-West Philippine Sea Margin off southern Kyushu, Japan |journal=[[Journal of Geophysical Research]] |date=Mayo 10, 1973 |volume=78 |issue=14 |pages=2526–2536 |doi=10.1029/JB078i014p02526 |url=https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1029/JB078i014p02526|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;originOfMarginalSeas&quot;&gt;{{cite journal |last1=Correspondent |first1=A |title=Origin of Marginal Seas |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |date=Disyembre 21, 1973 |volume=246 |issue=5434 |pages=447–448 |doi=10.1038/246447a0 |url=https://doi.org/10.1038/246447a0|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

Hindi nakatala sa ikatlong edisyon ng ''[[Limits of Oceans and Seas]]'' (1953) ng [[Pandaigdigang Organisasyon sa Idrograpiya]] (IHO) ang pangalang ''West Philippine Sea''. Sa halip, itinuturing ng lathalain na bahagi ng Dagat Timog Tsina ang lugar na sinasaklaw ng Kanlurang Dagat ng Pilipinas.&lt;ref name=&quot;IHO&quot;&gt;{{cite web|title=IHO Publication S-23, Limits of Oceans and Seas, 3rd Edition 1953|publisher=IHO|url=https://iho.int/uploads/user/pubs/standards/s-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf|access-date=Pebrero 10, 2020}}&lt;/ref&gt; Gayunman, ipinanukala ang pangalang ''[[Dagat Natuna|Natuna Sea]]'' ng isang borador noong 1986 para baguhin ang ''Limits of Oceans and Seas''. Saklaw ng ipinanukalang pangalan ang katimugang dulo ng Dagat Timog Tsina mula [[Kapuluang Natuna]] at [[Kapuluang Anambas]] hanggang [[Kapuluang Bangka Belitung]] sa [[Indonesya]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=IHO Publication S-23, Limits of Oceans and Seas, Draft 4th Edition, 1986 |publisher=IHO |url=https://www.iho.int/mtg_docs/com_wg/S-23WG/S-23WG_Misc/Draft_1986/Draft_1986.htm |access-date=Hulyo 17, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160412231804/http://www.iho.int/mtg_docs/com_wg/S-23WG/S-23WG_Misc/Draft_1986/Draft_1986.htm |archive-date=Abril 12, 2016 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Subalit hindi ipinagtibay ng IHO ang borador na ito.

=== Makabagong paggamit ===
Sinimulan ng [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]] ang paggamit ng pangalang ''West Philippine Sea'' noong 2006 para sa bahagi ng dagat na pumapalibot sa Kapuluan ng Kalayaan. Sinimulan naman ng pamahalaan ng Pilipinas na tukuyin ang mga katubigan sa kanluran ng kapuluan ng Pilipinas bilang ''West Philippine Sea'' noong 2011, sa ilalim ng pamahalaan ni Pangulong [[Benigno Aquino III]].&lt;ref name=&quot;renames&quot;&gt;{{cite web |author=[[Agence France-Presse]] |title=Philippines renames coast 'West Philippine Sea' |url=https://www.scmp.com/news/china/article/1035119/philippines-tags-coast-west-philippine-sea |access-date=Hunyo 18, 2019 |website=[[South China Morning Post]] |date=Setyembre 12, 2012 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; Nakasaad sa sinang-ayunang layunin ng bagong pangalan ang paggamit nito sa pambansang sistema ng pagmamapa,&lt;ref name=AO29 /&gt; gayunman sinasabi ng ibang mga sanggunian mula sa pamahalaan na bunga ng mga iringan sa Tsina hinggil sa mga karapatang panteritoryo ang hakbang na ito. Ayon kay [[Walden Bello]], isang kasapi ng [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Kapulungan ng mga Kinatawan]] at kinatawan ng [[Akbayan]], nagdadala ang pangalang ''South China Sea'' ng subliminal na pahiwatig na pagmamay-ari ng Tsina ang lugar, at nagdulot ng sikolohikong dagok sa Tsina ang pagbabago ng pangalan sa lugar. Nilayon ng pagbabagong ito na paigtingin ang mga pag-aangkin ng Pilipinas sa teritoryo ng Kapuluan ng Kalayaan at pabulaanan ang pansoberanyang pag-aangkin ng Tsina sa kabuoan ng isang &quot;Dagat Timog Tsina&quot;. Nagbigay din ang militar ng katulad na dahilan sa kanilang paggamit ng pangalan. Binanggit din ni Komodor Miguel Jose Rodriguez, tagapagsalita ng Sandatahang Lakas, ang mensaheng subliminal na nais iparating ng pangalang &quot;Dagat Timog Tsina&quot; at winika na may kaniya-kaniyang pangalan sa lugar ang bawat bansa. Dahil diyan, marapat na tawagin itong Kanlurang Dagat ng Pilipinas, tulad ng ginawa ng militar simula pa noong kalagitnaan ng dekada-2000.&lt;ref name=thediplomat&gt;{{cite web |last1=Heydarian |first1=Javad |title=The West Philippine Sea? |url=https://thediplomat.com/2011/12/the-west-philippine-sea/ |website=[[The Diplomat (magasin)|The Diplomat]] |access-date=Hunyo 18, 2019 |ref=Disyembre 15, 2011}}&lt;/ref&gt;

Naghain si Bello ng isang resolusyon sa Kapulungan ng mga Kinatawan noong Hunyo 2011, na hinihimok ang pamahalaan na suriin ang proseso ng pagpapalit ng pangalan ng Dagat Timog Tsina sa &quot;Kanluraning Dagat ng Pilipinas&quot; (&quot;''Western Philippine Sea''&quot;).&lt;ref&gt;{{cite news |author1=FRJ |title=Gawing Western Philippine Sea: Tawag sa South China Sea, pinapapalitan ng kongresista |url=https://www.gmanetwork.com/news/news/ulatfilipino/222475/gawing-western-philippine-sea-tawag-sa-south-china-sea-pinapapalitan-ng-kongresista/story/ |access-date=Hunyo 9, 2021 |work=GMA News |date=Hunyo 3, 2011 |language=tl}}&lt;/ref&gt; Ayon kay Bello, walang espesipikong pang-espasyo na demarkasyon o heograpikong espesipidad ang ''West Philippine Sea'' at nilayon itong ipakita na hindi sa Tsina ang Dagat Timog Tsina.&lt;ref name=thediplomat/&gt; Nakatanggap ito ng suporta mula sa Sandatahang Lakas ng Pilipinas, na gumagamit na ng katawagang &quot;''West Philippine Sea''&quot; simula pa noong kalagitnaan ng dekada-2000&lt;!---5 taon mula 2011 ayon sa sanggunian---&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Evangelista |first1=Katherine |title=PH military favors calling South China Sea as Western Philippine Sea |url=https://globalnation.inquirer.net/3504/ph-military-favors-calling-south-china-sea-as-western-philippine-sea |access-date=Hunyo 9, 2021 |work=Philippine Daily Inquirer |date=Hunyo 8, 2011 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Isinakodigo ito ng isang kautusang pampangasiwaan noong Setyembre 2012, na iniuutos ang paggamit ng termino sa mga kagawaran, subdibisyon, ahensiya, at instrumentalidad ng pamahalaan ng Pilipinas.&lt;ref name=AO29 /&gt; Inihayag naman ng pamahalaan noong Setyembre 2012 na sinimulang tukuyin bilang ''West Philippine Sea'' sa pampamahalaang mga mapa, ibang mga uri ng komunikasyon at mga kasulatan ang mga katubigan sa kanluran ng Pilipinas.&lt;ref name=&quot;renames&quot;/&gt; Nilinaw na sakop lamang ng termino ang mga katubigan sa loob ng [[eksklusibong sonang ekonomiko ng Pilipinas]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.ibp.ph/announcements/ibpstatement.html |title=IBP Statement on the West Philippine Sea |publisher=[[Integrated Bar of the Philippines]] |date=n.d. |accessdate=Marso 15, 2025 }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== Hatol ng PCA noong 2016 ===
{{main|Pilipinas v. Tsina}}
Noong Hulyo 12, 2016 nagpasiya ang [[Permanent Court of Arbitration]] pabor sa Pilipinas. Nilinaw nito na hindi ito &quot;...mamamahala sa anumang katanungan ukol sa soberanya sa panlupang teritoryo at hindi nito magtatakda ng alinmang hangganang pandagat sa pagitan ng mga Partido&quot;.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web |url = https://pca-cpa.org/en/news/pca-press-release-the-south-china-sea-arbitration-the-republic-of-the-philippines-v-the-peoples-republic-of-china/ |title = PCA Press Release: The South China Sea Arbitration (The Republic of the Philippines v. The People’s Republic of China) {{!}} PCA-CPA |website = pca-cpa.org |access-date = Hulyo 12, 2016 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{cite news |url = https://www.nytimes.com/2016/07/13/world/asia/south-china-sea-hague-ruling-philippines.html |title = Tribunal Rejects Beijing’s Claims in South China Sea |last = Perlez |first = Jane |date = Hulyo 12, 2016 |newspaper = The New York Times |issn = 0362-4331 |access-date = Hulyo 12, 2016 }}&lt;/ref&gt; Nagpasiya rin ang húkuman na &quot;walang pangkasaysayang mga karapatan&quot; ang Tsina batay sa &quot;[[siyam na gatlang na guhit]]&quot; sa kanilang mga mapa.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

===Pandaigdigang paggamit===
Ginamit at kinilala ng maraming mga pamahalaan at kinatawan sa ibayong dagat at embahada ang katawagang &quot;''West Philippine Sea''&quot;. Kabilang sa kanila o mga ito sina Embahador Sung Kim&lt;ref name=&quot;wpsSungKim&quot;&gt;{{cite web |last1=King |first1=Sung |title=The Philippines’ Future Floats in the West Philippine Sea |url=https://ph.usembassy.gov/the-philippines-future-floats-in-the-west-philippine-sea/ |publisher=U.S. Embassy in the Philippines}}&lt;/ref&gt; at MaryKay Carlson&lt;ref name=&quot;wpsCarlson&quot;&gt;{{cite web |title=Ambassador Carlson Inaugurates U.S.-funded Php250 Million Coast Guard Training Center |url=https://ph.usembassy.gov/ambassador-carlson-inaugurates-u-s-funded-php250-million-coast-guard-training-center/ |publisher=U.S. Embassy in the Philippines}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wpsCarlson2&quot;&gt;{{cite web |title=Ambassador Carlson’s “Swan Song”: Strengthening U.S.-Philippines Ties |url=https://ph.usembassy.gov/ambassador-carlsons-swan-song-strengthening-u-s-philippines-ties/ |publisher=U.S. Embassy in the Philippines}}&lt;/ref&gt; ng [[Estados Unidos]]; ang [[Reyno Unido]] (UK);&lt;ref name=&quot;wpsUK&quot;&gt;{{cite web |title=Ambassador Beaufils' speech at the 7th anniversary of the 2016 Arbitral Award |url=https://www.gov.uk/government/news/ambassador-beaufils-speech-at-the-7th-anniversary-of-the-2016-arbitral-award |publisher=Gov.UK}}&lt;/ref&gt; si Embahador Marie Fontanel&lt;ref name=&quot;wpsFontanel&quot;&gt;{{cite news |last1=Rocamora |first1=Joyce Ann |title=France ‘ready’ to join maritime patrols in WPS |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1214962 |publisher=[[Philippine News Agency]] |date=Disyembre 6, 2023}}&lt;/ref&gt; ng [[Pransiya]]; si Ministro Penny Wong&lt;ref name=&quot;wpsPennyWong&quot;&gt;{{cite web |title=Press conference with the Hon Enrique Manalo, Philippine Secretary for Foreign Affairs |url=https://www.foreignminister.gov.au/minister/penny-wong/transcript/press-conference-hon-enrique-manalo-philippine-secretary-foreign-affairs}}&lt;/ref&gt; ng ugnayang panlabas ng [[Australya]]; at si Embahador Massimo Santoro&lt;ref name=&quot;wpsGMASantoro&quot;&gt;{{cite news |last1=Soriano |first1=JP |title=EU ambassadors celebrate Europe Day 2025, pledge support for Philippines’ sovereignty |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/945512/eu-ambassadors-celebrate-europe-day-2025-pledge-support-for-philippines-sovereignty/story/ |publisher=[[GMA News]] |date=Mayo 9, 2025}}&lt;/ref&gt; ng [[Unyong Europeo]].

== Legal na saklaw ==
[[Talaksan:Palawan, Philippines, View over northwest coast of Palawan and South China Sea.jpg|thumb|Baybayin ng Kanlurang Dagat ng Pilipinas sa Palawan]]
Walang eksaktong demarkasyon para sa bahagi ng Dagat Timog Tsina na bumubuo sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas.&lt;ref name=thediplomat/&gt; Inilarawan ng kautusang pampangasiwaan na opisyal na nagpangalan sa lugar ang Kanlurang Dagat ng Pilipinas bilang sumusunod:

{{quote|''The maritime areas on the western side of the Philippine archipelago are hereby named as the West Philippine Sea. These areas include the Luzon Sea as well as the waters around within the adjacent to the [[Kalayaan, Palawan|Kalayaan Island Group]] and Bajo de Masinloc, also known as [[Bajo de Masinloc|Scarborough Shoal]].''|source=Sek. 1, Kautusang Pampangasiwaan Blg. 29 (2012)&lt;ref name=AO29&gt;{{cite web|url=https://www.officialgazette.gov.ph/2012/09/05/administrative-order-no-29-s-2012/|title=Administrative Order No. 29 : Naming the West Philippine Sea of the Republic of the Philippines, and for Other Purposes|date=Setyembre 5, 2012|work=Official Gazette|publisher=Pamahalaan ng Pilipinas|access-date=Hulyo 31, 2019|archive-date=Agosto 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808085837/http://www.officialgazette.gov.ph/2012/09/05/administrative-order-no-29-s-2012/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}}

Sa batas ng Pilipinas, tumutukoy lamang ang Kanlurang Dagat ng Pilipinas sa mga bahagi ng Dagat Timog Tsina, lalo na iyong mga bahaging nasa [[eksklusibong sonang ekonomiko]] (EEZ) ng bansa. Naging opisyal ang pagpapangalan sa lugar sa pamamagitan ng Kautusang Pampangasiwaan Blg. 29 na inilabas ni noo'y-Pangulong [[Benigno Aquino III]] noong Setyembre 5, 2012. Binabanggit din ng kautusan ang Kautusang Pampanguluhan Blg. 1599 na inilabas noong 1978 sa panahon ng pagkapangulo ni dating Pangulong [[Ferdinand Marcos]] na nagtatag ng EEZ ng Pilipinas, pati ang Batas Republika Blg. 9522 o ang ''Baselines Law'' na isinabatas noong 2009 sa panahon ng administrasyon ni dating Pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]] na nagtakda ng mga ''baseline'' o distansiya ng kapuluan ng Pilipinas.&lt;ref name=itsofficial&gt;{{cite news |last1=Ubac |first1=Michael Lim |title=It’s official: Aquino signs order on West Philippine Sea |url=https://globalnation.inquirer.net/50012/its-official-aquino-signs-order-on-west-philippine-sea |accessdate=Hunyo 18, 2019 |work=Philippine Daily Inquirer |date=Setyembre 13, 2012}}&lt;/ref&gt;

Iginigiit at pinapalakas ng kautusang pampangasiwaan ang pag-aangkin ng Pilipinas sa EEZ nito sa Dagat Timog Tsina na naipapakita ang paninindigan ng pamahalaan na mayroon itong karapatang pansoberanya sa ilalim ng [[Kumbensiyon ukol sa Batas ng Dagat ng Mga Nagkakaisang Bansa]] (UNCLOS) sa lugar ng Kanlurang Dagat ng Pilipinas at ang &quot;likas na kapangyarihan at karapatan na magtakda ng mga pook pandagat nito na may naaangkop na nomenklatura para sa mga layunin ng pambansang sistema ng pagmamapa&quot;.&lt;ref name=itsofficial/&gt;

Pinagtalunan ang legal na saklaw na ito sa isang pagdinig sa Senado noong ika-3 ng Pebrero 2026 habang tinatalakay ang kapasiyahan ng Senado tungkol sa insidenteng diplomatiko sa pagitan ng Tsina at Pilipinas noong huling bahagi ng Enero 2026. Binanggit ni Senador [[Rodante Marcoleta]] ang sukat na {{convert|381,000|km2|mi2}} sang-ayon sa [[Sanggunian ng Pambansang Seguridad]] (NSC), habang binanggit naman ni Senador [[Kiko Pangilinan]] ang sukat na {{convert|500,000|km2|mi2}} sang-ayon sa pasiya ng arbitrasyong ''Pilipinas v. Tsina'' noong 2016. Pinagtalunan din ng parehong mga senador ang tiyak na mga koordinado ng dagat kaugnay sa saklaw ng EEZ ayon sa [[Batas sa mga Sonang Maritima ng Pilipinas]] (Batas Republika Blg. 12064), na naglalaan ng 200 milyang nautical na EEZ. Sinabi ni Marcoleta na nasa labas umano ng EEZ ang apat sa mga pulong pag-aari ng Pilipinas: ang [[Pulo ng Pag-asa]], [[Pulo ng Parola]], [[Pulo ng Kota]], at [[Pulo ng Panata]]. Binigyang-diin ni Pangilinan ang pagkabisa ng pasiya sa arbitrasyon at inihayag ang kaniyang pagiging bukas sa súsog sa kaugnay na mga batas upang mabigyang-linaw ang usapin. Kaugnay sa pagkabahala ni Marcoleta sa kahulugan ng Pandaigdigang Organisasyon sa Idrograpiya sa mga teritoryo ng Pilipinas at Tsina sa lugar, iginiit ni Senador [[Risa Hontiveros]] na &quot;teknikal at hindi isang organisasyong pampolitika&quot; ang pananaliksik ng organisasyon &quot;at hindi bumubuo ng legal na pagkilala sa soberanya tulad ng siyam na gatlang na guhit ng Tsina ang mga paglalarawan sa mapa nito.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/nation/2026/2/3/marcoleta-pangilinan-clash-over-west-ph-sea-coordinates-1353 |title=Marcoleta, Pangilinan clash over West Philippine Sea coordinates |last=Cruz |first=RG |publisher=ABS-CBN News |date=Pebrero 3, 2026 |access-date=Pebrero 4, 2026}}&lt;/ref&gt; Kinabukasan, nagbabala si Komodor [[Jay Tarriela]], tagapagsalita ng [[Tanod Baybayin ng Pilipinas]] sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas, na maituturing nang &quot;isang taksil&quot; ang sinumang nagsisimula nang magduda at kuwestiyonin ang paninindigan ng Pilipinas hinggil sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.abs-cbn.com/news/nation/2026/2/4/tarriela-warns-vs-backing-china-s-claims-in-west-ph-sea-calls-it-treason-1547 |title='You are considered a traitor': Tarriela warns vs backing China’s claims in West PH Sea |last=Dava |first=Bianca |publisher=ABS-CBN News |date=Pebrero 4, 2026 |access-date=Pebrero 4, 2026}}&lt;/ref&gt;

== Paggamit ==
[[Talaksan:Features in the West Philippine Sea (Portrait).jpg|thumb|Hindi opisyal na mapa ng NAMRIA na nagpapakita ng mga pulo at bahura sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas. Ang mga pangalan ng mga pulo at bahura ay mga pangalang kinikilala ng pamahalaan ng Pilipinas.]]

Sa ilalim ng Kautusang Pampangasiwaan Blg. 29, inatasan ang [[Pambansang Pangasiwaan sa Pagmamapa at Dulugang Kaalaman]] (NAMRIA) na gamitin ang katawagang ''West Philippine Sea'' sa mga mapang inilikha at inilathala ng ahensiya ng pamahalaan. Kinakailangan ding gamitin ng ibang mga ahensiya ng pamahalaan ang katawagan upang maging malawak ang paggamit ng pangalan sa loob at labas ng bansa.&lt;ref name=itsofficial/&gt;

Bago ang pagpapalabas ng kautusan, ginamit ng [[Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko, at Astronomiko|PAGASA]], ang ahensiya ng pamahalaan sa pagtataya ng panahon sa bansa, ang pangalan noong 2011 upang tukuyin ang mga katubigan sa kanluran ng bansa habang pinanatili ang pangalang ''[[Dagat Pilipinas|Philippine Sea]]'' para naman sa mga katubigan sa silangan ng kapuluan.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.asiaone.com/News/Latest+News/Asia/Story/A1Story20110613-283772.html|title=South China Sea renamed in the Philippines|website=www.asiaone.com}}&lt;/ref&gt;

Malimit ding ginagamit ang katawagan kahit hindi angkop upang matukoy ang kabuoan ng Dagat Timog Tsina.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Agcaoili |first1=John Gabriel |title=Panelo confuses West Philippine Sea with whole South China Sea |url=https://news.abs-cbn.com/news/05/25/21/panelo-confuses-west-philippine-sea-with-whole-south-china-sea |access-date=Hulyo 4, 2021 |work=ABS-CBN News |date=Mayo 25, 2021 |language=en |quote=''&quot;If you say the West Philippine Sea, the basis should be really Administrative Order [No.] 29, which clearly refers to only part of the South China Sea, which is under Philippine jurisdiction. It has never been synonymous with the South China Sea,&quot; Batongbacal said.''}}&lt;/ref&gt;

Maaaring mahanap ang katagang ''West Philippine Sea'' sa [[Google Maps]]. Noong 2025, isinapanahon ng Google ang kanilang mapa upang isama ang mas litaw na etiketa para sa ''West Philippine Sea''. Nananatili ang katagang ''South China Sea'' sa hilagang-kanluran ng bagong etiketa.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Dava |first=Bianca |date=Abril 14, 2025 |title=West Philippine Sea is now on Google Maps |url=https://www.abs-cbn.com/news/nation/2025/4/14/west-philippine-sea-is-now-on-google-maps-1643 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20250421074158/https://www.abs-cbn.com/news/nation/2025/4/14/west-philippine-sea-is-now-on-google-maps-1643 |archive-date=Abril 21, 2025 |access-date=Abril 14, 2025 |work=[[ABS-CBN News]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title='West Philippine Sea' now visible on Google Maps without specific search |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250414-west-philippine-sea-now-visible-on-google-maps-without-specific-search |access-date=Abril 21, 2025 |work=France 24 |date=Abril 14, 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt; Pinuri ng Pamahalaan ng Pilipinas at ng Sandatahang Lakas ng Pilipinas ang hakbang ng Google, habang tinutulan ito ng [[Ministeryo ng Ugnayang Panlabas (Tsina)|Ministeryo ng Ugnayang Panlabas ng Tsina]].&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.rfa.org/english/southchinasea/2025/04/17/south-chia-sea-west-philippines-google-maps/ |title=Beijing, Manila at odds over Google Maps update on South China Sea |date=Abril 16, 2025 |last=Kang |first=Taejun |work=Radio Free Asia |access-date=Abril 27, 2025}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, pansamantalang nawala ang etiketa noong huling bahagi ng Abril ng taong iyon bago ibinalik.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Dava |first=Bianca |date=Mayo 1, 2025 |title='West Philippine Sea' label back on Google Maps after tech issue |url=https://www.abs-cbn.com/news/nation/2025/5/1/-west-philippine-sea-label-back-on-google-maps-after-tech-issue-1532 |url-status=live |work=ABS-CBN News}}&lt;/ref&gt;

== Tingnan din ==
* [[Sigalot sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas]]
* [[Hilagang Dagat ng Natuna]]

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

{{Talaan ng mga dagat ng Pilipinas}}

[[Kategorya:Mga dagat ng Pilipinas|Kanlurang Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga sigalutan sa teritoryo ng Pilipinas]] 
[[Kategorya:Politika ng Pilipinas]]</text>
      <sha1>b34mnemw3zsroz07uwwr4bea9vj8dkw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usapang Wikipedia:Talaan ng mga artikulong kailangang mayroon ang bawat Wikipedia</title>
    <ns>5</ns>
    <id>165385</id>
    <revision>
      <id>2221372</id>
      <parentid>2220983</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T20:40:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>79921</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>2221372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="158020" sha1="gfflcimz0v78exvl45h91wlv6biefap" xml:space="preserve">== New real time list of missing articles ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
I suggest that you give a look to the [[m:Mix'n'match|Mix'n'match]] tool by Magnus Manske, and that you recommend it from this page. Thanks to Wikidata, it's able to tell you in real time what articles you're missing out of several reliable lists of relevant persons. --[[m:user:Nemo_bis|Nemo]] 17:06, 10 Oktubre 2014 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Nemo bis@metawiki using the list at http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Talk:Mix%27n%27match&amp;oldid=10158766 --&gt;
:Ha? [[Tagagamit:OmegaAndromedae|OmegaAndromedae]] ([[Usapang tagagamit:OmegaAndromedae|kausapin]]) 12:39, 18 Agosto 2025 (UTC)
::''Automatic message delivery'' ito kaya parang walang ''sense''. Tingnan mo ang orihinal na ''message delivery'' [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia:Talaan_ng_mga_artikulong_kailangang_mayroon_ang_bawat_Wikipedia&amp;oldid=1445796 dito]. Ipinadala ang mensahe na 'yan para i-''suggest'' na puwede gumawa ng tala tulad nung nasa baba. [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia%3ATalaan_ng_mga_artikulong_kailangang_mayroon_ang_bawat_Wikipedia&amp;diff=1670548&amp;oldid=1445796 Si Bluemask ang gumawa ng talang 'yan], siya 'yun isa pang aktibong admin dito sa Wikipediang Tagalog. ''Hope'' na naliwanagan ka. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:04, 23 Oktubre 2025 (UTC)
:::Ah, pero bakit may kulang? Ano ba nangyari sa Q6 hanggang Q14 at bakit nawala ang Q47, at kung na delete lang sila bakit wala ang Q613? Pero di ko man iyata magagamit ito, pero salamat nalang! [[Tagagamit:OmegaAndromedae|OmegaAndromedae]] ([[Usapang tagagamit:OmegaAndromedae|kausapin]]) 04:37, 23 Oktubre 2025 (UTC)

== Wikidata list ==

{{Wikidata list|sparql=
SELECT ?item 
WHERE 
{
  ?item wdt:P5008 wd:Q5460604.
}
|columns=number:bilang,item:aytem,label/en:artikulo,label,P18
|section=
|min_section=3
|sort=label
|links=red
|thumb=128
|autolist=fallback
}}
{| class='wikitable sortable'
! bilang
! aytem
! artikulo
! label
! larawan
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[:d:Q9181|Q9181]]
| Abraham
| [[Abraham]]
| [[Talaksan:PikiWiki Israel 47514 Samaritan museum on mount Grizim - Left.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[:d:Q91|Q91]]
| Abraham Lincoln
| [[Abraham Lincoln]]
| [[Talaksan:Abraham Lincoln 1846 47 interpreted Gemini.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[:d:Q5670|Q5670]]
| Abu Nuwas
| [[Abu Nuwas]]
| [[Talaksan:Abu Nuwas.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[:d:Q9381|Q9381]]
| Adam Smith
| [[Adam Smith]]
| [[Talaksan:AdamSmith.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[:d:Q12029|Q12029]]
| addiction
| [[adiksiyon]]
| [[Talaksan:Alcoholism is a Prision.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[:d:Q352|Q352]]
| Adolf Hitler
| [[Adolf Hitler]]
| [[Talaksan:Adolf Hitler cropped restored 3x4.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[:d:Q889|Q889]]
| Afghanistan
| [[Apganistan|Afghanistan]]
| [[Talaksan:Afghanistan - Location Map (2013) - AFG - UNOCHA.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[:d:Q336|Q336]]
| science
| [[agham]]
| [[Talaksan:Stylised atom with three Bohr model orbits and stylised nucleus (encircled).svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[:d:Q11451|Q11451]]
| agriculture
| [[agrikultura]]
| [[Talaksan:Unload wheat by the combine Claas Lexion 584.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[:d:Q8018|Q8018]]
| Augustine of Hippo
| [[Agustin ng Hipona]]
| [[Talaksan:Saint Augustine by Philippe de Champaigne.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[:d:Q2102|Q2102]]
| snake
| [[ahas]]
| [[Talaksan:A snake coiled in the cavity of a tree.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[:d:Q718|Q718]]
| chess
| [[ahedres]]
| [[Talaksan:Chess game Staunton No. 6.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[:d:Q12199|Q12199]]
| HIV/AIDS
| [[AIDS]]
| [[Talaksan:Human Immunodeficency Virus - stylized rendering.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[:d:Q8597|Q8597]]
| Akbar
| [[Akbar ang Dakila]]
| [[Talaksan:Contemporary seated portrait of Akbar, 1605.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[:d:Q8006|Q8006]]
| Akira Kurosawa
| [[Akira Kurosawa]]
| [[Talaksan:Akirakurosawa-onthesetof7samurai-1953-page88.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[:d:Q571|Q571]]
| book
| [[aklat]]
| [[Talaksan:Americanstudbookvolume2open.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[:d:Q7075|Q7075]]
| library
| [[aklatan]]
| [[Talaksan:Austria - Göttweig Abbey - 2015.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[:d:Q9546|Q9546]]
| Al-Ghazali
| [[Al-Ghazali]]
| [[Talaksan:Al Ghazali.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[:d:Q282|Q282]]
| wine
| [[alak]]
| [[Talaksan:Red and white wine 12-2015.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[:d:Q7251|Q7251]]
| Alan Turing
| [[Alan Turing]]
| [[Talaksan:Alan Turing (1951) (crop).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[:d:Q937|Q937]]
| Albert Einstein
| [[Albert Einstein]]
| [[Talaksan:Albert Einstein Head cleaned.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[:d:Q5580|Q5580]]
| Albrecht Dürer
| [[Albrecht Dürer]]
| [[Talaksan:Dürer Alte Pinakothek.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[:d:Q188|Q188]]
| German
| [[Wikang Aleman|Aleman]]
| [[Talaksan:Legal status of German in the world.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[:d:Q183|Q183]]
| Germany
| [[Alemanya]]
| [[Talaksan:Aerial view of Berlin (32881394137).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[:d:Q7318|Q7318]]
| Nazi Germany
| [[Alemanyang Nazi]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[:d:Q7374|Q7374]]
| Alfred Hitchcock
| [[Alfred Hitchcock]]
| [[Talaksan:Hitchcock, Alfred 02.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 27
| [[:d:Q37868|Q37868]]
| algae
| [[algae]]
| [[Talaksan:Wlas.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 28
| [[:d:Q262|Q262]]
| Algeria
| [[Algeria]]
| [[Talaksan:Algeria - Location Map (2013) - DZA - UNOCHA.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 29
| [[:d:Q8366|Q8366]]
| algorithm
| [[algoritmo]]
| [[Talaksan:Flowchart procedural programming.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 30
| [[:d:Q3968|Q3968]]
| algebra
| [[alhebra]]
| [[Talaksan:Quadratic formula.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 31
| [[:d:Q156|Q156]]
| alcohols
| [[alkohol]]
| [[Talaksan:Lukastest etoh tbutoh.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 32
| [[:d:Q8216|Q8216]]
| Greek alphabet
| [[alpabetong Griyego]]
| [[Talaksan:Richtungsschild auf der Insel Ikaria, 2005.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 33
| [[:d:Q8229|Q8229]]
| Latin script
| [[Sulat Latin|alpabetong Latin]]
| [[Talaksan:Abecedarium.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 34
| [[:d:Q8209|Q8209]]
| Cyrillic script
| [[alpabetong Siriliko]]
| [[Talaksan:Cyrillic alternates.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 35
| [[:d:Q1286|Q1286]]
| Alps
| [[Alpes]]
| [[Talaksan:Alps 2007-03-13 10.10UTC 1px-250m.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 36
| [[:d:Q663|Q663]]
| aluminium
| [[aluminyo]]
| [[Talaksan:Aluminium-4.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 37
| [[:d:Q10908|Q10908]]
| Amphibia
| [[Amphibia]]
| [[Talaksan:Fire salamander (Salamandra Salamandra).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 38
| [[:d:Q727|Q727]]
| Amsterdam
| [[Amsterdam]]
| [[Talaksan:Amsterdam airphoto.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 39
| [[:d:Q6199|Q6199]]
| anarchism
| [[anarkismo]]
| [[Talaksan:Graffiti &quot;No Gods, No Masters&quot; and anarchy symbol at central bus station ZOB in Munich, Germany.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 40
| [[:d:Q514|Q514]]
| anatomy
| [[anatomiya]]
| [[Talaksan:Leonardo da vinci, Drawing of a Woman's Torso.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 41
| [[:d:Q5456|Q5456]]
| Andes
| [[Andes]]
| [[Talaksan:Andes 70.30345W 42.99203S.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 42
| [[:d:Q5603|Q5603]]
| Andy Warhol
| [[Andy Warhol]]
| [[Talaksan:Andy Warhol at the Jewish Museum (by Bernard Gotfryd) – LOC.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 43
| [[:d:Q8258|Q8258]]
| One Thousand and One Nights
| [[Ang Isang Libo't Isang Gabi|Ang Isanglibo't Isang mga Gabi]]
| [[Talaksan:Sughrat.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 44
| [[:d:Q8269|Q8269]]
| The Tale of Genji
| [[Ang Kuwento ni Genji]]
| [[Talaksan:Genji emaki 01003 002.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 45
| [[:d:Q8251|Q8251]]
| The Art of War
| [[Sining ng Pakikidigma|Ang Sining ng Pakikidigma]]
| [[Talaksan:Bamboo book - closed - UCR.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 46
| [[:d:Q11352|Q11352]]
| angle
| [[anggulo]]
| [[Talaksan:Coord Angle.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 47
| [[:d:Q12117|Q12117]]
| cereal
| [[angkak]]
| [[Talaksan:Various grains edit2.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 48
| [[:d:Q43473|Q43473]]
| Angkor Wat
| [[Angkor Wat]]
| [[Talaksan:Angkor wat temple.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 49
| [[:d:Q11425|Q11425]]
| animation
| [[animasyon]]
| [[Talaksan:Animated GIF from the 1919 Feline folies by Pat Sullivan.gif|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 50
| [[:d:Q51|Q51]]
| Antarctica
| [[Antartika|Antarctica]]
| [[Talaksan:Antarctica 6400px from Blue Marble.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 51
| [[:d:Q12187|Q12187]]
| antibiotic
| [[antibiyotiko]]
| [[Talaksan:How do different antibiotics work?.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 52
| [[:d:Q5685|Q5685]]
| Anton Chekhov
| [[Anton Chekhov]]
| [[Talaksan:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 53
| [[:d:Q1340|Q1340]]
| Antonio Vivaldi
| [[Antonio Vivaldi]]
| [[Talaksan:Onbekend - Antonio Vivaldi - Bologna Museo Internationale e biblioteca della musica di bologna 28-04-2012 9-21-050.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 54
| [[:d:Q7298|Q7298]]
| Antonín Dvořák
| [[Antonín Dvořák]]
| [[Talaksan:Dvorak.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 55
| [[:d:Q3196|Q3196]]
| fire
| [[apoy]]
| [[Talaksan:FIRE 01.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 56
| [[:d:Q15|Q15]]
| Africa
| [[Aprika]]
| [[Talaksan:Africa satellite orthographic.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 57
| [[:d:Q1828555|Q1828555]]
| Arabic script
| [[Arabic script]]
| [[Talaksan:Tawqi' script - Qur'anic verses - 2.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 58
| [[:d:Q8669|Q8669]]
| Arab–Israeli conflict
| [[Arab–Israeli conflict]]
| [[Talaksan:Arab-Israeli Map.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 59
| [[:d:Q1357|Q1357]]
| 
| [[Gagamba|Araneae]]
| [[Talaksan:Spiders Diversity.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 60
| [[:d:Q11376|Q11376]]
| acceleration
| [[arangkada]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 61
| [[:d:Q11464|Q11464]]
| plough
| [[araro]]
| [[Talaksan:04-09-12-Schaupflügen-Fahrenwalde-RalfR-IMG 1232.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 62
| [[:d:Q525|Q525]]
| Sun
| [[Araw (astronomiya)|Araw]]
| [[Talaksan:The Sun in white light.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 63
| [[:d:Q573|Q573]]
| day
| [[Araw (panahon)|araw]]
| [[Talaksan:GreenwUhrWelt.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 64
| [[:d:Q8739|Q8739]]
| Archimedes
| [[Arkimedes|Archimedes]]
| [[Talaksan:Retrato de un erudito (¿Arquímedes?), por Domenico Fetti.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 65
| [[:d:Q11500|Q11500]]
| area
| [[Sukat|area]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 66
| [[:d:Q414|Q414]]
| Argentina
| [[Arhentina]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 67
| [[:d:Q868|Q868]]
| Aristotle
| [[Aristoteles]]
| [[Talaksan:Aristotle Altemps Inv8575.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 68
| [[:d:Q11205|Q11205]]
| arithmetic
| [[aritmetika]]
| [[Talaksan:Basic arithmetic operators.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 69
| [[:d:Q10872|Q10872]]
| Arkeya
| [[Arkeya]]
| [[Talaksan:Archaea.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 70
| [[:d:Q12271|Q12271]]
| architecture
| [[arkitektura]]
| [[Talaksan:Ray and Maria Stata Center (MIT).JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 71
| [[:d:Q12277|Q12277]]
| arch
| [[arko]]
| [[Talaksan:Arch (PSF).png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 72
| [[:d:Q1360|Q1360]]
| arthropod
| [[Arthropoda]]
| [[Talaksan:Asian forest scorpion in Khao Yai National Park.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 73
| [[:d:Q11660|Q11660]]
| artificial intelligence
| [[artipisyal na katalinuhan]]
| [[Talaksan:Dall-e 3 (jan '24) artificial intelligence icon.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 74
| [[:d:Q11427|Q11427]]
| steel
| [[asero]]
| [[Talaksan:Kaltbandcoils.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 75
| [[:d:Q11158|Q11158]]
| acid
| [[asido]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 76
| [[:d:Q11254|Q11254]]
| table salt
| [[asin]]
| [[Talaksan:Salt shaker on white background.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 77
| [[:d:Q12370|Q12370]]
| salt
| [[Asin (kimika)|asin]]
| [[Talaksan:Ammonium-cerium(IV)-sulfate-sample.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 78
| [[:d:Q144|Q144]]
| dog
| [[aso]]
| [[Talaksan:Greenland 467 (35130903436) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 79
| [[:d:Q3863|Q3863]]
| asteroid
| [[asteroyd]]
| [[Talaksan:Asteroidsscale.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 80
| [[:d:Q333|Q333]]
| astronomy
| [[astronomiya]]
| [[Talaksan:Laser Towards Milky Ways Centre.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 81
| [[:d:Q11002|Q11002]]
| sugar
| [[asukal]]
| [[Talaksan:Sugar 2xmacro.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 82
| [[:d:Q48|Q48]]
| Asia
| [[Asya]]
| [[Talaksan:Asia satellite orthographic.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 83
| [[:d:Q12152|Q12152]]
| myocardial infarction
| [[atake sa puso]]
| [[Talaksan:Heart attack diagram.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 84
| [[:d:Q9368|Q9368]]
| liver
| [[atay]]
| [[Talaksan:Leber Schaf.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 85
| [[:d:Q7066|Q7066]]
| atheism
| [[ateismo]]
| [[Talaksan:Ephesians 2,12 - Greek atheos.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 86
| [[:d:Q1524|Q1524]]
| Athens
| [[Atenas]]
| [[Talaksan:Akropolis 2015.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 87
| [[:d:Q542|Q542]]
| athletics
| [[Atletiks|atletika]]
| [[Talaksan:Naisten 400 m aidat.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 88
| [[:d:Q9121|Q9121]]
| atom
| [[atomo]]
| [[Talaksan:Helium atom QM.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 89
| [[:d:Q408|Q408]]
| Australia
| [[Australya]]
| [[Talaksan:Australia satellite plane.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 90
| [[:d:Q40|Q40]]
| Austria
| [[Austria]]
| [[Talaksan:Austria - Location Map (2019) - AUT - UNOCHA.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 91
| [[:d:Q8011|Q8011]]
| Avicenna
| [[Avicenna]]
| [[Talaksan:Pursina.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 92
| [[:d:Q12542|Q12542]]
| Aztec
| [[Aztec]]
| [[Talaksan:Reconstruction of Tenochtitlan2006.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 93
| [[:d:Q467|Q467]]
| woman
| [[babae]]
| [[Talaksan:Woman.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 94
| [[:d:Q787|Q787]]
| pig
| [[baboy]]
| [[Talaksan:Sow with piglet.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 95
| [[:d:Q11411|Q11411]]
| backgammon
| [[Bakgamon|backgammon]]
| [[Talaksan:Backgammon lg.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 96
| [[:d:Q10876|Q10876]]
| bacteria
| [[Bakterya|bacteria]]
| [[Talaksan:E. coli Bacteria (7316101966).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 97
| [[:d:Q1530|Q1530]]
| Baghdad
| [[Baghdad]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 98
| [[:d:Q8092|Q8092]]
| tropical cyclone
| [[bagyo]]
| [[Talaksan:Dramatic Views of Hurricane Florence from the International Space Station From 9 12 (42828603210) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 99
| [[:d:Q8068|Q8068]]
| flood
| [[baha]]
| [[Talaksan:KatrinaNewOrleansFlooded edit2.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 100
| [[:d:Q7343|Q7343]]
| Great Barrier Reef
| [[Bahura ng Gran Barrera]]
| [[Talaksan:GreatBarrierReef-EO.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 101
| [[:d:Q830|Q830]]
| cattle
| [[baka]]
| [[Talaksan:Cow female black white.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 102
| [[:d:Q677|Q677]]
| iron
| [[bakal]]
| [[Talaksan:Iron electrolytic and 1cm3 cube.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 103
| [[:d:Q8091|Q8091]]
| grammar
| [[balarila]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 104
| [[:d:Q1074|Q1074]]
| skin
| [[Balat (anatomiya)|balat]]
| [[Talaksan:Komodo dragon skin.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 105
| [[:d:Q321|Q321]]
| Milky Way
| [[Ariwanas|Balatas]]
| [[Talaksan:Artist’s impression of the Milky Way.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 106
| [[:d:Q12548|Q12548]]
| Holy Roman Empire
| [[Banal na Imperyong Romano]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 107
| [[:d:Q1861|Q1861]]
| Bangkok
| [[Bangkok]]
| [[Talaksan:Temple of the Emerald of buddha or Wat Phra Kaew (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 108
| [[:d:Q7164|Q7164]]
| World Bank
| [[Bangkong Pandaigdig]]
| [[Talaksan:World Bank building at Washington.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 109
| [[:d:Q9610|Q9610]]
| Bangla
| [[Wikang Bengali|Bangla]]
| [[Talaksan:Bengali letters.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 110
| [[:d:Q902|Q902]]
| Bangladesh
| [[Bangladesh]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 111
| [[:d:Q11446|Q11446]]
| ship
| [[barko]]
| [[Talaksan:DANA 2004 ubt.jpeg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 112
| [[:d:Q11193|Q11193]]
| base
| [[base]]
| [[Talaksan:Sodium hydroxide solution.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 113
| [[:d:Q12512|Q12512]]
| St. Peter's Basilica
| [[Basilika ni San Pedro]]
| [[Talaksan:Basilica di San Pietro in Vaticano September 2015-1a.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 114
| [[:d:Q5372|Q5372]]
| basketball
| [[basketbol]]
| [[Talaksan:Dream Team at the 1992 Summer Olympics.JPEG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 115
| [[:d:Q11475|Q11475]]
| vacuum
| [[basyo]]
| [[Talaksan:Kolbenluftpumpe hg.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 116
| [[:d:Q7569|Q7569]]
| child
| [[bata]]
| [[Talaksan:Little girl of Don Som.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 117
| [[:d:Q12111|Q12111]]
| Sorghum
| [[batad]]
| [[Talaksan:Sorghum bicolor - geograph.org.uk - 1070429.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 118
| [[:d:Q7748|Q7748]]
| law
| [[batas]]
| [[Talaksan:JMR-Memphis1.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 119
| [[:d:Q8063|Q8063]]
| rock
| [[Bato (heolohiya)|bato]]
| [[Talaksan:Balanced Rock.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 120
| [[:d:Q11421|Q11421]]
| magnet
| [[batubalani]]
| [[Talaksan:Bar magnet crop.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 121
| [[:d:Q956|Q956]]
| Beijing
| [[Beijing]]
| [[Talaksan:Skyline of Beijing CBD with B-5906 approaching (20211016171955).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 122
| [[:d:Q11465|Q11465]]
| velocity
| [[Tulin|belosidad]]
| [[Talaksan:Vector snelheid-Plain.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 123
| [[:d:Q313|Q313]]
| Venus
| [[Benus (planeta)|Benus]]
| [[Talaksan:PIA23791-Venus-RealAndEnhancedContrastViews-20200608 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 124
| [[:d:Q64|Q64]]
| Berlin
| [[Berlin]]
| [[Talaksan:Cityscape Berlin.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 125
| [[:d:Q5369|Q5369]]
| baseball
| [[beysbol]]
| [[Talaksan:Zack Greinke on July 29, 2009.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 126
| [[:d:Q11563|Q11563]]
| number
| [[bilang]]
| [[Talaksan:Numbers grid in NY.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 127
| [[:d:Q2111|Q2111]]
| speed of light in vacuum
| [[bilis ng liwanag]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 128
| [[:d:Q11442|Q11442]]
| bicycle
| [[bisikleta]]
| [[Talaksan:00 8327 Historisches Fahrrad.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 129
| [[:d:Q523|Q523]]
| star
| [[bituin]]
| [[Talaksan:The Sun by the Atmospheric Imaging Assembly of NASA's Solar Dynamics Observatory - 20100819.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 130
| [[:d:Q7094|Q7094]]
| biochemistry
| [[biyokimika]]
| [[Talaksan:Fat triglyceride shorthand formula.PNG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 131
| [[:d:Q290|Q290]]
| biological sex
| [[biyolohikal na kasarian]]
| [[Talaksan:Cromosomas X-Y y gametos.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 132
| [[:d:Q420|Q420]]
| biology
| [[biyolohiya]]
| [[Talaksan:Biology-0001.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 133
| [[:d:Q7108|Q7108]]
| biotechnology
| [[biyoteknolohiya]]
| [[Talaksan:Biotecnologia Fase3.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 134
| [[:d:Q8355|Q8355]]
| violin
| [[biyulin]]
| [[Talaksan:Violin VL100.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 135
| [[:d:Q9759|Q9759]]
| blues
| [[blues]]
| [[Talaksan:B.B. King, 2006-06-26.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 136
| [[:d:Q2841|Q2841]]
| Bogotá
| [[Bogotá|Bogota]]
| [[Talaksan:Centro internacional.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 137
| [[:d:Q441|Q441]]
| botany
| [[botanika]]
| [[Talaksan:Diversity of plants image version q.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 138
| [[:d:Q202943|Q202943]]
| Brahmagupta
| [[Brahmagupta]]
| [[Talaksan:Hindu astronomer, 19th-century illustration.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 139
| [[:d:Q155|Q155]]
| Brazil
| [[Brasil|Brazil]]
| [[Talaksan:Cidade Maravilhosa.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 140
| [[:d:Q9530|Q9530]]
| breathing
| [[breathing]]
| [[Talaksan:Diaphragmatic breathing.gif|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 141
| [[:d:Q8680|Q8680]]
| British Empire
| [[Imperyong Britaniko|Britanikong Imperyo]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 142
| [[:d:Q7391|Q7391]]
| bee
| [[bubuyog]]
| [[Talaksan:(MHNT) Apis mellifera (female) - on viburnum tinus flowers.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 143
| [[:d:Q748|Q748]]
| Buddhism
| [[Budismo|Buddadamma]]
| [[Talaksan:Large Gautama Buddha statue in Buddha Park of Ravangla, Sikkim.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 144
| [[:d:Q8081|Q8081]]
| tornado
| [[buhawi]]
| [[Talaksan:F5 tornado Elie Manitoba 2007.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 145
| [[:d:Q3|Q3]]
| life
| [[buhay]]
| [[Talaksan:HumanNewborn.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 146
| [[:d:Q11457|Q11457]]
| cotton
| [[bulak]]
| [[Talaksan:Cotton - പരുത്തി 03.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 147
| [[:d:Q506|Q506]]
| flower
| [[bulaklak]]
| [[Talaksan:Flores.gif|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 148
| [[:d:Q8072|Q8072]]
| volcano
| [[bulkan]]
| [[Talaksan:Mount St. Helens erupting blue.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 149
| [[:d:Q12214|Q12214]]
| smallpox
| [[bulutong]]
| [[Talaksan:Child with Smallpox Bangladesh.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 150
| [[:d:Q8502|Q8502]]
| mountain
| [[bundok]]
| [[Talaksan:Himalayas, Ama Dablam, Nepal.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 151
| [[:d:Q513|Q513]]
| Mount Everest
| [[Bundok Everest]]
| [[Talaksan:Mount Everest as seen from Drukair2 PLW edit.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 152
| [[:d:Q1364|Q1364]]
| fruit
| [[bunga]]
| [[Talaksan:(MHNT) Geum urbanum - Fruit.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 153
| [[:d:Q405|Q405]]
| Moon
| [[Buwan (astronomiya)|Buwan]]
| [[Talaksan:FullMoon2010.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 154
| [[:d:Q8161|Q8161]]
| tax
| [[buwis]]
| [[Talaksan:Pieter Brueghel the Younger, 'Paying the Tax (The Tax Collector)' oil on panel, 1620-1640. USC Fisher Museum of Art.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 155
| [[:d:Q85|Q85]]
| Cairo
| [[Cairo]]
| [[Talaksan:Cairo Skyline (2020).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 156
| [[:d:Q16|Q16]]
| Canada
| [[Canada]]
| [[Talaksan:Canada - Location Map (2013) - CAN - UNOCHA.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 157
| [[:d:Q12284|Q12284]]
| canal
| [[canal]]
| [[Talaksan:0283 Ribeauvillé (Haut-Rhin - Elsass).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 158
| [[:d:Q5465|Q5465]]
| Cape Town
| [[Lungsod ng Cabo|Cape Town]]
| [[Talaksan:Ciudad del Cabo desde Cabeza de León, Sudáfrica, 2018-07-22, DD 34.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 159
| [[:d:Q11358|Q11358]]
| carbohydrate
| [[Karbohidrata|carbohydrate]]
| [[Talaksan:Carbohydrates.jpeg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 160
| [[:d:Q6722|Q6722]]
| Carl Friedrich Gauss
| [[Carl Friedrich Gauss]]
| [[Talaksan:Carl Friedrich Gauss.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 161
| [[:d:Q1043|Q1043]]
| Carl Linnaeus
| [[Carl Linnaeus]]
| [[Talaksan:Carl von Linné.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 162
| [[:d:Q3044|Q3044]]
| Charlemagne
| [[Carlomagno]]
| [[Talaksan:Charlemagne denier Mayence 812 814.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 163
| [[:d:Q1405|Q1405]]
| Augustus
| [[Cesar Augusto]]
| [[Talaksan:Augustus of Prima Porta (inv. 2290).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 164
| [[:d:Q160|Q160]]
| Cetacea
| [[Cetacea]]
| [[Talaksan:Graywhale MMC.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 165
| [[:d:Q9045|Q9045]]
| Chanakya
| [[Chanakya]]
| [[Talaksan:Chanakya artistic depiction.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 166
| [[:d:Q1035|Q1035]]
| 
| [[Charles Darwin]]
| [[Talaksan:Charles Darwin portrait.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 167
| [[:d:Q2042|Q2042]]
| Charles de Gaulle
| [[Charles de Gaulle]]
| [[Talaksan:General Charles de Gaulle in 1945.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 168
| [[:d:Q5686|Q5686]]
| Charles Dickens
| [[Charles Dickens]]
| [[Talaksan:Dickens Gurney head.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 169
| [[:d:Q882|Q882]]
| Charlie Chaplin
| [[Charlie Chaplin]]
| [[Talaksan:Charlie Chaplin portrait Getty 1739411952.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 170
| [[:d:Q5809|Q5809]]
| Che Guevara
| [[Che Guevara]]
| [[Talaksan:Che Guevara - Guerrillero Heroico by Alberto Korda.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 171
| [[:d:Q8201|Q8201]]
| Chinese characters
| [[Chinese characters]]
| [[Talaksan:Hanzi.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 172
| [[:d:Q7322|Q7322]]
| Christopher Columbus
| [[Christopher Columbus]]
| [[Talaksan:Ridolfo del Ghirlandaio - Ritratto di Cristoforo Colombo (1520).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 173
| [[:d:Q8423|Q8423]]
| Cyrus the Great
| [[Dakilang Ciro|Ciro ang Dakila]]
| [[Talaksan:Great Men and Famous Women Volume 1 - Cyrus the Great.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 174
| [[:d:Q81513|Q81513]]
| Citrus
| [[Citrus]]
| [[Talaksan:Mandarin tree closeup.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 175
| [[:d:Q8683|Q8683]]
| Cold War
| [[Digmaang Malamig|Cold War]]
| [[Talaksan:US Army tanks face off against Soviet tanks, Berlin 1961.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 176
| [[:d:Q739|Q739]]
| Colombia
| [[Colombia]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 177
| [[:d:Q4604|Q4604]]
| Confucius
| [[Confucio|Confucius]]
| [[Talaksan:Confucius, fresco from a Western Han tomb of Dongping County, Shandong province, China.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 178
| [[:d:Q11382|Q11382]]
| conservation of energy
| [[conservation of energy]]
| [[Talaksan:Blocked-pendulum-strobe.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 179
| [[:d:Q8413|Q8413]]
| Constantine the Great
| [[Dakilang Constantino|Constantino I]]
| [[Talaksan:0 Constantinus I - Palazzo dei Conservatori (2).JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 180
| [[:d:Q753|Q753]]
| copper
| [[Tanso (elemento)|copper]]
| [[Talaksan:Cuivre Michigan.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 181
| [[:d:Q241|Q241]]
| Cuba
| [[Cuba]]
| [[Talaksan:Santa Clara (Cuba).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 182
| [[:d:Q165|Q165]]
| sea
| [[dagat]]
| [[Talaksan:Paracas National Reserve, Ica, Peru-3April2011.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 183
| [[:d:Q545|Q545]]
| Baltic Sea
| [[Dagat Baltiko]]
| [[Talaksan:SvetlogorskRauschen 05-2017 img11 beach.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 184
| [[:d:Q5484|Q5484]]
| Caspian Sea
| [[Dagat Kaspiyo|Dagat Caspian]]
| [[Talaksan:Caspian Sea from orbit.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 185
| [[:d:Q1693|Q1693]]
| North Sea
| [[Dagat Hilaga]]
| [[Talaksan:North Sea 02 ubt.jpeg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 186
| [[:d:Q166|Q166]]
| Black Sea
| [[Dagat Itim]]
| [[Talaksan:Black Sea Nasa May 25 2004.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 187
| [[:d:Q1247|Q1247]]
| Caribbean Sea
| [[Dagat Karibe]]
| [[Talaksan:50 Shades Of Blue (187611681).jpeg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 188
| [[:d:Q37660|Q37660]]
| South China Sea
| [[Dagat Timog Tsina|Dagat Luzon]]
| [[Talaksan:Mar de China Meridional - BM WMS 2004.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 189
| [[:d:Q4918|Q4918]]
| Mediterranean Sea
| [[Dagat Mediteraneo]]
| [[Talaksan:Mediterranean Sea political map-en.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 190
| [[:d:Q2|Q2]]
| Earth
| [[Daigdig]]
| [[Talaksan:Meteosat-12-fci-march-equinox-2025-noon.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 191
| [[:d:Q8409|Q8409]]
| Alexander the Great
| [[Alejandrong Dakila|Dakilang Aleksander]]
| [[Talaksan:Alexander the Great mosaic (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 192
| [[:d:Q8698|Q8698]]
| Great Depression
| [[Malawakang Depresyon|Dakilang Depresyon]]
| [[Talaksan:Lange-MigrantMother02.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 193
| [[:d:Q11652|Q11652]]
| frequency
| [[dalasan]]
| [[Talaksan:FrequencyAnimation.gif|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 194
| [[:d:Q11651|Q11651]]
| electric current
| [[daloy ng kuryente]]
| [[Talaksan:Magnetic field of a steady current.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 195
| [[:d:Q12323|Q12323]]
| dam
| [[dam]]
| [[Talaksan:RappbodeLufts.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 196
| [[:d:Q3766|Q3766]]
| Damascus
| [[Damasco|Damascus]]
| [[Talaksan:Damascus coll.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 197
| [[:d:Q9415|Q9415]]
| emotion
| [[damdamin]]
| [[Talaksan:Plutchik-wheel in arabic.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 198
| [[:d:Q1067|Q1067]]
| Dante Alighieri
| [[Dante Alighieri]]
| [[Talaksan:Portrait de Dante.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 199
| [[:d:Q1653|Q1653]]
| Danube
| [[Danubio]]
| [[Talaksan:Budapest from Gellert Hill.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 200
| [[:d:Q41585|Q41585]]
| David Hilbert
| [[David Hilbert]]
| [[Talaksan:Hilbert.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 201
| [[:d:Q1353|Q1353]]
| Delhi
| [[Delhi]]
| [[Talaksan:Red Fort in Delhi 03-2016 img3.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 202
| [[:d:Q7174|Q7174]]
| democracy
| [[demokrasya]]
| [[Talaksan:Election MG 3455.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 203
| [[:d:Q974|Q974]]
| Democratic Republic of the Congo
| [[Demokratikong Republika ng Congo]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 204
| [[:d:Q8514|Q8514]]
| desert
| [[desyerto]]
| [[Talaksan:Libya 4608 Idehan Ubari Dunes Luca Galuzzi 2007.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 205
| [[:d:Q1354|Q1354]]
| Dhaka
| [[Dhaka]]
| [[Talaksan:Dhaka skyline1.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 206
| [[:d:Q297|Q297]]
| Diego Velázquez
| [[Diego Velázquez]]
| [[Talaksan:Diego Velázquez Autorretrato 45 x 38 cm - Colección Real Academia de Bellas Artes de San Carlos - Museo de Bellas Artes de Valencia.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 207
| [[:d:Q198|Q198]]
| war
| [[digmaan]]
| [[Talaksan:Thure de Thulstrup - L. Prang and Co. - Battle of Gettysburg - Restoration by Adam Cuerden.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 208
| [[:d:Q2487|Q2487]]
| Thirty Years' War
| [[Tatlumpung Taong Digmaan|Digmaan ng Tatlumpung Taon]]
| [[Talaksan:Magdeburg 1631.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 209
| [[:d:Q8740|Q8740]]
| Vietnam War
| [[Digmaang Biyetnam]]
| [[Talaksan:VietnamMural.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 210
| [[:d:Q8465|Q8465]]
| civil war
| [[digmaang sibil]]
| [[Talaksan:Battle of Gettysburg.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 211
| [[:d:Q8676|Q8676]]
| American Civil War
| [[Digmaang Sibil ng Amerika|Digmaang Sibil ng Estados Unidos]]
| [[Talaksan:CivilWarUSAColl.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 212
| [[:d:Q317|Q317]]
| dictatorship
| [[diktadura]]
| [[Talaksan:Hitler Nürnberg 1935.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 213
| [[:d:Q9106|Q9106]]
| Dmitri Mendeleev
| [[Dimitri Mendeleyev]]
| [[Talaksan:Dmitri Mendeleev.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 214
| [[:d:Q12536|Q12536]]
| Abbasid Caliphate
| [[Kalipatong Abasida|Dinastiyang Abasida]]
| [[Talaksan:Abbasid Caliphate-ar.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 215
| [[:d:Q7209|Q7209]]
| Han dynasty
| [[Dinastiyang Han]]
| [[Talaksan:Summer Vacation 2007, 263, Watchtower In The Morning Light, Dunhuang, Gansu Province.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 216
| [[:d:Q9903|Q9903]]
| Ming dynasty
| [[Dinastiyang Ming]]
| [[Talaksan:Ming Empire cca 1580 (en).svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 217
| [[:d:Q8733|Q8733]]
| Qing dynasty
| [[Dinastiyang Qing]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 218
| [[:d:Q9683|Q9683]]
| Tang dynasty
| [[Dinastiyang Tang]]
| [[Talaksan:Tang Dynasty circa 700 CE.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 219
| [[:d:Q430|Q430]]
| dinosaur
| [[dinosauro]]
| [[Talaksan:Various dinosaurs2.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 220
| [[:d:Q11656|Q11656]]
| diode
| [[Diodo|diode]]
| [[Talaksan:Diode-closeup.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 221
| [[:d:Q1889|Q1889]]
| diplomacy
| [[diplomasya]]
| [[Talaksan:2024-11-18-Headquarters of the United Nations-0605.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 222
| [[:d:Q4439|Q4439]]
| hard disk
| [[Hard disk drive|diskong matigas]]
| [[Talaksan:Western Digital WD2500BB Hard Disk A.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 223
| [[:d:Q12206|Q12206]]
| diabetes
| [[diyabetes]]
| [[Talaksan:Blue circle for diabetes.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 224
| [[:d:Q9453|Q9453]]
| dialectic
| [[Diyalektika]]
| [[Talaksan:Georg Pencz, Dialectic, NGA 33130.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 225
| [[:d:Q5283|Q5283]]
| diamond
| [[diyamante]]
| [[Talaksan:Rough Diamond.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 226
| [[:d:Q190|Q190]]
| God
| [[Diyos]]
| [[Talaksan:Schnorr von Carolsfeld Bibel in Bildern 1860 001.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 227
| [[:d:Q7430|Q7430]]
| deoxyribonucleic acid
| [[DNA]]
| [[Talaksan:DNA animation.gif|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 228
| [[:d:Q4917|Q4917]]
| United States dollar
| [[dolyar ng Estados Unidos]]
| [[Talaksan:USDnotes.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 229
| [[:d:Q11395|Q11395]]
| domestication
| [[domestikasyon]]
| [[Talaksan:Domestication Timeline.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 230
| [[:d:Q612|Q612]]
| Dubai
| [[Dubai]]
| [[Talaksan:Dubai Skyline mit Burj Khalifa (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 231
| [[:d:Q7873|Q7873]]
| blood
| [[dugo]]
| [[Talaksan:Blood Test (15575812743).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 232
| [[:d:Q7953|Q7953]]
| Zen
| [[Zen|Dzen]]
| [[Talaksan:Eiheiji gate.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 233
| [[:d:Q1063|Q1063]]
| evolution
| [[ebolusyon]]
| [[Talaksan:L'origine de l'évolution.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 234
| [[:d:Q8434|Q8434]]
| education
| [[edukasyon]]
| [[Talaksan:1887 Bettannier Der Schwarze Fleck anagoria.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 235
| [[:d:Q79|Q79]]
| Egypt
| [[Ehipto]]
| [[Talaksan:All Gizah Pyramids.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 236
| [[:d:Q7150|Q7150]]
| ecology
| [[ekolohiya]]
| [[Talaksan:Grib skov.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 237
| [[:d:Q8134|Q8134]]
| economics
| [[ekonomika]]
| [[Talaksan:Economics circular flow cartoon.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 238
| [[:d:Q11214|Q11214]]
| differential equation
| [[ekwasyong diperensiyal]]
| [[Talaksan:Exemple d'eqüacion diferenciala.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 239
| [[:d:Q7939|Q7939]]
| El Niño
| [[El Niño]]
| [[Talaksan:ENSO - El Niño.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 240
| [[:d:Q849919|Q849919]]
| electromagnetic interaction
| [[electromagnetic interaction]]
| [[Talaksan:Feynmann Diagram Coulomb.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 241
| [[:d:Q9778|Q9778]]
| electronic music
| [[electronic music]]
| [[Talaksan:1st commercial Moog synthesizer (1964, commissioned by the Alwin Nikolai Dance Theater of NY) @ Stearns Collection (Stearns 2035), University of Michigan.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 242
| [[:d:Q12725|Q12725]]
| electricity
| [[elektrisidad]]
| [[Talaksan:Lightning simulator questacon04.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 243
| [[:d:Q11650|Q11650]]
| electronics
| [[elektronika]]
| [[Talaksan:Arduino ftdi chip-1.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 244
| [[:d:Q11344|Q11344]]
| chemical element
| [[Elemento (kimika)|elemento]]
| [[Talaksan:Periodic table (32-col, enwiki), black and white.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 245
| [[:d:Q7207|Q7207]]
| Elizabeth I of England
| [[Elizabeth I ng Inglatera]]
| [[Talaksan:Elizabeth1England.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 246
| [[:d:Q303|Q303]]
| Elvis Presley
| [[Elvis Presley]]
| [[Talaksan:Elvis Presley Publicity Photo for The Trouble with Girls 1968.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 247
| [[:d:Q613|Q613]]
| Emirate of Dubai
| [[Emirate of Dubai]]
| [[Talaksan:UAE Dubai Marina img1 asv2018-01.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 248
| [[:d:Q11379|Q11379]]
| energy
| [[enerhiya]]
| [[Talaksan:Electric power transmission.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 249
| [[:d:Q12739|Q12739]]
| nuclear power
| [[Enerhiyang nukleyar|enerhiyang nuklear]]
| [[Talaksan:Nuclear Power Plant Cattenom.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 250
| [[:d:Q8753|Q8753]]
| Enrico Fermi
| [[Enrico Fermi]]
| [[Talaksan:Enrico Fermi 1943-49.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 251
| [[:d:Q5292|Q5292]]
| encyclopedia
| [[ensiklopedya]]
| [[Talaksan:Bertelsmann Lexikothek.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 252
| [[:d:Q8047|Q8047]]
| enzyme
| [[ensima]]
| [[Talaksan:Enzyme inhibition.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 253
| [[:d:Q8272|Q8272]]
| Epic of Gilgamesh
| [[Epiko ni Gilgamesh]]
| [[Talaksan:GilgameshTablet.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 254
| [[:d:Q41571|Q41571]]
| epilepsy
| [[epilepsiya]]
| [[Talaksan:Spike-waves.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 255
| [[:d:Q9471|Q9471]]
| epistemology
| [[epistemolohiya]]
| [[Talaksan:4 Pramanas, epistemology according to ancient Nyayasutras.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 256
| [[:d:Q9123|Q9123]]
| Ernest Rutherford
| [[Ernest Rutherford]]
| [[Talaksan:Ernest Rutherford LOC.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 257
| [[:d:Q9130|Q9130]]
| Erwin Schrödinger
| [[Erwin Schrödinger]]
| [[Talaksan:Erwin Schrödinger - Narodowe Archiwum Cyfrowe (1-E-939).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 258
| [[:d:Q29|Q29]]
| Spain
| [[Espanya]]
| [[Talaksan:Spain - Location Map (2013) - ESP - UNOCHA.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 259
| [[:d:Q143|Q143]]
| Esperanto
| [[Esperanto]]
| [[Talaksan:Flag of Esperanto.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 260
| [[:d:Q42527|Q42527]]
| spice
| [[Pampalasa|espesya]]
| [[Talaksan:Spices1.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 261
| [[:d:Q11455|Q11455]]
| special relativity
| [[Teorya ng natatanging relatibidad|espesyal na teoriya ng relatibidad]]
| [[Talaksan:Gedankenexperiment Zeitdilitation.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 262
| [[:d:Q7432|Q7432]]
| species
| [[espesye]]
| [[Talaksan:Heliconius mimicry.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 263
| [[:d:Q12483|Q12483]]
| statistics
| [[estadistika]]
| [[Talaksan:Standard Normal Distribution-en.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 264
| [[:d:Q7275|Q7275]]
| state
| [[estado]]
| [[Talaksan:Leviathan frontispiece cropped British Library.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 265
| [[:d:Q30|Q30]]
| United States
| [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]]
| [[Talaksan:United States - Location Map (2013) - USA - UNOCHA.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 266
| [[:d:Q9202|Q9202]]
| Statue of Liberty
| [[Estatwa ng Kalayaan]]
| [[Talaksan:Statue of Liberty and a sightseeing boat, Liberty Island, New York.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 267
| [[:d:Q153|Q153]]
| ethanol
| [[etanol]]
| [[Talaksan:Sample of Absolute Ethanol.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 268
| [[:d:Q115|Q115]]
| Ethiopia
| [[Ethiopia]]
| [[Talaksan:Ethiopia in its region.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 269
| [[:d:Q9465|Q9465]]
| ethics
| [[etika]]
| [[Talaksan:Rage-and-anger-fresco.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 270
| [[:d:Q8747|Q8747]]
| Euclid
| [[Euclides|Euclid]]
| [[Talaksan:Euklid2.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 271
| [[:d:Q4916|Q4916]]
| Euro
| [[Euro]]
| [[Talaksan:Euro Series Banknotes (2019) - centered.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 272
| [[:d:Q46|Q46]]
| Europe
| [[Europa]]
| [[Talaksan:Europe satellite orthographic.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 273
| [[:d:Q7371|Q7371]]
| Federico Fellini
| [[Federico Fellini]]
| [[Talaksan:Federico Fellini NYWTS 2.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 274
| [[:d:Q1496|Q1496]]
| Ferdinand Magellan
| [[Fernando de Magallanes]]
| [[Talaksan:Retrato de Hernando de Magallanes.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 275
| [[:d:Q9764|Q9764]]
| flamenco
| [[flamenco]]
| [[Talaksan:Sargent John Singer Spanish Dancer.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 276
| [[:d:Q12748|Q12748]]
| fossil fuel
| [[fossil fuel]]
| [[Talaksan:Combustibles fossiles.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 277
| [[:d:Q5432|Q5432]]
| Francisco Goya
| [[Francisco de Goya]]
| [[Talaksan:Vicente López Portaña - el pintor Francisco de Goya.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 278
| [[:d:Q5604|Q5604]]
| Frank Lloyd Wright
| [[Frank Lloyd Wright]]
| [[Talaksan:Frank Lloyd Wright LC-USZ62-36384.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 279
| [[:d:Q8007|Q8007]]
| Franklin Delano Roosevelt
| [[Franklin D. Roosevelt]]
| [[Talaksan:FDR 1944 Color Portrait.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 280
| [[:d:Q905|Q905]]
| Franz Kafka
| [[Franz Kafka]]
| [[Talaksan:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 281
| [[:d:Q7312|Q7312]]
| Franz Schubert
| [[Franz Schubert]]
| [[Talaksan:Franz Schubert by Wilhelm August Rieder 1875 larger version.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 282
| [[:d:Q1268|Q1268]]
| Frédéric Chopin
| [[Frederic Francois Chopin]]
| [[Talaksan:Frederic Chopin photo.jpeg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 283
| [[:d:Q5588|Q5588]]
| Frida Kahlo
| [[Frida Kahlo]]
| [[Talaksan:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 284
| [[:d:Q9358|Q9358]]
| Friedrich Nietzsche
| [[Friedrich Nietzsche]]
| [[Talaksan:Nietzsche187a.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 285
| [[:d:Q764|Q764]]
| fungi
| [[Halamang-singaw|Fungus]]
| [[Talaksan:2006-08-09 Amanita citrina 46465 cropped.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 286
| [[:d:Q2736|Q2736]]
| association football
| [[futbol]]
| [[Talaksan:Football in Bloomington, Indiana, 1995.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 287
| [[:d:Q125851781|Q125851781]]
| Fâtih Sultan Mehemmed Han
| [[Fâtih Sultan Mehemmed Han]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 288
| [[:d:Q991|Q991]]
| Fyodor Dostoyevsky
| [[Feodor Dostoyevsky|Fëdor Dostoevskij]]
| [[Talaksan:Vasily Perov - Портрет Ф.М.Достоевского - Google Art Project.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 289
| [[:d:Q5878|Q5878]]
| 
| [[Gabriel García Márquez]]
| [[Talaksan:Gabriel Garcia Marquez.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 290
| [[:d:Q318|Q318]]
| galaxy
| [[Galaksiya|galaxy]]
| [[Talaksan:NGC 4414 (NASA-med).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 291
| [[:d:Q8778|Q8778]]
| Galen
| [[Galen]]
| [[Talaksan:Galenus.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 292
| [[:d:Q307|Q307]]
| Galileo Galilei
| [[Galileo Galilei]]
| [[Talaksan:Galileo.arp.300pix.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 293
| [[:d:Q7191|Q7191]]
| Nobel Prize
| [[Gantimpalang Nobel]]
| [[Talaksan:Marie Skłodowska-Curie's Nobel Prize in Chemistry 1911.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 294
| [[:d:Q11432|Q11432]]
| gas
| [[gas]]
| [[Talaksan:Kinetic theory of gases.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 295
| [[:d:Q156103|Q156103]]
| gastroenteritis
| [[gastroenteritis]]
| [[Talaksan:Gastroenteritis viruses.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 296
| [[:d:Q8495|Q8495]]
| milk
| [[gatas]]
| [[Talaksan:Glass of Milk (33657535532).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 297
| [[:d:Q720|Q720]]
| Genghis Khan
| [[Genghis Khan]]
| [[Talaksan:YuanEmperorAlbumGenghisPortrait.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 298
| [[:d:Q5683|Q5683]]
| Geoffrey Chaucer
| [[Geoffrey Chaucer]]
| [[Talaksan:Portrait of Geoffrey Chaucer (4671380) (cropped) 02.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 299
| [[:d:Q7302|Q7302]]
| George Frideric Handel
| [[George Frideric Handel]]
| [[Talaksan:George Frideric Handel by Balthasar Denner.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 300
| [[:d:Q9235|Q9235]]
| Georg Wilhelm Friedrich Hegel
| [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]]
| [[Talaksan:Jakob Schlesinger - Hegel 1831.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 301
| [[:d:Q5679|Q5679]]
| Lord Byron
| [[George Byron, Ika-6 na Barong Byron]]
| [[Talaksan:Byron 1813 by Phillips.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 302
| [[:d:Q23|Q23]]
| George Washington
| [[George Washington]]
| [[Talaksan:Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 303
| [[:d:Q7311|Q7311]]
| Giacomo Puccini
| [[Giacomo Puccini]]
| [[Talaksan:GiacomoPuccini.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 304
| [[:d:Q897|Q897]]
| gold
| [[ginto]]
| [[Talaksan:Gold-crystals.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 305
| [[:d:Q179277|Q179277]]
| Giovanni Pierluigi da Palestrina
| [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]]
| [[Talaksan:Giovanni Pierluigi da Palestrina.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 306
| [[:d:Q6607|Q6607]]
| guitar
| [[gitara]]
| [[Talaksan:Classical Guitar two views.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 307
| [[:d:Q12554|Q12554]]
| Middle Ages
| [[Gitnang Kapanahunan|Gitnang Panahon]]
| [[Talaksan:Friedrich-barbarossa-und-soehne-welfenchronik 1-1000x1540.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 308
| [[:d:Q7204|Q7204]]
| Middle East
| [[Gitnang Silangan]]
| [[Talaksan:Colorful shaded map of Middle East.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 309
| [[:d:Q7317|Q7317]]
| Giuseppe Verdi
| [[Giuseppe Verdi]]
| [[Talaksan:Giuseppi Verdi by Ferdinand Mulnier c1870.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 310
| [[:d:Q7181|Q7181]]
| globalization
| [[globalisasyon]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 311
| [[:d:Q11413|Q11413]]
| go
| [[Go (laro)|go]]
| [[Talaksan:Go board.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 312
| [[:d:Q5377|Q5377]]
| golf
| [[golf]]
| [[Talaksan:Golfer swing.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 313
| [[:d:Q9047|Q9047]]
| Gottfried Wilhelm Leibniz
| [[Gottfried Leibniz]]
| [[Talaksan:Christoph Bernhard Francke - Bildnis des Philosophen Leibniz (ca. 1695).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 314
| [[:d:Q11412|Q11412]]
| gravity
| [[grabedad]]
| [[Talaksan:Solar sys.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 315
| [[:d:Q7347|Q7347]]
| Great Lakes
| [[Mga Malalaking Lawa|Gran Lagos]]
| [[Talaksan:ISS-43 the Great Lakes of North America.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 316
| [[:d:Q4421|Q4421]]
| forest
| [[gubat]]
| [[Talaksan:Brussels Zonienwoud.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 317
| [[:d:Q11004|Q11004]]
| vegetable
| [[gulay]]
| [[Talaksan:Kleinmarkthalle Frankfurt Gemüsestand.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 318
| [[:d:Q446|Q446]]
| wheel
| [[gulong]]
| [[Talaksan:Hub (PSF).png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 319
| [[:d:Q9188|Q9188]]
| Empire State Building
| [[Gusaling Empire State]]
| [[Talaksan:Empire State Building (aerial view).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 320
| [[:d:Q7304|Q7304]]
| Gustav Mahler
| [[Gustav Mahler]]
| [[Talaksan:Photo of Gustav Mahler by Moritz Nähr 01.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 321
| [[:d:Q6240|Q6240]]
| Hafez
| [[Hafez]]
| [[Talaksan:Anselm Feuerbach Hafis vor der Schenke (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 322
| [[:d:Q12506|Q12506]]
| Hagia Sophia
| [[Hagia Sophia]]
| [[Talaksan:Hagia Sophia Mars 2013.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 323
| [[:d:Q9232|Q9232]]
| Jainism
| [[Hainismo]]
| [[Talaksan:Shravanbelgola Gomateshvara feet prayer1.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 324
| [[:d:Q756|Q756]]
| plant
| [[halaman]]
| [[Talaksan:Thanh Long ở Ninh Thuận.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 325
| [[:d:Q8094|Q8094]]
| wind
| [[hangin]]
| [[Talaksan:Bundesarchiv Bild 183-1990-0206-324, Berlin, Passanten im Wind.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 326
| [[:d:Q8222|Q8222]]
| Hangul
| [[Hangul]]
| [[Talaksan:Hangeul-basic.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 327
| [[:d:Q5673|Q5673]]
| Hans Christian Andersen
| [[Hans Christian Andersen]]
| [[Talaksan:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 328
| [[:d:Q17|Q17]]
| Japan
| [[Hapon]]
| [[Talaksan:Satellite image of Japan in May 2003.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 329
| [[:d:Q5287|Q5287]]
| Japanese
| [[Wikang Hapones|Hapones]]
| [[Talaksan:Nihongo.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 330
| [[:d:Q729|Q729]]
| animal
| [[hayop]]
| [[Talaksan:Animal diversity.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 331
| [[:d:Q5589|Q5589]]
| Henri Matisse
| [[Henri Matisse]]
| [[Talaksan:Portrait of Henri Matisse 1933 May 20.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 332
| [[:d:Q8768|Q8768]]
| Henry Ford
| [[Henry Ford]]
| [[Talaksan:Henry ford 1919.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 333
| [[:d:Q1071|Q1071]]
| geography
| [[heograpiya]]
| [[Talaksan:OrteliusWorldMap.jpeg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 334
| [[:d:Q1069|Q1069]]
| geology
| [[heolohiya]]
| [[Talaksan:Mapa litológico de Genicera.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 335
| [[:d:Q8087|Q8087]]
| geometry
| [[heometriya]]
| [[Talaksan:Westerner and Arab practicing geometry 15th century manuscript.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 336
| [[:d:Q7326|Q7326]]
| Hernán Cortés
| [[Hernán Cortés]]
| [[Talaksan:Retrato de Hernán Cortés.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 337
| [[:d:Q1218|Q1218]]
| Jerusalem
| [[Herusalem]]
| [[Talaksan:Dome of the Rock seen from the Mount of Olives (12395649153) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 338
| [[:d:Q302|Q302]]
| Jesus Christ
| [[Hesus]]
| [[Talaksan:Spas vsederzhitel sinay (cropped1).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 339
| [[:d:Q556|Q556]]
| hydrogen
| [[Idrohino|hidroheno]]
| [[Talaksan:Hydrogen discharge tube.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 340
| [[:d:Q49|Q49]]
| North America
| [[Hilagang Amerika]]
| [[Talaksan:North America satellite orthographic.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 341
| [[:d:Q934|Q934]]
| North Pole
| [[Hilagang Polo]]
| [[Talaksan:Noaa3-2006-0602-1206 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 342
| [[:d:Q8690|Q8690]]
| Cultural Revolution
| [[Himagsikang Pangkalinangan|Himagsikan sa Kultura]]
| [[Talaksan:1967-02 1967年的红卫兵.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 343
| [[:d:Q6534|Q6534]]
| French Revolution
| [[Himagsikang Pranses]]
| [[Talaksan:LouisXVIExecutionBig.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 344
| [[:d:Q8729|Q8729]]
| Russian Revolution
| [[Himagsikang Ruso (1917)|Himagsikang Ruso noong 1917]]
| [[Talaksan:Revolución-marzo-rusia--russianbolshevik00rossuoft.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 345
| [[:d:Q5451|Q5451]]
| Himalayas
| [[Himalaya]]
| [[Talaksan:Himalayas.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 346
| [[:d:Q9089|Q9089]]
| Hinduism
| [[Hinduismo]]
| [[Talaksan:A Hindu wedding ritual in progress b.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 347
| [[:d:Q2763|Q2763]]
| The Holocaust
| [[Holokausto|Holocaust]]
| [[Talaksan:Selection on the ramp at Auschwitz-Birkenau, 1944 (Auschwitz Album) 1b.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 348
| [[:d:Q6691|Q6691]]
| Homer
| [[Homer]]
| [[Talaksan:Homer bust, Farnese collection (Naples).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 349
| [[:d:Q8646|Q8646]]
| Hong Kong
| [[Hong Kong]]
| [[Talaksan:Hong Kong from Victoria Peak1.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 350
| [[:d:Q11364|Q11364]]
| hormone
| [[hormona]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 351
| [[:d:Q9268|Q9268]]
| Judaism
| [[Hudaismo]]
| [[Talaksan:Menorah 0307.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 352
| [[:d:Q11420|Q11420]]
| judo
| [[Judo|hudo]]
| [[Talaksan:KOCIS Korea Judo Kim Jaebum London 36 (7696361164).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 353
| [[:d:Q8473|Q8473]]
| military
| [[hukbo]]
| [[Talaksan:Composite images — Military - animated.gif|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 354
| [[:d:Q12551|Q12551]]
| Hundred Years' War
| [[Digmaang Daang Taon|Hundred Years' War]]
| [[Talaksan:Battle of crecy froissart.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 355
| [[:d:Q319|Q319]]
| Jupiter
| [[Hupiter (planeta)|Hupiter]]
| [[Talaksan:Jupiter OPAL 2024.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 356
| [[:d:Q7331|Q7331]]
| Ibn Battuta
| [[Ibn Battuta]]
| [[Talaksan:Bust of Ibn Battuta at Ibn Battuta museum.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 357
| [[:d:Q9294|Q9294]]
| Ibn Khaldun
| [[Ibn Khaldun]]
| [[Talaksan:Bust of Ibn Khaldun (Casbah of Bejaia, Algeria).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 358
| [[:d:Q5113|Q5113]]
| bird
| [[ibon]]
| [[Talaksan:Bird Diversity 2011.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 359
| [[:d:Q7257|Q7257]]
| ideology
| [[ideolohiya]]
| [[Talaksan:War2.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 360
| [[:d:Q7314|Q7314]]
| Igor Stravinsky
| [[Igor Stravinsky]]
| [[Talaksan:Igor Stravinsky LOC 32392u.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 361
| [[:d:Q362|Q362]]
| World War II
| [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]
| [[Talaksan:Infobox collage for WWII.PNG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 362
| [[:d:Q8275|Q8275]]
| Iliad
| [[Iliada]]
| [[Talaksan:P. Oxy. 221.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 363
| [[:d:Q4022|Q4022]]
| river
| [[ilog]]
| [[Talaksan:White Nile Fishermen (18156464842).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 364
| [[:d:Q3783|Q3783]]
| Amazon
| [[Ilog Amasona]]
| [[Talaksan:Amazon CIAT (2).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 365
| [[:d:Q7355|Q7355]]
| Yellow River
| [[Ilog Dilaw]]
| [[Talaksan:Yellow River - panoramio.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 366
| [[:d:Q5089|Q5089]]
| Ganges
| [[Ilog Ganges]]
| [[Talaksan:View of Ghats across the Ganges, Varanasi.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 367
| [[:d:Q7348|Q7348]]
| Indus River
| [[Ilog Indo]]
| [[Talaksan:Indus near Skardu.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 368
| [[:d:Q3503|Q3503]]
| River Congo
| [[Ilog Congo|Ilog Konggo]]
| [[Talaksan:Sunrise near Mossaka (Congo).JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 369
| [[:d:Q1497|Q1497]]
| Mississippi River
| [[Ilog Mississippi]]
| [[Talaksan:Efmo View from Fire Point.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 370
| [[:d:Q3542|Q3542]]
| Niger River
| [[Ilog Niger]]
| [[Talaksan:Niger River View, Djenne (6861797).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 371
| [[:d:Q3392|Q3392]]
| Nile
| [[Ilog Nilo]]
| [[Talaksan:Cairo skyline, Panoramic view, Egypt.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 372
| [[:d:Q584|Q584]]
| Rhine
| [[Ilog Rin]]
| [[Talaksan:Loreleyblick Maria Ruh 2025.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 373
| [[:d:Q626|Q626]]
| Volga
| [[Ilog Volga]]
| [[Talaksan:Вид на Кинешемский мост из села Воздвиженье.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 374
| [[:d:Q5413|Q5413]]
| Yangtze River
| [[Ilog Yangtze]]
| [[Talaksan:Qutang Gorge on Changjiang.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 375
| [[:d:Q7363|Q7363]]
| nose
| [[ilong]]
| [[Talaksan:Dog nose.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 376
| [[:d:Q9312|Q9312]]
| Immanuel Kant
| [[Immanuel Kant]]
| [[Talaksan:Immanuel Kant - Gemaelde 2.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 377
| [[:d:Q7260|Q7260]]
| imperialism
| [[imperyalismo]]
| [[Talaksan:China imperialism cartoon.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 378
| [[:d:Q11774|Q11774]]
| Gupta Empire
| [[Imperyong Gupta]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 379
| [[:d:Q28573|Q28573]]
| Inca Empire
| [[Imperyong Inka|Imperyong Incaico]]
| [[Talaksan:80 - Machu Picchu - Juin 2009 - edit.2.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 380
| [[:d:Q184536|Q184536]]
| Mali Empire
| [[Imperyong Mali]]
| [[Talaksan:Catalan Atlas BNF Sheet 6 Western Sahara.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 381
| [[:d:Q12557|Q12557]]
| Mongol Empire
| [[Imperyong Monggol]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 382
| [[:d:Q12560|Q12560]]
| Ottoman Empire
| [[Imperyong Otomano]]
| [[Talaksan:Rise of Ottoman empire.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 383
| [[:d:Q2277|Q2277]]
| Roman Empire
| [[Imperyong Romano]]
| [[Talaksan:Inscription Theatre Leptis Magna Libya.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 384
| [[:d:Q11028|Q11028]]
| information
| [[impormasyon]]
| [[Talaksan:Structure of the Universe.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 385
| [[:d:Q5325|Q5325]]
| inductor
| [[Panawit|indaktor]]
| [[Talaksan:Electronic component inductors.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 386
| [[:d:Q668|Q668]]
| India
| [[Indiya|India]]
| [[Talaksan:India-locator-map-blank.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 387
| [[:d:Q252|Q252]]
| Indonesia
| [[Indonesya|Indonesia]]
| [[Talaksan:Indonesian Culture.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 388
| [[:d:Q11051|Q11051]]
| Hindustani
| [[Indostaniko]]
| [[Talaksan:Hindustani.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 389
| [[:d:Q8148|Q8148]]
| industry
| [[industriya]]
| [[Talaksan:Valero Three Rivers Refinery Texas 2020.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 390
| [[:d:Q11388|Q11388]]
| infrared radiation
| [[infrared]]
| [[Talaksan:Ir girl.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 391
| [[:d:Q1860|Q1860]]
| English
| [[Wikang Ingles|Ingles]]
| [[Talaksan:William Shakespeare - Sonnet XXX - Rapenburg 30, Leiden (cropped).JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 392
| [[:d:Q7546|Q7546]]
| Ingmar Bergman
| [[Ingmar Bergman]]
| [[Talaksan:Ingmar Bergman (1966).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 393
| [[:d:Q11023|Q11023]]
| engineering
| [[inhenyeriya]]
| [[Talaksan:PIA19664-MarsInSightLander-Assembly-20150430.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 394
| [[:d:Q11418|Q11418]]
| weak interaction
| [[interaksiyong mahina]]
| [[Talaksan:PiPlus muon decay.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 395
| [[:d:Q11415|Q11415]]
| strong interaction
| [[interaksiyong malakas]]
| [[Talaksan:Nuclear Force anim smaller.gif|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 396
| [[:d:Q12757|Q12757]]
| internal combustion engine
| [[internal combustion engine]]
| [[Talaksan:Diesel Engine (4 cycle running).gif|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 397
| [[:d:Q7801|Q7801]]
| International Court of Justice
| [[Pandaigdigang Hukumang Pangkatarungan|Internasyonal na Hukuman ng Katarungan]]
| [[Talaksan:Friedenspalast Den Haag (100MP).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 398
| [[:d:Q75|Q75]]
| Internet
| [[Internet]]
| [[Talaksan:Internet users per 100 and GDP per capita.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 399
| [[:d:Q794|Q794]]
| Iran
| [[Iran]]
| [[Talaksan:Iran - Location Map (2013) - IRN - UNOCHA.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 400
| [[:d:Q796|Q796]]
| Iraq
| [[Iraq]]
| [[Talaksan:View of Sulaymaniyah (Slemani) City in Winter - Snow 2015.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 401
| [[:d:Q935|Q935]]
| Isaac Newton
| [[Isaac Newton]]
| [[Talaksan:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 402
| [[:d:Q152|Q152]]
| fish
| [[isda]]
| [[Talaksan:Fish-coll002.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 403
| [[:d:Q450|Q450]]
| mind
| [[Isip]]
| [[Talaksan:RobertFuddBewusstsein17Jh.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 404
| [[:d:Q432|Q432]]
| Islam
| [[Islam]]
| [[Talaksan:Mosque.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 405
| [[:d:Q801|Q801]]
| Israel
| [[Israel]]
| [[Talaksan:Часовая башня султана Абдул Хамида II - panoramio.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 406
| [[:d:Q406|Q406]]
| Istanbul
| [[Istanbul]]
| [[Talaksan:Istanbul Montage 2016.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 407
| [[:d:Q38|Q38]]
| Italy
| [[Italya]]
| [[Talaksan:Satellite image of Italy in March 2003.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 408
| [[:d:Q589|Q589]]
| black hole
| [[itim na butas]]
| [[Talaksan:Black hole - Messier 87 crop max res.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 409
| [[:d:Q7321|Q7321]]
| Jacques Cartier
| [[Jacques Cartier]]
| [[Talaksan:Jacques Cartier 1851-1852.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 410
| [[:d:Q3630|Q3630]]
| Jakarta
| [[Jakarta]]
| [[Talaksan:Jakarta.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 411
| [[:d:Q9095|Q9095]]
| James Clerk Maxwell
| [[James Clerk Maxwell]]
| [[Talaksan:James-Clerk-Maxwell-1831-1879.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 412
| [[:d:Q7324|Q7324]]
| James Cook
| [[James Cook]]
| [[Talaksan:Captainjamescookportrait.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 413
| [[:d:Q6882|Q6882]]
| James Joyce
| [[James Joyce]]
| [[Talaksan:James Joyce by Alex Ehrenzweig, 1915 cropped.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 414
| [[:d:Q8962|Q8962]]
| James Prescott Joule
| [[James Prescott Joule]]
| [[Talaksan:SS-joule.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 415
| [[:d:Q9041|Q9041]]
| James Watt
| [[James Watt]]
| [[Talaksan:James Watt by Henry Howard.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 416
| [[:d:Q36322|Q36322]]
| Jane Austen
| [[Jane Austen]]
| [[Talaksan:CassandraAusten-JaneAusten(c.1810) hires.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 417
| [[:d:Q1047|Q1047]]
| Jawaharlal Nehru
| [[Jawaharlal Nehru]]
| [[Talaksan:Jawaharlal Nehru, circa 1925.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 418
| [[:d:Q8341|Q8341]]
| jazz
| [[jazz]]
| [[Talaksan:Louis Armstrong restored.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 419
| [[:d:Q6527|Q6527]]
| Jean-Jacques Rousseau
| [[Jean-Jacques Rousseau]]
| [[Talaksan:Jean-Jacques Rousseau (painted portrait).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 420
| [[:d:Q9364|Q9364]]
| Jean-Paul Sartre
| [[Jean-Paul Sartre]]
| [[Talaksan:Flickr - Government Press Office (GPO) - Jean Paul Sartre and Simone De Beauvoir welcomed by Avraham Shlonsky and Leah Goldberg (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 421
| [[:d:Q1339|Q1339]]
| Johann Sebastian Bach
| [[Johann Sebastian Bach]]
| [[Talaksan:Johann Sebastian Bach.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 422
| [[:d:Q5879|Q5879]]
| Johann Wolfgang von Goethe
| [[Johann Wolfgang von Goethe]]
| [[Talaksan:Goethe (Stieler 1828).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 423
| [[:d:Q7294|Q7294]]
| Johannes Brahms
| [[Johannes Brahms]]
| [[Talaksan:JohannesBrahms.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 424
| [[:d:Q8958|Q8958]]
| Johannes Gutenberg
| [[Johannes Gutenberg]]
| [[Talaksan:Gutenberg.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 425
| [[:d:Q8963|Q8963]]
| Johannes Kepler
| [[Johannes Kepler]]
| [[Talaksan:Johannes Kepler by Hans von Aachen.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 426
| [[:d:Q9353|Q9353]]
| John Locke
| [[John Locke]]
| [[Talaksan:JohnLocke.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 427
| [[:d:Q9317|Q9317]]
| John Maynard Keynes
| [[John Maynard Keynes]]
| [[Talaksan:Keynes 1933.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 428
| [[:d:Q909|Q909]]
| Jorge Luis Borges
| [[Jorge Luis Borges]]
| [[Talaksan:Jorge Luis Borges 1951, by Grete Stern (full).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 429
| [[:d:Q7349|Q7349]]
| Joseph Haydn
| [[Joseph Haydn]]
| [[Talaksan:Joseph Haydn, målning av Thomas Hardy från 1792.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 430
| [[:d:Q855|Q855]]
| Joseph Stalin
| [[Joseph Stalin]]
| [[Talaksan:StalinCropped1943.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 431
| [[:d:Q7226|Q7226]]
| Joan of Arc
| [[Juana ng Arko]]
| [[Talaksan:Contemporaine afb jeanne d arc.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 432
| [[:d:Q1048|Q1048]]
| Julius Caesar
| [[Julio Cesar]]
| [[Talaksan:Retrato de Julio César (26724093101) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 433
| [[:d:Q9081|Q9081]]
| knowledge
| [[kaalaman]]
| [[Talaksan:Tetradrachm Athens 480-420BC MBA Lyon.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 434
| [[:d:Q726|Q726]]
| horse
| [[kabayo]]
| [[Talaksan:Biandintz eta zaldiak - modified2.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 435
| [[:d:Q8432|Q8432]]
| civilization
| [[Kabihasnan]]
| [[Talaksan:Egypt.Giza.Sphinx.02.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 436
| [[:d:Q28567|Q28567]]
| Maya civilization
| [[Kabihasnang Maya]]
| [[Talaksan:El Castillo, Chichén Itzá.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 437
| [[:d:Q7242|Q7242]]
| beauty
| [[Kagandahan]]
| [[Talaksan:A Japanese Beauty (OAW).png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 438
| [[:d:Q10294|Q10294]]
| poverty
| [[Kahirapan]]
| [[Talaksan:Thomas Benjamin Kennington - Orphans.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 439
| [[:d:Q287|Q287]]
| wood
| [[kahoy]]
| [[Talaksan:Arquitectura en madera.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 440
| [[:d:Q601401|Q601401]]
| trade
| [[Kalakalan]]
| [[Talaksan:Fredmeyer edit 1.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 441
| [[:d:Q500|Q500]]
| Citrus × limon
| [[Lemon|kalamansî (punò)]]
| [[Talaksan:Citrus x limon - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-041.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 442
| [[:d:Q7881|Q7881]]
| skeleton
| [[Kalansay]]
| [[Talaksan:Skeletons.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 443
| [[:d:Q10856|Q10856]]
| Columbidae
| [[Kalapati]]
| [[Talaksan:2019-03-17 Columba oenas, Jesmond Dene 8.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 444
| [[:d:Q12132|Q12132]]
| calendar system
| [[kalendaryo]]
| [[Talaksan:Revolution kalendar.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 445
| [[:d:Q12138|Q12138]]
| Gregorian calendar
| [[Kalendaryong Gregoryano]]
| [[Talaksan:Ewiger Kalender gregorianisch.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 446
| [[:d:Q7011|Q7011]]
| Kalidasa
| [[Kalidasa]]
| [[Talaksan:Kalidas.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 447
| [[:d:Q12681|Q12681]]
| calligraphy
| [[kaligrapiya]]
| [[Talaksan:Calligraphy word.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 448
| [[:d:Q7860|Q7860]]
| nature
| [[kalikasan]]
| [[Talaksan:Desert Electric.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 449
| [[:d:Q9165|Q9165]]
| soul
| [[kaluluwa]]
| [[Talaksan:Meister von Heiligenkreuz 001.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 450
| [[:d:Q12147|Q12147]]
| health
| [[Kalusugan]]
| [[Talaksan:Star of life2.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 451
| [[:d:Q4|Q4]]
| death
| [[kamatayan]]
| [[Talaksan:Dead dog in Ulaanbaatar.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 452
| [[:d:Q7375|Q7375]]
| Camelus
| [[Kamelyo]]
| [[Talaksan:Chameau de bactriane.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 453
| [[:d:Q7350|Q7350]]
| Panama Canal
| [[Kanal ng Panama|Kanal Panama]]
| [[Talaksan:Panama Canal Gatun Locks.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 454
| [[:d:Q899|Q899]]
| Suez Canal
| [[Kanal ng Suez|Kanal Suez]]
| [[Talaksan:Suez Canal, Egypt (31596166706).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 455
| [[:d:Q12078|Q12078]]
| cancer
| [[kanser]]
| [[Talaksan:Breast cancer cell (2).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 456
| [[:d:Q7366|Q7366]]
| song
| [[Awitin|kanta]]
| [[Talaksan:Ademareuil1.gif|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 457
| [[:d:Q12131|Q12131]]
| disability
| [[Kapansanan]]
| [[Talaksan:MUTCD D9-6.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 458
| [[:d:Q5322|Q5322]]
| capacitor
| [[Kapasitor]]
| [[Talaksan:Capacitors (7189597135).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 459
| [[:d:Q454|Q454]]
| peace
| [[Kapayapaan]]
| [[Talaksan:Peace dove.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 460
| [[:d:Q8486|Q8486]]
| coffee
| [[kape]]
| [[Talaksan:A small cup of coffee.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 461
| [[:d:Q6206|Q6206]]
| capitalism
| [[Kapitalismo]]
| [[Talaksan:Anti-capitalism color.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 462
| [[:d:Q8660|Q8660]]
| Karachi
| [[Karachi]]
| [[Talaksan:Karachi from above.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 463
| [[:d:Q9430|Q9430]]
| ocean
| [[karagatan]]
| [[Talaksan:Ocean beach at low tide against the sun.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 464
| [[:d:Q788|Q788]]
| Arctic Ocean
| [[Karagatang Artiko]]
| [[Talaksan:Arctic Ocean.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 465
| [[:d:Q97|Q97]]
| Atlantic Ocean
| [[Karagatang Atlantiko]]
| [[Talaksan:Atlantic Ocean.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 466
| [[:d:Q1239|Q1239]]
| Indian Ocean
| [[Karagatang Indiyo|Karagatang Indiyano]]
| [[Talaksan:Indian Ocean-CIA WFB Map.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 467
| [[:d:Q98|Q98]]
| Pacific Ocean
| [[Karagatang Pasipiko]]
| [[Talaksan:Pacific Ocean.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 468
| [[:d:Q12136|Q12136]]
| disease
| [[Sakit|karamdaman]]
| [[Talaksan:Mycobacterium tuberculosis.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 469
| [[:d:Q12125|Q12125]]
| common cold
| [[Karaniwang sipon]]
| [[Talaksan:Rhinovirus isosurface.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 470
| [[:d:Q8458|Q8458]]
| human rights
| [[Karapatang pantao]]
| [[Talaksan:Declaration of the Rights of Man and of the Citizen in 1789.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 471
| [[:d:Q11419|Q11419]]
| karate
| [[Karatedo|Karate]]
| [[Talaksan:WKF-Karate-World-Championships 2012 Paris 263.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 472
| [[:d:Q623|Q623]]
| carbon
| [[Karbon]]
| [[Talaksan:Coal anthracite.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 473
| [[:d:Q9061|Q9061]]
| Karl Marx
| [[Karl Marx]]
| [[Talaksan:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 474
| [[:d:Q10990|Q10990]]
| meat
| [[karne]]
| [[Talaksan:FoodMeat.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 475
| [[:d:Q309|Q309]]
| history
| [[kasaysayan]]
| [[Talaksan:Nikolaos Gyzis - Historia.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 476
| [[:d:Q1321|Q1321]]
| Spanish
| [[Wikang Kastila|Kastila]]
| [[Talaksan:Eñe on keyboard - grey.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 477
| [[:d:Q12453|Q12453]]
| measurement
| [[Kasukatan]]
| [[Talaksan:Taking measurements.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 478
| [[:d:Q11460|Q11460]]
| clothing
| [[kasuotan]]
| [[Talaksan:Clothes.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 479
| [[:d:Q12174|Q12174]]
| obesity
| [[Labis na katabaan|Katabaan]]
| [[Talaksan:Obesity-waist circumference.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 480
| [[:d:Q8492|Q8492]]
| juice
| [[Katas (inumin)|katas]]
| [[Talaksan:Juicing the lemons (6027988479).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 481
| [[:d:Q8253|Q8253]]
| fiction
| [[kathang-isip]]
| [[Talaksan:Alice par John Tenniel 30.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 482
| [[:d:Q7354|Q7354]]
| Southern Ocean
| [[Katimugang Karagatan]]
| [[Talaksan:Location Southern Ocean.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 483
| [[:d:Q7949|Q7949]]
| truth
| [[Katotohanan]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 484
| [[:d:Q5586|Q5586]]
| Katsushika Hokusai
| [[Hokusai|Katsushika Hokusai]]
| [[Talaksan:Hokusai as an old man.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 485
| [[:d:Q205|Q205]]
| infinity
| [[Kawalang-hanggan|Kawalang hangganan]]
| [[Talaksan:Infinite.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 486
| [[:d:Q10943|Q10943]]
| cheese
| [[keso]]
| [[Talaksan:Hartkaese HardCheeses.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 487
| [[:d:Q7296|Q7296]]
| Mount Kilimanjaro
| [[Kilimanjaro]]
| [[Talaksan:Mt. Kilimanjaro 12.2006.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 488
| [[:d:Q11570|Q11570]]
| kilogram
| [[kilogramo]]
| [[Talaksan:CGKilogram.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 489
| [[:d:Q7178|Q7178]]
| International Red Cross and Red Crescent Movement
| [[Kilusang Pandaigdig ng Krus na Pula at Gasuklay na Pula]]
| [[Talaksan:Medilunaroja.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 490
| [[:d:Q2329|Q2329]]
| chemistry
| [[kimika]]
| [[Talaksan:Chemicals in flasks.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 491
| [[:d:Q11165|Q11165]]
| inorganic chemistry
| [[kimikang inorganiko]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 492
| [[:d:Q11372|Q11372]]
| physical chemistry
| [[kimikang makapisika]]
| [[Talaksan:Lomonosov Chymiae Physicae 1752.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 493
| [[:d:Q11351|Q11351]]
| organic chemistry
| [[kimikang organiko]]
| [[Talaksan:Organic synthesis.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 494
| [[:d:Q3838|Q3838]]
| Kinshasa
| [[Kinshasa]]
| [[Talaksan:Vue Kinshasa.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 495
| [[:d:Q11397|Q11397]]
| classical mechanics
| [[Klasikong mekanika|klasikong mekaniks]]
| [[Talaksan:Newtons cradle animation book.gif|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 496
| [[:d:Q7937|Q7937]]
| climate
| [[klima]]
| [[Talaksan:Köppen-Geiger Climate Classification Map (1980–2016) no borders.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 497
| [[:d:Q10285|Q10285]]
| Colosseum
| [[Koliseo]]
| [[Talaksan:Colosseo 2020.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 498
| [[:d:Q1348|Q1348]]
| Kolkata
| [[Kolkata]]
| [[Talaksan:Ketan donate4.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 499
| [[:d:Q7167|Q7167]]
| colonialism
| [[kolonyalismo]]
| [[Talaksan:RomanEmpire 117.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 500
| [[:d:Q3559|Q3559]]
| comet
| [[kometa]]
| [[Talaksan:C2022 E3 (ZTF)- Alessandro Bianconi.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 501
| [[:d:Q1004|Q1004]]
| comic
| [[komiks]]
| [[Talaksan:Krazy Kat 1918-09-07.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 502
| [[:d:Q11173|Q11173]]
| chemical compound
| [[Kompuwestong pangkimika|kompuwesto]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 503
| [[:d:Q68|Q68]]
| computer
| [[kompyuter]]
| [[Talaksan:Apple II Plus, Museum of the Moving Image.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 504
| [[:d:Q11024|Q11024]]
| communication
| [[Pakikipagtalastasan|Komunikasyon]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 505
| [[:d:Q6186|Q6186]]
| communism
| [[Komunismo]]
| [[Talaksan:Comunismo.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 506
| [[:d:Q9581|Q9581]]
| Confucianism
| [[Confucianismo|Konpusyanismo]]
| [[Talaksan:Jiangyin wenmiao dachengdian.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 507
| [[:d:Q7169|Q7169]]
| conservatism
| [[Konserbatismo]]
| [[Talaksan:Conservatism - K. LCCN2011647256 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 508
| [[:d:Q5107|Q5107]]
| continent
| [[kontinente]]
| [[Talaksan:Continentes Wikipedia.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 509
| [[:d:Q9176|Q9176]]
| Korean
| [[Wikang Koreano|Koreano]]
| [[Talaksan:Hangugeo-Chosonmal.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 510
| [[:d:Q1420|Q1420]]
| car
| [[kotse]]
| [[Talaksan:Bundesarchiv Bild 183-J0711-0001-003, Warnemünde, Stau.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 511
| [[:d:Q5375|Q5375]]
| cricket
| [[Kriket]]
| [[Talaksan:Muralitharan bowling to Adam Gilchrist.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 512
| [[:d:Q5043|Q5043]]
| Christianity
| [[Kristiyanismo]]
| [[Talaksan:Jerusalem Holy-Sepulchre Jesus-Detail-01.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 513
| [[:d:Q12546|Q12546]]
| Crusades
| [[Mga Krusada|Krusada]]
| [[Talaksan:Combat deuxième croisade.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 514
| [[:d:Q1075|Q1075]]
| color
| [[kulay]]
| [[Talaksan:Colouring pencils.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 515
| [[:d:Q1390|Q1390]]
| insect
| [[Insekto|Kulisap]]
| [[Talaksan:Insekter.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 516
| [[:d:Q11042|Q11042]]
| culture
| [[kultura]]
| [[Talaksan:Fastnachtsumzug, Rottweil, Süddeutschland.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 517
| [[:d:Q8620|Q8620]]
| Kwame Nkrumah
| [[Kwame Nkrumah]]
| [[Talaksan:Kwame Nkrumah - The National Archives UK - CO 1069-50-1.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 518
| [[:d:Q11402|Q11402]]
| force
| [[Puwersa|lakas]]
| [[Talaksan:Force examples.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 519
| [[:d:Q8441|Q8441]]
| man
| [[lalaki]]
| [[Talaksan:Pioneer plaque line-drawing of a human male.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 520
| [[:d:Q7367|Q7367]]
| mosquito
| [[Lamok]]
| [[Talaksan:Mosquito on human skin.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 521
| [[:d:Q7386|Q7386]]
| Formicidae
| [[langgam]]
| [[Talaksan:Meat eater ant feeding on honey02.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 522
| [[:d:Q9333|Q9333]]
| Laozi
| [[Lao-Tse|Laozi]]
| [[Talaksan:Zhang Lu-Laozi Riding an Ox (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 523
| [[:d:Q11410|Q11410]]
| game
| [[Laro]]
| [[Talaksan:Les joueurs de cartes de P. Cézanne (Fondation Vuitton, Paris) (33568651718).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 524
| [[:d:Q11422|Q11422]]
| toy
| [[Laruan]]
| [[Talaksan:Child playing with a toy cart and horse. -front- (9726037522).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 525
| [[:d:Q41670|Q41670]]
| Latin alphabet
| [[Latin alphabet]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 526
| [[:d:Q5513|Q5513]]
| Lake Baikal
| [[Lawa ng Baikal]]
| [[Talaksan:Olkhon Island and Lake Baikal.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 527
| [[:d:Q5511|Q5511]]
| Lake Tanganyika
| [[Lawa ng Tanganyika]]
| [[Talaksan:Lake Tanganyika.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 528
| [[:d:Q5505|Q5505]]
| Lake Victoria
| [[Lawa ng Victoria]]
| [[Talaksan:Getting out to fish at dusk.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 529
| [[:d:Q4724|Q4724]]
| Le Corbusier
| [[Le Corbusier]]
| [[Talaksan:Le Corbusier (1964).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 530
| [[:d:Q7243|Q7243]]
| Leo Tolstoy
| [[Leo Tolstoy]]
| [[Talaksan:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 531
| [[:d:Q762|Q762]]
| Leonardo da Vinci
| [[Leonardo da Vinci]]
| [[Talaksan:Francesco Melzi - Portrait of Leonardo.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 532
| [[:d:Q7604|Q7604]]
| Leonhard Euler
| [[Leonhard Euler]]
| [[Talaksan:Leonhard Euler.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 533
| [[:d:Q7071|Q7071]]
| Li Bai
| [[Li Bai]]
| [[Talaksan:李白.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 534
| [[:d:Q6216|Q6216]]
| liberalism
| [[liberalismo]]
| [[Talaksan:Declaration of the Rights of Man and of the Citizen in 1789.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 535
| [[:d:Q7172|Q7172]]
| League of Arab States
| [[Ligang Arabe|Ligang Arabo]]
| [[Talaksan:Arab Leage HQ 977.PNG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 536
| [[:d:Q8065|Q8065]]
| natural disaster
| [[Likas na sakuna]]
| [[Talaksan:Pinatubo91eruption plume.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 537
| [[:d:Q11435|Q11435]]
| liquid
| [[likido]]
| [[Talaksan:Water drop 001.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 538
| [[:d:Q7944|Q7944]]
| earthquake
| [[Lindol]]
| [[Talaksan:Valdivia after earthquake, 1960.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 539
| [[:d:Q82571|Q82571]]
| linear algebra
| [[Alhebrang linyar|linear algebra]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 540
| [[:d:Q8162|Q8162]]
| linguistics
| [[lingguwistika]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 541
| [[:d:Q11367|Q11367]]
| lipid
| [[Lipido|Lipid]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 542
| [[:d:Q8425|Q8425]]
| society
| [[Lipunan]]
| [[Talaksan:Каменный век (1).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 543
| [[:d:Q8236|Q8236]]
| literacy
| [[Literasi]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 544
| [[:d:Q11582|Q11582]]
| litre
| [[litro]]
| [[Talaksan:CubeLitre.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 545
| [[:d:Q9128|Q9128]]
| light
| [[liwanag]]
| [[Talaksan:Emanation.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 546
| [[:d:Q11197|Q11197]]
| logarithm
| [[logaritmo]]
| [[Talaksan:Mplwp log2e10.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 547
| [[:d:Q8078|Q8078]]
| logic
| [[lohika]]
| [[Talaksan:Discourse-into-the-night.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 548
| [[:d:Q84|Q84]]
| London
| [[Londres]]
| [[Talaksan:London Skyline (125508655).jpeg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 549
| [[:d:Q65|Q65]]
| Los Angeles
| [[Los Angeles]]
| [[Talaksan:Los Angeles with Mount Baldy.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 550
| [[:d:Q1779|Q1779]]
| Louis Armstrong
| [[Louis Armstrong]]
| [[Talaksan:Louis Armstrong restored.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 551
| [[:d:Q529|Q529]]
| Louis Pasteur
| [[Louis Pasteur]]
| [[Talaksan:Louis Pasteur (1822 - 1895), microbiologist and chemist Wellcome V0026980.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 552
| [[:d:Q7742|Q7742]]
| Louis XIV of France
| [[Luis XIV ng Pransiya|Louis XIV ng Pransya]]
| [[Talaksan:Louis XIV of France.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 553
| [[:d:Q255|Q255]]
| Ludwig van Beethoven
| [[Ludwig van Beethoven]]
| [[Talaksan:Beethoven.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 554
| [[:d:Q9391|Q9391]]
| Ludwig Wittgenstein
| [[Ludwig Wittgenstein]]
| [[Talaksan:Ludwig Wittgenstein.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 555
| [[:d:Q12493|Q12493]]
| dome
| [[Lungaw]]
| [[Talaksan:Spb 06-2017 img07 Trinity Cathedral.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 556
| [[:d:Q515|Q515]]
| city
| [[lungsod]]
| [[Talaksan:NYC wideangle south from Top of the Rock.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 557
| [[:d:Q237|Q237]]
| Vatican City
| [[Lungsod ng Vaticano|Lungsod ng Batikano]]
| [[Talaksan:0 Basilique Saint-Pierre - Rome (1).JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 558
| [[:d:Q239|Q239]]
| Brussels
| [[Bruselas|Lungsod ng Bruselas]]
| [[Talaksan:Brussels view from Mont des Arts, Brussels, Belgium (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 559
| [[:d:Q1486|Q1486]]
| Buenos Aires
| [[Lungsod ng Buenos Aires]]
| [[Talaksan:Vista aérea de la Plaza del Congreso 10.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 560
| [[:d:Q8673|Q8673]]
| Lagos
| [[Lagos|Lungsod ng Lagos]]
| [[Talaksan:Skywater.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 561
| [[:d:Q1489|Q1489]]
| Mexico City
| [[Lungsod ng Mehiko]]
| [[Talaksan:Sobrevuelos CDMX HJ2A5091 (40386338731).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 562
| [[:d:Q60|Q60]]
| New York City
| [[Lungsod ng New York]]
| [[Talaksan:NYC Downtown Manhattan Skyline seen from Paulus Hook 2019-12-20 IMG 7347 FRD (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 563
| [[:d:Q2807|Q2807]]
| Madrid
| [[Madrid]]
| [[Talaksan:Madrid (38624991251).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 564
| [[:d:Q8436|Q8436]]
| family
| [[Pamilya|mag-anak]]
| [[Talaksan:Inupiat Family from Noatak, Alaska, 1929, Edward S. Curtis (restored).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 565
| [[:d:Q11408|Q11408]]
| magnetic field
| [[magnetic field]]
| [[Talaksan:DipolMagnet.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 566
| [[:d:Q12501|Q12501]]
| Great Wall of China
| [[Mahabang Muog ng Tsina]]
| [[Talaksan:The Great Wall of China at Jinshanling-edit.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 567
| [[:d:Q8276|Q8276]]
| Mahabharata
| [[Mahabharata]]
| [[Talaksan:Kurukshetra.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 568
| [[:d:Q1001|Q1001]]
| Mahatma Gandhi
| [[Mahatma Gandhi]]
| [[Talaksan:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 569
| [[:d:Q11575|Q11575]]
| maize
| [[Mais]]
| [[Talaksan:Corn ready to produce.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 570
| [[:d:Q11019|Q11019]]
| machine
| [[Makina]]
| [[Talaksan:Bonsack machine.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 571
| [[:d:Q12760|Q12760]]
| steam engine
| [[Makinang pinasisingawan]]
| [[Talaksan:Горизонтальная стационарная паровая машина.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 572
| [[:d:Q11083|Q11083]]
| large intestine
| [[Malaking bituka]]
| [[Talaksan:Blausen 0603 LargeIntestine Anatomy.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 573
| [[:d:Q323|Q323]]
| Big Bang
| [[Big Bang|Malaking Pagsabog]]
| [[Talaksan:CMB Timeline300 no WMAP.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 574
| [[:d:Q12156|Q12156]]
| malaria
| [[malarya]]
| [[Talaksan:Histopathology of malaria exoerythrocytic forms in liver 07G0024 lores.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 575
| [[:d:Q9476|Q9476]]
| free will
| [[Malayang kalooban]]
| [[Talaksan:FreeWillTaxonomy4.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 576
| [[:d:Q11090|Q11090]]
| small intestine
| [[Maliit na bituka]]
| [[Talaksan:Tractus intestinalis intestinum tenue.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 577
| [[:d:Q12167|Q12167]]
| malnutrition
| [[Malnutrisyon]]
| [[Talaksan:Kwashiorkor 6180.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 578
| [[:d:Q7377|Q7377]]
| mammal
| [[Mamalya]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 579
| [[:d:Q382441|Q382441]]
| marine mammal
| [[Mamalyang pandagat]]
| [[Talaksan:Ursus maritimus 4 1996-08-04.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 580
| [[:d:Q11009|Q11009]]
| nut
| [[Nuwes|mani]]
| [[Talaksan:Fancy raw mixed nuts macro.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 581
| [[:d:Q780|Q780]]
| chicken
| [[Manok]]
| [[Talaksan:Kruppert Cubalaya cropped.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 582
| [[:d:Q89|Q89]]
| apple
| [[mansanas]]
| [[Talaksan:Honeycrisp.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 583
| [[:d:Q5816|Q5816]]
| Mao Zedong
| [[Mao Zedong]]
| [[Talaksan:Mao Tse Tung.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 584
| [[:d:Q2346|Q2346]]
| analytical chemistry
| [[Mapanuring kimika]]
| [[Talaksan:Gas Chromatography Laboratory.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 585
| [[:d:Q7199|Q7199]]
| Marcel Proust
| [[Marcel Proust]]
| [[Talaksan:Marcel Proust 1895.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 586
| [[:d:Q6101|Q6101]]
| Marco Polo
| [[Marco Polo]]
| [[Talaksan:Marco Polo Mosaic from Palazzo Tursi.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 587
| [[:d:Q7186|Q7186]]
| 
| [[Marie Curie]]
| [[Talaksan:Marie Curie (1900) (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 588
| [[:d:Q4616|Q4616]]
| Marilyn Monroe
| [[Marilyn Monroe]]
| [[Talaksan:Marilyn Monroe in How to Marry a Millionaire.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 589
| [[:d:Q7245|Q7245]]
| Mark Twain
| [[Mark Twain]]
| [[Talaksan:MarkTwain.LOC.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 590
| [[:d:Q4612|Q4612]]
| Marlene Dietrich
| [[Marlene Dietrich]]
| [[Talaksan:Marlene Dietrich Ross-Verlag 0875(crop).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 591
| [[:d:Q111|Q111]]
| Mars
| [[Marte]]
| [[Talaksan:Mars - August 30 2021 - Flickr - Kevin M. Gill.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 592
| [[:d:Q48301|Q48301]]
| Martin Heidegger
| [[Martin Heidegger]]
| [[Talaksan:Heidegger 2 (1960).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 593
| [[:d:Q9554|Q9554]]
| Martin Luther
| [[Martin Luther]]
| [[Talaksan:Lucas Cranach d.Ä. - Martin Luther, 1528 (Veste Coburg).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 594
| [[:d:Q8027|Q8027]]
| Martin Luther King Jr.
| [[Martin Luther King, Jr.]]
| [[Talaksan:Martin Luther King, Jr. and Lyndon Johnson (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 595
| [[:d:Q7264|Q7264]]
| Marxism
| [[Marxismo]]
| [[Talaksan:Marx and Engels.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 596
| [[:d:Q11423|Q11423]]
| mass
| [[Masa]]
| [[Talaksan:2kg Gewicht freigeschnitten.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 597
| [[:d:Q11567|Q11567]]
| complex number
| [[Komplikadong bilang|masalimuot na bilang]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 598
| [[:d:Q7365|Q7365]]
| muscle
| [[Kalamnan|Masel]]
| [[Talaksan:Skeletal muscle.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 599
| [[:d:Q12800|Q12800]]
| machine gun
| [[Masinggan]]
| [[Talaksan:De Mitrailleur 7.62mm MAG geplaatst op een grondaffuit (2009 D050713-X1083).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 600
| [[:d:Q7364|Q7364]]
| eye
| [[Mata]]
| [[Talaksan:201405 eye.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 601
| [[:d:Q395|Q395]]
| mathematics
| [[matematika]]
| [[Talaksan:Mathematics.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 602
| [[:d:Q7081|Q7081]]
| materialism
| [[Materyalismo]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 603
| [[:d:Q5676|Q5676]]
| Matsuo Bashō
| [[Matsuo Bashō]]
| [[Talaksan:Basho by Buson.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 604
| [[:d:Q9021|Q9021]]
| Max Planck
| [[Max Planck]]
| [[Talaksan:Max Planck.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 605
| [[:d:Q9387|Q9387]]
| Max Weber
| [[Max Weber]]
| [[Talaksan:Max Weber in 1918.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 606
| [[:d:Q12140|Q12140]]
| medication
| [[medication]]
| [[Talaksan:VariousPills.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 607
| [[:d:Q11190|Q11190]]
| medicine
| [[medisina]]
| [[Talaksan:Physical examination.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 608
| [[:d:Q96|Q96]]
| Mexico
| [[Mehiko]]
| [[Talaksan:Ciudad.de.Mexico.City.Distrito.Federal.DF.Paseo.Reforma.Skyline.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 609
| [[:d:Q5806|Q5806]]
| Mecca
| [[Meka]]
| [[Talaksan:Makkah Montage.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 610
| [[:d:Q944|Q944]]
| quantum mechanics
| [[Mekanikang quantum|mekaniks na kwantum]]
| [[Talaksan:Ondaparticula.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 611
| [[:d:Q308|Q308]]
| Mercury
| [[Merkuryo (planeta)|Merkuryo]]
| [[Talaksan:Mercury in color - Prockter07 centered.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 612
| [[:d:Q11767|Q11767]]
| Mesopotamia
| [[Mesopotamya|Mesopotamia]]
| [[Talaksan:Statue Gudea Met 59.2.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 613
| [[:d:Q1057|Q1057]]
| metabolism
| [[Metabolismo]]
| [[Talaksan:Metabolism-en.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 614
| [[:d:Q11426|Q11426]]
| metal
| [[metal]]
| [[Talaksan:Métal Hurlant (84368201).jpeg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 615
| [[:d:Q11467|Q11467]]
| metallurgy
| [[Metalurhiya]]
| [[Talaksan:VysokePece1.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 616
| [[:d:Q11573|Q11573]]
| metre
| [[metro]]
| [[Talaksan:Platinum-Iridium meter bar.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 617
| [[:d:Q1065|Q1065]]
| United Nations
| [[Nagkakaisang Bansa|Mga Nagkakaisang Bansa]]
| [[Talaksan:Secretary Kerry Addresses Delegates Before Signing the COP21 Climate Change Agreement on Earth Day in New York (26514585581).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 618
| [[:d:Q8750|Q8750]]
| Michael Faraday
| [[Michael Faraday]]
| [[Talaksan:M Faraday Th Phillips oil 1842.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 619
| [[:d:Q2831|Q2831]]
| Michael Jackson
| [[Michael Jackson]]
| [[Talaksan:Michael Jackson 1983 (3x4 cropped) (contrast).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 620
| [[:d:Q5592|Q5592]]
| Michelangelo
| [[Michelangelo Buonarroti]]
| [[Talaksan:Michelangelo Daniele da Volterra (dettaglio).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 621
| [[:d:Q5682|Q5682]]
| Miguel de Cervantes
| [[Miguel de Cervantes]]
| [[Talaksan:Cervantes Jáuregui.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 622
| [[:d:Q5600|Q5600]]
| Mimar Sinan
| [[Mimar Sinan]]
| [[Talaksan:Mimar Sinan, architecte de Soliman le Magnifique.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 623
| [[:d:Q7946|Q7946]]
| mineral
| [[mineral]]
| [[Talaksan:Amethyst sceptre2.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 624
| [[:d:Q9134|Q9134]]
| mythology
| [[mitolohiya]]
| [[Talaksan:Michel Corneille the Younger - Iris and Jupiter.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 625
| [[:d:Q12684|Q12684]]
| fashion
| [[moda]]
| [[Talaksan:E1266601 (5398889640).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 626
| [[:d:Q9077|Q9077]]
| Moses
| [[Moises]]
| [[Talaksan:Michelangelo's Moses in San Pietro in Vincoli.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 627
| [[:d:Q11369|Q11369]]
| molecule
| [[Molekula]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 628
| [[:d:Q687|Q687]]
| Molière
| [[Molière]]
| [[Talaksan:Pierre Mignard - Portrait de Jean-Baptiste Poquelin dit Molière (1622-1673) - Google Art Project (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 629
| [[:d:Q25326|Q25326]]
| 
| [[Mollusca]]
| [[Talaksan:Mollusca.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 630
| [[:d:Q7269|Q7269]]
| monarchy
| [[monarkiya]]
| [[Talaksan:Heraldic Royal Crown (Common).svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 631
| [[:d:Q9159|Q9159]]
| monotheism
| [[monoteismo]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 632
| [[:d:Q649|Q649]]
| Moscow
| [[Mosku]]
| [[Talaksan:Saint Basil's Cathedral and the Red Square.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 633
| [[:d:Q9458|Q9458]]
| Muhammad
| [[Muhammad]]
| [[Talaksan:Mohammed.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 634
| [[:d:Q9038|Q9038]]
| Muḥammad ibn Musa al-Khwarizmi
| [[Muhammad ibn Mūsā al-Khwārizmī]]
| [[Talaksan:Al-Khwarizmi.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 635
| [[:d:Q1156|Q1156]]
| Mumbai
| [[Mumbai]]
| [[Talaksan:Panoramic view of Taj Palace Hotel and Taj Tower with the iconic Gateway of India in the background (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 636
| [[:d:Q11401|Q11401]]
| hip-hop
| [[Musikang hip hop]]
| [[Talaksan:Afrika Bambaataa and DJ Yutaka (2004).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 637
| [[:d:Q9730|Q9730]]
| classical music
| [[musikang klasiko]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 638
| [[:d:Q11399|Q11399]]
| rock music
| [[Musikang rock]]
| [[Talaksan:Beatles ad 1965 just the beatles crop.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 639
| [[:d:Q5152|Q5152]]
| Mustafa Kemal Atatürk
| [[Mustafa Kemal Atatürk]]
| [[Talaksan:Atatürk Kemal.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 640
| [[:d:Q12705|Q12705]]
| renewable energy
| [[Nababagong enerhiya]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 641
| [[:d:Q7176|Q7176]]
| Naguib Mahfouz
| [[Naguib Mahfouz]]
| [[Talaksan:Naguib Mahfouz HR.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 642
| [[:d:Q171195|Q171195]]
| Nagarjuna
| [[Nagarjuna|Nagëddzunë]]
| [[Talaksan:Nagarjuna at Samye Ling Monastery.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 643
| [[:d:Q3870|Q3870]]
| Nairobi
| [[Nairobi]]
| [[Talaksan:Nairobi, view from KICC.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 644
| [[:d:Q11394|Q11394]]
| endangered species
| [[Espesyeng nanganganib|nanganganib na mga uri]]
| [[Talaksan:Ostafrikanisches Spitzmaulnashorn.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 645
| [[:d:Q11468|Q11468]]
| nanotechnology
| [[Nanoteknolohiya]]
| [[Talaksan:Fullerene Nanogears - GPN-2000-001535.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 646
| [[:d:Q517|Q517]]
| Napoleon
| [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon I ng Pransya]]
| [[Talaksan:Jacques-Louis David - The Emperor Napoleon in His Study at the Tuileries - Google Art Project.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 647
| [[:d:Q7184|Q7184]]
| NATO
| [[Organisasyon ng Tratado ng Hilagang Atlantiko|NATO]]
| [[Talaksan:НАТО Самит 2021 NATO Summit 2021 -14.06.2021- (51245988182).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 648
| [[:d:Q1615|Q1615]]
| Neil Armstrong
| [[Neil Armstrong]]
| [[Talaksan:Neil Armstrong pose.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 649
| [[:d:Q13217298|Q13217298]]
| Giza Necropolis
| [[Nekropolis ng Giza]]
| [[Talaksan:All Gizah Pyramids.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 650
| [[:d:Q8023|Q8023]]
| Nelson Mandela
| [[Nelson Mandela]]
| [[Talaksan:Nelson Mandela 1994.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 651
| [[:d:Q5185|Q5185]]
| Nematode
| [[Nematode]]
| [[Talaksan:Soybean cyst nematode and egg SEM.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 652
| [[:d:Q332|Q332]]
| Neptune
| [[Neptuno]]
| [[Talaksan:Neptune Voyager2 color calibrated.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 653
| [[:d:Q9620|Q9620]]
| nerve
| [[Nerbiyo]]
| [[Talaksan:Nerves of the left upper extremity.gif|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 654
| [[:d:Q55|Q55]]
| Netherlands
| [[Netherlands]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 655
| [[:d:Q1399|Q1399]]
| Niccolò Machiavelli
| [[Niccolò Machiavelli]]
| [[Talaksan:Portrait of Niccolò Machiavelli by Santi di Tito.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 656
| [[:d:Q619|Q619]]
| Nicolaus Copernicus
| [[Nicolaus Copernicus]]
| [[Talaksan:Nikolaus Kopernikus MOT.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 657
| [[:d:Q1033|Q1033]]
| Nigeria
| [[Nigeria]]
| [[Talaksan:The City Gate of Abuja.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 658
| [[:d:Q9036|Q9036]]
| Nikola Tesla
| [[Nikola Tesla]]
| [[Talaksan:Tesla circa 1890.jpeg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 659
| [[:d:Q627|Q627]]
| nitrogen
| [[Nitroheno]]
| [[Talaksan:Fluessiger Stickstoff.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 660
| [[:d:Q7561|Q7561]]
| snow
| [[Niyebe]]
| [[Talaksan:Düsseldorf Hofgarten 2009.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 661
| [[:d:Q9049|Q9049]]
| Noam Chomsky
| [[Noam Chomsky]]
| [[Talaksan:Noam Chomsky portrait 2015.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 662
| [[:d:Q8261|Q8261]]
| novel
| [[nobela]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 663
| [[:d:Q83201|Q83201]]
| Non-Aligned Movement
| [[Non-Aligned Movement]]
| [[Talaksan:2019-10-25 Non-Aligned Movement in Baku 1.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 664
| [[:d:Q11216|Q11216]]
| numerical analysis
| [[Pagsusuring pambilang|numerikal na analisis]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 665
| [[:d:Q12104|Q12104]]
| Avena sativa
| [[Obena]]
| [[Talaksan:Avena sativa L.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 666
| [[:d:Q629|Q629]]
| oxygen
| [[Oksiheno]]
| [[Talaksan:Liquid oxygen in a beaker 4.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 667
| [[:d:Q8467|Q8467]]
| Umar ibn Al-Khattāb
| [[Umar|Omar]]
| [[Talaksan:Rashidun Caliphs Umar ibn Al-Khattāb - عُمر بن الخطّاب ثاني الخلفاء الراشدين.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 668
| [[:d:Q1344|Q1344]]
| opera
| [[Opera]]
| [[Talaksan:Giovanni Paolo Pannini - Fête musicale - 1747.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 669
| [[:d:Q9135|Q9135]]
| operating system
| [[operating system]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 670
| [[:d:Q11471|Q11471]]
| time
| [[oras]]
| [[Talaksan:MontreGousset001.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 671
| [[:d:Q376|Q376]]
| clock
| [[orasan]]
| [[Talaksan:Pendulum clock by Jacob Kock, antique furniture photography, IMG 0931 edit.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 672
| [[:d:Q7795|Q7795]]
| Organization of the Petroleum Exporting Countries
| [[Organisasyon ng mga Bansang Nagluluwas ng Langis]]
| [[Talaksan:Wien - OPEC-Zentrale (a).JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 673
| [[:d:Q7825|Q7825]]
| World Trade Organization
| [[Pandaigdigang Organisasyon ng Pangangalakal|Organisasyon ng Pandaigdigang Pangangalakal]]
| [[Talaksan:Fourth Global Review of Aid for Trade 1691 (9237986689).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 674
| [[:d:Q7239|Q7239]]
| organism
| [[organismo]]
| [[Talaksan:E. coli Bacteria (7316101966).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 675
| [[:d:Q55643|Q55643]]
| Oceania
| [[Oseaniya]]
| [[Talaksan:Oceania satellite.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 676
| [[:d:Q8442|Q8442]]
| Otto von Bismarck
| [[Otto von Bismarck]]
| [[Talaksan:Bundesarchiv Bild 146-2005-0057, Otto von Bismarck.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 677
| [[:d:Q7198|Q7198]]
| Ovid
| [[Ovidio|Ovid]]
| [[Talaksan:Ovid by an anonymous sculptor.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 678
| [[:d:Q5593|Q5593]]
| 
| [[Pablo Picasso]]
| [[Talaksan:1973 Dokfilm Picasso de Lucien Clergue Condor Films.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 679
| [[:d:Q8445|Q8445]]
| marriage
| [[pag-aasawa]]
| [[Talaksan:Marriage symbol.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 680
| [[:d:Q316|Q316]]
| love
| [[pag-ibig]]
| [[Talaksan:Frank Bernard Dicksee - Romeo and Juliet, 1884.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 681
| [[:d:Q9420|Q9420]]
| thought
| [[pag-iisip]]
| [[Talaksan:Herkulaneischer Meister 002.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 682
| [[:d:Q11034|Q11034]]
| printing
| [[Paglilimbag|Pag-imprenta]]
| [[Talaksan:Close up of Block Printing at Halasur village, Karnataka.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 683
| [[:d:Q7942|Q7942]]
| global warming
| [[Pag-init ng daigdig]]
| [[Talaksan:Change in Average Temperature With Fahrenheit.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 684
| [[:d:Q11398|Q11398]]
| biological classification
| [[Pag-uuring pambiyolohiya]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 685
| [[:d:Q11995|Q11995]]
| human pregnancy
| [[Pagdadalantao|Pagdadalangtao]]
| [[Talaksan:Pregnant asian woman.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 686
| [[:d:Q12128|Q12128]]
| dentistry
| [[Pagdedentista]]
| [[Talaksan:Dental surgery aboard USS Eisenhower, January 1990.JPEG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 687
| [[:d:Q7935|Q7935]]
| avalanche
| [[Pagguho ng yelo|Pagguho]]
| [[Talaksan:Laviin MAL-Pamir 85 02.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 688
| [[:d:Q12133|Q12133]]
| deafness
| [[pagkabingi]]
| [[Talaksan:Criança com problema auditivo.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 689
| [[:d:Q10874|Q10874]]
| blindness
| [[pagkabulag]]
| [[Talaksan:Blinde man zoekt zijn weg in de straten van de Joodse volkswijk, Bestanddeelnr 190-0054.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 690
| [[:d:Q2095|Q2095]]
| food
| [[pagkain]]
| [[Talaksan:Good Food Display - NCI Visuals Online.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 691
| [[:d:Q6235|Q6235]]
| nationalism
| [[Pagkamakabansa]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 692
| [[:d:Q5916|Q5916]]
| spaceflight
| [[Paglipad sa kalawakan]]
| [[Talaksan:Sputnik asm.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 693
| [[:d:Q8452|Q8452]]
| abortion
| [[pagpapalaglag]]
| [[Talaksan:23 674673M 001-detail.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 694
| [[:d:Q11642|Q11642]]
| pottery
| [[pagpapalayok]]
| [[Talaksan:Pottenbakkersschijf.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 695
| [[:d:Q8707|Q8707]]
| Meiji restoration
| [[Pagpapanumbalik ng Meiji]]
| [[Talaksan:MeijiJoukyou.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 696
| [[:d:Q11990|Q11990]]
| reproduction
| [[Pagpaparami]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 697
| [[:d:Q10737|Q10737]]
| suicide
| [[pagpapatiwakal]]
| [[Talaksan:Edouard Manet - Le Suicidé.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 698
| [[:d:Q81041|Q81041]]
| water cycle
| [[Siklo ng tubig|pagpapaulit-ulit ng tubig]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 699
| [[:d:Q11629|Q11629]]
| painting
| [[Pinta|pagpinta]]
| [[Talaksan:Adriaen van Ostade 006.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 700
| [[:d:Q7553|Q7553]]
| translation
| [[Pagsasalin|Pagsasalinwika]]
| [[Talaksan:Rosetta Stone.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 701
| [[:d:Q7754|Q7754]]
| mathematical analysis
| [[pagsusuring matematikal]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 702
| [[:d:Q169207|Q169207]]
| discrimination
| [[Pagtatangi]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 703
| [[:d:Q11978|Q11978]]
| digestion
| [[Pagtunaw ng pagkain]]
| [[Talaksan:Blausen 0316 DigestiveSystem.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 704
| [[:d:Q11032|Q11032]]
| newspaper
| [[pahayagan]]
| [[Talaksan:2011 newspapers Tehran 6030393078.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 705
| [[:d:Q843|Q843]]
| Pakistan
| [[Pakistan]]
| [[Talaksan:Blue Hour at Pakistan Monument.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 706
| [[:d:Q349|Q349]]
| sport
| [[palakasan]]
| [[Talaksan:Youth-soccer-indiana.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 707
| [[:d:Q5389|Q5389]]
| Olympic Games
| [[Palarong Olimpiko]]
| [[Talaksan:Olympic flag.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 708
| [[:d:Q5090|Q5090]]
| rice
| [[palay]]
| [[Talaksan:White, Brown, Red &amp; Wild rice.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 709
| [[:d:Q219060|Q219060]]
| Palestine
| [[Estado ng Palestina|Palestina]]
| [[Talaksan:Palestine - 20190204-DSC 0007.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 710
| [[:d:Q9158|Q9158]]
| email
| [[palihamang elektroniko]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 711
| [[:d:Q7188|Q7188]]
| government
| [[pamahalaan]]
| [[Talaksan:De ministers die deel uitmaken van het derde kabinet Van Agt op de trappen van Paleis Huis ten Bosch in 's-Gravenhage. D - SFA001009248.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 712
| [[:d:Q11030|Q11030]]
| journalism
| [[pamamahayag]]
| [[Talaksan:CBC journalists in Montreal.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 713
| [[:d:Q12870|Q12870]]
| explosive chemicals
| [[Pampasabog]]
| [[Talaksan:C4 plastic explosive.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 714
| [[:d:Q11663|Q11663]]
| weather
| [[panahon]]
| [[Talaksan:Wikinews weather.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 715
| [[:d:Q11764|Q11764]]
| Iron Age
| [[Panahong Bakal|Panahon ng Bakal]]
| [[Talaksan:HMB Keltengrab Münsingen-Rain Grab 91.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 716
| [[:d:Q11759|Q11759]]
| Stone Age
| [[Panahong Bato|Panahon ng Bato]]
| [[Talaksan:Ggantija Temples (1).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 717
| [[:d:Q12539|Q12539]]
| Age of Enlightenment
| [[Panahon ng Kaliwanagan]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 718
| [[:d:Q11761|Q11761]]
| Bronze Age
| [[Panahong Bronse|Panahon ng Tansong Pula]]
| [[Talaksan:Minoan copper ingot from Zakros, Crete.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 719
| [[:d:Q8142|Q8142]]
| currency
| [[Pananalapi (yunit ng palitan)|pananalapi]]
| [[Talaksan:Billets de 5000.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 720
| [[:d:Q7813|Q7813]]
| Universal Declaration of Human Rights
| [[Pandaigdig na Pagpapahayag ng Karapatang Pantao|Pandaigdig na Pagpapahayag ng mga Karapatan ng Tao]]
| [[Talaksan:Eleanor Roosevelt UDHR.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 721
| [[:d:Q7804|Q7804]]
| International Monetary Fund
| [[Pondo ng Monetaryong Pandaigdig|Pandaigdigang Pondong Pananalapi]]
| [[Talaksan:IMF building HR.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 722
| [[:d:Q12457|Q12457]]
| International System of Units
| [[Pandaigdigang Sistema ng mga Yunit]]
| [[Talaksan:International prototype of the kilogram aka Le Grand K.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 723
| [[:d:Q12184|Q12184]]
| pandemic
| [[pandemya]]
| [[Talaksan:The plague of Florence in 1348, as described in Boccaccio's Wellcome L0004057.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 724
| [[:d:Q8463|Q8463]]
| slavery
| [[Pang-aalipin]]
| [[Talaksan:Official medallion of the British Anti-Slavery Society (1795).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 725
| [[:d:Q11538|Q11538]]
| mathematical proof
| [[Patibay pangmatematika|Pang-matematikang patibay]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 726
| [[:d:Q8265|Q8265]]
| Dream of the Red Chamber
| [[Pangarap ng Pulang Silid]]
| [[Talaksan:Hongloumeng2.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 727
| [[:d:Q11033|Q11033]]
| mass media
| [[Midyang panlahat|pangmadlang media]]
| [[Talaksan:Diarioeluniverso.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 728
| [[:d:Q8242|Q8242]]
| literature
| [[panitikan]]
| [[Talaksan:Old book bindings.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 729
| [[:d:Q11634|Q11634]]
| art of sculpture
| [[Lilok|Panlililok]]
| [[Talaksan:Discobolus in National Roman Museum Palazzo Massimo alle Terme.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 730
| [[:d:Q8188|Q8188]]
| syllable
| [[pantig]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 731
| [[:d:Q482|Q482]]
| poetry
| [[Panulaan]]
| [[Talaksan:LeidenWallPoemYeats (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 732
| [[:d:Q11472|Q11472]]
| paper
| [[papel]]
| [[Talaksan:Paperball 2.jpeg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 733
| [[:d:Q90|Q90]]
| Paris
| [[Paris]]
| [[Talaksan:La Tour Eiffel vue de la Tour Saint-Jacques, Paris août 2014 (2).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 734
| [[:d:Q10288|Q10288]]
| Parthenon
| [[Partenon|Parthenon]]
| [[Talaksan:The Parthenon in Athens.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 735
| [[:d:Q7278|Q7278]]
| political party
| [[Partidong pampolitika|partidong politikal]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 736
| [[:d:Q8454|Q8454]]
| capital punishment
| [[parusang kamatayan]]
| [[Talaksan:ASC Leiden - F. van der Kraaij Collection - The Hanging of the Harper Seven, Liberia - 16 February 1979 - 01.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 737
| [[:d:Q6223|Q6223]]
| fascism
| [[Pasismo]]
| [[Talaksan:Mussolini and Hitler 1940 (retouched).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 738
| [[:d:Q10998|Q10998]]
| potato
| [[patatas]]
| [[Talaksan:234 Solanum tuberosum L.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 739
| [[:d:Q7372|Q7372]]
| shark
| [[Pating]]
| [[Talaksan:Great white shark south africa.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 740
| [[:d:Q11453|Q11453]]
| agricultural irrigation
| [[patubig]]
| [[Talaksan:PivotIrrigationOnCotton.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 741
| [[:d:Q8479|Q8479]]
| Peter the Great
| [[Pedro ang Dakila ng Rusya]]
| [[Talaksan:Inconnu d'après J.-M. Nattier, Portrait de Pierre Ier (musée de l’Ermitage).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 742
| [[:d:Q11424|Q11424]]
| film
| [[Pelikula]]
| [[Talaksan:Muybridge race horse animated.gif|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 743
| [[:d:Q7252|Q7252]]
| feminism
| [[Peminismo]]
| [[Talaksan:Feminist Suffrage Parade in New York City, 1912.jpeg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 744
| [[:d:Q1368|Q1368]]
| money
| [[pera]]
| [[Talaksan:Euro coins and banknotes.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 745
| [[:d:Q5599|Q5599]]
| Peter Paul Rubens
| [[Peter Paul Rubens]]
| [[Talaksan:Sir Peter Paul Rubens - Portrait of the Artist - Google Art Project.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 746
| [[:d:Q167|Q167]]
| pi
| [[Pi]]
| [[Talaksan:Pi-unrolled-720.gif|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 747
| [[:d:Q1090|Q1090]]
| silver
| [[pilak]]
| [[Talaksan:Silver crystal.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 748
| [[:d:Q928|Q928]]
| Philippines
| [[Pilipinas]]
| [[Talaksan:Manila Bay, Roxas Boulevard buildings with navy fleet (Ermita and Malate, Manila)(2017-12-31).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 749
| [[:d:Q5891|Q5891]]
| philosophy
| [[pilosopiya]]
| [[Talaksan:Hortus Deliciarum, Philosophy and the seven liberal arts (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 750
| [[:d:Q12516|Q12516]]
| pyramid
| [[Piramide]]
| [[Talaksan:Great Pyramid of Giza - Pyramid of Khufu.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 751
| [[:d:Q413|Q413]]
| physics
| [[pisika]]
| [[Talaksan:CollageFisica.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 752
| [[:d:Q11429|Q11429]]
| nuclear fission
| [[Pisyong nukleyar]]
| [[Talaksan:Kernspaltung -- induced nuclear fission.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 753
| [[:d:Q5994|Q5994]]
| piano
| [[Piyano]]
| [[Talaksan:Steinway &amp; Sons concert grand piano, model D-274, manufactured at Steinway's factory in Hamburg, Germany.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 754
| [[:d:Q634|Q634]]
| planet
| [[planeta]]
| [[Talaksan:Montage of Our Solar System.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 755
| [[:d:Q10251|Q10251]]
| plasma
| [[plasma]]
| [[Talaksan:Plasma-lamp.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 756
| [[:d:Q11474|Q11474]]
| plastic
| [[Plastik]]
| [[Talaksan:Plastic objects.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 757
| [[:d:Q7950|Q7950]]
| plate tectonics
| [[Tektonikong plato|plate tectonics]]
| [[Talaksan:Plates tect2 en.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 758
| [[:d:Q859|Q859]]
| Plato
| [[Platon|Plato]]
| [[Talaksan:Plato Silanion Musei Capitolini MC1377.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 759
| [[:d:Q11405|Q11405]]
| flute
| [[Bansi|plawta]]
| [[Talaksan:Fluiers.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 760
| [[:d:Q9163|Q9163]]
| polytheism
| [[politeismo]]
| [[Talaksan:Jacopo Zucchi - The Assembly of the Gods - WGA26036.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 761
| [[:d:Q7163|Q7163]]
| politics
| [[politika]]
| [[Talaksan:24.09.2024 - Abertura do Debate Geral da 79ª Sessão da Assembleia Geral das Nações Unidas (54018866744).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 762
| [[:d:Q933|Q933]]
| South Pole
| [[Timog Polo|Polong Timog]]
| [[Talaksan:Geographic Southpole crop.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 763
| [[:d:Q36|Q36]]
| Poland
| [[Polonya]]
| [[Talaksan:Warsaw Old Town Market Square 10.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 764
| [[:d:Q12195|Q12195]]
| poliomyelitis
| [[Polio|Polyo]]
| [[Talaksan:Polio sequelle.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 765
| [[:d:Q8183|Q8183]]
| phoneme
| [[ponema]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 766
| [[:d:Q45|Q45]]
| Portugal
| [[Portugal]]
| [[Talaksan:Carte du Portugal.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 767
| [[:d:Q11633|Q11633]]
| photography
| [[potograpiya]]
| [[Talaksan:Winterswijk (NL), Woold, Boven Slinge -- 2014 -- 3170.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 768
| [[:d:Q11982|Q11982]]
| photosynthesis
| [[potosintesis]]
| [[Talaksan:Leaves in iran برگ گلها و گیاهان ایرانی 32.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 769
| [[:d:Q150|Q150]]
| French
| [[Wikang Pranses|Pranses]]
| [[Talaksan:JO199411392.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 770
| [[:d:Q142|Q142]]
| France
| [[Pransiya]]
| [[Talaksan:Paris from the Arc de Triomphe, 17 October 2019.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 771
| [[:d:Q11756|Q11756]]
| prehistory
| [[Prehistorya|Prehistorikong kasaysayan]]
| [[Talaksan:PSM V44 D647 Delineations on pieces of antler.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 772
| [[:d:Q7380|Q7380]]
| Primate
| [[Primates|Primate]]
| [[Talaksan:Primates - some families.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 773
| [[:d:Q12514|Q12514]]
| Three Gorges Dam
| [[Prinsa ng Tatlong Bangin]]
| [[Talaksan:ThreeGorgesDam-China2009.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 774
| [[:d:Q9492|Q9492]]
| probability
| [[Probabilidad]]
| [[Talaksan:Nuvola apps atlantik.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 775
| [[:d:Q7281|Q7281]]
| propaganda
| [[propaganda]]
| [[Talaksan:Affiche émigration JP au BR-déb. XXe s..jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 776
| [[:d:Q23540|Q23540]]
| Protestantism
| [[Protestantismo]]
| [[Talaksan:Lutherbibel.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 777
| [[:d:Q8054|Q8054]]
| protein
| [[protina]]
| [[Talaksan:Estruturas de proteínas.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 778
| [[:d:Q10892|Q10892]]
| protist
| [[Protista]]
| [[Talaksan:DysnectesBrevis.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 779
| [[:d:Q8137|Q8137]]
| capital
| [[Kapital (ekonomika)|Puhunan]]
| [[Talaksan:Cleveland Steel Mill.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 780
| [[:d:Q12861|Q12861]]
| gunpowder
| [[pulbura]]
| [[Talaksan:2023 Czarny proch Vesuvit LC (3).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 781
| [[:d:Q12192|Q12192]]
| pneumonia
| [[Pulmonya]]
| [[Talaksan:Pneumonia, mixed patterns, lobar and bronchopneumonia (3679096639).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 782
| [[:d:Q10987|Q10987]]
| honey
| [[Pulot-pukyutan|pulot]]
| [[Talaksan:Runny hunny.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 783
| [[:d:Q9149|Q9149]]
| fundamentalism
| [[pundamentalismo]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 784
| [[:d:Q10884|Q10884]]
| tree
| [[puno]]
| [[Talaksan:Alnus glutinosa 011.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 785
| [[:d:Q11348|Q11348]]
| function
| [[Punsiyon (matematika)|punsiyon]]
| [[Talaksan:Exp re.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 786
| [[:d:Q146|Q146]]
| cat
| [[pusa]]
| [[Talaksan:Cat grooming.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 787
| [[:d:Q1072|Q1072]]
| heart
| [[Puso (anatomiya)|puso]]
| [[Talaksan:Heart numlabels.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 788
| [[:d:Q11518|Q11518]]
| Pythagorean theorem
| [[Teorema ni Pitagoras|Pythagorean theorem]]
| [[Talaksan:Pythagorean.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 789
| [[:d:Q7315|Q7315]]
| Pyotr Ilyich Tchaikovsky
| [[Peter Ilyich Tchaikovsky|Pëtr Čajkovskij]]
| [[Talaksan:Porträt des Komponisten Pjotr I. Tschaikowski (1840-1893).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 790
| [[:d:Q7241|Q7241]]
| Rabindranath Tagore
| [[Rabindranath Tagore]]
| [[Talaksan:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 791
| [[:d:Q11448|Q11448]]
| radioactivity
| [[radioactivity]]
| [[Talaksan:Alpha Decay.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 792
| [[:d:Q12969754|Q12969754]]
| electromagnetic radiation
| [[radyasyong elektromagnetiko]]
| [[Talaksan:EM spectrumrevised.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 793
| [[:d:Q872|Q872]]
| radio
| [[Radyo]]
| [[Talaksan:Biblis RFE RL 01.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 794
| [[:d:Q5597|Q5597]]
| Raphael
| [[Rafael Sanzio]]
| [[Talaksan:Raffaello Sanzio.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 795
| [[:d:Q8461|Q8461]]
| racism
| [[rasismo]]
| [[Talaksan:1943 Colored Waiting Room Sign.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 796
| [[:d:Q9510|Q9510]]
| reality
| [[reality]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 797
| [[:d:Q2269|Q2269]]
| Industrial Revolution
| [[Rebolusyong Industriyal]]
| [[Talaksan:Mémoires de la Société géologique de France (IA meymoiresdelaso00socig).pdf|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 798
| [[:d:Q128593|Q128593]]
| reincarnation
| [[reengkarnasyon]]
| [[Talaksan:Reincarnation AS.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 799
| [[:d:Q9794|Q9794]]
| reggae
| [[reggae]]
| [[Talaksan:Buju Banton.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 800
| [[:d:Q9174|Q9174]]
| religion
| [[relihiyon]]
| [[Talaksan:16 religionist symbols.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 801
| [[:d:Q5598|Q5598]]
| Rembrandt
| [[Rembrandt]]
| [[Talaksan:Rembrandt van Rijn - Self-Portrait - Google Art Project.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 802
| [[:d:Q4692|Q4692]]
| Renaissance
| [[Renasimiyento]]
| [[Talaksan:Da Vinci Vitruve Luc Viatour.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 803
| [[:d:Q9191|Q9191]]
| René Descartes
| [[René Descartes]]
| [[Talaksan:Frans Hals - Portret van René Descartes.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 804
| [[:d:Q12562|Q12562]]
| Protestant Reformation
| [[Repormang Protestante]]
| [[Talaksan:95Thesen facsimile colour.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 805
| [[:d:Q10811|Q10811]]
| Reptilia
| [[Reptilya]]
| [[Talaksan:Extant reptilia.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 806
| [[:d:Q7270|Q7270]]
| republic
| [[Republika]]
| [[Talaksan:Forms of government.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 807
| [[:d:Q148|Q148]]
| People's Republic of China
| [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]]
| [[Talaksan:Badaling China Great-Wall-of-China-01.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 808
| [[:d:Q5321|Q5321]]
| resistor
| [[resistor]]
| [[Talaksan:Electronic-Axial-Lead-Resistors-Array.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 809
| [[:d:Q472287|Q472287]]
| respiration
| [[Paghinga|Respirasyon]]
| [[Talaksan:Bubble Blowing 15.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 810
| [[:d:Q1511|Q1511]]
| Richard Wagner
| [[Richard Wagner]]
| [[Talaksan:RichardWagner.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 811
| [[:d:Q8678|Q8678]]
| Rio de Janeiro
| [[Rio de Janeiro]]
| [[Talaksan:Cidade Maravilhosa.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 812
| [[:d:Q926|Q926]]
| Roald Amundsen
| [[Roald Amundsen]]
| [[Talaksan:Amundsen in fur skins.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 813
| [[:d:Q11012|Q11012]]
| robot
| [[robot]]
| [[Talaksan:Artaic Mosaic Fabrication Robot.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 814
| [[:d:Q5463|Q5463]]
| Rocky Mountains
| [[Bulubunduking Rocky|Rocky Mountains]]
| [[Talaksan:Moraine Lake 17092005.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 815
| [[:d:Q10850|Q10850]]
| 
| [[Rodentia]]
| [[Talaksan:Tamias striatus CT.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 816
| [[:d:Q220|Q220]]
| Rome
| [[Roma]]
| [[Talaksan:Rome Skyline (8012016319).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 817
| [[:d:Q12544|Q12544]]
| Byzantine Empire
| [[Silangang Imperyong Romano|Romanong Imperyo sa Silangan]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 818
| [[:d:Q7231|Q7231]]
| 
| [[Rosa Luxemburg]]
| [[Talaksan:Rosa Luxemburg.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 819
| [[:d:Q5378|Q5378]]
| rugby
| [[Rugbi]]
| [[Talaksan:USO - Saracens - 20151213 - Maro Itoje attacking.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 820
| [[:d:Q159|Q159]]
| Russia
| [[Rusya]]
| [[Talaksan:Kremlin Moscow.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 821
| [[:d:Q503|Q503]]
| banana
| [[saging]]
| [[Talaksan:Banana on whitebackground.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 822
| [[:d:Q6583|Q6583]]
| Sahara
| [[Sahara]]
| [[Talaksan:Sahara real color.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 823
| [[:d:Q11081|Q11081]]
| Alzheimer's disease
| [[Sakit na Alzheimer]]
| [[Talaksan:Auguste D aus Marktbreit.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 824
| [[:d:Q12198|Q12198]]
| sexually transmitted infection
| [[sakit na naipapasa sa pakikipagtalik]]
| [[Talaksan:Captain Condom and Lady Latex comic cover.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 825
| [[:d:Q86|Q86]]
| headache
| [[sakit ng ulo]]
| [[Talaksan:The Headache (caricature) RMG PW3879.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 826
| [[:d:Q12135|Q12135]]
| mental disorder
| [[sakit sa pag-iisip]]
| [[Talaksan:Gautier - Salpetriere.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 827
| [[:d:Q8581|Q8581]]
| Saladin
| [[Saladin]]
| [[Talaksan:Al-Nasir I Salah al-Din Yusuf (Saladin). AH 564-589 (1169-1193 CE) Æ Dirham (30.1mm, 13.28 g, 6h). Without mint-name. Dated AH 586 (AD 1190-91). Sultan sitting facing, cross-legged, on high-backed throne (obverse).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 828
| [[:d:Q11469|Q11469]]
| glass
| [[Salamin (materyales)|salamin]]
| [[Talaksan:Drinkware.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 829
| [[:d:Q7755|Q7755]]
| constitution
| [[saligang batas]]
| [[Talaksan:A Carta Constitucional e a família real.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 830
| [[:d:Q8171|Q8171]]
| word
| [[salita]]
| [[Talaksan:Codex claromontanus latin (The S.S. Teacher's Edition-The Holy Bible - Plate XXVIII).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 831
| [[:d:Q5577|Q5577]]
| Salvador Dalí
| [[Salvador Dalí]]
| [[Talaksan:Salvador Dalí 1939.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 832
| [[:d:Q7768|Q7768]]
| Association of Southeast Asian Nations
| [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]]
| [[Talaksan:ASEAN HQ 1.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 833
| [[:d:Q7817|Q7817]]
| World Health Organization
| [[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan|Samahan ng Pandaigdigang Kalusugan]]
| [[Talaksan:World Health Organisation headquarters, Geneva, north and west sides 2007.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 834
| [[:d:Q11403|Q11403]]
| samba
| [[samba]]
| [[Talaksan:Funchal, Cortejo Alegórico de Carnaval (2026) 07.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 835
| [[:d:Q7785|Q7785]]
| Commonwealth of Nations
| [[Komonwelt ng mga Bansa|Sampamahalaan ng mga Bansa]]
| [[Talaksan:Marlborough House.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 836
| [[:d:Q656|Q656]]
| Saint Petersburg
| [[San Petersburgo]]
| [[Talaksan:Peter &amp; Paul fortress in SPB 03.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 837
| [[:d:Q728|Q728]]
| weapon
| [[sandata]]
| [[Talaksan:Sabre bayonette carabine.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 838
| [[:d:Q12802|Q12802]]
| nuclear weapon
| [[Sandatang nukleyar|Sandatang nuklear]]
| [[Talaksan:Nagasakibomb.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 839
| [[:d:Q12796|Q12796]]
| firearm
| [[Sandatang pumuputok]]
| [[Talaksan:Gun from upper west region.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 840
| [[:d:Q1|Q1]]
| universe
| [[Uniberso|sansinukob]]
| [[Talaksan:NASA-HS201427a-HubbleUltraDeepField2014-20140603.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 841
| [[:d:Q12171|Q12171]]
| menstruation
| [[Regla|Sapanahon]]
| [[Talaksan:MenstrualCycle2 es.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 842
| [[:d:Q4605|Q4605]]
| Sarah Bernhardt
| [[Sarah Bernhardt]]
| [[Talaksan:Face detail, Sarah Bernhardt as Doña Sol in Hernani (cropped).png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 843
| [[:d:Q11436|Q11436]]
| aircraft
| [[Sasakyang panghimpapawid]]
| [[Talaksan:Collection of military aircraft.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 844
| [[:d:Q193|Q193]]
| Saturn
| [[Saturno (planeta)|Saturno]]
| [[Talaksan:8423 20181 1saturn2016.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 845
| [[:d:Q8873|Q8873]]
| Satyajit Ray
| [[Satyajit Ray]]
| [[Talaksan:Satyajit Ray in New York (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 846
| [[:d:Q851|Q851]]
| Saudi Arabia
| [[Saudi Arabia]]
| [[Talaksan:Saudi Arabia - Location Map (2013) - SAU - UNOCHA.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 847
| [[:d:Q11639|Q11639]]
| dance
| [[sayaw]]
| [[Talaksan:Dance-At-Bougival.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 848
| [[:d:Q11577|Q11577]]
| Hordeum vulgare
| [[Sebada]]
| [[Talaksan:Champ d'Orge carrée (Hordeum vulgare).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 849
| [[:d:Q12099|Q12099]]
| Secale cereale
| [[Secale cereale]]
| [[Talaksan:Ear of rye.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 850
| [[:d:Q11574|Q11574]]
| second
| [[segundo]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 851
| [[:d:Q7868|Q7868]]
| cell
| [[Selula]]
| [[Talaksan:Ventricaria ventricosa.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 852
| [[:d:Q11456|Q11456]]
| semiconductor
| [[Semikonduktor]]
| [[Talaksan:Capteurs CCD et CMOS.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 853
| [[:d:Q5300|Q5300]]
| central processing unit
| [[CPU|sentral na nagpoprosesong unit]]
| [[Talaksan:2023 Intel Core i7 12700KF (3).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 854
| [[:d:Q8684|Q8684]]
| Seoul
| [[Seoul]]
| [[Talaksan:덕수궁의 가을.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 855
| [[:d:Q44|Q44]]
| beer
| [[serbesa]]
| [[Talaksan:NCI Visuals Food Beer.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 856
| [[:d:Q8003|Q8003]]
| Sergei Eisenstein
| [[Sergei Eisenstein]]
| [[Talaksan:Sergei Eisenstein 03.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 857
| [[:d:Q8686|Q8686]]
| Shanghai
| [[Shanghai]]
| [[Talaksan:20191222陆家嘴.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 858
| [[:d:Q7192|Q7192]]
| Qin Shi Huang
| [[Qin Shi Huang|Shih Huang Ti]]
| [[Talaksan:Qinshihuang.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 859
| [[:d:Q9585|Q9585]]
| Shia Islam
| [[Shiismo]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 860
| [[:d:Q812767|Q812767]]
| Shinto
| [[Shinto]]
| [[Talaksan:Hakone Shrine Haiden.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 861
| [[:d:Q8279|Q8279]]
| Shahnameh
| [[Shāhnāmeh]]
| [[Talaksan:The Court of Gayumars (Cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 862
| [[:d:Q9441|Q9441]]
| The Buddha
| [[Gautama Buddha|Siddharta Gautama Buddha]]
| [[Talaksan:Buddha in Sarnath Museum (Dhammajak Mutra).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 863
| [[:d:Q9215|Q9215]]
| Sigmund Freud
| [[Sigmund Freud]]
| [[Talaksan:Sigmund Freud, by Max Halberstadt (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 864
| [[:d:Q9316|Q9316]]
| Sikhism
| [[Sikhismo]]
| [[Talaksan:Sikh pilgrim at the Golden Temple (Harmandir Sahib) in Amritsar, India.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 865
| [[:d:Q9418|Q9418]]
| psychology
| [[sikolohiya]]
| [[Talaksan:Greek uc psi icon.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 866
| [[:d:Q9372|Q9372]]
| Sima Qian
| [[Sima Qian]]
| [[Talaksan:Si maqian.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 867
| [[:d:Q9592|Q9592]]
| Catholic Church
| [[Simbahang Katoliko|Simbahang Katolika Romana]]
| [[Talaksan:Saint Peter's Basilica facade, Rome, Italy.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 868
| [[:d:Q12485|Q12485]]
| symmetry
| [[simetriya]]
| [[Talaksan:Brügge-Liebfrauenkirche-Prunkgräber DSC0166.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 869
| [[:d:Q7197|Q7197]]
| Simone de Beauvoir
| [[Simone de Beauvoir]]
| [[Talaksan:Simone de Beauvoir2.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 870
| [[:d:Q8605|Q8605]]
| Simón Bolívar
| [[Simón Bolívar]]
| [[Talaksan:Simón Bolívar by Acevedo Bernal, 1922.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 871
| [[:d:Q11768|Q11768]]
| Ancient Egypt
| [[Sinaunang Ehipto]]
| [[Talaksan:Egypt.Giza.Sphinx.02 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 872
| [[:d:Q11772|Q11772]]
| Ancient Greece
| [[Sinaunang Gresya]]
| [[Talaksan:Sicily Selinunte Temple E (Hera).JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 873
| [[:d:Q334|Q334]]
| Singapore
| [[Singapura|Singapore]]
| [[Talaksan:Raffles Place.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 874
| [[:d:Q735|Q735]]
| art
| [[sining]]
| [[Talaksan:Sebastiano Ricci 002.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 875
| [[:d:Q11417|Q11417]]
| martial arts
| [[sining pandigma]]
| [[Talaksan:Martial arts - Fragrant Hills.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 876
| [[:d:Q11210|Q11210]]
| coordinate system
| [[sistema ng koordinado]]
| [[Talaksan:Coordinate-system-in-mirror.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 877
| [[:d:Q8192|Q8192]]
| writing system
| [[Sistema ng pagsulat|sistema sa pagsulat]]
| [[Talaksan:World alphabets &amp; writing systems.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 878
| [[:d:Q11078|Q11078]]
| endocrine system
| [[Sistemang endokrina]]
| [[Talaksan:Endocrine English.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 879
| [[:d:Q1059|Q1059]]
| immunity
| [[Sistemang inmune|sistemang immuno]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 880
| [[:d:Q9404|Q9404]]
| nervous system
| [[Sistemang nerbiyos]]
| [[Talaksan:Nervous System (PSF).png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 881
| [[:d:Q11101|Q11101]]
| sensory nervous system
| [[Sistemang pandama]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 882
| [[:d:Q544|Q544]]
| Solar System
| [[Sistemang Solar|Sistemang Pang-araw]]
| [[Talaksan:Solar System true color.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 883
| [[:d:Q124794|Q124794]]
| taste
| [[Lasa|sistemang panlasa]]
| [[Talaksan:Tongue-bitter.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 884
| [[:d:Q9649|Q9649]]
| human digestive system
| [[Sistemang panunaw]]
| [[Talaksan:Digestive system diagram en.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 885
| [[:d:Q7895|Q7895]]
| reproductive system
| [[Sistemang reproduktibo]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 886
| [[:d:Q7891|Q7891]]
| respiratory system
| [[Sistemang respiratoryo]]
| [[Talaksan:Respiratory system complete en.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 887
| [[:d:Q11068|Q11068]]
| circulatory system
| [[sistemang sirkulatoryo]]
| [[Talaksan:Blutkreislauf.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 888
| [[:d:Q681949|Q681949]]
| SM Sultan
| [[SM Sultan]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 889
| [[:d:Q7397|Q7397]]
| software
| [[software]]
| [[Talaksan:Kmail.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 890
| [[:d:Q913|Q913]]
| Socrates
| [[Sokrates]]
| [[Talaksan:Socrates Louvre.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 891
| [[:d:Q11438|Q11438]]
| solid
| [[solido]]
| [[Talaksan:Different minerals.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 892
| [[:d:Q12143|Q12143]]
| time zone
| [[sona ng oras]]
| [[Talaksan:World Time Zones Map.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 893
| [[:d:Q7235|Q7235]]
| Sophocles
| [[Sopokles]]
| [[Talaksan:Ny Carlsberg Glyptothek - Sophokles.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 894
| [[:d:Q332062|Q332062]]
| Sorghum bicolor
| [[Sorghum bicolor]]
| [[Talaksan:Sorghum bicolor03.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 895
| [[:d:Q9601|Q9601]]
| Zoroastrianism
| [[Zoroastrianismo|Soroastrismo]]
| [[Talaksan:Faravahar.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 896
| [[:d:Q7272|Q7272]]
| socialism
| [[sosyalismo]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 897
| [[:d:Q2001|Q2001]]
| Stanley Kubrick
| [[Stanley Kubrick]]
| [[Talaksan:Stanley Kubrick (1949 portrait by Phillip Harrington - cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 898
| [[:d:Q11430|Q11430]]
| state of matter
| [[state of matter]]
| [[Talaksan:Phase change - en.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 899
| [[:d:Q8877|Q8877]]
| Steven Spielberg
| [[Steven Spielberg]]
| [[Talaksan:Steven Spielberg 2025.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 900
| [[:d:Q12202|Q12202]]
| stroke
| [[stroke]]
| [[Talaksan:MCA-Stroke-Brain-Humn-2A.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 901
| [[:d:Q2811|Q2811]]
| submarine
| [[Submarino]]
| [[Talaksan:Submarine dive.gif|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 902
| [[:d:Q1049|Q1049]]
| Sudan
| [[Sudan]]
| [[Talaksan:Western Deffufa - Kerma.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 903
| [[:d:Q9603|Q9603]]
| Sufism
| [[Sufismo]]
| [[Talaksan:Tomb of Abdul Qadir Jilani, Baghdad.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 904
| [[:d:Q11416|Q11416]]
| gambling
| [[sugal]]
| [[Talaksan:Gambling image.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 905
| [[:d:Q8196|Q8196]]
| Arabic alphabet
| [[Alpabetong Arabe|sulat Arabo]]
| [[Talaksan:Arabic-script.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 906
| [[:d:Q8474|Q8474]]
| Suleiman the Magnificent
| [[Suleiman I]]
| [[Talaksan:Suleyman (enthroned, receiving Barbarossa in 1533). Süleymanname (1558).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 907
| [[:d:Q35355|Q35355]]
| Sumer
| [[Sumerya|Sumeria]]
| [[Talaksan:Orientmitja2300aC.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 908
| [[:d:Q8573|Q8573]]
| Sun Yat-sen
| [[Sun Yat-sen|Sun Yat Sen]]
| [[Talaksan:孙中山肖像.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 909
| [[:d:Q8070|Q8070]]
| tsunami
| [[Sunami]]
| [[Talaksan:Tsunami by hokusai 19th century.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 910
| [[:d:Q483654|Q483654]]
| Sunni Islam
| [[Sunismo]]
| [[Talaksan:رسم تعبيري للفظ الجلالة ومن يجلهم أهل السنة.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 911
| [[:d:Q9103|Q9103]]
| female breast
| [[Suso]]
| [[Talaksan:Breasts close-up (4).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 912
| [[:d:Q39|Q39]]
| Switzerland
| [[Suwisa]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 913
| [[:d:Q6388|Q6388]]
| swimming
| [[swimming]]
| [[Talaksan:Two people swimming outdoors.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 914
| [[:d:Q3130|Q3130]]
| Sydney
| [[Sidney|Sydney]]
| [[Talaksan:00 3178 Sydney, Australia.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 915
| [[:d:Q9734|Q9734]]
| symphony
| [[symphony]]
| [[Talaksan:Ninth Symphony original.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 916
| [[:d:Q174|Q174]]
| São Paulo
| [[São Paulo]]
| [[Talaksan:Sao Paulo Skyline in Brazil.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 917
| [[:d:Q12791|Q12791]]
| sword
| [[tabak]]
| [[Talaksan:Albion Hospitaller Medieval Sword 1 (6092737619) (II).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 918
| [[:d:Q1566|Q1566]]
| tobacco
| [[tabako]]
| [[Talaksan:Tabak 9290019.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 919
| [[:d:Q3947|Q3947]]
| house
| [[Bahay|tahanan]]
| [[Talaksan:Ranch style home in Salinas, California.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 920
| [[:d:Q7362|Q7362]]
| ear
| [[tainga]]
| [[Talaksan:Closeup of a human ear.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 921
| [[:d:Q10693|Q10693]]
| periodic table
| [[Talahanayang peryodiko|talaang peryodiko]]
| [[Talaksan:Periodic table (32-col, enwiki), black and white.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 922
| [[:d:Q199804|Q199804]]
| chronic obstructive pulmonary disease
| [[Talamak na nakakahawang sakit sa baga]]
| [[Talaksan:Centrilobular emphysema 865 lores.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 923
| [[:d:Q11404|Q11404]]
| drum
| [[Tambol]]
| [[Talaksan:DrumMozartRegiment.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 924
| [[:d:Q11635|Q11635]]
| theatre
| [[tanghalan]]
| [[Talaksan:Ana Maria Ventura como Altisidora en &quot;La enamorada del rey&quot; (1988).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 925
| [[:d:Q12876|Q12876]]
| tank
| [[Tangke]]
| [[Talaksan:Char T 34 noBG.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 926
| [[:d:Q924|Q924]]
| Tanzania
| [[Tanzania]]
| [[Talaksan:Tanzania - Location Map (2013) - TZA - UNOCHA.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 927
| [[:d:Q5|Q5]]
| human
| [[tao]]
| [[Talaksan:Akha cropped hires.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 928
| [[:d:Q577|Q577]]
| year
| [[taon]]
| [[Talaksan:Analemma fishburn.tif|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 929
| [[:d:Q9598|Q9598]]
| Taoism
| [[Taoismo|Tawismo]]
| [[Talaksan:Taoist ceremony at Xiao ancestral temple in Chaoyang, Shantou, Guangdong (daoshi) (1).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 930
| [[:d:Q3616|Q3616]]
| Tehran
| [[Teheran|Tehrān]]
| [[Talaksan:North of tehran.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 931
| [[:d:Q11016|Q11016]]
| technology
| [[teknolohiya]]
| [[Talaksan:Technologie.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 932
| [[:d:Q11661|Q11661]]
| information technology
| [[Teknolohiyang pang-impormasyon]]
| [[Talaksan:Papertape3.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 933
| [[:d:Q289|Q289]]
| television
| [[telebisyon]]
| [[Talaksan:LG smart TV.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 934
| [[:d:Q11035|Q11035]]
| telephone
| [[Telepono]]
| [[Talaksan:Telefon BW 2012-02-18 13-44-32.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 935
| [[:d:Q11466|Q11466]]
| temperature
| [[temperatura]]
| [[Talaksan:Pakkanen.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 936
| [[:d:Q847|Q847]]
| tennis
| [[Tennis|tenis]]
| [[Talaksan:Roger Federer 2.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 937
| [[:d:Q12479|Q12479]]
| number theory
| [[Teorya ng bilang|teoriya ng bilang]]
| [[Talaksan:Euclid's Orchard (large).svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 938
| [[:d:Q12482|Q12482]]
| set theory
| [[Teorya ng pangkat|teoriya ng hanay]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 939
| [[:d:Q11452|Q11452]]
| general relativity
| [[Teorya ng pangkalahatang relatibidad|teoriya ng pangkalahatang relatibidad]]
| [[Talaksan:EinsteinLeiden4.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 940
| [[:d:Q11473|Q11473]]
| thermodynamics
| [[termodinamika]]
| [[Talaksan:Heat engine summary.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 941
| [[:d:Q7283|Q7283]]
| terrorism
| [[terorismo]]
| [[Talaksan:North face south tower after plane strike 9-11.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 942
| [[:d:Q869|Q869]]
| Thailand
| [[Taylandiya|Thailand]]
| [[Talaksan:Temple of the Emerald of buddha or Wat Phra Kaew (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 943
| [[:d:Q1299|Q1299]]
| The Beatles
| [[The Beatles]]
| [[Talaksan:Beatles Trenter 1963.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 944
| [[:d:Q8743|Q8743]]
| Thomas Edison
| [[Thomas Edison]]
| [[Talaksan:Thomas Edison2.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 945
| [[:d:Q80|Q80]]
| Tim Berners-Lee
| [[Tim Berners-Lee]]
| [[Talaksan:LS3 4919 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 946
| [[:d:Q18|Q18]]
| South America
| [[Timog Amerika]]
| [[Talaksan:South America satellite orthographic.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 947
| [[:d:Q258|Q258]]
| South Africa
| [[Timog Aprika]]
| [[Talaksan:South Africa - Location Map (2013) - ZAF - UNOCHA.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 948
| [[:d:Q11409|Q11409]]
| apartheid
| [[Aparteid|Timog Aprika sa ilalim ng apartheid]]
| [[Talaksan:DurbanSign1989.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 949
| [[:d:Q884|Q884]]
| South Korea
| [[Timog Korea]]
| [[Talaksan:South Korea - Location Map (2013) - KOR - UNOCHA.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 950
| [[:d:Q8462|Q8462]]
| Timur
| [[Tamerlan|Timur]]
| [[Talaksan:Timur seated (earliest known portrait), Timurid genealogy, 1405-1409, Samarkand (TSMK, H2152).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 951
| [[:d:Q1096|Q1096]]
| tin
| [[Lata|tin]]
| [[Talaksan:Cín.PNG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 952
| [[:d:Q7802|Q7802]]
| bread
| [[tinapay]]
| [[Talaksan:Assorted bread.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 953
| [[:d:Q1490|Q1490]]
| Tokyo
| [[Tokyo]]
| [[Talaksan:Skyscrapers of Shinjuku 2009 January (revised).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 954
| [[:d:Q9438|Q9438]]
| Thomas Aquinas
| [[Tomas ng Aquino]]
| [[Talaksan:St-thomas-aquinasFXD.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 955
| [[:d:Q12518|Q12518]]
| tower
| [[Tore]]
| [[Talaksan:Tour Eiffel Wikimedia Commons (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 956
| [[:d:Q243|Q243]]
| Eiffel Tower
| [[Toreng Eiffel]]
| [[Talaksan:Tour Eiffel Wikimedia Commons.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 957
| [[:d:Q11022|Q11022]]
| screw
| [[Tornilyo]]
| [[Talaksan:Black wood screw with flat Phillips head.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 958
| [[:d:Q2840|Q2840]]
| influenza
| [[trangkaso]]
| [[Talaksan:H1N1 Influenza Virus Particles (8411599236).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 959
| [[:d:Q5339|Q5339]]
| transistor
| [[Transistor]]
| [[Talaksan:Transistors.agr.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 960
| [[:d:Q11658|Q11658]]
| transformer
| [[transpormador]]
| [[Talaksan:Philips N4422 - power supply transformer-2098.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 961
| [[:d:Q7590|Q7590]]
| transport
| [[Transportasyon]]
| [[Talaksan:PL Mirandola Czem chciał zostać Janek mały 1925 page19.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 962
| [[:d:Q8736|Q8736]]
| Treaty of Versailles
| [[Tratado sa Versalles (1919)|Tratado ng Versailles]]
| [[Talaksan:Treaty of Versailles, English version.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 963
| [[:d:Q870|Q870]]
| train
| [[tren]]
| [[Talaksan:UBTZ 2TE116UM-022 Cagaan Had - Sumangijn Zoo.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 964
| [[:d:Q15645384|Q15645384]]
| wheat
| [[trigo]]
| [[Talaksan:Wheat close-up.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 965
| [[:d:Q8084|Q8084]]
| trigonometry
| [[trigonometriya]]
| [[Talaksan:Fotothek df tg 0000230 Geometrie ^ Trigonometrie.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 966
| [[:d:Q9595|Q9595]]
| Trimurti
| [[Trimurti]]
| [[Talaksan:UgrataraTemple2 (cropped).jpeg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 967
| [[:d:Q8338|Q8338]]
| trumpet
| [[Trumpeta]]
| [[Talaksan:Trumpet 1.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 968
| [[:d:Q6097|Q6097]]
| tea
| [[Tsaa]]
| [[Talaksan:Tea in different grade of fermentation.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 969
| [[:d:Q195|Q195]]
| chocolate
| [[tsokolate]]
| [[Talaksan:Cocoa Powder and Chocolate on Marble Background.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 970
| [[:d:Q9397|Q9397]]
| Zhu Xi
| [[Zhu Xi|Tsʻang-chou-ping-sou,]]
| [[Talaksan:唯一可靠的朱熹画像.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 971
| [[:d:Q12204|Q12204]]
| tuberculosis
| [[tuberkulosis]]
| [[Talaksan:Tuberculosis-x-ray-1.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 972
| [[:d:Q283|Q283]]
| water
| [[tubig]]
| [[Talaksan:Ice water vapor.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 973
| [[:d:Q638|Q638]]
| music
| [[tugtugin]]
| [[Talaksan:Op27 1 seg mov.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 974
| [[:d:Q12280|Q12280]]
| bridge
| [[tulay]]
| [[Talaksan:Yavuz Sultan Selim Bridge Istanbul.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 975
| [[:d:Q676|Q676]]
| prose
| [[Tuluyan]]
| [[Talaksan:Prose and Verse on one page.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 976
| [[:d:Q11345|Q11345]]
| equation
| [[Ekwasyon|tumbasan]]
| [[Talaksan:First Equation Ever.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 977
| [[:d:Q11461|Q11461]]
| sound
| [[tunog]]
| [[Talaksan:Utbredning av ljudvågor -- Onda sonora se propagando (mul).svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 978
| [[:d:Q7368|Q7368]]
| sheep
| [[tupa]]
| [[Talaksan:Berå Tirehaline x Timhadite.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 979
| [[:d:Q43|Q43]]
| Turkey
| [[Turkiya]]
| [[Talaksan:Historical peninsula and modern skyline of Istanbul.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 980
| [[:d:Q9141|Q9141]]
| Taj Mahal
| [[Tāj Mahal]]
| [[Talaksan:Taj Mahal, Agra, India edit3.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 981
| [[:d:Q10978|Q10978]]
| grape
| [[Ubas (prutas)|ubas]]
| [[Talaksan:Wine grapes03.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 982
| [[:d:Q9332|Q9332]]
| behavior
| [[Ugali]]
| [[Talaksan:Adams and Westlake (3092762993).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 983
| [[:d:Q212|Q212]]
| Ukraine
| [[Ukranya]]
| [[Talaksan:Maidan Nezalezhnosti view.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 984
| [[:d:Q7925|Q7925]]
| rain
| [[Ulan]]
| [[Talaksan:08152 Bukowsko (powiat sanocki).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 985
| [[:d:Q8074|Q8074]]
| cloud
| [[ulap]]
| [[Talaksan:Cumulus cloud.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 986
| [[:d:Q11391|Q11391]]
| ultraviolet radiation
| [[ultrabiyoleta]]
| [[Talaksan:Ozone altitude UV graph.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 987
| [[:d:Q1110560|Q1110560]]
| Umm Kulthum
| [[Umm Kulthum]]
| [[Talaksan:Umm Kulthum as Fatimah.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 988
| [[:d:Q361|Q361]]
| World War I
| [[Unang Digmaang Pandaigdig]]
| [[Talaksan:WWImontage.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 989
| [[:d:Q7809|Q7809]]
| UNESCO
| [[UNESCO]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 990
| [[:d:Q145|Q145]]
| United Kingdom
| [[United Kingdom]]
| [[Talaksan:Palace of Westminster from the dome on Methodist Central Hall.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 991
| [[:d:Q7159|Q7159]]
| African Union
| [[Unyong Aprikano]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 992
| [[:d:Q15180|Q15180]]
| Soviet Union
| [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 993
| [[:d:Q324|Q324]]
| Uranus
| [[Urano]]
| [[Talaksan:Uranus Voyager2 color calibrated.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 994
| [[:d:Q1073|Q1073]]
| brain
| [[utak]]
| [[Talaksan:Vertebrate-brain-regions small.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 995
| [[:d:Q11006|Q11006]]
| soybean
| [[Balatong|utaw]]
| [[Talaksan:Soybean.USDA.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 996
| [[:d:Q134808|Q134808]]
| vaccine
| [[vaccine]]
| [[Talaksan:Smallpox vaccine.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 997
| [[:d:Q7328|Q7328]]
| Vasco da Gama
| [[Vasco da Gama]]
| [[Talaksan:Ignoto portoghese, ritratto di un cavaliere dell'ordine di cristo, 1525-50 ca. 02.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 998
| [[:d:Q717|Q717]]
| Venezuela
| [[Venezuela]]
| [[Talaksan:Embalse la Vueltosa 2022.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 999
| [[:d:Q1398|Q1398]]
| Virgil
| [[Virgilio|Vergilius]]
| [[Talaksan:Parco della Grotta di Posillipo5 (crop).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1000
| [[:d:Q535|Q535]]
| 
| [[Victor Hugo]]
| [[Talaksan:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1001
| [[:d:Q7889|Q7889]]
| video game
| [[Larong bidyo|video game]]
| [[Talaksan:ArcadeGames.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1002
| [[:d:Q1741|Q1741]]
| Vienna
| [[Viena]]
| [[Talaksan:Wien katedra sw Szczepana widok z wiezy 6.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1003
| [[:d:Q881|Q881]]
| Vietnam
| [[Vietnam]]
| [[Talaksan:Hanoi Temple of Literature.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1004
| [[:d:Q12567|Q12567]]
| Vikings
| [[Mga Viking|Viking]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 1005
| [[:d:Q5582|Q5582]]
| Vincent van Gogh
| [[Vincent van Gogh]]
| [[Talaksan:Self-portrait - Vincent van Gogh.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1006
| [[:d:Q808|Q808]]
| virus
| [[Birus|virus]]
| [[Talaksan:Coronavirus. SARS-CoV-2.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1007
| [[:d:Q1394|Q1394]]
| Vladimir Lenin
| [[Vladimir Lenin]]
| [[Talaksan:Vladimir Lenin in July 1920 by Pavel Zhukov.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1008
| [[:d:Q9068|Q9068]]
| Voltaire
| [[Voltaire]]
| [[Talaksan:Nicolas de Largillière - Portrait de Voltaire (1694-1778) en 1718 - P208 - Musée Carnavalet - 2.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1009
| [[:d:Q8704|Q8704]]
| Walt Disney
| [[Walt Disney]]
| [[Talaksan:Walt Disney 1946.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1010
| [[:d:Q61|Q61]]
| Washington, D.C.
| [[Washington, D.C.]]
| [[Talaksan:Aerial view of White House and downtown, Washington, D.C LCCN2010630891.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1011
| [[:d:Q315|Q315]]
| language
| [[wika]]
| [[Talaksan:Girls learning sign language.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1012
| [[:d:Q13955|Q13955]]
| Arabic
| [[Wikang Arabe]]
| [[Talaksan:Learning Arabic calligraphy.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1013
| [[:d:Q9288|Q9288]]
| Hebrew
| [[Wikang Hebreo|Wikang Ebreo]]
| [[Talaksan:1 QIsa example of damage col 12-13.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1014
| [[:d:Q9129|Q9129]]
| Greek
| [[Wikang Griyego]]
| [[Talaksan:Pater noster in greek script.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1015
| [[:d:Q397|Q397]]
| Latin
| [[Wikang Latin]]
| [[Talaksan:Arco Sisto V targa M.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1016
| [[:d:Q9143|Q9143]]
| programming language
| [[wikang pamprograma]]
| [[Talaksan:C Hello World Program.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1017
| [[:d:Q9168|Q9168]]
| Persian
| [[Wikang Persa]]
| [[Talaksan:Farsi.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1018
| [[:d:Q5146|Q5146]]
| Portuguese
| [[Wikang Portuges]]
| [[Talaksan:Breve discurso em que se contem a conquista do Reyno de Pegu na Índia Oriental, pelos portuguezes em tempo do Viso-Rey Ayres de Saldanha; sendo capitam Salvador Ribeiro de Souza, chamado Massinga, natural de Guimaraens. Rei do Pegu.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1019
| [[:d:Q7737|Q7737]]
| Russian
| [[Wikang Ruso]]
| [[Talaksan:Russian.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1020
| [[:d:Q11059|Q11059]]
| Sanskrit
| [[Wikang Sanskrito]]
| [[Talaksan:Sanskrit in Siddham script.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1021
| [[:d:Q7838|Q7838]]
| Swahili
| [[Wikang Swahili]]
| [[Talaksan:Manuscrit colonial kiswahili-Africa Museum.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1022
| [[:d:Q7850|Q7850]]
| Chinese
| [[Wikang Tsino]]
| [[Talaksan:Chineselanguage.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1023
| [[:d:Q256|Q256]]
| Turkish
| [[Wikang Turko]]
| [[Talaksan:Turkish alphabet.svg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1024
| [[:d:Q692|Q692]]
| 
| [[William Shakespeare]]
| [[Talaksan:Shakespeare.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1025
| [[:d:Q8016|Q8016]]
| Winston Churchill
| [[Winston Churchill]]
| [[Talaksan:Sir Winston Churchill - 19086236948 (restored).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1026
| [[:d:Q254|Q254]]
| 
| [[Wolfgang Amadeus Mozart]]
| [[Talaksan:Wolfgang-amadeus-mozart 1.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1027
| [[:d:Q466|Q466]]
| World Wide Web
| [[World Wide Web]]
| [[Talaksan:Alcalá de Henares (RPS 08-04-2017) Calle WWW, indicador.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1028
| [[:d:Q8146|Q8146]]
| yen
| [[Yen ng Hapon]]
| [[Talaksan:JPY coin3.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1029
| [[:d:Q9350|Q9350]]
| yoga
| [[Yoga]]
| [[Talaksan:Bharadwaja.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1030
| [[:d:Q7327|Q7327]]
| Yuri Gagarin
| [[Yuri Gagarin]]
| [[Talaksan:Yuri Gagarin portrait.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1031
| [[:d:Q458|Q458]]
| European Union
| [[Unyong Europeo|Yuropeong Unyon]]
| 
|-
| style='text-align:right'| 1032
| [[:d:Q7333|Q7333]]
| Zheng He
| [[Zheng He]]
| [[Talaksan:2016 Malakka, Stadhuys (09).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1033
| [[:d:Q1631|Q1631]]
| Édith Piaf
| [[Édith Piaf]]
| [[Talaksan:Piaf Harcourt 1946 2.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1034
| [[:d:Q8589|Q8589]]
| Ashoka
| [[Ashoka|Ësokë]]
| [[Talaksan:Ashoka's visit to the Ramagrama stupa Sanchi Stupa 1 Southern gateway.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 1035
| [[:d:Q7200|Q7200]]
| Alexander Pushkin
| [[Alexander Pushkin]]
| [[Talaksan:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>gfflcimz0v78exvl45h91wlv6biefap</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kim Il-sung</title>
    <ns>0</ns>
    <id>232869</id>
    <revision>
      <id>2221381</id>
      <parentid>2220211</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T00:33:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pamamahala sa Hilagang Korea */</comment>
      <origin>2221381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="145339" sha1="2sc6xoo61lmwlkib8oa6i8hjc8xu6xq" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = Dakilang Mariskal ng Republika&lt;br&gt;Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name                = Kim Il-sung
| native_name         = {{nobold|김일성}}
| image               = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption             = Si Kim noong dekada 1950.
| office1             = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]&lt;br&gt;Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1         = (Komite Sentral)&lt;br /&gt;12 Oktubre 1966
| term_end1           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1         = Kalihim
| 1namedata1          = Choe Yong-gon&lt;br&gt;Kim Il&lt;br&gt;Pak Kum-chol&lt;br&gt;Ri Hyo-son&lt;br&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br&gt;Sok San&lt;br&gt;Ho Pong-hak&lt;br&gt;Kim Yong-ju&lt;br&gt;Pak Yong-guk&lt;br&gt;Kim To-man&lt;br&gt;Ri Kuk-jin&lt;br&gt;Kim Jung-rin&lt;br&gt;Yang Hyong-sop&lt;br&gt;O Jin-u&lt;br&gt;Kim Tong-gyu&lt;br&gt;Han Ik-su&lt;br&gt;Hyon Mu-gwang&lt;br&gt;Kim Jong-il&lt;br&gt;Hwang Jang-yop&lt;br&gt;Kim Yong-nam&lt;br&gt;Kim Hwan&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Yun Ki-bok&lt;br&gt;Hong Si-hak
| successor1          = [[Kim Jong-il]]
| office2             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]&lt;br&gt;Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2         = 28 Disyembre 1972
| term_end2           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2         = Premiyer
| 1namedata2          = Kim Il&lt;br&gt;Pak Song-chol&lt;br&gt;Ri Jong-ok&lt;br&gt;Kang Song-san&lt;br&gt;Ri Kun-mo&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Kang Song-san
| 2blankname2         = Pangalawang Pangulo   
| 2namedata2          = Choe Yong-gon&lt;br /&gt;Kang Ryang-uk&lt;br /&gt;Kim Tong-kyu&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Rim Chun-chu&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Kim Pyong-sik
| office3             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]&lt;br&gt;Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3         = (Gabinete)&lt;br /&gt;9 Setyembre 1948
| term_end3           = 28 Disyembre 1972
| successor3          = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3         = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3          = [[Kim Il]]
| 2blankname3         = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3          = Pak Hon-yong&lt;br /&gt;Hong Myong-hui&lt;br /&gt;Kim Chaek&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Jong Il-ryong&lt;br /&gt;Nam Il&lt;br /&gt;Pak Ui-wan&lt;br /&gt;Jong Jun-thaek&lt;br /&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br /&gt;Kim Chang-man&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Ri Ju-yon&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Choe Yong-jin
| birth_name          = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date          = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place         = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date          = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place         = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place       = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party               = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty          = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)&lt;br /&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater          = Akademyang Militar ng Whasung&lt;br /&gt;Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse              = Kim Jong-suk (1941-49)&lt;br /&gt;Kim Song-ae (1952-94)
| children            = [[Kim Jong-il]]&lt;br /&gt;Kim Man-il&lt;br /&gt;Kim Kyong-hui&lt;br /&gt;Kim Kyong-jin&lt;br /&gt;Kim Pyong-il&lt;br /&gt;Kim Yong-il
| parents             = Kim Hyong-jik (ama)&lt;br/&gt;Kang Pan-sok (ina)
| allegiance          = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch              = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears        = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank                = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]&lt;br&gt;''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})&lt;br&gt;Dakilang Mariskal
| commands            = Kataas-taasang Komandante
| unit                = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles             = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo&lt;br&gt;[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]&lt;br&gt;[[Digmaang Koreano]]&lt;br&gt;[[Digmaang Malamig]]
| signature           = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes           = 
&lt;center style=&quot;background-color:#FCF;&quot;&gt;'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''&lt;/center&gt;
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''&lt;br/&gt;([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
&lt;center&gt;{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}&lt;/center&gt;
}}
&lt;/center&gt;
}}

Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.

Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.

Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].

Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang &quot;Dakilang Pinuno&quot;, na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang &quot;Araw ng Araw&quot;. Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].

==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang &quot;Kim Il-sung&quot;.]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang &quot;Kim Il-sung&quot; ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.&lt;ref name=&quot;Becker 2005&quot;&gt;{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.&lt;ref&gt;{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng &quot;pangalawang&quot; Kim sa kanyang mga talaarawan.&lt;ref name=&quot;Lankov 2002&quot;&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}&lt;/ref&gt; Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.&lt;ref name=&quot;Cumings 2005&quot;&gt;{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton &amp; Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912.  Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |url-status=dead |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.&lt;ref&gt;https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739&lt;/ref&gt;

Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, &quot;mataas&quot; si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang &quot;laging pinuno sa [[futbol]]&quot; at &quot;isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot&quot;.&lt;ref&gt;{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}&lt;/ref&gt;
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na &quot;masigasig&quot; at &quot;naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&amp;pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&amp;pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}&lt;/ref&gt;

Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;

[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa &quot;handulong ng mga Hapones&quot;. Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;lpg=PA24&amp;ots=YiKIyIWckn&amp;dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism&quot; on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
 
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang &quot;Kim Maging ang [[Araw]]&quot;. Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: &quot;Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay &quot;Isang Bituin&quot;. Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}&lt;/ref&gt;

Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang &quot;Dibisyon ni Kim Il-sung&quot;. Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang &quot;[[Tigre]]&quot;. Ipinadala ng mga Hapones ang &quot;Yunit Maeda&quot; upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone |  first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&amp;pg=PA270 | page=270|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay &quot;nilikha mula sa sero&quot;. Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay &quot;ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga,&quot; kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history &amp;#124; South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).&lt;/ref&gt;
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Angat sa Kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa Pyongyang noong Agosto 28, 1946]]

Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang premiyer ng republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&amp;pg=PA13 | page=13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 April 2017|archive-date=19 April 2014|website=NCNK}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 March 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 May 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Suh1988&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&amp;q=kim+il+sung+health+care&amp;pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 August 2012}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994)&lt;/ref&gt;

[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107&lt;/ref&gt;{{sfn|Weathersby|2002|pp=9, 10}}{{sfn|Weathersby|2002|p=10}}{{sfn|Weathersby|2002|p=15}}

[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang &quot;manghaharang na taksil na si Syngman Rhee&quot;. Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 January 2021 |issn=1058-3947}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Appleman|1998|p=21}}{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}

[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]]  sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 March 2010}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}&lt;ref&gt;
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=[[United States Army Center of Military History]] |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&amp;D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 May 2011}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946}}
&lt;/ref&gt;

[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]]  noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}&lt;ref&gt;{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=September 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mossman&gt;{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 June 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sandler&gt;{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.&lt;ref&gt;David Halberstam.  Halberstam, David (25 September 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Kindle Edition.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=12 October 2013 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166.&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}&lt;/ref&gt;

Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |title       = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
 |publisher   = [[Seoul National University Hospital]]
 |date        = 4 June 2010
 |access-date  = 19 July 2012
 |url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |archive-date = 20 January 2013
 |df          = dmy-all
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=[[United States Institute of Peace]] |access-date=23 December 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 June 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;cf. the Truth and Reconciliation Commission's preliminary March 2009 report: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 March 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=[[Truth and Reconciliation Commission (South Korea)]]|date=March 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 |url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
 |title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
 |newspaper=The San Diego Union Tribune
 |date=10 July 2010
 |access-date=11 June 2019
 |quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
 }}&lt;/ref&gt;

===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at Mga Sumunod na Taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=[[W. W. Norton &amp; Company]]|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong &quot;[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]&quot; na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan. &lt;ref&gt;Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf &quot;Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=24 February 2015 }}, ''Asia Program Special Report'', September 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014}}&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 March 2014}}&lt;/ref&gt;

[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.&lt;ref&gt;Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}&lt;/ref&gt; 

[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang [[songbun]] kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: &quot;ubod,” &quot;mabuway&quot;, o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.&lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.&lt;/ref&gt;

Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.&lt;ref name=&quot;Kim-IlSungLegacy&quot;&gt;[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[[Black Book of Communism]]'', pg. 564.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=7 June 2013}}. [[Freedom House]], 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by [[Rudolph Rummel]].&lt;/ref&gt;
===Mga Huling Taon ng Pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu &amp; Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]

Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 August 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Howard W. French, [https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630230338/http://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |date=30 June 2017 }}, ''The New York Times'' (17 March 1997).&lt;/ref&gt;

[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng &quot;mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]&quot; na ang &quot;ideolohiya na gumagabay sa [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]] at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay [[rebisyunista]]”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na &quot;sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na &quot;ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig&quot; at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 October 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 September 2009 |website = CEU.hu }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Enver Hoxha, ''&quot;[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]&quot;'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania,&quot; Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549.&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng [[Hukbong Bayan ng Vietnam]] ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang [[USS Pueblo]] ay bahagi ng kampanyang ito.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=May 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 May 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 November 2012 }}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong [[paniktik]] sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa [[Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano]], ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.&lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.&lt;/ref&gt;

{{multiple image
 | align             = left
 | direction         = horizontal
 | caption_align     = center
 | width1            = 130
 | image1            = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
 | width2            = 120
 | image2            = Kim Jong-il Portrait.jpg
 | footer            = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng [[O Chin-u]], isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa [[Ika-anim na Kongreso ng Partido]] ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.&lt;ref&gt;{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 February 2017 }}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 March 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 March 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 November 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York }}&lt;/ref&gt;

[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 March 2016}}&lt;/ref&gt;

[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si [[Juan Reynaldo Sanchez]], isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at [[tagapagbalita]] sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.&lt;ref&gt;Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', [[Penguin Press]] (2014) p. 234.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2}}&lt;/ref&gt;

Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa [[Yongbyon]]. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng [[Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko]] nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].&lt;ref&gt;{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 September 2018| publisher=A&amp;E Television Networks| access-date=3 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy &amp;#124; Arms Control Association|archive-date=22 April 2012|website=www.armscontrol.org}}&lt;/ref&gt;

==Kamatayan at Pang-estadong Libing==
===Mga Detalye ng Pagkamatay at Pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa [[Hyangsan]] dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa [[Koreanong Telebisyong Sentral]] sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si [[Chon Hyong-kyu]] noong Hulyo 9, 1994.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 July 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Barbara Demick|Demick, Barbara]]: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE&lt;/ref&gt;

Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong [[mosoliem]] sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c ''Scenes of lamentation after Kim Il-sung’s death'']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 July 1997 | access-date = 9 May 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa [[marmol]] na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] na ang mga Hilagang Koreano ay &quot;matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il&quot;. Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang &quot;ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung&quot;. Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang &quot;tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa&quot;.&lt;ref&gt;The Independent, 11 July 1994, Monday, &quot;The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;South Korea assumes &quot;for now&quot; that Kim Il-sung died of natural causes&quot;, South Korean news agency, Seoul, in English, 11 July 1994, Monday&lt;/ref&gt; 

====Mga Pandaigdigang Reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay &quot;magpapatuloy kung naaangkop&quot;. Sinabi ni Clinton: &quot;Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 July 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 }}&lt;/ref&gt;
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si [[Viktor Chernomyrdin]].&lt;ref&gt;Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, &quot;The Evolution of Russian-Korea Relations&quot;, Asian Survey, vol. 34, no. 9 (1994).&lt;/ref&gt;

===Serbisyong Punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si [[O Jin-u]] at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing&lt;ref&gt;{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 July 1994}}&lt;/ref&gt;:

{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:

{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.

Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.

Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.

Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.

Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}

- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita

Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.&lt;ref&gt;''The Straits Times'' (Singapore) &quot;Kim Il Sung dies of heart attack&quot;, 10 July 1994&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316}}&lt;/ref&gt;
===Komite ng Libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kim Il Sung |publisher=The Gale Group Inc. |year=2004 |access-date=7 February 2019 |url=https://www.encyclopedia.com/people/history/korean-history-biographies/kim-il-sung*1G23410800083 |work=Cold War Reference Library |via=Encyclopedia.com }}{{Dead link|date=November 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 July 1994 |archive-date=18 August 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 }} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}&lt;/ref&gt;:
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}

==Kulto ng Pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=December 23, 2011 |access-date=January 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=March 14, 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |access-date=January 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |archive-date=June 27, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720}}&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]])]]
Ayon kay [[Hwang Jang-yop]], ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan&quot; at &quot;ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=January 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=January 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng &quot;Araw&quot;, &quot;Dakilang Tagapangulo&quot;, &quot;Makalangit na Pinuno&quot; at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng &quot;Dalawahang Bayaning Gintong Medalya&quot;. Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].
&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton &amp; Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=April 3, 2012 |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=February 1, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Suh|1988|p=320}}&lt;/ref&gt;

[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang [[Pistang Arirang]]]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang &quot;mga salita ng tagubilin&quot; mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all }}&lt;/ref&gt;

[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng &quot;biyaya ng Tagapangulo&quot;. Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si [[Kang Chol-hwan]], isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: &quot;Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=January 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=November 5, 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}.&lt;/ref&gt;

[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na [[Kasama sa Siglo]], sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: &quot;Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: &quot;Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya.&quot;&lt;ref&gt;{{harvnb|Suh|1988|p=316}}&lt;/ref&gt;

[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na &quot;&quot;Araw ng Araw&quot; noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.&lt;ref&gt;{{Cite book| chapter  = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}&lt;/ref&gt;

Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, &quot;Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan.&quot; Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}&lt;/ref&gt;

Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang &quot;Walang Hangganang Pangulo&quot;. Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Martin|2006|p=508}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}&lt;/ref&gt;

Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&amp;pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}&lt;/ref&gt;

Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' (&quot;walang hangganang buhay&quot;) ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong &quot;Walang Hangganang Pinuno&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}&lt;/ref&gt;

==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]

Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.&lt;ref&gt;None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch  |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}&lt;/ref&gt;

Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. &lt;ref&gt;https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home &amp;#124; NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic &amp;#124; NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang  Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang &quot;Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung&quot; o &quot;Pinuno&quot;. Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: &quot;Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot; or &quot;Dakilang Pinunong Kasamang &lt;big&gt;Kim Il-sung&lt;/big&gt; ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820}}&lt;/ref&gt;
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |공화국의 영원한 주석
| align=&quot;center&quot; |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align=&quot;center&quot; | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 대원수
| align=&quot;center&quot; |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align=&quot;center&quot; | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Partido
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align=&quot;center&quot; |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Estado
|-
| align=&quot;center&quot; |내각 총리
| align=&quot;center&quot; |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국의 주석
| align=&quot;center&quot; |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Hukbo
|-
| align=&quot;center&quot; |조선인민군 최고사령관
| align=&quot;center&quot; |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align=&quot;center&quot; |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |수령님
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |경애하는 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Iginagalang na Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |어버이 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Makaamang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |수령
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |민족의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Bansa
|-
| align=&quot;center&quot; |주석님
| align=&quot;center&quot; |''Ch'usŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pangulo
|-
| align=&quot;center&quot; |20세기의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align=&quot;center&quot; |주체조선의 영원한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926.  Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging &quot;napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat&quot; at ang ''Kinolektang mga Gawa'' &quot;na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan&quot;. Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.

Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya  nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang &quot;titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya&quot;. Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
! colspan=2 width=&quot;450px&quot; | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden &quot;Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan&quot; (postumong iginawad)
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}</text>
      <sha1>2sc6xoo61lmwlkib8oa6i8hjc8xu6xq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221382</id>
      <parentid>2221381</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T00:34:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Angat sa Kapangyarihan at Digmaang Koreano */</comment>
      <origin>2221382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="145343" sha1="6s2il0k63uruhtv5umhkrz9ydugot7y" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = Dakilang Mariskal ng Republika&lt;br&gt;Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name                = Kim Il-sung
| native_name         = {{nobold|김일성}}
| image               = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption             = Si Kim noong dekada 1950.
| office1             = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]&lt;br&gt;Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1         = (Komite Sentral)&lt;br /&gt;12 Oktubre 1966
| term_end1           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1         = Kalihim
| 1namedata1          = Choe Yong-gon&lt;br&gt;Kim Il&lt;br&gt;Pak Kum-chol&lt;br&gt;Ri Hyo-son&lt;br&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br&gt;Sok San&lt;br&gt;Ho Pong-hak&lt;br&gt;Kim Yong-ju&lt;br&gt;Pak Yong-guk&lt;br&gt;Kim To-man&lt;br&gt;Ri Kuk-jin&lt;br&gt;Kim Jung-rin&lt;br&gt;Yang Hyong-sop&lt;br&gt;O Jin-u&lt;br&gt;Kim Tong-gyu&lt;br&gt;Han Ik-su&lt;br&gt;Hyon Mu-gwang&lt;br&gt;Kim Jong-il&lt;br&gt;Hwang Jang-yop&lt;br&gt;Kim Yong-nam&lt;br&gt;Kim Hwan&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Yun Ki-bok&lt;br&gt;Hong Si-hak
| successor1          = [[Kim Jong-il]]
| office2             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]&lt;br&gt;Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2         = 28 Disyembre 1972
| term_end2           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2         = Premiyer
| 1namedata2          = Kim Il&lt;br&gt;Pak Song-chol&lt;br&gt;Ri Jong-ok&lt;br&gt;Kang Song-san&lt;br&gt;Ri Kun-mo&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Kang Song-san
| 2blankname2         = Pangalawang Pangulo   
| 2namedata2          = Choe Yong-gon&lt;br /&gt;Kang Ryang-uk&lt;br /&gt;Kim Tong-kyu&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Rim Chun-chu&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Kim Pyong-sik
| office3             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]&lt;br&gt;Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3         = (Gabinete)&lt;br /&gt;9 Setyembre 1948
| term_end3           = 28 Disyembre 1972
| successor3          = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3         = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3          = [[Kim Il]]
| 2blankname3         = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3          = Pak Hon-yong&lt;br /&gt;Hong Myong-hui&lt;br /&gt;Kim Chaek&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Jong Il-ryong&lt;br /&gt;Nam Il&lt;br /&gt;Pak Ui-wan&lt;br /&gt;Jong Jun-thaek&lt;br /&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br /&gt;Kim Chang-man&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Ri Ju-yon&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Choe Yong-jin
| birth_name          = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date          = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place         = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date          = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place         = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place       = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party               = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty          = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)&lt;br /&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater          = Akademyang Militar ng Whasung&lt;br /&gt;Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse              = Kim Jong-suk (1941-49)&lt;br /&gt;Kim Song-ae (1952-94)
| children            = [[Kim Jong-il]]&lt;br /&gt;Kim Man-il&lt;br /&gt;Kim Kyong-hui&lt;br /&gt;Kim Kyong-jin&lt;br /&gt;Kim Pyong-il&lt;br /&gt;Kim Yong-il
| parents             = Kim Hyong-jik (ama)&lt;br/&gt;Kang Pan-sok (ina)
| allegiance          = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch              = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears        = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank                = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]&lt;br&gt;''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})&lt;br&gt;Dakilang Mariskal
| commands            = Kataas-taasang Komandante
| unit                = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles             = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo&lt;br&gt;[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]&lt;br&gt;[[Digmaang Koreano]]&lt;br&gt;[[Digmaang Malamig]]
| signature           = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes           = 
&lt;center style=&quot;background-color:#FCF;&quot;&gt;'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''&lt;/center&gt;
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''&lt;br/&gt;([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
&lt;center&gt;{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}&lt;/center&gt;
}}
&lt;/center&gt;
}}

Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.

Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.

Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].

Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang &quot;Dakilang Pinuno&quot;, na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang &quot;Araw ng Araw&quot;. Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].

==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang &quot;Kim Il-sung&quot;.]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang &quot;Kim Il-sung&quot; ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.&lt;ref name=&quot;Becker 2005&quot;&gt;{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.&lt;ref&gt;{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng &quot;pangalawang&quot; Kim sa kanyang mga talaarawan.&lt;ref name=&quot;Lankov 2002&quot;&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}&lt;/ref&gt; Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.&lt;ref name=&quot;Cumings 2005&quot;&gt;{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton &amp; Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912.  Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |url-status=dead |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.&lt;ref&gt;https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739&lt;/ref&gt;

Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, &quot;mataas&quot; si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang &quot;laging pinuno sa [[futbol]]&quot; at &quot;isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot&quot;.&lt;ref&gt;{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}&lt;/ref&gt;
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na &quot;masigasig&quot; at &quot;naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&amp;pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&amp;pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}&lt;/ref&gt;

Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;

[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa &quot;handulong ng mga Hapones&quot;. Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;lpg=PA24&amp;ots=YiKIyIWckn&amp;dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism&quot; on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
 
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang &quot;Kim Maging ang [[Araw]]&quot;. Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: &quot;Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay &quot;Isang Bituin&quot;. Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}&lt;/ref&gt;

Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang &quot;Dibisyon ni Kim Il-sung&quot;. Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang &quot;[[Tigre]]&quot;. Ipinadala ng mga Hapones ang &quot;Yunit Maeda&quot; upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone |  first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&amp;pg=PA270 | page=270|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay &quot;nilikha mula sa sero&quot;. Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay &quot;ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga,&quot; kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history &amp;#124; South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).&lt;/ref&gt;
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa Pyongyang noong Agosto 28, 1946]]

Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang premiyer ng republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&amp;pg=PA13 | page=13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 April 2017|archive-date=19 April 2014|website=NCNK}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 March 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 May 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Suh1988&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&amp;q=kim+il+sung+health+care&amp;pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 August 2012}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994)&lt;/ref&gt;

[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107&lt;/ref&gt;{{sfn|Weathersby|2002|pp=9, 10}}{{sfn|Weathersby|2002|p=10}}{{sfn|Weathersby|2002|p=15}}

[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang &quot;manghaharang na taksil na si Syngman Rhee&quot;. Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 January 2021 |issn=1058-3947}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Appleman|1998|p=21}}{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}

[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]]  sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 March 2010}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}&lt;ref&gt;
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=[[United States Army Center of Military History]] |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&amp;D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 May 2011}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946}}
&lt;/ref&gt;

[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]]  noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}&lt;ref&gt;{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=September 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mossman&gt;{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 June 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sandler&gt;{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.&lt;ref&gt;David Halberstam.  Halberstam, David (25 September 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Kindle Edition.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=12 October 2013 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166.&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}&lt;/ref&gt;

Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |title       = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
 |publisher   = [[Seoul National University Hospital]]
 |date        = 4 June 2010
 |access-date  = 19 July 2012
 |url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |archive-date = 20 January 2013
 |df          = dmy-all
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=[[United States Institute of Peace]] |access-date=23 December 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 June 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;cf. the Truth and Reconciliation Commission's preliminary March 2009 report: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 March 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=[[Truth and Reconciliation Commission (South Korea)]]|date=March 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 |url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
 |title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
 |newspaper=The San Diego Union Tribune
 |date=10 July 2010
 |access-date=11 June 2019
 |quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
 }}&lt;/ref&gt;

===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at Mga Sumunod na Taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=[[W. W. Norton &amp; Company]]|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong &quot;[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]&quot; na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan. &lt;ref&gt;Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf &quot;Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=24 February 2015 }}, ''Asia Program Special Report'', September 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014}}&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 March 2014}}&lt;/ref&gt;

[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.&lt;ref&gt;Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}&lt;/ref&gt; 

[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang [[songbun]] kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: &quot;ubod,” &quot;mabuway&quot;, o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.&lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.&lt;/ref&gt;

Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.&lt;ref name=&quot;Kim-IlSungLegacy&quot;&gt;[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[[Black Book of Communism]]'', pg. 564.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=7 June 2013}}. [[Freedom House]], 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by [[Rudolph Rummel]].&lt;/ref&gt;
===Mga Huling Taon ng Pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu &amp; Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]

Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 August 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Howard W. French, [https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630230338/http://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |date=30 June 2017 }}, ''The New York Times'' (17 March 1997).&lt;/ref&gt;

[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng &quot;mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]&quot; na ang &quot;ideolohiya na gumagabay sa [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]] at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay [[rebisyunista]]”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na &quot;sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na &quot;ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig&quot; at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 October 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 September 2009 |website = CEU.hu }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Enver Hoxha, ''&quot;[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]&quot;'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania,&quot; Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549.&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng [[Hukbong Bayan ng Vietnam]] ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang [[USS Pueblo]] ay bahagi ng kampanyang ito.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=May 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 May 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 November 2012 }}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong [[paniktik]] sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa [[Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano]], ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.&lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.&lt;/ref&gt;

{{multiple image
 | align             = left
 | direction         = horizontal
 | caption_align     = center
 | width1            = 130
 | image1            = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
 | width2            = 120
 | image2            = Kim Jong-il Portrait.jpg
 | footer            = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng [[O Chin-u]], isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa [[Ika-anim na Kongreso ng Partido]] ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.&lt;ref&gt;{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 February 2017 }}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 March 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 March 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 November 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York }}&lt;/ref&gt;

[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 March 2016}}&lt;/ref&gt;

[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si [[Juan Reynaldo Sanchez]], isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at [[tagapagbalita]] sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.&lt;ref&gt;Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', [[Penguin Press]] (2014) p. 234.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2}}&lt;/ref&gt;

Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa [[Yongbyon]]. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng [[Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko]] nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].&lt;ref&gt;{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 September 2018| publisher=A&amp;E Television Networks| access-date=3 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy &amp;#124; Arms Control Association|archive-date=22 April 2012|website=www.armscontrol.org}}&lt;/ref&gt;

==Kamatayan at Pang-estadong Libing==
===Mga Detalye ng Pagkamatay at Pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa [[Hyangsan]] dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa [[Koreanong Telebisyong Sentral]] sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si [[Chon Hyong-kyu]] noong Hulyo 9, 1994.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 July 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Barbara Demick|Demick, Barbara]]: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE&lt;/ref&gt;

Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong [[mosoliem]] sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c ''Scenes of lamentation after Kim Il-sung’s death'']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 July 1997 | access-date = 9 May 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa [[marmol]] na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] na ang mga Hilagang Koreano ay &quot;matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il&quot;. Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang &quot;ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung&quot;. Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang &quot;tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa&quot;.&lt;ref&gt;The Independent, 11 July 1994, Monday, &quot;The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;South Korea assumes &quot;for now&quot; that Kim Il-sung died of natural causes&quot;, South Korean news agency, Seoul, in English, 11 July 1994, Monday&lt;/ref&gt; 

====Mga Pandaigdigang Reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay &quot;magpapatuloy kung naaangkop&quot;. Sinabi ni Clinton: &quot;Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 July 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 }}&lt;/ref&gt;
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si [[Viktor Chernomyrdin]].&lt;ref&gt;Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, &quot;The Evolution of Russian-Korea Relations&quot;, Asian Survey, vol. 34, no. 9 (1994).&lt;/ref&gt;

===Serbisyong Punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si [[O Jin-u]] at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing&lt;ref&gt;{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 July 1994}}&lt;/ref&gt;:

{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:

{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.

Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.

Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.

Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.

Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}

- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita

Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.&lt;ref&gt;''The Straits Times'' (Singapore) &quot;Kim Il Sung dies of heart attack&quot;, 10 July 1994&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316}}&lt;/ref&gt;
===Komite ng Libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kim Il Sung |publisher=The Gale Group Inc. |year=2004 |access-date=7 February 2019 |url=https://www.encyclopedia.com/people/history/korean-history-biographies/kim-il-sung*1G23410800083 |work=Cold War Reference Library |via=Encyclopedia.com }}{{Dead link|date=November 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 July 1994 |archive-date=18 August 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 }} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}&lt;/ref&gt;:
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}

==Kulto ng Pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=December 23, 2011 |access-date=January 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=March 14, 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |access-date=January 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |archive-date=June 27, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720}}&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]])]]
Ayon kay [[Hwang Jang-yop]], ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan&quot; at &quot;ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=January 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=January 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng &quot;Araw&quot;, &quot;Dakilang Tagapangulo&quot;, &quot;Makalangit na Pinuno&quot; at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng &quot;Dalawahang Bayaning Gintong Medalya&quot;. Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].
&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton &amp; Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=April 3, 2012 |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=February 1, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Suh|1988|p=320}}&lt;/ref&gt;

[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang [[Pistang Arirang]]]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang &quot;mga salita ng tagubilin&quot; mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all }}&lt;/ref&gt;

[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng &quot;biyaya ng Tagapangulo&quot;. Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si [[Kang Chol-hwan]], isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: &quot;Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=January 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=November 5, 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}.&lt;/ref&gt;

[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na [[Kasama sa Siglo]], sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: &quot;Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: &quot;Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya.&quot;&lt;ref&gt;{{harvnb|Suh|1988|p=316}}&lt;/ref&gt;

[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na &quot;&quot;Araw ng Araw&quot; noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.&lt;ref&gt;{{Cite book| chapter  = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}&lt;/ref&gt;

Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, &quot;Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan.&quot; Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}&lt;/ref&gt;

Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang &quot;Walang Hangganang Pangulo&quot;. Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Martin|2006|p=508}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}&lt;/ref&gt;

Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&amp;pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}&lt;/ref&gt;

Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' (&quot;walang hangganang buhay&quot;) ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong &quot;Walang Hangganang Pinuno&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}&lt;/ref&gt;

==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]

Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.&lt;ref&gt;None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch  |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}&lt;/ref&gt;

Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. &lt;ref&gt;https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home &amp;#124; NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic &amp;#124; NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang  Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang &quot;Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung&quot; o &quot;Pinuno&quot;. Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: &quot;Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot; or &quot;Dakilang Pinunong Kasamang &lt;big&gt;Kim Il-sung&lt;/big&gt; ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820}}&lt;/ref&gt;
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |공화국의 영원한 주석
| align=&quot;center&quot; |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align=&quot;center&quot; | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 대원수
| align=&quot;center&quot; |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align=&quot;center&quot; | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Partido
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align=&quot;center&quot; |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Estado
|-
| align=&quot;center&quot; |내각 총리
| align=&quot;center&quot; |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국의 주석
| align=&quot;center&quot; |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Hukbo
|-
| align=&quot;center&quot; |조선인민군 최고사령관
| align=&quot;center&quot; |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align=&quot;center&quot; |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |수령님
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |경애하는 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Iginagalang na Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |어버이 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Makaamang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |수령
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |민족의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Bansa
|-
| align=&quot;center&quot; |주석님
| align=&quot;center&quot; |''Ch'usŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pangulo
|-
| align=&quot;center&quot; |20세기의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align=&quot;center&quot; |주체조선의 영원한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926.  Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging &quot;napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat&quot; at ang ''Kinolektang mga Gawa'' &quot;na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan&quot;. Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.

Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya  nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang &quot;titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya&quot;. Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
! colspan=2 width=&quot;450px&quot; | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden &quot;Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan&quot; (postumong iginawad)
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}</text>
      <sha1>6s2il0k63uruhtv5umhkrz9ydugot7y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221383</id>
      <parentid>2221382</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T00:37:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano */</comment>
      <origin>2221383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="145345" sha1="650r4lfdz5gfma0gujy392cqcp8s7ch" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = Dakilang Mariskal ng Republika&lt;br&gt;Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name                = Kim Il-sung
| native_name         = {{nobold|김일성}}
| image               = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption             = Si Kim noong dekada 1950.
| office1             = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]&lt;br&gt;Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1         = (Komite Sentral)&lt;br /&gt;12 Oktubre 1966
| term_end1           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1         = Kalihim
| 1namedata1          = Choe Yong-gon&lt;br&gt;Kim Il&lt;br&gt;Pak Kum-chol&lt;br&gt;Ri Hyo-son&lt;br&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br&gt;Sok San&lt;br&gt;Ho Pong-hak&lt;br&gt;Kim Yong-ju&lt;br&gt;Pak Yong-guk&lt;br&gt;Kim To-man&lt;br&gt;Ri Kuk-jin&lt;br&gt;Kim Jung-rin&lt;br&gt;Yang Hyong-sop&lt;br&gt;O Jin-u&lt;br&gt;Kim Tong-gyu&lt;br&gt;Han Ik-su&lt;br&gt;Hyon Mu-gwang&lt;br&gt;Kim Jong-il&lt;br&gt;Hwang Jang-yop&lt;br&gt;Kim Yong-nam&lt;br&gt;Kim Hwan&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Yun Ki-bok&lt;br&gt;Hong Si-hak
| successor1          = [[Kim Jong-il]]
| office2             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]&lt;br&gt;Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2         = 28 Disyembre 1972
| term_end2           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2         = Premiyer
| 1namedata2          = Kim Il&lt;br&gt;Pak Song-chol&lt;br&gt;Ri Jong-ok&lt;br&gt;Kang Song-san&lt;br&gt;Ri Kun-mo&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Kang Song-san
| 2blankname2         = Pangalawang Pangulo   
| 2namedata2          = Choe Yong-gon&lt;br /&gt;Kang Ryang-uk&lt;br /&gt;Kim Tong-kyu&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Rim Chun-chu&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Kim Pyong-sik
| office3             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]&lt;br&gt;Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3         = (Gabinete)&lt;br /&gt;9 Setyembre 1948
| term_end3           = 28 Disyembre 1972
| successor3          = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3         = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3          = [[Kim Il]]
| 2blankname3         = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3          = Pak Hon-yong&lt;br /&gt;Hong Myong-hui&lt;br /&gt;Kim Chaek&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Jong Il-ryong&lt;br /&gt;Nam Il&lt;br /&gt;Pak Ui-wan&lt;br /&gt;Jong Jun-thaek&lt;br /&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br /&gt;Kim Chang-man&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Ri Ju-yon&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Choe Yong-jin
| birth_name          = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date          = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place         = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date          = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place         = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place       = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party               = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty          = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)&lt;br /&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater          = Akademyang Militar ng Whasung&lt;br /&gt;Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse              = Kim Jong-suk (1941-49)&lt;br /&gt;Kim Song-ae (1952-94)
| children            = [[Kim Jong-il]]&lt;br /&gt;Kim Man-il&lt;br /&gt;Kim Kyong-hui&lt;br /&gt;Kim Kyong-jin&lt;br /&gt;Kim Pyong-il&lt;br /&gt;Kim Yong-il
| parents             = Kim Hyong-jik (ama)&lt;br/&gt;Kang Pan-sok (ina)
| allegiance          = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch              = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears        = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank                = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]&lt;br&gt;''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})&lt;br&gt;Dakilang Mariskal
| commands            = Kataas-taasang Komandante
| unit                = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles             = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo&lt;br&gt;[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]&lt;br&gt;[[Digmaang Koreano]]&lt;br&gt;[[Digmaang Malamig]]
| signature           = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes           = 
&lt;center style=&quot;background-color:#FCF;&quot;&gt;'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''&lt;/center&gt;
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''&lt;br/&gt;([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
&lt;center&gt;{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}&lt;/center&gt;
}}
&lt;/center&gt;
}}

Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.

Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.

Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].

Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang &quot;Dakilang Pinuno&quot;, na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang &quot;Araw ng Araw&quot;. Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].

==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang &quot;Kim Il-sung&quot;.]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang &quot;Kim Il-sung&quot; ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.&lt;ref name=&quot;Becker 2005&quot;&gt;{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.&lt;ref&gt;{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng &quot;pangalawang&quot; Kim sa kanyang mga talaarawan.&lt;ref name=&quot;Lankov 2002&quot;&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}&lt;/ref&gt; Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.&lt;ref name=&quot;Cumings 2005&quot;&gt;{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton &amp; Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912.  Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |url-status=dead |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.&lt;ref&gt;https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739&lt;/ref&gt;

Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, &quot;mataas&quot; si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang &quot;laging pinuno sa [[futbol]]&quot; at &quot;isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot&quot;.&lt;ref&gt;{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}&lt;/ref&gt;
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na &quot;masigasig&quot; at &quot;naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&amp;pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&amp;pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}&lt;/ref&gt;

Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;

[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa &quot;handulong ng mga Hapones&quot;. Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;lpg=PA24&amp;ots=YiKIyIWckn&amp;dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism&quot; on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
 
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang &quot;Kim Maging ang [[Araw]]&quot;. Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: &quot;Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay &quot;Isang Bituin&quot;. Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}&lt;/ref&gt;

Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang &quot;Dibisyon ni Kim Il-sung&quot;. Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang &quot;[[Tigre]]&quot;. Ipinadala ng mga Hapones ang &quot;Yunit Maeda&quot; upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone |  first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&amp;pg=PA270 | page=270|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay &quot;nilikha mula sa sero&quot;. Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay &quot;ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga,&quot; kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history &amp;#124; South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).&lt;/ref&gt;
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]

Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&amp;pg=PA13 | page=13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 April 2017|archive-date=19 April 2014|website=NCNK}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 March 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 May 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Suh1988&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&amp;q=kim+il+sung+health+care&amp;pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 August 2012}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994)&lt;/ref&gt;

[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107&lt;/ref&gt;{{sfn|Weathersby|2002|pp=9, 10}}{{sfn|Weathersby|2002|p=10}}{{sfn|Weathersby|2002|p=15}}

[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang &quot;manghaharang na taksil na si Syngman Rhee&quot;. Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 January 2021 |issn=1058-3947}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Appleman|1998|p=21}}{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}

[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]]  sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 March 2010}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}&lt;ref&gt;
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=[[United States Army Center of Military History]] |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&amp;D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 May 2011}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946}}
&lt;/ref&gt;

[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]]  noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}&lt;ref&gt;{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=September 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mossman&gt;{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 June 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sandler&gt;{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.&lt;ref&gt;David Halberstam.  Halberstam, David (25 September 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Kindle Edition.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=12 October 2013 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166.&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}&lt;/ref&gt;

Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |title       = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
 |publisher   = [[Seoul National University Hospital]]
 |date        = 4 June 2010
 |access-date  = 19 July 2012
 |url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |archive-date = 20 January 2013
 |df          = dmy-all
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=[[United States Institute of Peace]] |access-date=23 December 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 June 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;cf. the Truth and Reconciliation Commission's preliminary March 2009 report: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 March 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=[[Truth and Reconciliation Commission (South Korea)]]|date=March 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 |url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
 |title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
 |newspaper=The San Diego Union Tribune
 |date=10 July 2010
 |access-date=11 June 2019
 |quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
 }}&lt;/ref&gt;

===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at Mga Sumunod na Taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=[[W. W. Norton &amp; Company]]|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong &quot;[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]&quot; na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan. &lt;ref&gt;Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf &quot;Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=24 February 2015 }}, ''Asia Program Special Report'', September 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014}}&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 March 2014}}&lt;/ref&gt;

[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.&lt;ref&gt;Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}&lt;/ref&gt; 

[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang [[songbun]] kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: &quot;ubod,” &quot;mabuway&quot;, o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.&lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.&lt;/ref&gt;

Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.&lt;ref name=&quot;Kim-IlSungLegacy&quot;&gt;[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[[Black Book of Communism]]'', pg. 564.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=7 June 2013}}. [[Freedom House]], 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by [[Rudolph Rummel]].&lt;/ref&gt;
===Mga Huling Taon ng Pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu &amp; Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]

Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 August 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Howard W. French, [https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630230338/http://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |date=30 June 2017 }}, ''The New York Times'' (17 March 1997).&lt;/ref&gt;

[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng &quot;mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]&quot; na ang &quot;ideolohiya na gumagabay sa [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]] at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay [[rebisyunista]]”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na &quot;sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na &quot;ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig&quot; at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 October 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 September 2009 |website = CEU.hu }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Enver Hoxha, ''&quot;[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]&quot;'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania,&quot; Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549.&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng [[Hukbong Bayan ng Vietnam]] ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang [[USS Pueblo]] ay bahagi ng kampanyang ito.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=May 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 May 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 November 2012 }}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong [[paniktik]] sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa [[Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano]], ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.&lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.&lt;/ref&gt;

{{multiple image
 | align             = left
 | direction         = horizontal
 | caption_align     = center
 | width1            = 130
 | image1            = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
 | width2            = 120
 | image2            = Kim Jong-il Portrait.jpg
 | footer            = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng [[O Chin-u]], isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa [[Ika-anim na Kongreso ng Partido]] ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.&lt;ref&gt;{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 February 2017 }}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 March 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 March 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 November 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York }}&lt;/ref&gt;

[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 March 2016}}&lt;/ref&gt;

[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si [[Juan Reynaldo Sanchez]], isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at [[tagapagbalita]] sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.&lt;ref&gt;Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', [[Penguin Press]] (2014) p. 234.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2}}&lt;/ref&gt;

Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa [[Yongbyon]]. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng [[Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko]] nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].&lt;ref&gt;{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 September 2018| publisher=A&amp;E Television Networks| access-date=3 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy &amp;#124; Arms Control Association|archive-date=22 April 2012|website=www.armscontrol.org}}&lt;/ref&gt;

==Kamatayan at Pang-estadong Libing==
===Mga Detalye ng Pagkamatay at Pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa [[Hyangsan]] dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa [[Koreanong Telebisyong Sentral]] sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si [[Chon Hyong-kyu]] noong Hulyo 9, 1994.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 July 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Barbara Demick|Demick, Barbara]]: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE&lt;/ref&gt;

Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong [[mosoliem]] sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c ''Scenes of lamentation after Kim Il-sung’s death'']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 July 1997 | access-date = 9 May 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa [[marmol]] na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] na ang mga Hilagang Koreano ay &quot;matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il&quot;. Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang &quot;ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung&quot;. Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang &quot;tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa&quot;.&lt;ref&gt;The Independent, 11 July 1994, Monday, &quot;The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;South Korea assumes &quot;for now&quot; that Kim Il-sung died of natural causes&quot;, South Korean news agency, Seoul, in English, 11 July 1994, Monday&lt;/ref&gt; 

====Mga Pandaigdigang Reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay &quot;magpapatuloy kung naaangkop&quot;. Sinabi ni Clinton: &quot;Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 July 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 }}&lt;/ref&gt;
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si [[Viktor Chernomyrdin]].&lt;ref&gt;Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, &quot;The Evolution of Russian-Korea Relations&quot;, Asian Survey, vol. 34, no. 9 (1994).&lt;/ref&gt;

===Serbisyong Punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si [[O Jin-u]] at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing&lt;ref&gt;{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 July 1994}}&lt;/ref&gt;:

{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:

{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.

Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.

Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.

Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.

Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}

- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita

Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.&lt;ref&gt;''The Straits Times'' (Singapore) &quot;Kim Il Sung dies of heart attack&quot;, 10 July 1994&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316}}&lt;/ref&gt;
===Komite ng Libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kim Il Sung |publisher=The Gale Group Inc. |year=2004 |access-date=7 February 2019 |url=https://www.encyclopedia.com/people/history/korean-history-biographies/kim-il-sung*1G23410800083 |work=Cold War Reference Library |via=Encyclopedia.com }}{{Dead link|date=November 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 July 1994 |archive-date=18 August 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 }} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}&lt;/ref&gt;:
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}

==Kulto ng Pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=December 23, 2011 |access-date=January 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=March 14, 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |access-date=January 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |archive-date=June 27, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720}}&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]])]]
Ayon kay [[Hwang Jang-yop]], ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan&quot; at &quot;ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=January 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=January 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng &quot;Araw&quot;, &quot;Dakilang Tagapangulo&quot;, &quot;Makalangit na Pinuno&quot; at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng &quot;Dalawahang Bayaning Gintong Medalya&quot;. Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].
&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton &amp; Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=April 3, 2012 |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=February 1, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Suh|1988|p=320}}&lt;/ref&gt;

[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang [[Pistang Arirang]]]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang &quot;mga salita ng tagubilin&quot; mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all }}&lt;/ref&gt;

[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng &quot;biyaya ng Tagapangulo&quot;. Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si [[Kang Chol-hwan]], isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: &quot;Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=January 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=November 5, 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}.&lt;/ref&gt;

[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na [[Kasama sa Siglo]], sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: &quot;Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: &quot;Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya.&quot;&lt;ref&gt;{{harvnb|Suh|1988|p=316}}&lt;/ref&gt;

[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na &quot;&quot;Araw ng Araw&quot; noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.&lt;ref&gt;{{Cite book| chapter  = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}&lt;/ref&gt;

Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, &quot;Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan.&quot; Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}&lt;/ref&gt;

Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang &quot;Walang Hangganang Pangulo&quot;. Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Martin|2006|p=508}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}&lt;/ref&gt;

Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&amp;pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}&lt;/ref&gt;

Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' (&quot;walang hangganang buhay&quot;) ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong &quot;Walang Hangganang Pinuno&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}&lt;/ref&gt;

==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]

Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.&lt;ref&gt;None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch  |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}&lt;/ref&gt;

Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. &lt;ref&gt;https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home &amp;#124; NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic &amp;#124; NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang  Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang &quot;Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung&quot; o &quot;Pinuno&quot;. Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: &quot;Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot; or &quot;Dakilang Pinunong Kasamang &lt;big&gt;Kim Il-sung&lt;/big&gt; ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820}}&lt;/ref&gt;
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |공화국의 영원한 주석
| align=&quot;center&quot; |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align=&quot;center&quot; | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 대원수
| align=&quot;center&quot; |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align=&quot;center&quot; | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Partido
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align=&quot;center&quot; |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Estado
|-
| align=&quot;center&quot; |내각 총리
| align=&quot;center&quot; |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국의 주석
| align=&quot;center&quot; |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Hukbo
|-
| align=&quot;center&quot; |조선인민군 최고사령관
| align=&quot;center&quot; |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align=&quot;center&quot; |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |수령님
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |경애하는 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Iginagalang na Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |어버이 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Makaamang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |수령
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |민족의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Bansa
|-
| align=&quot;center&quot; |주석님
| align=&quot;center&quot; |''Ch'usŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pangulo
|-
| align=&quot;center&quot; |20세기의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align=&quot;center&quot; |주체조선의 영원한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926.  Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging &quot;napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat&quot; at ang ''Kinolektang mga Gawa'' &quot;na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan&quot;. Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.

Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya  nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang &quot;titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya&quot;. Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
! colspan=2 width=&quot;450px&quot; | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden &quot;Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan&quot; (postumong iginawad)
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}</text>
      <sha1>650r4lfdz5gfma0gujy392cqcp8s7ch</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221384</id>
      <parentid>2221383</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T00:40:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano */</comment>
      <origin>2221384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="145420" sha1="kevte7nf6vsvxn3zf6po2qanzjt7f7a" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = Dakilang Mariskal ng Republika&lt;br&gt;Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name                = Kim Il-sung
| native_name         = {{nobold|김일성}}
| image               = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption             = Si Kim noong dekada 1950.
| office1             = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]&lt;br&gt;Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1         = (Komite Sentral)&lt;br /&gt;12 Oktubre 1966
| term_end1           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1         = Kalihim
| 1namedata1          = Choe Yong-gon&lt;br&gt;Kim Il&lt;br&gt;Pak Kum-chol&lt;br&gt;Ri Hyo-son&lt;br&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br&gt;Sok San&lt;br&gt;Ho Pong-hak&lt;br&gt;Kim Yong-ju&lt;br&gt;Pak Yong-guk&lt;br&gt;Kim To-man&lt;br&gt;Ri Kuk-jin&lt;br&gt;Kim Jung-rin&lt;br&gt;Yang Hyong-sop&lt;br&gt;O Jin-u&lt;br&gt;Kim Tong-gyu&lt;br&gt;Han Ik-su&lt;br&gt;Hyon Mu-gwang&lt;br&gt;Kim Jong-il&lt;br&gt;Hwang Jang-yop&lt;br&gt;Kim Yong-nam&lt;br&gt;Kim Hwan&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Yun Ki-bok&lt;br&gt;Hong Si-hak
| successor1          = [[Kim Jong-il]]
| office2             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]&lt;br&gt;Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2         = 28 Disyembre 1972
| term_end2           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2         = Premiyer
| 1namedata2          = Kim Il&lt;br&gt;Pak Song-chol&lt;br&gt;Ri Jong-ok&lt;br&gt;Kang Song-san&lt;br&gt;Ri Kun-mo&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Kang Song-san
| 2blankname2         = Pangalawang Pangulo   
| 2namedata2          = Choe Yong-gon&lt;br /&gt;Kang Ryang-uk&lt;br /&gt;Kim Tong-kyu&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Rim Chun-chu&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Kim Pyong-sik
| office3             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]&lt;br&gt;Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3         = (Gabinete)&lt;br /&gt;9 Setyembre 1948
| term_end3           = 28 Disyembre 1972
| successor3          = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3         = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3          = [[Kim Il]]
| 2blankname3         = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3          = Pak Hon-yong&lt;br /&gt;Hong Myong-hui&lt;br /&gt;Kim Chaek&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Jong Il-ryong&lt;br /&gt;Nam Il&lt;br /&gt;Pak Ui-wan&lt;br /&gt;Jong Jun-thaek&lt;br /&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br /&gt;Kim Chang-man&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Ri Ju-yon&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Choe Yong-jin
| birth_name          = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date          = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place         = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date          = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place         = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place       = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party               = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty          = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)&lt;br /&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater          = Akademyang Militar ng Whasung&lt;br /&gt;Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse              = Kim Jong-suk (1941-49)&lt;br /&gt;Kim Song-ae (1952-94)
| children            = [[Kim Jong-il]]&lt;br /&gt;Kim Man-il&lt;br /&gt;Kim Kyong-hui&lt;br /&gt;Kim Kyong-jin&lt;br /&gt;Kim Pyong-il&lt;br /&gt;Kim Yong-il
| parents             = Kim Hyong-jik (ama)&lt;br/&gt;Kang Pan-sok (ina)
| allegiance          = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch              = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears        = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank                = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]&lt;br&gt;''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})&lt;br&gt;Dakilang Mariskal
| commands            = Kataas-taasang Komandante
| unit                = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles             = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo&lt;br&gt;[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]&lt;br&gt;[[Digmaang Koreano]]&lt;br&gt;[[Digmaang Malamig]]
| signature           = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes           = 
&lt;center style=&quot;background-color:#FCF;&quot;&gt;'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''&lt;/center&gt;
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''&lt;br/&gt;([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
&lt;center&gt;{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}&lt;/center&gt;
}}
&lt;/center&gt;
}}

Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.

Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.

Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].

Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang &quot;Dakilang Pinuno&quot;, na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang &quot;Araw ng Araw&quot;. Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].

==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang &quot;Kim Il-sung&quot;.]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang &quot;Kim Il-sung&quot; ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.&lt;ref name=&quot;Becker 2005&quot;&gt;{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.&lt;ref&gt;{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng &quot;pangalawang&quot; Kim sa kanyang mga talaarawan.&lt;ref name=&quot;Lankov 2002&quot;&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}&lt;/ref&gt; Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.&lt;ref name=&quot;Cumings 2005&quot;&gt;{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton &amp; Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912.  Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |url-status=dead |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.&lt;ref&gt;https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739&lt;/ref&gt;

Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, &quot;mataas&quot; si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang &quot;laging pinuno sa [[futbol]]&quot; at &quot;isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot&quot;.&lt;ref&gt;{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}&lt;/ref&gt;
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na &quot;masigasig&quot; at &quot;naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&amp;pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&amp;pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}&lt;/ref&gt;

Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;

[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa &quot;handulong ng mga Hapones&quot;. Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;lpg=PA24&amp;ots=YiKIyIWckn&amp;dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism&quot; on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
 
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang &quot;Kim Maging ang [[Araw]]&quot;. Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: &quot;Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay &quot;Isang Bituin&quot;. Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}&lt;/ref&gt;

Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang &quot;Dibisyon ni Kim Il-sung&quot;. Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang &quot;[[Tigre]]&quot;. Ipinadala ng mga Hapones ang &quot;Yunit Maeda&quot; upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone |  first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&amp;pg=PA270 | page=270|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay &quot;nilikha mula sa sero&quot;. Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay &quot;ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga,&quot; kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history &amp;#124; South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).&lt;/ref&gt;
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]

Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&amp;pg=PA13 | page=13|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suh1988&quot;&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&amp;q=kim+il+sung+health+care&amp;pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994)&lt;/ref&gt;

[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107&lt;/ref&gt;{{sfn|Weathersby|2002|pp=9, 10}}{{sfn|Weathersby|2002|p=10}}{{sfn|Weathersby|2002|p=15}}

[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang &quot;manghaharang na taksil na si Syngman Rhee&quot;. Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 January 2021 |issn=1058-3947}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Appleman|1998|p=21}}{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}

[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]]  sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 March 2010}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}&lt;ref&gt;
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=[[United States Army Center of Military History]] |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&amp;D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 May 2011}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946}}
&lt;/ref&gt;

[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]]  noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}&lt;ref&gt;{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=September 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mossman&gt;{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 June 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sandler&gt;{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.&lt;ref&gt;David Halberstam.  Halberstam, David (25 September 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Kindle Edition.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=12 October 2013 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166.&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}&lt;/ref&gt;

Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |title       = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
 |publisher   = [[Seoul National University Hospital]]
 |date        = 4 June 2010
 |access-date  = 19 July 2012
 |url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |archive-date = 20 January 2013
 |df          = dmy-all
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=[[United States Institute of Peace]] |access-date=23 December 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 June 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;cf. the Truth and Reconciliation Commission's preliminary March 2009 report: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 March 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=[[Truth and Reconciliation Commission (South Korea)]]|date=March 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 |url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
 |title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
 |newspaper=The San Diego Union Tribune
 |date=10 July 2010
 |access-date=11 June 2019
 |quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
 }}&lt;/ref&gt;

===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at Mga Sumunod na Taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=[[W. W. Norton &amp; Company]]|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong &quot;[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]&quot; na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan. &lt;ref&gt;Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf &quot;Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=24 February 2015 }}, ''Asia Program Special Report'', September 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014}}&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 March 2014}}&lt;/ref&gt;

[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.&lt;ref&gt;Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}&lt;/ref&gt; 

[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang [[songbun]] kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: &quot;ubod,” &quot;mabuway&quot;, o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.&lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.&lt;/ref&gt;

Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.&lt;ref name=&quot;Kim-IlSungLegacy&quot;&gt;[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[[Black Book of Communism]]'', pg. 564.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=7 June 2013}}. [[Freedom House]], 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by [[Rudolph Rummel]].&lt;/ref&gt;
===Mga Huling Taon ng Pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu &amp; Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]

Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 August 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Howard W. French, [https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630230338/http://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |date=30 June 2017 }}, ''The New York Times'' (17 March 1997).&lt;/ref&gt;

[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng &quot;mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]&quot; na ang &quot;ideolohiya na gumagabay sa [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]] at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay [[rebisyunista]]”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na &quot;sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na &quot;ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig&quot; at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 October 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 September 2009 |website = CEU.hu }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Enver Hoxha, ''&quot;[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]&quot;'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania,&quot; Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549.&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng [[Hukbong Bayan ng Vietnam]] ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang [[USS Pueblo]] ay bahagi ng kampanyang ito.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=May 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 May 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 November 2012 }}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong [[paniktik]] sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa [[Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano]], ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.&lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.&lt;/ref&gt;

{{multiple image
 | align             = left
 | direction         = horizontal
 | caption_align     = center
 | width1            = 130
 | image1            = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
 | width2            = 120
 | image2            = Kim Jong-il Portrait.jpg
 | footer            = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng [[O Chin-u]], isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa [[Ika-anim na Kongreso ng Partido]] ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.&lt;ref&gt;{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 February 2017 }}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 March 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 March 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 November 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York }}&lt;/ref&gt;

[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 March 2016}}&lt;/ref&gt;

[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si [[Juan Reynaldo Sanchez]], isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at [[tagapagbalita]] sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.&lt;ref&gt;Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', [[Penguin Press]] (2014) p. 234.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2}}&lt;/ref&gt;

Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa [[Yongbyon]]. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng [[Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko]] nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].&lt;ref&gt;{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 September 2018| publisher=A&amp;E Television Networks| access-date=3 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy &amp;#124; Arms Control Association|archive-date=22 April 2012|website=www.armscontrol.org}}&lt;/ref&gt;

==Kamatayan at Pang-estadong Libing==
===Mga Detalye ng Pagkamatay at Pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa [[Hyangsan]] dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa [[Koreanong Telebisyong Sentral]] sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si [[Chon Hyong-kyu]] noong Hulyo 9, 1994.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 July 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Barbara Demick|Demick, Barbara]]: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE&lt;/ref&gt;

Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong [[mosoliem]] sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c ''Scenes of lamentation after Kim Il-sung’s death'']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 July 1997 | access-date = 9 May 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa [[marmol]] na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] na ang mga Hilagang Koreano ay &quot;matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il&quot;. Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang &quot;ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung&quot;. Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang &quot;tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa&quot;.&lt;ref&gt;The Independent, 11 July 1994, Monday, &quot;The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;South Korea assumes &quot;for now&quot; that Kim Il-sung died of natural causes&quot;, South Korean news agency, Seoul, in English, 11 July 1994, Monday&lt;/ref&gt; 

====Mga Pandaigdigang Reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay &quot;magpapatuloy kung naaangkop&quot;. Sinabi ni Clinton: &quot;Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 July 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 }}&lt;/ref&gt;
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si [[Viktor Chernomyrdin]].&lt;ref&gt;Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, &quot;The Evolution of Russian-Korea Relations&quot;, Asian Survey, vol. 34, no. 9 (1994).&lt;/ref&gt;

===Serbisyong Punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si [[O Jin-u]] at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing&lt;ref&gt;{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 July 1994}}&lt;/ref&gt;:

{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:

{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.

Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.

Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.

Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.

Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}

- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita

Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.&lt;ref&gt;''The Straits Times'' (Singapore) &quot;Kim Il Sung dies of heart attack&quot;, 10 July 1994&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316}}&lt;/ref&gt;
===Komite ng Libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kim Il Sung |publisher=The Gale Group Inc. |year=2004 |access-date=7 February 2019 |url=https://www.encyclopedia.com/people/history/korean-history-biographies/kim-il-sung*1G23410800083 |work=Cold War Reference Library |via=Encyclopedia.com }}{{Dead link|date=November 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 July 1994 |archive-date=18 August 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 }} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}&lt;/ref&gt;:
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}

==Kulto ng Pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=December 23, 2011 |access-date=January 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=March 14, 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |access-date=January 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |archive-date=June 27, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720}}&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]])]]
Ayon kay [[Hwang Jang-yop]], ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan&quot; at &quot;ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=January 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=January 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng &quot;Araw&quot;, &quot;Dakilang Tagapangulo&quot;, &quot;Makalangit na Pinuno&quot; at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng &quot;Dalawahang Bayaning Gintong Medalya&quot;. Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].
&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton &amp; Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=April 3, 2012 |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=February 1, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Suh|1988|p=320}}&lt;/ref&gt;

[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang [[Pistang Arirang]]]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang &quot;mga salita ng tagubilin&quot; mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all }}&lt;/ref&gt;

[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng &quot;biyaya ng Tagapangulo&quot;. Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si [[Kang Chol-hwan]], isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: &quot;Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=January 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=November 5, 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}.&lt;/ref&gt;

[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na [[Kasama sa Siglo]], sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: &quot;Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: &quot;Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya.&quot;&lt;ref&gt;{{harvnb|Suh|1988|p=316}}&lt;/ref&gt;

[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na &quot;&quot;Araw ng Araw&quot; noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.&lt;ref&gt;{{Cite book| chapter  = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}&lt;/ref&gt;

Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, &quot;Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan.&quot; Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}&lt;/ref&gt;

Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang &quot;Walang Hangganang Pangulo&quot;. Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Martin|2006|p=508}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}&lt;/ref&gt;

Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&amp;pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}&lt;/ref&gt;

Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' (&quot;walang hangganang buhay&quot;) ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong &quot;Walang Hangganang Pinuno&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}&lt;/ref&gt;

==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]

Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.&lt;ref&gt;None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch  |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}&lt;/ref&gt;

Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. &lt;ref&gt;https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home &amp;#124; NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic &amp;#124; NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang  Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang &quot;Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung&quot; o &quot;Pinuno&quot;. Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: &quot;Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot; or &quot;Dakilang Pinunong Kasamang &lt;big&gt;Kim Il-sung&lt;/big&gt; ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820}}&lt;/ref&gt;
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |공화국의 영원한 주석
| align=&quot;center&quot; |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align=&quot;center&quot; | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 대원수
| align=&quot;center&quot; |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align=&quot;center&quot; | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Partido
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align=&quot;center&quot; |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Estado
|-
| align=&quot;center&quot; |내각 총리
| align=&quot;center&quot; |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국의 주석
| align=&quot;center&quot; |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Hukbo
|-
| align=&quot;center&quot; |조선인민군 최고사령관
| align=&quot;center&quot; |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align=&quot;center&quot; |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |수령님
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |경애하는 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Iginagalang na Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |어버이 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Makaamang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |수령
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |민족의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Bansa
|-
| align=&quot;center&quot; |주석님
| align=&quot;center&quot; |''Ch'usŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pangulo
|-
| align=&quot;center&quot; |20세기의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align=&quot;center&quot; |주체조선의 영원한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926.  Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging &quot;napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat&quot; at ang ''Kinolektang mga Gawa'' &quot;na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan&quot;. Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.

Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya  nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang &quot;titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya&quot;. Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
! colspan=2 width=&quot;450px&quot; | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden &quot;Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan&quot; (postumong iginawad)
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}</text>
      <sha1>kevte7nf6vsvxn3zf6po2qanzjt7f7a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221385</id>
      <parentid>2221384</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T00:42:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jojit fb</username>
        <id>38</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano */</comment>
      <origin>2221385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="145468" sha1="4ss2ce1kyn7n7v2ksntiudxnm1d7fcp" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = Dakilang Mariskal ng Republika&lt;br&gt;Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name                = Kim Il-sung
| native_name         = {{nobold|김일성}}
| image               = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption             = Si Kim noong dekada 1950.
| office1             = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]&lt;br&gt;Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1         = (Komite Sentral)&lt;br /&gt;12 Oktubre 1966
| term_end1           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1         = Kalihim
| 1namedata1          = Choe Yong-gon&lt;br&gt;Kim Il&lt;br&gt;Pak Kum-chol&lt;br&gt;Ri Hyo-son&lt;br&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br&gt;Sok San&lt;br&gt;Ho Pong-hak&lt;br&gt;Kim Yong-ju&lt;br&gt;Pak Yong-guk&lt;br&gt;Kim To-man&lt;br&gt;Ri Kuk-jin&lt;br&gt;Kim Jung-rin&lt;br&gt;Yang Hyong-sop&lt;br&gt;O Jin-u&lt;br&gt;Kim Tong-gyu&lt;br&gt;Han Ik-su&lt;br&gt;Hyon Mu-gwang&lt;br&gt;Kim Jong-il&lt;br&gt;Hwang Jang-yop&lt;br&gt;Kim Yong-nam&lt;br&gt;Kim Hwan&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Yun Ki-bok&lt;br&gt;Hong Si-hak
| successor1          = [[Kim Jong-il]]
| office2             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]&lt;br&gt;Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2         = 28 Disyembre 1972
| term_end2           = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2         = Premiyer
| 1namedata2          = Kim Il&lt;br&gt;Pak Song-chol&lt;br&gt;Ri Jong-ok&lt;br&gt;Kang Song-san&lt;br&gt;Ri Kun-mo&lt;br&gt;Yon Hyong-muk&lt;br&gt;Kang Song-san
| 2blankname2         = Pangalawang Pangulo   
| 2namedata2          = Choe Yong-gon&lt;br /&gt;Kang Ryang-uk&lt;br /&gt;Kim Tong-kyu&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Rim Chun-chu&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Kim Pyong-sik
| office3             = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]&lt;br&gt;Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3         = (Gabinete)&lt;br /&gt;9 Setyembre 1948
| term_end3           = 28 Disyembre 1972
| successor3          = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3         = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3          = [[Kim Il]]
| 2blankname3         = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3          = Pak Hon-yong&lt;br /&gt;Hong Myong-hui&lt;br /&gt;Kim Chaek&lt;br /&gt;Kim Il&lt;br /&gt;Jong Il-ryong&lt;br /&gt;Nam Il&lt;br /&gt;Pak Ui-wan&lt;br /&gt;Jong Jun-thaek&lt;br /&gt;Kim Kwang-hyop&lt;br /&gt;Kim Chang-man&lt;br /&gt;Ri Jong-ok&lt;br /&gt;Ri Ju-yon&lt;br /&gt;Pak Song-chol&lt;br /&gt;Choe Yong-jin
| birth_name          = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date          = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place         = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date          = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place         = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place       = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party               = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty          = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)&lt;br /&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater          = Akademyang Militar ng Whasung&lt;br /&gt;Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse              = Kim Jong-suk (1941-49)&lt;br /&gt;Kim Song-ae (1952-94)
| children            = [[Kim Jong-il]]&lt;br /&gt;Kim Man-il&lt;br /&gt;Kim Kyong-hui&lt;br /&gt;Kim Kyong-jin&lt;br /&gt;Kim Pyong-il&lt;br /&gt;Kim Yong-il
| parents             = Kim Hyong-jik (ama)&lt;br/&gt;Kang Pan-sok (ina)
| allegiance          = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch              = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]&lt;br&gt;{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears        = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank                = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]&lt;br&gt;''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})&lt;br&gt;Dakilang Mariskal
| commands            = Kataas-taasang Komandante
| unit                = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles             = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo&lt;br&gt;[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]&lt;br&gt;[[Digmaang Koreano]]&lt;br&gt;[[Digmaang Malamig]]
| signature           = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes           = 
&lt;center style=&quot;background-color:#FCF;&quot;&gt;'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''&lt;/center&gt;
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''&lt;br/&gt;([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
&lt;center&gt;{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}&lt;/center&gt;
}}
&lt;/center&gt;
}}

Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.

Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.

Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].

Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang &quot;Dakilang Pinuno&quot;, na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang &quot;Araw ng Araw&quot;. Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].

==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang &quot;Kim Il-sung&quot;.]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang &quot;Kim Il-sung&quot; ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.&lt;ref name=&quot;Becker 2005&quot;&gt;{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.&lt;ref&gt;{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng &quot;pangalawang&quot; Kim sa kanyang mga talaarawan.&lt;ref name=&quot;Lankov 2002&quot;&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}&lt;/ref&gt; Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.&lt;ref name=&quot;Cumings 2005&quot;&gt;{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton &amp; Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&amp;pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}&lt;/ref&gt;{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912.  Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&amp;p=1 |url-status=dead |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.&lt;ref&gt;https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739&lt;/ref&gt;

Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, &quot;mataas&quot; si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang &quot;laging pinuno sa [[futbol]]&quot; at &quot;isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot&quot;.&lt;ref&gt;{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}&lt;/ref&gt;
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na &quot;masigasig&quot; at &quot;naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&amp;pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&amp;hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&amp;pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}&lt;/ref&gt;

Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;

[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa &quot;handulong ng mga Hapones&quot;. Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&amp;lpg=PA24&amp;ots=YiKIyIWckn&amp;dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&amp;pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line&quot; contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.&lt;ref&gt;Kim Il-Sung, &quot;On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism&quot; on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
 
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang &quot;Kim Maging ang [[Araw]]&quot;. Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: &quot;Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay &quot;Isang Bituin&quot;. Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}&lt;/ref&gt;

Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang &quot;Dibisyon ni Kim Il-sung&quot;. Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang &quot;[[Tigre]]&quot;. Ipinadala ng mga Hapones ang &quot;Yunit Maeda&quot; upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone |  first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton &amp; Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&amp;context=senior_theses&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&amp;pg=PA270 | page=270|language=en}}&lt;/ref&gt;
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay &quot;nilikha mula sa sero&quot;. Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay &quot;ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga,&quot; kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&amp;cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history &amp;#124; South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).&lt;/ref&gt;
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]

Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&amp;pg=PA13 | page=13|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Suh1988&quot;&gt;{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&amp;q=kim+il+sung+health+care&amp;pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)&lt;/ref&gt;

[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.&lt;ref&gt;Weathersby, Kathryn, &quot;The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War&quot;, ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September&amp;nbsp;– 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107&lt;/ref&gt;{{sfn|Weathersby|2002|pp=9, 10}}{{sfn|Weathersby|2002|p=10}}{{sfn|Weathersby|2002|p=15}}

[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang &quot;manghaharang na taksil na si Syngman Rhee&quot;. Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 January 2021 |issn=1058-3947}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Appleman|1998|p=21}}{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}

[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]]  sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 March 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 March 2010}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}&lt;ref&gt;
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=[[United States Army Center of Military History]] |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&amp;D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 May 2011}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946}}
&lt;/ref&gt;

[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]]  noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}&lt;ref&gt;{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=September 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=mossman&gt;{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 June 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sandler&gt;{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]}}&lt;/ref&gt;

[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.&lt;ref&gt;David Halberstam.  Halberstam, David (25 September 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Kindle Edition.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=12 October 2013 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166.&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}&lt;/ref&gt;

Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |title       = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
 |publisher   = [[Seoul National University Hospital]]
 |date        = 4 June 2010
 |access-date  = 19 July 2012
 |url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
 |archive-date = 20 January 2013
 |df          = dmy-all
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=[[United States Institute of Peace]] |access-date=23 December 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 June 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;cf. the Truth and Reconciliation Commission's preliminary March 2009 report: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 March 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=[[Truth and Reconciliation Commission (South Korea)]]|date=March 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news
 |url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
 |title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
 |newspaper=The San Diego Union Tribune
 |date=10 July 2010
 |access-date=11 June 2019
 |quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
 }}&lt;/ref&gt;

===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at Mga Sumunod na Taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=[[W. W. Norton &amp; Company]]|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong &quot;[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]&quot; na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan. &lt;ref&gt;Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf &quot;Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=24 February 2015 }}, ''Asia Program Special Report'', September 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014}}&lt;/ref&gt;

[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 March 2014}}&lt;/ref&gt;

[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.&lt;ref&gt;Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}&lt;/ref&gt; 

[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang [[songbun]] kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: &quot;ubod,” &quot;mabuway&quot;, o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.&lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.&lt;/ref&gt;

Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.&lt;ref name=&quot;Kim-IlSungLegacy&quot;&gt;[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''[[Black Book of Communism]]'', pg. 564.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=7 June 2013}}. [[Freedom House]], 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by [[Rudolph Rummel]].&lt;/ref&gt;
===Mga Huling Taon ng Pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu &amp; Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]

Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 August 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Howard W. French, [https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630230338/http://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |date=30 June 2017 }}, ''The New York Times'' (17 March 1997).&lt;/ref&gt;

[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng &quot;mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]&quot; na ang &quot;ideolohiya na gumagabay sa [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]] at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay [[rebisyunista]]”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na &quot;sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na &quot;ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig&quot; at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 October 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 September 2009 |website = CEU.hu }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Enver Hoxha, ''&quot;[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]&quot;'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania,&quot; Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549.&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng [[Hukbong Bayan ng Vietnam]] ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang [[USS Pueblo]] ay bahagi ng kampanyang ito.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=May 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 May 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 November 2012 }}&lt;/ref&gt;

[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong [[paniktik]] sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa [[Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano]], ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.&lt;ref&gt;[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.&lt;/ref&gt;

{{multiple image
 | align             = left
 | direction         = horizontal
 | caption_align     = center
 | width1            = 130
 | image1            = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
 | width2            = 120
 | image2            = Kim Jong-il Portrait.jpg
 | footer            = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng [[O Chin-u]], isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa [[Ika-anim na Kongreso ng Partido]] ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.&lt;ref&gt;{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 February 2017 }}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 March 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 March 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 November 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York }}&lt;/ref&gt;

[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 March 2016}}&lt;/ref&gt;

[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si [[Juan Reynaldo Sanchez]], isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at [[tagapagbalita]] sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.&lt;ref&gt;Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', [[Penguin Press]] (2014) p. 234.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2}}&lt;/ref&gt;

Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa [[Yongbyon]]. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng [[Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko]] nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].&lt;ref&gt;{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 September 2018| publisher=A&amp;E Television Networks| access-date=3 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy &amp;#124; Arms Control Association|archive-date=22 April 2012|website=www.armscontrol.org}}&lt;/ref&gt;

==Kamatayan at Pang-estadong Libing==
===Mga Detalye ng Pagkamatay at Pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa [[Hyangsan]] dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa [[Koreanong Telebisyong Sentral]] sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si [[Chon Hyong-kyu]] noong Hulyo 9, 1994.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 July 1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Barbara Demick|Demick, Barbara]]: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE&lt;/ref&gt;

Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong [[mosoliem]] sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c ''Scenes of lamentation after Kim Il-sung’s death'']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 July 1997 | access-date = 9 May 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa [[marmol]] na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] na ang mga Hilagang Koreano ay &quot;matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il&quot;. Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang &quot;ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung&quot;. Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang &quot;tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa&quot;.&lt;ref&gt;The Independent, 11 July 1994, Monday, &quot;The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;South Korea assumes &quot;for now&quot; that Kim Il-sung died of natural causes&quot;, South Korean news agency, Seoul, in English, 11 July 1994, Monday&lt;/ref&gt; 

====Mga Pandaigdigang Reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay &quot;magpapatuloy kung naaangkop&quot;. Sinabi ni Clinton: &quot;Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 July 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 }}&lt;/ref&gt;
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si [[Viktor Chernomyrdin]].&lt;ref&gt;Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, &quot;The Evolution of Russian-Korea Relations&quot;, Asian Survey, vol. 34, no. 9 (1994).&lt;/ref&gt;

===Serbisyong Punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si [[O Jin-u]] at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing&lt;ref&gt;{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 July 1994}}&lt;/ref&gt;:

{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:

{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.

Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.

Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.

Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.

Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.

Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}

- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita

Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.&lt;ref&gt;''The Straits Times'' (Singapore) &quot;Kim Il Sung dies of heart attack&quot;, 10 July 1994&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316}}&lt;/ref&gt;
===Komite ng Libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kim Il Sung |publisher=The Gale Group Inc. |year=2004 |access-date=7 February 2019 |url=https://www.encyclopedia.com/people/history/korean-history-biographies/kim-il-sung*1G23410800083 |work=Cold War Reference Library |via=Encyclopedia.com }}{{Dead link|date=November 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 July 1994 |archive-date=18 August 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 }} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&amp;u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}&lt;/ref&gt;:
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}

==Kulto ng Pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=December 23, 2011 |access-date=January 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=March 14, 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |access-date=January 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&amp;pg=PA98 |archive-date=June 27, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720}}&lt;/ref&gt;

[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]])]]
Ayon kay [[Hwang Jang-yop]], ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng &quot;Dakilang Pinuno&quot;. Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan&quot; at &quot;ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=January 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=January 4, 2013 }}&lt;/ref&gt;

Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng &quot;Araw&quot;, &quot;Dakilang Tagapangulo&quot;, &quot;Makalangit na Pinuno&quot; at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng &quot;Dalawahang Bayaning Gintong Medalya&quot;. Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].
&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton &amp; Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=April 3, 2012 |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=February 1, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Suh|1988|p=320}}&lt;/ref&gt;

[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang [[Pistang Arirang]]]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang &quot;mga salita ng tagubilin&quot; mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all }}&lt;/ref&gt;

[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng &quot;biyaya ng Tagapangulo&quot;. Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si [[Kang Chol-hwan]], isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: &quot;Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=January 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=November 5, 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}.&lt;/ref&gt;

[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na [[Kasama sa Siglo]], sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: &quot;Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: &quot;Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya.&quot;&lt;ref&gt;{{harvnb|Suh|1988|p=316}}&lt;/ref&gt;

[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na &quot;&quot;Araw ng Araw&quot; noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.&lt;ref&gt;{{Cite book| chapter  = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}&lt;/ref&gt;

Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, &quot;Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan.&quot; Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}&lt;/ref&gt;

Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang &quot;Walang Hangganang Pangulo&quot;. Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Martin|2006|p=508}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}&lt;/ref&gt;

Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&amp;pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&amp;pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}&lt;/ref&gt;

Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' (&quot;walang hangganang buhay&quot;) ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong &quot;Walang Hangganang Pinuno&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&amp;num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}&lt;/ref&gt;

==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]

Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.&lt;ref&gt;None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch  |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}&lt;/ref&gt;

Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. &lt;ref&gt;https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home &amp;#124; NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic &amp;#124; NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang  Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang &quot;Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung&quot; o &quot;Pinuno&quot;. Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: &quot;Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot; or &quot;Dakilang Pinunong Kasamang &lt;big&gt;Kim Il-sung&lt;/big&gt; ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&amp;mtype=view&amp;no=1194820}}&lt;/ref&gt;
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |공화국의 영원한 주석
| align=&quot;center&quot; |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align=&quot;center&quot; | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 대원수
| align=&quot;center&quot; |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align=&quot;center&quot; | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class=&quot;wikitable&quot;
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Partido
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align=&quot;center&quot; |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align=&quot;center&quot; |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align=&quot;center&quot; |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Estado
|-
| align=&quot;center&quot; |내각 총리
| align=&quot;center&quot; |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국의 주석
| align=&quot;center&quot; |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align=&quot;center&quot; |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align=&quot;center&quot; |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align=&quot;center&quot; |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Hukbo
|-
| align=&quot;center&quot; |조선인민군 최고사령관
| align=&quot;center&quot; |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align=&quot;center&quot; |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align=&quot;center&quot; |수령님
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |경애하는 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Iginagalang na Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |어버이 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Makaamang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령님
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |위대한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Widaehan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Dakilang Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |수령
| align=&quot;center&quot; |''Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Pinuno
|-
| align=&quot;center&quot; |민족의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Bansa
|-
| align=&quot;center&quot; |주석님
| align=&quot;center&quot; |''Ch'usŏngnim''
| align=&quot;center&quot; |Pangulo
|-
| align=&quot;center&quot; |20세기의 태양
| align=&quot;center&quot; |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align=&quot;center&quot; |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align=&quot;center&quot; |주체조선의 영원한 수령
| align=&quot;center&quot; |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align=&quot;center&quot; |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926.  Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging &quot;napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat&quot; at ang ''Kinolektang mga Gawa'' &quot;na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan&quot;. Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.

Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya  nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang &quot;titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya&quot;. Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
! colspan=2 width=&quot;450px&quot; | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden &quot;Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan&quot; (postumong iginawad)
|}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}</text>
      <sha1>4ss2ce1kyn7n7v2ksntiudxnm1d7fcp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipediang Indones</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251924</id>
    <revision>
      <id>2221357</id>
      <parentid>2204419</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T12:52:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JWilz12345</username>
        <id>77302</id>
      </contributor>
      <comment>isinalin ang parte mula sa enWiki</comment>
      <origin>2221357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10736" sha1="bv31v9vqa5iozrdgwuap20v75e9k5pt" xml:space="preserve">{{Infobox website
| name = {{Wiki favicon}} Wikipediang Indones
| screenshot = Indonesian Wikipedia screenshot.png
| screenshot_size = 
| collapsible = yes
| logo = File:Wikipedia-logo-v2-id.svg
| logo_size = 200px
| caption = Pangunahing pahina ng Wikipediang Indones
| url = {{URL|https://id.wikipedia.org}}
| commercial = Hindi
| num_users        =  {{Format price|{{NUMBEROF|USERS|id}}}} (magmula noong {{Date}})
| location = [[Miami]], [[Florida]], Estados Unidos &lt;br/&gt; [[Jakarta]], Indonesya
| launched =  {{start date and age|df=yes|2003|5|30}}
| type = [[proyektong pang-ensiklopedya sa Internet]]
| language = [[Wikang Indones|Indones]]
| registration = Hindi sapilitan
| owner = [[Pundasyong Wikimedia]]
| author =
| content_license = {{nobr|[[Mga lisensiya ng Creative Commons|Creative Commons Attribution/&lt;br/&gt;Share-Alike]] 4.0}} (nakalisensiya din sa [[GFDL]] ang karamihan sa mga teksto nito)&lt;br/&gt;Naiiba ang paglilisensiya sa midya
}}
Ang '''Wikipediang Indones''' ({{langx|id|Wikipedia bahasa Indonesia}}, dinaglat na '''WBI''') ay ang edisyon ng [[Wikipedia]] sa [[wikang Indones]]. Nasa [[m:Wikipedia article depth|ikadalawampu't anim na ranggo ito batay sa lalim ng nilalaman]] sa mga edisyon ng Wikipedia. Isinulat ang unang artikulo nito noong ika-30 ng Mayo 2003,&lt;ref&gt;{{in lang|id}} [https://id.wikipedia.org/w/index.php?title=Elektron&amp;limit=500&amp;action=history Electron History Page in Bahasa Indonesia]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{in lang|id}} [http://www.tokohindonesia.com/ensiklopedi/r/revo-ag-soekatno/index.shtml Tokoh Indonesia: Revo AGS: Indonesian Wikipedia Contributor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071010053713/http://www.tokohindonesia.com/ensiklopedi/r/revo-ag-soekatno/index.shtml |date=October 10, 2007 }}&lt;/ref&gt; ngunit nilikha ang pangunahing pahina nito noong ika-29 ng Nobyembre 2003, anim na buwan ang nakalipas.&lt;ref&gt;{{in lang|id}} [https://id.wikipedia.org/w/index.php?title=Halaman_Utama&amp;action=history Wikipedia Bahasa Indonesia Main Page history]&lt;/ref&gt; Isa ang edisyong Indones sa mga Wikipediang hindi ipinahihintulutan ang mga pagbabagong gawa ng mga tagagamit na hindi nakarehistro. Ipinagbawal nila ang mga pagbabago mula sa mga gumagamit ng IP noong 2009.

Mayroong {{NUMBEROF|ARTICLES|id|N}} mga artikulo sa Wikipediang Indones. Noong Abril 2016, may 462 mga tagagamit na nakapag-''edit'' na hindi bababa sa limang pagbabago sa nasabing buwan.

==Kaligirang pangkasaysayan==
Bagama't katulad ng [[wikang Malay]] ang wikang Indones, nananatiling magkabukod ang Wikipediang Indones sa [[Wikipediang Malay]],&lt;ref name=Lihp136&gt;[[Andrew Lih|Lih]], p. 136.&lt;/ref&gt; na sinimulan noong Oktubre 2002.&lt;ref&gt;
{{cite web|url=https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Laman_Utama&amp;dir=prev&amp;action=history|title=Malay Wikipedia History}}&lt;/ref&gt; Ito ay dahil magkahiwalay na sinimulan ng dalawang magkaibang mga pangkat ng mga tagagamit ang dalawang mga edisyon sa pagitan ng anim na buwan. Noong 2009, nagsulat si [[Andrew Lih]] na &quot;Dahil nakahanay ang dalawang mga pangkat na ito sa mga hangganang pambansa, malabong mangyayari ang pagsasanib ng dalawa sa lalong madaling panahon.&quot;&lt;ref name=Lihp136/&gt;

Isang normatibong anyo ng wikang Malay ang Indones, na isang [[Mga wikang Austronesyo|wikang Austronesyo]] na ginagamit nang [[lingguwa prangka]] sa kapuluan ng Indonesya sa maraming mga dantaon. Naging opisyal na wika ito noong 1945 nang inihayag nila ang kanilang kasarinlan, at kinuha nilang inspirasyon ang kaganapang ''Sumpah Pemuda'' (Panata ng Kabataan) noong 1928. Bagama't magkatulad ito sa opisyal na anyong Malay ng wika, naiiba naman ito sa ilang paraan. Isa na rito ang pagkakaiba sa pagbigkas at bokabularyo, pangunahing salik ang taglay na mga salitang [[Wikang Olandes|Olandes]] sa bokabularyong Indones. Sinasalita ito bilang katutubong wika ng humigit-kumulang 7% lamang ng populasyon ng Indonesya, subalit sa kabuoan ay mahigit 200 milyong katao ang gumagamit nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.axistranslations.com/language-resources/indonesian-language.html |title=Axis translations: Indonesian language |access-date=Marso 9, 2009 |archive-date=Marso 3, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303181020/http://www.axistranslations.com/language-resources/indonesian-language.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ginagamit ang wikang Malay ng mga katutubo na nakatira sa [[Tangway ng Malaya]], katimugang [[Thailand]], ilang bahagi ng [[Pilipinas]], at [[Singapura]]. Itinuturing ding isa sa mga diyalekto ng wikang Indones ang Malay ng mga Indones na nakatira sa gitnang-silangang Sumatra, Kapuluang Riau, at ilang bahagi ng mga baybayin ng Borneo.&lt;ref&gt;[http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=NL Ethnologue report for Netherlands]&lt;/ref&gt;

== Pagharang ng pamahalaan ng Indonesya sa Wikipedia noong 2026 ==
[[Talaksan:Indonesian Wikipedia against blocking of Wikimedia access (2026-04-14).png|thumb|Main Page of the Indonesian Wikipedia on 14 April 2026, showing a banner protesting the blocking]]
Noong ika-25 ng Pebrero 2026, hinarang ng [[Ministeryo ng Komunikasyon at Ugnayang Dihital]] ng Indonesya o Komdigi ang akses sa ''domain'' na auth.wikimedia.org at tinuring itong &quot;restriksiyon.&quot; Hindi makapag-''log in'' ang mga tagagamit dahil dito.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=Pebrero 28, 2026|title=Komdigi Buka Suara Sebab Wikipedia Indonesia Tak Bisa Diakses|url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20260228035644-20-1332669/komdigi-buka-suara-sebab-wikipedia-indonesia-tak-bisa-diakses|website=[[CNN Indonesia]]|language=id-ID|access-date=Marso 25, 2026}}&lt;/ref&gt; Tugon nila ito sa hindi pagpaparehistro ng Pundasyong Wikimedia bilang &quot;Tagapaglaan ng Sistemang Elektroniko&quot; (''Penyelenggara Sistem Elektronik'' o ''PSE'' sa wikang Indones) alinsunod sa Regulasyon ng Ministro ng Komunikasyon at Impormatika Blg. 5 ng 2020. Sinabi ni [[Alexander Saber]], ang Direktor Heneral ng Superbisyon sa Espasyong Dihital ng ministeryo, na nagpadala sila ng pabatid hinggil sa rekisito ng rehistrasyon mula pa noong Nobyembre 2025. Ayon sa kaniya, dalawang beses pang pinalawig ang dedlayn hanggang Enero 2026. Iginiit ni Alexander na hindi tumugon ang Wikipedia sa rehistrasyon.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Nistanto|first=Reska K.|date=Pebrero 28, 2026|title=Komdigi Batasi Fitur Login Wikipedia Indonesia, Ini Sebabnya|url=https://tekno.kompas.com/read/2026/02/28/08010027/komdigi-batasi-fitur-login-wikipedia-indonesia-ini-sebabnya|newspaper=[[Kompas.com]]|language=id|access-date=Marso 25, 2026}}&lt;/ref&gt; Agad na tumugon ang Wikimedia Indonesia (WMID) sa pamamagitan ng pag-asikaso sa pagpaparehistro. Bago matapos ng WMID ang pagpaparehistro, noong ika-25 ng Marso 2026, hinarang ng ministeryo ang Wikimedia Commons dahil din sa parehong dahilan,&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Khaeron|first=Rizla Adam|date=Marso 25, 2026|title=Belum Daftar PSE, Situs Wikimedia Commons Diblokir Kemkomdigi|url=https://www.metrotvnews.com/read/NG9Czw3M-belum-daftar-pse-situs-wikimedia-commons-diblokir-kemkomdigi|website=MetroTV|language=id|access-date=Marso 25, 2026}}&lt;/ref&gt; ngunit ibinalik ang akses nito kalaunan.

Mariing binatikos ng 83 mga organisasyon sa lipunang sibil ang pagharang ng Wikipediang Indones. Sumali ang mga samahan na ito sa &quot;''Koalisi Damai''&quot; (&quot;Koalisyong Pangkapayapaan&quot;) kalaunan. Sinabi ng koalisyon na lubhang makaaapekto sa pampublikong interes ang pagharang sa Wikipedia at makahahadlang sa mabuting mga kontribusyon.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Dewi|first=Santi|date=Pebrero 28, 2026|title=Kemkomdigi Akui Batasi Akses ke Wikipedia karena Belum Daftar PSE Privat|url=https://www.idntimes.com/news/indonesia/kemkomdigi-akui-batasi-akses-ke-wikipedia-karena-belum-daftar-pse-00-bbwlv-7pq2gx|website=IDN Times|language=id|access-date=Marso 25, 2026}}&lt;/ref&gt; Sinabi rin ng koalisyon na isang uri ng &quot;awtoritaryanismong dihital&quot; ang ginawa ng pamahalaan at isa rin itong ebidensiya ng mga suliranin hinggil sa proporsyonalidad ng patakarang dihital ng bansa. Hinikayat ng koalisyon na bawiin ng pamahalaan ang Regulasyong Ministeryal Blg. 5 ng 2020 at Regulasyong Ministeryal Blg. 10 ng 2021, na ayon sa kanila ay nagiging mga kasangkapan sa pagsensura at sa &quot;paniniktik na lumalabag sa privacy at karapatang pantao.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Marso 6, 2026 |title=Koalisi Minta Pemerintah Segera Buka Blokir Akses Login Wikipedia|url=https://www.tempo.co/politik/koalisi-minta-pemerintah-segera-buka-blokir-akses-login-wikipedia-2120014|website=Tempo|language=id|access-date=Marso 25, 2026}}&lt;/ref&gt; Binatikos din ang pagharang sa Wikimedia Commons. Ikinalungkot ng mga kritiko na hinarang ang Wikimedia subalit hindi siniyasat ang maraming mga website sa [[onlayn na sugal]]. Ikinabahala ng mga Wikipedista ang pagharang na ayon sa kanila ay hinahadlang ang pagpapalaganap ng &quot;malayang kaalaman.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Asri|date=Marso 25, 2026|title=Akses Wikimedia Commons Diblokir Kemkomdigi, Editor Wikipedia Indonesia Terganggu, Netizen Bereaksi|url=https://sulsel.fajar.co.id/2026/03/25/akses-wikimedia-commons-diblokir-kemkomdigi-editor-wikipedia-indonesia-terganggu-netizen-bereaksi/|website=Fajar|language=id|access-date=Marso 25, 2026}}&lt;/ref&gt;

== Mga pangyayaring makahulugan ==
* 1,000 mga artikulo: ika-16 ng Marso 2004
* 10,000 mga artikulo: ika-31 ng Mayo 2005
* 50,000 mga artikulo: ika-1 ng Pebrero 2007
* 100,000 mga artikulo: ika-21 ng Pebrero 2009
* 180,000 mga artikulo: ika-26 ng Disyembre 2011
* 200,000 mga artikulo: ika-27 ng Marso 2012
* 300,000 mga artikulo: Oktubre 2013
* 400,000 mga artikulo: ika-27 ng Abril 2017
* 500,000 mga artikulo: ika-15 ng Agosto 2019&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://twitter.com/idwiki/status/1161901392274972673|title=Apakah tidak ada yang mau mengucapkan:&quot;Selamat untuk Wikipedia bahasa Indonesia karena telah mencapai artikel ke-500.000!&quot; kepada wikimin beserta seluruh kontributor Wikipedia? Hmph. pic.twitter.com/2wgeuRM5AR|publisher=Wikipedia bahasa Indonesia|date=Agosto 15, 2019|language=id|access-date=Oktubre 15, 2019}}&lt;/ref&gt;
* 600,000 mga artikulo: ika-18 ng Oktubre 2021
* 700,000 mga artikulo: ika-2 ng Agosto 2024

== Estadistika ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;margin: auto;&quot;
|+ Estadistika ng Wikipediang Indones
|-
! Bilang ng mga tagagamit na may akawnt !! Bilang ng mga artikulo !! Bilang ng mga talaksang midya !! Bilang ng mga tagapangasiwa
|-
| {{NUMBEROF|USERS|id}} || {{NUMBEROF|ARTICLES|id}} || {{NUMBEROF|FILES|id}} || {{NUMBEROF|ADMINS|id}}
|}

== Mga sanggunian ==
* [[Andrew Lih|Lih, Andrew]]. ''[[The Wikipedia Revolution: How a Bunch of Nobodies Created the World's Greatest Encyclopedia]]''. [[Hachette Books#Hyperion Books|Hyperion]], [[New York City]]. 2009. Unang Edisyon. {{ISBN|978-1-4013-0371-6}} (alkaline paper).

== Mga talababa ==
{{Reflist}}

[[Kategorya:Mga Wikipedia ayon sa wika|Indones]]</text>
      <sha1>bv31v9vqa5iozrdgwuap20v75e9k5pt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221358</id>
      <parentid>2221357</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T12:54:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JWilz12345</username>
        <id>77302</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pagharang ng pamahalaan ng Indonesya sa Wikipedia noong 2026 */ tinagalog ang kapsiyon</comment>
      <origin>2221358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10757" sha1="20q8c9djpu3tukqby3p3nv1asw0bj2b" xml:space="preserve">{{Infobox website
| name = {{Wiki favicon}} Wikipediang Indones
| screenshot = Indonesian Wikipedia screenshot.png
| screenshot_size = 
| collapsible = yes
| logo = File:Wikipedia-logo-v2-id.svg
| logo_size = 200px
| caption = Pangunahing pahina ng Wikipediang Indones
| url = {{URL|https://id.wikipedia.org}}
| commercial = Hindi
| num_users        =  {{Format price|{{NUMBEROF|USERS|id}}}} (magmula noong {{Date}})
| location = [[Miami]], [[Florida]], Estados Unidos &lt;br/&gt; [[Jakarta]], Indonesya
| launched =  {{start date and age|df=yes|2003|5|30}}
| type = [[proyektong pang-ensiklopedya sa Internet]]
| language = [[Wikang Indones|Indones]]
| registration = Hindi sapilitan
| owner = [[Pundasyong Wikimedia]]
| author =
| content_license = {{nobr|[[Mga lisensiya ng Creative Commons|Creative Commons Attribution/&lt;br/&gt;Share-Alike]] 4.0}} (nakalisensiya din sa [[GFDL]] ang karamihan sa mga teksto nito)&lt;br/&gt;Naiiba ang paglilisensiya sa midya
}}
Ang '''Wikipediang Indones''' ({{langx|id|Wikipedia bahasa Indonesia}}, dinaglat na '''WBI''') ay ang edisyon ng [[Wikipedia]] sa [[wikang Indones]]. Nasa [[m:Wikipedia article depth|ikadalawampu't anim na ranggo ito batay sa lalim ng nilalaman]] sa mga edisyon ng Wikipedia. Isinulat ang unang artikulo nito noong ika-30 ng Mayo 2003,&lt;ref&gt;{{in lang|id}} [https://id.wikipedia.org/w/index.php?title=Elektron&amp;limit=500&amp;action=history Electron History Page in Bahasa Indonesia]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{in lang|id}} [http://www.tokohindonesia.com/ensiklopedi/r/revo-ag-soekatno/index.shtml Tokoh Indonesia: Revo AGS: Indonesian Wikipedia Contributor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071010053713/http://www.tokohindonesia.com/ensiklopedi/r/revo-ag-soekatno/index.shtml |date=October 10, 2007 }}&lt;/ref&gt; ngunit nilikha ang pangunahing pahina nito noong ika-29 ng Nobyembre 2003, anim na buwan ang nakalipas.&lt;ref&gt;{{in lang|id}} [https://id.wikipedia.org/w/index.php?title=Halaman_Utama&amp;action=history Wikipedia Bahasa Indonesia Main Page history]&lt;/ref&gt; Isa ang edisyong Indones sa mga Wikipediang hindi ipinahihintulutan ang mga pagbabagong gawa ng mga tagagamit na hindi nakarehistro. Ipinagbawal nila ang mga pagbabago mula sa mga gumagamit ng IP noong 2009.

Mayroong {{NUMBEROF|ARTICLES|id|N}} mga artikulo sa Wikipediang Indones. Noong Abril 2016, may 462 mga tagagamit na nakapag-''edit'' na hindi bababa sa limang pagbabago sa nasabing buwan.

==Kaligirang pangkasaysayan==
Bagama't katulad ng [[wikang Malay]] ang wikang Indones, nananatiling magkabukod ang Wikipediang Indones sa [[Wikipediang Malay]],&lt;ref name=Lihp136&gt;[[Andrew Lih|Lih]], p. 136.&lt;/ref&gt; na sinimulan noong Oktubre 2002.&lt;ref&gt;
{{cite web|url=https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Laman_Utama&amp;dir=prev&amp;action=history|title=Malay Wikipedia History}}&lt;/ref&gt; Ito ay dahil magkahiwalay na sinimulan ng dalawang magkaibang mga pangkat ng mga tagagamit ang dalawang mga edisyon sa pagitan ng anim na buwan. Noong 2009, nagsulat si [[Andrew Lih]] na &quot;Dahil nakahanay ang dalawang mga pangkat na ito sa mga hangganang pambansa, malabong mangyayari ang pagsasanib ng dalawa sa lalong madaling panahon.&quot;&lt;ref name=Lihp136/&gt;

Isang normatibong anyo ng wikang Malay ang Indones, na isang [[Mga wikang Austronesyo|wikang Austronesyo]] na ginagamit nang [[lingguwa prangka]] sa kapuluan ng Indonesya sa maraming mga dantaon. Naging opisyal na wika ito noong 1945 nang inihayag nila ang kanilang kasarinlan, at kinuha nilang inspirasyon ang kaganapang ''Sumpah Pemuda'' (Panata ng Kabataan) noong 1928. Bagama't magkatulad ito sa opisyal na anyong Malay ng wika, naiiba naman ito sa ilang paraan. Isa na rito ang pagkakaiba sa pagbigkas at bokabularyo, pangunahing salik ang taglay na mga salitang [[Wikang Olandes|Olandes]] sa bokabularyong Indones. Sinasalita ito bilang katutubong wika ng humigit-kumulang 7% lamang ng populasyon ng Indonesya, subalit sa kabuoan ay mahigit 200 milyong katao ang gumagamit nito.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.axistranslations.com/language-resources/indonesian-language.html |title=Axis translations: Indonesian language |access-date=Marso 9, 2009 |archive-date=Marso 3, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303181020/http://www.axistranslations.com/language-resources/indonesian-language.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ginagamit ang wikang Malay ng mga katutubo na nakatira sa [[Tangway ng Malaya]], katimugang [[Thailand]], ilang bahagi ng [[Pilipinas]], at [[Singapura]]. Itinuturing ding isa sa mga diyalekto ng wikang Indones ang Malay ng mga Indones na nakatira sa gitnang-silangang Sumatra, Kapuluang Riau, at ilang bahagi ng mga baybayin ng Borneo.&lt;ref&gt;[http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=NL Ethnologue report for Netherlands]&lt;/ref&gt;

== Pagharang ng pamahalaan ng Indonesya sa Wikipedia noong 2026 ==
[[Talaksan:Indonesian Wikipedia against blocking of Wikimedia access (2026-04-14).png|thumb|Unang pahina ng Wikipediang Indones noong ika-14 ng Abril 2026 na may banner na nagpapahayag ng pagtutol sa pagharang]]
Noong ika-25 ng Pebrero 2026, hinarang ng [[Ministeryo ng Komunikasyon at Ugnayang Dihital]] ng Indonesya o Komdigi ang akses sa ''domain'' na auth.wikimedia.org at tinuring itong &quot;restriksiyon.&quot; Hindi makapag-''log in'' ang mga tagagamit dahil dito.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=Pebrero 28, 2026|title=Komdigi Buka Suara Sebab Wikipedia Indonesia Tak Bisa Diakses|url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20260228035644-20-1332669/komdigi-buka-suara-sebab-wikipedia-indonesia-tak-bisa-diakses|website=[[CNN Indonesia]]|language=id-ID|access-date=Marso 25, 2026}}&lt;/ref&gt; Tugon nila ito sa hindi pagpaparehistro ng Pundasyong Wikimedia bilang &quot;Tagapaglaan ng Sistemang Elektroniko&quot; (''Penyelenggara Sistem Elektronik'' o ''PSE'' sa wikang Indones) alinsunod sa Regulasyon ng Ministro ng Komunikasyon at Impormatika Blg. 5 ng 2020. Sinabi ni [[Alexander Saber]], ang Direktor Heneral ng Superbisyon sa Espasyong Dihital ng ministeryo, na nagpadala sila ng pabatid hinggil sa rekisito ng rehistrasyon mula pa noong Nobyembre 2025. Ayon sa kaniya, dalawang beses pang pinalawig ang dedlayn hanggang Enero 2026. Iginiit ni Alexander na hindi tumugon ang Wikipedia sa rehistrasyon.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Nistanto|first=Reska K.|date=Pebrero 28, 2026|title=Komdigi Batasi Fitur Login Wikipedia Indonesia, Ini Sebabnya|url=https://tekno.kompas.com/read/2026/02/28/08010027/komdigi-batasi-fitur-login-wikipedia-indonesia-ini-sebabnya|newspaper=[[Kompas.com]]|language=id|access-date=Marso 25, 2026}}&lt;/ref&gt; Agad na tumugon ang Wikimedia Indonesia (WMID) sa pamamagitan ng pag-asikaso sa pagpaparehistro. Bago matapos ng WMID ang pagpaparehistro, noong ika-25 ng Marso 2026, hinarang ng ministeryo ang Wikimedia Commons dahil din sa parehong dahilan,&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Khaeron|first=Rizla Adam|date=Marso 25, 2026|title=Belum Daftar PSE, Situs Wikimedia Commons Diblokir Kemkomdigi|url=https://www.metrotvnews.com/read/NG9Czw3M-belum-daftar-pse-situs-wikimedia-commons-diblokir-kemkomdigi|website=MetroTV|language=id|access-date=Marso 25, 2026}}&lt;/ref&gt; ngunit ibinalik ang akses nito kalaunan.

Mariing binatikos ng 83 mga organisasyon sa lipunang sibil ang pagharang ng Wikipediang Indones. Sumali ang mga samahan na ito sa &quot;''Koalisi Damai''&quot; (&quot;Koalisyong Pangkapayapaan&quot;) kalaunan. Sinabi ng koalisyon na lubhang makaaapekto sa pampublikong interes ang pagharang sa Wikipedia at makahahadlang sa mabuting mga kontribusyon.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Dewi|first=Santi|date=Pebrero 28, 2026|title=Kemkomdigi Akui Batasi Akses ke Wikipedia karena Belum Daftar PSE Privat|url=https://www.idntimes.com/news/indonesia/kemkomdigi-akui-batasi-akses-ke-wikipedia-karena-belum-daftar-pse-00-bbwlv-7pq2gx|website=IDN Times|language=id|access-date=Marso 25, 2026}}&lt;/ref&gt; Sinabi rin ng koalisyon na isang uri ng &quot;awtoritaryanismong dihital&quot; ang ginawa ng pamahalaan at isa rin itong ebidensiya ng mga suliranin hinggil sa proporsyonalidad ng patakarang dihital ng bansa. Hinikayat ng koalisyon na bawiin ng pamahalaan ang Regulasyong Ministeryal Blg. 5 ng 2020 at Regulasyong Ministeryal Blg. 10 ng 2021, na ayon sa kanila ay nagiging mga kasangkapan sa pagsensura at sa &quot;paniniktik na lumalabag sa privacy at karapatang pantao.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Marso 6, 2026 |title=Koalisi Minta Pemerintah Segera Buka Blokir Akses Login Wikipedia|url=https://www.tempo.co/politik/koalisi-minta-pemerintah-segera-buka-blokir-akses-login-wikipedia-2120014|website=Tempo|language=id|access-date=Marso 25, 2026}}&lt;/ref&gt; Binatikos din ang pagharang sa Wikimedia Commons. Ikinalungkot ng mga kritiko na hinarang ang Wikimedia subalit hindi siniyasat ang maraming mga website sa [[onlayn na sugal]]. Ikinabahala ng mga Wikipedista ang pagharang na ayon sa kanila ay hinahadlang ang pagpapalaganap ng &quot;malayang kaalaman.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Asri|date=Marso 25, 2026|title=Akses Wikimedia Commons Diblokir Kemkomdigi, Editor Wikipedia Indonesia Terganggu, Netizen Bereaksi|url=https://sulsel.fajar.co.id/2026/03/25/akses-wikimedia-commons-diblokir-kemkomdigi-editor-wikipedia-indonesia-terganggu-netizen-bereaksi/|website=Fajar|language=id|access-date=Marso 25, 2026}}&lt;/ref&gt;

== Mga pangyayaring makahulugan ==
* 1,000 mga artikulo: ika-16 ng Marso 2004
* 10,000 mga artikulo: ika-31 ng Mayo 2005
* 50,000 mga artikulo: ika-1 ng Pebrero 2007
* 100,000 mga artikulo: ika-21 ng Pebrero 2009
* 180,000 mga artikulo: ika-26 ng Disyembre 2011
* 200,000 mga artikulo: ika-27 ng Marso 2012
* 300,000 mga artikulo: Oktubre 2013
* 400,000 mga artikulo: ika-27 ng Abril 2017
* 500,000 mga artikulo: ika-15 ng Agosto 2019&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://twitter.com/idwiki/status/1161901392274972673|title=Apakah tidak ada yang mau mengucapkan:&quot;Selamat untuk Wikipedia bahasa Indonesia karena telah mencapai artikel ke-500.000!&quot; kepada wikimin beserta seluruh kontributor Wikipedia? Hmph. pic.twitter.com/2wgeuRM5AR|publisher=Wikipedia bahasa Indonesia|date=Agosto 15, 2019|language=id|access-date=Oktubre 15, 2019}}&lt;/ref&gt;
* 600,000 mga artikulo: ika-18 ng Oktubre 2021
* 700,000 mga artikulo: ika-2 ng Agosto 2024

== Estadistika ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;margin: auto;&quot;
|+ Estadistika ng Wikipediang Indones
|-
! Bilang ng mga tagagamit na may akawnt !! Bilang ng mga artikulo !! Bilang ng mga talaksang midya !! Bilang ng mga tagapangasiwa
|-
| {{NUMBEROF|USERS|id}} || {{NUMBEROF|ARTICLES|id}} || {{NUMBEROF|FILES|id}} || {{NUMBEROF|ADMINS|id}}
|}

== Mga sanggunian ==
* [[Andrew Lih|Lih, Andrew]]. ''[[The Wikipedia Revolution: How a Bunch of Nobodies Created the World's Greatest Encyclopedia]]''. [[Hachette Books#Hyperion Books|Hyperion]], [[New York City]]. 2009. Unang Edisyon. {{ISBN|978-1-4013-0371-6}} (alkaline paper).

== Mga talababa ==
{{Reflist}}

[[Kategorya:Mga Wikipedia ayon sa wika|Indones]]</text>
      <sha1>20q8c9djpu3tukqby3p3nv1asw0bj2b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Talaan ng mga dihital na himpilang pantelebisyon sa Pilipinas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>299026</id>
    <revision>
      <id>2221467</id>
      <parentid>2221347</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:23:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Julius Santos III</username>
        <id>139725</id>
      </contributor>
      <comment>/* National Capital Region */</comment>
      <origin>2221467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43413" sha1="px1h7nzwtzciw27m3a62c28rxqxrnpi" xml:space="preserve">{{For|talaan ng mga analog na himpilang pangtelebisyon|Talaan ng mga analogong himpilang pangtelebisyon sa Pilipinas}}
{{Multiple issues|{{primary sources|date=Oktubre 2020}}
{{Unreliable sources|date=Abril 2025}}
{{more citations needed|date=Oktubre 2020}}
{{update|date=Abril 2023}}
}}

[[File:Digital broadcast standards.svg|thumb|400x400px|Pamantayan ng [[dihital na telebisyon]] sa buong mundo.]]

Ito ang isang '''talaan ng mga himpilang pantelebisyon na [[dihital na telebisyon sa Pilipinas|naka-dihital sa Pilipinas]]'''.&lt;ref&gt;{{cite web |title=NTC List of DTTB Stations via FOI website |url=http://storage.googleapis.com/request-attachments/3qwepDblYFlFpRIAxnpr8DeBq7m2qrvCyUDjZHDqcWYLHU55YohnTf2QwdWk8xHnErMQ6iIXPAiLJZM2qJGi32oxvPDGCessrNvB/NTC%20FOI%20223511250758.pdf |website=foi.gov.ph |date=September 6, 2019}}&lt;/ref&gt; Mapapanood ang mga tsanel sa nakasaad na lugar. Pinagtibay ng[[National Telecommunication Commission|Pambansang Komisyon sa Telekomunikasyon (NTC)]] ang pamantayang [[ISDB-T]] para sa mga telebisyon sa Pilipinas.

==Paunang impormasyon==
[[File:ISDB-T CH Seg Prog allocation.svg|thumb|Mga bahagi (''segment'') ng ISDB-T]]
Huling isinapanahon noong Nobyembre 2025.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dtvpilipinas.org/ |title=DTV Pilipinas official website |access-date=2020-07-15 |archive-date=2020-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716060054/https://www.dtvpilipinas.org/ |url-status=dead }} {{cite web |url=https://dtvpilipinas.blogspot.com |title=DTV Pilipinas official blogsite }}&lt;/ref&gt; Nasa ''test broadcast'' pa rin ang karamihan sa mga nakalistang himpilan. Inaasahang permanenteng magsasara ang lahat ng mga naka-analog na serbisyo pagdating ng taong 2026.&lt;ref name=ntcph&gt;{{cite news |title=Gov't wants analog TV switched off by 2023 |url=https://www.gmanetwork.com/news/story/599484/money/companies/gov-t-wants-analog-tv-switched-off-by-2023 |work=GMA News Online |date=February 14, 2017 |author=Cabuenas, Jon Viktor D.}}&lt;/ref&gt;

''Galing sa ibang pahina ng wiking ito pati na rin sa mga sanggunian ang datos na ipinapakita sa talaang ito. Maaaring iba ang masagap na tsanel depende sa lugar o di kaya sa lakas ng signal ng himpilan. Karamihan rin ng mga nakalagay na tsanel rito ay naka-test broadcast, kaya naman maaaring hindi masagap ng ilang lugar ang ilang himpilan dahil sa mahinang signal (o dead spot) o di kaya'y mahina ang lakas ng pagta-transmit ng mga himpilan. May ilan ding mga tsanel na naka-encrypt at maaaring mapanood lamang sa piling mga tagagawang (manufacturer) ng set-top box o mobile dongle.''
{{clear}}

==National Capital Region==

{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot;
|-
! Callsign
! class=&quot;unsortable&quot;| [[Ultra high frequency|UHF]] Channel
! class=&quot;unsortable&quot;| [[Dalas]]
! width=&quot;6%&quot; | [[Virtual channel|LCN]]
! Broadcaster
! Maikling pangalan
! class=&quot;unsortable&quot;| Pagprograma
! class=&quot;unsortable&quot;| Format ng Larawan
! Mga Oras ng Pag-broadcast
! Mga Tala
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | [[DWGT-TV]]
| rowspan=&quot;4&quot; | '''14'''
| rowspan=&quot;4&quot; | '''473.143 MHz'''
| '''4.01'''
| rowspan=&quot;4&quot; | [[People's Television Network]]
| '''PTV HD1'''
| [[People's Television Network|PTV]]
| 16:9 [[1080i]] [[High-Definition Television|HDTV]]
| Lunes - Biyernes: 5:30 a.m. - hatinggabi Weekends: 7 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
| Komersyal na broadcast (10 kW)
|-
| '''4.02'''
| '''PTV SD1'''
| [[Congress TV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | 9 a.m. - 9 p.m.
| rowspan=&quot;2&quot; | Pagsubok sa broadcast
|-
| '''4.03'''
| '''PTV SD2'''
| [[DZRB-AM|Radyo Pilipinas 1]]
|-
| '''4.04'''
| '''PTV 1SEG'''
| [[People's Television Network|PTV]]
| [[16:9]] [[240p]] [[LDTV]]
| Lunes - Biyernes: 5:30 a.m. - hatinggabi Weekends: 7 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
| [[1seg]]
|-
| rowspan=&quot;9&quot; | [[DZBB-TV]]
| rowspan=&quot;9&quot; | '''15'''
| rowspan=&quot;9&quot; | '''479.143 MHz'''
| '''7.01'''
| rowspan=&quot;9&quot; | [[GMA Network (kompanya)|GMA Network, Inc.]]
|  '''GMA'''
| [[GMA Network]]
| rowspan=&quot;8&quot; | 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
| Lunes-Biyernes: 5:30 a.m. - 12:35 a.m (kinabukasan)&lt;br /&gt;Sabado: 5 a.m. -hatinggabi Linggo: &lt;br /&gt;5:30 a.m. - 12:30 a.m (kinabukasan)
| rowspan=&quot;7&quot; | Komersyal na broadcast (15 kW TPO; 100 kW ERP)
|-
| '''7.02'''
| '''GTV'''
| [[GTV (himpilang pantelebisyon sa Pilipinas)|GTV]]
| Lunes - Sabado: 5:30 a.m. - hatinggabi Linggo: 6:00 a.m. - hatinggabi
|-
| '''7.03'''
| '''HEART OF ASIA'''
| [[Heart of Asia (telebisyong tsanel)|Heart of Asia]]
| rowspan=&quot;4&quot; | 6 a.m. - hatinggabi
|-
| '''7.06'''
| '''HALLYPOP'''
| [[Hallypop (Philippine TV channel)|Hallypop]]
|-
| '''7.07'''
| '''I HEART MOVES'''
| [[I Heart Movies]]
|-
| '''7.08'''
| '''PINOY HITS'''
| [[GMA Network (kompanya)#Pinoy Hits|Pinoy Hits]]
|-
| '''7.11'''
| {{n/a|'''(UNNAMED)'''}}
| {{n/a|Black Screen}}
| {{n/a|TBA}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | '''7.21'''
| rowspan=&quot;2&quot; | '''GMA 1Seg'''
| rowspan=&quot;2&quot; | [[GMA Network]]
| rowspan=&quot;2&quot; | Lunes-Biyernes: 5:30 a.m. - 12:35 a.m (kinabukasan)&lt;br /&gt;Sabado: 5 a.m. - hatinggabi Linggo: &lt;br /&gt;5:30 a.m. - 12:30 a.m (kinabukasan)
| rowspan=&quot;2&quot; | [[1seg]]
|-
| 4:3 [[240p]] [[LDTV]]
|-
| [[DZMV-TV]]
| '''16'''
| '''485.143 MHz'''
| '''2.01'''
| [[Advanced Media Broadcasting System]]
| '''All TV HD'''
| [[All TV]]
| 16:9 [[1080p]] [[HDTV]]
| Lunes - Biyernes: 12 n.n. - 9:30 p.m. Sabado - Linggo: 11:30 a.m. - 9:30 p.m.
| Pagsubok na broadcast (10 kW)
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[DZTV-TV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | '''17'''
| rowspan=&quot;2&quot; | '''491.143 MHz'''
| '''13.01'''
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Intercontinental Broadcasting Corporation]]
|'''IBC HD'''
| [[Intercontinental Broadcasting Corporation|IBC 13]]
| [[16:9]] [[1080i]] [[HDTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 11:00 p.m. Sabado - Linggo: 7:00 a.m. - 10:00 p.m.
| rowspan=&quot;2&quot; | Pagsubok na broadcast (3 kW)
|-
| '''13.02'''
| '''DWAN HD'''
| [[DWAN-AM|DWAN 1206]]
| 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | [[DWET-TV]]
| rowspan=&quot;4&quot; | '''18'''
| rowspan=&quot;4&quot; | '''497.143 MHz'''
|  '''5.01'''
| rowspan=&quot;4&quot; | [[TV5 Network|TV5 Network Inc.]] at [[Cignal TV]]
| '''TV5'''
| [[TV5 (Philippine TV network)|TV5]]
| rowspan=&quot;3&quot; | 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
| rowspan=&quot;3&quot; | Komersyal na broadcast (10 kW)
|-
| '''5.02'''
| '''RPTV'''
| [[RPTV (TV channel)|RPTV]]
|-
| '''5.03'''
| '''One Sports'''
| [[One Sports (TV channel)|One Sports]]
| 6 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
|-
| '''5.35'''
| '''One Seg S1 '''
| [[TV5 (Philippine TV network)|TV5]]
| 16:9 [[144p]] [[LDTV]]
| Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
| [[1seg]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[DZKB-TV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | '''19'''
| rowspan=&quot;2&quot; | '''503.143 MHz'''
| '''19.02'''
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Radio Philippines Network]], [[Nine Media Corporation]] at [[Cignal TV]] (pinamamahalaan sa ilalim ng [[local marketing agreement|blocktime agreement]] kasama ng [[TV5 Network, Inc.]])
| '''RPTV HD'''
| rowspan=&quot;2&quot; | [[RPTV (TV channel)|RPTV]]
| 16:9 [[1080i]] [[High-definition na telebisyon|HDTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | 6 a.m. - hatinggabi
| Komersyal na broadcast (3 kW)
|-
| '''19.06'''
| '''RPTV HD 1Seg'''
| 16:9 [[240p]] [[LDTV]]
| [[1seg]]
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | [[DZOE-TV]]
| rowspan=&quot;3&quot; | '''20'''
| rowspan=&quot;3&quot; | '''509.143 MHz'''
| '''20.21'''
| rowspan=&quot;3&quot; | [[ZOE Broadcasting Network]] (pinamamahalaan sa ilalim ng [[local marketing agreement|blocktime agreement]] kasama ng [[ABS-CBN Corporation]])
| '''A2Z'''
| [[A2Z (tsanel pantelebisyon)|A2Z]]
| rowspan=&quot;2&quot; | 4:3 [[480i]] [[SDTV]]
| Lunes, Martes, Huwebes: 5 a.m. - 12:15 a.m. (the next day) Miyerkules, Biyernes: 5 a.m. - midnight (the next day) Sabado: 6 a.m. - 11:30 p.m. Linggo: 6 a.m. - 12:45 a.m. (kinabukasan)
| rowspan=&quot;2&quot; | Komersyal na broadcast (10 kW TPO; 30 kW ERP)
|-
| '''20.24'''
| '''Light TV'''
| [[DZOZ-DTV|Light TV]]
| Lunes - Sabado: 8 a.m. - 8 p.m. Linggo: 7 a.m. - 8 p.m.
|-
| '''20.31'''
| '''A2Z Oneseg'''
| [[A2Z (tsanel pantelebisyon)|A2Z]]
| 4:3 [[240p]] [[LDTV]]
| Lunes - Biyernes 5 a.m. - hatinggabi Sabado: 6 a.m. - 11:30 p.m. Linggo: 7 a.m. - 11:30 p.m. (kinabukasan)
| rowspan=&quot;1&quot; |[[1Seg]]
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | [[DWCP-DTV]]
| rowspan=&quot;5&quot; | '''21'''
| rowspan=&quot;5&quot; | '''515.143 MHz'''
| '''21.02'''
| rowspan=&quot;5&quot; | [[Southern Broadcasting Network]] at [[Solar Entertainment Corporation]]
| '''SolarFlix'''
| [[SolarFlix]]
| rowspan=&quot;5&quot; | 4:3 [[480i]] [[SDTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | 8 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
| Ganap na lumipat mula sa analog patungo sa dihital sa komersyal na broadcast (3 kW)
|-
| '''21.03'''
| '''Shop TV'''
| [[Shop TV]]
| Komersyal na broadcast (3 kW)
|-
| '''21.04'''
| '''DepEd ALS'''
| [[Solar Learning]]/[[DepEd TV|DepEd TV ALS]]
| Maaaring mag-iba ang mga oras
| rowspan=&quot;3&quot; | Pagsubok sa broadcast
|-
| '''21.06'''
| '''DepEd NCR PRIME'''
| [[Solar Learning]]/[[DepEd TV|DepEd TV NCR Prime]]
| 7 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
|-
| '''21.07'''
| '''DepEd Central'''
| [[Solar Learning]]/[[DepEd TV|DepEd TV Central]]
| 7 a.m. - 7 p.m.  (Lunes - Sabado)
|-
| rowspan=&quot;2&quot; {{n/a|PA}}
| rowspan=&quot;2&quot; | '''23'''
| rowspan=&quot;2&quot; | '''527.143 MHz'''
| '''23.01'''
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Aliw Broadcasting Corporation]]
| '''ALIW CHANNEL 23'''
| rowspan=&quot;2&quot; | [[DWIZ]]
| 16:9 [[1080i]] [[High-definition na telebisyon|HDTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | Maaaring mag-iba ang mga oras
| rowspan=&quot;2&quot; | Pagsubok sa broadcast / Pagsubok sa Configuration (1 kW)
|-
| '''23.02'''
| '''DWIZ NEWS TV'''
| 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | [[DZEC-DTV]]
| rowspan=&quot;5&quot; | '''28'''
| rowspan=&quot;5&quot; | '''557.143 MHz'''
| '''28.01'''
| rowspan=&quot;5&quot; | [[Eagle Broadcasting Corporation]]
| '''NET 25 HD'''
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Net 25]]
| 16:9 [[1080i]] [[HDTV]]
| rowspan=&quot;5&quot; | 5 a.m. – hatinggabi (kinabukasan)
| rowspan=&quot;5&quot; | Komersyal na broadcast (10 kW)
|-
| '''28.02'''
| '''NET 25 SD'''
| 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
|-
| '''28.03'''
| '''INCTV HD'''
| rowspan=&quot;2&quot; | [[INC TV]]
|  16:9 [[1080i]] [[HDTV]]
|-
| '''28.04'''
| '''INCTV SD'''
| 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
|-
| '''28.05'''
| '''EBC RESERVED'''
| [[Net 25]]
| 16:9 [[1080i]] [[HDTV]]
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | [[DZRJ-DTV]]
| rowspan=&quot;5&quot; | '''29'''
| rowspan=&quot;5&quot; | '''563.143 MHz'''
| '''29.21'''
| rowspan=&quot;5&quot; | [[Rajah Broadcasting Network]]
| '''RJ DigiTV'''
| [[DZRJ-DTV|RJ DigiTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | 16:9 [[480i]] [[Standard-definition television|SDTV]]
| 5 a.m. - 2 a.m. (kinabukasan)
| Ganap na lumipat mula sa analog patungo sa dihital (Nasa ilalim pa rin ng pagsubok na broadcast) (2.5kW)
|-
| '''29.22'''
| '''Timeless TV'''
| Timeless TV
| 24 Oras
| rowspan=&quot;4&quot; | Pagsubok na broadcast
|-
| '''29.23'''
| '''Radyo Bandido TV'''
| [[DZRJ-AM|Radyo Bandido]]
| 4:3 [[480i]] [[SDTV]]
| 5 a.m. - hatinggabi
|-
| '''29.24'''
| '''Rock of Manila TV'''
| Rock MNL
| rowspan=&quot;2&quot; | 16:9 [[480i]] [[Standard-definition television|SDTV]]
| 5 a.m. - 2 a.m. (kinabukasan)
|-
| '''29.25'''
| '''TV Maria'''
| [[TV Maria]]
| 24 Oras
|-
| rowspan=&quot;7&quot; | [[DWKC-DTV]]
| rowspan=&quot;7&quot; | '''31'''
| rowspan=&quot;7&quot; | '''575.143 MHz'''
| '''31.01'''
| rowspan=&quot;7&quot; | [[Broadcast Enterprises and Affiliated Media]]
| '''PRTV PRIME'''
| [[PRTV Prime Media]]
| [[16:9]] [[480i]] [[SDTV]]
| 6 a.m. - hatinggabi
| rowspan=&quot;7&quot; | Ganap na inilipat mula analog patungo sa dihital sa Commercial broadcast (5kW)
|-
| '''31.02'''
| '''BLAST SPORTS'''
| Blast Sports
| [[16:9]] [[1080i]] [[HDTV]]
| 6 a.m. - hatinggabi
|-
| '''31.03'''
| '''KNOWLEDGE CHANNEL'''
| [[Knowledge Channel]]
| rowspan=&quot;3&quot; | [[4:3]] [[480i]] [[SDTV]]
| 6 a.m. - 11 p.m.
|-
| '''31.04'''
| '''RESERVED'''
| Test card
| Lunes - Biyernes: 6 a.m. - hatinggabi Sabado - Linggo: 6 a.m. - hatinggabi
|-
|'''31.05'''
| '''BILYONARYO NEWS CHANNEL'''
| [[Bilyonaryo News Channel]]
| rowspan=&quot;3&quot; | 6 a.m. - hatinggabi
|-
|'''31.06'''
| '''LIFE TV'''
| [[Life TV]]
|-
| '''31.07'''
| '''PILIPINAS HD'''
| [[Pilipinas HD]]
| [[16:9]] [[480i]] [[SDTV]]
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | [[DZOZ-DTV]]
| rowspan=&quot;3&quot; | '''33'''
| rowspan=&quot;3&quot; | '''587.143 MHz'''
|'''33.01'''
| rowspan=&quot;3&quot; | [[ZOE Broadcasting Network]]
| '''Light TV HD'''
| [[ZOE Broadcasting Network|Light TV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
| rowspan=&quot;3&quot; | Lunes - Sabado: 8 a.m. - 8 p.m. Linggo: 7 a.m. - 8 p.m.
| rowspan=&quot;2&quot; | Ganap na lumipat mula sa analog patungo sa dihital (Nasa ilalim pa rin ng pagsubok na broadcast) (5 kW TPO; 25 kW ERP)
|-
| '''33.02'''
| '''Light TV SD1'''
| Light TV Promotional channel
|-
| '''33.31'''
| '''Light TV 1seg'''
| [[ZOE Broadcasting Network|Light TV]]
| 4:3 [[240p]] [[LDTV]]
| [[1seg]]
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | [[DWAO-TV]]
| rowspan=&quot;5&quot; | '''38'''
| rowspan=&quot;5&quot; | '''617.143 MHz'''
| '''55.01'''
| rowspan=&quot;5&quot; | [[Progressive Broadcasting Corporation]]
| '''UNTV'''
| [[UNTV]]
| 16:9 [[1080i]] [[HDTV]]
| rowspan=&quot;5&quot; | 24 na oras
| rowspan=&quot;3&quot; | Pagsubok na broadcast (1 kW)
|-
| '''55.02'''
| '''STV'''
| [[STV (Pilipinas)|STV]] / kasalukuyang mirror feed mula sa [[UNTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | 16:9 [[1080i]] [[High-definition television|HDTV]]
|-
| '''55.03'''
| '''TRUTH CHANNEL'''
| [[Truth Channel]]
|-
| '''55.04'''
| '''UNTV Reserve'''
| {{n/a|Blank feed}}
| rowspan=&quot;2&quot; | 4:3 [[240p]] [[LDTV]]
| {{n/a|Itim na screen}}
|-
| '''55.31'''
| '''UNTV 1SEG'''
| [[UNTV]]
| [[1seg]]
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | [[DWVN-DTV]]
| rowspan=&quot;4&quot; | '''45'''
| rowspan=&quot;4&quot; | '''659.143 MHz'''
| '''45.01'''
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Gateway UHF Television Broadcasting]]
| '''Hope Phil'''
| [[Hope Channel Philippines]]
| 16:9 [[1080i]] [[HDTV]]
| rowspan=&quot;4&quot; | 24 na oras
| rowspan=&quot;4&quot; | Ganap na lumipat mula sa analog patungo sa dihital (Mahina ang paghahatid ng signal, Nasa ilalim pa rin ng pagsubok na broadcast) (3.5kW)
|-
| '''45.02'''
| '''Hope Intl'''
| [[Hope International (Seventh-day Adventist)|Hope International]]
| 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
|-
| '''45.03'''
| '''Hope Live'''
| [[Hope Channel Philippines|Hope Channel Philippines]]
| 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
|-
| '''45.04'''
| [[Global Satellite Technology Services]]
| '''One Media'''
| [[One Media Network]]
| 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | [[DZCE-TV]]
| rowspan=&quot;3&quot; | '''49'''
| rowspan=&quot;3&quot; | '''683.143 MHz'''
| '''01.01'''
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Christian Era Broadcasting Service International]] 
| '''INC TV HD'''
| rowspan=&quot;3&quot; | [[DZCE-TV|INC TV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | 16:9 [[1080i]] [[High-definition na telebisyon|HDTV]]
| rowspan=&quot;3&quot; | 4 a.m. – hatinggabi
| rowspan=&quot;3&quot; | Pagsubok na broadcast (10 kW)
|-
| '''01.02'''
| '''INC TV HD1'''
|-
| '''01.03'''
| '''INC TV SD'''
| 4:3 [[480i]] [[SDTV]]
|-
| rowspan=&quot;4&quot; {{n/a|PA}}
| rowspan=&quot;4&quot; | '''51'''
| rowspan=&quot;4&quot; | '''695.143 MHz'''
| '''5.01'''
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Cignal TV|Mediascape Inc.]] at [[TV5 Network|TV5 Network Inc.]]
| '''TV5'''
| [[TV5 (Philippine TV network)|TV5]]
| rowspan=&quot;3&quot; | 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
| rowspan=&quot;3&quot; | Komersyal na broadcast (Mirror feed mula sa DTT-18)
|-
| '''5.02'''
| '''RPTV'''
| [[RPTV (TV channel)|RPTV]]
|-
| '''5.03'''
| '''One Sports'''
| [[One Sports (TV channel)|One Sports]]
| 6 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
|-
| '''5.35'''
| '''One Seg S1 '''
| [[TV5 (Philippine TV network)|TV5]]
| 16:9 [[144p]] [[LDTV]]
| Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
| [[1seg]]
|}
 &lt;/div&gt;

==Luzon==
 {{update section|date=Mayo 2022}}

===Rehiyon I (Rehiyon ng Ilocos)===

====Ilocos Sur====
 &lt;div style=&quot;overflow: auto&quot;&gt;
 {|  class=&quot;wikitable sortable&quot;
 |-
 !Callsign
 !class=&quot;unsortable&quot;|[[Ultra high frequency|UHF]] Channel
 !class=&quot;unsortable&quot;|[[Dalas]]
 !width=&quot;6%&quot; |  [[Virtual channel|LCN]]
 !Broadcaster
 !Maikling pangalan
 !class=&quot;unsortable&quot;|Pagprograma
 !class=&quot;unsortable&quot;|Format ng Larawan
 !Mga Oras ng Pag-broadcast
 !Mga Tala
 |-
 |  rowspan=&quot;8&quot; |[[DWBC-TV]]
 |  rowspan=&quot;8&quot; |'''15'''
 |  rowspan=&quot;8&quot; |'''479.143 MHz''' (Metro Vigan at Northern Luzon)
 |'''48.01'''
 |  rowspan=&quot;8&quot; |[[GMA Network (company)|GMA Network, Inc.]]
 |  '''GMA'''
 |[[DWBC-TV|GMA Ilocos]]
 |  rowspan=&quot;7&quot; |  4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  Mga Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado: &lt;br /&gt; 5 a.m. - hatinggabi &lt;br /&gt; Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:25 a.m. (ang  susunod na araw)
 |  rowspan=&quot;5&quot; |Komersyal na broadcast (5 kW)
 |-
 |'''48.02'''
 |  '''GTV'''
 |[[GTV (Philippine TV network)|Good TV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |5:30 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |-
 |'''48.03'''
 |  '''Heart of Asia'''
 |[[Heart of Asia (channel sa TV)|Heart of Asia]]
 |  rowspan=&quot;3&quot; |6:00 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |-
 |'''48.06'''
 |'''HALLYPOP'''
 |[[Hallypop (Philippine TV channel)|Hallypop]]
 |-
 |'''48.07'''
 |'''I HEART MOVES'''
 |[[I Heart Movies]]
 |-
 |'''48.08'''
 |'''(HINDI PANGALAN)'''
 |{{n/a|Itim na screen}}
 |  TBA
 |rowspan=&quot;2&quot; |Subok na broadcast
 |-
 |'''7.11'''
 |  '''DepEd TV'''
 |  [[DepEd TV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  7 a.m. - 7 p.m.  (Lunes Sabado)
 |-
 |'''48.31'''
 |'''GMA 1SEG'''
 |[[DWBC-TV|GMA Ilocos relay]]
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  Mga Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado: &lt;br /&gt; 5 a.m. - hatinggabi &lt;br /&gt; Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:25 a.m. (ang  susunod na araw)
 |[[1seg]]
 |}
 &lt;/div&gt;

===Cordillera Administrative Region (CAR)===

====Benguet====
 &lt;div style=&quot;overflow: auto&quot;&gt;
 {|  class=&quot;wikitable sortable&quot;
 !Callsign
 ![[Ultra high frequency|UHF]]
 ![[Dalas]]
 ![[Virtual channel|LCN]]
 !Broadcaster
 !Maikling pangalan
 !Pagprograma
 !Format ng Larawan
 !Mga Oras ng Pag-broadcast
 !Mga Tala
 |-
 |  rowspan=&quot;8&quot; |  [[DWHB-TV]]
 |  rowspan=&quot;3&quot; |  '''26'''
 |  rowspan=&quot;3&quot; |  '''545.143 MHz'''
 (Metro Baguio Northern at Central Luzon)
 |'''26.01'''
 |  rowspan=&quot;8&quot; |  [[Broadcast Enterprises at Affiliated Media]]
 |'''PIE'''
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  [[PIE (TV channel)|PIE Channel]]
 |  rowspan=&quot;2&quot; |16:9 [[480i]] [[SDTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  5 a.m. - 2 a.m. (kinabukasan)
 |  rowspan=&quot;2&quot;|Komersyal na broadcast (5kW)
 |-
 |  '''26.03'''
 |  ''' KNOWLEDGE CHANNEL'''
 |  [[Knowledge Channel]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  6 a.m. - 11 p.m.
 |-
 |  '''26.31'''
 |  '''PIE oneseg'''
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  [[PIE (TV channel)|PIE Channel]]
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  5 a.m. - 2 a.m. (kinabukasan)
 |  [[1seg]]
 |-
 |  rowspan=&quot;5&quot; |  '''27'''
 |  rowspan=&quot;5&quot; |  '''551.143 MHz'''
 (Metro Baguio)
 |  '''27.01'''
 |  '''DEPED TV'''
 |  [[Broadcast Enterprises and Affiliated Media|BEAM TV]] promotional channel / [[DepEd TV]]
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  7 a.m. - 7 p.m.
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  Pansubok na broadcast (Mahina ang Transmission ng signal) (1kW)
 |-
 |  '''27.02'''
 |  '''TV SHOP'''
 |  TV Shop Pilipinas
 |  rowspan=&quot;3&quot; |  6 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |-
 |  '''27.03'''
 |  '''PILIPINAS HD'''
 |  [[Pilipinas HD]]
 |-
 |  '''27.04'''
 |  '''LIFE TV'''
 |  [[Life TV (Philippines)|Life TV]]
 |-
 |  '''27.31'''
 |  '''BEAM TV 1Seg'''
 |  [[Broadcast Enterprises and Affiliated Media|BEAM TV]] promotional channel / [[DepEd TV]]
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  7 a.m. - 7 p.m.
 |  [[1seg]]
 |-
 |  rowspan=&quot;8&quot; |  [[DZEA-TV]]
 |  rowspan=&quot;8&quot; |  '''38'''
 |  rowspan=&quot;8&quot; |  '''617.143 MHz'''
 (Metro Baguio at Northern at Central Luzon)
 |  '''10.01'''
 |  rowspan=&quot;8&quot; |[[GMA Network (company)|GMA Network Inc.]]
 |  ''GMA'''
 |  [[DZEA-TV|GMA Dagupan/Baguio]]
 |  rowspan=&quot;7&quot; |  4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  Mga Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado: &lt;br /&gt; 5 a.m. - hatinggabi &lt;br /&gt; Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:25 a.m. (ang  susunod na araw)
 |  rowspan=&quot;5&quot; |  Komersyal na broadcast (15kW)
 |-
 |  '''10.02'''
 |  '''GTV'''
 |  [[GTV (Philippine TV network)|GTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  5:30 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |-
 |  '''10.03'''
 |  '''PUSO NG ASYA'''
 |  [[Puso ng Asya (channel sa TV)|Puso ng Asya]]
 |  rowspan=&quot;3&quot; |  6:00 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |-
 |  '''10.06'''
 |  '''HALLYPOP'''
 |  [[Hallypop (Philippine TV channel)|Hallypop]]
 |-
 |  '''10.07'''
 |  '''I HEART MOVES'''
 |  [[I Heart Movies]]
 |-
 |  '''10.08'''
 |  {{n/a|'''(UNNAME)'''}}
 |  {{n/a|Itim na screen}}
 |  {{n/a|TBA}}
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  Itim na screen
 |-
 |  '''10.11'''
 |  '''DepEd TV'''
 |  [[DepEd TV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  7 a.m. - 7 p.m.  (Lunes Sabado)
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  Pagsubok sa broadcast
 |-
 |  '''10.31'''
 |  '''GMA 1Seg'''
 |  [[DZEA-TV|GMA Dagupan/Baguio Relay]]
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  Mga Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado: &lt;br /&gt; 5 a.m. - hatinggabi &lt;br /&gt; Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:25 a.m. (ang  susunod na araw)
 |[[1seg]]
 |-
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  [[D-8-XM-TV]]
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  '''42'''
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  '''641.143 MHz''' (Metro Baguio at Northern at Central Luzon)
 |'''4.01'''
 |  rowspan=&quot;4&quot; |[[People's Television Network]]
 |  '''PTV SD1'''
 |  [[D-8-XM-TV|PTV Cordillera]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  16:9 [[480i]] [[SDTV]] (minsan [[1080i]] [[HDTV]])
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  Linggo: 5:30 a.m. – 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado 5:30 a.m. – 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Linggo: 7 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  Pagsubok sa broadcast
 |-
 |  '''4.02'''
 |  '''PTV SD2'''
 |  {{n/a|Black Screen}}
 |  rowspan=&quot;2&quot; |  16:9 [[480i]] [[SDTV]]
 |  {{n/a|TBA}}
 |  rowspan=&quot;2&quot; |  Blangkong screen
 |-
 |  '''4.03'''
 |  '''PTV SD3'''
 |  {{n/a|Black Screen}}
 |  {{n/a|TBA}}
 |-
 |  '''4.04'''
 |  '''PTV 1seg'''
 |  [[People's Television Network|PTV]]
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  Linggo: 5:30 a.m. – 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado 5:30 a.m. – 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Linggo: 7 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |  [[1seg]]
 |-
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  [[DWFB-DTV]]
 |  rowspan=&quot;4&quot; |'''44'''
 |  rowspan=&quot;4&quot; |'''653.143 MHz'''
 (Metro Baguio at Northern at Central Luzon)
 |  '''44.01'''
 |  rowspan=&quot;3&quot; |[[Global Satellite Technology Services]]
 |  '''GNN North Luzon'''
 |  [[GNN North Luzon]]
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  16:9 [[480p]] [[SDTV]] (minsan [[720p]] [[HDTV]])
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  Lunes-Linggo 5:00 a.m. - 11:00p.m.
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  Ganap na lumipat mula sa analog &lt;br /&gt; patungo sa dihital / Pagsubok sa Broadcast / Pagsubok sa Configuration
 |-
 |  '''44.02'''
 |  '''Highland TV'''
 |  Highland TV / RNG Luzon
 |-
 |  '''44.03'''
 |  '''GNN'''
 |  [[Golden Nation Network|GNN]]
 |-
 |  '''44.04'''
 |  rowspan=&quot;1&quot;|[[Global Satellite Technology Services]] at [[Gateway UHF Television Broadcasting]]
 |  '''Hope Channel PHils'''
 |  [[Hope Channel Philippines]]
 |-
 |  rowspan&quot;1&quot; {{n/a|PA}}
 |  rowspan&quot;1&quot; |  '''45'''
 |  rowspan&quot;1&quot; |  '''659.143 MHz'''
 (Metro Baguio at Northern at Central Luzon)
 |  '''45.01'''
 |  rowspan&quot;1&quot; |  [[DZTP|Tirad Pass Network]]
 |  rowspan&quot;1&quot; |  ''TPN'''
 |  rowspan&quot;1&quot; |  [[DZTP|TPN]]
 |  rowspan&quot;1&quot; |  16:9 [[1080p]] [[HDTV]]
 |  rowspan&quot;1&quot; |  5:00 a.m. - hatinggabi
 |  rowspan&quot;1&quot; |  Pagsubok sa broadcast / Pagsubok sa Configuration
 |-
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  [[DZET-TV]]
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  '''51'''
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  '''695.143 MHz'''
 (Metro Baguio at Northern at Central Luzon)
 |  '''5.01'''
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  [[TV5 Network|TV5 Network Inc.]]
 |  '''TV5'''
 |  [[DZET-TV|TV5 Baguio]]
 |  4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  Lunes, Martes, Biyernes 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) / Miyerkules, Huwebes 5:00 a.m. - 12:30 a.m. (kinabukasan) / Sabado 6:00 a.m. - 1:30 am (ang  susunod na araw) / Linggo 5:30 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan)
 |  rowspan=&quot;3&quot;|Komersyal na broadcast (5kW)
 |-
 |  '''5.02'''
 |  ''Isang PH'''
 |  [[Isang PH]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  16:9 [[480i]] [[SDTV]]
 |  24 na oras
 |-
 |  '''5.03'''
 |  ''Isang Palakasan'''
 |  [[One Sports (TV channel)|One Sports]]
 |  4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  Lunes - Sabado 8:00 a.m. - hatinggabi (sa susunod na araw) / Linggo 6:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan)
 |-
 |  '''5.35'''
 |  '''Isang Seg S1'''
 |  [[DZET-TV|TV5 Baguio Relay]]
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  Lunes, Martes, Biyernes 5:00 a.m. - 1:00 a.m. / Miyerkules, Huwebes 5:00 a.m. - 12:30 a.m. / Sabado 6:00 a.m. - 1:30 am (kinabukasan) / Linggo 5:30 a.m. -  1:00 a.m. (kinabukasan)
 |  [[1seg]]
 |-
 |}
 &lt;/div&gt;

===Rehiyon III (Central Luzon)===

====Pampanga====
 &lt;div style=&quot;overflow: auto&quot;&gt;
 {|  class=&quot;wikitable sortable&quot;
 !Callsign
 ![[Ultra high frequency|UHF]]
 ![[Dalas]]
 ![[Virtual channel|LCN]]
 !Broadcaster
 !Maikling pangalan
 !Pagprograma
 !Format ng Larawan
 !Mga Oras ng Pag-broadcast
 !Mga Tala
 |-
 |  rowspan=&quot;5&quot; |  [[DWFU-DTV]]
 |  rowspan=&quot;5&quot; |'''44'''
 |  rowspan=&quot;5&quot; |'''653.143 MHz'''
 (Pampanga)
 |'''44.01'''
 |  rowspan=&quot;5&quot; |Infomax Television at [[First United Broadcasting Corporation]]
 |  '''GNN TV44 Pampanga'''
 |  GNN Pampanga [[DWFU-DTV]]
 |  rowspan=&quot;5&quot; |4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  rowspan=&quot;5&quot; {{n/a|TBA}}
 |  rowspan=&quot;5&quot; {{n/a|Ganap na inilipat mula sa analog/&lt;br/&gt;sa dihital/Test Broadcast/Configuration Testing}}
 |-
 |'''44.02'''
 |  '''GNN'''
 |  [[Golden Nation Network|GNN]]
 |-
 |'''44.03'''
 |  '''Nakareserba'''
 |  rowspan=&quot;3&quot; {{n/a|TBA}}
 |-
 |'''44.04'''
 |  '''Nakareserba'''

 |-
 |'''44.05'''
 |  '''Nakareserba'''

 |-
 |}
 &lt;/div&gt;

===Rehiyon IV-A (Calabarzon)===

====Batangas====
 &lt;div style=&quot;overflow: auto&quot;&gt;
 {|  class=&quot;wikitable sortable&quot;
 !Callsign
 ![[Ultra high frequency|UHF]]
 ![[Dalas]]
 ![[Virtual channel|LCN]]
 !Broadcaster
 !Maikling pangalan
 !Pagprograma
 !Format ng Larawan
 !Mga Oras ng Pag-broadcast
 !Mga Tala
 |-
 |  rowspan=&quot;4&quot; |[[DWBD-TV]]
 |  rowspan=&quot;4&quot; |'''18'''
 |  rowspan=&quot;4&quot; |'''497.143 MHz'''
 (Batangas at Calabarzon)
 |'''5.01'''
 |  rowspan=&quot;4&quot; |[[TV5 Network|TV5 Network Inc.]] at [[Cignal TV|Mediascape Inc.]]
 |  '''TV5'''
 |  TV5 Batangas
 |  4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  Lunes, Martes, Biyernes 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) / Miyerkules, Huwebes 5:00 a.m. - 12:30 a.m. (kinabukasan) / Sabado 6:00 a.m. - 1:30 am (ang  susunod na araw) / Linggo 5:30 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan)
 |  rownspan=&quot;4&quot;|Komersyal na broadcast
 |-
 |'''5.02'''
 |  '''OnePH'''
 |  [[Isang PH]]
 |  16:9 [[480i]] [[SDTV]]
 |  24 na oras
 |-
 |'''5.03'''
 |  ''Isang Palakasan'''
 |  [[One Sports (TV channel)|One Sports]]
 |  4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  Lunes - Sabado 8:00 a.m. - hatinggabi (kinabukasan) / Linggo 6:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan)
 |  Komersyal na broadcast
 |-
 |'''5.35'''
 |  '''Isang Seg S1'''
 |  TV5 Batangas Relay
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  Lunes, Martes, Biyernes 5:00 a.m. - 1:00 a.m. / Miyerkules, Huwebes 5:00 a.m. - 12:30 a.m. / Sabado 6:00 a.m. - 1:30 am (kinabukasan) / Linggo 5:30 a.m. -  1:00 a.m. (kinabukasan)
 |  [[1seg]]
 |-
 |  rowspan=&quot;8&quot; |[[D-12-ZB-TV]]
 |  rowspan=&quot;8&quot; |'''32'''
 |  rowspan=&quot;8&quot; |'''581.143 MHz'''
 (Batangas at Calabarzon)
 |'''12.01'''
 |  rowspan=&quot;8&quot; |[[GMA Network (company)|GMA Network Inc.]]
 |  ''GMA'''
 |[[D-12-ZB-TV|GMA Batangas]]
 |  rowspan=&quot;7&quot; |  4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  Mga Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado: &lt;br /&gt; 5 a.m. - hatinggabi &lt;br /&gt; Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:25 a.m. (ang  susunod na araw)
 |  rowspan=&quot;5&quot; |Komersyal na broadcast (10kW)
 |-
 |'''12.02'''
 |  '''GTV'''
 |[[GTV (Philippine TV network)|GTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |5:30 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |-
 |'''12.03'''
 |  '''PUSO NG ASYA'''
 |[[Puso ng Asya (channel sa TV)|Puso ng Asya]]
 |  rowspan=&quot;3&quot; |6:00 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |-
 |'''12.06'''
 |'''HALLYPOP'''
 |[[Hallypop (Philippine TV channel)|Hallypop]]
 |-
 |'''12.07'''
 |'''I HEART MOVES'''
 |  [[I Heart Movies]]
 |-
 |'''12.08'''
 |'''(HINDI PANGALAN)'''
 |{{n/a|Itim na screen}}
 |  TBA
 |rowspan=&quot;2&quot; |  Pagsubok sa broadcast
 |-
 |'''12.11'''
 |  '''DEPED TV'''
 |  [[DepEd TV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  7 a.m. - 7 p.m.  (Lunes Sabado)

 |-
 |'''12.31'''
 |'''GMA 1-Seg'''
 |GMA Batangas Relay
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  Mga Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado: &lt;br /&gt; 5 a.m. - hatinggabi &lt;br /&gt; Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:25 a.m. (ang  susunod na araw)
 |[[1seg]]
 |}
 &lt;/div&gt;

===Rehiyon V (Rehiyon ng Bicol)===

====Camarines Sur====
 &lt;div style=&quot;overflow: auto&quot;&gt;
 {|  class=&quot;wikitable sortable&quot;
 !Callsign
 ![[Ultra high frequency|UHF]]
 ![[Dalas]]
 ![[Virtual channel|LCN]]
 !Broadcaster
 !Maikling pangalan
 !Pagprograma
 !Format ng Larawan
 !Mga Oras ng Pag-broadcast
 !Mga Tala
 |-
 |  rowspan=&quot;6&quot; {{n/a|PA}}
 |  rowspan=&quot;6&quot; |'''19'''
 |  rowspan=&quot;6&quot; |'''503.143 MHz''' &lt;br/&gt;([[Nabua, Camarines Sur]])
 |'''19.01'''
 |  rowspan=&quot;6&quot; |[[ Polytechnic State University of Bicol|  PSUB]] &lt;br&gt;at&lt;br&gt;[[Philippine Collective Media Corporation|PCMC]]
 |  '''PSUBTv'''
 |  PSUB TV
 |  rowspan=&quot;6&quot; |[[4:3]] [[480i]] [[SDTV]]
 |  rowspan=&quot;6&quot; |9 a.m. - 8 p.m.
 |  rowspan=&quot;3&quot; |  Pagsubok sa broadcast
 |-
 |'''19.02'''
 |  '''PSUB COHS'''
 |  Ang TLC Channel
 |-
 |'''19.03'''
 |  '''PSUB COBM'''
 |  Kolehiyo ng Pamamahala ng Negosyo
 |-
 |'''19.04'''
 |  '''PSUB COEAS'''
 |  BigCAS Channel
 |  rowspan=&quot;3&quot; {{n/a|Pagsubok sa Configuration}}
 |-
 |'''19.05'''
 |  '''PSUB Graduate School'''
 |  Ang Grad-Ed Channel
 |-
 |'''19.06'''
 |  '''PSUB COE'''
 |  Kolehiyo ng Inhinyero
 |-
 |  rowspan=&quot;8&quot; |[[DWHC-TV]]
 |rowspan=&quot;3&quot;|  '''32'''
 |rowspan=&quot;3&quot;|'''581.143 MHz'''
 (Metro Naga at Camarines Sur)
 |'''32.01'''
 |rowspan=&quot;3&quot;|[[Broadcast Enterprises and Affiliated Media]]
 |'''PIE'''
 |rowspan=&quot;1&quot;|[[PIE (TV channel)|PIE Channel]]
 |rowspan=&quot;2&quot;|16:9 [[480i]] [[SDTV]]
 |rowspan=&quot;1&quot;|5:00 a.m. - 2:00 a.m. (kinabukasan)
 |  rowspan=&quot;2&quot;|Komersyal na Broadcast
 |-
 |'''32.03'''
 |''' KNOWLEDGE CHANNEL'''
 |[[Knowledge Channel]]
 |6:00 a.m. - 11:00 p.m.
 |-
 |'''32.31'''
 |'''PIE oneseg'''
 |rowspan=&quot;1&quot;|[[PIE (TV channel)|PIE Channel]]
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |rowspan=&quot;1&quot;|5:00 a.m. - 2:00 a.m. (kinabukasan)
 |[[1seg]]
 |-
 |  rowspan=&quot;5&quot; |'''35'''
 |  rowspan=&quot;5&quot; |'''599.143 MHz''' &lt;br /&gt; (Metro Naga)
 |'''35.01'''
 |  rowspan=&quot;5&quot; |[[Broadcast Enterprises at Affiliated Media]]
 |'''DEPED TV'''
 |[[Broadcast Enterprises and Affiliated Media|DEPED TV]]
 |  rowspan=&quot;4&quot; |4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  7 a.m. - 7 p.m.
 |  rowspan=&quot;4&quot; |Subok na broadcast
 |-
 |'''35.02'''
 |'''TV SHOP'''
 |TV Shop Philippines
 |  6 a.m. - hatinggabi
 |-
 |'''35.03'''
 |'''PILIPINAS HD'''
 |[[Pilipinas HD]]
 |  rowspan=&quot;2&quot; |  6 a.m. - hatinggabi
 |-
 |'''35.04'''
 |'''LIFE TV'''
 |[[Life TV (Philippines)|Life TV]]
 |-
 |'''35.31'''
 |'''BEAM TV 1Seg'''
 |[[Broadcast Enterprises and Affiliated Media|BEAM TV]] promotional channel
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  7 a.m. - 7 p.m.
 |[[1seg]]
 |-
 |  rowspan=&quot;8&quot; |[[DWAI-TV]]
 |  rowspan=&quot;8&quot; |'''38'''
 |  rowspan=&quot;8&quot; |'''617.143 MHz'''
 (Metro Naga at Camarines Sur)
 |'''07.01'''
 |  rowspan=&quot;8&quot; |[[GMA Network (company)|GMA Network Inc.]]
 |  ''GMA'''
 |[[DWAI-TV|GMA Naga]]
 |  rowspan=&quot;7&quot; |  4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  Mga Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado: &lt;br /&gt; 5 a.m. - hatinggabi &lt;br /&gt; Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:25 a.m. (ang  susunod na araw)
 |  rowspan=&quot;5&quot; |Komersyal na broadcast (10kW)
 |-
 |'''07.02'''
 |  '''GTV'''
 |[[GTV (Philippine TV network)|GTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |5:30 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |-
 |'''07.03'''
 |  '''PUSO NG ASYA'''
 |[[Puso ng Asya (channel sa TV)|Puso ng Asya]]
 |  rowspan=&quot;3&quot; |6:00 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |-
 |'''07.06'''
 |'''HALLYPOP'''
 |[[Hallypop (Philippine TV channel)|Hallypop]]
 |-
 |'''07.07'''
 |'''I HEART MOVES'''
 |  [[I Heart Movies]]
 |-
 |'''07.08'''
 |'''(HINDI PANGALAN)'''
 |{{n/a|Itim na screen}}
 |rowspan=&quot;1&quot; |TBA
 |rowspan=&quot;2&quot; |Subok na broadcast
 |-
 |'''7.11'''
 |  '''DepEd TV'''
 |  [[DepEd TV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  7 a.m. - 7 p.m.  (Lunes Sabado)
 |-
 |'''07.35'''
 |'''GMA1SEG'''
 |[[DWAI-TV|GMA Naga Relay]]
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  Mga Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado: &lt;br /&gt; 5 a.m. - hatinggabi &lt;br /&gt; Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:25 a.m. (ang  susunod na araw)
 |[[1seg]]
 |-
 |  rowspan=&quot;4&quot; |[[DWMA-TV]]
 |  rowspan=&quot;4&quot; |'''46'''
 |  rowspan=&quot;4&quot; |'''665.143 MHz''' &lt;br/&gt;(Metro Naga)
 |'''8.01'''
 |  rowspan=&quot;4&quot; |[[People's Television Network]]
 |  '''PTV HD1'''
 |rowspan=&quot;2'|[[DWMA-TV|PTV Naga]]
 |  rowspan=&quot;3&quot; |16:9 [[720p]] [[HDTV]](minsan 4:3 up-scaled [[480i]] [[SDTV]])
 |  rowspan=&quot;4&quot; |Mga Araw ng Linggo: &lt;br /&gt; 6 a.m. – 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado at Linggo: &lt;br /&gt; 7 a.m. – hatinggabi (sa susunod na araw)
 |  rowspan=&quot;3&quot; |  Pagsubok sa broadcast
 |-
 |'''8.02'''
 |  '''PTV HD2'''
 |-
 |'''8.03'''
 |  '''PTV HD3'''
 |{{n/a|Black Screen}}
 |-
 |'''8.04'''
 |  '''PTV 1seg'''
 |[[People's Television Network|PTV]]
 |4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |[[1seg]]
 |-
 |  rowspan=&quot;5&quot; |[[DWIL-TV]]
 |  rowspan=&quot;5&quot; |'''48'''
 |  rowspan=&quot;5&quot; |'''677.143 MHz''' &lt;br/&gt;(Metro Naga)
 |'''48.01'''
 |  rowspan=&quot;5&quot; |[[Global Satellite Technology Services]]
 |  '''GNN'''
 |  rowspan=&quot;1&quot; |[[Golden Nation Network]] Mga Lokal na Programa
 |  rowspan=&quot;5&quot; |4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  rowspan=&quot;2&quot; |6 a.m. - hatinggabi
 |  rowspan=&quot;2&quot; |  Pagsubok sa broadcast
 |-
 |'''48.02'''
 |  '''DepEd TV - Telearalan'''
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  [[DepEd TV]] Mga Lokal na Programa
 |-
 |'''48.03'''
 |  '''LGU Naga'''
 |  {{n/a|Black Screen}}
 |  rowspan=&quot;1&quot; {{n/a|Black Screen}}
 |  rowspan=&quot;1&quot; {{n/a|Pagsubok sa Configuration}}
 |-
 |'''48.04'''
 |  '''TV Maria'''
 |  [[TV Maria]]
 |  24 na oras
 |  Pagsubok sa Broadcast
 |-
 |'''48.05'''
 |  '''Reserved Channel GNN Naga TV48'''
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  [[Golden Nation Network]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; {{n/a|Black Screen}}
 |  rowspan=&quot;1&quot; {{n/a|Pagsubok sa Configuration}}
 |}
 &lt;/div&gt;

==Visayas==

===	Rehiyon VI (Kanlurang Visayas) ===
==== Iloilo ====

==== Negros Occidental ====

=== Region VII (Gitnang Visayas) ===
==== Cebu ====

==== Bohol ====

==Mindanao==

===Rehiyon IX (Tangway ng Zamboanga)===
====Zamboanga del Sur====

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!Callsign
!class=&quot;unsortable&quot;|Tsanel sa [[Ultra high frequency|UHF]] 
!class=&quot;unsortable&quot;|[[Dalasan]]
!width=&quot;6%&quot; | [[Virtual channel|LCN]]
!Taga-ere
(''broadcaster'')
!Maiksing pangalang [[PSIP]]
!class=&quot;unsortable&quot;|Programa
!class=&quot;unsortable&quot;|Anyo ng larawan
!Oras ng pag-ere
!Karagdagan
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |[[DXAX-DTV]]
| rowspan=&quot;5&quot; |'''40'''
| rowspan=&quot;5&quot; |'''629.143&amp;nbsp;MHz'''
|'''0.01'''
| rowspan=&quot;5&quot; |	Westwind Broadcasting Corporation &amp; eMedia Production Network
| '''eMedia Digital TV'''
|[[eMedia]]
| rowspan=&quot;5&quot; | 4:3 [[480i]] [[SDTV]]
| 4:45 n.u. – 9:30 n.g.
| Tuluyang lumipat mula analog papuntang dihital
|-
|'''0.02'''
| '''GPC'''
| Global Pinoy Cinema
| '''Buong araw'''
|{{n/a|TBA}}
|-
|'''0.03'''
| '''PTV'''
|[[People's Television Network|PTV]]
| rowspan=&quot;3&quot; | '''Mula Maynila'''
| rowspan=&quot;3&quot; | ''Mula Maynila''
|-
|'''0.04'''
|'''5'''
|[[5 (himpilan ng telebisyon)|5]]
|-
|'''0.05'''
|'''One Sports'''
|[[One Sports]]
|}

===Rehiyon X (Hilagang Mindanao)===
====Misamis Oriental====

===Rehiyon XI (Davao)===
====Davao del Sur====

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!Callsign
!class=&quot;unsortable&quot;|Tsanel sa [[Ultra high frequency|UHF]]
!class=&quot;unsortable&quot;|[[Dalasan]]
!width=&quot;6%&quot; | [[Virtual channel|LCN]]
!Taga-ere
(''broadcaster'')
!Maiksing pangalang [[PSIP]]
!class=&quot;unsortable&quot;|Programa
!class=&quot;unsortable&quot;|Anyo ng larawan
!Oras ng pag-ere
!Karagdagan
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |[[DXET-TV]]
| rowspan=&quot;4&quot; |'''18'''
| rowspan=&quot;4&quot; |'''497.143 MHz'''
(Metro Davao and Davao Region)
|'''5.01'''
| rowspan=&quot;4&quot; |[[TV5 Network|TV5 Network Inc.]]
|'''TV5'''
|[[TV5 (himpilan ng telebisyon)|TV5 Davao]]
| rowspan=&quot;3&quot; |16:9 480i SDTV
| rowspan=&quot;2&quot; |Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
| rowspan=&quot;3&quot; |Komersyal na broadcast (10 kW)
|-
|'''5.02'''
|'''OnePH'''
|[[One PH]]
|-
|'''5.03'''
| '''One Sports'''
|[[TV5 Network|One Sports]]
| 6 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
|-
|'''5.04'''
| '''One Seg S1'''
| [[TV5 (himpilan ng telebisyon)|TV5 Davao]]
|16:9 [[240p]] [[LDTV]]
|Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
|[[1seg]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[DXAQ-TV]]
| rowspan=&quot;2&quot; |'''19'''
| rowspan=&quot;2&quot; |'''503.143 MHz'''
(Metro Davao)
|'''39.01'''
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Sonshine Media Network International]]
|'''SMNI'''
|[[Sonshine Media Network International|SMNI Davao]]
| rowspan=&quot;2&quot; |4:3 upscaled sa 16:9 480i SDTV
| rowspan=&quot;2&quot; |24 na oras
| rowspan=&quot;2&quot; |Pagsubok sa broadcast
|-
|'''39.02'''
|'''SMNI UPLINK'''
|[[SMNI News Channel]]
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |[[DXEX-DTV]]
| rowspan=&quot;3&quot; |'''20'''
| rowspan=&quot;3&quot; |'''509.143 MHz''' (Metro Davao and Davao Region)
|'''20.01'''
| rowspan=&quot;3&quot; |[[ZOE Broadcasting Network]] (pinamamahalaan sa ilalim ng [[local marketing agreement|blocktime agreement]] kasama ng [[ABS-CBN Corporation]])
|'''A2Z'''
|[[A2Z|A2Z Davao]]
| rowspan=&quot;2&quot; |4:3 [[480i]] [[SDTV]]
|Lunes, Martes, Huwebes: 5 a.m. - 12:15 a.m. (the next day) Miyerkules, Biyernes: 5 a.m. - midnight (the next day) Sabado: 6 a.m. - 11:30 p.m. Linggo: 6 a.m. - 12:45 a.m. (kinabukasan)
| rowspan=&quot;2&quot; |Komersyal na broadcast (5.5 kW)
|-
|'''20.02'''
|'''Light TV'''
|[[ZOE Broadcasting Network|Light TV]]
|Lunes - Sabado: 8 a.m. - 8 p.m. Linggo: 7 a.m. - 8 p.m.
|-
|'''20.22'''
|'''A2Z 1Seg'''
|[[A2Z|A2Z Davao]]
|4:3 [[240p]] [[LDTV]]
|Lunes, Martes, Huwebes: 5 a.m. - 12:15 a.m. (the next day) Miyerkules, Biyernes: 5 a.m. - midnight (the next day) Sabado: 6 a.m. - 11:30 p.m. Linggo: 6 a.m. - 12:45 a.m. (kinabukasan)
|''[[1seg]]''
|-
|[[DXSQ-TV]]
|'''38'''
|'''617.143 MHz'''
(Digos City)
|'''38.01'''
|[[Sagay Broadcasting Corporation]]
| '''Kapampi TV'''
| Kakampi TV
| 4:3 [[480i]] [[SDTV]]
|24 na oras
| Pagsubok sa broadcast (500 watts)
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | [[DXNP-TV]]
| rowspan=&quot;4&quot; | '''45'''
| rowspan=&quot;4&quot; | '''659.143&amp;nbsp;MHz'''
|'''11.01'''
| rowspan=&quot;4&quot; | [[People's Television Network]]
| '''PTV HD1'''
| PTV Davao
| rowspan=&quot;2&quot; | 16:9 (sometimes 4:3 up-scaled) [[1080i]] [[High-definition television|HDTV]]
| rowspan=&quot;4&quot; | '''Lunes''': &lt;br /&gt; 5 n.u. - 1 n.u. &lt;br /&gt; '''Martes-Biyernes''': &lt;br /&gt; 6 n.u. - 1 n.u. &lt;br /&gt; '''unang Biyernes ng buwan''': &lt;br /&gt; 4 n.u. - 1 n.u. &lt;br /&gt; '''Sabado''': &lt;br /&gt; 6 n.u. - hatinggabi &lt;br /&gt; '''Linggo''': &lt;br /&gt; 7 n.u. - hatinggabi (kinabukasan)
| rowspan=&quot;2&quot; | ''Test broadcast'' 
|-
|'''11.02'''
| '''PTV HD2'''
| PTV Manila Feed
|-
|'''11.03'''
| '''PTV SD2'''
| rowspan=&quot;2&quot; {{n/a|Gray screen}}
| ''Nakaitim na iskrin''
| Gray screen
|-
|'''11.04'''
| '''PTV 1seg'''
| 16:9 (sometimes 4:3 up-scaled) [[240p]] [[LDTV]]
| [[1seg]]
|}

=== Region XII (Soccsksargen) ===

==== South Cotabato ====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!Callsign
! class=&quot;unsortable&quot; |Tsanel sa [[Ultra high frequency|UHF]]
! class=&quot;unsortable&quot; |[[Dalasan]]
! width=&quot;6%&quot; | [[Virtual channel|LCN]]
!Taga-ere
(''broadcaster'')
!Maiksing pangalang [[PSIP]]
! class=&quot;unsortable&quot; |Programa
! class=&quot;unsortable&quot; |Anyo ng larawan
!Oras ng pag-ere
!Karagdagan
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |DXER-TV
| rowspan=&quot;4&quot; |'''18'''
| rowspan=&quot;4&quot; |'''497.143 MHz'''
(General Santos City and Soccsksargen)
|'''5.01'''
| rowspan=&quot;4&quot; |[[TV5 Network|TV5 Network Inc.]]
|'''TV5'''
|[[TV5 (himpilan ng telebisyon)|TV5 General Santos]]
| rowspan=&quot;3&quot; |16:9 480i SDTV
| rowspan=&quot;2&quot; |Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
| rowspan=&quot;3&quot; |Komersyal na broadcast (10 kW)
|-
|'''5.02'''
|'''OnePH'''
|[[One PH]]
|-
|'''5.03'''
|'''One Sports'''
|[[TV5 Network|One Sports]]
|6 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
|-
|'''5.04'''
|'''One Seg S1'''
|[[TV5 (himpilan ng telebisyon)|TV5 General Santos]]
|16:9 [[240p]] [[LDTV]]
|Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
|[[1seg]]
|-
| rowspan=&quot;8&quot; |DXBG-TV
| rowspan=&quot;8&quot; |'''34'''
| rowspan=&quot;8&quot; |'''593.143 MHz'''
(General Santos City and Soccsksargen)
|'''8.01'''
| rowspan=&quot;8&quot; |[[GMA Network|GMA Network Inc.]]
|'''GMA'''
|[[GMA Network|GMA General Santos]]
| rowspan=&quot;7&quot; |16:9 [[480i]] [[SDTV]]
|Lunes-Biyernes: 5:30 a.m. - 12:35 a.m (kinabukasan)&lt;br /&gt;Sabado: 5 a.m. -hatinggabi Linggo: &lt;br /&gt;5:30 a.m. - 12:30 a.m (kinabukasan)
| rowspan=&quot;7&quot; |Komersyal na broadcast (10 kW)
|-
|'''8.02'''
|'''GTV'''
|[[GTV (himpilang pantelebisyon sa Pilipinas)|GTV]]
| rowspan=&quot;1&quot; |Lunes - Sabado: 5:30 a.m. - hatinggabi Linggo: 6:00 a.m. - hatinggabi
|-
|'''8.03'''
|'''HEART OF ASIA'''
|[[Heart of Asia (telebisyong tsanel)|Heart of Asia]]
| rowspan=&quot;4&quot; |6 a.m. - hatinggabi
|-
|'''8.06'''
|'''HALLYPOP'''
|[[Hallypop (Philippine TV channel)|Hallypop]]
|-
|'''8.07'''
|'''I HEART MOVIES'''
|[[I Heart Movies]]
|-
|'''8.08'''
|'''PINOY HITS'''
|[[GMA Network|Pinoy Hits]]
|-
|'''8.11'''
!'''''(UNNAME)'''''
!Black Screen
!TBA
|-
|'''8.31'''
|'''GMA 1Seg'''
|[[GMA Network|GMA General Santos]]
|4:3 [[240p]] [[LDTV]]
|Lunes-Biyernes: 5:30 a.m. - 12:35 a.m (kinabukasan)&lt;br /&gt;Sabado: 5 a.m. -hatinggabi Linggo: &lt;br /&gt;5:30 a.m. - 12:30 a.m (kinabukasan)
|''[[1seg]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |DXBC-TV
| rowspan=&quot;2&quot; |'''37'''
| rowspan=&quot;2&quot; |'''611.143 MHz'''
(General Santos City)
|'''37.01'''
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Brigada Mass Media Corporation]] at [[Baycomms Broadcasting Corporation]]
|'''Brigada News TV'''
| rowspan=&quot;2&quot; |Brigada TV
| rowspan=&quot;2&quot; |16:9 [[1080i]] [[High-definition na telebisyon|HDTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; |4:30 a.m. - 10:00 p.m.
|Pagsubok sa broadcast (500 watts)
|-
|'''37.31'''
|'''Brigada News TV 1seg'''
|''[[1seg]]''
|}

=== Region XIII (Caraga Region) ===

==== Agusan del Norte ====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!Callsign
! class=&quot;unsortable&quot; |Tsanel sa [[Ultra high frequency|UHF]]
! class=&quot;unsortable&quot; |[[Dalasan]]
! width=&quot;6%&quot; | [[Virtual channel|LCN]]
!Taga-ere
(''broadcaster'')
!Maiksing pangalang [[PSIP]]
! class=&quot;unsortable&quot; |Programa
! class=&quot;unsortable&quot; |Anyo ng larawan
!Oras ng pag-ere
!Karagdagan
|-
| rowspan=&quot;8&quot; | DXBM-TV
| rowspan=&quot;8&quot; | '''15'''
| rowspan=&quot;8&quot; | '''479.143 MHz'''
(Butuan City and Caraga)
|'''26.01'''
| rowspan=&quot;8&quot; | [[GMA Network|GMA Network Inc.]]
| '''GMA'''
|[[GMA Network|GMA Butuan City]]
| rowspan=&quot;7&quot; | 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
| Lunes-Biyernes: 5:30 a.m. - 12:35 a.m (kinabukasan)&lt;br /&gt;Sabado: 5 a.m. -hatinggabi Linggo: &lt;br /&gt;5:30 a.m. - 12:30 a.m (kinabukasan)
| rowspan=&quot;7&quot; | Komersyal na broadcast (10 kW)
|-
|'''26.02'''
| '''GTV'''
| [[GTV (himpilang pantelebisyon sa Pilipinas)|GTV]]
| rowspan=&quot;1&quot; |Lunes - Sabado: 5:30 a.m. - hatinggabi Linggo: 6:00 a.m. - hatinggabi
|-
|'''26.03'''
| '''HEART OF ASIA'''
|[[Heart of Asia (telebisyong tsanel)|Heart of Asia]]
| rowspan=&quot;4&quot; |6 a.m. - hatinggabi
|-
|'''26.06'''
| '''HALLYPOP'''
|[[Hallypop (Philippine TV channel)|Hallypop]]
|-
|'''26.07'''
|'''I HEART MOVIES'''
|[[I Heart Movies]]
|-
|'''26.08'''
|'''PINOY HITS'''
|[[GMA Network|Pinoy Hits]]
|-
|'''26.11'''
!'''''(UNNAME)'''''
!Black Screen
!TBA
|-
|'''26.31'''
|'''GMA 1Seg'''
|[[GMA Network|GMA Butuan City]]
|4:3 [[240p]] [[LDTV]]
|Lunes-Biyernes: 5:30 a.m. - 12:35 a.m (kinabukasan)&lt;br /&gt;Sabado: 5 a.m. -hatinggabi Linggo: &lt;br /&gt;5:30 a.m. - 12:30 a.m (kinabukasan)
|''[[1seg]]''
|}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

{{DEFAULTSORT:Dihital na telebisyon na mga himpilan sa Pilipinas}}
[[Kategorya:Mga dihital na himpilang pantelebisyon sa Pilipinas| ]]
[[Kategorya:Lists of television channels by country|Philippines]]
[[Kategorya:Telebisyon sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Philippine television-related lists]]
[[Kategorya:Mga talaan ng dihital na telebisyon|Pilipinas, Himpilan]]</text>
      <sha1>px1h7nzwtzciw27m3a62c28rxqxrnpi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221469</id>
      <parentid>2221467</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:41:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Julius Santos III</username>
        <id>139725</id>
      </contributor>
      <comment>/* Visayas */</comment>
      <origin>2221469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45383" sha1="5q9spdcoup8qgtgs7nlksg30fpc5tzf" xml:space="preserve">{{For|talaan ng mga analog na himpilang pangtelebisyon|Talaan ng mga analogong himpilang pangtelebisyon sa Pilipinas}}
{{Multiple issues|{{primary sources|date=Oktubre 2020}}
{{Unreliable sources|date=Abril 2025}}
{{more citations needed|date=Oktubre 2020}}
{{update|date=Abril 2023}}
}}

[[File:Digital broadcast standards.svg|thumb|400x400px|Pamantayan ng [[dihital na telebisyon]] sa buong mundo.]]

Ito ang isang '''talaan ng mga himpilang pantelebisyon na [[dihital na telebisyon sa Pilipinas|naka-dihital sa Pilipinas]]'''.&lt;ref&gt;{{cite web |title=NTC List of DTTB Stations via FOI website |url=http://storage.googleapis.com/request-attachments/3qwepDblYFlFpRIAxnpr8DeBq7m2qrvCyUDjZHDqcWYLHU55YohnTf2QwdWk8xHnErMQ6iIXPAiLJZM2qJGi32oxvPDGCessrNvB/NTC%20FOI%20223511250758.pdf |website=foi.gov.ph |date=September 6, 2019}}&lt;/ref&gt; Mapapanood ang mga tsanel sa nakasaad na lugar. Pinagtibay ng[[National Telecommunication Commission|Pambansang Komisyon sa Telekomunikasyon (NTC)]] ang pamantayang [[ISDB-T]] para sa mga telebisyon sa Pilipinas.

==Paunang impormasyon==
[[File:ISDB-T CH Seg Prog allocation.svg|thumb|Mga bahagi (''segment'') ng ISDB-T]]
Huling isinapanahon noong Nobyembre 2025.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dtvpilipinas.org/ |title=DTV Pilipinas official website |access-date=2020-07-15 |archive-date=2020-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716060054/https://www.dtvpilipinas.org/ |url-status=dead }} {{cite web |url=https://dtvpilipinas.blogspot.com |title=DTV Pilipinas official blogsite }}&lt;/ref&gt; Nasa ''test broadcast'' pa rin ang karamihan sa mga nakalistang himpilan. Inaasahang permanenteng magsasara ang lahat ng mga naka-analog na serbisyo pagdating ng taong 2026.&lt;ref name=ntcph&gt;{{cite news |title=Gov't wants analog TV switched off by 2023 |url=https://www.gmanetwork.com/news/story/599484/money/companies/gov-t-wants-analog-tv-switched-off-by-2023 |work=GMA News Online |date=February 14, 2017 |author=Cabuenas, Jon Viktor D.}}&lt;/ref&gt;

''Galing sa ibang pahina ng wiking ito pati na rin sa mga sanggunian ang datos na ipinapakita sa talaang ito. Maaaring iba ang masagap na tsanel depende sa lugar o di kaya sa lakas ng signal ng himpilan. Karamihan rin ng mga nakalagay na tsanel rito ay naka-test broadcast, kaya naman maaaring hindi masagap ng ilang lugar ang ilang himpilan dahil sa mahinang signal (o dead spot) o di kaya'y mahina ang lakas ng pagta-transmit ng mga himpilan. May ilan ding mga tsanel na naka-encrypt at maaaring mapanood lamang sa piling mga tagagawang (manufacturer) ng set-top box o mobile dongle.''
{{clear}}

==National Capital Region==

{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot;
|-
! Callsign
! class=&quot;unsortable&quot;| [[Ultra high frequency|UHF]] Channel
! class=&quot;unsortable&quot;| [[Dalas]]
! width=&quot;6%&quot; | [[Virtual channel|LCN]]
! Broadcaster
! Maikling pangalan
! class=&quot;unsortable&quot;| Pagprograma
! class=&quot;unsortable&quot;| Format ng Larawan
! Mga Oras ng Pag-broadcast
! Mga Tala
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | [[DWGT-TV]]
| rowspan=&quot;4&quot; | '''14'''
| rowspan=&quot;4&quot; | '''473.143 MHz'''
| '''4.01'''
| rowspan=&quot;4&quot; | [[People's Television Network]]
| '''PTV HD1'''
| [[People's Television Network|PTV]]
| 16:9 [[1080i]] [[High-Definition Television|HDTV]]
| Lunes - Biyernes: 5:30 a.m. - hatinggabi Weekends: 7 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
| Komersyal na broadcast (10 kW)
|-
| '''4.02'''
| '''PTV SD1'''
| [[Congress TV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | 9 a.m. - 9 p.m.
| rowspan=&quot;2&quot; | Pagsubok sa broadcast
|-
| '''4.03'''
| '''PTV SD2'''
| [[DZRB-AM|Radyo Pilipinas 1]]
|-
| '''4.04'''
| '''PTV 1SEG'''
| [[People's Television Network|PTV]]
| [[16:9]] [[240p]] [[LDTV]]
| Lunes - Biyernes: 5:30 a.m. - hatinggabi Weekends: 7 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
| [[1seg]]
|-
| rowspan=&quot;9&quot; | [[DZBB-TV]]
| rowspan=&quot;9&quot; | '''15'''
| rowspan=&quot;9&quot; | '''479.143 MHz'''
| '''7.01'''
| rowspan=&quot;9&quot; | [[GMA Network (kompanya)|GMA Network, Inc.]]
|  '''GMA'''
| [[GMA Network]]
| rowspan=&quot;8&quot; | 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
| Lunes-Biyernes: 5:30 a.m. - 12:35 a.m (kinabukasan)&lt;br /&gt;Sabado: 5 a.m. -hatinggabi Linggo: &lt;br /&gt;5:30 a.m. - 12:30 a.m (kinabukasan)
| rowspan=&quot;7&quot; | Komersyal na broadcast (15 kW TPO; 100 kW ERP)
|-
| '''7.02'''
| '''GTV'''
| [[GTV (himpilang pantelebisyon sa Pilipinas)|GTV]]
| Lunes - Sabado: 5:30 a.m. - hatinggabi Linggo: 6:00 a.m. - hatinggabi
|-
| '''7.03'''
| '''HEART OF ASIA'''
| [[Heart of Asia (telebisyong tsanel)|Heart of Asia]]
| rowspan=&quot;4&quot; | 6 a.m. - hatinggabi
|-
| '''7.06'''
| '''HALLYPOP'''
| [[Hallypop (Philippine TV channel)|Hallypop]]
|-
| '''7.07'''
| '''I HEART MOVES'''
| [[I Heart Movies]]
|-
| '''7.08'''
| '''PINOY HITS'''
| [[GMA Network (kompanya)#Pinoy Hits|Pinoy Hits]]
|-
| '''7.11'''
| {{n/a|'''(UNNAMED)'''}}
| {{n/a|Black Screen}}
| {{n/a|TBA}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | '''7.21'''
| rowspan=&quot;2&quot; | '''GMA 1Seg'''
| rowspan=&quot;2&quot; | [[GMA Network]]
| rowspan=&quot;2&quot; | Lunes-Biyernes: 5:30 a.m. - 12:35 a.m (kinabukasan)&lt;br /&gt;Sabado: 5 a.m. - hatinggabi Linggo: &lt;br /&gt;5:30 a.m. - 12:30 a.m (kinabukasan)
| rowspan=&quot;2&quot; | [[1seg]]
|-
| 4:3 [[240p]] [[LDTV]]
|-
| [[DZMV-TV]]
| '''16'''
| '''485.143 MHz'''
| '''2.01'''
| [[Advanced Media Broadcasting System]]
| '''All TV HD'''
| [[All TV]]
| 16:9 [[1080p]] [[HDTV]]
| Lunes - Biyernes: 12 n.n. - 9:30 p.m. Sabado - Linggo: 11:30 a.m. - 9:30 p.m.
| Pagsubok na broadcast (10 kW)
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[DZTV-TV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | '''17'''
| rowspan=&quot;2&quot; | '''491.143 MHz'''
| '''13.01'''
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Intercontinental Broadcasting Corporation]]
|'''IBC HD'''
| [[Intercontinental Broadcasting Corporation|IBC 13]]
| [[16:9]] [[1080i]] [[HDTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 11:00 p.m. Sabado - Linggo: 7:00 a.m. - 10:00 p.m.
| rowspan=&quot;2&quot; | Pagsubok na broadcast (3 kW)
|-
| '''13.02'''
| '''DWAN HD'''
| [[DWAN-AM|DWAN 1206]]
| 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | [[DWET-TV]]
| rowspan=&quot;4&quot; | '''18'''
| rowspan=&quot;4&quot; | '''497.143 MHz'''
|  '''5.01'''
| rowspan=&quot;4&quot; | [[TV5 Network|TV5 Network Inc.]] at [[Cignal TV]]
| '''TV5'''
| [[TV5 (Philippine TV network)|TV5]]
| rowspan=&quot;3&quot; | 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
| rowspan=&quot;3&quot; | Komersyal na broadcast (10 kW)
|-
| '''5.02'''
| '''RPTV'''
| [[RPTV (TV channel)|RPTV]]
|-
| '''5.03'''
| '''One Sports'''
| [[One Sports (TV channel)|One Sports]]
| 6 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
|-
| '''5.35'''
| '''One Seg S1 '''
| [[TV5 (Philippine TV network)|TV5]]
| 16:9 [[144p]] [[LDTV]]
| Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
| [[1seg]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[DZKB-TV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | '''19'''
| rowspan=&quot;2&quot; | '''503.143 MHz'''
| '''19.02'''
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Radio Philippines Network]], [[Nine Media Corporation]] at [[Cignal TV]] (pinamamahalaan sa ilalim ng [[local marketing agreement|blocktime agreement]] kasama ng [[TV5 Network, Inc.]])
| '''RPTV HD'''
| rowspan=&quot;2&quot; | [[RPTV (TV channel)|RPTV]]
| 16:9 [[1080i]] [[High-definition na telebisyon|HDTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | 6 a.m. - hatinggabi
| Komersyal na broadcast (3 kW)
|-
| '''19.06'''
| '''RPTV HD 1Seg'''
| 16:9 [[240p]] [[LDTV]]
| [[1seg]]
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | [[DZOE-TV]]
| rowspan=&quot;3&quot; | '''20'''
| rowspan=&quot;3&quot; | '''509.143 MHz'''
| '''20.21'''
| rowspan=&quot;3&quot; | [[ZOE Broadcasting Network]] (pinamamahalaan sa ilalim ng [[local marketing agreement|blocktime agreement]] kasama ng [[ABS-CBN Corporation]])
| '''A2Z'''
| [[A2Z (tsanel pantelebisyon)|A2Z]]
| rowspan=&quot;2&quot; | 4:3 [[480i]] [[SDTV]]
| Lunes, Martes, Huwebes: 5 a.m. - 12:15 a.m. (the next day) Miyerkules, Biyernes: 5 a.m. - midnight (the next day) Sabado: 6 a.m. - 11:30 p.m. Linggo: 6 a.m. - 12:45 a.m. (kinabukasan)
| rowspan=&quot;2&quot; | Komersyal na broadcast (10 kW TPO; 30 kW ERP)
|-
| '''20.24'''
| '''Light TV'''
| [[DZOZ-DTV|Light TV]]
| Lunes - Sabado: 8 a.m. - 8 p.m. Linggo: 7 a.m. - 8 p.m.
|-
| '''20.31'''
| '''A2Z Oneseg'''
| [[A2Z (tsanel pantelebisyon)|A2Z]]
| 4:3 [[240p]] [[LDTV]]
| Lunes - Biyernes 5 a.m. - hatinggabi Sabado: 6 a.m. - 11:30 p.m. Linggo: 7 a.m. - 11:30 p.m. (kinabukasan)
| rowspan=&quot;1&quot; |[[1Seg]]
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | [[DWCP-DTV]]
| rowspan=&quot;5&quot; | '''21'''
| rowspan=&quot;5&quot; | '''515.143 MHz'''
| '''21.02'''
| rowspan=&quot;5&quot; | [[Southern Broadcasting Network]] at [[Solar Entertainment Corporation]]
| '''SolarFlix'''
| [[SolarFlix]]
| rowspan=&quot;5&quot; | 4:3 [[480i]] [[SDTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | 8 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
| Ganap na lumipat mula sa analog patungo sa dihital sa komersyal na broadcast (3 kW)
|-
| '''21.03'''
| '''Shop TV'''
| [[Shop TV]]
| Komersyal na broadcast (3 kW)
|-
| '''21.04'''
| '''DepEd ALS'''
| [[Solar Learning]]/[[DepEd TV|DepEd TV ALS]]
| Maaaring mag-iba ang mga oras
| rowspan=&quot;3&quot; | Pagsubok sa broadcast
|-
| '''21.06'''
| '''DepEd NCR PRIME'''
| [[Solar Learning]]/[[DepEd TV|DepEd TV NCR Prime]]
| 7 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
|-
| '''21.07'''
| '''DepEd Central'''
| [[Solar Learning]]/[[DepEd TV|DepEd TV Central]]
| 7 a.m. - 7 p.m.  (Lunes - Sabado)
|-
| rowspan=&quot;2&quot; {{n/a|PA}}
| rowspan=&quot;2&quot; | '''23'''
| rowspan=&quot;2&quot; | '''527.143 MHz'''
| '''23.01'''
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Aliw Broadcasting Corporation]]
| '''ALIW CHANNEL 23'''
| rowspan=&quot;2&quot; | [[DWIZ]]
| 16:9 [[1080i]] [[High-definition na telebisyon|HDTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | Maaaring mag-iba ang mga oras
| rowspan=&quot;2&quot; | Pagsubok sa broadcast / Pagsubok sa Configuration (1 kW)
|-
| '''23.02'''
| '''DWIZ NEWS TV'''
| 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | [[DZEC-DTV]]
| rowspan=&quot;5&quot; | '''28'''
| rowspan=&quot;5&quot; | '''557.143 MHz'''
| '''28.01'''
| rowspan=&quot;5&quot; | [[Eagle Broadcasting Corporation]]
| '''NET 25 HD'''
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Net 25]]
| 16:9 [[1080i]] [[HDTV]]
| rowspan=&quot;5&quot; | 5 a.m. – hatinggabi (kinabukasan)
| rowspan=&quot;5&quot; | Komersyal na broadcast (10 kW)
|-
| '''28.02'''
| '''NET 25 SD'''
| 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
|-
| '''28.03'''
| '''INCTV HD'''
| rowspan=&quot;2&quot; | [[INC TV]]
|  16:9 [[1080i]] [[HDTV]]
|-
| '''28.04'''
| '''INCTV SD'''
| 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
|-
| '''28.05'''
| '''EBC RESERVED'''
| [[Net 25]]
| 16:9 [[1080i]] [[HDTV]]
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | [[DZRJ-DTV]]
| rowspan=&quot;5&quot; | '''29'''
| rowspan=&quot;5&quot; | '''563.143 MHz'''
| '''29.21'''
| rowspan=&quot;5&quot; | [[Rajah Broadcasting Network]]
| '''RJ DigiTV'''
| [[DZRJ-DTV|RJ DigiTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | 16:9 [[480i]] [[Standard-definition television|SDTV]]
| 5 a.m. - 2 a.m. (kinabukasan)
| Ganap na lumipat mula sa analog patungo sa dihital (Nasa ilalim pa rin ng pagsubok na broadcast) (2.5kW)
|-
| '''29.22'''
| '''Timeless TV'''
| Timeless TV
| 24 Oras
| rowspan=&quot;4&quot; | Pagsubok na broadcast
|-
| '''29.23'''
| '''Radyo Bandido TV'''
| [[DZRJ-AM|Radyo Bandido]]
| 4:3 [[480i]] [[SDTV]]
| 5 a.m. - hatinggabi
|-
| '''29.24'''
| '''Rock of Manila TV'''
| Rock MNL
| rowspan=&quot;2&quot; | 16:9 [[480i]] [[Standard-definition television|SDTV]]
| 5 a.m. - 2 a.m. (kinabukasan)
|-
| '''29.25'''
| '''TV Maria'''
| [[TV Maria]]
| 24 Oras
|-
| rowspan=&quot;7&quot; | [[DWKC-DTV]]
| rowspan=&quot;7&quot; | '''31'''
| rowspan=&quot;7&quot; | '''575.143 MHz'''
| '''31.01'''
| rowspan=&quot;7&quot; | [[Broadcast Enterprises and Affiliated Media]]
| '''PRTV PRIME'''
| [[PRTV Prime Media]]
| [[16:9]] [[480i]] [[SDTV]]
| 6 a.m. - hatinggabi
| rowspan=&quot;7&quot; | Ganap na inilipat mula analog patungo sa dihital sa Commercial broadcast (5kW)
|-
| '''31.02'''
| '''BLAST SPORTS'''
| Blast Sports
| [[16:9]] [[1080i]] [[HDTV]]
| 6 a.m. - hatinggabi
|-
| '''31.03'''
| '''KNOWLEDGE CHANNEL'''
| [[Knowledge Channel]]
| rowspan=&quot;3&quot; | [[4:3]] [[480i]] [[SDTV]]
| 6 a.m. - 11 p.m.
|-
| '''31.04'''
| '''RESERVED'''
| Test card
| Lunes - Biyernes: 6 a.m. - hatinggabi Sabado - Linggo: 6 a.m. - hatinggabi
|-
|'''31.05'''
| '''BILYONARYO NEWS CHANNEL'''
| [[Bilyonaryo News Channel]]
| rowspan=&quot;3&quot; | 6 a.m. - hatinggabi
|-
|'''31.06'''
| '''LIFE TV'''
| [[Life TV]]
|-
| '''31.07'''
| '''PILIPINAS HD'''
| [[Pilipinas HD]]
| [[16:9]] [[480i]] [[SDTV]]
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | [[DZOZ-DTV]]
| rowspan=&quot;3&quot; | '''33'''
| rowspan=&quot;3&quot; | '''587.143 MHz'''
|'''33.01'''
| rowspan=&quot;3&quot; | [[ZOE Broadcasting Network]]
| '''Light TV HD'''
| [[ZOE Broadcasting Network|Light TV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
| rowspan=&quot;3&quot; | Lunes - Sabado: 8 a.m. - 8 p.m. Linggo: 7 a.m. - 8 p.m.
| rowspan=&quot;2&quot; | Ganap na lumipat mula sa analog patungo sa dihital (Nasa ilalim pa rin ng pagsubok na broadcast) (5 kW TPO; 25 kW ERP)
|-
| '''33.02'''
| '''Light TV SD1'''
| Light TV Promotional channel
|-
| '''33.31'''
| '''Light TV 1seg'''
| [[ZOE Broadcasting Network|Light TV]]
| 4:3 [[240p]] [[LDTV]]
| [[1seg]]
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | [[DWAO-TV]]
| rowspan=&quot;5&quot; | '''38'''
| rowspan=&quot;5&quot; | '''617.143 MHz'''
| '''55.01'''
| rowspan=&quot;5&quot; | [[Progressive Broadcasting Corporation]]
| '''UNTV'''
| [[UNTV]]
| 16:9 [[1080i]] [[HDTV]]
| rowspan=&quot;5&quot; | 24 na oras
| rowspan=&quot;3&quot; | Pagsubok na broadcast (1 kW)
|-
| '''55.02'''
| '''STV'''
| [[STV (Pilipinas)|STV]] / kasalukuyang mirror feed mula sa [[UNTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | 16:9 [[1080i]] [[High-definition television|HDTV]]
|-
| '''55.03'''
| '''TRUTH CHANNEL'''
| [[Truth Channel]]
|-
| '''55.04'''
| '''UNTV Reserve'''
| {{n/a|Blank feed}}
| rowspan=&quot;2&quot; | 4:3 [[240p]] [[LDTV]]
| {{n/a|Itim na screen}}
|-
| '''55.31'''
| '''UNTV 1SEG'''
| [[UNTV]]
| [[1seg]]
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | [[DWVN-DTV]]
| rowspan=&quot;4&quot; | '''45'''
| rowspan=&quot;4&quot; | '''659.143 MHz'''
| '''45.01'''
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Gateway UHF Television Broadcasting]]
| '''Hope Phil'''
| [[Hope Channel Philippines]]
| 16:9 [[1080i]] [[HDTV]]
| rowspan=&quot;4&quot; | 24 na oras
| rowspan=&quot;4&quot; | Ganap na lumipat mula sa analog patungo sa dihital (Mahina ang paghahatid ng signal, Nasa ilalim pa rin ng pagsubok na broadcast) (3.5kW)
|-
| '''45.02'''
| '''Hope Intl'''
| [[Hope International (Seventh-day Adventist)|Hope International]]
| 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
|-
| '''45.03'''
| '''Hope Live'''
| [[Hope Channel Philippines|Hope Channel Philippines]]
| 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
|-
| '''45.04'''
| [[Global Satellite Technology Services]]
| '''One Media'''
| [[One Media Network]]
| 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | [[DZCE-TV]]
| rowspan=&quot;3&quot; | '''49'''
| rowspan=&quot;3&quot; | '''683.143 MHz'''
| '''01.01'''
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Christian Era Broadcasting Service International]] 
| '''INC TV HD'''
| rowspan=&quot;3&quot; | [[DZCE-TV|INC TV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | 16:9 [[1080i]] [[High-definition na telebisyon|HDTV]]
| rowspan=&quot;3&quot; | 4 a.m. – hatinggabi
| rowspan=&quot;3&quot; | Pagsubok na broadcast (10 kW)
|-
| '''01.02'''
| '''INC TV HD1'''
|-
| '''01.03'''
| '''INC TV SD'''
| 4:3 [[480i]] [[SDTV]]
|-
| rowspan=&quot;4&quot; {{n/a|PA}}
| rowspan=&quot;4&quot; | '''51'''
| rowspan=&quot;4&quot; | '''695.143 MHz'''
| '''5.01'''
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Cignal TV|Mediascape Inc.]] at [[TV5 Network|TV5 Network Inc.]]
| '''TV5'''
| [[TV5 (Philippine TV network)|TV5]]
| rowspan=&quot;3&quot; | 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
| rowspan=&quot;3&quot; | Komersyal na broadcast (Mirror feed mula sa DTT-18)
|-
| '''5.02'''
| '''RPTV'''
| [[RPTV (TV channel)|RPTV]]
|-
| '''5.03'''
| '''One Sports'''
| [[One Sports (TV channel)|One Sports]]
| 6 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
|-
| '''5.35'''
| '''One Seg S1 '''
| [[TV5 (Philippine TV network)|TV5]]
| 16:9 [[144p]] [[LDTV]]
| Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
| [[1seg]]
|}
 &lt;/div&gt;

==Luzon==
 {{update section|date=Mayo 2022}}

===Rehiyon I (Rehiyon ng Ilocos)===

====Ilocos Sur====
 &lt;div style=&quot;overflow: auto&quot;&gt;
 {|  class=&quot;wikitable sortable&quot;
 |-
 !Callsign
 !class=&quot;unsortable&quot;|[[Ultra high frequency|UHF]] Channel
 !class=&quot;unsortable&quot;|[[Dalas]]
 !width=&quot;6%&quot; |  [[Virtual channel|LCN]]
 !Broadcaster
 !Maikling pangalan
 !class=&quot;unsortable&quot;|Pagprograma
 !class=&quot;unsortable&quot;|Format ng Larawan
 !Mga Oras ng Pag-broadcast
 !Mga Tala
 |-
 |  rowspan=&quot;8&quot; |[[DWBC-TV]]
 |  rowspan=&quot;8&quot; |'''15'''
 |  rowspan=&quot;8&quot; |'''479.143 MHz''' (Metro Vigan at Northern Luzon)
 |'''48.01'''
 |  rowspan=&quot;8&quot; |[[GMA Network (company)|GMA Network, Inc.]]
 |  '''GMA'''
 |[[DWBC-TV|GMA Ilocos]]
 |  rowspan=&quot;7&quot; |  4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  Mga Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado: &lt;br /&gt; 5 a.m. - hatinggabi &lt;br /&gt; Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:25 a.m. (ang  susunod na araw)
 |  rowspan=&quot;5&quot; |Komersyal na broadcast (5 kW)
 |-
 |'''48.02'''
 |  '''GTV'''
 |[[GTV (Philippine TV network)|Good TV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |5:30 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |-
 |'''48.03'''
 |  '''Heart of Asia'''
 |[[Heart of Asia (channel sa TV)|Heart of Asia]]
 |  rowspan=&quot;3&quot; |6:00 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |-
 |'''48.06'''
 |'''HALLYPOP'''
 |[[Hallypop (Philippine TV channel)|Hallypop]]
 |-
 |'''48.07'''
 |'''I HEART MOVES'''
 |[[I Heart Movies]]
 |-
 |'''48.08'''
 |'''(HINDI PANGALAN)'''
 |{{n/a|Itim na screen}}
 |  TBA
 |rowspan=&quot;2&quot; |Subok na broadcast
 |-
 |'''7.11'''
 |  '''DepEd TV'''
 |  [[DepEd TV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  7 a.m. - 7 p.m.  (Lunes Sabado)
 |-
 |'''48.31'''
 |'''GMA 1SEG'''
 |[[DWBC-TV|GMA Ilocos relay]]
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  Mga Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado: &lt;br /&gt; 5 a.m. - hatinggabi &lt;br /&gt; Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:25 a.m. (ang  susunod na araw)
 |[[1seg]]
 |}
 &lt;/div&gt;

===Cordillera Administrative Region (CAR)===

====Benguet====
 &lt;div style=&quot;overflow: auto&quot;&gt;
 {|  class=&quot;wikitable sortable&quot;
 !Callsign
 ![[Ultra high frequency|UHF]]
 ![[Dalas]]
 ![[Virtual channel|LCN]]
 !Broadcaster
 !Maikling pangalan
 !Pagprograma
 !Format ng Larawan
 !Mga Oras ng Pag-broadcast
 !Mga Tala
 |-
 |  rowspan=&quot;8&quot; |  [[DWHB-TV]]
 |  rowspan=&quot;3&quot; |  '''26'''
 |  rowspan=&quot;3&quot; |  '''545.143 MHz'''
 (Metro Baguio Northern at Central Luzon)
 |'''26.01'''
 |  rowspan=&quot;8&quot; |  [[Broadcast Enterprises at Affiliated Media]]
 |'''PIE'''
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  [[PIE (TV channel)|PIE Channel]]
 |  rowspan=&quot;2&quot; |16:9 [[480i]] [[SDTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  5 a.m. - 2 a.m. (kinabukasan)
 |  rowspan=&quot;2&quot;|Komersyal na broadcast (5kW)
 |-
 |  '''26.03'''
 |  ''' KNOWLEDGE CHANNEL'''
 |  [[Knowledge Channel]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  6 a.m. - 11 p.m.
 |-
 |  '''26.31'''
 |  '''PIE oneseg'''
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  [[PIE (TV channel)|PIE Channel]]
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  5 a.m. - 2 a.m. (kinabukasan)
 |  [[1seg]]
 |-
 |  rowspan=&quot;5&quot; |  '''27'''
 |  rowspan=&quot;5&quot; |  '''551.143 MHz'''
 (Metro Baguio)
 |  '''27.01'''
 |  '''DEPED TV'''
 |  [[Broadcast Enterprises and Affiliated Media|BEAM TV]] promotional channel / [[DepEd TV]]
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  7 a.m. - 7 p.m.
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  Pansubok na broadcast (Mahina ang Transmission ng signal) (1kW)
 |-
 |  '''27.02'''
 |  '''TV SHOP'''
 |  TV Shop Pilipinas
 |  rowspan=&quot;3&quot; |  6 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |-
 |  '''27.03'''
 |  '''PILIPINAS HD'''
 |  [[Pilipinas HD]]
 |-
 |  '''27.04'''
 |  '''LIFE TV'''
 |  [[Life TV (Philippines)|Life TV]]
 |-
 |  '''27.31'''
 |  '''BEAM TV 1Seg'''
 |  [[Broadcast Enterprises and Affiliated Media|BEAM TV]] promotional channel / [[DepEd TV]]
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  7 a.m. - 7 p.m.
 |  [[1seg]]
 |-
 |  rowspan=&quot;8&quot; |  [[DZEA-TV]]
 |  rowspan=&quot;8&quot; |  '''38'''
 |  rowspan=&quot;8&quot; |  '''617.143 MHz'''
 (Metro Baguio at Northern at Central Luzon)
 |  '''10.01'''
 |  rowspan=&quot;8&quot; |[[GMA Network (company)|GMA Network Inc.]]
 |  ''GMA'''
 |  [[DZEA-TV|GMA Dagupan/Baguio]]
 |  rowspan=&quot;7&quot; |  4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  Mga Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado: &lt;br /&gt; 5 a.m. - hatinggabi &lt;br /&gt; Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:25 a.m. (ang  susunod na araw)
 |  rowspan=&quot;5&quot; |  Komersyal na broadcast (15kW)
 |-
 |  '''10.02'''
 |  '''GTV'''
 |  [[GTV (Philippine TV network)|GTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  5:30 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |-
 |  '''10.03'''
 |  '''PUSO NG ASYA'''
 |  [[Puso ng Asya (channel sa TV)|Puso ng Asya]]
 |  rowspan=&quot;3&quot; |  6:00 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |-
 |  '''10.06'''
 |  '''HALLYPOP'''
 |  [[Hallypop (Philippine TV channel)|Hallypop]]
 |-
 |  '''10.07'''
 |  '''I HEART MOVES'''
 |  [[I Heart Movies]]
 |-
 |  '''10.08'''
 |  {{n/a|'''(UNNAME)'''}}
 |  {{n/a|Itim na screen}}
 |  {{n/a|TBA}}
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  Itim na screen
 |-
 |  '''10.11'''
 |  '''DepEd TV'''
 |  [[DepEd TV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  7 a.m. - 7 p.m.  (Lunes Sabado)
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  Pagsubok sa broadcast
 |-
 |  '''10.31'''
 |  '''GMA 1Seg'''
 |  [[DZEA-TV|GMA Dagupan/Baguio Relay]]
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  Mga Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado: &lt;br /&gt; 5 a.m. - hatinggabi &lt;br /&gt; Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:25 a.m. (ang  susunod na araw)
 |[[1seg]]
 |-
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  [[D-8-XM-TV]]
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  '''42'''
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  '''641.143 MHz''' (Metro Baguio at Northern at Central Luzon)
 |'''4.01'''
 |  rowspan=&quot;4&quot; |[[People's Television Network]]
 |  '''PTV SD1'''
 |  [[D-8-XM-TV|PTV Cordillera]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  16:9 [[480i]] [[SDTV]] (minsan [[1080i]] [[HDTV]])
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  Linggo: 5:30 a.m. – 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado 5:30 a.m. – 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Linggo: 7 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  Pagsubok sa broadcast
 |-
 |  '''4.02'''
 |  '''PTV SD2'''
 |  {{n/a|Black Screen}}
 |  rowspan=&quot;2&quot; |  16:9 [[480i]] [[SDTV]]
 |  {{n/a|TBA}}
 |  rowspan=&quot;2&quot; |  Blangkong screen
 |-
 |  '''4.03'''
 |  '''PTV SD3'''
 |  {{n/a|Black Screen}}
 |  {{n/a|TBA}}
 |-
 |  '''4.04'''
 |  '''PTV 1seg'''
 |  [[People's Television Network|PTV]]
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  Linggo: 5:30 a.m. – 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado 5:30 a.m. – 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Linggo: 7 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |  [[1seg]]
 |-
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  [[DWFB-DTV]]
 |  rowspan=&quot;4&quot; |'''44'''
 |  rowspan=&quot;4&quot; |'''653.143 MHz'''
 (Metro Baguio at Northern at Central Luzon)
 |  '''44.01'''
 |  rowspan=&quot;3&quot; |[[Global Satellite Technology Services]]
 |  '''GNN North Luzon'''
 |  [[GNN North Luzon]]
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  16:9 [[480p]] [[SDTV]] (minsan [[720p]] [[HDTV]])
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  Lunes-Linggo 5:00 a.m. - 11:00p.m.
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  Ganap na lumipat mula sa analog &lt;br /&gt; patungo sa dihital / Pagsubok sa Broadcast / Pagsubok sa Configuration
 |-
 |  '''44.02'''
 |  '''Highland TV'''
 |  Highland TV / RNG Luzon
 |-
 |  '''44.03'''
 |  '''GNN'''
 |  [[Golden Nation Network|GNN]]
 |-
 |  '''44.04'''
 |  rowspan=&quot;1&quot;|[[Global Satellite Technology Services]] at [[Gateway UHF Television Broadcasting]]
 |  '''Hope Channel PHils'''
 |  [[Hope Channel Philippines]]
 |-
 |  rowspan&quot;1&quot; {{n/a|PA}}
 |  rowspan&quot;1&quot; |  '''45'''
 |  rowspan&quot;1&quot; |  '''659.143 MHz'''
 (Metro Baguio at Northern at Central Luzon)
 |  '''45.01'''
 |  rowspan&quot;1&quot; |  [[DZTP|Tirad Pass Network]]
 |  rowspan&quot;1&quot; |  ''TPN'''
 |  rowspan&quot;1&quot; |  [[DZTP|TPN]]
 |  rowspan&quot;1&quot; |  16:9 [[1080p]] [[HDTV]]
 |  rowspan&quot;1&quot; |  5:00 a.m. - hatinggabi
 |  rowspan&quot;1&quot; |  Pagsubok sa broadcast / Pagsubok sa Configuration
 |-
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  [[DZET-TV]]
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  '''51'''
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  '''695.143 MHz'''
 (Metro Baguio at Northern at Central Luzon)
 |  '''5.01'''
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  [[TV5 Network|TV5 Network Inc.]]
 |  '''TV5'''
 |  [[DZET-TV|TV5 Baguio]]
 |  4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  Lunes, Martes, Biyernes 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) / Miyerkules, Huwebes 5:00 a.m. - 12:30 a.m. (kinabukasan) / Sabado 6:00 a.m. - 1:30 am (ang  susunod na araw) / Linggo 5:30 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan)
 |  rowspan=&quot;3&quot;|Komersyal na broadcast (5kW)
 |-
 |  '''5.02'''
 |  ''Isang PH'''
 |  [[Isang PH]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  16:9 [[480i]] [[SDTV]]
 |  24 na oras
 |-
 |  '''5.03'''
 |  ''Isang Palakasan'''
 |  [[One Sports (TV channel)|One Sports]]
 |  4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  Lunes - Sabado 8:00 a.m. - hatinggabi (sa susunod na araw) / Linggo 6:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan)
 |-
 |  '''5.35'''
 |  '''Isang Seg S1'''
 |  [[DZET-TV|TV5 Baguio Relay]]
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  Lunes, Martes, Biyernes 5:00 a.m. - 1:00 a.m. / Miyerkules, Huwebes 5:00 a.m. - 12:30 a.m. / Sabado 6:00 a.m. - 1:30 am (kinabukasan) / Linggo 5:30 a.m. -  1:00 a.m. (kinabukasan)
 |  [[1seg]]
 |-
 |}
 &lt;/div&gt;

===Rehiyon III (Central Luzon)===

====Pampanga====
 &lt;div style=&quot;overflow: auto&quot;&gt;
 {|  class=&quot;wikitable sortable&quot;
 !Callsign
 ![[Ultra high frequency|UHF]]
 ![[Dalas]]
 ![[Virtual channel|LCN]]
 !Broadcaster
 !Maikling pangalan
 !Pagprograma
 !Format ng Larawan
 !Mga Oras ng Pag-broadcast
 !Mga Tala
 |-
 |  rowspan=&quot;5&quot; |  [[DWFU-DTV]]
 |  rowspan=&quot;5&quot; |'''44'''
 |  rowspan=&quot;5&quot; |'''653.143 MHz'''
 (Pampanga)
 |'''44.01'''
 |  rowspan=&quot;5&quot; |Infomax Television at [[First United Broadcasting Corporation]]
 |  '''GNN TV44 Pampanga'''
 |  GNN Pampanga [[DWFU-DTV]]
 |  rowspan=&quot;5&quot; |4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  rowspan=&quot;5&quot; {{n/a|TBA}}
 |  rowspan=&quot;5&quot; {{n/a|Ganap na inilipat mula sa analog/&lt;br/&gt;sa dihital/Test Broadcast/Configuration Testing}}
 |-
 |'''44.02'''
 |  '''GNN'''
 |  [[Golden Nation Network|GNN]]
 |-
 |'''44.03'''
 |  '''Nakareserba'''
 |  rowspan=&quot;3&quot; {{n/a|TBA}}
 |-
 |'''44.04'''
 |  '''Nakareserba'''

 |-
 |'''44.05'''
 |  '''Nakareserba'''

 |-
 |}
 &lt;/div&gt;

===Rehiyon IV-A (Calabarzon)===

====Batangas====
 &lt;div style=&quot;overflow: auto&quot;&gt;
 {|  class=&quot;wikitable sortable&quot;
 !Callsign
 ![[Ultra high frequency|UHF]]
 ![[Dalas]]
 ![[Virtual channel|LCN]]
 !Broadcaster
 !Maikling pangalan
 !Pagprograma
 !Format ng Larawan
 !Mga Oras ng Pag-broadcast
 !Mga Tala
 |-
 |  rowspan=&quot;4&quot; |[[DWBD-TV]]
 |  rowspan=&quot;4&quot; |'''18'''
 |  rowspan=&quot;4&quot; |'''497.143 MHz'''
 (Batangas at Calabarzon)
 |'''5.01'''
 |  rowspan=&quot;4&quot; |[[TV5 Network|TV5 Network Inc.]] at [[Cignal TV|Mediascape Inc.]]
 |  '''TV5'''
 |  TV5 Batangas
 |  4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  Lunes, Martes, Biyernes 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) / Miyerkules, Huwebes 5:00 a.m. - 12:30 a.m. (kinabukasan) / Sabado 6:00 a.m. - 1:30 am (ang  susunod na araw) / Linggo 5:30 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan)
 |  rownspan=&quot;4&quot;|Komersyal na broadcast
 |-
 |'''5.02'''
 |  '''OnePH'''
 |  [[Isang PH]]
 |  16:9 [[480i]] [[SDTV]]
 |  24 na oras
 |-
 |'''5.03'''
 |  ''Isang Palakasan'''
 |  [[One Sports (TV channel)|One Sports]]
 |  4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  Lunes - Sabado 8:00 a.m. - hatinggabi (kinabukasan) / Linggo 6:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan)
 |  Komersyal na broadcast
 |-
 |'''5.35'''
 |  '''Isang Seg S1'''
 |  TV5 Batangas Relay
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  Lunes, Martes, Biyernes 5:00 a.m. - 1:00 a.m. / Miyerkules, Huwebes 5:00 a.m. - 12:30 a.m. / Sabado 6:00 a.m. - 1:30 am (kinabukasan) / Linggo 5:30 a.m. -  1:00 a.m. (kinabukasan)
 |  [[1seg]]
 |-
 |  rowspan=&quot;8&quot; |[[D-12-ZB-TV]]
 |  rowspan=&quot;8&quot; |'''32'''
 |  rowspan=&quot;8&quot; |'''581.143 MHz'''
 (Batangas at Calabarzon)
 |'''12.01'''
 |  rowspan=&quot;8&quot; |[[GMA Network (company)|GMA Network Inc.]]
 |  ''GMA'''
 |[[D-12-ZB-TV|GMA Batangas]]
 |  rowspan=&quot;7&quot; |  4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  Mga Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado: &lt;br /&gt; 5 a.m. - hatinggabi &lt;br /&gt; Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:25 a.m. (ang  susunod na araw)
 |  rowspan=&quot;5&quot; |Komersyal na broadcast (10kW)
 |-
 |'''12.02'''
 |  '''GTV'''
 |[[GTV (Philippine TV network)|GTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |5:30 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |-
 |'''12.03'''
 |  '''PUSO NG ASYA'''
 |[[Puso ng Asya (channel sa TV)|Puso ng Asya]]
 |  rowspan=&quot;3&quot; |6:00 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |-
 |'''12.06'''
 |'''HALLYPOP'''
 |[[Hallypop (Philippine TV channel)|Hallypop]]
 |-
 |'''12.07'''
 |'''I HEART MOVES'''
 |  [[I Heart Movies]]
 |-
 |'''12.08'''
 |'''(HINDI PANGALAN)'''
 |{{n/a|Itim na screen}}
 |  TBA
 |rowspan=&quot;2&quot; |  Pagsubok sa broadcast
 |-
 |'''12.11'''
 |  '''DEPED TV'''
 |  [[DepEd TV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  7 a.m. - 7 p.m.  (Lunes Sabado)

 |-
 |'''12.31'''
 |'''GMA 1-Seg'''
 |GMA Batangas Relay
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  Mga Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado: &lt;br /&gt; 5 a.m. - hatinggabi &lt;br /&gt; Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:25 a.m. (ang  susunod na araw)
 |[[1seg]]
 |}
 &lt;/div&gt;

===Rehiyon V (Rehiyon ng Bicol)===

====Camarines Sur====
 &lt;div style=&quot;overflow: auto&quot;&gt;
 {|  class=&quot;wikitable sortable&quot;
 !Callsign
 ![[Ultra high frequency|UHF]]
 ![[Dalas]]
 ![[Virtual channel|LCN]]
 !Broadcaster
 !Maikling pangalan
 !Pagprograma
 !Format ng Larawan
 !Mga Oras ng Pag-broadcast
 !Mga Tala
 |-
 |  rowspan=&quot;6&quot; {{n/a|PA}}
 |  rowspan=&quot;6&quot; |'''19'''
 |  rowspan=&quot;6&quot; |'''503.143 MHz''' &lt;br/&gt;([[Nabua, Camarines Sur]])
 |'''19.01'''
 |  rowspan=&quot;6&quot; |[[ Polytechnic State University of Bicol|  PSUB]] &lt;br&gt;at&lt;br&gt;[[Philippine Collective Media Corporation|PCMC]]
 |  '''PSUBTv'''
 |  PSUB TV
 |  rowspan=&quot;6&quot; |[[4:3]] [[480i]] [[SDTV]]
 |  rowspan=&quot;6&quot; |9 a.m. - 8 p.m.
 |  rowspan=&quot;3&quot; |  Pagsubok sa broadcast
 |-
 |'''19.02'''
 |  '''PSUB COHS'''
 |  Ang TLC Channel
 |-
 |'''19.03'''
 |  '''PSUB COBM'''
 |  Kolehiyo ng Pamamahala ng Negosyo
 |-
 |'''19.04'''
 |  '''PSUB COEAS'''
 |  BigCAS Channel
 |  rowspan=&quot;3&quot; {{n/a|Pagsubok sa Configuration}}
 |-
 |'''19.05'''
 |  '''PSUB Graduate School'''
 |  Ang Grad-Ed Channel
 |-
 |'''19.06'''
 |  '''PSUB COE'''
 |  Kolehiyo ng Inhinyero
 |-
 |  rowspan=&quot;8&quot; |[[DWHC-TV]]
 |rowspan=&quot;3&quot;|  '''32'''
 |rowspan=&quot;3&quot;|'''581.143 MHz'''
 (Metro Naga at Camarines Sur)
 |'''32.01'''
 |rowspan=&quot;3&quot;|[[Broadcast Enterprises and Affiliated Media]]
 |'''PIE'''
 |rowspan=&quot;1&quot;|[[PIE (TV channel)|PIE Channel]]
 |rowspan=&quot;2&quot;|16:9 [[480i]] [[SDTV]]
 |rowspan=&quot;1&quot;|5:00 a.m. - 2:00 a.m. (kinabukasan)
 |  rowspan=&quot;2&quot;|Komersyal na Broadcast
 |-
 |'''32.03'''
 |''' KNOWLEDGE CHANNEL'''
 |[[Knowledge Channel]]
 |6:00 a.m. - 11:00 p.m.
 |-
 |'''32.31'''
 |'''PIE oneseg'''
 |rowspan=&quot;1&quot;|[[PIE (TV channel)|PIE Channel]]
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |rowspan=&quot;1&quot;|5:00 a.m. - 2:00 a.m. (kinabukasan)
 |[[1seg]]
 |-
 |  rowspan=&quot;5&quot; |'''35'''
 |  rowspan=&quot;5&quot; |'''599.143 MHz''' &lt;br /&gt; (Metro Naga)
 |'''35.01'''
 |  rowspan=&quot;5&quot; |[[Broadcast Enterprises at Affiliated Media]]
 |'''DEPED TV'''
 |[[Broadcast Enterprises and Affiliated Media|DEPED TV]]
 |  rowspan=&quot;4&quot; |4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  7 a.m. - 7 p.m.
 |  rowspan=&quot;4&quot; |Subok na broadcast
 |-
 |'''35.02'''
 |'''TV SHOP'''
 |TV Shop Philippines
 |  6 a.m. - hatinggabi
 |-
 |'''35.03'''
 |'''PILIPINAS HD'''
 |[[Pilipinas HD]]
 |  rowspan=&quot;2&quot; |  6 a.m. - hatinggabi
 |-
 |'''35.04'''
 |'''LIFE TV'''
 |[[Life TV (Philippines)|Life TV]]
 |-
 |'''35.31'''
 |'''BEAM TV 1Seg'''
 |[[Broadcast Enterprises and Affiliated Media|BEAM TV]] promotional channel
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  7 a.m. - 7 p.m.
 |[[1seg]]
 |-
 |  rowspan=&quot;8&quot; |[[DWAI-TV]]
 |  rowspan=&quot;8&quot; |'''38'''
 |  rowspan=&quot;8&quot; |'''617.143 MHz'''
 (Metro Naga at Camarines Sur)
 |'''07.01'''
 |  rowspan=&quot;8&quot; |[[GMA Network (company)|GMA Network Inc.]]
 |  ''GMA'''
 |[[DWAI-TV|GMA Naga]]
 |  rowspan=&quot;7&quot; |  4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  Mga Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado: &lt;br /&gt; 5 a.m. - hatinggabi &lt;br /&gt; Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:25 a.m. (ang  susunod na araw)
 |  rowspan=&quot;5&quot; |Komersyal na broadcast (10kW)
 |-
 |'''07.02'''
 |  '''GTV'''
 |[[GTV (Philippine TV network)|GTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |5:30 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |-
 |'''07.03'''
 |  '''PUSO NG ASYA'''
 |[[Puso ng Asya (channel sa TV)|Puso ng Asya]]
 |  rowspan=&quot;3&quot; |6:00 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |-
 |'''07.06'''
 |'''HALLYPOP'''
 |[[Hallypop (Philippine TV channel)|Hallypop]]
 |-
 |'''07.07'''
 |'''I HEART MOVES'''
 |  [[I Heart Movies]]
 |-
 |'''07.08'''
 |'''(HINDI PANGALAN)'''
 |{{n/a|Itim na screen}}
 |rowspan=&quot;1&quot; |TBA
 |rowspan=&quot;2&quot; |Subok na broadcast
 |-
 |'''7.11'''
 |  '''DepEd TV'''
 |  [[DepEd TV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  7 a.m. - 7 p.m.  (Lunes Sabado)
 |-
 |'''07.35'''
 |'''GMA1SEG'''
 |[[DWAI-TV|GMA Naga Relay]]
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  Mga Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado: &lt;br /&gt; 5 a.m. - hatinggabi &lt;br /&gt; Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:25 a.m. (ang  susunod na araw)
 |[[1seg]]
 |-
 |  rowspan=&quot;4&quot; |[[DWMA-TV]]
 |  rowspan=&quot;4&quot; |'''46'''
 |  rowspan=&quot;4&quot; |'''665.143 MHz''' &lt;br/&gt;(Metro Naga)
 |'''8.01'''
 |  rowspan=&quot;4&quot; |[[People's Television Network]]
 |  '''PTV HD1'''
 |rowspan=&quot;2'|[[DWMA-TV|PTV Naga]]
 |  rowspan=&quot;3&quot; |16:9 [[720p]] [[HDTV]](minsan 4:3 up-scaled [[480i]] [[SDTV]])
 |  rowspan=&quot;4&quot; |Mga Araw ng Linggo: &lt;br /&gt; 6 a.m. – 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado at Linggo: &lt;br /&gt; 7 a.m. – hatinggabi (sa susunod na araw)
 |  rowspan=&quot;3&quot; |  Pagsubok sa broadcast
 |-
 |'''8.02'''
 |  '''PTV HD2'''
 |-
 |'''8.03'''
 |  '''PTV HD3'''
 |{{n/a|Black Screen}}
 |-
 |'''8.04'''
 |  '''PTV 1seg'''
 |[[People's Television Network|PTV]]
 |4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |[[1seg]]
 |-
 |  rowspan=&quot;5&quot; |[[DWIL-TV]]
 |  rowspan=&quot;5&quot; |'''48'''
 |  rowspan=&quot;5&quot; |'''677.143 MHz''' &lt;br/&gt;(Metro Naga)
 |'''48.01'''
 |  rowspan=&quot;5&quot; |[[Global Satellite Technology Services]]
 |  '''GNN'''
 |  rowspan=&quot;1&quot; |[[Golden Nation Network]] Mga Lokal na Programa
 |  rowspan=&quot;5&quot; |4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  rowspan=&quot;2&quot; |6 a.m. - hatinggabi
 |  rowspan=&quot;2&quot; |  Pagsubok sa broadcast
 |-
 |'''48.02'''
 |  '''DepEd TV - Telearalan'''
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  [[DepEd TV]] Mga Lokal na Programa
 |-
 |'''48.03'''
 |  '''LGU Naga'''
 |  {{n/a|Black Screen}}
 |  rowspan=&quot;1&quot; {{n/a|Black Screen}}
 |  rowspan=&quot;1&quot; {{n/a|Pagsubok sa Configuration}}
 |-
 |'''48.04'''
 |  '''TV Maria'''
 |  [[TV Maria]]
 |  24 na oras
 |  Pagsubok sa Broadcast
 |-
 |'''48.05'''
 |  '''Reserved Channel GNN Naga TV48'''
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  [[Golden Nation Network]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; {{n/a|Black Screen}}
 |  rowspan=&quot;1&quot; {{n/a|Pagsubok sa Configuration}}
 |}
 &lt;/div&gt;

==Visayas==

===	Rehiyon VI (Kanlurang Visayas) ===
==== Iloilo ====

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Callsign
! class=&quot;unsortable&quot;|Tsanel sa [[Ultra high frequency|UHF]]
! class=&quot;unsortable&quot;|[[Dalasan]]
! width=&quot;6%&quot; | [[Virtual channel|LCN]]
! Taga-ere
(''broadcaster'')
! Maiksing pangalang [[PSIP]]
! class=&quot;unsortable&quot;|Programa
! class=&quot;unsortable&quot;|Anyo ng larawan
! Oras ng pag-ere
! Karagdagan
|-
| [[DYJB-TV]]
| '''17'''
| '''491.143 MHz'''
(Guimaras)
| '''17.01'''
| [[Intercontinental Broadcasting Corporation]]
| '''IBC HD'''
| [[Intercontinental Broadcasting Corporation|IBC 13]]
| rowspan=&quot;3&quot; | 16:9 1080i HDTV
| rowspan=&quot;2&quot; | Lunes - Biyernes: 6:00 a.m. - 11:00 p.m. (kinabukasan) Sabado at Linggo: 6:00 a.m. - 11 p.m. (kinabukasan)
| Pagsubok sa brodkast (5 kW)
|}

==== Negros Occidental ====

=== Region VII (Gitnang Visayas) ===
==== Cebu ====

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Callsign
! class=&quot;unsortable&quot;|Tsanel sa [[Ultra high frequency|UHF]]
! class=&quot;unsortable&quot;|[[Dalasan]]
! width=&quot;6%&quot; | [[Virtual channel|LCN]]
! Taga-ere
(''broadcaster'')
! Maiksing pangalang [[PSIP]]
! class=&quot;unsortable&quot;|Programa
! class=&quot;unsortable&quot;|Anyo ng larawan
! Oras ng pag-ere
! Karagdagan
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | [[DYET-TV]]
| rowspan=&quot;4&quot; | '''18'''
| rowspan=&quot;4&quot; | '''497.143 MHz'''
(Metro Cebu)
| '''5.01'''
| rowspan=&quot;4&quot; | [[TV5 Network|TV5 Network Inc.]]
| '''TV5'''
| [[TV5 (himpilan ng telebisyon)|TV5 Cebu]]
| rowspan=&quot;3&quot; | 16:9 480i SDTV
| rowspan=&quot;2&quot; | Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
| rowspan=&quot;3&quot; | Komersyal na broadcast (10 kW)
|-
| '''5.02'''
| '''RPTV'''
| [[RPTV (TV channel)|RPTV]]
|-
| '''5.03'''
| '''One Sports'''
| [[One Sports (TV channel)|One Sports]]
| 6 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
|-
| '''5.04'''
| '''One Seg S1'''
| [[TV5 (himpilan ng telebisyon)|TV5 Cebu]]
| 16:9 [[240p]] [[LDTV]]
| Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
| [[1seg]]
|}

==== Bohol ====

==== Leyte ====

==== Samar ====

==Mindanao==

===Rehiyon IX (Tangway ng Zamboanga)===
====Zamboanga del Sur====

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!Callsign
!class=&quot;unsortable&quot;|Tsanel sa [[Ultra high frequency|UHF]] 
!class=&quot;unsortable&quot;|[[Dalasan]]
!width=&quot;6%&quot; | [[Virtual channel|LCN]]
!Taga-ere
(''broadcaster'')
!Maiksing pangalang [[PSIP]]
!class=&quot;unsortable&quot;|Programa
!class=&quot;unsortable&quot;|Anyo ng larawan
!Oras ng pag-ere
!Karagdagan
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |[[DXAX-DTV]]
| rowspan=&quot;5&quot; |'''40'''
| rowspan=&quot;5&quot; |'''629.143&amp;nbsp;MHz'''
|'''0.01'''
| rowspan=&quot;5&quot; |	Westwind Broadcasting Corporation &amp; eMedia Production Network
| '''eMedia Digital TV'''
|[[eMedia]]
| rowspan=&quot;5&quot; | 4:3 [[480i]] [[SDTV]]
| 4:45 n.u. – 9:30 n.g.
| Tuluyang lumipat mula analog papuntang dihital
|-
|'''0.02'''
| '''GPC'''
| Global Pinoy Cinema
| '''Buong araw'''
|{{n/a|TBA}}
|-
|'''0.03'''
| '''PTV'''
|[[People's Television Network|PTV]]
| rowspan=&quot;3&quot; | '''Mula Maynila'''
| rowspan=&quot;3&quot; | ''Mula Maynila''
|-
|'''0.04'''
|'''5'''
|[[5 (himpilan ng telebisyon)|5]]
|-
|'''0.05'''
|'''One Sports'''
|[[One Sports]]
|}

===Rehiyon X (Hilagang Mindanao)===
====Misamis Oriental====

===Rehiyon XI (Davao)===
====Davao del Sur====

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!Callsign
!class=&quot;unsortable&quot;|Tsanel sa [[Ultra high frequency|UHF]]
!class=&quot;unsortable&quot;|[[Dalasan]]
!width=&quot;6%&quot; | [[Virtual channel|LCN]]
!Taga-ere
(''broadcaster'')
!Maiksing pangalang [[PSIP]]
!class=&quot;unsortable&quot;|Programa
!class=&quot;unsortable&quot;|Anyo ng larawan
!Oras ng pag-ere
!Karagdagan
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |[[DXET-TV]]
| rowspan=&quot;4&quot; |'''18'''
| rowspan=&quot;4&quot; |'''497.143 MHz'''
(Metro Davao and Davao Region)
|'''5.01'''
| rowspan=&quot;4&quot; |[[TV5 Network|TV5 Network Inc.]]
|'''TV5'''
|[[TV5 (himpilan ng telebisyon)|TV5 Davao]]
| rowspan=&quot;3&quot; |16:9 480i SDTV
| rowspan=&quot;2&quot; |Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
| rowspan=&quot;3&quot; |Komersyal na broadcast (10 kW)
|-
|'''5.02'''
|'''OnePH'''
|[[One PH]]
|-
|'''5.03'''
| '''One Sports'''
|[[TV5 Network|One Sports]]
| 6 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
|-
|'''5.04'''
| '''One Seg S1'''
| [[TV5 (himpilan ng telebisyon)|TV5 Davao]]
|16:9 [[240p]] [[LDTV]]
|Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
|[[1seg]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[DXAQ-TV]]
| rowspan=&quot;2&quot; |'''19'''
| rowspan=&quot;2&quot; |'''503.143 MHz'''
(Metro Davao)
|'''39.01'''
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Sonshine Media Network International]]
|'''SMNI'''
|[[Sonshine Media Network International|SMNI Davao]]
| rowspan=&quot;2&quot; |4:3 upscaled sa 16:9 480i SDTV
| rowspan=&quot;2&quot; |24 na oras
| rowspan=&quot;2&quot; |Pagsubok sa broadcast
|-
|'''39.02'''
|'''SMNI UPLINK'''
|[[SMNI News Channel]]
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |[[DXEX-DTV]]
| rowspan=&quot;3&quot; |'''20'''
| rowspan=&quot;3&quot; |'''509.143 MHz''' (Metro Davao and Davao Region)
|'''20.01'''
| rowspan=&quot;3&quot; |[[ZOE Broadcasting Network]] (pinamamahalaan sa ilalim ng [[local marketing agreement|blocktime agreement]] kasama ng [[ABS-CBN Corporation]])
|'''A2Z'''
|[[A2Z|A2Z Davao]]
| rowspan=&quot;2&quot; |4:3 [[480i]] [[SDTV]]
|Lunes, Martes, Huwebes: 5 a.m. - 12:15 a.m. (the next day) Miyerkules, Biyernes: 5 a.m. - midnight (the next day) Sabado: 6 a.m. - 11:30 p.m. Linggo: 6 a.m. - 12:45 a.m. (kinabukasan)
| rowspan=&quot;2&quot; |Komersyal na broadcast (5.5 kW)
|-
|'''20.02'''
|'''Light TV'''
|[[ZOE Broadcasting Network|Light TV]]
|Lunes - Sabado: 8 a.m. - 8 p.m. Linggo: 7 a.m. - 8 p.m.
|-
|'''20.22'''
|'''A2Z 1Seg'''
|[[A2Z|A2Z Davao]]
|4:3 [[240p]] [[LDTV]]
|Lunes, Martes, Huwebes: 5 a.m. - 12:15 a.m. (the next day) Miyerkules, Biyernes: 5 a.m. - midnight (the next day) Sabado: 6 a.m. - 11:30 p.m. Linggo: 6 a.m. - 12:45 a.m. (kinabukasan)
|''[[1seg]]''
|-
|[[DXSQ-TV]]
|'''38'''
|'''617.143 MHz'''
(Digos City)
|'''38.01'''
|[[Sagay Broadcasting Corporation]]
| '''Kapampi TV'''
| Kakampi TV
| 4:3 [[480i]] [[SDTV]]
|24 na oras
| Pagsubok sa broadcast (500 watts)
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | [[DXNP-TV]]
| rowspan=&quot;4&quot; | '''45'''
| rowspan=&quot;4&quot; | '''659.143&amp;nbsp;MHz'''
|'''11.01'''
| rowspan=&quot;4&quot; | [[People's Television Network]]
| '''PTV HD1'''
| PTV Davao
| rowspan=&quot;2&quot; | 16:9 (sometimes 4:3 up-scaled) [[1080i]] [[High-definition television|HDTV]]
| rowspan=&quot;4&quot; | '''Lunes''': &lt;br /&gt; 5 n.u. - 1 n.u. &lt;br /&gt; '''Martes-Biyernes''': &lt;br /&gt; 6 n.u. - 1 n.u. &lt;br /&gt; '''unang Biyernes ng buwan''': &lt;br /&gt; 4 n.u. - 1 n.u. &lt;br /&gt; '''Sabado''': &lt;br /&gt; 6 n.u. - hatinggabi &lt;br /&gt; '''Linggo''': &lt;br /&gt; 7 n.u. - hatinggabi (kinabukasan)
| rowspan=&quot;2&quot; | ''Test broadcast'' 
|-
|'''11.02'''
| '''PTV HD2'''
| PTV Manila Feed
|-
|'''11.03'''
| '''PTV SD2'''
| rowspan=&quot;2&quot; {{n/a|Gray screen}}
| ''Nakaitim na iskrin''
| Gray screen
|-
|'''11.04'''
| '''PTV 1seg'''
| 16:9 (sometimes 4:3 up-scaled) [[240p]] [[LDTV]]
| [[1seg]]
|}

=== Region XII (Soccsksargen) ===

==== South Cotabato ====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!Callsign
! class=&quot;unsortable&quot; |Tsanel sa [[Ultra high frequency|UHF]]
! class=&quot;unsortable&quot; |[[Dalasan]]
! width=&quot;6%&quot; | [[Virtual channel|LCN]]
!Taga-ere
(''broadcaster'')
!Maiksing pangalang [[PSIP]]
! class=&quot;unsortable&quot; |Programa
! class=&quot;unsortable&quot; |Anyo ng larawan
!Oras ng pag-ere
!Karagdagan
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |DXER-TV
| rowspan=&quot;4&quot; |'''18'''
| rowspan=&quot;4&quot; |'''497.143 MHz'''
(General Santos City and Soccsksargen)
|'''5.01'''
| rowspan=&quot;4&quot; |[[TV5 Network|TV5 Network Inc.]]
|'''TV5'''
|[[TV5 (himpilan ng telebisyon)|TV5 General Santos]]
| rowspan=&quot;3&quot; |16:9 480i SDTV
| rowspan=&quot;2&quot; |Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
| rowspan=&quot;3&quot; |Komersyal na broadcast (10 kW)
|-
|'''5.02'''
|'''OnePH'''
|[[One PH]]
|-
|'''5.03'''
|'''One Sports'''
|[[TV5 Network|One Sports]]
|6 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
|-
|'''5.04'''
|'''One Seg S1'''
|[[TV5 (himpilan ng telebisyon)|TV5 General Santos]]
|16:9 [[240p]] [[LDTV]]
|Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
|[[1seg]]
|-
| rowspan=&quot;8&quot; |DXBG-TV
| rowspan=&quot;8&quot; |'''34'''
| rowspan=&quot;8&quot; |'''593.143 MHz'''
(General Santos City and Soccsksargen)
|'''8.01'''
| rowspan=&quot;8&quot; |[[GMA Network|GMA Network Inc.]]
|'''GMA'''
|[[GMA Network|GMA General Santos]]
| rowspan=&quot;7&quot; |16:9 [[480i]] [[SDTV]]
|Lunes-Biyernes: 5:30 a.m. - 12:35 a.m (kinabukasan)&lt;br /&gt;Sabado: 5 a.m. -hatinggabi Linggo: &lt;br /&gt;5:30 a.m. - 12:30 a.m (kinabukasan)
| rowspan=&quot;7&quot; |Komersyal na broadcast (10 kW)
|-
|'''8.02'''
|'''GTV'''
|[[GTV (himpilang pantelebisyon sa Pilipinas)|GTV]]
| rowspan=&quot;1&quot; |Lunes - Sabado: 5:30 a.m. - hatinggabi Linggo: 6:00 a.m. - hatinggabi
|-
|'''8.03'''
|'''HEART OF ASIA'''
|[[Heart of Asia (telebisyong tsanel)|Heart of Asia]]
| rowspan=&quot;4&quot; |6 a.m. - hatinggabi
|-
|'''8.06'''
|'''HALLYPOP'''
|[[Hallypop (Philippine TV channel)|Hallypop]]
|-
|'''8.07'''
|'''I HEART MOVIES'''
|[[I Heart Movies]]
|-
|'''8.08'''
|'''PINOY HITS'''
|[[GMA Network|Pinoy Hits]]
|-
|'''8.11'''
!'''''(UNNAME)'''''
!Black Screen
!TBA
|-
|'''8.31'''
|'''GMA 1Seg'''
|[[GMA Network|GMA General Santos]]
|4:3 [[240p]] [[LDTV]]
|Lunes-Biyernes: 5:30 a.m. - 12:35 a.m (kinabukasan)&lt;br /&gt;Sabado: 5 a.m. -hatinggabi Linggo: &lt;br /&gt;5:30 a.m. - 12:30 a.m (kinabukasan)
|''[[1seg]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |DXBC-TV
| rowspan=&quot;2&quot; |'''37'''
| rowspan=&quot;2&quot; |'''611.143 MHz'''
(General Santos City)
|'''37.01'''
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Brigada Mass Media Corporation]] at [[Baycomms Broadcasting Corporation]]
|'''Brigada News TV'''
| rowspan=&quot;2&quot; |Brigada TV
| rowspan=&quot;2&quot; |16:9 [[1080i]] [[High-definition na telebisyon|HDTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; |4:30 a.m. - 10:00 p.m.
|Pagsubok sa broadcast (500 watts)
|-
|'''37.31'''
|'''Brigada News TV 1seg'''
|''[[1seg]]''
|}

=== Region XIII (Caraga Region) ===

==== Agusan del Norte ====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!Callsign
! class=&quot;unsortable&quot; |Tsanel sa [[Ultra high frequency|UHF]]
! class=&quot;unsortable&quot; |[[Dalasan]]
! width=&quot;6%&quot; | [[Virtual channel|LCN]]
!Taga-ere
(''broadcaster'')
!Maiksing pangalang [[PSIP]]
! class=&quot;unsortable&quot; |Programa
! class=&quot;unsortable&quot; |Anyo ng larawan
!Oras ng pag-ere
!Karagdagan
|-
| rowspan=&quot;8&quot; | DXBM-TV
| rowspan=&quot;8&quot; | '''15'''
| rowspan=&quot;8&quot; | '''479.143 MHz'''
(Butuan City and Caraga)
|'''26.01'''
| rowspan=&quot;8&quot; | [[GMA Network|GMA Network Inc.]]
| '''GMA'''
|[[GMA Network|GMA Butuan City]]
| rowspan=&quot;7&quot; | 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
| Lunes-Biyernes: 5:30 a.m. - 12:35 a.m (kinabukasan)&lt;br /&gt;Sabado: 5 a.m. -hatinggabi Linggo: &lt;br /&gt;5:30 a.m. - 12:30 a.m (kinabukasan)
| rowspan=&quot;7&quot; | Komersyal na broadcast (10 kW)
|-
|'''26.02'''
| '''GTV'''
| [[GTV (himpilang pantelebisyon sa Pilipinas)|GTV]]
| rowspan=&quot;1&quot; |Lunes - Sabado: 5:30 a.m. - hatinggabi Linggo: 6:00 a.m. - hatinggabi
|-
|'''26.03'''
| '''HEART OF ASIA'''
|[[Heart of Asia (telebisyong tsanel)|Heart of Asia]]
| rowspan=&quot;4&quot; |6 a.m. - hatinggabi
|-
|'''26.06'''
| '''HALLYPOP'''
|[[Hallypop (Philippine TV channel)|Hallypop]]
|-
|'''26.07'''
|'''I HEART MOVIES'''
|[[I Heart Movies]]
|-
|'''26.08'''
|'''PINOY HITS'''
|[[GMA Network|Pinoy Hits]]
|-
|'''26.11'''
!'''''(UNNAME)'''''
!Black Screen
!TBA
|-
|'''26.31'''
|'''GMA 1Seg'''
|[[GMA Network|GMA Butuan City]]
|4:3 [[240p]] [[LDTV]]
|Lunes-Biyernes: 5:30 a.m. - 12:35 a.m (kinabukasan)&lt;br /&gt;Sabado: 5 a.m. -hatinggabi Linggo: &lt;br /&gt;5:30 a.m. - 12:30 a.m (kinabukasan)
|''[[1seg]]''
|}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

{{DEFAULTSORT:Dihital na telebisyon na mga himpilan sa Pilipinas}}
[[Kategorya:Mga dihital na himpilang pantelebisyon sa Pilipinas| ]]
[[Kategorya:Lists of television channels by country|Philippines]]
[[Kategorya:Telebisyon sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Philippine television-related lists]]
[[Kategorya:Mga talaan ng dihital na telebisyon|Pilipinas, Himpilan]]</text>
      <sha1>5q9spdcoup8qgtgs7nlksg30fpc5tzf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221471</id>
      <parentid>2221469</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T09:29:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Julius Santos III</username>
        <id>139725</id>
      </contributor>
      <origin>2221471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46744" sha1="h7ppj5n7mlm5fdxobrpm8fklj2namvb" xml:space="preserve">{{For|talaan ng mga analog na himpilang pangtelebisyon|Talaan ng mga analogong himpilang pangtelebisyon sa Pilipinas}}
{{Multiple issues|{{primary sources|date=Oktubre 2020}}
{{Unreliable sources|date=Abril 2025}}
{{more citations needed|date=Oktubre 2020}}
{{update|date=Abril 2023}}
}}

[[File:Digital broadcast standards.svg|thumb|400x400px|Pamantayan ng [[dihital na telebisyon]] sa buong mundo.]]

Ito ang isang '''talaan ng mga himpilang pantelebisyon na [[dihital na telebisyon sa Pilipinas|naka-dihital sa Pilipinas]]'''.&lt;ref&gt;{{cite web |title=NTC List of DTTB Stations via FOI website |url=http://storage.googleapis.com/request-attachments/3qwepDblYFlFpRIAxnpr8DeBq7m2qrvCyUDjZHDqcWYLHU55YohnTf2QwdWk8xHnErMQ6iIXPAiLJZM2qJGi32oxvPDGCessrNvB/NTC%20FOI%20223511250758.pdf |website=foi.gov.ph |date=September 6, 2019}}&lt;/ref&gt; Mapapanood ang mga tsanel sa nakasaad na lugar. Pinagtibay ng[[National Telecommunication Commission|Pambansang Komisyon sa Telekomunikasyon (NTC)]] ang pamantayang [[ISDB-T]] para sa mga telebisyon sa Pilipinas.

==Paunang impormasyon==
[[File:ISDB-T CH Seg Prog allocation.svg|thumb|Mga bahagi (''segment'') ng ISDB-T]]
Huling isinapanahon noong Nobyembre 2025.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dtvpilipinas.org/ |title=DTV Pilipinas official website |access-date=2020-07-15 |archive-date=2020-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716060054/https://www.dtvpilipinas.org/ |url-status=dead }} {{cite web |url=https://dtvpilipinas.blogspot.com |title=DTV Pilipinas official blogsite }}&lt;/ref&gt; Nasa ''test broadcast'' pa rin ang karamihan sa mga nakalistang himpilan. Inaasahang permanenteng magsasara ang lahat ng mga naka-analog na serbisyo pagdating ng taong 2026.&lt;ref name=ntcph&gt;{{cite news |title=Gov't wants analog TV switched off by 2023 |url=https://www.gmanetwork.com/news/story/599484/money/companies/gov-t-wants-analog-tv-switched-off-by-2023 |work=GMA News Online |date=February 14, 2017 |author=Cabuenas, Jon Viktor D.}}&lt;/ref&gt;

''Galing sa ibang pahina ng wiking ito pati na rin sa mga sanggunian ang datos na ipinapakita sa talaang ito. Maaaring iba ang masagap na tsanel depende sa lugar o di kaya sa lakas ng signal ng himpilan. Karamihan rin ng mga nakalagay na tsanel rito ay naka-test broadcast, kaya naman maaaring hindi masagap ng ilang lugar ang ilang himpilan dahil sa mahinang signal (o dead spot) o di kaya'y mahina ang lakas ng pagta-transmit ng mga himpilan. May ilan ding mga tsanel na naka-encrypt at maaaring mapanood lamang sa piling mga tagagawang (manufacturer) ng set-top box o mobile dongle.''
{{clear}}

==National Capital Region==

{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot;
|-
! Callsign
! class=&quot;unsortable&quot;| [[Ultra high frequency|UHF]] Channel
! class=&quot;unsortable&quot;| [[Dalas]]
! width=&quot;6%&quot; | [[Virtual channel|LCN]]
! Broadcaster
! Maikling pangalan
! class=&quot;unsortable&quot;| Pagprograma
! class=&quot;unsortable&quot;| Format ng Larawan
! Mga Oras ng Pag-broadcast
! Mga Tala
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | [[DWGT-TV]]
| rowspan=&quot;4&quot; | '''14'''
| rowspan=&quot;4&quot; | '''473.143 MHz'''
| '''4.01'''
| rowspan=&quot;4&quot; | [[People's Television Network]]
| '''PTV HD1'''
| [[People's Television Network|PTV]]
| 16:9 [[1080i]] [[High-Definition Television|HDTV]]
| Lunes - Biyernes: 5:30 a.m. - hatinggabi Weekends: 7 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
| Komersyal na broadcast (10 kW)
|-
| '''4.02'''
| '''PTV SD1'''
| [[Congress TV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | 9 a.m. - 9 p.m.
| rowspan=&quot;2&quot; | Pagsubok sa broadcast
|-
| '''4.03'''
| '''PTV SD2'''
| [[DZRB-AM|Radyo Pilipinas 1]]
|-
| '''4.04'''
| '''PTV 1SEG'''
| [[People's Television Network|PTV]]
| [[16:9]] [[240p]] [[LDTV]]
| Lunes - Biyernes: 5:30 a.m. - hatinggabi Weekends: 7 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
| [[1seg]]
|-
| rowspan=&quot;9&quot; | [[DZBB-TV]]
| rowspan=&quot;9&quot; | '''15'''
| rowspan=&quot;9&quot; | '''479.143 MHz'''
| '''7.01'''
| rowspan=&quot;9&quot; | [[GMA Network (kompanya)|GMA Network, Inc.]]
|  '''GMA'''
| [[GMA Network]]
| rowspan=&quot;8&quot; | 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
| Lunes-Biyernes: 5:30 a.m. - 12:35 a.m (kinabukasan)&lt;br /&gt;Sabado: 5 a.m. -hatinggabi Linggo: &lt;br /&gt;5:30 a.m. - 12:30 a.m (kinabukasan)
| rowspan=&quot;7&quot; | Komersyal na broadcast (15 kW TPO; 100 kW ERP)
|-
| '''7.02'''
| '''GTV'''
| [[GTV (himpilang pantelebisyon sa Pilipinas)|GTV]]
| Lunes - Sabado: 5:30 a.m. - hatinggabi Linggo: 6:00 a.m. - hatinggabi
|-
| '''7.03'''
| '''HEART OF ASIA'''
| [[Heart of Asia (telebisyong tsanel)|Heart of Asia]]
| rowspan=&quot;4&quot; | 6 a.m. - hatinggabi
|-
| '''7.06'''
| '''HALLYPOP'''
| [[Hallypop (Philippine TV channel)|Hallypop]]
|-
| '''7.07'''
| '''I HEART MOVES'''
| [[I Heart Movies]]
|-
| '''7.08'''
| '''PINOY HITS'''
| [[GMA Network (kompanya)#Pinoy Hits|Pinoy Hits]]
|-
| '''7.11'''
| {{n/a|'''(UNNAMED)'''}}
| {{n/a|Black Screen}}
| {{n/a|TBA}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | '''7.21'''
| rowspan=&quot;2&quot; | '''GMA 1Seg'''
| rowspan=&quot;2&quot; | [[GMA Network]]
| rowspan=&quot;2&quot; | Lunes-Biyernes: 5:30 a.m. - 12:35 a.m (kinabukasan)&lt;br /&gt;Sabado: 5 a.m. - hatinggabi Linggo: &lt;br /&gt;5:30 a.m. - 12:30 a.m (kinabukasan)
| rowspan=&quot;2&quot; | [[1seg]]
|-
| 4:3 [[240p]] [[LDTV]]
|-
| [[DZMV-TV]]
| '''16'''
| '''485.143 MHz'''
| '''2.01'''
| [[Advanced Media Broadcasting System]]
| '''All TV HD'''
| [[All TV]]
| 16:9 [[1080p]] [[HDTV]]
| Lunes - Biyernes: 12 n.n. - 9:30 p.m. Sabado - Linggo: 11:30 a.m. - 9:30 p.m.
| Pagsubok na broadcast (10 kW)
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[DZTV-TV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | '''17'''
| rowspan=&quot;2&quot; | '''491.143 MHz'''
| '''13.01'''
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Intercontinental Broadcasting Corporation]]
|'''IBC HD'''
| [[Intercontinental Broadcasting Corporation|IBC 13]]
| [[16:9]] [[1080i]] [[HDTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 11:00 p.m. Sabado - Linggo: 7:00 a.m. - 10:00 p.m.
| rowspan=&quot;2&quot; | Pagsubok na broadcast (3 kW)
|-
| '''13.02'''
| '''DWAN HD'''
| [[DWAN-AM|DWAN 1206]]
| 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | [[DWET-TV]]
| rowspan=&quot;4&quot; | '''18'''
| rowspan=&quot;4&quot; | '''497.143 MHz'''
|  '''5.01'''
| rowspan=&quot;4&quot; | [[TV5 Network|TV5 Network Inc.]] at [[Cignal TV]]
| '''TV5'''
| [[TV5 (Philippine TV network)|TV5]]
| rowspan=&quot;3&quot; | 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
| rowspan=&quot;3&quot; | Komersyal na broadcast (10 kW)
|-
| '''5.02'''
| '''RPTV'''
| [[RPTV (TV channel)|RPTV]]
|-
| '''5.03'''
| '''One Sports'''
| [[One Sports (TV channel)|One Sports]]
| 6 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
|-
| '''5.35'''
| '''One Seg S1 '''
| [[TV5 (Philippine TV network)|TV5]]
| 16:9 [[144p]] [[LDTV]]
| Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
| [[1seg]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[DZKB-TV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | '''19'''
| rowspan=&quot;2&quot; | '''503.143 MHz'''
| '''19.02'''
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Radio Philippines Network]], [[Nine Media Corporation]] at [[Cignal TV]] (pinamamahalaan sa ilalim ng [[local marketing agreement|blocktime agreement]] kasama ng [[TV5 Network, Inc.]])
| '''RPTV HD'''
| rowspan=&quot;2&quot; | [[RPTV (TV channel)|RPTV]]
| 16:9 [[1080i]] [[High-definition na telebisyon|HDTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | 6 a.m. - hatinggabi
| Komersyal na broadcast (3 kW)
|-
| '''19.06'''
| '''RPTV HD 1Seg'''
| 16:9 [[240p]] [[LDTV]]
| [[1seg]]
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | [[DZOE-TV]]
| rowspan=&quot;3&quot; | '''20'''
| rowspan=&quot;3&quot; | '''509.143 MHz'''
| '''20.21'''
| rowspan=&quot;3&quot; | [[ZOE Broadcasting Network]] (pinamamahalaan sa ilalim ng [[local marketing agreement|blocktime agreement]] kasama ng [[ABS-CBN Corporation]])
| '''A2Z'''
| [[A2Z (tsanel pantelebisyon)|A2Z]]
| rowspan=&quot;2&quot; | 4:3 [[480i]] [[SDTV]]
| Lunes, Martes, Huwebes: 5 a.m. - 12:15 a.m. (the next day) Miyerkules, Biyernes: 5 a.m. - midnight (the next day) Sabado: 6 a.m. - 11:30 p.m. Linggo: 6 a.m. - 12:45 a.m. (kinabukasan)
| rowspan=&quot;2&quot; | Komersyal na broadcast (10 kW TPO; 30 kW ERP)
|-
| '''20.24'''
| '''Light TV'''
| [[DZOZ-DTV|Light TV]]
| Lunes - Sabado: 8 a.m. - 8 p.m. Linggo: 7 a.m. - 8 p.m.
|-
| '''20.31'''
| '''A2Z Oneseg'''
| [[A2Z (tsanel pantelebisyon)|A2Z]]
| 4:3 [[240p]] [[LDTV]]
| Lunes - Biyernes 5 a.m. - hatinggabi Sabado: 6 a.m. - 11:30 p.m. Linggo: 7 a.m. - 11:30 p.m. (kinabukasan)
| rowspan=&quot;1&quot; |[[1Seg]]
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | [[DWCP-DTV]]
| rowspan=&quot;5&quot; | '''21'''
| rowspan=&quot;5&quot; | '''515.143 MHz'''
| '''21.02'''
| rowspan=&quot;5&quot; | [[Southern Broadcasting Network]] at [[Solar Entertainment Corporation]]
| '''SolarFlix'''
| [[SolarFlix]]
| rowspan=&quot;5&quot; | 4:3 [[480i]] [[SDTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | 8 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
| Ganap na lumipat mula sa analog patungo sa dihital sa komersyal na broadcast (3 kW)
|-
| '''21.03'''
| '''Shop TV'''
| [[Shop TV]]
| Komersyal na broadcast (3 kW)
|-
| '''21.04'''
| '''DepEd ALS'''
| [[Solar Learning]]/[[DepEd TV|DepEd TV ALS]]
| Maaaring mag-iba ang mga oras
| rowspan=&quot;3&quot; | Pagsubok sa broadcast
|-
| '''21.06'''
| '''DepEd NCR PRIME'''
| [[Solar Learning]]/[[DepEd TV|DepEd TV NCR Prime]]
| 7 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
|-
| '''21.07'''
| '''DepEd Central'''
| [[Solar Learning]]/[[DepEd TV|DepEd TV Central]]
| 7 a.m. - 7 p.m.  (Lunes - Sabado)
|-
| rowspan=&quot;2&quot; {{n/a|PA}}
| rowspan=&quot;2&quot; | '''23'''
| rowspan=&quot;2&quot; | '''527.143 MHz'''
| '''23.01'''
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Aliw Broadcasting Corporation]]
| '''ALIW CHANNEL 23'''
| rowspan=&quot;2&quot; | [[DWIZ]]
| 16:9 [[1080i]] [[High-definition na telebisyon|HDTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | Maaaring mag-iba ang mga oras
| rowspan=&quot;2&quot; | Pagsubok sa broadcast / Pagsubok sa Configuration (1 kW)
|-
| '''23.02'''
| '''DWIZ NEWS TV'''
| 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | [[DZEC-DTV]]
| rowspan=&quot;5&quot; | '''28'''
| rowspan=&quot;5&quot; | '''557.143 MHz'''
| '''28.01'''
| rowspan=&quot;5&quot; | [[Eagle Broadcasting Corporation]]
| '''NET 25 HD'''
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Net 25]]
| 16:9 [[1080i]] [[HDTV]]
| rowspan=&quot;5&quot; | 5 a.m. – hatinggabi (kinabukasan)
| rowspan=&quot;5&quot; | Komersyal na broadcast (10 kW)
|-
| '''28.02'''
| '''NET 25 SD'''
| 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
|-
| '''28.03'''
| '''INCTV HD'''
| rowspan=&quot;2&quot; | [[INC TV]]
|  16:9 [[1080i]] [[HDTV]]
|-
| '''28.04'''
| '''INCTV SD'''
| 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
|-
| '''28.05'''
| '''EBC RESERVED'''
| [[Net 25]]
| 16:9 [[1080i]] [[HDTV]]
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | [[DZRJ-DTV]]
| rowspan=&quot;5&quot; | '''29'''
| rowspan=&quot;5&quot; | '''563.143 MHz'''
| '''29.21'''
| rowspan=&quot;5&quot; | [[Rajah Broadcasting Network]]
| '''RJ DigiTV'''
| [[DZRJ-DTV|RJ DigiTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | 16:9 [[480i]] [[Standard-definition television|SDTV]]
| 5 a.m. - 2 a.m. (kinabukasan)
| Ganap na lumipat mula sa analog patungo sa dihital (Nasa ilalim pa rin ng pagsubok na broadcast) (2.5kW)
|-
| '''29.22'''
| '''Timeless TV'''
| Timeless TV
| 24 Oras
| rowspan=&quot;4&quot; | Pagsubok na broadcast
|-
| '''29.23'''
| '''Radyo Bandido TV'''
| [[DZRJ-AM|Radyo Bandido]]
| 4:3 [[480i]] [[SDTV]]
| 5 a.m. - hatinggabi
|-
| '''29.24'''
| '''Rock of Manila TV'''
| Rock MNL
| rowspan=&quot;2&quot; | 16:9 [[480i]] [[Standard-definition television|SDTV]]
| 5 a.m. - 2 a.m. (kinabukasan)
|-
| '''29.25'''
| '''TV Maria'''
| [[TV Maria]]
| 24 Oras
|-
| rowspan=&quot;7&quot; | [[DWKC-DTV]]
| rowspan=&quot;7&quot; | '''31'''
| rowspan=&quot;7&quot; | '''575.143 MHz'''
| '''31.01'''
| rowspan=&quot;7&quot; | [[Broadcast Enterprises and Affiliated Media]]
| '''PRTV PRIME'''
| [[PRTV Prime Media]]
| [[16:9]] [[480i]] [[SDTV]]
| 6 a.m. - hatinggabi
| rowspan=&quot;7&quot; | Ganap na inilipat mula analog patungo sa dihital sa Commercial broadcast (5kW)
|-
| '''31.02'''
| '''BLAST SPORTS'''
| Blast Sports
| [[16:9]] [[1080i]] [[HDTV]]
| 6 a.m. - hatinggabi
|-
| '''31.03'''
| '''KNOWLEDGE CHANNEL'''
| [[Knowledge Channel]]
| rowspan=&quot;3&quot; | [[4:3]] [[480i]] [[SDTV]]
| 6 a.m. - 11 p.m.
|-
| '''31.04'''
| '''RESERVED'''
| Test card
| Lunes - Biyernes: 6 a.m. - hatinggabi Sabado - Linggo: 6 a.m. - hatinggabi
|-
|'''31.05'''
| '''BILYONARYO NEWS CHANNEL'''
| [[Bilyonaryo News Channel]]
| rowspan=&quot;3&quot; | 6 a.m. - hatinggabi
|-
|'''31.06'''
| '''LIFE TV'''
| [[Life TV]]
|-
| '''31.07'''
| '''PILIPINAS HD'''
| [[Pilipinas HD]]
| [[16:9]] [[480i]] [[SDTV]]
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | [[DZOZ-DTV]]
| rowspan=&quot;3&quot; | '''33'''
| rowspan=&quot;3&quot; | '''587.143 MHz'''
|'''33.01'''
| rowspan=&quot;3&quot; | [[ZOE Broadcasting Network]]
| '''Light TV HD'''
| [[ZOE Broadcasting Network|Light TV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
| rowspan=&quot;3&quot; | Lunes - Sabado: 8 a.m. - 8 p.m. Linggo: 7 a.m. - 8 p.m.
| rowspan=&quot;2&quot; | Ganap na lumipat mula sa analog patungo sa dihital (Nasa ilalim pa rin ng pagsubok na broadcast) (5 kW TPO; 25 kW ERP)
|-
| '''33.02'''
| '''Light TV SD1'''
| Light TV Promotional channel
|-
| '''33.31'''
| '''Light TV 1seg'''
| [[ZOE Broadcasting Network|Light TV]]
| 4:3 [[240p]] [[LDTV]]
| [[1seg]]
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | [[DWAO-TV]]
| rowspan=&quot;5&quot; | '''38'''
| rowspan=&quot;5&quot; | '''617.143 MHz'''
| '''55.01'''
| rowspan=&quot;5&quot; | [[Progressive Broadcasting Corporation]]
| '''UNTV'''
| [[UNTV]]
| 16:9 [[1080i]] [[HDTV]]
| rowspan=&quot;5&quot; | 24 na oras
| rowspan=&quot;3&quot; | Pagsubok na broadcast (1 kW)
|-
| '''55.02'''
| '''STV'''
| [[STV (Pilipinas)|STV]] / kasalukuyang mirror feed mula sa [[UNTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | 16:9 [[1080i]] [[High-definition television|HDTV]]
|-
| '''55.03'''
| '''TRUTH CHANNEL'''
| [[Truth Channel]]
|-
| '''55.04'''
| '''UNTV Reserve'''
| {{n/a|Blank feed}}
| rowspan=&quot;2&quot; | 4:3 [[240p]] [[LDTV]]
| {{n/a|Itim na screen}}
|-
| '''55.31'''
| '''UNTV 1SEG'''
| [[UNTV]]
| [[1seg]]
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | [[DWVN-DTV]]
| rowspan=&quot;4&quot; | '''45'''
| rowspan=&quot;4&quot; | '''659.143 MHz'''
| '''45.01'''
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Gateway UHF Television Broadcasting]]
| '''Hope Phil'''
| [[Hope Channel Philippines]]
| 16:9 [[1080i]] [[HDTV]]
| rowspan=&quot;4&quot; | 24 na oras
| rowspan=&quot;4&quot; | Ganap na lumipat mula sa analog patungo sa dihital (Mahina ang paghahatid ng signal, Nasa ilalim pa rin ng pagsubok na broadcast) (3.5kW)
|-
| '''45.02'''
| '''Hope Intl'''
| [[Hope International (Seventh-day Adventist)|Hope International]]
| 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
|-
| '''45.03'''
| '''Hope Live'''
| [[Hope Channel Philippines|Hope Channel Philippines]]
| 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
|-
| '''45.04'''
| [[Global Satellite Technology Services]]
| '''One Media'''
| [[One Media Network]]
| 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | [[DZCE-TV]]
| rowspan=&quot;3&quot; | '''49'''
| rowspan=&quot;3&quot; | '''683.143 MHz'''
| '''01.01'''
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Christian Era Broadcasting Service International]] 
| '''INC TV HD'''
| rowspan=&quot;3&quot; | [[DZCE-TV|INC TV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | 16:9 [[1080i]] [[High-definition na telebisyon|HDTV]]
| rowspan=&quot;3&quot; | 4 a.m. – hatinggabi
| rowspan=&quot;3&quot; | Pagsubok na broadcast (10 kW)
|-
| '''01.02'''
| '''INC TV HD1'''
|-
| '''01.03'''
| '''INC TV SD'''
| 4:3 [[480i]] [[SDTV]]
|-
| rowspan=&quot;4&quot; {{n/a|PA}}
| rowspan=&quot;4&quot; | '''51'''
| rowspan=&quot;4&quot; | '''695.143 MHz'''
| '''5.01'''
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Cignal TV|Mediascape Inc.]] at [[TV5 Network|TV5 Network Inc.]]
| '''TV5'''
| [[TV5 (Philippine TV network)|TV5]]
| rowspan=&quot;3&quot; | 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; | Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
| rowspan=&quot;3&quot; | Komersyal na broadcast (Mirror feed mula sa DTT-18)
|-
| '''5.02'''
| '''RPTV'''
| [[RPTV (TV channel)|RPTV]]
|-
| '''5.03'''
| '''One Sports'''
| [[One Sports (TV channel)|One Sports]]
| 6 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
|-
| '''5.35'''
| '''One Seg S1 '''
| [[TV5 (Philippine TV network)|TV5]]
| 16:9 [[144p]] [[LDTV]]
| Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
| [[1seg]]
|}
 &lt;/div&gt;

==Rehiyon I (Rehiyon ng Ilocos)==

===Ilocos Norte===

===Ilocos Sur===
 &lt;div style=&quot;overflow: auto&quot;&gt;
 {|  class=&quot;wikitable sortable&quot;
 |-
 !Callsign
 !class=&quot;unsortable&quot;|[[Ultra high frequency|UHF]] Channel
 !class=&quot;unsortable&quot;|[[Dalas]]
 !width=&quot;6%&quot; |  [[Virtual channel|LCN]]
 !Broadcaster
 !Maikling pangalan
 !class=&quot;unsortable&quot;|Pagprograma
 !class=&quot;unsortable&quot;|Format ng Larawan
 !Mga Oras ng Pag-broadcast
 !Mga Tala
 |-
 |  rowspan=&quot;8&quot; |[[DWBC-TV]]
 |  rowspan=&quot;8&quot; |'''15'''
 |  rowspan=&quot;8&quot; |'''479.143 MHz''' (Metro Vigan at Northern Luzon)
 |'''48.01'''
 |  rowspan=&quot;8&quot; |[[GMA Network (company)|GMA Network, Inc.]]
 |  '''GMA'''
 |[[DWBC-TV|GMA Ilocos]]
 |  rowspan=&quot;7&quot; |  4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  Mga Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado: &lt;br /&gt; 5 a.m. - hatinggabi &lt;br /&gt; Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:25 a.m. (ang  susunod na araw)
 |  rowspan=&quot;5&quot; |Komersyal na broadcast (5 kW)
 |-
 |'''48.02'''
 |  '''GTV'''
 |[[GTV (Philippine TV network)|GTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |5:30 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |-
 |'''48.03'''
 |  '''Heart of Asia'''
 |[[Heart of Asia (TV channel)|Heart of Asia]]
 |  rowspan=&quot;3&quot; |6:00 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |-
 |'''48.06'''
 |'''HALLYPOP'''
 |[[Hallypop (Philippine TV channel)|Hallypop]]
 |-
 |'''48.07'''
 |'''I HEART MOVES'''
 |[[I Heart Movies]]
 |-
 |'''48.08'''
 |'''(HINDI PANGALAN)'''
 |{{n/a|Itim na screen}}
 |  TBA
 |rowspan=&quot;2&quot; |Subok na broadcast
 |-
 |'''7.11'''
 |  '''DepEd TV'''
 |  [[DepEd TV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  7 a.m. - 7 p.m.  (Lunes Sabado)
 |-
 |'''48.31'''
 |'''GMA 1SEG'''
 |[[DWBC-TV|GMA Ilocos relay]]
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  Mga Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado: &lt;br /&gt; 5 a.m. - hatinggabi &lt;br /&gt; Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:25 a.m. (ang  susunod na araw)
 |[[1seg]]
 |}
 &lt;/div&gt;

==Cordillera Administrative Region (CAR)==

===Benguet===
 &lt;div style=&quot;overflow: auto&quot;&gt;
 {|  class=&quot;wikitable sortable&quot;
 !Callsign
 ![[Ultra high frequency|UHF]]
 ![[Dalas]]
 ![[Virtual channel|LCN]]
 !Broadcaster
 !Maikling pangalan
 !Pagprograma
 !Format ng Larawan
 !Mga Oras ng Pag-broadcast
 !Mga Tala
 |-
 |  rowspan=&quot;8&quot; |  [[DWHB-TV]]
 |  rowspan=&quot;3&quot; |  '''26'''
 |  rowspan=&quot;3&quot; |  '''545.143 MHz'''
 (Metro Baguio Northern at Central Luzon)
 |'''26.01'''
 |  rowspan=&quot;8&quot; |  [[Broadcast Enterprises at Affiliated Media]]
 |'''PIE'''
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  [[PIE (TV channel)|PIE Channel]]
 |  rowspan=&quot;2&quot; |16:9 [[480i]] [[SDTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  5 a.m. - 2 a.m. (kinabukasan)
 |  rowspan=&quot;2&quot;|Komersyal na broadcast (5kW)
 |-
 |  '''26.03'''
 |  ''' KNOWLEDGE CHANNEL'''
 |  [[Knowledge Channel]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  6 a.m. - 11 p.m.
 |-
 |  '''26.31'''
 |  '''PIE oneseg'''
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  [[PIE (TV channel)|PIE Channel]]
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  5 a.m. - 2 a.m. (kinabukasan)
 |  [[1seg]]
 |-
 |  rowspan=&quot;5&quot; |  '''27'''
 |  rowspan=&quot;5&quot; |  '''551.143 MHz'''
 (Metro Baguio)
 |  '''27.01'''
 |  '''DEPED TV'''
 |  [[Broadcast Enterprises and Affiliated Media|BEAM TV]] promotional channel / [[DepEd TV]]
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  7 a.m. - 7 p.m.
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  Pansubok na broadcast (Mahina ang Transmission ng signal) (1kW)
 |-
 |  '''27.02'''
 |  '''TV SHOP'''
 |  TV Shop Philippines
 |  rowspan=&quot;3&quot; |  6 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |-
 |  '''27.03'''
 |  '''PILIPINAS HD'''
 |  [[Pilipinas HD]]
 |-
 |  '''27.04'''
 |  '''LIFE TV'''
 |  [[Life TV (Philippines)|Life TV]]
 |-
 |  '''27.31'''
 |  '''BEAM TV 1Seg'''
 |  [[Broadcast Enterprises and Affiliated Media|BEAM TV]] promotional channel / [[DepEd TV]]
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  7 a.m. - 7 p.m.
 |  [[1seg]]
 |-
 |  rowspan=&quot;8&quot; |  [[DZEA-TV]]
 |  rowspan=&quot;8&quot; |  '''38'''
 |  rowspan=&quot;8&quot; |  '''617.143 MHz'''
 (Metro Baguio at Northern at Central Luzon)
 |  '''10.01'''
 |  rowspan=&quot;8&quot; |[[GMA Network (company)|GMA Network Inc.]]
 |  ''GMA'''
 |  [[DZEA-TV|GMA Dagupan/Baguio]]
 |  rowspan=&quot;7&quot; |  4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  Mga Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado: &lt;br /&gt; 5 a.m. - hatinggabi &lt;br /&gt; Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:25 a.m. (ang  susunod na araw)
 |  rowspan=&quot;5&quot; |  Komersyal na broadcast (15kW)
 |-
 |  '''10.02'''
 |  '''GTV'''
 |  [[GTV (Philippine TV network)|GTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  5:30 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |-
 |  '''10.03'''
 |  '''HEART OF ASIA'''
 |  [[Heart of Asia (TV channel)|Heart of Asia]]
 |  rowspan=&quot;3&quot; |  6:00 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |-
 |  '''10.06'''
 |  '''HALLYPOP'''
 |  [[Hallypop (Philippine TV channel)|Hallypop]]
 |-
 |  '''10.07'''
 |  '''I HEART MOVES'''
 |  [[I Heart Movies]]
 |-
 |  '''10.08'''
 |  {{n/a|'''(UNNAMED)'''}}
 |  {{n/a|Itim na screen}}
 |  {{n/a|TBA}}
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  Itim na screen
 |-
 |  '''10.11'''
 |  '''DepEd TV'''
 |  [[DepEd TV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  7 a.m. - 7 p.m.  (Lunes Sabado)
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  Pagsubok sa broadcast
 |-
 |  '''10.31'''
 |  '''GMA 1Seg'''
 |  [[DZEA-TV|GMA Dagupan/Baguio Relay]]
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  Mga Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado: &lt;br /&gt; 5 a.m. - hatinggabi &lt;br /&gt; Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:25 a.m. (ang  susunod na araw)
 |[[1seg]]
 |-
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  [[D-8-XM-TV]]
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  '''42'''
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  '''641.143 MHz''' (Metro Baguio at Northern at Central Luzon)
 |'''4.01'''
 |  rowspan=&quot;4&quot; |[[People's Television Network]]
 |  '''PTV SD1'''
 |  [[D-8-XM-TV|PTV Cordillera]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  16:9 [[480i]] [[SDTV]] (minsan [[1080i]] [[HDTV]])
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  Linggo: 5:30 a.m. – 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado 5:30 a.m. – 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Linggo: 7 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  Pagsubok sa broadcast
 |-
 |  '''4.02'''
 |  '''PTV SD2'''
 |  {{n/a|Black Screen}}
 |  rowspan=&quot;2&quot; |  16:9 [[480i]] [[SDTV]]
 |  {{n/a|TBA}}
 |  rowspan=&quot;2&quot; |  Blangkong screen
 |-
 |  '''4.03'''
 |  '''PTV SD3'''
 |  {{n/a|Black Screen}}
 |  {{n/a|TBA}}
 |-
 |  '''4.04'''
 |  '''PTV 1seg'''
 |  [[People's Television Network|PTV]]
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  Linggo: 5:30 a.m. – 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado 5:30 a.m. – 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Linggo: 7 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |  [[1seg]]
 |-
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  [[DWFB-DTV]]
 |  rowspan=&quot;4&quot; |'''44'''
 |  rowspan=&quot;4&quot; |'''653.143 MHz'''
 (Metro Baguio at Northern at Central Luzon)
 |  '''44.01'''
 |  rowspan=&quot;3&quot; |[[Global Satellite Technology Services]]
 |  '''GNN North Luzon'''
 |  [[GNN North Luzon]]
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  16:9 [[480p]] [[SDTV]] (minsan [[720p]] [[HDTV]])
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  Lunes-Linggo 5:00 a.m. - 11:00p.m.
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  Ganap na lumipat mula sa analog &lt;br /&gt; patungo sa dihital / Pagsubok sa Broadcast / Pagsubok sa Configuration
 |-
 |  '''44.02'''
 |  '''Highland TV'''
 |  Highland TV / RNG Luzon
 |-
 |  '''44.03'''
 |  '''GNN'''
 |  [[Golden Nation Network|GNN]]
 |-
 |  '''44.04'''
 |  rowspan=&quot;1&quot;|[[Global Satellite Technology Services]] at [[Gateway UHF Television Broadcasting]]
 |  '''Hope Phil HD'''
 |  [[Hope Channel Philippines]]
 |-
 |  rowspan&quot;1&quot; {{n/a|PA}}
 |  rowspan&quot;1&quot; |  '''45'''
 |  rowspan&quot;1&quot; |  '''659.143 MHz'''
 (Metro Baguio at Northern at Central Luzon)
 |  '''45.01'''
 |  rowspan&quot;1&quot; |  [[DZTP|Tirad Pass Network]]
 |  rowspan&quot;1&quot; |  ''TPN'''
 |  rowspan&quot;1&quot; |  [[DZTP|TPN]]
 |  rowspan&quot;1&quot; |  16:9 [[1080p]] [[HDTV]]
 |  rowspan&quot;1&quot; |  5:00 a.m. - hatinggabi
 |  rowspan&quot;1&quot; |  Pagsubok sa broadcast / Pagsubok sa Configuration
 |-
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  [[DZET-TV]]
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  '''51'''
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  '''695.143 MHz'''
 (Metro Baguio at Northern at Central Luzon)
 |  '''5.01'''
 |  rowspan=&quot;4&quot; |  [[TV5 Network|TV5 Network Inc.]]
 |  '''TV5'''
 |  [[DZET-TV|TV5 Baguio]]
 |  4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  Lunes, Martes, Biyernes 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) / Miyerkules, Huwebes 5:00 a.m. - 12:30 a.m. (kinabukasan) / Sabado 6:00 a.m. - 1:30 am (ang  susunod na araw) / Linggo 5:30 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan)
 |  rowspan=&quot;3&quot;|Komersyal na broadcast (5kW)
 |-
 |  '''5.02'''
 |  ''ONE PH'''
 |  [[One PH]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  16:9 [[480i]] [[SDTV]]
 |  24 na oras
 |-
 |  '''5.03'''
 |  ''One Sports'''
 |  [[One Sports (TV channel)|One Sports]]
 |  4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  Lunes - Sabado 8:00 a.m. - hatinggabi (sa susunod na araw) / Linggo 6:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan)
 |-
 |  '''5.35'''
 |  '''One Seg S1'''
 |  [[DZET-TV|TV5 Baguio Relay]]
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  Lunes, Martes, Biyernes 5:00 a.m. - 1:00 a.m. / Miyerkules, Huwebes 5:00 a.m. - 12:30 a.m. / Sabado 6:00 a.m. - 1:30 am (kinabukasan) / Linggo 5:30 a.m. -  1:00 a.m. (kinabukasan)
 |  [[1seg]]
 |-
 |}
 &lt;/div&gt;

==Rehiyon II (Cagayan Valley)==

==Rehiyon III (Central Luzon)==

===Pampanga===
 &lt;div style=&quot;overflow: auto&quot;&gt;
 {|  class=&quot;wikitable sortable&quot;
 !Callsign
 ![[Ultra high frequency|UHF]]
 ![[Dalas]]
 ![[Virtual channel|LCN]]
 !Broadcaster
 !Maikling pangalan
 !Pagprograma
 !Format ng Larawan
 !Mga Oras ng Pag-broadcast
 !Mga Tala
 |-
 |  rowspan=&quot;5&quot; |  [[DWFU-DTV]]
 |  rowspan=&quot;5&quot; |'''44'''
 |  rowspan=&quot;5&quot; |'''653.143 MHz'''
 (Pampanga)
 |'''44.01'''
 |  rowspan=&quot;5&quot; |Infomax Television at [[First United Broadcasting Corporation]]
 |  '''GNN TV44 Pampanga'''
 |  GNN Pampanga [[DWFU-DTV]]
 |  rowspan=&quot;5&quot; |4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  rowspan=&quot;5&quot; {{n/a|TBA}}
 |  rowspan=&quot;5&quot; {{n/a|Ganap na inilipat mula sa analog/&lt;br/&gt;sa dihital/Test Broadcast/Configuration Testing}}
 |-
 |'''44.02'''
 |  '''GNN'''
 |  [[Golden Nation Network|GNN]]
 |-
 |'''44.03'''
 |  '''Nakareserba'''
 |  rowspan=&quot;3&quot; {{n/a|TBA}}
 |-
 |'''44.04'''
 |  '''Nakareserba'''

 |-
 |'''44.05'''
 |  '''Nakareserba'''

 |-
 |}
 &lt;/div&gt;

==Rehiyon IV-A (CALABARZON)==

===Batangas===
 &lt;div style=&quot;overflow: auto&quot;&gt;
 {|  class=&quot;wikitable sortable&quot;
 !Callsign
 ![[Ultra high frequency|UHF]]
 ![[Dalas]]
 ![[Virtual channel|LCN]]
 !Broadcaster
 !Maikling pangalan
 !Pagprograma
 !Format ng Larawan
 !Mga Oras ng Pag-broadcast
 !Mga Tala
 |-
 |  rowspan=&quot;4&quot; |[[DWBD-TV]]
 |  rowspan=&quot;4&quot; |'''18'''
 |  rowspan=&quot;4&quot; |'''497.143 MHz'''
 (Batangas at Calabarzon)
 |'''5.01'''
 |  rowspan=&quot;4&quot; |[[TV5 Network|TV5 Network Inc.]] at [[Cignal TV|Mediascape Inc.]]
 |  '''TV5'''
 |  TV5 Batangas
 |  4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  Lunes, Martes, Biyernes 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) / Miyerkules, Huwebes 5:00 a.m. - 12:30 a.m. (kinabukasan) / Sabado 6:00 a.m. - 1:30 am (ang  susunod na araw) / Linggo 5:30 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan)
 |  rownspan=&quot;4&quot;|Komersyal na broadcast
 |-
 |'''5.02'''
 |  '''ONE PH'''
 |  [[ONE PH]]
 |  16:9 [[480i]] [[SDTV]]
 |  24 na oras
 |-
 |'''5.03'''
 |  ''One Sports'''
 |  [[One Sports (TV channel)|One Sports]]
 |  4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  Lunes - Sabado 8:00 a.m. - hatinggabi (kinabukasan) / Linggo 6:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan)
 |  Komersyal na broadcast
 |-
 |'''5.35'''
 |  '''One Seg S1'''
 |  TV5 Batangas Relay
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  Lunes, Martes, Biyernes 5:00 a.m. - 1:00 a.m. / Miyerkules, Huwebes 5:00 a.m. - 12:30 a.m. / Sabado 6:00 a.m. - 1:30 am (kinabukasan) / Linggo 5:30 a.m. -  1:00 a.m. (kinabukasan)
 |  [[1seg]]
 |-
 |  rowspan=&quot;8&quot; |[[D-12-ZB-TV]]
 |  rowspan=&quot;8&quot; |'''32'''
 |  rowspan=&quot;8&quot; |'''581.143 MHz'''
 (Batangas at Calabarzon)
 |'''12.01'''
 |  rowspan=&quot;8&quot; |[[GMA Network (company)|GMA Network Inc.]]
 |  ''GMA'''
 |[[D-12-ZB-TV|GMA Batangas]]
 |  rowspan=&quot;7&quot; |  4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  Mga Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado: &lt;br /&gt; 5 a.m. - hatinggabi &lt;br /&gt; Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:25 a.m. (ang  susunod na araw)
 |  rowspan=&quot;5&quot; |Komersyal na broadcast (10kW)
 |-
 |'''12.02'''
 |  '''GTV'''
 |[[GTV (Philippine TV network)|GTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |5:30 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |-
 |'''12.03'''
 |  '''HEART OF ASIA'''
 |[[Heart of Asia (TV channel)|Puso ng Asya]]
 |  rowspan=&quot;3&quot; |6:00 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |-
 |'''12.06'''
 |'''HALLYPOP'''
 |[[Hallypop (Philippine TV channel)|Hallypop]]
 |-
 |'''12.07'''
 |'''I HEART MOVES'''
 |  [[I Heart Movies]]
 |-
 |'''12.08'''
 |'''(RESERVED)'''
 |{{n/a|Itim na screen}}
 |  TBA
 |rowspan=&quot;2&quot; |  Pagsubok sa broadcast
 |-
 |'''12.11'''
 |  '''DEPED TV'''
 |  [[DepEd TV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  7 a.m. - 7 p.m.  (Lunes Sabado)

 |-
 |'''12.31'''
 |'''GMA 1-Seg'''
 |GMA Batangas Relay
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  Mga Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado: &lt;br /&gt; 5 a.m. - hatinggabi &lt;br /&gt; Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:25 a.m. (ang  susunod na araw)
 |[[1seg]]
 |}
 &lt;/div&gt;

==Rehiyon IV-B (MIMAROPA)==

==Rehiyon V (Rehiyon ng Bicol)==

===Camarines Sur===
 &lt;div style=&quot;overflow: auto&quot;&gt;
 {|  class=&quot;wikitable sortable&quot;
 !Callsign
 ![[Ultra high frequency|UHF]]
 ![[Dalas]]
 ![[Virtual channel|LCN]]
 !Broadcaster
 !Maikling pangalan
 !Pagprograma
 !Format ng Larawan
 !Mga Oras ng Pag-broadcast
 !Mga Tala
 |-
 |  rowspan=&quot;6&quot; {{n/a|PA}}
 |  rowspan=&quot;6&quot; |'''19'''
 |  rowspan=&quot;6&quot; |'''503.143 MHz''' &lt;br/&gt;([[Nabua, Camarines Sur]])
 |'''19.01'''
 |  rowspan=&quot;6&quot; |[[ Polytechnic State University of Bicol|  PSUB]] &lt;br&gt;at&lt;br&gt;[[Philippine Collective Media Corporation|PCMC]]
 |  '''PSUBTv'''
 |  PSUB TV
 |  rowspan=&quot;6&quot; |[[4:3]] [[480i]] [[SDTV]]
 |  rowspan=&quot;6&quot; |9 a.m. - 8 p.m.
 |  rowspan=&quot;3&quot; |  Pagsubok sa broadcast
 |-
 |'''19.02'''
 |  '''PSUB COHS'''
 |  Ang TLC Channel
 |-
 |'''19.03'''
 |  '''PSUB COBM'''
 |  Kolehiyo ng Pamamahala ng Negosyo
 |-
 |'''19.04'''
 |  '''PSUB COEAS'''
 |  BigCAS Channel
 |  rowspan=&quot;3&quot; {{n/a|Pagsubok sa Configuration}}
 |-
 |'''19.05'''
 |  '''PSUB Graduate School'''
 |  Ang Grad-Ed Channel
 |-
 |'''19.06'''
 |  '''PSUB COE'''
 |  Kolehiyo ng Inhinyero
 |-
 |  rowspan=&quot;8&quot; |[[DWHC-TV]]
 |rowspan=&quot;3&quot;|  '''32'''
 |rowspan=&quot;3&quot;|'''581.143 MHz'''
 (Metro Naga at Camarines Sur)
 |'''32.01'''
 |rowspan=&quot;3&quot;|[[Broadcast Enterprises and Affiliated Media]]
 |'''PIE'''
 |rowspan=&quot;1&quot;|[[PIE (TV channel)|PIE Channel]]
 |rowspan=&quot;2&quot;|16:9 [[480i]] [[SDTV]]
 |rowspan=&quot;1&quot;|5:00 a.m. - 2:00 a.m. (kinabukasan)
 |  rowspan=&quot;2&quot;|Komersyal na Broadcast
 |-
 |'''32.03'''
 |''' KNOWLEDGE CHANNEL'''
 |[[Knowledge Channel]]
 |6:00 a.m. - 11:00 p.m.
 |-
 |'''32.31'''
 |'''PIE oneseg'''
 |rowspan=&quot;1&quot;|[[PIE (TV channel)|PIE Channel]]
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |rowspan=&quot;1&quot;|5:00 a.m. - 2:00 a.m. (kinabukasan)
 |[[1seg]]
 |-
 |  rowspan=&quot;5&quot; |'''35'''
 |  rowspan=&quot;5&quot; |'''599.143 MHz''' &lt;br /&gt; (Metro Naga)
 |'''35.01'''
 |  rowspan=&quot;5&quot; |[[Broadcast Enterprises at Affiliated Media]]
 |'''DEPED TV'''
 |[[Broadcast Enterprises and Affiliated Media|DEPED TV]]
 |  rowspan=&quot;4&quot; |4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  7 a.m. - 7 p.m.
 |  rowspan=&quot;4&quot; |Subok na broadcast
 |-
 |'''35.02'''
 |'''RESERVED'''
 |RESERVED
 |  6 a.m. - hatinggabi
 |-
 |'''35.03'''
 |'''PILIPINAS HD'''
 |[[Pilipinas HD]]
 |  rowspan=&quot;2&quot; |  6 a.m. - hatinggabi
 |-
 |'''35.04'''
 |'''LIFE TV'''
 |[[Life TV (Philippines)|Life TV]]
 |-
 |'''35.31'''
 |'''BEAM TV 1Seg'''
 |[[Broadcast Enterprises and Affiliated Media|BEAM TV]] promotional channel
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  7 a.m. - 7 p.m.
 |[[1seg]]
 |-
 |  rowspan=&quot;8&quot; |[[DWAI-TV]]
 |  rowspan=&quot;8&quot; |'''38'''
 |  rowspan=&quot;8&quot; |'''617.143 MHz'''
 (Metro Naga at Camarines Sur)
 |'''07.01'''
 |  rowspan=&quot;8&quot; |[[GMA Network (company)|GMA Network Inc.]]
 |  ''GMA'''
 |[[DWAI-TV|GMA Naga]]
 |  rowspan=&quot;7&quot; |  4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  Mga Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado: &lt;br /&gt; 5 a.m. - hatinggabi &lt;br /&gt; Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:25 a.m. (ang  susunod na araw)
 |  rowspan=&quot;5&quot; |Komersyal na broadcast (10kW)
 |-
 |'''07.02'''
 |  '''GTV'''
 |[[GTV (Philippine TV network)|GTV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |5:30 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |-
 |'''07.03'''
 |  '''PUSO NG ASYA'''
 |[[Puso ng Asya (channel sa TV)|Puso ng Asya]]
 |  rowspan=&quot;3&quot; |6:00 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
 |-
 |'''07.06'''
 |'''HALLYPOP'''
 |[[Hallypop (Philippine TV channel)|Hallypop]]
 |-
 |'''07.07'''
 |'''I HEART MOVES'''
 |  [[I Heart Movies]]
 |-
 |'''07.08'''
 |'''(UNNAMED)'''
 |{{n/a|Itim na screen}}
 |rowspan=&quot;1&quot; |TBA
 |rowspan=&quot;2&quot; |Pagsubok sa brodkast
 |-
 |'''7.11'''
 |  '''DepEd TV'''
 |  [[DepEd TV]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  7 a.m. - 7 p.m.  (Lunes Sabado)
 |-
 |'''07.35'''
 |'''GMA1SEG'''
 |[[DWAI-TV|GMA Naga Relay]]
 |  4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |  Mga Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado: &lt;br /&gt; 5 a.m. - hatinggabi &lt;br /&gt; Linggo: &lt;br /&gt; 5:30 a.m. - 12:25 a.m. (ang  susunod na araw)
 |[[1seg]]
 |-
 |  rowspan=&quot;4&quot; |[[DWMA-TV]]
 |  rowspan=&quot;4&quot; |'''46'''
 |  rowspan=&quot;4&quot; |'''665.143 MHz''' &lt;br/&gt;(Metro Naga)
 |'''8.01'''
 |  rowspan=&quot;4&quot; |[[People's Television Network]]
 |  '''PTV HD1'''
 |rowspan=&quot;2'|[[DWMA-TV|PTV Naga]]
 |  rowspan=&quot;3&quot; |16:9 [[720p]] [[HDTV]](minsan 4:3 up-scaled [[480i]] [[SDTV]])
 |  rowspan=&quot;4&quot; |Mga Araw ng Linggo: &lt;br /&gt; 6 a.m. – 12:30 a.m. &lt;br /&gt; Sabado at Linggo: &lt;br /&gt; 7 a.m. – hatinggabi (sa susunod na araw)
 |  rowspan=&quot;3&quot; |  Pagsubok sa broadcast
 |-
 |'''8.02'''
 |  '''PTV HD2'''
 |-
 |'''8.03'''
 |  '''PTV HD3'''
 |{{n/a|Black Screen}}
 |-
 |'''8.04'''
 |  '''PTV 1seg'''
 |[[People's Television Network|PTV]]
 |4:3 [[240p]] [[LDTV]]
 |[[1seg]]
 |-
 |  rowspan=&quot;5&quot; |[[DWIL-TV]]
 |  rowspan=&quot;5&quot; |'''48'''
 |  rowspan=&quot;5&quot; |'''677.143 MHz''' &lt;br/&gt;(Metro Naga)
 |'''48.01'''
 |  rowspan=&quot;5&quot; |[[Global Satellite Technology Services]]
 |  '''GNN'''
 |  rowspan=&quot;1&quot; |[[Golden Nation Network]] Mga Lokal na Programa
 |  rowspan=&quot;5&quot; |4:3 [[480i]] [[SDTV]]
 |  rowspan=&quot;2&quot; |6 a.m. - hatinggabi
 |  rowspan=&quot;2&quot; |  Pagsubok sa broadcast
 |-
 |'''48.02'''
 |  '''DepEd TV - Telearalan'''
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  [[DepEd TV]] Mga Lokal na Programa
 |-
 |'''48.03'''
 |  '''LGU Naga'''
 |  {{n/a|Black Screen}}
 |  rowspan=&quot;1&quot; {{n/a|Black Screen}}
 |  rowspan=&quot;1&quot; {{n/a|Pagsubok sa Configuration}}
 |-
 |'''48.04'''
 |  '''TV Maria'''
 |  [[TV Maria]]
 |  24 na oras
 |  Pagsubok sa Broadcast
 |-
 |'''48.05'''
 |  '''Reserved Channel GNN Naga TV48'''
 |  rowspan=&quot;1&quot; |  [[Golden Nation Network]]
 |  rowspan=&quot;1&quot; {{n/a|Black Screen}}
 |  rowspan=&quot;1&quot; {{n/a|Pagsubok sa Configuration}}
 |}
 &lt;/div&gt;

== Rehiyon VI (Kanlurang Visayas) ==

=== Aklan ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Callsign
! class=&quot;unsortable&quot;|Tsanel sa [[Ultra high frequency|UHF]]
! class=&quot;unsortable&quot;|[[Dalasan]]
! width=&quot;6%&quot; | [[Virtual channel|LCN]]
! Taga-ere
(''broadcaster'')
! Maiksing pangalang [[PSIP]]
! class=&quot;unsortable&quot;|Programa
! class=&quot;unsortable&quot;|Anyo ng larawan
! Oras ng pag-ere
! Karagdagan
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | {{PA}}
| rowspan=&quot;4&quot; | '''18'''
| rowspan=&quot;4&quot; | '''497.143 MHz'''
| '''5.01'''
| rowspan=&quot;4&quot; | [[TV5 Network|TV5 Network Inc.]]
| '''TV5'''
| [[TV5 (himpilan ng telebisyon)|TV5 Kalibo]]
| rowspan=&quot;3&quot; | 16:9 480i SDTV
| rowspan=&quot;2&quot; | Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
| rowspan=&quot;3&quot; | Komersyal na broadcast (10 kW)
|-
| '''5.02'''
| '''RPTV'''
| [[RPTV (TV channel)|RPTV]]
|-
| '''5.03'''
| '''One Sports'''
| [[One Sports (TV channel)|One Sports]]
| 6 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
|-
| '''5.04'''
| '''One Seg S1'''
| [[TV5 (himpilan ng telebisyon)|TV5 Kalibo]]
| 16:9 [[240p]] [[LDTV]]
| Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
| [[1seg]]
|}

=== Capiz ===

=== Iloilo ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Callsign
! class=&quot;unsortable&quot;|Tsanel sa [[Ultra high frequency|UHF]]
! class=&quot;unsortable&quot;|[[Dalasan]]
! width=&quot;6%&quot; | [[Virtual channel|LCN]]
! Taga-ere
(''broadcaster'')
! Maiksing pangalang [[PSIP]]
! class=&quot;unsortable&quot;|Programa
! class=&quot;unsortable&quot;|Anyo ng larawan
! Oras ng pag-ere
! Karagdagan
|-
| [[DYJB-TV]]
| '''17'''
| '''491.143 MHz'''
(Guimaras)
| '''17.01'''
| [[Intercontinental Broadcasting Corporation]]
| '''IBC HD'''
| [[Intercontinental Broadcasting Corporation|IBC 13]]
| rowspan=&quot;3&quot; | 16:9 1080i HDTV
| rowspan=&quot;2&quot; | Lunes - Biyernes: 6:00 a.m. - 11:00 p.m. (kinabukasan) Sabado at Linggo: 6:00 a.m. - 11 p.m. (kinabukasan)
| Pagsubok sa brodkast (5 kW)
|}

== Isla ng Negros ==

=== Negros Occidental ===

=== Negros Oriental ===

== Region VII (Gitnang Visayas) ==
=== Cebu ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Callsign
! class=&quot;unsortable&quot;|Tsanel sa [[Ultra high frequency|UHF]]
! class=&quot;unsortable&quot;|[[Dalasan]]
! width=&quot;6%&quot; | [[Virtual channel|LCN]]
! Taga-ere
(''broadcaster'')
! Maiksing pangalang [[PSIP]]
! class=&quot;unsortable&quot;|Programa
! class=&quot;unsortable&quot;|Anyo ng larawan
! Oras ng pag-ere
! Karagdagan
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | [[DYET-TV]]
| rowspan=&quot;4&quot; | '''18'''
| rowspan=&quot;4&quot; | '''497.143 MHz'''
(Metro Cebu)
| '''5.01'''
| rowspan=&quot;4&quot; | [[TV5 Network|TV5 Network Inc.]]
| '''TV5'''
| [[TV5 (himpilan ng telebisyon)|TV5 Cebu]]
| rowspan=&quot;3&quot; | 16:9 480i SDTV
| rowspan=&quot;2&quot; | Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
| rowspan=&quot;3&quot; | Komersyal na broadcast (10 kW)
|-
| '''5.02'''
| '''RPTV'''
| [[RPTV (TV channel)|RPTV]]
|-
| '''5.03'''
| '''One Sports'''
| [[One Sports (TV channel)|One Sports]]
| 6 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
|-
| '''5.04'''
| '''One Seg S1'''
| [[TV5 (himpilan ng telebisyon)|TV5 Cebu]]
| 16:9 [[240p]] [[LDTV]]
| Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
| [[1seg]]
|}

=== Bohol ===

==Rehiyon VIII (Silangang Visayas)==

=== Leyte ===

=== Samar ===

==Rehiyon IX (Tangway ng Zamboanga)==

=== Zamboanga del Norte ===

=== Zamboanga del Sur ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!Callsign
!class=&quot;unsortable&quot;|Tsanel sa [[Ultra high frequency|UHF]] 
!class=&quot;unsortable&quot;|[[Dalasan]]
!width=&quot;6%&quot; | [[Virtual channel|LCN]]
!Taga-ere
(''broadcaster'')
!Maiksing pangalang [[PSIP]]
!class=&quot;unsortable&quot;|Programa
!class=&quot;unsortable&quot;|Anyo ng larawan
!Oras ng pag-ere
!Karagdagan
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |[[DXAX-DTV]]
| rowspan=&quot;5&quot; |'''40'''
| rowspan=&quot;5&quot; |'''629.143&amp;nbsp;MHz'''
|'''0.01'''
| rowspan=&quot;5&quot; |	Westwind Broadcasting Corporation &amp; eMedia Production Network
| '''eMedia Digital TV'''
|[[eMedia]]
| rowspan=&quot;5&quot; | 4:3 [[480i]] [[SDTV]]
| 4:45 n.u. – 9:30 n.g.
| Tuluyang lumipat mula analog papuntang dihital
|-
|'''0.02'''
| '''GPC'''
| Global Pinoy Cinema
| '''Buong araw'''
|{{n/a|TBA}}
|-
|'''0.03'''
| '''PTV'''
|[[People's Television Network|PTV]]
| rowspan=&quot;3&quot; | '''Mula Maynila'''
| rowspan=&quot;3&quot; | ''Mula Maynila''
|-
|'''0.04'''
|'''5'''
|[[TV5 (himpilan ng telebisyon)|TV5]]
|-
|'''0.05'''
|'''One Sports'''
|[[One Sports]]
|}

==Rehiyon X (Hilagang Mindanao)==

===Bukidnon===

===Lanao del Norte===

===Misamis Oriental===

==Rehiyon XI (Davao)==
===Lungsod ng Davao===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!Callsign
!class=&quot;unsortable&quot;|Tsanel sa [[Ultra high frequency|UHF]]
!class=&quot;unsortable&quot;|[[Dalasan]]
!width=&quot;6%&quot; | [[Virtual channel|LCN]]
!Taga-ere
(''broadcaster'')
!Maiksing pangalang [[PSIP]]
!class=&quot;unsortable&quot;|Programa
!class=&quot;unsortable&quot;|Anyo ng larawan
!Oras ng pag-ere
!Karagdagan
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |[[DXET-TV]]
| rowspan=&quot;4&quot; |'''18'''
| rowspan=&quot;4&quot; |'''497.143 MHz'''
(Metro Davao and Davao Region)
|'''5.01'''
| rowspan=&quot;4&quot; |[[TV5 Network|TV5 Network Inc.]]
|'''TV5'''
|[[TV5 (himpilan ng telebisyon)|TV5 Davao]]
| rowspan=&quot;3&quot; |16:9 480i SDTV
| rowspan=&quot;2&quot; |Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
| rowspan=&quot;3&quot; |Komersyal na broadcast (10 kW)
|-
|'''5.02'''
|'''OnePH'''
|[[One PH]]
|-
|'''5.03'''
| '''One Sports'''
|[[TV5 Network|One Sports]]
| 6 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
|-
|'''5.04'''
| '''One Seg S1'''
| [[TV5 (himpilan ng telebisyon)|TV5 Davao]]
|16:9 [[240p]] [[LDTV]]
|Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
|[[1seg]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[DXAQ-TV]]
| rowspan=&quot;2&quot; |'''19'''
| rowspan=&quot;2&quot; |'''503.143 MHz'''
(Metro Davao)
|'''39.01'''
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Sonshine Media Network International]]
|'''SMNI'''
|[[Sonshine Media Network International|SMNI Davao]]
| rowspan=&quot;2&quot; |4:3 upscaled sa 16:9 480i SDTV
| rowspan=&quot;2&quot; |24 na oras
| rowspan=&quot;2&quot; |Pagsubok sa broadcast
|-
|'''39.02'''
|'''SMNI UPLINK'''
|[[SMNI News Channel]]
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |[[DXEX-DTV]]
| rowspan=&quot;3&quot; |'''20'''
| rowspan=&quot;3&quot; |'''509.143 MHz''' (Metro Davao and Davao Region)
|'''20.01'''
| rowspan=&quot;3&quot; |[[ZOE Broadcasting Network]] (pinamamahalaan sa ilalim ng [[local marketing agreement|blocktime agreement]] kasama ng [[ABS-CBN Corporation]])
|'''A2Z'''
|[[A2Z|A2Z Davao]]
| rowspan=&quot;2&quot; |4:3 [[480i]] [[SDTV]]
|Lunes, Martes, Huwebes: 5 a.m. - 12:15 a.m. (the next day) Miyerkules, Biyernes: 5 a.m. - midnight (the next day) Sabado: 6 a.m. - 11:30 p.m. Linggo: 6 a.m. - 12:45 a.m. (kinabukasan)
| rowspan=&quot;2&quot; |Komersyal na broadcast (5.5 kW)
|-
|'''20.02'''
|'''Light TV'''
|[[ZOE Broadcasting Network|Light TV]]
|Lunes - Sabado: 8 a.m. - 8 p.m. Linggo: 7 a.m. - 8 p.m.
|-
|'''20.22'''
|'''A2Z 1Seg'''
|[[A2Z|A2Z Davao]]
|4:3 [[240p]] [[LDTV]]
|Lunes, Martes, Huwebes: 5 a.m. - 12:15 a.m. (the next day) Miyerkules, Biyernes: 5 a.m. - midnight (the next day) Sabado: 6 a.m. - 11:30 p.m. Linggo: 6 a.m. - 12:45 a.m. (kinabukasan)
|''[[1seg]]''
|-
|[[DXSQ-TV]]
|'''38'''
|'''617.143 MHz'''
(Digos City)
|'''38.01'''
|[[Sagay Broadcasting Corporation]]
| '''Kapampi TV'''
| Kakampi TV
| 4:3 [[480i]] [[SDTV]]
|24 na oras
| Pagsubok sa broadcast (500 watts)
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | [[DXNP-TV]]
| rowspan=&quot;4&quot; | '''45'''
| rowspan=&quot;4&quot; | '''659.143&amp;nbsp;MHz'''
|'''11.01'''
| rowspan=&quot;4&quot; | [[People's Television Network]]
| '''PTV HD1'''
| PTV Davao
| rowspan=&quot;2&quot; | 16:9 (sometimes 4:3 up-scaled) [[1080i]] [[High-definition television|HDTV]]
| rowspan=&quot;4&quot; | '''Lunes''': &lt;br /&gt; 5 n.u. - 1 n.u. &lt;br /&gt; '''Martes-Biyernes''': &lt;br /&gt; 6 n.u. - 1 n.u. &lt;br /&gt; '''unang Biyernes ng buwan''': &lt;br /&gt; 4 n.u. - 1 n.u. &lt;br /&gt; '''Sabado''': &lt;br /&gt; 6 n.u. - hatinggabi &lt;br /&gt; '''Linggo''': &lt;br /&gt; 7 n.u. - hatinggabi (kinabukasan)
| rowspan=&quot;2&quot; | ''Test broadcast'' 
|-
|'''11.02'''
| '''PTV HD2'''
| PTV Manila Feed
|-
|'''11.03'''
| '''PTV SD2'''
| rowspan=&quot;2&quot; {{n/a|Gray screen}}
| ''Nakaitim na iskrin''
| Gray screen
|-
|'''11.04'''
| '''PTV 1seg'''
| 16:9 (sometimes 4:3 up-scaled) [[240p]] [[LDTV]]
| [[1seg]]
|}

== Region XII (SOCCSKSARGEN) ==

=== South Cotabato ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!Callsign
! class=&quot;unsortable&quot; |Tsanel sa [[Ultra high frequency|UHF]]
! class=&quot;unsortable&quot; |[[Dalasan]]
! width=&quot;6%&quot; | [[Virtual channel|LCN]]
!Taga-ere
(''broadcaster'')
!Maiksing pangalang [[PSIP]]
! class=&quot;unsortable&quot; |Programa
! class=&quot;unsortable&quot; |Anyo ng larawan
!Oras ng pag-ere
!Karagdagan
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |DXER-TV
| rowspan=&quot;4&quot; |'''18'''
| rowspan=&quot;4&quot; |'''497.143 MHz'''
(General Santos City and Soccsksargen)
|'''5.01'''
| rowspan=&quot;4&quot; |[[TV5 Network|TV5 Network Inc.]]
|'''TV5'''
|[[TV5 (himpilan ng telebisyon)|TV5 General Santos]]
| rowspan=&quot;3&quot; |16:9 480i SDTV
| rowspan=&quot;2&quot; |Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
| rowspan=&quot;3&quot; |Komersyal na broadcast (10 kW)
|-
|'''5.02'''
|'''OnePH'''
|[[One PH]]
|-
|'''5.03'''
|'''One Sports'''
|[[TV5 Network|One Sports]]
|6 a.m. - hatinggabi (kinabukasan)
|-
|'''5.04'''
|'''One Seg S1'''
|[[TV5 (himpilan ng telebisyon)|TV5 General Santos]]
|16:9 [[240p]] [[LDTV]]
|Lunes - Biyernes: 5:00 a.m. - 1:00 a.m. (kinabukasan) Sabado: 6:00 a.m. - 1:45 a.m. (kinabukasan) Linggo: 5:30 a.m. - 1:30 a.m. (kinabukasan)
|[[1seg]]
|-
| rowspan=&quot;8&quot; |DXBG-TV
| rowspan=&quot;8&quot; |'''34'''
| rowspan=&quot;8&quot; |'''593.143 MHz'''
(General Santos City and Soccsksargen)
|'''8.01'''
| rowspan=&quot;8&quot; |[[GMA Network|GMA Network Inc.]]
|'''GMA'''
|[[GMA Network|GMA General Santos]]
| rowspan=&quot;7&quot; |16:9 [[480i]] [[SDTV]]
|Lunes-Biyernes: 5:30 a.m. - 12:35 a.m (kinabukasan)&lt;br /&gt;Sabado: 5 a.m. -hatinggabi Linggo: &lt;br /&gt;5:30 a.m. - 12:30 a.m (kinabukasan)
| rowspan=&quot;7&quot; |Komersyal na broadcast (10 kW)
|-
|'''8.02'''
|'''GTV'''
|[[GTV (himpilang pantelebisyon sa Pilipinas)|GTV]]
| rowspan=&quot;1&quot; |Lunes - Sabado: 5:30 a.m. - hatinggabi Linggo: 6:00 a.m. - hatinggabi
|-
|'''8.03'''
|'''HEART OF ASIA'''
|[[Heart of Asia (telebisyong tsanel)|Heart of Asia]]
| rowspan=&quot;4&quot; |6 a.m. - hatinggabi
|-
|'''8.06'''
|'''HALLYPOP'''
|[[Hallypop (Philippine TV channel)|Hallypop]]
|-
|'''8.07'''
|'''I HEART MOVIES'''
|[[I Heart Movies]]
|-
|'''8.08'''
|'''PINOY HITS'''
|[[GMA Network|Pinoy Hits]]
|-
|'''8.11'''
!'''''(UNNAME)'''''
!Black Screen
!TBA
|-
|'''8.31'''
|'''GMA 1Seg'''
|[[GMA Network|GMA General Santos]]
|4:3 [[240p]] [[LDTV]]
|Lunes-Biyernes: 5:30 a.m. - 12:35 a.m (kinabukasan)&lt;br /&gt;Sabado: 5 a.m. -hatinggabi Linggo: &lt;br /&gt;5:30 a.m. - 12:30 a.m (kinabukasan)
|''[[1seg]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |DXBC-TV
| rowspan=&quot;2&quot; |'''37'''
| rowspan=&quot;2&quot; |'''611.143 MHz'''
(General Santos City)
|'''37.01'''
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Brigada Mass Media Corporation]] at [[Baycomms Broadcasting Corporation]]
|'''Brigada News TV'''
| rowspan=&quot;2&quot; |Brigada TV
| rowspan=&quot;2&quot; |16:9 [[1080i]] [[High-definition na telebisyon|HDTV]]
| rowspan=&quot;2&quot; |4:30 a.m. - 10:00 p.m.
|Pagsubok sa broadcast (500 watts)
|-
|'''37.31'''
|'''Brigada News TV 1seg'''
|''[[1seg]]''
|}

== Region XIII (Caraga Region) ==

=== Agusan del Norte ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!Callsign
! class=&quot;unsortable&quot; |Tsanel sa [[Ultra high frequency|UHF]]
! class=&quot;unsortable&quot; |[[Dalasan]]
! width=&quot;6%&quot; | [[Virtual channel|LCN]]
!Taga-ere
(''broadcaster'')
!Maiksing pangalang [[PSIP]]
! class=&quot;unsortable&quot; |Programa
! class=&quot;unsortable&quot; |Anyo ng larawan
!Oras ng pag-ere
!Karagdagan
|-
| rowspan=&quot;8&quot; | DXBM-TV
| rowspan=&quot;8&quot; | '''15'''
| rowspan=&quot;8&quot; | '''479.143 MHz'''
(Butuan City and Caraga)
|'''26.01'''
| rowspan=&quot;8&quot; | [[GMA Network|GMA Network Inc.]]
| '''GMA'''
|[[GMA Network|GMA Butuan City]]
| rowspan=&quot;7&quot; | 16:9 [[480i]] [[SDTV]]
| Lunes-Biyernes: 5:30 a.m. - 12:35 a.m (kinabukasan)&lt;br /&gt;Sabado: 5 a.m. -hatinggabi Linggo: &lt;br /&gt;5:30 a.m. - 12:30 a.m (kinabukasan)
| rowspan=&quot;7&quot; | Komersyal na broadcast (10 kW)
|-
|'''26.02'''
| '''GTV'''
| [[GTV (himpilang pantelebisyon sa Pilipinas)|GTV]]
| rowspan=&quot;1&quot; |Lunes - Sabado: 5:30 a.m. - hatinggabi Linggo: 6:00 a.m. - hatinggabi
|-
|'''26.03'''
| '''HEART OF ASIA'''
|[[Heart of Asia (TV channel)|Heart of Asia]]
| rowspan=&quot;4&quot; |6 a.m. - hatinggabi
|-
|'''26.06'''
| '''HALLYPOP'''
|[[Hallypop (Philippine TV channel)|Hallypop]]
|-
|'''26.07'''
|'''I HEART MOVIES'''
|[[I Heart Movies]]
|-
|'''26.08'''
|'''PINOY HITS'''
|[[GMA Network|Pinoy Hits]]
|-
|'''26.11'''
!'''''(UNNAMED)'''''
!Black Screen
!TBA
|-
|'''26.31'''
|'''GMA 1Seg'''
|[[GMA Network|GMA Butuan City]]
|4:3 [[240p]] [[LDTV]]
|Lunes-Biyernes: 5:30 a.m. - 12:35 a.m (kinabukasan)&lt;br /&gt;Sabado: 5 a.m. -hatinggabi Linggo: &lt;br /&gt;5:30 a.m. - 12:30 a.m (kinabukasan)
|''[[1seg]]''
|}

== Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao (BARMM) ==

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

{{DEFAULTSORT:Dihital na telebisyon na mga himpilan sa Pilipinas}}
[[Kategorya:Mga dihital na himpilang pantelebisyon sa Pilipinas| ]]
[[Kategorya:Lists of television channels by country|Philippines]]
[[Kategorya:Telebisyon sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Philippine television-related lists]]
[[Kategorya:Mga talaan ng dihital na telebisyon|Pilipinas, Himpilan]]</text>
      <sha1>h7ppj5n7mlm5fdxobrpm8fklj2namvb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Panahon ng bagyo sa Pilipinas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303340</id>
    <revision>
      <id>2221397</id>
      <parentid>2221071</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T01:40:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Mga pangalan sa pagitan ng 2014 at 2026 */</comment>
      <origin>2221397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17258" sha1="ghhpx21olv3mk2y0p2kgfladkw8puvf" xml:space="preserve">{{Main|Bagyo sa Pilipinas}}
Ang '''Panahon ng bagyo sa Pilipinas''' ay isang dekadang napapanahon sa loob ng [[Pilipinas]] at [[Philippine Area of Responsibility]], taong 2000 ay nagpulungan at nag paligsahan ang [[PAGASA]] sa bawat ipapangalan sa mga [[bagyo]]ng dadaan at papasok sa Pilipinas sa natatakdang panahon, ito ay binigyang daan upang malaman ang lawak ng pinsala, fatality at nawalang gross sa mga lugar na dinaanan ng bagyo, Ito ay nakahanay sa alpabetikong &quot;A&quot; hanggang &quot;Z&quot; maliban sa letrang &quot;X&quot; na hindi na binigyang pansin. Ang bawat bagyo ay binigyan rin ng bawat kategorya. At dinagdagan ng Auxiliary names at list.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.travel-philippines.com/general-info/weather.htm |title=Archive copy |access-date=2021-01-30 |archive-date=2021-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210916183817/https://travel-philippines.com/general-info/weather.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;hypotheticalhurricanes.fandom.com/wiki/2021_Hypothetical_Pacific_Typhoon_Season_(KenMC)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.transcontinentaltimes.com/an-active-typhoon-season-expected-in-the-philippines.html&lt;/ref&gt;

==Daantaon==
{{Warning|'''[[Bagyo]]'''}}
{{See|Pagpapangalan sa bagyo}}
'''{{Color box|lightyellow|border=darkgray}}''' '''Mga Rinetirong pangalan'''
&lt;br&gt;Milyon milyon ang mga nasisirang Imprastraktura, Mga pang kabuhayan ang mga nasira nang mga nagdaang bagyo taon-taon, tinatayang aabot sa bilyon bilyon ang napinsala. Kaya't gumawa nang listahan nang mga retiradong bagyo rito sa Pilipinas.&lt;ref&gt;http://bagong.pagasa.dost.gov.ph/climate/tropical-cyclone-information&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://hypotheticalhurricanes.fandom.com/wiki/2020_Hypothetical_Pacific_Typhoon_Season_(KenMC)&lt;/ref&gt;

===Mga pangalan sa pagitan ng 2001 at 2013===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
! {{colour|yellow|2001}} !! {{colour|grey|2002}} !! {{colour|skyblue|2003}} !! {{colour|applegreen|2004}} !! {{colour|yellow|2005}} !! {{colour|grey|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2006|2006]]}} !! {{colour|skyblue|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2007|2007]]}} !! {{colour|applegreen|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2008|2008]]}} !! {{colour|yellow|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2009|2009]]}} !! {{colour|grey|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2010|2010]]}} !! {{colour|skyblue|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2011|2011]]}} !! {{colour|applegreen|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2012|2012]]}} !! {{colour|yellow|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2013|2013]]}}
|-
| Auring || Agaton || Amang || Ambo || Auring || Agaton || Amang || Ambo || Auring || Agaton || Amang || Ambo || Auring
|-
| Barok || Basyang || Batibot || Butchoy || Bising || Basyang || Bebeng || Butchoy || Bising || Basyang || Bebeng || Butchoy || Bising
|-
| Crising || Caloy || Chedeng || Cosme || Crising || Caloy || Chedeng || [[Bagyong Cosme|Cosme]] || Crising || Caloy || Chedeng || Carina || Crising
|-
| Dante || Domeng || Dodong || Dindo || Dante || Domeng || [[Bagyong Dodong|Dodong]] || Dindo || Dante || Domeng || Dodong || Dindo || Dante
|-
| Emong || Ester || Egay || Enteng || Emong || Ester || [[Bagyong Egay|Egay]] || Enteng || [[Bagyong Emong (2009)|Emong]] || Ester || Egay || Enteng || Emong
|-
| Feria || Florita || Falcon || Frank || Feria || Florita || Falcon || [[Bagyong Frank|Frank]] || Fabian || Florita || Falcon || Ferdie || Fabian
|-
| Gorio || Glenda || Goring || Gener || Gorio || Glenda || Goring || Gener || Gorio || Glenda || Goring || Gener || [[Bagyong Gorio (2013)|Gorio]]
|-
| Huaning || Henry || Hanna || Helen  || Huaning || Henry || Hanna || Helen  || Huaning || Henry || Hanna || Helen  || Huaning 
|-
| Isang || Inday || Ineng || Igme || Isang || Inday || Ineng || Igme || Isang || Inday || Ineng || Igme || Isang
|-
| Jolina || Juan || Juaning || Julian || Jolina || Juan || Juaning || Julian || Jolina || Juan || Juaning || Julian || Jolina
|-
| Kiko || Kaka || Kabayan || Karen || Kiko || Katring || Kabayan || Karen || Kiko || Katring || Kabayan || Karen || Kiko
|-
| Labuyo || Lagalag || Lando || Lawin || Labuyo || Luis || Lando || Lawin || Labuyo || {{grey|Luis}} || Lando || Lawin || [[Bagyong Labuyo|Labuyo]]
|-
| Maring || Milenyo || Manang || Marce || Maring || [[Bagyong Milenyo|Milenyo]] || Mina || Marce || Maring || {{grey|Mario}} || Mina || Marce || Maring
|-
| Nanang || {{grey|Neneng}} || Niña || Nina || Nando || Neneng || Nonoy || Nina || Nando || {{grey|Neneng}} || Nonoy || Nina || Nando
|-
| Ondoy || {{grey|Ompong}} || Onyok || Ofel || Ondoy || Ompong || {{grey|Onyok}} || Ofel || [[Bagyong Ondoy|Ondoy]] || {{grey|Ompong}} || Onyok || Ofel || [[Bagyong Odette (2013)|Odette]]
|-
| Pabling || {{grey|Paloma}} || Pogi || Pablo || Pepeng || Paeng || {{grey|Pedring}} || Pablo || [[Bagyong Pepeng|Pepeng]] || {{grey|Paeng}} || [[Bagyong Pedring|Pedring]] || [[Bagyong Pablo|Pablo]] || Paolo 
|-
| Quedan || {{grey|Quardo}} || Quiel || Quinta || Quedan || Queenie || {{grey|Quiel}} || Quinta || Quedan || {{grey|Queenie}} || [[Bagyong Quiel (2011)|Quiel]] || Quinta || [[Bagyong Quedan (2013)|Quedan]]
|-
| {{grey|Roleta}} || {{grey|Rapido}} || Roskas || [[Bagyong Rolly (2004)|Rolly]] || {{grey|Ramil}} || [[Bagyong Reming|Reming]] || {{grey|Ramon}} || Rolly || Ramil || {{grey|Ruby}} || Ramon || {{grey|Rolly}} || Ramil
|-
| {{grey|Sibak}} || {{grey|Sibasib}} || Sikat || Siony || {{grey|Santi}} || Seniang || {{grey|Sendong}} || Siony || Santi || {{grey|Seniang}} || [[Bagyong Sendong|Sendong]] || {{grey|Siony}} || [[Bagyong Santi|Santi]]
|-
| {{grey|Talahib}} || {{grey|Tagbanwa}} || Tisoy || Tonyo || {{grey|Tino}} || Tomas || {{grey|Tisoy}} || Tonyo || Tino || {{grey|Tomas}} || {{grey|Tisoy}} || {{grey|Tonyo}} || Tino
|-
| {{grey|Ubbeng}} || {{grey|Usman}} || Ursula || [[Bagyong Unding|Unding]] || {{grey|Undang}} || {{grey|Usman}} || {{grey|Ursula}} || Ulysses || Urduja || {{grey|Usman}} || {{grey|Ursula}} || {{grey|Ulysses}} || [[Bagyong Urduja (2013)|Urduja]]
|-
| {{grey|Vinta}} || {{grey|Venus}} || [[Bagyong Viring (2003)|Viring]] || [[Bagyong Violeta|Violeta]] ||  {{grey|Vinta}} || {{grey|Venus}} || {{grey|Viring}} || {{grey|Vicky}} || Vinta || {{grey|Venus}} || {{grey|Viring}} || {{grey|Vicky}} || [[Bagyong Vinta (2013)|Vinta]]
|-
| {{grey|Wilma}} || {{grey|Wisik}} || [[Bagyong Weng (2003)|Weng]] || [[Bagyong Winnie|Winnie]] || {{grey|Wilma}} || {{grey|Waldo}} || {{grey|Weng}} || {{grey|Warren}} || {{grey|Wilma}} || {{grey|Waldo}} || {{grey|Weng}} || {{grey|Warren}} || [[Bagyong Wilma at BOB 05|Wilma]]
|-
| {{grey|Yaning}} || {{grey|Yayang}} || [[Bagyong Yoyoy (2003)|Yoyoy]] || [[Bagyong Yoyong (2004)|Yoyong]] || {{grey|Yolanda}} || {{grey|Yayang}} || {{grey|Yoyoy}} || {{grey|Yoyong}} || {{grey|Yolanda}} || {{grey|Yayang}} || {{grey|Yoyoy}} || {{grey|Yoyong}} || [[Super Bagyong Yolanda|Yolanda]]
|-
| {{grey|Zuma}} || {{grey|Zeny}} || Zigzag || Zosimo || {{grey|Zoraida}} || {{grey|Zeny}} || {{grey|Zigzag}} || {{grey|Zosimo}} || {{grey|Zoraida}} || {{grey|Zeny}} || {{grey|Zigzag}} || {{grey|Zosimo}} || [[Bagyong Zoraida (2013)|Zoraida]]
|-class=&quot;unsortable&quot;
!colspan=15|References:&lt;ref name=&quot;NHEM Review 15&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NHEM Review 16&quot;/&gt;
|}

===Mga pangalan sa pagitan ng 2014 at 2026===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
! {{colour|grey|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2014|2014]]}} !! {{colour|skyblue|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2015|2015]]}} !! {{colour|applegreen|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2016|2016]]}} !! {{colour|yellow|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2017|2017]]}} !! {{colour|grey|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2018|2018]]}} !! {{colour|skyblue|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2019|2019]]}} !! {{colour|applegreen|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2020|2020]]}} !! {{colour|yellow|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2021|2021]]}} !! {{colour|grey|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2022|2022]]}} !! {{colour|skyblue|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2023|2023]]}} !! {{colour|applegreen|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024|2024]]}} !! {{colour|yellow|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2025|2025]]}} || {{colour|grey|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026|2026]]}}
|-
| Agaton || Amang || Ambo || Auring || Agaton || Amang || [[Bagyong Ambo (2020)|Ambo]] || [[Bagyong Auring (2021)|Auring]] || [[Bagyong Agaton|Agaton]] || Amang || [[Bagyong Aghon|Aghon]] || Auring || Ada
|-
| Basyang || Betty || [[Bagyong Butchoy (2016)|Butchoy]] || Bising || Basyang || Betty || [[Bagyong Butchoy (2020)|Butchoy]] || [[Bagyong Bising (2021)|Bising]] || [[Bagyong Basyang (2022)|Basyang]] || Betty || [[Bagyong Butchoy (2024)|Butchoy]] || Bising || [[Bagyong Basyang (2026)|Basyang]]
|-
| Caloy || Chedeng || Carina || Crising || Caloy || Chedeng || Carina || [[Bagyong Crising (2021)|Crising]] || Caloy || Chedeng || [[Bagyong Carina|Carina]] || [[Bagyong Crising|Crising]] || Caloy
|-
| Domeng || Dodong || Dindo || Dante || Domeng || Dodong || [[Bagyong Dindo (2020)|Dindo]] || Dante || Domeng || [[Bagyong Dodong|Dodong]] || Dindo || [[Bagyong Dante (2025)|Dante]] || [[Bagyong Domeng (2026)|Domeng]]
|-
| Ester || Egay || Enteng || Emong || Ester || Egay || Enteng || Emong || [[Bagyong Ester (2022)|Ester]] || [[Bagyong Egay|Egay]] || [[Bagyong Enteng|Enteng]] || [[Bagyong Emong|Emong]] || Ester
|-
| Florita || Falcon || [[Bagyong Ferdie (2016)|Ferdie]] || Fabian || Florita || Falcon || [[Bagyong Ferdie (2020)|Ferdie]] || [[Bagyong Fabian (2021)|Fabian]] || [[Bagyong Florita (2022)|Florita]] || [[Bagyong Falcon|Falcon]] || Ferdie || Fabian || [[Bagyong Francisco (2026)|Francisco]]
|-
| [[Bagyong Glenda|Glenda]] || Goring || Gener || [[Bagyong Gorio (2017)|Gorio]] || Gardo || Goring || Gener || Gorio || [[Bagyong Gardo (2022)|Gardo]] || [[Bagyong Goring|Goring]] || Gener || Gorio || Gardo
|-
| Henry || [[Bagyong Hanna (2015)|Hanna]] || Helen || Huaning || Henry || Hanna || [[Bagyong Helen|Helen]] ||  Huaning || [[Bagyong Henry (2022)|Henry]] || Hanna || Helen  || Huaning || [[Bagyong Henry (2026)|Henry]]
|-
| Inday || Ineng || Igme || [[Bagyong Isang (2017)|Isang]] || Inday || Ineng || Igme || Isang || [[Bagyong Inday (2022)|Inday]] || Ineng || [[Bagyong Igme (17W) (2024)|Igme ]] || [[Bagyong Isang (2025)|Isang]] || [[Super Bagyong Inday|Inday]]
|-
| Jose || Jenny || Julian || [[Bagyong Jolina (2017)|Jolina]] || Josie || [[Bagyong Jenny (2019)|Jenny]] || [[Bagyong Julian (2020)|Julian]] || [[Bagyong Jolina (2021)|Jolina]] || Josie || Jenny || [[Bagyong Julian|Julian]] || [[Bagyong Jacinto (2025)|Jacinto]] || Josie
|-
| Karding || Kabayan || [[Bagyong Karen|Karen]] || Kiko || Karding || Kabayan || [[Bagyong Kristine (2020)|Kristine]] || [[Bagyong Kiko (2021)|Kiko]] || [[Bagyong Karding|Karding]] || Kabayan || [[Bagyong Kristine|Kristine]] || Kiko || [[Bagyong Kiyapo (2026)|Kiyapo]]
|-
| Luis || [[Bagyong Lando|Lando]] || [[Bagyong Lawin|Lawin]] || Lannie || Luis || [[Bagyong Liwayway (2019)|Liwayway]] || [[Bagyong Leon (2020)|Leon]] || [[Bagyong Lannie (2021)|Lannie]] || Luis || {{grey|Liwayway}} || [[Bagyong Leon|Leon]] || Lannie || [[Bagyong Luis–Maymay|Luis]]
|-
| [[Bagyong Mario|Mario]] || Marilyn || Marce || [[Bagyong Maring (2017)|Maring]] || Maymay || Marilyn || Marce || Maring || Maymay || {{grey|Marilyn}} || [[Bagyong Marce|Marce]] || [[Bagyong Mirasol (2025)|Mirasol]] || [[Bagyong Luis–Maymay|Maymay]]
|-
| Neneng || [[Bagyong Nona|Nona]] || [[Bagyong Nina|Nina]] || Nando || Neneng || Nimfa || [[Bagyong Nika (2020)|Nika]] || [[Bagyong Nando (2021)|Nando]] || [[Bagyong Neneng (2022)|Neneng]] || {{grey|Nimfa}} || [[Bagyong Nika|Nika]] || [[Super Bagyong Nando|Nando]] || Neneng
|-
| Ompong || Onyok || {{grey|Ofel}} || [[Bagyong Odette (2017)|Odette]] || [[Super Bagyong Ompong|Ompong]] || [[Bagyong Onyok (2019)|Onyok]] || [[Bagyong Ofel (2020)|Ofel]] || [[Super Bagyong Odette|Odette]] || Obet || {{grey|Onyok}} || [[Bagyong Ofel|Ofel]] || [[Bagyong Opong|Opong]] || Obet
|-
| Paeng || {{grey|''Perla''}} || {{grey|''Pepito''}} || Paolo || Paeng || [[Bagyong Perla (2019)|Perla]] || [[Bagyong Pepito (2020)|Pepito]] || {{grey|Paolo}} || [[Bagyong Paeng|Paeng]] || {{grey|Perla}} || [[Super Bagyong Pepito|Pepito]] || [[Bagyong Paolo (2025)|Paolo]] || {{grey|''Pilandok''}}
|-
| Queenie || {{grey|Quiel}} || {{grey|Quinta}} || Quedan || Queenie || [[Bagyong Quiel (2019)|Quiel]] || [[Bagyong Quinta|Quinta]] || {{grey|Quedan}} || Queenie || {{grey|Quiel}} || [[Bagyong Querubin (2024)|Querubin]] || Quedan || {{grey|Queenie}}
|-
| [[Bagyong Ruby|Ruby]] || {{grey|Ramon}} || {{grey|Rolly}} || Ramil || [[Bagyong Rosita|Rosita]] || [[Bagyong Ramon (2019)|Ramon]] || [[Super Bagyong Rolly|Rolly]] || {{grey|Ramil}} || Rosal || {{grey|Ramon}} || [[Bagyong Romina (2024)|Romina]] || [[Bagyong Ramil (2025)|Ramil]] || {{grey|Rosal}}
|-
| [[Bagyong Seniang (2014)|Seniang]] || {{grey|''Sarah''}} || {{grey|Siony}} || [[Bagyong Salome (2017)|Salome]] || [[Bagyong Samuel (2018)|Samuel]] || [[Bagyong Sarah (2019)|Sarah]] || [[Bagyong Siony (2020)|Siony]] || {{grey|Salome}} || {{grey|Samuel}} || {{grey|Sarah}} || {{grey|Siony}} || Salome || {{grey|Samuel}}
|-
| {{grey|Tomas}} || {{grey|Tisoy}} || {{grey|Tonyo}} || [[Bagyong Tino (2017)|Tino]] || Tomas || [[Bagyong Tisoy|Tisoy]] || [[Bagyong Tonyo (2020)|Tonyo]] || {{grey|Tino}} || {{grey|Tomas}} || {{grey|''Tamaraw''}} || {{grey|Tonyo}} || [[Bagyong Tino|Tino]] || {{grey|Tomas}}
|-
| {{grey|''Usman''}} || {{grey|Ursula}} || {{grey|Ulysses}} || [[Bagyong Urduja|Urduja]] || [[Bagyong Usman|Usman]] || [[Bagyong Ursula|Ursula]] || [[Bagyong Ulysses|Ulysses]] || {{grey|''Uwan''}} || {{grey|''Umberto''}} || {{grey|''Ugong''}} || {{grey|Upang}} || [[Bagyong Uwan|Uwan]] || {{grey|''Umberto''}}
|-
| {{grey|''Venus''}} || {{grey|Viring}} || {{grey|Vicky}} || [[Bagyong Vinta|Vinta]] || {{grey|''Venus''}} || {{grey|Viring}} || [[Bagyong Vicky (2020)|Vicky]] || {{grey|''Verbena''}} || {{grey|''Venus''}} || {{grey|Viring}} || {{grey|Vicky}} || [[Bagyong Verbena (2025)|Verbena]] || {{grey|''Venus''}}
|-
| {{grey|''Waldo''}} || {{grey|Weng}} || {{grey|''Warren''}} || {{grey|Wilma}} || {{grey|''Waldo''}} || {{grey|Weng}} || {{grey|''Warren''}} || {{grey|Wilma}} || {{grey|''Waldo''}} || {{grey|Weng}} || {{grey|''Warren''}} || [[Bagyong Wilma (2025)|Wilma]] || {{grey|''Waldo''}}
|-
| {{grey|Yayang}} || {{grey|Yoyoy}} || {{grey|Yoyong}} || {{grey|''Yasmin''}} || {{grey|Yayang}} || {{grey|Yoyoy}} || {{grey|Yoyong}} || {{grey|''Yasmin''}} || {{grey|Yayang}} || {{grey|Yoyoy}} || {{grey|Yoyong}} || {{grey|''Yasmin''}} || {{grey|Yayang}} 
|-
| {{grey|''Zeny''}} || {{grey|Zigzag}} || {{grey|Zosimo}} || {{grey|Zoraida}} || {{grey|''Zeny''}} ||  {{grey|Zigzag}} || {{grey|Zosimo}} || {{grey|Zoraida}} || {{grey|''Zeny''}} ||  {{grey|Zigzag}} || {{grey|Zosimo}} || {{grey|Zoraida}} || {{grey|''Zeny''}} 
|-class=&quot;unsortable&quot;
!colspan=15|References:&lt;ref name=&quot;NHEM Review 15&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NHEM Review 16&quot;/&gt;
|}

===Mga pangalan sa pagitan ng 2027 at 2029===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
! [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2027|2027]] !! [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2028|2028]] !! [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2029|2029]] 
|-
| {{grey|Amang}} || {{grey|''Amuyao''}} || {{grey|Auring}}
|-
| {{grey|Betty}} || {{grey|Butchoy}} || {{grey|Bising}}
|-
| {{grey|Chedeng}} || {{grey|Carina}} || {{grey|''Chico''}}
|-
| {{grey|Dodong}} || {{grey|Dindo}} || {{grey|Dante}}
|-
| {{grey|''Emil''}} || {{grey|''Edring''}} || {{grey|''Elias''}}
|-
| {{grey|Falcon}} || {{grey|Ferdie}} || {{grey|Fabian}}
|-
| {{grey|''Gavino''}} || {{grey|Gener}} || {{grey|Gorio}}
|-
| {{grey|Hanna}} || {{grey|Helen}} || {{grey|Huaning}}
|-
| {{grey|Ineng}} || {{grey|Igme}} || {{grey|Isang}}
|-
| {{grey|Jenny}} || {{grey|''Josefa''}} || {{grey|Jacinto}}
|-
| {{grey|Kabayan}} || {{grey|''Kidul''}} || {{grey|Kiko}}
|-
| {{grey|Liwayway}} || {{grey|''Lekep''}} || {{grey|Lannie}}
|-
| {{grey|Marilyn}} || {{grey|Marce}} || {{grey|''Magyawan''}}
|-
| {{grey|Nimfa}} || {{grey|''Nanolay''}} || {{grey|''Nilad''}}
|-
| {{grey|Onyok}} || {{grey|''Onos''}} || {{grey|''Omar''}}
|-
| {{grey|Perla}} || {{grey|''Puwok''}} || {{grey|Paolo}}
|-
| {{grey|Quiel}} || {{grey|Querubin}} || {{grey|Quedan}}
|-
| {{grey|Ramon}} ||{{grey|Romina}} || {{grey|Ramil}} 
|-
| {{grey|Sarah}} || {{grey|Siony}} || {{grey|Salome}}
|-
| {{grey|''Tamaraw''}} || {{grey|Tonyo}} || {{grey|''Tala''}}
|-
| {{grey|''Ugong''}} || {{grey|''Upang''}} || {{grey|''Urbano''}}
|-
| {{grey|Viring}} || {{grey|Vicky}} || {{grey|Verbena}}
|-
| {{grey|Weng}} || {{grey|''Warren''}} || {{grey|Wilma}}
|-
|  {{grey|Yoyoy}} || {{grey|Yoyong}} || {{grey|''Yasmin''}} 
|-
| {{grey|Zigzag}} || {{grey|Zosimo}} || {{grey|Zoraida}}
|-class=&quot;unsortable&quot;
!colspan=15|References:&lt;ref name=&quot;NHEM Review 15&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NHEM Review 16&quot;/&gt;
|}

===Talaan ng mga inialis na pangalan===
; Mga hindi nagamit na pangalan
{{div col start}}
* {{tcname unused|Paloma}} 
* {{tcname unused|Quadro}} 
* {{tcname unused|Rapido}} 
* {{tcname unused|Roleta}} 
* {{tcname unused|Sibak}} 
* {{tcname unused|Sibasib}} 
* {{tcname unused|Tagbanwa}} 
* {{tcname unused|Talahib}} 
* {{tcname unused|Ubbeng}} 
* {{tcname unused|Wisik}} 
* {{tcname unused|Yaning}} 
* {{tcname unused|Zuma}}
{{div col end}}

==Sanggunian==
{{reflist}} 
{{Mga bagyo sa Pilipinas}}

[[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Pilipinas]]
[[Kategorya:Panahon]]</text>
      <sha1>ghhpx21olv3mk2y0p2kgfladkw8puvf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castel Madama</title>
    <ns>0</ns>
    <id>308104</id>
    <revision>
      <id>2221410</id>
      <parentid>2037630</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T05:05:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2435" sha1="kmiov26frozxixgmdjtofjlx650j14r" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Castel Madama|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Roma|Roma]] (RM)|website={{official website|http://www.comunedicastelmadama.it}}|area_code=0774|postal_code=00024|day=Mayo 9 at Setyembre 29|saint=[[San Miguel]] Arkanghel|elevation_m=428|elevation_footnotes=|population_demonym=Castellani|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;|area_total_km2=28.5|area_footnotes=|mayor=Domenico Pascucci|mayor_party=|frazioni=Colle Passero, Monitola, La Valle, Valle Caprara|region=[[Lazio]]|official_name=Comune di Castel Madama|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|41|58|N|12|52|E|type:city(7,033)_region:IT|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Castel Madama-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Nevicata - castel madama.JPG|native_name=|footnotes=}}Ang '''Castel Madama''' ay isang ''[[komuna]]'' (munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] sa [[Italya|Italyanong]] rehiyon ng [[Lazio]], na matatagpuan mga {{Convert|30|km|0}} silangan ng [[Roma]].

== Heograpiyang pisikal ==

=== Teritoryo ===
Ang Castel Madama ay tumataas ng 428 metro sa ibabaw ng antas ng dagat, sa hilagang paanan ng [[Kabundukang Prenestini]], kung saan ito ay hangganan sa [[Kabundukang Tiburtini]], sa isang nangingibabaw na posisyon sa ibabaw ng lambak sa ibaba kung saan dumadaloy ang [[Aniene]]. Sa pamamagitan ng [[Via Valeria Tiburtina]], ipinapasa ito sa seksiyon sa pagitan ng [[Tivoli]] at [[Vicovaro]].

== Mga ugnayang pandaigdig ==
Ang Castel Madama ay [[Kambal na lungsod|kakambal]] sa:

* {{Flagicon|BEL}} [[Oudenaarde]], Belhika, simula 1986
* {{Flagicon|ESP}} [[La Roda de Andalucía]], Espanya, simula 2002

== Sport ==

* Polisportiva Castel Madama na naglalaro sa Unang Kategoryang Kampeonato sa 2022-2023 season;
* Pro Calcio Castel Madama na naglalaro ng kampeonato sa Ikatlong Kategorya sa 2022-2023 season.

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.comunedicastelmadama.it Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201126174739/http://www.comunedicastelmadama.it/ |date=2020-11-26 }}
* [http://www.tibursuperbum.it/ita/escursioni/castelmadama/index.htm Castel Madama]
{{Kalakhang Lungsod ng Roma Capital}}</text>
      <sha1>kmiov26frozxixgmdjtofjlx650j14r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cynthia E. Rosenzweig</title>
    <ns>0</ns>
    <id>309177</id>
    <revision>
      <id>2221435</id>
      <parentid>2212718</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:11:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10411" sha1="eivtjdqt0gq82ihqn8qb0xrs22ib4oi" xml:space="preserve">{{Infobox scientist
| name = 
| image = {{#statements:P18}}
| image_size = 
| alt = 
| caption = 
| birth_date = &lt;!-- {{Birth date|1948|MM|DD}} --&gt;
| birth_place = 
| death_date = &lt;!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --&gt;
| death_place = 
| resting_place = 
| resting_place_coordinates = &lt;!-- {{Coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline,title}} --&gt;
| residence = 
| citizenship = 
| nationality = 
| fields = 
| workplaces = [[Goddard Institute for Space Studies]]
                                 [[Barnard College]]
| alma_mater = [[Rutgers University]]

[[University of Massachusetts Amherst]]
| thesis_title = Potential effects of increased atmospheric carbon dioxide and climate change on thermal and water regimes affecting wheat and corn production in the Great Plains
| thesis_url = http://search.proquest.com/docview/303969214
| thesis_year = 1991
| doctoral_advisor = 
| academic_advisors = 
| doctoral_students = 
| notable_students = 
| known_for = 
| author_abbrev_bot = 
| author_abbrev_zoo = 
| influences = 
| influenced = 
| awards = 
| signature = &lt;!--(filename only)--&gt;
| signature_alt = 
| website = {{URL|www.giss.nasa.gov/staff/crosenzweig.html}}
| footnotes = 
| spouse = 
}}

Si '''Cynthia E. Rosenzweig''' (née Ropes&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.earth.columbia.edu/eidirectory/view/710|title=Dr. Cynthia Ropes Rosenzweig - Directory - The Earth Institute - Columbia University|website=www.earth.columbia.edu|language=en|access-date=2018-10-17}}&lt;/ref&gt;) (ipinanganak c. 1958) ay isang Amerikanong agronomist at climatologist sa NASA Goddard Institute for Space Studies, isang organisasyon matatagpuan sa [[Unibersidad ng Columbia]], siya ang isa sa mga tumulong na pangunahan ang mga pag-aaral sa [[pagbabago ng klima]] at agrikultura.&quot;&lt;ref name=&quot;gillis&quot;&gt;Justin Gillis, [https://www.nytimes.com/2011/06/05/science/earth/05harvest.html &quot;A Warming Planet Struggles to Feed Itself&quot;], ''[[The New York Times]]'', June 5, 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Brumfiel |first1=G. |last2=Tollefson |first2=J. |last3=Hand |first3=E. |last4=Baker |first4=M. |last5=Cyranoski |first5=D. |last6=Shen |first6=H. |last7=Van Noorden |first7=R. |last8=Nosengo |first8=N. |last9=Butler |first9=D. 
 |last10=Fouchier |first10=R |year=2012 |title=366 days: ''Nature''{{'}}s 10 |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_december-20-27-2012_492_7429/page/335 |journal=Nature |volume=492 |issue=7429 |pages=335–343  |bibcode= 2012Natur.492..335. |pmid=23257862 |doi=10.1038/492335a|display-authors=8 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;  Mayroon siyang higit sa 300 na mga pahayagan,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/scientific-contributions/54074194_Cynthia_Rosenzweig|title=Cynthia Rosenzweig's research works {{!}} Columbia University, NY (CU) and other places|website=ResearchGate|language=en|access-date=2018-10-17}}&lt;/ref&gt;  higit sa 80 mga artikulong sinuri ng iba, at mayroong walong libro na siya ang may-akda o nag-edit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://heymancenter.org/people/cynthia-rosenzweig/|title=People {{!}} Cynthia Rosenzweig {{!}} The Heyman Center for the Humanities at Columbia University|website=heymancenter.org|language=en|access-date=2018-10-17|archive-date=2020-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009205542/http://heymancenter.org/people/cynthia-rosenzweig//|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  Naglingkod din siya sa  iba't ibang mga samahan na nagtatrabaho upang bumuo ng mga plano upang pamahalaan ang pagbabago ng klima, sa antas ng pandaigdigan kasama ang IPCC pati na rin sa [[Lungsod ng Bagong York|New York City]] pagkatapos ng Hurricane Sandy.


==Edukasyon at akademikong karera==
Nag-aral si Rosenzweig sa Cook College (sa Rutgers University) at nagtamo ng degree na Bachelor of Arts sa agham agrikultura noong 1980. Ang pagtuon ni Rosenzweig sa agrikultura ay nagsimula noong 1969, nang siya at ang kanyang mapapangasawa ay nangupahan at nagpapatakbo ng isang bukid sa Tuscany, [[Italya]], na namimitas ng mga ubas at olibo at nagpapalaki ng mga hayop tulad ng mga kambing, baboy, pato, at gansa.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal|date=2012-12-19|title=366 days: Nature's 10|url=https://www.nature.com/news/366-days-nature-s-10-1.11997|journal=Nature|language=en|volume=492|issue=7429|pages=335–343|doi=10.1038/492335a|pmid=23257862|bibcode=2012Natur.492..335.|issn=0028-0836|last1=Heuer|first1=R. D.|last2=Rosenzweig|first2=C.|last3=Steltzner|first3=A.|last4=Blanpain|first4=C.|last5=Iorns|first5=E.|last6=Wang|first6=J.|last7=Handelsman|first7=J.|last8=Gowers|first8=T.|last9=De Bernardinis|first9=B.|last10=Fouchier|first10=R.|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;  Nagpasya siyang bumalik sa unibersidad upang mag-aral ng agrikultura, nakakuha ng degree na Master of Science sa Soils and Crops mula sa Rutgers University noong 1983.&lt;ref name=&quot;nasaprofile&quot;&gt;[https://www.giss.nasa.gov/staff/crosenzweig.html &quot;Cynthia Rosenzweig&quot;] (profile), [[NASA GISS]] (last visited Aug. 15, 2012).&lt;/ref&gt;  Sa panahon ng kanyang Master's, tinanggap siya ng NASA Goddard Institute for Space Studies upang pag-aralan ang taniman gamit ang data ng satellite. Pagkatapos ay nakuha niya ang kanyang Ph.D. mula sa University of Massachusetts Amherst sa Plant, Soil and Environmental Science noong 1991.&lt;ref name=&quot;nasaprofile&quot; /&gt;

Nagpatuloy siyang magtrabaho para sa NASA, kung saan siya ay naging pinuno ng Climate Impacts Group mula pa noong 1993.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.giss.nasa.gov/staff/crosenzweig.html|title=NASA GISS: Cynthia Rosenzweig|website=GISS Personnel Directory|access-date=October 16, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;interview-2008&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20111106182026/http://www.takeabite.cc/interview-with-dr-cynthia-rosenzweig/ &quot;An Interview with Dr. Cynthia Rosenzweig of NASA – Q&amp;A with Anna Lappé&quot;], ''Take a Bite Out of Climate Change'', Sept. 2008&lt;/ref&gt; Ang kanyang trabaho sa IPCC Task Force sa mga datos ay kinilala nang 2007 [[Gantimpalang Nobel|Nobel Peace Prize]] at magkasamang ipinarangal kay Al Gore at sa IPCC.&lt;ref&gt;[http://www.giss.nasa.gov/research/news/20071217/ &quot;NASA Climate Change 'Peacemakers' Aided Nobel Effort&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201009205618/https://www.giss.nasa.gov/research/news/20071217// |date=2020-10-09 }}, NASA Press Release, Dec. 17, 2007.&lt;/ref&gt;


Siya ay kasalukuyang nagsisilbi rin bilang isang pandagdag na propesor sa Barnard College at isa ring Senior Research Scientist sa Earth Institute sa Columbia University.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://barnard.edu/profiles/cynthia-rosenzweig|title=Cynthia Rosenzweig {{!}} Barnard College|website=barnard.edu|language=en|access-date=2018-10-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://uccrn.org/who-we-are/people/|title=Global Management Team – Urban Climate Change Research Network|website=uccrn.org|language=en-US|access-date=2018-10-17|archive-date=2020-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009205555/https://uccrn.ei.columbia.edu/who-we-are/people//|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Pakikipag-ugnay sa Komunidad at Adbokasiya==
Habang nasa NASA at Columbia's Goddard Institute for Space Studies, pinangunahan ni Rosenzweig ang pag-aaral ng epekto ng pagbabago ng klima sa agrikultura at mga lungsod.&lt;ref name=&quot;gillis&quot; /&gt; Siya ay kasali sa maraming mga pangkat na nagtatangkang suriin at magtatag ng mga plano para sa pamamahala ng pagbabago ng klima, kabilang ang:

*Co-Chair, Panel ng Lungsod ng New York tungkol sa Pagbabago ng Klima
*Co-Leader, Metropolitan East Coast Regional Regional ng US National Assessment ng Mga Potensyal na Bunga ng Pagkakaiba-iba at Pagbabago ng Klima, na itinaguyod ng US Global Change Research Program
*Coordinating Lead May-akda ng IPCC Working Group II Ika-apat na Ulat sa Pagtatasa (kabanata na &quot;Mga Naobserbahang Pagbabago&quot;)
*Coordinating Lead May-akda ng IPCC Espesyal na Ulat sa Pagbabago ng Klima at Lupa
*Miyembro, Pangkat ng Gawain ng IPCC sa Data at Mga Sitwasyon para sa Epekto at Pagsusuri sa Klima
*Co-Editor, Ulat ng Unang Pagtatasa sa UCCRN sa Pagbabago sa Klima at Mga Lungsod (ARC3).
*Miyembro ng panel ng New York City Panel tungkol sa Pagbabago sa Klima .
*Co-founder at miyembro ng Executive Committee ng pang-agrikultura modelo ng pagtutulungan at pagpapabuti proyekto (AgMIP)

==Mga Publikasyon==
Ang isang pangkalahatang ideya ng pananaliksik ni Rosenzweig ay maaaring makuha sa kanyang profile sa Google Scholar. Ang isang kumpletong listahan ng kanyang mga publication ay maaaring makuha mula sa kanyang bibliography sa website ng NASA Goodard Institute for Space Studies .

==Mga parangal==
*Guggenheim Fellow&lt;ref name=&quot;nasaprofile&quot; /&gt;
*GSFC Honor Award - Science (2011)&lt;ref name=GISSAwards&gt;{{cite web|title=Fellow, American Association for the Advancement of Science|url=http://science.gsfc.nasa.gov/earth/giss/awardswon|author=NASA (GISS)|year=2011}}&lt;/ref&gt;
*GISS Best Publication Award (2009)&lt;ref name=GISSAwards /&gt;
*GSFC Honor Award - Earth Science Achievement (2007)&lt;ref name=GISSAwards /&gt;
*Fellow, American Association for the Advancement of Science (2006)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aaas.org/fellows/listing|title=Elected Fellows|publisher=American Association for the Advancement of Science}}&lt;/ref&gt;
*Pinangalanang isa sa Nature's 10: Ten People Who Mattered noong 2012 ng journal na Nature.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==Mga Sanggunian==
{{reflist|2}}

==Karagdagang babasahin==
* [https://web.archive.org/web/20111106182026/http://www.takeabite.cc/interview-with-dr-cynthia-rosenzweig/ &quot;An Interview with Dr. Cynthia Rosenzweig of NASA – Q&amp;A with Anna Lappé&quot;], ''Take a Bite Out of Climate Change'', Sept. 2008 (interview transcript)
* [https://archive.today/20130416072917/http://uccrn.org/2010/04/09/dr-cynthia-rosenzweig-talks-about-urban-climate-change-solutions-at-michigan-state-university/ &quot;Dr. Cynthia Rosenzweig Talks About Urban Climate Change Solutions at Michigan State University&quot;], April 9, 2010 (video)
* [http://www.nasa.gov/audience/forstudents/5-8/features/putting-puzzle-togetherST.html &quot;Earth Science: Putting the Puzzle Together&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201202040731/https://www.nasa.gov/audience/forstudents/5-8/features/putting-puzzle-togetherST.html |date=2020-12-02 }} (NASA profile of Rosenzweig for children)
* Kristin Jobin, [http://www.mlive.com/environment/index.ssf/2010/05/nasa_scientist_cynthia_rosenzw.html &quot;NASA Scientist Cynthia Rosenzweig&quot;], MLive, May 2010</text>
      <sha1>eivtjdqt0gq82ihqn8qb0xrs22ib4oi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Delianuova</title>
    <ns>0</ns>
    <id>312355</id>
    <revision>
      <id>2221468</id>
      <parentid>2005452</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T08:24:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4368" sha1="4wsp3cprmhphrj9c38xnmpwpwdbbl4s" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Delianuova|frazioni=|website={{official website|http://www.comune.delianuova.rc.it/}}|area_code=0966|postal_code=89012|day=|saint=|istat=|elevation_m=|elevation_footnotes=|population_demonym=Deliesi|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])&lt;/ref&gt;|area_total_km2=21.0|area_footnotes=|mayor=|mayor_party=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]] (RC)|official_name=Comune di Delianuova|shield_alt=|native_name={{native name|el|Δέλια}}|image_skyline=&lt;!-- Delianuova.jpg --&gt;|imagesize=|image_alt=|image_caption=Delianuova c. 2000|image_shield=|image_map=|region=[[Calabria]]|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=bottom|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|14|N|15|55|E|type:city(3,542)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}}
Ang '''Delianuova''' ({{Lang-el|Δέλια}}) ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria]] sa [[Italya]]nong rehiyong ng [[Calabria]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} timog-kanluran ng [[Catanzaro]] at mga {{Convert|25|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Regio de Calabria]]. Noong 31 Disyembre 2004, mayroon itong populasyon na 3,542 at sakop na {{Convert|21.0|km2|mi2}}.  Ang Delianuova ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Cosoleto]], [[San Luca]], at [[Scido]].

== Ebolusyong demograpiko ==
&lt;timeline&gt;
Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.8)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:303
PlotArea  = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period   = from:0 till:7000
TimeAxis  = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001

PlotData=
 color:barra width:20 align:left

 bar:1861 from: 0 till:4558
 bar:1871 from: 0 till:5003
 bar:1881 from: 0 till:4707
 bar:1901 from: 0 till:5388
 bar:1911 from: 0 till:5763
 bar:1921 from: 0 till:6529
 bar:1931 from: 0 till:6028
 bar:1936 from: 0 till:6042
 bar:1951 from: 0 till:6287
 bar:1961 from: 0 till:5220
 bar:1971 from: 0 till:4125
 bar:1981 from: 0 till:3686
 bar:1991 from: 0 till:3718
 bar:2001 from: 0 till:3584

PlotData=

 bar:1861 at:4558 fontsize:XS text: 4558 shift:(-8,5)
 bar:1871 at:5003 fontsize:XS text: 5003 shift:(-8,5)
 bar:1881 at:4707 fontsize:XS text: 4707 shift:(-8,5)
 bar:1901 at:5388 fontsize:XS text: 5388 shift:(-8,5)
 bar:1911 at:5763 fontsize:XS text: 5763 shift:(-8,5)
 bar:1921 at:6529 fontsize:XS text: 6529 shift:(-8,5)
 bar:1931 at:6028 fontsize:XS text: 6028 shift:(-8,5)
 bar:1936 at:6042 fontsize:XS text: 6042 shift:(-8,5)
 bar:1951 at:6287 fontsize:XS text: 6287 shift:(-8,5)
 bar:1961 at:5220 fontsize:XS text: 5220 shift:(-8,5)
 bar:1971 at:4125 fontsize:XS text: 4125 shift:(-8,5)
 bar:1981 at:3686 fontsize:XS text: 3686 shift:(-8,5)
 bar:1991 at:3718 fontsize:XS text: 3718 shift:(-8,5)
 bar:2001 at:3584 fontsize:XS text: 3584 shift:(-8,5)

TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Data from ISTAT

&lt;/timeline&gt;

== Mga sanggunian ==
&lt;references /&gt;

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.comune.delianuova.rc.it/ www.comune.delianuova.rc.it/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210918231858/http://www.comune.delianuova.rc.it/ |date=2021-09-18 }}
* [http://www.ietto.net/ Impormasyon sa Genealogical]
* [http://www.grandhotelaspromonte.it/ Nagpapatuloy sa Delianuova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090207045840/http://grandhotelaspromonte.it/ |date=2009-02-07 }}
* [http://www.galvate.it/ita/comuni/delianuova.html Kasaysayan ng Delianuova (Italiano)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060615092001/http://www.galvate.it/ita/comuni/delianuova.html |date=2006-06-15 }}
* [http://www.authorama.com/old-calabria-32.html ''Old Calabria'' Ni Norman Douglas]
{{Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria}}</text>
      <sha1>4wsp3cprmhphrj9c38xnmpwpwdbbl4s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castel di Tora</title>
    <ns>0</ns>
    <id>314154</id>
    <revision>
      <id>2221411</id>
      <parentid>2004616</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T05:05:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1776" sha1="l3ae9cxj0fd2g4odqemdw6poduoqknp" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Castel di Tora|province=[[lalawigan ng Rieti|Rieti]] (RI)|website={{official website|http://www.comune.castelditora.ri.it/}}|area_code=0765|postal_code=02020|day=|saint=|elevation_m=607|elevation_footnotes=|population_demonym=Castelvecchiesi|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;|area_total_km2=15.49|area_footnotes=|mayor=Cesarina D'Alessandro|mayor_party=|frazioni=|region=[[Latium]]|official_name=Comune di Castel di Tora|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|42|13|N|12|58|E|type:city(303)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Castel di Tora.jpg|native_name=|footnotes=}}

Ang '''Castel di Tora''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rieti]] sa rehiyon ng [[Lazio]], gitnang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|50|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Roma]] at mga {{Convert|20|km|mi}} timog-silangan ng [[Rieti]].

Ang Castel di Tora ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Ascrea]], [[Colle di Tora]], [[Pozzaglia Sabina]], [[Rocca Sinibalda]], at [[Varco Sabino]]. Ito ay matatagpuan sa baybayin ng [[Lawa ng Turano|Lawa Turano]].

Kasama sa mga tanawin ang pentagonal na tore ng dating kastilyo, ang ermita ng San Salvatore, at ang santuwaryo ng Santa Anatolia.

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.comune.castelditora.ri.it/ Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120205014956/http://www.comune.castelditora.ri.it/ |date=2012-02-05 }}

{{Lalawigan ng Rieti}}</text>
      <sha1>l3ae9cxj0fd2g4odqemdw6poduoqknp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fiamignano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>314198</id>
    <revision>
      <id>2221475</id>
      <parentid>2005518</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T10:28:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2173" sha1="nezphfdg10s6sefzkielhrugqzqwi1s" xml:space="preserve">{{Infobox Commune Italya|name=Fiamignano|province=[[lalawigan ng Rieti|Rieti]] (RI)|website={{official website|http://www.comune.fiamignano.ri.it/}}|area_code=0746|postal_code=02023|day=|saint=|elevation_m=988|elevation_footnotes=|population_demonym=Fiamignanesi|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;istat&quot;&gt;All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].&lt;/ref&gt;|area_total_km2=100.62|area_footnotes=|mayor=Carmine Rinaldi|mayor_party=|frazioni=Arapetrianni, Aringo, Bruciano, Carriafuni, Case del Forno, Case Federico, Case Tocci, Cercucce, Collaralli, Collegiudeo (Radicaro), Collemazzolino, Colle Sambuco, Corso, Fagge, Fontefredda (unhinabited), Gamagna, Marmosedio, Mercato, Perdesco, Peschieta, Piedi la Piagge, San Pietro, San Salvatore, Sant'Agapito, Santa Lucia, Santa Maria, Sant'Ippolito, Santo Stefano, Ville (unhinabited)|region=[[Lazio]]|official_name=Comune di Fiamignano|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|42|16|N|13|8|E|type:city(1,579)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Fiamignano-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=|native_name=|footnotes=}}

Ang '''Fiamignano''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rieti]] sa rehiyon ng [[Lazio]] ng gitnang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|70|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Roma]] at mga {{Convert|25|km|mi}} timog-silangan ng [[Rieti]]. Hanggang 1927 ito ay bahagi ng [[Lalawigan ng L'Aquila]].

== Flora at fauna ==
Ang [[fauna]] ay pangunahing binubuo ng mga [[lobo]] (matatagpuan din sa daluyan ng lambak), mga [[soro]], [[baboy-ramo]], [[kuneho]], at [[liyebre]]. Ang lugar ay sikat sa malaking dami ng mga [[Fungus|fungi]] ng iba't ibang uri na matatagpuan sa kabundukan; sagana rin ito sa pagtatanim ng [[lentehas]].

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

== Mga panlabas na link ==

* [http://www.comune.fiamignano.ri.it/ Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121129052638/http://www.comune.fiamignano.ri.it/ |date=2012-11-29 }}
{{Lalawigan ng Rieti}}{{Clear}}</text>
      <sha1>nezphfdg10s6sefzkielhrugqzqwi1s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tagagamit:Allyriana000</title>
    <ns>2</ns>
    <id>317584</id>
    <revision>
      <id>2221366</id>
      <parentid>2221205</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:57:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Allyriana000</username>
        <id>119761</id>
      </contributor>
      <origin>2221366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18502" sha1="hgmtlr5xv12yd42dxanzl1iu2iwo5o2" xml:space="preserve">{{userboxtop|align=right|backgroundcolor=#cedff2|bordercolor=#4E78A0 solid 5px;|extra-css=border-radius: 8px; padding-bottom:3px; padding-top:5px;|textcolor=black|toptext='''Allyriana000'''}}
{{User en}}
{{User Wikipedian For|year=2022|month=05|day=13}}
{{User contrib|17,480}}
{{Userboxbottom}}Magandang araw Pilipinas! Ako si Allyriana, at ako ay mahilig sa pagsubaybay sa mga patimapalak pagandahan tulad ng Miss Universe, Miss World, Miss Earth, at Miss International. Nagsimula akong mag-edit sa English Wikipedia noong Abril 4, 2021, subalit nagsimula lamang ako sa Wikipedia Tagalog noong Mayo 13, 2022.

Ako ay ipinanganak sa [[Lungsod Quezon]], kung saan ako lumaki. Ang aking mga hilig ay gumuhit ng mga ''portrait'' ng mga tao at ng mga estruktura, manood ng mga ''series'' tulad ng RuPaul's Drag Race, The Crown, Money Heist, Jujutsu Kaisen, Demon Slayer at Grey's Anatomy, at kumanta. 

== Mga nagawang artikulo ==

=== Talaan ng mga artikulo ===
Ang mga artikulong naka-'''''bold''''' ay ang mga artikulong '''tapos nang ilikha''' o may mga '''sapat na sanggunian''' na para sa mga nilalaman ng artikulo. Ang mga artikulong hindi naka-''bold'' ay ang mga artikulo kinakailangan pang dagdagan ng sapat na impormasyon at sanggunian. Lahat na ng mga artikulo mula sa Cycle 1 ang naka-''bold''. 217 sa 377 na artikulo ang tapos na. Ang mga artikulong may asterisk ay mga artikulong naka-arkibo na ang mga sanggunian.

==== Cycle 1: 21 Abril 2021 - 31 Disyembre 2022 &lt;small&gt;(53 artikulo + 10 artikulong Ingles)&lt;/small&gt; ====
{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 1 (619 na araw)}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
! Abril 2021
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1997''' (21; sa Ingles)
|-
! Hunyo 2021
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1996''' (2; sa Ingles)
* '''Binibining Pilipinas 1995''' (6; sa Ingles)
* '''Binibining Pilipinas 1994''' (8; sa Ingles)
* '''Binibining Pilipinas 1993''' (28; sa Ingles)
|-
! Setyembre 2021
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1964''' (20; sa Ingles)
|-
! Oktubre 2021
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1992''' (18; sa Ingles)
|-
! Nobyembre 2021
|-
|
* '''The Miss Globe 2021''' (6; sa Ingles)
|-
! Disyembre 2021
|-
|
* '''Señorita Colombia 2021''' (28; sa Ingles)
|-
! Abril 2022
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1991''' (23; sa Ingles)
|-
! Hunyo 2022
|-
|
*'''[[Nadia Ferreira]]''' (10)*
*'''[[Miss Universe Philippines]]''' (11)*
|-
! Agosto 2022
|-
|
*'''[[Miss World 2023]]''' (2)*
*'''[[Miss World 2018]]''' (3)
*'''[[Miss World 2019]]''' (5)
|-
! Setyembre 2022
|-
|
*'''[[Francisco Mañosa]]''' (1)
*'''[[Andrea Meza]]''' (19)
|-
! Oktubre 2022
|-
|
*'''[[Miss Universe 1952]]''' (4)*
*'''[[Miss Universe 1953]]''' (6)*
*'''[[Miss Universe 1954]]''' (7)*
*'''[[Miss Universe 1955]]''' (10)*
*'''[[Miss Universe 1956]]''' (10)*
*'''[[Miss Universe 1957]]''' (11)*
*'''[[Miss Universe 1958]]''' (12)*
*'''[[Miss Universe 1959]]''' (24)*
|-
|}
{{col-2}}
{|
|-
! Nobyembre 2022
|-
|
*'''[[Miss Universe 1960]]''' (5)*
*'''[[Miss Universe 1961]]''' (6)*
*'''[[Miss Universe 1962]]''' (7)*
*'''[[Miss Universe 1963]]''' (8)*
*'''[[Miss World 1951]]''' (8)
*'''[[Miss Universe 1964]]''' (9)*
*'''[[Miss Universe 1965]]''' (21)*
*'''[[Miss Universe 1966]]''' (25)*
*'''[[Miss Universe 1967]]''' (29)
|-
! Disyembre 2022
|-
|
*'''[[Miss Universe 1968]]''' (5)*
*'''[[Miss Universe 1969]]''' (8)*
*'''[[Miss World 1952]]''' (8)
*'''[[Miss World 1953]]''' (10)
*'''[[Miss Universe 1970]]''' (11)*
*'''[[Miss Universe 1971]]''' (11)
*'''[[Miss Universe 1972]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1973]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1974]]''' (13)
*'''[[Miss World 1954]]''' (22)
*'''[[Miss World 1955]]''' (23)
*'''[[Miss Universe 1975]]''' (23)
*'''[[Miss Universe 1976]]''' (23)
*'''[[Miss Universe 1977]]''' (24)
*'''[[Miss Universe 2012]]''' (24)
*'''[[Miss Universe 1978]]''' (25)
*'''[[Miss Universe 1979]]''' (25)
*'''[[Miss Universe 1980]]''' (27)
*'''[[Miss Universe 1981]]''' (27) 
*'''[[Miss Universe 1982]]''' (28)
*'''[[Miss Universe 1983]]''' (28)
*'''[[Miss Universe 1984]]''' (28)
*'''[[Miss Universe 1985]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1986]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1987]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1988]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1989]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 2011]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1990]]''' (31)
|}
{{col-end}}
{{hidden end}}

==== Cycle 2: 3 Enero 2023 - 12 Disyembre 2023 &lt;small&gt;(86 artikulo)&lt;/small&gt; ====
{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 2 (316 na araw)}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
|-
! Enero
|-
|
*'''[[Miss Universe 1991]]''' (3)
*'''[[Miss World 1956]]''' (4)
*'''[[Marisol Malaret]]''' (4)
*'''[[Miss Universe 2023]]''' (5)
*'''[[Miss World 2003]]''' (5)
*'''[[Fenty Beauty]]''' (5)
*'''[[Miss Universe 1992]]''' (8)
*'''[[Miss Universe 2010]]''' (8)
*'''[[Miss World 2005]]''' (8)
*'''[[Miss Universe 1993]]''' (9)
*'''[[Miss Universe 1999]]''' (9)
*'''[[Miss Universe 1994]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1995]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1996]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 2000]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 2001]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1997]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 1998]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2002]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2003]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2004]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2005]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2006]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2007]]''' (13)
*'''[[R'Bonney Gabriel]]''' (15)
*'''[[Mariam Habach]]''' (18)
*'''[[Binibining Pilipinas 1964]]''' (23)
*'''[[Binibining Pilipinas 1965]]''' (25)
*'''[[Miss Universe 2008]]''' (25)
*'''[[Miss World 1971]]''' (31)
*'''[[Miss International 2023]]''' (31)
|-
! Pebrero
|-
|
*'''[[Binibining Pilipinas 1966]]''' (2)
*'''[[Binibining Pilipinas 1967]]''' (2)
*'''[[Anna Sueangam-iam]]''' (3)
*'''[[Miss USA 1952]]''' (4)
*'''[[Binibining Pilipinas 2023]]''' (6)
*'''[[Miss World 1960]]''' (7)
*'''[[Miss Universe Philippines 2023]]''' (18)
*'''[[Julia Gama]]''' (22)
*'''[[Binibining Pilipinas 1968]]''' (24)
|-
! Marso
|-
|
*'''[[Binibining Pilipinas 1969]]''' (4)
*'''[[Miss World 1961]]''' (7)
*'''[[Miss World 1962]]''' (22)
*'''[[Miss World 1963]]''' (26)
*'''[[Miss World 1967]]''' (30)
|-
! Abril
|-
|
*[[Miss World 2011]] (12)
|}
{{col-2}}
*[[Miss World 2012]] (14)
*[[Miss World 2013]] (14)
*[[Miss World 2014]] (18)
*[[Miss World 2015]] (20)
*'''[[Binibining Pilipinas 2021]]''' (20)
{|
|-
! Mayo
|-
|
*'''[[Kapuluang Mamanuca]]''' (1)
*'''[[Miss World 1964]]''' (8)
*'''[[Miss World 1976]]''' (10)
*'''[[Miss World 1977]]''' (12)
*'''[[Miss World 1978]]''' (12)
|-
! Hunyo
|-
|
*'''[[Miss Universe 2009]]''' (1)
*'''[[Miss World 1965]]''' (1)
*'''[[Miss World 1979]]''' (1)
*'''[[Miss World 1966]]''' (3)
*'''[[Miss World 1968]]''' (3)
*'''[[Miss World 1969]]''' (3)
*'''[[Miss World 1970]]''' (3)
*'''[[Miss World 1972]]''' (3)
*'''[[Miss World 1980]]''' (5)
*'''[[Miss World 1973]]''' (6)
*'''[[Miss World 1974]]''' (6)
*'''[[Miss World 1981]]''' (6)
*'''[[Miss World 1982]]''' (6)
*'''[[Miss World 1983]]''' (7)
*'''[[Miss World 1984]]''' (7)
*'''[[Miss Universe Philippines 2024]]''' (10)
*'''[[Miss World 1985]]''' (13)
*[[Auckland]] (17)
*'''[[Miss World 1986]]''' (26)
|-
! Hulyo
|-
|
*'''[[Zozibini Tunzi]]''' (6)*
*'''[[Miss World 1987]]''' (16)
*'''[[Miss World 1988]]''' (31)
|-
! Agosto
|-
|
*'''[[Miss World 1989]]''' (1)
*'''[[Miss World 2017]]''' (10)
*'''[[Miss International 1960]]''' (10)*
|-
! Setyembre
|-
|
*[[Lalela Mswane]] (7)
*'''[[Miss World 1990]]''' (19)
|-
! Nobyembre
|-
|
*'''[[Sheynnis Palacios]]''' (19)
*'''[[Miss Universe 2024]]''' (19)
|-
! Disyembre
|-
|
*[[Miss International 2019]] (1)
*'''[[Miss International 2024]]''' (12)
|}
{{col-end}}
{{hidden end}}

'''Cycle 3: 8 Enero 2024 - 30 Disyembre 2024 &lt;small&gt;(95 artikulo + 2 artikulong Ingles)&lt;/small&gt;'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 3 (357 araw)}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
|-
! Enero
|-
|
*'''[[Miss World 1991]]''' (8)
*'''[[Miss World 1992]]''' (13)
*'''[[Miss World 1993]]''' (14)
*'''[[Miss World 1975]]''' (14)
*[[Demi-Leigh Tebow]] (17)
*''[[Iris Mittenaere]]'' (17)
*[[Charlie Puth]] (18)
*[[Gabriela Isler]] (18)
*'''[[Miss World 1994]]''' (27)
*'''[[Miss World 1995]]''' (27)
*'''[[Miss World 1996]]''' (28)
|-
! Pebrero
|-
|
*'''[[Miss World 1997]]''' (10)
|-
! Marso
|-
|
*'''[[Miss World 1998]]''' (2)*
*'''[[Miss World 1999]]''' (3)
*'''[[Miss World 2000]]''' (3)
*[[Miss Earth 2024]] (3)
*[[Arkitekturang bernakular]] (4)
*'''[[Miss World 2025]]''' (6)
*'''[[Miss World 2001]]''' (8)
*[[Karolina Bielawska]] (10)
*[[Krystyna Pyszková]] (13)
*'''[[Miss World 2002]]''' (15)
*[[Nguyễn Huỳnh Kim Duyên]] (17)
*[[Talaan ng mga bansa sa Miss Universe]] (17)
*[[Shopee]] (21)
|-
! Abril
|-
|
*[[Ella Mai]] (3)
*'''[[Binibining Pilipinas 2024]]''' (5)
*'''[[Miss World 2004]]''' (8)
*'''[[Miss World 2006]]''' (9)
*[[Miss World 2007]] (10)
*[[Miss World 2008]] (13)
*[[Miss World 2016]] (20)
*[[Tahanang Pilipino]] (24)
|-
! Mayo
|-
|
*[[Lacoste]] (6)
*[[Adrastea (buwan)|Adrastea]] (6)
*[[66391 Moshup]] (6)
*[[3015 Candy]] (7)
*[[3031 Houston]] (7)
*[[Loewe (tatak ng moda)|Loewe]] (8)
*[[Drita Ziri]] (9)
*[[Bretman Rock]] (9)
*[[Miss International 2018]] (10)
*[[Chelsea Anne Manalo]] (23)
*[[Miss Universe Philippines 2025]] (23)
*[[Kim Kardashian]] (23)
|-
! Hunyo
|-
|
*'''Miss World Philippines 2024''' (4; sa Ingles)
*[[Noelia Voigt]] (17)
*'''Miss Universe Thailand 2024''' (19; sa Ingles)
|}
{{col-2}}
{|
*[[Binibining Pilipinas 2009]] (26)
*[[Binibining Pilipinas 2019]] (27)
*[[Angelica Lopez]] (30)
|-
! Hulyo
|-
|
*[[Miss Earth 2003]] (5)
*[[Miss Supranational 2024]] (6)
*[[Myrna Esguerra]] (8)
*[[Alice Guo]] (16)
*[[Krishnah Gravidez]] (20)
*[[Pinoy Big Brother: Gen 11]] (21)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 10001–11000]]''' (21)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 11001–12000]]''' (21)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 12001–13000]]''' (21)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 13001–14000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 14001–15000]]''' (23)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 15001–16000]]''' (23)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 16001–17000]]''' (24)
*[[EJ Obiena]] (26)
|-
! Agosto
|-
|
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 17001–18000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 18001–19000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 19001–20000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 20001–21000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 21001–22000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 22001–23000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 23001–24000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 24001–25000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 25001–26000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 26001–27000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 27001–28000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 28001–29000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 29001–30000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 30001–31000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 31001–32000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 32001–33000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 33001–34000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 34001–35000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 35001–36000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 36001–37000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 37001–38000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 38001–39000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 39001–40000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 40001–41000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 41001–42000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 42001–43000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 43001–44000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 44001–45000]]''' (22)
|-
! Oktubre
|-
|
*'''[[Miss International 1961]]''' (15)
|-
! Nobyembre
|-
|
*[[Miss Universe 2025]] (21)
*[[Victoria Kjær Theilvig]] (21)
|-
! Disyembre
|-
|
*[[Miss International 1962]] (30)
|}{{col-end}}
{{hidden end}}'''Cycle 4: 8 Enero 2025 - 21 Nobyembre 2025 &lt;small&gt;(119 artikulo + 5 artikulong Ingles)&lt;/small&gt;'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 4 (317 araw)}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
|-
! Enero 2025
|-
|
*'''Miss USA 2025''' (8; sa Ingles)
*[[Miss Universe Philippines 2021]] (27)
*[[Miss Universe Thailand]] (31)
|-
! Pebrero 2025
|-
|
*[[Yllana Aduana]] (3)
*[[Maison Schiaparelli]] (8)
*[[Miss Grand International 2024]] (14)
*[[CJ Opiaza]] (14)
*[[Miss International 2025]] (21)
*'''Miss Universe 2026''' (28; sa Ingles)
|-
! Marso 2025
|-
|
*'''[[Miss Supranational 2025]]''' (3)
*[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]] (9)
*[[Sabrina Carpenter]] (21)
*'''[[Aiah]]''' (23)
*'''[[Colet (mang-aawit)|Colet]]''' (23)
*'''Binibining Pilipinas 2025''' (24; sa Ingles)
|-
! Abril 2025
|-
|
*[[Miss International 1963]] (11)
*[[Miss International 1964]] (11)
*[[Miss International 1965]] (12)
*[[Miss International 1967]] (13)
*[[Miss International 1968]] (14)
*[[Miss International 1969]] (14)
*[[Miss International 1970]] (16)
*[[Miss International 1971]] (17)
*[[Miss International 1979]] (17)
*[[Aurora Pijuan]] (17)
*[[Miss International 1972]] (18)
*[[Miss International 1973]] (21)
*[[Miss International 1974]] (29)
*[[Miss International 1975]] (29)
*[[Miss International 1976]] (29)
*[[Miss International 1977]] (29)
*[[Miss International 1978]] (29)
*[[Miss International 1980]] (30)
|-
! Mayo 2025
|-
|
*[[Binibining Pilipinas 2025]] (1)
*[[Miss International 1981]] (1)
*[[Miss International 1982]] (2)
*[[Miss International 1983]] (5)
*[[Miss International 1984]] (5)
*[[Miss International 1985]] (5)
*[[Miss International 1986]] (5)
*[[Papa Leon XIV]] (9)
*Miss World 2026 (9; sa Ingles)
*[[Miss International 1987]] (11)
*[[Miss International 1988]] (12)
*[[Miss International 1989]] (12)
*[[Miss International 1990]] (19)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 45001–46000]]''' (23)
*[[Miss International 1991]] (26)
*[[Miss International 1992]] (28)
*[[Miss International 1993]] (29)
*[[Miss International 1994]] (29)
*[[Miss International 1995]] (29)
*[[Miss International 1996]] (29)
*[[Miss International 1997]] (29)
*[[Miss International 1998]] (29)
*[[Miss International 1999]] (29)
*[[Miss International 2000]] (31)
*[[Miss International 2001]] (31)
|-
! Hunyo 2025
|-
|
*[[Miss International 2002]] (3)
*[[Miss International 2003]] (4)
*[[Miss International 2004]] (7)
*[[Miss International 2005]] (7)
*[[Miss International 2006]] (7)
*[[Miss International 2007]] (7)
*[[Miss International 2008]] (7)
*[[Miss International 2009]] (8)
|}
{{col-2}}
{|
*[[Miss International 2010]] (8)
*[[Miss International 2011]] (9)
*[[Miss International 2012]] (9)
*[[Miss International 2013]] (10)
*[[Miss International 2014]] (11)
*[[Miss International 2015]] (11)
*[[Miss International 2016]] (11)
*[[Miss International 2017]] (11)
*[[Miss Earth 2004]] (11)
*[[Miss Earth 2005]] (11)
*[[Miss Earth 2025]] (11)
*[[Miss Earth 2006]] (16)
*[[Miss Earth 2007]] (16)
*[[Katrina Johnson]] (16)
*[[Miss Earth 2008]] (18)
*[[Miss Earth 2009]] (18)
*[[Miss Earth 2010]] (19)
*[[Miss Earth 2011]] (22)
*[[Miss Earth 2012]] (22)
*[[Miss Earth 2013]] (22)
*[[Miss Earth 2014]] (22)
*[[Miss Earth 2015]] (22)
*[[Miss Earth 2016]] (23)
*[[Miss Earth 2017]] (23)
*[[Miss Earth 2018]] (23)
*[[Miss Earth 2019]] (23)
*[[Miss Earth 2020]] (23)
*[[Miss Earth 2021]] (23)
*[[Miss Supranational 2013]] (23)
*[[Miss Supranational 2022]] (27)
|-
! Hulyo 2025
|-
|
*''[[This Is For]]'' (8)
*[[Miss World 2026]] (10)
*[[3034 Climenhaga]] (31)
|-
! Agosto 2025
|-
|
*[[Miss Universe Thailand 2025]] (23)
*[[Praveenar Singh]] (23)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 46001–47000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 47001–48000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 48001–49000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 49001–50000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 50001–51000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 51001–52000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 52001–53000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 53001–54000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 54001–55000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 55001–56000]]''' (31)
|-
! Setyembre 2025
|-
|
*[[Pagpatay kay Iryna Zarutska]] (9)
*Kirk Bondad (25; sa Ingles)
*[[Curlee at Sarah Discaya]] (27)
*[[Miss Universe Philippines 2026]] (27)
|-
! Oktubre 2025
|-
|
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 56001–57000]]''' (6)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 57001–58000]]''' (6)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 58001–59000]]''' (6)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 59001–60000]]''' (6)
*'''[[Miss Grand International 2025]]''' (12)
*[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0]] (17)
*[[Emma Tiglao]] (18)
*[[Sirikit]] (26)
|-
! Nobyembre 2025
|-
|
*[[Fátima Bosch]] (21)
|-
|}
{{col-end}}
{{hidden end}}'''Cycle 5: 21 Pebrero 2026 - kasalukuyan &lt;small&gt;(22 artikulo + 2 artikulong Ingles)&lt;/small&gt;'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 5}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
|-
! Pebrero
|-
|
*The Miss Globe 2022 (21; sa Ingles)
|-
! Marso 
|-
|
*[[Binibining Pilipinas 1970]] (9)
*[[Binibining Pilipinas 1971]] (13)
*'''Binibining Pilipinas 2026''' (23; sa Ingles)
|-
! Hulyo
|-
|
*[[Miss Universe 2026]] (21)
*'''[[Pop Mart]]''' (22)
*'''[[Miss Supranational 2026]]''' (26)
*[[Miss World 2027]] (28)
*'''[[Emilio Daez]]''' (28)
|-
! Agosto
|-
|
*[[Katrina Llegado]] (1)
*'''[[Bo's Coffee]]''' (6)
*[[Mingyu]] (9)
*[[Bea Millan-Windorski]] (10)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 60001–61000]]''' (10)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 61001–62000]]''' (10)
*[[Asia Rose Simpson]] (12)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 62001–63000]]''' (16)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 63001–64000]]''' (16)
*[[Lindol sa Kumamoto ng 2026]] (16)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 64001–65000]]''' (17)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 65001–66000]]''' (19)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 66001–67000]]''' (20)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 67001–68000]]''' (20)
*[[Miss Grand International 2026]] (22)
|-
|}
{{col-2}}{{col-end}}
{{hidden end}}</text>
      <sha1>hgmtlr5xv12yd42dxanzl1iu2iwo5o2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221461</id>
      <parentid>2221366</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:24:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Allyriana000</username>
        <id>119761</id>
      </contributor>
      <origin>2221461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18532" sha1="o8p9fl0g6xk0z8vj12umjiwv7ilgbw7" xml:space="preserve">{{userboxtop|align=right|backgroundcolor=#cedff2|bordercolor=#4E78A0 solid 5px;|extra-css=border-radius: 8px; padding-bottom:3px; padding-top:5px;|textcolor=black|toptext='''Allyriana000'''}}
{{User en}}
{{User Wikipedian For|year=2022|month=05|day=13}}
{{User contrib|17,480}}
{{Userboxbottom}}Magandang araw Pilipinas! Ako si Allyriana, at ako ay mahilig sa pagsubaybay sa mga patimapalak pagandahan tulad ng Miss Universe, Miss World, Miss Earth, at Miss International. Nagsimula akong mag-edit sa English Wikipedia noong Abril 4, 2021, subalit nagsimula lamang ako sa Wikipedia Tagalog noong Mayo 13, 2022.

Ako ay ipinanganak sa [[Lungsod Quezon]], kung saan ako lumaki. Ang aking mga hilig ay gumuhit ng mga ''portrait'' ng mga tao at ng mga estruktura, manood ng mga ''series'' tulad ng RuPaul's Drag Race, The Crown, Money Heist, Jujutsu Kaisen, Demon Slayer at Grey's Anatomy, at kumanta. 

== Mga nagawang artikulo ==

=== Talaan ng mga artikulo ===
Ang mga artikulong naka-'''''bold''''' ay ang mga artikulong '''tapos nang ilikha''' o may mga '''sapat na sanggunian''' na para sa mga nilalaman ng artikulo. Ang mga artikulong hindi naka-''bold'' ay ang mga artikulo kinakailangan pang dagdagan ng sapat na impormasyon at sanggunian. Lahat na ng mga artikulo mula sa Cycle 1 ang naka-''bold''. 218 sa 378 na artikulo ang tapos na. Ang mga artikulong may asterisk ay mga artikulong naka-arkibo na ang mga sanggunian.

==== Cycle 1: 21 Abril 2021 - 31 Disyembre 2022 &lt;small&gt;(53 artikulo + 10 artikulong Ingles)&lt;/small&gt; ====
{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 1 (619 na araw)}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
! Abril 2021
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1997''' (21; sa Ingles)
|-
! Hunyo 2021
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1996''' (2; sa Ingles)
* '''Binibining Pilipinas 1995''' (6; sa Ingles)
* '''Binibining Pilipinas 1994''' (8; sa Ingles)
* '''Binibining Pilipinas 1993''' (28; sa Ingles)
|-
! Setyembre 2021
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1964''' (20; sa Ingles)
|-
! Oktubre 2021
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1992''' (18; sa Ingles)
|-
! Nobyembre 2021
|-
|
* '''The Miss Globe 2021''' (6; sa Ingles)
|-
! Disyembre 2021
|-
|
* '''Señorita Colombia 2021''' (28; sa Ingles)
|-
! Abril 2022
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1991''' (23; sa Ingles)
|-
! Hunyo 2022
|-
|
*'''[[Nadia Ferreira]]''' (10)*
*'''[[Miss Universe Philippines]]''' (11)*
|-
! Agosto 2022
|-
|
*'''[[Miss World 2023]]''' (2)*
*'''[[Miss World 2018]]''' (3)
*'''[[Miss World 2019]]''' (5)
|-
! Setyembre 2022
|-
|
*'''[[Francisco Mañosa]]''' (1)
*'''[[Andrea Meza]]''' (19)
|-
! Oktubre 2022
|-
|
*'''[[Miss Universe 1952]]''' (4)*
*'''[[Miss Universe 1953]]''' (6)*
*'''[[Miss Universe 1954]]''' (7)*
*'''[[Miss Universe 1955]]''' (10)*
*'''[[Miss Universe 1956]]''' (10)*
*'''[[Miss Universe 1957]]''' (11)*
*'''[[Miss Universe 1958]]''' (12)*
*'''[[Miss Universe 1959]]''' (24)*
|-
|}
{{col-2}}
{|
|-
! Nobyembre 2022
|-
|
*'''[[Miss Universe 1960]]''' (5)*
*'''[[Miss Universe 1961]]''' (6)*
*'''[[Miss Universe 1962]]''' (7)*
*'''[[Miss Universe 1963]]''' (8)*
*'''[[Miss World 1951]]''' (8)
*'''[[Miss Universe 1964]]''' (9)*
*'''[[Miss Universe 1965]]''' (21)*
*'''[[Miss Universe 1966]]''' (25)*
*'''[[Miss Universe 1967]]''' (29)
|-
! Disyembre 2022
|-
|
*'''[[Miss Universe 1968]]''' (5)*
*'''[[Miss Universe 1969]]''' (8)*
*'''[[Miss World 1952]]''' (8)
*'''[[Miss World 1953]]''' (10)
*'''[[Miss Universe 1970]]''' (11)*
*'''[[Miss Universe 1971]]''' (11)
*'''[[Miss Universe 1972]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1973]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1974]]''' (13)
*'''[[Miss World 1954]]''' (22)
*'''[[Miss World 1955]]''' (23)
*'''[[Miss Universe 1975]]''' (23)
*'''[[Miss Universe 1976]]''' (23)
*'''[[Miss Universe 1977]]''' (24)
*'''[[Miss Universe 2012]]''' (24)
*'''[[Miss Universe 1978]]''' (25)
*'''[[Miss Universe 1979]]''' (25)
*'''[[Miss Universe 1980]]''' (27)
*'''[[Miss Universe 1981]]''' (27) 
*'''[[Miss Universe 1982]]''' (28)
*'''[[Miss Universe 1983]]''' (28)
*'''[[Miss Universe 1984]]''' (28)
*'''[[Miss Universe 1985]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1986]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1987]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1988]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1989]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 2011]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1990]]''' (31)
|}
{{col-end}}
{{hidden end}}

==== Cycle 2: 3 Enero 2023 - 12 Disyembre 2023 &lt;small&gt;(86 artikulo)&lt;/small&gt; ====
{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 2 (316 na araw)}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
|-
! Enero
|-
|
*'''[[Miss Universe 1991]]''' (3)
*'''[[Miss World 1956]]''' (4)
*'''[[Marisol Malaret]]''' (4)
*'''[[Miss Universe 2023]]''' (5)
*'''[[Miss World 2003]]''' (5)
*'''[[Fenty Beauty]]''' (5)
*'''[[Miss Universe 1992]]''' (8)
*'''[[Miss Universe 2010]]''' (8)
*'''[[Miss World 2005]]''' (8)
*'''[[Miss Universe 1993]]''' (9)
*'''[[Miss Universe 1999]]''' (9)
*'''[[Miss Universe 1994]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1995]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1996]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 2000]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 2001]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1997]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 1998]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2002]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2003]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2004]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2005]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2006]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2007]]''' (13)
*'''[[R'Bonney Gabriel]]''' (15)
*'''[[Mariam Habach]]''' (18)
*'''[[Binibining Pilipinas 1964]]''' (23)
*'''[[Binibining Pilipinas 1965]]''' (25)
*'''[[Miss Universe 2008]]''' (25)
*'''[[Miss World 1971]]''' (31)
*'''[[Miss International 2023]]''' (31)
|-
! Pebrero
|-
|
*'''[[Binibining Pilipinas 1966]]''' (2)
*'''[[Binibining Pilipinas 1967]]''' (2)
*'''[[Anna Sueangam-iam]]''' (3)
*'''[[Miss USA 1952]]''' (4)
*'''[[Binibining Pilipinas 2023]]''' (6)
*'''[[Miss World 1960]]''' (7)
*'''[[Miss Universe Philippines 2023]]''' (18)
*'''[[Julia Gama]]''' (22)
*'''[[Binibining Pilipinas 1968]]''' (24)
|-
! Marso
|-
|
*'''[[Binibining Pilipinas 1969]]''' (4)
*'''[[Miss World 1961]]''' (7)
*'''[[Miss World 1962]]''' (22)
*'''[[Miss World 1963]]''' (26)
*'''[[Miss World 1967]]''' (30)
|-
! Abril
|-
|
*[[Miss World 2011]] (12)
|}
{{col-2}}
*[[Miss World 2012]] (14)
*[[Miss World 2013]] (14)
*[[Miss World 2014]] (18)
*[[Miss World 2015]] (20)
*'''[[Binibining Pilipinas 2021]]''' (20)
{|
|-
! Mayo
|-
|
*'''[[Kapuluang Mamanuca]]''' (1)
*'''[[Miss World 1964]]''' (8)
*'''[[Miss World 1976]]''' (10)
*'''[[Miss World 1977]]''' (12)
*'''[[Miss World 1978]]''' (12)
|-
! Hunyo
|-
|
*'''[[Miss Universe 2009]]''' (1)
*'''[[Miss World 1965]]''' (1)
*'''[[Miss World 1979]]''' (1)
*'''[[Miss World 1966]]''' (3)
*'''[[Miss World 1968]]''' (3)
*'''[[Miss World 1969]]''' (3)
*'''[[Miss World 1970]]''' (3)
*'''[[Miss World 1972]]''' (3)
*'''[[Miss World 1980]]''' (5)
*'''[[Miss World 1973]]''' (6)
*'''[[Miss World 1974]]''' (6)
*'''[[Miss World 1981]]''' (6)
*'''[[Miss World 1982]]''' (6)
*'''[[Miss World 1983]]''' (7)
*'''[[Miss World 1984]]''' (7)
*'''[[Miss Universe Philippines 2024]]''' (10)
*'''[[Miss World 1985]]''' (13)
*[[Auckland]] (17)
*'''[[Miss World 1986]]''' (26)
|-
! Hulyo
|-
|
*'''[[Zozibini Tunzi]]''' (6)*
*'''[[Miss World 1987]]''' (16)
*'''[[Miss World 1988]]''' (31)
|-
! Agosto
|-
|
*'''[[Miss World 1989]]''' (1)
*'''[[Miss World 2017]]''' (10)
*'''[[Miss International 1960]]''' (10)*
|-
! Setyembre
|-
|
*[[Lalela Mswane]] (7)
*'''[[Miss World 1990]]''' (19)
|-
! Nobyembre
|-
|
*'''[[Sheynnis Palacios]]''' (19)
*'''[[Miss Universe 2024]]''' (19)
|-
! Disyembre
|-
|
*[[Miss International 2019]] (1)
*'''[[Miss International 2024]]''' (12)
|}
{{col-end}}
{{hidden end}}

'''Cycle 3: 8 Enero 2024 - 30 Disyembre 2024 &lt;small&gt;(95 artikulo + 2 artikulong Ingles)&lt;/small&gt;'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 3 (357 araw)}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
|-
! Enero
|-
|
*'''[[Miss World 1991]]''' (8)
*'''[[Miss World 1992]]''' (13)
*'''[[Miss World 1993]]''' (14)
*'''[[Miss World 1975]]''' (14)
*[[Demi-Leigh Tebow]] (17)
*''[[Iris Mittenaere]]'' (17)
*[[Charlie Puth]] (18)
*[[Gabriela Isler]] (18)
*'''[[Miss World 1994]]''' (27)
*'''[[Miss World 1995]]''' (27)
*'''[[Miss World 1996]]''' (28)
|-
! Pebrero
|-
|
*'''[[Miss World 1997]]''' (10)
|-
! Marso
|-
|
*'''[[Miss World 1998]]''' (2)*
*'''[[Miss World 1999]]''' (3)
*'''[[Miss World 2000]]''' (3)
*[[Miss Earth 2024]] (3)
*[[Arkitekturang bernakular]] (4)
*'''[[Miss World 2025]]''' (6)
*'''[[Miss World 2001]]''' (8)
*[[Karolina Bielawska]] (10)
*[[Krystyna Pyszková]] (13)
*'''[[Miss World 2002]]''' (15)
*[[Nguyễn Huỳnh Kim Duyên]] (17)
*[[Talaan ng mga bansa sa Miss Universe]] (17)
*[[Shopee]] (21)
|-
! Abril
|-
|
*[[Ella Mai]] (3)
*'''[[Binibining Pilipinas 2024]]''' (5)
*'''[[Miss World 2004]]''' (8)
*'''[[Miss World 2006]]''' (9)
*[[Miss World 2007]] (10)
*[[Miss World 2008]] (13)
*[[Miss World 2016]] (20)
*[[Tahanang Pilipino]] (24)
|-
! Mayo
|-
|
*[[Lacoste]] (6)
*[[Adrastea (buwan)|Adrastea]] (6)
*[[66391 Moshup]] (6)
*[[3015 Candy]] (7)
*[[3031 Houston]] (7)
*[[Loewe (tatak ng moda)|Loewe]] (8)
*[[Drita Ziri]] (9)
*[[Bretman Rock]] (9)
*[[Miss International 2018]] (10)
*[[Chelsea Anne Manalo]] (23)
*[[Miss Universe Philippines 2025]] (23)
*[[Kim Kardashian]] (23)
|-
! Hunyo
|-
|
*'''Miss World Philippines 2024''' (4; sa Ingles)
*[[Noelia Voigt]] (17)
*'''Miss Universe Thailand 2024''' (19; sa Ingles)
|}
{{col-2}}
{|
*[[Binibining Pilipinas 2009]] (26)
*[[Binibining Pilipinas 2019]] (27)
*[[Angelica Lopez]] (30)
|-
! Hulyo
|-
|
*[[Miss Earth 2003]] (5)
*[[Miss Supranational 2024]] (6)
*[[Myrna Esguerra]] (8)
*[[Alice Guo]] (16)
*[[Krishnah Gravidez]] (20)
*[[Pinoy Big Brother: Gen 11]] (21)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 10001–11000]]''' (21)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 11001–12000]]''' (21)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 12001–13000]]''' (21)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 13001–14000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 14001–15000]]''' (23)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 15001–16000]]''' (23)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 16001–17000]]''' (24)
*[[EJ Obiena]] (26)
|-
! Agosto
|-
|
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 17001–18000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 18001–19000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 19001–20000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 20001–21000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 21001–22000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 22001–23000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 23001–24000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 24001–25000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 25001–26000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 26001–27000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 27001–28000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 28001–29000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 29001–30000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 30001–31000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 31001–32000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 32001–33000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 33001–34000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 34001–35000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 35001–36000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 36001–37000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 37001–38000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 38001–39000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 39001–40000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 40001–41000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 41001–42000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 42001–43000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 43001–44000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 44001–45000]]''' (22)
|-
! Oktubre
|-
|
*'''[[Miss International 1961]]''' (15)
|-
! Nobyembre
|-
|
*[[Miss Universe 2025]] (21)
*[[Victoria Kjær Theilvig]] (21)
|-
! Disyembre
|-
|
*[[Miss International 1962]] (30)
|}{{col-end}}
{{hidden end}}'''Cycle 4: 8 Enero 2025 - 21 Nobyembre 2025 &lt;small&gt;(119 artikulo + 5 artikulong Ingles)&lt;/small&gt;'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 4 (317 araw)}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
|-
! Enero 2025
|-
|
*'''Miss USA 2025''' (8; sa Ingles)
*[[Miss Universe Philippines 2021]] (27)
*[[Miss Universe Thailand]] (31)
|-
! Pebrero 2025
|-
|
*[[Yllana Aduana]] (3)
*[[Maison Schiaparelli]] (8)
*[[Miss Grand International 2024]] (14)
*[[CJ Opiaza]] (14)
*[[Miss International 2025]] (21)
*'''Miss Universe 2026''' (28; sa Ingles)
|-
! Marso 2025
|-
|
*'''[[Miss Supranational 2025]]''' (3)
*[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]] (9)
*[[Sabrina Carpenter]] (21)
*'''[[Aiah]]''' (23)
*'''[[Colet (mang-aawit)|Colet]]''' (23)
*'''Binibining Pilipinas 2025''' (24; sa Ingles)
|-
! Abril 2025
|-
|
*[[Miss International 1963]] (11)
*[[Miss International 1964]] (11)
*[[Miss International 1965]] (12)
*[[Miss International 1967]] (13)
*[[Miss International 1968]] (14)
*[[Miss International 1969]] (14)
*[[Miss International 1970]] (16)
*[[Miss International 1971]] (17)
*[[Miss International 1979]] (17)
*[[Aurora Pijuan]] (17)
*[[Miss International 1972]] (18)
*[[Miss International 1973]] (21)
*[[Miss International 1974]] (29)
*[[Miss International 1975]] (29)
*[[Miss International 1976]] (29)
*[[Miss International 1977]] (29)
*[[Miss International 1978]] (29)
*[[Miss International 1980]] (30)
|-
! Mayo 2025
|-
|
*[[Binibining Pilipinas 2025]] (1)
*[[Miss International 1981]] (1)
*[[Miss International 1982]] (2)
*[[Miss International 1983]] (5)
*[[Miss International 1984]] (5)
*[[Miss International 1985]] (5)
*[[Miss International 1986]] (5)
*[[Papa Leon XIV]] (9)
*Miss World 2026 (9; sa Ingles)
*[[Miss International 1987]] (11)
*[[Miss International 1988]] (12)
*[[Miss International 1989]] (12)
*[[Miss International 1990]] (19)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 45001–46000]]''' (23)
*[[Miss International 1991]] (26)
*[[Miss International 1992]] (28)
*[[Miss International 1993]] (29)
*[[Miss International 1994]] (29)
*[[Miss International 1995]] (29)
*[[Miss International 1996]] (29)
*[[Miss International 1997]] (29)
*[[Miss International 1998]] (29)
*[[Miss International 1999]] (29)
*[[Miss International 2000]] (31)
*[[Miss International 2001]] (31)
|-
! Hunyo 2025
|-
|
*[[Miss International 2002]] (3)
*[[Miss International 2003]] (4)
*[[Miss International 2004]] (7)
*[[Miss International 2005]] (7)
*[[Miss International 2006]] (7)
*[[Miss International 2007]] (7)
*[[Miss International 2008]] (7)
*[[Miss International 2009]] (8)
|}
{{col-2}}
{|
*[[Miss International 2010]] (8)
*[[Miss International 2011]] (9)
*[[Miss International 2012]] (9)
*[[Miss International 2013]] (10)
*[[Miss International 2014]] (11)
*[[Miss International 2015]] (11)
*[[Miss International 2016]] (11)
*[[Miss International 2017]] (11)
*[[Miss Earth 2004]] (11)
*[[Miss Earth 2005]] (11)
*[[Miss Earth 2025]] (11)
*[[Miss Earth 2006]] (16)
*[[Miss Earth 2007]] (16)
*[[Katrina Johnson]] (16)
*[[Miss Earth 2008]] (18)
*[[Miss Earth 2009]] (18)
*[[Miss Earth 2010]] (19)
*[[Miss Earth 2011]] (22)
*[[Miss Earth 2012]] (22)
*[[Miss Earth 2013]] (22)
*[[Miss Earth 2014]] (22)
*[[Miss Earth 2015]] (22)
*[[Miss Earth 2016]] (23)
*[[Miss Earth 2017]] (23)
*[[Miss Earth 2018]] (23)
*[[Miss Earth 2019]] (23)
*[[Miss Earth 2020]] (23)
*[[Miss Earth 2021]] (23)
*[[Miss Supranational 2013]] (23)
*[[Miss Supranational 2022]] (27)
|-
! Hulyo 2025
|-
|
*''[[This Is For]]'' (8)
*[[Miss World 2026]] (10)
*[[3034 Climenhaga]] (31)
|-
! Agosto 2025
|-
|
*[[Miss Universe Thailand 2025]] (23)
*[[Praveenar Singh]] (23)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 46001–47000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 47001–48000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 48001–49000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 49001–50000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 50001–51000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 51001–52000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 52001–53000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 53001–54000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 54001–55000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 55001–56000]]''' (31)
|-
! Setyembre 2025
|-
|
*[[Pagpatay kay Iryna Zarutska]] (9)
*Kirk Bondad (25; sa Ingles)
*[[Curlee at Sarah Discaya]] (27)
*[[Miss Universe Philippines 2026]] (27)
|-
! Oktubre 2025
|-
|
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 56001–57000]]''' (6)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 57001–58000]]''' (6)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 58001–59000]]''' (6)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 59001–60000]]''' (6)
*'''[[Miss Grand International 2025]]''' (12)
*[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0]] (17)
*[[Emma Tiglao]] (18)
*[[Sirikit]] (26)
|-
! Nobyembre 2025
|-
|
*[[Fátima Bosch]] (21)
|-
|}
{{col-end}}
{{hidden end}}'''Cycle 5: 21 Pebrero 2026 - kasalukuyan &lt;small&gt;(22 artikulo + 2 artikulong Ingles)&lt;/small&gt;'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 5}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
|-
! Pebrero
|-
|
*The Miss Globe 2022 (21; sa Ingles)
|-
! Marso 
|-
|
*[[Binibining Pilipinas 1970]] (9)
*[[Binibining Pilipinas 1971]] (13)
*'''Binibining Pilipinas 2026''' (23; sa Ingles)
|-
! Hulyo
|-
|
*[[Miss Universe 2026]] (21)
*'''[[Pop Mart]]''' (22)
*'''[[Miss Supranational 2026]]''' (26)
*[[Miss World 2027]] (28)
*'''[[Emilio Daez]]''' (28)
|-
! Agosto
|-
|
*[[Katrina Llegado]] (1)
*'''[[Bo's Coffee]]''' (6)
*[[Mingyu]] (9)
*[[Bea Millan-Windorski]] (10)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 60001–61000]]''' (10)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 61001–62000]]''' (10)
*[[Asia Rose Simpson]] (12)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 62001–63000]]''' (16)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 63001–64000]]''' (16)
*[[Lindol sa Kumamoto ng 2026]] (16)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 64001–65000]]''' (17)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 65001–66000]]''' (19)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 66001–67000]]''' (20)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 67001–68000]]''' (20)
*[[Miss Grand International 2026]] (22)
*'''[[Ralph de Leon]]''' (23)
|-
|}
{{col-2}}{{col-end}}
{{hidden end}}</text>
      <sha1>o8p9fl0g6xk0z8vj12umjiwv7ilgbw7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Padron:Infobox German place</title>
    <ns>10</ns>
    <id>318503</id>
    <revision>
      <id>2221443</id>
      <parentid>2098347</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:51:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TentingZones1</username>
        <id>122212</id>
      </contributor>
      <origin>2221443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15205" sha1="4p7py4q426ylhmn3q6qk9pyhrobigty" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --&gt;
| name                    = {{#if:{{{Name|{{{name|{{PAGENAME}} }}} }}}|&lt;span class=&quot;wrap&quot;&gt;{{{Name|{{{name|{{PAGENAMEBASE}} }}} }}}&lt;/span&gt;}}
| native_name             = {{{German_name|}}}
| settlement_type         = {{#if: {{{Lungsod|}}} {{{Bayan|}}} {{{Munisipalidad|}}} | {{#switch: {{{Art|{{{type}}}}}} 
        | Ortsteil = [[Ortsteil]]
        | Stadtteil = [[Stadtteil]]
        | Ortschaft = [[Ortschaft]]
        | Kuwarto = [[Quarter (urban subdivision)|Quarter]]
        | Nayon = [[Nayon]]
        | Boro = [[Stadtbezirk|Borough]]
        | = Part
        | #default = {{{Art|{{{type|Part}}}}}}
}} of {{#if:{{{City|}}} | {{Link if exists|{{{City}}} }} | {{#if:{{{Town|}}} | {{Link if exists|{{{Town}}} }} | {{#if:{{{Municipality|}}} | {{Link if exists|{{{Municipality}}} }} }} }} }}| {{#if: {{{Art|{{{type|}}}}}}| {{#switch: {{{Art|{{{type}}}}}} 
        | Lungsod | city = [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|Lungsod]]
        | Stadt | Kreisfreie Stadt | [[Kreisfreie Stadt|Stadt]] | Town | town = [[Town#Germany|Bayan]]
        | Ortsgemeinde | Gemeinde | Markt | Municipality | municipality | Flecken = [[Mga munisipalidad ng Alemanya|Munisipalidad]]
        | Unincorporated area = [[Unincorporated area#Germany|Unincorporated area]]
	    | Amt = [[Amt]]
        | Samtgemeinde =  [[Samtgemeinde]]
        | Verbandsgemeinde = [[Verbandsgemeinde]]
        | Verwaltungsgemeinschaft = [[Municipal association (Germany)|Verwaltungsgemeinschaft]]
	| #default = {{{Art|{{{type}}}}}}
}} | {{#if: {{{Gemeindeschlüssel|}}} | [[Mga munisipalidad ng Alemanya|Munisipalidad]] }} }} }}
| image_skyline           = {{{image_photo|{{{image_skyline|}}}}}}
| imagesize               = {{{imagesize|}}}
| image_caption           = {{{image_caption|}}}
| image_flag              = {{{image_flag|}}}
| flag_link               = {{#ifexist: Flag of {{{Name|{{{name}}} }}} | Flag of {{{Name|{{{name}}} }}} | {{#ifexist: Flag of {{PAGENAME}} | Flag of {{PAGENAME}} }} }}
| flag_size               = 100x100px
| image_shield            = {{#switch: {{lc:{{{Wappen|{{{image_coa}}}}}}}}
  | none | kein | führt kein wappen.png
  | führt kein wappen.svg | führt_kein_wappen.png
  | führt_kein_wappen.svg = 
  | #default = {{{Wappen|{{{image_coa|}}} }}}
  }}
| shield_size             = 80x80px
| image_map               = {{#if: {{{Lageplan|{{{image_plan|}}} }}} | {{hidden begin |style=margin-top:0.2px |titlestyle= height:auto; padding:0.1em; padding-left:0.3em; padding-right:1.5em; |border=line |title = {{#if: {{{Lageplanbeschreibung|{{{plantext|}}} }}} | {{{Lageplanbeschreibung|{{{plantext}}} }}} | Lokasyon ng {{{Name|{{{name|{{PAGENAME}} }}} }}} {{#if: {{{City|{{{Town|}}} }}} | within {{{City|{{{Town|}}} }}} | {{#if: {{{Kreis|{{{Landkreis|{{{district|}}} }}} }}} | sa loob ng {{#switch: {{ucfirst:{{{Landkreis|{{{Kreis|{{{district|}}} }}} }}} }} | Kreisfreie Stadt | [[Kreisfreie Stadt|Stadt]] | Urban | Urban district = {{{Bundesland|{{{state|}}} }}} | #default = {{{Kreis|{{{Landkreis|{{{district|}}} }}} }}} district }} }} }} }} }}
{{#ifexist: Template:Imagemap Germany district {{{Kfz|{{{licence|}}} }}} | {{#ifexist: Media:{{{Lageplan|{{{image_plan|}}} }}} | {{Imagemap Germany district {{{Kfz|{{{licence|}}} }}} | {{{Lageplan|{{{image_plan|}}} }}} }} }} | [[File:{{{Lageplan|{{{image_plan|}}} }}}|250px]] }} {{hidden end}} | {{#if: {{Infobox mapframe}} | {{hidden | header = Location of {{{Name|{{{name|{{PAGENAME}} }}} }}} | headercss=height:5px; | content = &lt;div class=&quot;center&quot; style=&quot;margin-top:1em&quot;&gt;{{Infobox mapframe|area_km2={{{Fläche|{{{area|}}} }}} }}&lt;/div&gt;}} }} }}
| pushpin_map             = {{#if: {{{coordinates|}}} | Germany }}
| pushpin_mapsize         = 
| pushpin_map_caption     =  
| coordinates             = {{{coordinates|}}}
| subdivision_type        = Bansa
| subdivision_name        = [[Alemanya]]
| subdivision_type1       = [[States of Germany|Estado]]
| subdivision_name1       = {{#switch:{{{Bundesland|{{{state|}}} }}}
  | Bayern | Bavaria = [[Bavaria]]
  | Baden-Wuerttemberg | Baden-Württemberg = [[Baden-Württemberg]]
  | Berlin  = [[Berlin]]
  | Brandenburg = [[Brandenburg]]
  | Bremen = [[Bremen (state)|Bremen]]
  | Hamburg = [[Hamburg]]
  | Hessen | Hesse = [[Hesse]]
  | Mecklenburg-Western Pomerania | MVP | Mecklenburg-Vorpommern = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
  | Niedersachsen | Lower Saxony = [[Lower Saxony]]
  | Nordrhein-Westfalen  | NRW | North Rhine-Westphalia | North Rhine-Westfalia = [[North Rhine-Westphalia]]
  | Rheinland-Pfalz | Rhineland-Palatinate = [[Rhineland-Palatinate]]
  | Saarland = [[Saarland]]
  | Sachsen | Saxony = [[Saxony]]
  | Sachsen-Anhalt | Saxony-Anhalt = [[Saxony-Anhalt]]
  | Schleswig-Holstein = [[Schleswig-Holstein]]
  | Thüringen | Thueringen | Thuringia = [[Thuringia]]
  | #default = {{{Bundesland|{{{state|}}} }}}
  }}
| subdivision_type2       = [[Regierungsbezirk|Admin. region]]
| subdivision_name2       = {{#if:{{{Regierungsbezirk|{{{regbzk|{{{region|}}} }}} }}}
  | {{#ifexist: {{{Regierungsbezirk|{{{regbzk|{{{region}}} }}} }}} (region)
    | [[{{{Regierungsbezirk|{{{regbzk|{{{region}}} }}} }}} (region)|{{{Regierungsbezirk|{{{regbzk|{{{region}}} }}} }}}]]
    | {{#ifexist: {{{Regierungsbezirk|{{{regbzk|{{{region}}} }}} }}}
      | [[{{{Regierungsbezirk|{{{regbzk|{{{region}}} }}} }}}]]
      | {{{Regierungsbezirk|{{{regbzk|{{{region}}} }}} }}}
      }}
    }}
  }}
| subdivision_type3       = [[Districts of Germany|District]]
| subdivision_name3       = {{Link if exists|{{#switch: {{{state|{{{Bundesland|}}} }}} | Hamburg | [[Hamburg]] | Bremen | [[Bremen]] | Berlin | [[Berlin]] = &lt;!-- no districts --&gt; |
  {{#switch:{{{Landkreis|{{{Kreis|{{{district|}}} }}} }}}
  | [[Kreisfreie Stadt|Stadt]] | Kreisfreie Stadt | urban = [[Urban districts of Germany|Urban district]]
  | #default = {{#ifexist: {{{Landkreis|{{{Kreis|{{{district|}}} }}} }}} (district)
    |&lt;!--wlink ending in &quot;(district)&quot;--&gt; [[{{{Landkreis|{{{Kreis|{{{district|}}} }}} }}} (district)|{{{Landkreis|{{{Kreis|{{{district|}}} }}} }}}]]
    |&lt;!--else--&gt; {{#ifexist: {{{Landkreis|{{{Kreis|{{{district|}}} }}} }}}
      |&lt;!--wlink not ending in &quot;(district)&quot;--&gt; [[{{{Landkreis|{{{Kreis|{{{district|}}} }}} }}}|{{{Landkreis|{{{Kreis|{{{district|}}} }}} }}}]]
      |&lt;!--else--&gt; {{{Landkreis|{{{Kreis|{{{district|}}} }}} }}}
    }} }} }} }} }}
| subdivision_type4       = {{#if: {{{Gemeindeverwaltungsverband|}}} | [[Gemeindeverwaltungsverband|Municipal assoc.]] |
  {{#if: {{{Samtgemeinde|}}} | [[Samtgemeinde|Municipal assoc.]] |
  {{#if: {{{Verbandsgemeinde|}}} | [[Verbandsgemeinde|Municipal assoc.]] |
  {{#if: {{{Verwaltungsgemeinschaft|}}} | [[Verwaltungsgemeinschaft|Municipal assoc.]] |
  {{#if: {{{Amt|}}} | [[Amt|Municipal assoc.]] |
  {{#if: {{{Verwaltungsverband|}}} | [[Verwaltungsverband|Municipal assoc.]]
  }} }} }} }} }} }}
| subdivision_name4       = {{Link if exists|{{#if: {{{Gemeindeverwaltungsverband|}}} | {{#ifexist: {{{Gemeindeverwaltungsverband}}} (Gemeindeverwaltungsverband) | [[{{{Gemeindeverwaltungsverband}}} (Gemeindeverwaltungsverband){{!}}{{{Gemeindeverwaltungsverband}}}]] | {{{Gemeindeverwaltungsverband}}} }} |
  {{#if: {{{Samtgemeinde|}}} | {{#ifexist: {{{Samtgemeinde}}} (Samtgemeinde) | [[{{{Samtgemeinde}}} (Samtgemeinde){{!}}{{{Samtgemeinde}}}]] | {{{Samtgemeinde}}} }} |
  {{#if: {{{Verbandsgemeinde|}}} | {{#ifexist: {{{Verbandsgemeinde}}} (Verbandsgemeinde) | [[{{{Verbandsgemeinde}}} (Verbandsgemeinde){{!}}{{{Verbandsgemeinde}}}]] | {{{Verbandsgemeinde}}} }} |
  {{#if: {{{Verwaltungsgemeinschaft|}}} | {{#ifexist: {{{Verwaltungsgemeinschaft}}} (Verwaltungsgemeinschaft) | [[{{{Verwaltungsgemeinschaft}}} (Verwaltungsgemeinschaft){{!}}{{{Verwaltungsgemeinschaft}}}]] | {{{Verwaltungsgemeinschaft}}} }} |
  {{#if: {{{Amt|}}} | {{#ifexist: {{{Amt}}} (Amt) | [[{{{Amt}}} (Amt){{!}}{{{Amt}}}]] | {{{Amt}}} }} |
  {{#if: {{{Verwaltungsverband|}}} | {{#ifexist: {{{Verwaltungsverband}}} (Verwaltungsverband) | [[{{{Verwaltungsverband}}} (Verwaltungsverband){{!}}{{{Verwaltungsverband}}}]] | {{{Verwaltungsverband}}} }}
  }} }} }} }} }} }} }}
| subdivision_type5       = {{#if: {{{City|}}} {{{Town|}}} {{{Municipality|}}} |
  {{#if: {{{City|}}} | City |
  {{#if: {{{Town|}}} | Town |
  {{#if: {{{Municipality|}}} | Municipality
  }} }} }} }}
| subdivision_name5       = {{Link if exists|{{#if: {{{City|}}} {{{Town|}}} {{{Municipality|}}} |
  {{#if: {{{City|}}} | {{{City}}} |
  {{#if: {{{Town|}}} | {{{Town}}} |
  {{#if: {{{Municipality|}}} | {{{Municipality}}}
  }} }} }} }} }}
| subdivision_type6       = {{#if: {{{borough|}}} | Boro }}
| subdivision_name6       = {{Link if exists|{{#if: {{{borough|}}} | {{{borough}}} }} }}
| established_title       = Itinatag
| established_date        = {{{year|}}}{{#ifeq: {{#expr: {{{year}}} &lt; 100 }} | 1 | &amp;nbsp;AD }}
| established_title1      = First mentioned
| established_date1       = {{{year_of_first_mention|}}}
| extinct_title           = {{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;#if:{{{dissolved|}}}|Disbanded}}
| extinct_date            = {{{dissolved|}}}
| parts_type              = {{#if: {{{Gliederung|{{{divisions|}}}}}} | Subdivisions }}
| parts                   = {{{Gliederung|{{{divisions|}}}}}}
| leader_party            = {{{Partei|{{{party|}}} }}}
| leader_title            = {{#switch: {{{Bürgermeistertitel}}}
  | Mayor | Bürgermeister | [[Bürgermeister]] | Bürgermeisterin | [[Bürgermeisterin]] | Ortsbürgermeister | Ortsbürgermeisterin = [[Burgomaster|Mayor]]
  | Lord mayor | Lord Mayor | [[Lord Mayor]] | Oberbürgermeister | [[Oberbürgermeister]] | Oberbürgermeisterin | [[Oberbürgermeisterin]] = [[Lord mayor]]
  | Ortsvorsteher | [[Ortsvorsteher]] | Ortsvorsteherin | [[Ortsvorsteherin]] = Local representative
  | Samtgemeindebürgermeister = [[Bürgermeister|Samtgemeinde-&lt;br /&gt;bürgermeister]]
  | Samtgemeindebürgermeisterin = [[Bürgermeister|Samtgemeinde-&lt;br /&gt;bürgermeisterin]]
  | #default = {{#ifexist: {{{Bürgermeistertitel}}} | [[{{{Bürgermeistertitel}}}]] | {{#if: {{{Bürgermeistertitel|}}} | {{{Bürgermeistertitel}}} | [[Burgomaster|Alkalde]] }} }} }} {{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;#if: {{{leader_term|}}} | {{nobold|({{{leader_term}}}) }} 
  }}
| leader_name             = {{{Bürgermeister|{{{mayor|}}} }}}
| leader_title1           = {{#if: {{{ruling_party1|}}} | Governing parties }}
| leader_name1            = {{Polparty|DE|{{{ruling_party1|}}} }} {{#if: {{{ruling_party2|}}} | / {{Polparty|DE|{{{ruling_party2|}}} }} }} {{#if: {{{ruling_party3|}}} | / {{Polparty|DE|{{{ruling_party3|}}} }} }}
| area_footnotes          = {{{area_footnotes|}}}
| area_total_km2          = {{{Fläche|{{{area|}}} }}}
| area_urban_km2          = 
| area_metro_km2          = {{{area_metro|}}}
| elevation_footnotes     = &lt;!-- for references: use &lt;ref&gt; tags --&gt;
| elevation_min_m         = {{#if:{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|{{#ifeq:{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|{{#invoke:string|replace|{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|^(%s*%d[%d]*%s*)%-(%s*%d.*)|%1%2|plain=false}}||{{#invoke:string|replace|{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|^(%s*%d[%d]*%s*)%-(%s*%d.*)|%1|plain=false}} }} }}
| elevation_max_m         = {{#if:{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|{{#ifeq:{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|{{#invoke:string|replace|{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|^(%s*%d[%d]*%s*)%-(%s*%d.*)|%1%2|plain=false}}||{{#invoke:string|replace|{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|^(%s*%d[%d]*%s*)%-(%s*%d.*)|%2|plain=false}} }} }}
| elevation_m             = {{#if:{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|{{#ifeq:{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|{{#invoke:string|replace|{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|^(%s*%d[%d]*%s*)%-|%1|plain=false}}|{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|}} }}
| population_footnotes    = {{Infobox settlement/Wikidata/population_footnotes}}
| population_total        = {{Infobox settlement/Wikidata/population_total}}
| population_as_of        = {{Infobox settlement/Wikidata/population_as_of}}
| population_density_km2  = auto
| population_urban               = {{{pop_urban|}}}
| population_metro               = {{{pop_metro|}}}
| population_demonym             = {{{pop_demonym|{{{demonym|}}}}}}
| timezone_link           = Time in Germany
| timezone1               = [[Central European Time|CET]]
| utc_offset1             = +01:00
| timezone1_DST           = [[Central European Summer Time|CEST]]
| utc_offset1_DST         = +02:00
| postal_code_type        = [[Postal codes in Germany|Mga postal code]]
| postal_code             = {{{PLZ|{{{postal_code|}}} }}}
| area_code_type          = [[List of dialling codes in Germany|Mga dial code]]
| area_code               = {{{Vorwahl|{{{area_code|}}} }}}
| registration_plate      = {{{Kfz|{{{licence|}}} }}}
| website                 = {{{Website|{{{website|}}} }}}
| footnotes               = {{{footnotes|}}}
}}&lt;!-- error tracking categories

--&gt;{{#if: {{{coordinates|}}} | | {{ns0|[[Category:Germany articles requiring maintenance|C]]}} }}&lt;!-- coordinates missing
--&gt;{{#ifeq: {{#expr: {{#expr: {{{Einwohner|{{{population|0}}} }}} round 0 }} = {{{Einwohner|{{{population|0}}} }}} }} | 0 | {{ns0|[[Category:Germany articles requiring maintenance|D]]}} | }}&lt;!-- Assign to maintenance category if decimal point is used in population as a thousands divider
--&gt;{{#if: {{{City|}}} {{{Town|}}} {{{Municipality|}}} | {{#if: {{{Gemeindeschlüssel|}}} | {{ns0|[[Category:Germany articles requiring maintenance|T]]}} | }} }}&lt;!-- Subdivisions of municipalities shouldn't have a Gemeindeschlüssel
--&gt;&lt;!-- Town with missing or incorrect Gemeindeschlüssel
--&gt;{{#if: {{{Bundesland|{{{state|}}} }}} | | {{ns0|[[Category:Germany articles requiring maintenance|X]]}} }}&lt;!-- Missing state name
--&gt;{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox German place with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox German place]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y| _noautocat | Amt | area | area_code | area_metro | Art | borough | Bundesland | Bürgermeister | Bürgermeistertitel | City | coordinates | demonym | dissolved | district | divisions | Einwohner | elevation | Fläche | footnotes | Gemeindeschlüssel | Gemeindeverwaltungsverband | German_name | Gliederung | Höhe | image_caption | image_coa | image_flag | image_photo | image_plan | image_skyline | imagesize | Kfz | Kreis | Lageplan | Lageplanbeschreibung | Landkreis | leader_term | licence | mayor | Municipality | name | Name | Partei | party | plantext | PLZ | pop_demonym | pop_metro | pop_ref | pop_urban | population | population_as_of | postal_code | regbzk | Regierungsbezirk | region | ruling_party1 | ruling_party2 | ruling_party3 | Samtgemeinde | Stand | state | Town | type | Verbandsgemeinde | Verwaltungsgemeinschaft | Verwaltungsverband | Vorwahl | Wappen | website | Website | year | year_of_first_mention }}&lt;!--

Assignment to categories
--&gt;{{#if:{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|{{#ifeq:{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|{{#invoke:string|replace|{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|^(%s*%d[%d]*%s*)%-|%1|plain=false}}||[[Category:Pages using infobox German place with an elevation range]] }} }}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4p7py4q426ylhmn3q6qk9pyhrobigty</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221444</id>
      <parentid>2221443</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:56:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TentingZones1</username>
        <id>122212</id>
      </contributor>
      <origin>2221444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15209" sha1="gyme5g2uwszdd1cd7drfxlfcevqnndi" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --&gt;
| name                    = {{#if:{{{Name|{{{name|{{PAGENAME}} }}} }}}|&lt;span class=&quot;wrap&quot;&gt;{{{Name|{{{name|{{PAGENAMEBASE}} }}} }}}&lt;/span&gt;}}
| native_name             = {{{German_name|}}}
| settlement_type         = {{#if: {{{Lungsod|}}} {{{Bayan|}}} {{{Munisipalidad|}}} | {{#switch: {{{Art|{{{type}}}}}} 
        | Ortsteil = [[Ortsteil]]
        | Stadtteil = [[Stadtteil]]
        | Ortschaft = [[Ortschaft]]
        | Kuwarto = [[Quarter (urban subdivision)|Quarter]]
        | Nayon = [[Nayon]]
        | Boro = [[Stadtbezirk|Borough]]
        | = Part
        | #default = {{{Art|{{{type|Part}}}}}}
}} of {{#if:{{{City|}}} | {{Link if exists|{{{City}}} }} | {{#if:{{{Town|}}} | {{Link if exists|{{{Town}}} }} | {{#if:{{{Municipality|}}} | {{Link if exists|{{{Municipality}}} }} }} }} }}| {{#if: {{{Art|{{{type|}}}}}}| {{#switch: {{{Art|{{{type}}}}}} 
        | Lungsod | city = [[Talaan ng mga lungsod sa Alemanya batay sa populasyon|Lungsod]]
        | Stadt | Kreisfreie Stadt | [[Kreisfreie Stadt|Stadt]] | Town | town = [[Town#Germany|Bayan]]
        | Ortsgemeinde | Gemeinde | Markt | Municipality | municipality | Flecken = [[Mga munisipalidad ng Alemanya|Munisipalidad]]
        | Unincorporated area = [[Unincorporated area#Germany|Unincorporated area]]
	    | Amt = [[Amt]]
        | Samtgemeinde =  [[Samtgemeinde]]
        | Verbandsgemeinde = [[Verbandsgemeinde]]
        | Verwaltungsgemeinschaft = [[Municipal association (Germany)|Verwaltungsgemeinschaft]]
	| #default = {{{Art|{{{type}}}}}}
}} | {{#if: {{{Gemeindeschlüssel|}}} | [[Mga munisipalidad ng Alemanya|Munisipalidad]] }} }} }}
| image_skyline           = {{{image_photo|{{{image_skyline|}}}}}}
| imagesize               = {{{imagesize|}}}
| image_caption           = {{{image_caption|}}}
| image_flag              = {{{image_flag|}}}
| flag_link               = {{#ifexist: Flag of {{{Name|{{{name}}} }}} | Flag of {{{Name|{{{name}}} }}} | {{#ifexist: Flag of {{PAGENAME}} | Flag of {{PAGENAME}} }} }}
| flag_size               = 100x100px
| image_shield            = {{#switch: {{lc:{{{Wappen|{{{image_coa}}}}}}}}
  | none | kein | führt kein wappen.png
  | führt kein wappen.svg | führt_kein_wappen.png
  | führt_kein_wappen.svg = 
  | #default = {{{Wappen|{{{image_coa|}}} }}}
  }}
| shield_size             = 80x80px
| image_map               = {{#if: {{{Lageplan|{{{image_plan|}}} }}} | {{hidden begin |style=margin-top:0.2px |titlestyle= height:auto; padding:0.1em; padding-left:0.3em; padding-right:1.5em; |border=line |title = {{#if: {{{Lageplanbeschreibung|{{{plantext|}}} }}} | {{{Lageplanbeschreibung|{{{plantext}}} }}} | Lokasyon ng {{{Name|{{{name|{{PAGENAME}} }}} }}} {{#if: {{{City|{{{Town|}}} }}} | within {{{City|{{{Town|}}} }}} | {{#if: {{{Kreis|{{{Landkreis|{{{district|}}} }}} }}} | sa loob ng {{#switch: {{ucfirst:{{{Landkreis|{{{Kreis|{{{district|}}} }}} }}} }} | Kreisfreie Stadt | [[Kreisfreie Stadt|Stadt]] | Urban | Urban district = {{{Bundesland|{{{state|}}} }}} | #default = {{{Kreis|{{{Landkreis|{{{district|}}} }}} }}} district }} }} }} }} }}
{{#ifexist: Template:Imagemap Germany district {{{Kfz|{{{licence|}}} }}} | {{#ifexist: Media:{{{Lageplan|{{{image_plan|}}} }}} | {{Imagemap Germany district {{{Kfz|{{{licence|}}} }}} | {{{Lageplan|{{{image_plan|}}} }}} }} }} | [[File:{{{Lageplan|{{{image_plan|}}} }}}|250px]] }} {{hidden end}} | {{#if: {{Infobox mapframe}} | {{hidden | header = Location of {{{Name|{{{name|{{PAGENAME}} }}} }}} | headercss=height:5px; | content = &lt;div class=&quot;center&quot; style=&quot;margin-top:1em&quot;&gt;{{Infobox mapframe|area_km2={{{Fläche|{{{area|}}} }}} }}&lt;/div&gt;}} }} }}
| pushpin_map             = {{#if: {{{coordinates|}}} | Germany }}
| pushpin_mapsize         = 
| pushpin_map_caption     =  
| coordinates             = {{{coordinates|}}}
| subdivision_type        = Bansa
| subdivision_name        = [[Alemanya]]
| subdivision_type1       = [[States of Germany|Estado]]
| subdivision_name1       = {{#switch:{{{Bundesland|{{{state|}}} }}}
  | Bayern | Bavaria = [[Bavaria]]
  | Baden-Wuerttemberg | Baden-Württemberg = [[Baden-Württemberg]]
  | Berlin  = [[Berlin]]
  | Brandenburg = [[Brandenburg]]
  | Bremen = [[Bremen (state)|Bremen]]
  | Hamburg = [[Hamburg]]
  | Hessen | Hesse = [[Hesse]]
  | Mecklenburg-Western Pomerania | MVP | Mecklenburg-Vorpommern = [[Mecklenburg-Vorpommern]]
  | Niedersachsen | Lower Saxony = [[Lower Saxony]]
  | Nordrhein-Westfalen  | NRW | North Rhine-Westphalia | North Rhine-Westfalia = [[North Rhine-Westphalia]]
  | Rheinland-Pfalz | Rhineland-Palatinate = [[Rhineland-Palatinate]]
  | Saarland = [[Saarland]]
  | Sachsen | Saxony = [[Saxony]]
  | Sachsen-Anhalt | Saxony-Anhalt = [[Saxony-Anhalt]]
  | Schleswig-Holstein = [[Schleswig-Holstein]]
  | Thüringen | Thueringen | Thuringia = [[Thuringia]]
  | #default = {{{Bundesland|{{{state|}}} }}}
  }}
| subdivision_type2       = [[Regierungsbezirk|Admin. region]]
| subdivision_name2       = {{#if:{{{Regierungsbezirk|{{{regbzk|{{{region|}}} }}} }}}
  | {{#ifexist: {{{Regierungsbezirk|{{{regbzk|{{{region}}} }}} }}} (region)
    | [[{{{Regierungsbezirk|{{{regbzk|{{{region}}} }}} }}} (region)|{{{Regierungsbezirk|{{{regbzk|{{{region}}} }}} }}}]]
    | {{#ifexist: {{{Regierungsbezirk|{{{regbzk|{{{region}}} }}} }}}
      | [[{{{Regierungsbezirk|{{{regbzk|{{{region}}} }}} }}}]]
      | {{{Regierungsbezirk|{{{regbzk|{{{region}}} }}} }}}
      }}
    }}
  }}
| subdivision_type3       = [[Mga distrito ng Alemanya|Distrito]]
| subdivision_name3       = {{Link if exists|{{#switch: {{{state|{{{Bundesland|}}} }}} | Hamburg | [[Hamburg]] | Bremen | [[Bremen]] | Berlin | [[Berlin]] = &lt;!-- no districts --&gt; |
  {{#switch:{{{Landkreis|{{{Kreis|{{{district|}}} }}} }}}
  | [[Kreisfreie Stadt|Stadt]] | Kreisfreie Stadt | urban = [[Urban districts of Germany|Urban district]]
  | #default = {{#ifexist: {{{Landkreis|{{{Kreis|{{{district|}}} }}} }}} (district)
    |&lt;!--wlink ending in &quot;(district)&quot;--&gt; [[{{{Landkreis|{{{Kreis|{{{district|}}} }}} }}} (district)|{{{Landkreis|{{{Kreis|{{{district|}}} }}} }}}]]
    |&lt;!--else--&gt; {{#ifexist: {{{Landkreis|{{{Kreis|{{{district|}}} }}} }}}
      |&lt;!--wlink not ending in &quot;(district)&quot;--&gt; [[{{{Landkreis|{{{Kreis|{{{district|}}} }}} }}}|{{{Landkreis|{{{Kreis|{{{district|}}} }}} }}}]]
      |&lt;!--else--&gt; {{{Landkreis|{{{Kreis|{{{district|}}} }}} }}}
    }} }} }} }} }}
| subdivision_type4       = {{#if: {{{Gemeindeverwaltungsverband|}}} | [[Gemeindeverwaltungsverband|Municipal assoc.]] |
  {{#if: {{{Samtgemeinde|}}} | [[Samtgemeinde|Municipal assoc.]] |
  {{#if: {{{Verbandsgemeinde|}}} | [[Verbandsgemeinde|Municipal assoc.]] |
  {{#if: {{{Verwaltungsgemeinschaft|}}} | [[Verwaltungsgemeinschaft|Municipal assoc.]] |
  {{#if: {{{Amt|}}} | [[Amt|Municipal assoc.]] |
  {{#if: {{{Verwaltungsverband|}}} | [[Verwaltungsverband|Municipal assoc.]]
  }} }} }} }} }} }}
| subdivision_name4       = {{Link if exists|{{#if: {{{Gemeindeverwaltungsverband|}}} | {{#ifexist: {{{Gemeindeverwaltungsverband}}} (Gemeindeverwaltungsverband) | [[{{{Gemeindeverwaltungsverband}}} (Gemeindeverwaltungsverband){{!}}{{{Gemeindeverwaltungsverband}}}]] | {{{Gemeindeverwaltungsverband}}} }} |
  {{#if: {{{Samtgemeinde|}}} | {{#ifexist: {{{Samtgemeinde}}} (Samtgemeinde) | [[{{{Samtgemeinde}}} (Samtgemeinde){{!}}{{{Samtgemeinde}}}]] | {{{Samtgemeinde}}} }} |
  {{#if: {{{Verbandsgemeinde|}}} | {{#ifexist: {{{Verbandsgemeinde}}} (Verbandsgemeinde) | [[{{{Verbandsgemeinde}}} (Verbandsgemeinde){{!}}{{{Verbandsgemeinde}}}]] | {{{Verbandsgemeinde}}} }} |
  {{#if: {{{Verwaltungsgemeinschaft|}}} | {{#ifexist: {{{Verwaltungsgemeinschaft}}} (Verwaltungsgemeinschaft) | [[{{{Verwaltungsgemeinschaft}}} (Verwaltungsgemeinschaft){{!}}{{{Verwaltungsgemeinschaft}}}]] | {{{Verwaltungsgemeinschaft}}} }} |
  {{#if: {{{Amt|}}} | {{#ifexist: {{{Amt}}} (Amt) | [[{{{Amt}}} (Amt){{!}}{{{Amt}}}]] | {{{Amt}}} }} |
  {{#if: {{{Verwaltungsverband|}}} | {{#ifexist: {{{Verwaltungsverband}}} (Verwaltungsverband) | [[{{{Verwaltungsverband}}} (Verwaltungsverband){{!}}{{{Verwaltungsverband}}}]] | {{{Verwaltungsverband}}} }}
  }} }} }} }} }} }} }}
| subdivision_type5       = {{#if: {{{City|}}} {{{Town|}}} {{{Municipality|}}} |
  {{#if: {{{City|}}} | City |
  {{#if: {{{Town|}}} | Town |
  {{#if: {{{Municipality|}}} | Municipality
  }} }} }} }}
| subdivision_name5       = {{Link if exists|{{#if: {{{City|}}} {{{Town|}}} {{{Municipality|}}} |
  {{#if: {{{City|}}} | {{{City}}} |
  {{#if: {{{Town|}}} | {{{Town}}} |
  {{#if: {{{Municipality|}}} | {{{Municipality}}}
  }} }} }} }} }}
| subdivision_type6       = {{#if: {{{borough|}}} | Boro }}
| subdivision_name6       = {{Link if exists|{{#if: {{{borough|}}} | {{{borough}}} }} }}
| established_title       = Itinatag
| established_date        = {{{year|}}}{{#ifeq: {{#expr: {{{year}}} &lt; 100 }} | 1 | &amp;nbsp;AD }}
| established_title1      = First mentioned
| established_date1       = {{{year_of_first_mention|}}}
| extinct_title           = {{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;#if:{{{dissolved|}}}|Disbanded}}
| extinct_date            = {{{dissolved|}}}
| parts_type              = {{#if: {{{Gliederung|{{{divisions|}}}}}} | Subdivisions }}
| parts                   = {{{Gliederung|{{{divisions|}}}}}}
| leader_party            = {{{Partei|{{{party|}}} }}}
| leader_title            = {{#switch: {{{Bürgermeistertitel}}}
  | Mayor | Bürgermeister | [[Bürgermeister]] | Bürgermeisterin | [[Bürgermeisterin]] | Ortsbürgermeister | Ortsbürgermeisterin = [[Burgomaster|Mayor]]
  | Lord mayor | Lord Mayor | [[Lord Mayor]] | Oberbürgermeister | [[Oberbürgermeister]] | Oberbürgermeisterin | [[Oberbürgermeisterin]] = [[Lord mayor]]
  | Ortsvorsteher | [[Ortsvorsteher]] | Ortsvorsteherin | [[Ortsvorsteherin]] = Local representative
  | Samtgemeindebürgermeister = [[Bürgermeister|Samtgemeinde-&lt;br /&gt;bürgermeister]]
  | Samtgemeindebürgermeisterin = [[Bürgermeister|Samtgemeinde-&lt;br /&gt;bürgermeisterin]]
  | #default = {{#ifexist: {{{Bürgermeistertitel}}} | [[{{{Bürgermeistertitel}}}]] | {{#if: {{{Bürgermeistertitel|}}} | {{{Bürgermeistertitel}}} | [[Burgomaster|Alkalde]] }} }} }} {{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;#if: {{{leader_term|}}} | {{nobold|({{{leader_term}}}) }} 
  }}
| leader_name             = {{{Bürgermeister|{{{mayor|}}} }}}
| leader_title1           = {{#if: {{{ruling_party1|}}} | Governing parties }}
| leader_name1            = {{Polparty|DE|{{{ruling_party1|}}} }} {{#if: {{{ruling_party2|}}} | / {{Polparty|DE|{{{ruling_party2|}}} }} }} {{#if: {{{ruling_party3|}}} | / {{Polparty|DE|{{{ruling_party3|}}} }} }}
| area_footnotes          = {{{area_footnotes|}}}
| area_total_km2          = {{{Fläche|{{{area|}}} }}}
| area_urban_km2          = 
| area_metro_km2          = {{{area_metro|}}}
| elevation_footnotes     = &lt;!-- for references: use &lt;ref&gt; tags --&gt;
| elevation_min_m         = {{#if:{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|{{#ifeq:{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|{{#invoke:string|replace|{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|^(%s*%d[%d]*%s*)%-(%s*%d.*)|%1%2|plain=false}}||{{#invoke:string|replace|{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|^(%s*%d[%d]*%s*)%-(%s*%d.*)|%1|plain=false}} }} }}
| elevation_max_m         = {{#if:{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|{{#ifeq:{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|{{#invoke:string|replace|{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|^(%s*%d[%d]*%s*)%-(%s*%d.*)|%1%2|plain=false}}||{{#invoke:string|replace|{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|^(%s*%d[%d]*%s*)%-(%s*%d.*)|%2|plain=false}} }} }}
| elevation_m             = {{#if:{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|{{#ifeq:{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|{{#invoke:string|replace|{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|^(%s*%d[%d]*%s*)%-|%1|plain=false}}|{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|}} }}
| population_footnotes    = {{Infobox settlement/Wikidata/population_footnotes}}
| population_total        = {{Infobox settlement/Wikidata/population_total}}
| population_as_of        = {{Infobox settlement/Wikidata/population_as_of}}
| population_density_km2  = auto
| population_urban               = {{{pop_urban|}}}
| population_metro               = {{{pop_metro|}}}
| population_demonym             = {{{pop_demonym|{{{demonym|}}}}}}
| timezone_link           = Time in Germany
| timezone1               = [[Central European Time|CET]]
| utc_offset1             = +01:00
| timezone1_DST           = [[Central European Summer Time|CEST]]
| utc_offset1_DST         = +02:00
| postal_code_type        = [[Postal codes in Germany|Mga postal code]]
| postal_code             = {{{PLZ|{{{postal_code|}}} }}}
| area_code_type          = [[List of dialling codes in Germany|Mga dial code]]
| area_code               = {{{Vorwahl|{{{area_code|}}} }}}
| registration_plate      = {{{Kfz|{{{licence|}}} }}}
| website                 = {{{Website|{{{website|}}} }}}
| footnotes               = {{{footnotes|}}}
}}&lt;!-- error tracking categories

--&gt;{{#if: {{{coordinates|}}} | | {{ns0|[[Category:Germany articles requiring maintenance|C]]}} }}&lt;!-- coordinates missing
--&gt;{{#ifeq: {{#expr: {{#expr: {{{Einwohner|{{{population|0}}} }}} round 0 }} = {{{Einwohner|{{{population|0}}} }}} }} | 0 | {{ns0|[[Category:Germany articles requiring maintenance|D]]}} | }}&lt;!-- Assign to maintenance category if decimal point is used in population as a thousands divider
--&gt;{{#if: {{{City|}}} {{{Town|}}} {{{Municipality|}}} | {{#if: {{{Gemeindeschlüssel|}}} | {{ns0|[[Category:Germany articles requiring maintenance|T]]}} | }} }}&lt;!-- Subdivisions of municipalities shouldn't have a Gemeindeschlüssel
--&gt;&lt;!-- Town with missing or incorrect Gemeindeschlüssel
--&gt;{{#if: {{{Bundesland|{{{state|}}} }}} | | {{ns0|[[Category:Germany articles requiring maintenance|X]]}} }}&lt;!-- Missing state name
--&gt;{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox German place with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox German place]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y| _noautocat | Amt | area | area_code | area_metro | Art | borough | Bundesland | Bürgermeister | Bürgermeistertitel | City | coordinates | demonym | dissolved | district | divisions | Einwohner | elevation | Fläche | footnotes | Gemeindeschlüssel | Gemeindeverwaltungsverband | German_name | Gliederung | Höhe | image_caption | image_coa | image_flag | image_photo | image_plan | image_skyline | imagesize | Kfz | Kreis | Lageplan | Lageplanbeschreibung | Landkreis | leader_term | licence | mayor | Municipality | name | Name | Partei | party | plantext | PLZ | pop_demonym | pop_metro | pop_ref | pop_urban | population | population_as_of | postal_code | regbzk | Regierungsbezirk | region | ruling_party1 | ruling_party2 | ruling_party3 | Samtgemeinde | Stand | state | Town | type | Verbandsgemeinde | Verwaltungsgemeinschaft | Verwaltungsverband | Vorwahl | Wappen | website | Website | year | year_of_first_mention }}&lt;!--

Assignment to categories
--&gt;{{#if:{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|{{#ifeq:{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|{{#invoke:string|replace|{{{Höhe|{{{elevation|}}}}}}|^(%s*%d[%d]*%s*)%-|%1|plain=false}}||[[Category:Pages using infobox German place with an elevation range]] }} }}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gyme5g2uwszdd1cd7drfxlfcevqnndi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bagyong Henry (2022)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>319542</id>
    <revision>
      <id>2221430</id>
      <parentid>2202371</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:08:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2221430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4431" sha1="fg55buhbgx0mdmz3c1msvrt244q1whc" xml:space="preserve">{{For|the|Bagyong Henry (2026)}}
{{Infobox hurricane
|Name= {{Color box|purple|Super Bagyong Henry (Hinnamnor)}}
|Basin=WPac
|Formed=Agosto 30
|Dissipated=kasalukuyan (Setyembre 7)
|image=Hinnamnor 2022-09-01 0220Z.jpg
|10-min winds =195
|1-min winds =260
|pressure=920
|Hurricane season=[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2022]]
}}

Ang '''Super Bagyong Henry''', (Pagtatalagang Pandaigdig: '''Super Bagyong Hinnamnor''') ay isang malakas na bagyong nakaapekto sa [[Pilipinas]].&lt;ref&gt;https://www.philstar.com/headlines/2022/09/02/2206901/ndrrmc-super-typhoon-henry-claims-first-casualty&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.manilatimes.net/2022/09/02/news/henry-down-to-typhoon-but-signal-no-1-remains-over-batanes-babuyan-islands/1856963&lt;/ref&gt;Ang bagyong Hinnamnor ay nabuo noong ika Agosto 27 sa timog bahagi ng [[Okinawa]], Bago nabuo bilang bagyo kita mula sa International Satellite ang maliit na mata ng bagyo habang kumikilos pa kanluran timog-kanluran mula Kategoryang 1 at 2, Naglabas ng abiso ang mga bansang [[Japan]], [[Tsina]] at [[Timog Korea]], Sa dalang malalakas na ulan at hangin ng bagyo, 1 ang tao'ng nasawi sa lalawigan ng [[Ifugao]] sa [[Pilipinas]] dahil sa pagbaha. Kalaunan nag-land-fall ang bagyo sa [[Busan]] ika Setyembre 5, Higit 15,000 na mga residente ang lumikas dahil sa pagbaha.

==Kasaysayan==
[[Talaksan:Hinnamnor 2022 track.png|thumb|left|Ang galaw ng bagyong Henry (Hinnamnor).]]
Ang Super Bagyong Hinnamnor (Henry) ay unang namataan ng [[Japan Meteorological Agency]] (JMA) sa katimugan ng [[Japan]] habang tinatahak ang direksyong kanluran timog-kanluran na may layong 408 na may lakas na 100 knots (185 km/h; 115 mph), ito ay patungo sa direksyon sa [[Taiwan]], [[Luzon Strait]] area at tatagal sa higit na dalawang araw at kikilos sa direksyon hilaga, patungo sa mga bansang [[Japan]] at [[Timog Korea]].&lt;ref&gt;https://newsinfo.inquirer.net/1657203/pagasa-says-may-hoist-signal-no-2-as-super-typhoon-henry-to-become-almost-stationary-by-friday&lt;/ref&gt;

==Paghahanda==
[[Talaksan:Hinnamnor ISS067-E-302073 lrg.jpg|thumb|Ang Super bagyong Hinnamnor, kuha mula sa International Space Station.]]
===Pilipinas===
Ika Agosto 31 ang rehiyong [[Lambak ng Cagayan]] maging ang [[Rehiyon ng Ilokos]] ay naghanda sa paparating na bagyo at sa paiigtingin na hanging [[Habagat]], Nagbabala ang [[PAGASA]] at [[NDRRMC]] sa mga bulubunduking lugar na malapit sa landslide at mga bahaing lugar, Sinuspinde ng lokal na pamalahaan ng [[Batanes]] at [[Cagayan]] ang mga sasakyang pandagat na lumayag, sanhi ng malalakas na alon.

===Japan===
Apat (4) katao sa Japan ang mga naiulat na sugatan, Ayon sa Okinawa Electric Power Company, 2920 na mga kabahayan ang nawalan ng suplay ng kuryente sa bayan ng ''Miyakojima'' at 190 sa ''Ishigaki'', 330 sa ''Tarama'' at 10 sa ''Taketomi'', Higit na 64 mm (2.5 in) ang buhos ng ulan 

Apekatado ang transportasyon na inanunsyo ng ''West Japan Railway Company'' ang pagpaplano na pagsuspinde ng ''San'yō Shinkansen'' at Mahigit 56 na mga paliparan ang kanselado, higit 3000 katao ang apektado.

===Timog Korea===
Ang isla ng [[Jeju]] ay nakapagtala ng 273.5 mm (10.7 in) na buhos ng ulan mula sa rainbands ng bagyo noong Setyembre 4, kalaunan ang total 273.5 milimetrong (10.7 in) ulan ang bumuhos, At higit 3,463 katao ang apektado ng landslide at mga bahaing lugar malapit sa ilog, At higit 66 mga kabahayan ang nawalan ng suplay ng kuryente sa lungsod ng ''Sejong''

===Taiwan===
Mahigit 207.5 mm (8.1 in) ang ibinuhos na ulan ng bagyong Hinnamnor (Henry) sa ''Yangmingshan'', At may lakas na hangin na 162 km/h (100 mph), at bugsong aabot sa 198 km/h (125 mph). Nagkaroon ng pagguho ng lupa sa lungsod ng ''Nanzhuang'' at higit 100 mga puno ang natumba, 600 mga katao sa [[Bagong Taipei]] ang inilikas, At nagpakawala ng tubig sa dam sa Ilog Keelung na ang lebel ay umabot sa 446 mm (17.5 in) mula sa ulan noong Setyembre 1.

===Epekto ng fujiwara=== 
Ika Agosto 31 habang nasa [[Dagat Pilipinas]] sa [[Karagatang Pasipiko]] ay napanatili ang lakas ng bagyo ang lakas na hangin na pumapalo sa 115 at may bugso na 105 habang kumikilos pasubsob sa direksyong kanluran timog-kanluran sa pagitan ng [[Taiwan]]-[[Batanes]] area.

==Sanggunian==
{{reflist}}

{{S-start}}{{Succession box|before=[[Bagyong Gardo (2022)|Gardo]]|title=Kapalitan|years=Henry|after=Inday}}
{{S-end}}

[[Kategorya:2022 sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas ng 2022]]
[[Kategorya:Super Bagyo sa Pilipinas]]</text>
      <sha1>fg55buhbgx0mdmz3c1msvrt244q1whc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bagyong Henry</title>
    <ns>0</ns>
    <id>319543</id>
    <revision>
      <id>2221429</id>
      <parentid>2202178</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:07:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2221429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="892" sha1="pimlgkdtdbqgmmt7zd8s17c0mo56teu" xml:space="preserve">Ang pangalang '''Henry''' ay nagamit sa [[Pilipinas]] sa mga nagdaang taon ayon sa PAGASA sa Kanlurang Pasipiko.

* Bagyong Henry (2006) - ay isang bagyo na nasa Kategoryang 1, na may internasyonal na pangalang Prapiroon.
* Bagyong Henry (2010) - ay isang malalang bagyo, na may internasyonal na pangalang Malou, sa Karagatang Pasipiko.
* Bagyong Henry (2014) - ay isang bagyo na nasa Kategoryang 2, na may internasyonal na pangalang Matmo.
* Bagyong Henry (2018) - ay isang bagyo na dumaan sa [[Batanes]], na may internasyonal na pangalang Son-Tinh.
* [[Super Bagyong Henry|Super Bagyong Henry (2022)]] - ay isang kasalukuyang malakas na bagyo sa [[Dagat Pilipinas]].
* [[Bagyong Henry (2026)]] -

{{S-start}}
{{Succession box|before=[[Bagyong Gardo (paglilinaw)|Gardo]]|title=Kapalitan|years=Henry|after=[[Bagyong Inday (paglilinaw)|Inday]]}}
{{S-end}}

{{DEFAULTSORT:Henry}}
{{paglilinaw}}</text>
      <sha1>pimlgkdtdbqgmmt7zd8s17c0mo56teu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aurora Javate de Dios</title>
    <ns>0</ns>
    <id>322434</id>
    <revision>
      <id>2221398</id>
      <parentid>2178470</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T01:41:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5895" sha1="s3mkadydmphbx1q64g6ud4r23sr36jw" xml:space="preserve">{{Infobox person|name=Aurora Javate de Dios|image=|alt=|caption=|birth_name=|birth_date=|birth_place=|death_date=|death_place=|other_names=|occupation=akademiko, manunulat, aktibista, peminista|years_active=|known_for=|notable_works=''Quilted Sightings: Gender and Migration: a Women and Gender Studies Reader'' (2009) &lt;br&gt; ''Dictatorship and Revolution: Roots of People’s Power''}}

Si '''Aurora''' '''&quot;Oyie&quot; Javate De Dios''' ay isang akademiko, manunulat, at aktibista laban sa mga isyung pangkasarian, karapatan ng [[Kababaihan sa Pilipinas|kababaihan]], migrasyon, at lipunang makatarungan sa [[Pilipinas]]. Sa kasalukuyan, siya ang Direktor Pang-ehekutibo ng ''Women and Gender Institute'' (WAGI, literal na Instituto ng Kababaihan at Kasarian) ng [[Kolehiyong Miriam]] at nagtuturo bilang propesorsa mga larangan ng ugnayang pandaigdigan, migrasyon, at araling pangkasarian.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prof. Aurora Javate de Dios {{!}} Women in Peace Processes |url=https://womeninpeace.asean-aipr.org/communities/individual/prof-aurora-javate-de-dios- |access-date=2025-09-29 |website=womeninpeace.asean-aipr.org |language=en}}&lt;/ref&gt; Bago ito, nagsilbi rin siyang dekano ng Yunit ng Mas Mataas ng Edukasyon ng Kolehiyong Miriam.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Women and Gender Institute |url=https://sites.google.com/mc-knoller.edu.ph/wagi-speakers-bio/home |access-date=2025-09-29 |website=sites.google.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

Nagtapos siya ng Batsilyer sa Agham sa [[Unibersidad ng Pilipinas]] (UP) at nagkamit ng Maestro sa Sining sa Araling Asyano mula rin sa UP. Mayroon siyang dalawang doktoradong digri: isang Ph.D. sa [[Araling Pilipino]] mula sa UP at isang Ph.D. sa Pamumuno at Pagpapaunlad ng Organisasyon mula sa ''Southeast Asia Institute for Development'' (literal na Instituto ng [[Timog-silangang Asya]] para sa Pag-unlad).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Sa larangan ng pampublikong serbisyo, hinirang siya ni Pangulong [[Gloria Macapagal Arroyo]] bilang tagapangulo ng Pambansang Komisyon sa Gampanin ng Kababaihang Pilipino (ngayon ay [[Komisyon sa Kababaihan ng Pilipinas]]) mula 2001 hanggang 2003. Bilang tagapangulo, kinatawan niya ang kababaihan sa ''Philippine Inter-Agency Council on Trafficking'' (Pambansang Inter-Ahensiyang Konseho Laban sa Kalakalan ng Tao), kung saan nanguna siya sa pagsusulong ng ''Anti-Trafficking in Persons Act'' (Batas Laban sa Kalakalan ng Tao) at ''Violence Against Women and their Children Act'' (Batas Laban sa Karahasan sa Kababaihan at Kanilang mga Anak).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=BookLibrary |url=https://www.mpiasia.net/newsresources/resources/mpi-library/aurora-javate-de-dios.html |access-date=2025-09-29 |website=www.mpiasia.net |language=en}}&lt;/ref&gt; 

Naging kasapi rin sa ''Committee on the Elimination of All Forms of Discrimination Against Women'' (CEDAW, literal na Komite sa Pagtanggal ng Lahat ng Anyo ng Diskriminasyon Laban sa Kababaihan) ng [[Mga Bansang Nagkakaisa]]. Sa panahon ni Pangulong [[Benigno Aquino III]], itinalaga siya bilang unang kinatawan ng Pilipinas sa ''Commission on the Promotion and Protection of the Rights of Women and Children'' (ACWC, literal na Komisyon sa Promosyon at Proteksyon sa Karapatan ng Kababaihan at Kabataan) ng [[ASEAN]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

Aktibo rin siya sa NGO at adbokasiya: naging Pangulo ng Lupon ng Katiwala ng ''Coalition Against Trafficking in Women'' – ''Asia Pacific'' (CATW-AP, literal na Koalisyon Laban sa Kalakalan ng Kababaihan – [[Asya-Pasipiko|Asya Pasipiko]]) at patuloy na lumalaban sa [[kalakalan ng tao]], karahasang nakabatay sa kasarian, at mga suliranin ng migrasyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Trafficking in Women and Girls for Prostitution by AURORA JAVATE DE DIOS. |url=https://cpcabrisbane.org/Kasama/2002/V16n1/Oyie.htm |access-date=2025-09-29 |website=cpcabrisbane.org |language=en |archive-date=2025-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113023726/https://cpcabrisbane.org/Kasama/2002/V16n1/Oyie.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Sa kanyang personal na karanasan, unang-una niyang naranasan ang mga epekto ng [[Batas militar sa ilalim ni Ferdinand Marcos|batas militar]] noong panahon ng diktadurya ni [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Ferdinand Marcos]] na nasaksihan niya ang pagsalakay sa kanilang tahanan ng militar at ang pansamantalang pagkakakulong niya ng anim na buwan.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=February 2017 |first=Aldwin Llacuna Galapon, JA Media Solutions |date=2021-09-19 |title=Oyie de Dios Talks Martial Law – Never Again! |url=https://www.pcid.com.ph/story/oyie-de-dios-talks-martial-law-never-again/ |access-date=2025-09-29 |website=Philippine Center for Islam and Democracy |language=en}}&lt;/ref&gt;

BIlang manunulat, may obra-aklat siya ring ''Quilted Sightings: Gender and Migration: a Women and Gender Studies Reader'' (2009) na inilathala ng WAGI-Miriam College, na tumatalakay sa mga karanasan ng mga babaeng dayuhan at [[Manggagawa|manggagawang]] Pilipina sa ibang bansa.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=OpenLibrary.org |title=Quilted sightings by Aurora Javate de Dios {{!}} Open Library |url=https://openlibrary.org/works/OL18741631W/Quilted_sightings?utm_source=chatgpt.com |access-date=2025-09-29 |website=Open Library |language=en}}&lt;/ref&gt; Gayundin ang ''Dictatorship and Revolution: Roots of People’s Power'' (1988) na bahagi ng kanyang mas maagang publikasyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Javate-de Dios, Aurora {{!}} MOUSEION |url=https://library.iire.org/node/4937 |access-date=2025-09-29 |website=library.iire.org |language=en}}&lt;/ref&gt;

Sa pamamagitan ng kanyang pagsasagawa ng mga polisiya, pananaliksik, at pakikilahok sa pandaigdigang talakayan, si de Dios ay naging isang kilalang personalidad sa larangan ng karapatan ng kababaihan at katarungang panlipunan sa Pilipinas at sa rehiyon ng Asya-Pasipiko.

== Mga sanggunian ==
{{reflist}}

[[Kategorya:Mga aktibista mula sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga manunulat mula sa Pilipinas]]</text>
      <sha1>s3mkadydmphbx1q64g6ud4r23sr36jw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carlos Tayag</title>
    <ns>0</ns>
    <id>322637</id>
    <revision>
      <id>2221407</id>
      <parentid>2177691</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T04:52:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7649" sha1="rlxk9p9c7e0ly9mhuuwijomuz0sdqqz" xml:space="preserve">{{cleanup|reason=Kailangang isalin ang mga banyagang salita tulad ng underground at Philippine Constubalary.|date=Abril 2023}}
Si '''Carlos N. Tayag''' (ipinanganak noong Agosto 24, 1942—nawala noong Agosto 17, 1976), na kilala rin sa kanyang palayaw na '''Caloy''', ay isang Pilipinong [[Mga Benedictino|Benedictinong]] diyakono at aktibista.

Isa siya sa maraming [[Sapilitang paglaho|desaparecidos]] at biktima ng mga [[Mga pang-aabuso sa karapatang pantao ng diktadurang Marcos|paglabag]] sa [[Karapatang pantao sa Pilipinas|karapatang pantao]] noong [[Batas militar sa ilalim ni Ferdinand Marcos|batas militar]] ng yumaong diktador na si [[Ferdinand Marcos|Ferdinand Marcos, Sr.]]. Si Tayag ay isa sa mga martir sa [[Batas militar sa ilalim ni Ferdinand Marcos|panahong batas militar]] na ang pangalan ay nakaukit at pinarangalan sa memorial ng [[Bantayog ng mga Bayani]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=2021-09-16 |title=Remembering Filipinos who fought against martial law |url=https://headtopics.com/ph/remembering-filipinos-who-fought-against-martial-law-21808173 |access-date=2023-03-14 |website=Head Topics |language=en }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Maagang buhay ==
Si Tayag, na ang pangalan ng binyag ay '''Bartolome''', ay ipinanganak noong Agosto 24, 1942 sa [[Angeles|Lungsod ng Angeles]], [[Pampanga]] kina Fidel at Irenea Nuqui-Tayag. Nag-aral siya ng elementarya sa Holy Family Academy at nagkaroon ng Secondary and Undergraduate Education sa [[Kolehiyong San Beda]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last=Malay|first=Carolina|title=Ang Mamatay Nang Dahil Sa 'Yo: Heroes and Martyrs of the Filipino People in the Struggle Against Dictatorship 1972-1986 (VOLUME I)|publisher=[[National Historical Commission of the Philippines]]|year=2015|isbn=978-971-538-270-0|volume=I|location=Manila}}&lt;/ref&gt; Siya ay inilarawan bilang masyadong matulungin at masyadong down-to-earth. Kinahiligan niya mga Heswita at sa pagsasagawa ng misyon at pagbisita sa mga tagakanayunan.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web |title=Asian Federation Against Involuntary Disappearances |url=https://www.afad-online.org/voice/april_03/f_daddy.htm |access-date=2023-03-14 |website=www.afad-online.org |archive-date=2023-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314054458/https://www.afad-online.org/voice/april_03/f_daddy.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Aktibismo ==
Siya ay inilarawan bilang isang taong gustong bigyan ang mga Pilipino ng kalayaan at mas magandang buhay mula sa pang-aapi sa ilalim ni Pangulong Marcos.&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;

Pumasok siya sa San Beda bilang isang ordenadong [[diyakono]] o monghe&lt;ref&gt;{{Cite web |title=History of San Beda - San Beda University |url=https://www.sanbeda.edu.ph/post/76/history-of-san-beda |access-date=2023-03-14 |website=San Beda University |language=en |archive-date=2023-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314054457/https://www.sanbeda.edu.ph/post/76/history-of-san-beda |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; sa ilalim ng Orden ni San Benedicto. Nakapaglakbay siya sa maraming bansa sa Asya at naging manunulat ng isang internasyonal na pahayagan kung saan inilantad niya ang mga kalagayan ng mga Pilipino sa ilalim ni Marcos sa pandaigdigang madla. Nabasa ni Marcos ang isang artikulo niya sa pahayagan at nakakuha ng galit ng [[Sandatahang Lakas ng Pilipinas]] at [[Philippine Constabulary]].&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;

Sampung taon na siyang nag-aaral para sa pagkapari kung saan kinuha niya ang pangalang Carlos Maria. Siya ay hinubog ng pag-usbong ng [[teolohiya ng pagpapalaya]] at, sa kaniyang sariling mga salita, tinukoy ang pananampalatayang Kristiyano bilang pagtugon sa &quot;mga nawawalan ng pag-asa, mga dukha at walang kapangyarihan, mga binihag.&quot; Sinabi niya na ang gayong pananampalataya ay &quot;nag-ugat sa pagtataguyod ng kalayaan ng tao sa loob ng kontekstong pampolitika, ekonomiya, at kultura: ito ay isang tungkulin ng tao na dulot ng espiritwalidad at ng mga karanasan ng isang naghihirap na sangkatauhan.&quot;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Ilang buwan bago ang kaniyang nakatakdang ordinasyon sa pagkapari noong 1970, hiniling ni Tagag na suspendihin ang kaniyang seremonya. Pagkatapos ay nag-aral siya ng kaniyang Postrgraduate sa [[Unibersidad ng Pilipinas, Diliman|Unibersidad ng Pilipinas Diliman]] na kumukuha ng master's degree sa Panitikang Pilipino. Pinalawak niya ang kaniyang aktibismo pagkatapos na masangkot sa mga panlipunang realidad noong panahong iyon.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt; Naging isa siya sa mga pinuno ng [[Student Christian Movement of the Philippines]] kung saan pinamatnugutan niya ang pahaygan nito na ''Breakthrough''.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Kasama ang iba pang pigura tulad ni P. Dave Albano, P. Edicio de la Torre, at [[Puri Pedro|Purificacion Pedro]], isa siya sa mga kasaping nagtatag ng [[Christians for National Liberation]] noong 1972&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=NDFP Renders Honor to Fr. Dave Albano, Founding Member of the Christians for National Liberation |url=https://philippinerevolution.nu/statements/ndfp-renders-honor-to-fr-dave-albano-founding-member-of-the-christians-for-national-liberation/ |access-date=2023-03-14 |website=PRWC {{!}} Philippine Revolution Web Central}}&lt;/ref&gt; at naghangad ng mga teolohikong reporma at pagbabago ng mga institusyong panrelihiyon sa ilalim ng konteksto ng batas militar.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Asian Federation Against Involuntary Disappearances |url=https://www.afad-online.org/voice/april_03/f_daddy.htm |access-date=2023-03-14 |website=www.afad-online.org |archive-date=2023-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314054458/https://www.afad-online.org/voice/april_03/f_daddy.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Si Tayag ay ang mga naatasang gumawa ng gawain sa kanayunan&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; at siya rin ay nagtatrabaho sa underground.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Paglaho ==
Huling nakita si Tayag ng kaniyang pamilya sa San Beda. Noong Agosto 17, 1976, siya ay iniulat na dinukot at pinagbantaan ng baril ng hindi pa nakikilalang mga armadong lalaki sa isang bahay sa [[Lungsod Quezon]] habang siya ay nagta-type sa kanyang makinilya.&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=edsappc |date=2015-09-15 |title=Disappeared Tomorrows: Remembering the Desaparecidos of Martial Law |url=https://edsapeoplepower.wordpress.com/2015/09/15/disappeared-tomorrows-remembering-the-desaparecidos-of-martial-law/ |access-date=2023-03-14 |website=PROJECT PEOPLE POWER |language=en}}&lt;/ref&gt; Nagtungo ang kanyang ina at iba pang kamag-anak sa punnong-tanggapan ng [[National Intelligence Coordinating Agency|National Intelligence Service Agency]] (NISA) sa V. Luna St., Lungsod Quezon para tanungin ang kaniyang kinaroroonan ngunit walang resulta. Sinasabing isang hindi nakikilalang opisyal ang nag-utos sa kaniyang nasasakupan na tumingin sa ilalim ng isang listahan ng mga diumano'y &quot;makakaliwang Kristiyano&quot; matapos malaman na siya ay isang ordinadong diyakono. Tatlumpu't tatlong taong gulang siya noong naglaho siya.&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;

Makalipas ang isang buwan, nakatanggap ng impormasyon si Irenea Tayag na ang kaniyang anak ay nakakulong sa [[Camp Bagong Diwa|Camp Bicutan]] at nagmamadaling pumunta sa Kampo. Nagdala sila ng isang malaking lata ng biskuwit, ngunit ipinaalam na walang sinumang nagngangalang Carlos Tayag ang nakakulong doon.&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;

Upang tumulong sa layunin ng desaparecidos, itinatag ni Irenea Tayag ang Families of Victims of Involuntary Disappearances (FIND) at kalaunan ay naging tagapangulo nito.&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;

== Mga sanggunian ==
&lt;references /&gt;
[[Kategorya:Mga aktibista mula sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Ipinanganak noong 1942]]</text>
      <sha1>rlxk9p9c7e0ly9mhuuwijomuz0sdqqz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ChatGPT</title>
    <ns>0</ns>
    <id>323201</id>
    <revision>
      <id>2221466</id>
      <parentid>2219759</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:54:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lolbet101</username>
        <id>163542</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Maliit na pag-aayos. (Minor Fix.)</comment>
      <origin>2221466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4937" sha1="s4jra6k1lk8z6dolqf6sgwuo2nuigp0" xml:space="preserve">{{Infobox software
|screenshot=
|logo=[[File:ChatGPT-Logo.svg|frameless|upright=0.5|class=skin-invert]]
|logo caption=Logo ng ChatGPT
|caption=
|developer=[[OpenAI]]
|released={{Start date and age|2022|11|30}}
|latest release version={{Start date and age|2023|03|23}}&lt;ref name=&quot;latest version&quot;&gt;{{cite web | url=https://help.openai.com/en/articles/6825453-chatgpt-release-notes | title=ChatGPT — Release Notes | trans-title=ChatGPT — Mga Tala sa Paglabas | lang=en | access-date=12 Abril 2023 | archive-date=23 Marso 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230323004420/https://help.openai.com/en/articles/6825453-chatgpt-release-notes | url-status=live }}&lt;/ref&gt;|genre={{ indented plainlist |
*[[Generative pre-trained transformer]]
*[[Chatbot]]
}}|license=[[Propyetaryong software|Propyetaryo]]|website=https://chat.openai.com/chat|logo size=150px}}

Ang '''ChatGPT'''{{efn|Akronimo ang GPT para sa ''[[generative pre-trained transformer]]''.&lt;ref name=&quot;Roose-2022&quot;&gt;{{Cite web |last=Roose |first=Kevin |date=5 Disyembre 2022 |title=The Brilliance and Weirdness of ChatGPT |trans-title=Ang Kaningningan at Kakatwaan ng ChatGPT |url=https://www.nytimes.com/2022/12/05/technology/chatgpt-ai-twitter.html |access-date= 26 Disyembre 2022 |website=The New York Times |language=en-US |quote=Like those tools, ChatGPT — which stands for &quot;generative pre-trained transformer&quot; — landed with a splash. |archive-date=18 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230118134332/https://www.nytimes.com/2022/12/05/technology/chatgpt-ai-twitter.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;}} ay isang [[chatbot]] na may [[intelihensiyang artipisyal]] (AI) na binuo ng [[OpenAI]] at inilabas noong Nobyembre 2022. Binuo ito mula sa mga pamilyang {{nowrap|[[GPT-3.5]]}} at {{nowrap|[[GPT-4]]}} ng mga [[Malaking modelo ng wika|malalaking modelo ng wika]] (LLM){{efn|{{lang|en|Large language model}} (LLM) sa [[wikang Ingles]].}} ng OpenAI, at ito ay [[Pagpino (pagkatuto ng makina)|pinino]] (isang paraan ng [[pag-aaral sa paglipat]]{{efn|{{lang|en|Transfer learning}} sa [[wikang Ingles]].}}) gamit ang mga teknika ng [[Pinangangasiwaang pag-aaral|pag-aaral na pinangangasiwaan]]{{efn|{{lang|en|Supervised learning}} sa [[wikang Ingles]].}} at [[Pinagpapatibay na pag-aaral|pinagpapatibay]].{{efn|{{lang|en|Reinforced learning}} sa [[wikang Ingles]].}}

Inilabas ang ChatGPT bilang prototipo noong Nobyembre 30, 2022. Nakukuha ito ng atensiyon dahil sa mga detalyadong tugon at maliwanag na sagot nito sa maraming dominyo ng kaalaman.&lt;ref name=&quot;guardianpos&quot;&gt;{{Cite web |last=Lock |first=Samantha |date=5 Disyembre 2022 |title=What is AI chatbot phenomenon ChatGPT and could it replace humans? |trans-title=Ano ang penomenong AI chatbot na ChatGPT at mapapalitan kaya nito ang mga tao? |url=https://www.theguardian.com/technology/2022/dec/05/what-is-ai-chatbot-phenomenon-chatgpt-and-could-it-replace-humans |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116100346/https://www.theguardian.com/technology/2022/dec/05/what-is-ai-chatbot-phenomenon-chatgpt-and-could-it-replace-humans |archive-date=16 Enero 2023 |access-date=5 Disyembre 2022 |website=[[The Guardian]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Subalit tinukoy ang di-pantay na katumpakan ng katotohanan nito bilang makabuluhang sagabal.&lt;ref name=&quot;TheVergeStackOverflow&quot;&gt;{{Cite web |last=Vincent |first=James |date=5 Disyembre 2022 |title=AI-generated answers temporarily banned on coding Q&amp;A site Stack Overflow |trans-title=Mga sagot na binuo ng AI, pansamantalang pinagbawalan sa site ng coding Q&amp;A Stack Overflow |url=https://www.theverge.com/2022/12/5/23493932/chatgpt-ai-generated-answers-temporarily-banned-stack-overflow-llms-dangers |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117153621/https://www.theverge.com/2022/12/5/23493932/chatgpt-ai-generated-answers-temporarily-banned-stack-overflow-llms-dangers |archive-date=17 Enero 2023 |access-date=5 Disyembre 2022 |work=[[The Verge]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Kasunod ng paglabas ng ChatGPT, tinantiya sa {{US$|29|link=yes}}{{nbsp}}bilyon ang halaga ng OpenAI noong 2023.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Varanasi |first=Lakshmi |date=5 Enero 2023 |title=ChatGPT creator OpenAI is in talks to sell shares in a tender offer that would double the startup's valuation to $29 billion |language=en |trans-title=Tagalikha ng ChatGPT, Open AI, nasa usapan na magbenta ng mga share sa tender offer na magdodoble sa halaga ng startup pa-$29 billion |work=Insider |url=https://www.businessinsider.com/chatgpt-creator-openai-talks-for-tender-offer-at-29-billion-2023-1 |url-status=live |access-date=18 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230118050502/https://www.businessinsider.com/chatgpt-creator-openai-talks-for-tender-offer-at-29-billion-2023-1 |archive-date=18 Enero 2023}}&lt;/ref&gt;

== Talababa ==
{{notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

[[Kategorya:Intelihensiyang artipisyal]]
[[Kategorya:Software]]</text>
      <sha1>s4jra6k1lk8z6dolqf6sgwuo2nuigp0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eskudo ng Costa Rica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>327219</id>
    <revision>
      <id>2221474</id>
      <parentid>2221119</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T09:55:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24903" sha1="61mmsu6j0sy73luo2ak27wgpv8d4sc2" xml:space="preserve">{{Infobox coat of arms
|name             = Coat of arms of Costa Rica
|image            = Coat of arms of Costa Rica.svg
|image_width      = 250
|middle           = 
|middle_width     = 
|middle_caption   = 
|lesser           = 
|lesser_width     = 
|lesser_caption   = 
|armiger          = [[Costa Rica|Republic of Costa Rica]]
|year_adopted     = 1848 &lt;br&gt; (5 May 1998 alteration added smoke to volcanoes&lt;ref&gt;[http://www.visitcostarica.com/ict/paginas/informacion.asp National Symbols, Instituto Costarricense de Turismo] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717215236/http://www.visitcostarica.com/ict/paginas/informacion.asp |date=2011-07-17 }} Accessed 2011-07-19&lt;/ref&gt;)
|crest            = An ribbon azure bearing the legend &quot;[[Central America|AMÉRICA CENTRAL]]&quot;.
|torse            = 
|shield           = 
|supporters       = 
|compartment      = 
|motto            = [[Costa Rica|REPÚBLICA DE COSTA RICA]]
|orders           = 
|other_elements   = A [[Console (heraldry)|console]] or.
|earlier_versions = 
|use              = 
}}

Ang '''eskudo ng Costa Rica''' {{lang-es|escudo de Costa Rica}} ay idinisenyo noong 1848, na may mga pagbabago noong 1906, 1964, at 1998. Ang pinakahuling pagbabago ay ang pagdaragdag ng usok upang makilala ang tatlong bulkan.&lt;ref name= &quot;1998ExecDecree&quot;&gt;[http://196.40.56.12/scij/scripts/TextoCompleto.dll?Texto&amp;nNorma=43741&amp;nVersion=46098&amp;nTamanoLetra=10&amp;strWebNormativa=http://www.pODgSCj/NSCJ. =sa;PWD=scij;DATABASE=SCIJ_NRM;&amp;strServidor=\\pgr04&amp;strUnidad=D:&amp;strJavaScript=NO Ang 1998 Executive Decree]{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=1998 Executive Decree]{{Dead link|date=Marso 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=1 -07-19 {{in lang|es}}&lt;/ref&gt;

== Pre-1821 colony of Spanish Empire ==
Bago ang 1821, [[Costa Rica]] ay bahagi ng [[Imperyong Espanyol]] at walang lokal na eskudo. Ang mga braso ng naghaharing monarko ang ginamit sa halip. Ang tanging lungsod na nagkaroon ng lokal na eskudo ay ang lungsod ng [[Cartago, Costa Rica|Cartago]], na iginawad ni Haring [[Philip II ng Espanya|Phillip II]] noong 1565. Pagkatapos ng kalayaan nito mula sa [[Spain] ] noong 1821, ang [[Costa Rica]] ay nagtatag ng iba't ibang lupon ng pamahalaan na nagsisikap na magpasya sa hinaharap nito, na nagdedebate sa pagitan ng pagiging malaya (republikano) o sumali sa [[Mexican Empire]] (imperyalista). Ang kawalan ng desisyon ay humantong sa [[Labanan ng Ochomogo]] noong 5 Abril 1823, na may desisyon na manatiling independyente at ilipat ang kabiserang lungsod mula Cartago patungong San José. Dahil sa malalayong distansya at mahirap na komunikasyon noong panahong iyon, napagtanto ng mga imperyalista na ang [[Mexican Empire]] ay hindi na umiiral mula noong Marso 1823.

== Sandata ng pederal at estado ==
Noong Marso 1824, nang sumali ang Costa Rica sa [[Federal Republic of Central America|United Provinces of Central America]] na mga armas na ipinahayag ng konstitusyon ng bagong republika ay naging mga sandata ng Estado ng Costa Rica. Ang coat of arm na ito ay binubuo ng isang tatsulok, kung saan limang bulkan ang tumaas mula sa dagat na sumisimbolo sa limang miyembrong estado ng United Provinces; sa itaas ng mga bulkan ay may nagniningning na pulang [[Phrygian cap]] at isang [[bahaghari]]. Ang coat of arm na ito na may maliliit na pagbabago ay ginagamit pa rin ng pambansang coat of arms ng [[El Salvador]] at [[Nicaragua]].

Noong 2 Nobyembre 1824, pinagtibay ng Costa Rica ang unang eskudo nito bilang isang estado sa loob ng pederasyon na nagpapakita ng kanang bahagi ng dibdib ng isang hubad na lalaki at nakataas na braso na napapalibutan ng bilog ng berdeng mga bundok at ang malayang estado ng Costa Rica.&lt;ref name=&quot;historia&quot;&gt;[http://www.historia.fcs.ucr.ac.cr/mod-cole/2004/bandyescudos/escudos.htm History of the Coat of Arms of Costa Rica] {{webarchive|url= https://web.archive.org/web/20090120045345/http://historia.fcs.ucr.ac.cr/mod-cole/2004/bandyescudos/escudos.htm |date=2009-01-20 }} Na-access 2008-02-01 {{in lang|es}}&lt;/ref&gt;

== Mga armas ng isang malayang estado ==
Noong 1840, pagkatapos ng pag-alis ng Costa Rica mula sa federation, isang bagong coat of arms ang pinagtibay, ang una para sa Costa Rica bilang isang soberanya at independiyenteng estado. Binubuo ito ng isang walong-tulis na nagniningning na bituin sa isang asul na patlang na napapalibutan ng dilaw na bilog na may alamat na Estado ng Costa Rica. Ang coat of arm na ito ay pinigilan noong 1842 ni [[Francisco Morazán]] sa panahon ng kanyang bigong bid na muling pagsamahin ang [[Federal Republic of Central America]]. Ang 1824 na armas ay ginamit sa panahong ito.&lt;ref name=&quot;historia&quot; /&gt;

==Makasaysayang eskudo ng republika==
[[File:Unang postal stamp CR 4 Reales 1863.jpg|thumb|150px|Ang disenyo ng 1848 coat of arms ay itinampok sa unang Costa Rican [[postal stamp]], na inilabas noong 1863.]]
Ang batayan ng kasalukuyang pambansang coat of arms ng Costa Rica ay pinagtibay noong Setyembre 29, 1848, sa panahon ng pagkapangulo ni Dr [[Jose Maria Castro Madriz]] kasama ang bagong watawat. Ang parehong mga disenyo ay iniuugnay kay Pacifica Fernandez, asawa ni Mr Castro Madriz. Ang mga sandata na ito ay makabuluhang binago ng batas bilang 18 ng 27 Nobyembre 1906, na nag-alis ng mga simbolo ng militar, pambansang watawat at sungay ng kasaganaan na nakapaloob sa disenyo noong 1848.&lt;ref name=&quot;historia&quot; /&gt;</text>
      <sha1>61mmsu6j0sy73luo2ak27wgpv8d4sc2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alejandra Kamiya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>331181</id>
    <revision>
      <id>2221379</id>
      <parentid>2205652</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T23:17:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11004" sha1="04r2c9a44cjhpaiy8jr1no5a5kuj4lt" xml:space="preserve">{{Infobox person|name=Alejandra Kamiya|birth_date=1966|birth_place=Buenos Aires, Argentina|agent=Indent Literary Agency sa ngalan ng Eterna Cadencia}}

Si '''Alejandra Kamiya''' (ipinanganak noong 1966) ay isang [[Arhentina]]ng manunulat. Ang kanyang mga gawa ay kinilala sa [[Amerikang Latino]] at [[Espanya]], kung saan siya ay nag-lathala ng mga sulating katha at 'di-katha.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Alejandra Kamiya |url=https://www.indentagency.com/alejandra-kamiya |access-date=2024-11-05 |website=Indent Literary Agency |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Translation Tuesday: “Rice” by Alejandra Kamiya - Asymptote Blog |url=https://www.asymptotejournal.com/blog/2024/02/06/translation-tuesday-rice-by-alejandra-kamiya/ |access-date=2024-11-05 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Maagang Buhay ==
Ipinanganak si Kamiya sa [[Buenos Aires]], Argentina, sa amang Hapon at inang Argentino.&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web |last=Pomeraniec |first=Por Hinde |date=2023-07-30 |title=Alejandra Kamiya: la autora de los títulos largos y los cuentos inolvidables |url=https://www.infobae.com/leamos/2023/07/30/alejandra-kamiya-la-autora-de-los-titulos-largos-y-los-cuentos-inolvidables/ |access-date=2024-11-05 |website=infobae |language=es-ES}}&lt;/ref&gt; Bago siya matutong magbasa, ipinakilala siya sa literatura sa pamamagitan ng kanyang mga magulang, na nagbabasa ng mga kwentong pambata sa kanya. Naaalala niya na noong bata siya ay nakikinig sa mga tradisyunal na kwentong Hapon at mga kwentong Ruso.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Página{{!}}12 |date=2024-05-02 |title=Alejandra Kamiya, la escritora de las emociones {{!}} ENTREVISTA |url=https://www.pagina12.com.ar/733536-alejandra-kamiya-la-escritora-de-las-emociones |access-date=2024-11-05 |website=PAGINA12 |language=es}}&lt;/ref&gt;

Si Kamiya ay nag-aral ng kursong [[sikolohiya]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Alejandra Kamiya |url=https://www.gristormenta.com/alejandra-kamiya |access-date=2024-12-01 |website=Gris Tormenta |language=es-MX}}&lt;/ref&gt; Ang unang pagkakataon na sumulat si Kamiya ay para sa isang literary contest sa supermarket kung saan ang hamon ay lumikha ng isang maikling kuwento na kasya sa isang pahina. Sumali siya at nanalo. Sa edad na 41, dito niya naisip na maari niyang tahakin ng seryoso ang pasusulat.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=c1391506 |date=2023-08-07 |title=Alejandra Kamiya: Escribir como rezar |url=https://revistabecult.com.ar/alejandra-kamiya-escribir-como-rezar/ |access-date=2024-12-01 |website=Be Cult |language=es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Friera |first=Silvina |date=2024-05-26 |title=Alejandra Kamiya: &quot;Descubro muchas cosas después de la escritura&quot; {{!}} Presentará su trilogía el próximo miércoles en el Malba |url=https://www.pagina12.com.ar/739951-alejandra-kamiya-descubro-muchas-cosas-despues-de-la-escritu |access-date=2024-12-01 |website=PAGINA12 |language=es}}&lt;/ref&gt; 

== Karera ==
Si Kamiya ay nakapag-lathala ng ilang mga akda. Sa non-fiction, ''Los que vienen y los que se van: historias de inmigrantes y emigrantes en la Argentina'' (2008);&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; pati na rin ang mga koleksyon ng maikling kwento na ''Los restos del secreto y otros cuentos'' (2012),&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=Los restos del secreto y otros cuentos |url=https://www.goodreads.com/book/show/31685488-los-restos-del-secreto-y-otros-cuentos |access-date=2024-11-05 |website=Goodreads |language=en}}&lt;/ref&gt; ''Los árboles caídos también son el bosque'' (2015),&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |title=Los árboles caídos también son el bosque |url=https://www.goodreads.com/book/show/28341458-los-rboles-ca-dos-tambi-n-son-el-bosque |access-date=2024-11-05 |website=Goodreads |language=en}}&lt;/ref&gt; ''El sol mueve la sombra de las cosas quietas'' (2019),&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |title=El sol mueve la sombra de las cosas quietas |url=https://www.goodreads.com/book/show/45573014-el-sol-mueve-la-sombra-de-las-cosas-quietas |access-date=2024-11-05 |website=Goodreads |language=en}}&lt;/ref&gt; at ''La paciencia del agua sobre cada piedra'' (2023).&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web |title=La paciencia del agua sobre cada piedra |url=https://www.goodreads.com/book/show/123058743-la-paciencia-del-agua-sobre-cada-piedra |access-date=2024-11-05 |website=Goodreads |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang kanyang mga kwento ay itinampok sa mga antolohiya sa Latin America at Espanya. Bukod dito, mayroon siyang kontribusyon sa National Geographic.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Nakatanggap si Kamiya ng ilang mga gantimpalang pampanitikan, kabilang ang ''Universidad Catolica Argentina-SUTERH'' (2007)'', Feria del Libro de Buenos Aires'' (2008), ''Fondo Nacional de las Artes 50 Aniversario'' (Argentina, 2010), ''Max Aub'' (Espanya, 2010)'', Horacio Quiroga'' ([[Uruguay]], 2012), ''Fundación Victoria Ocampo'' (2012), at ''Unicaja'' (Espanya, 2014).&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Fundación FILBA |url=https://www.filba.org.ar/filba-internacional/festival-internacional-de-literatura-filba-2024_130/participantes/kamiya-alejandra_1160 |access-date=2024-12-01 |website=www.filba.org.ar}}&lt;/ref&gt;

== Mga Impluwensya sa Literatura ==
Binigyan diin ni Kamiya sa isang panayam na ang bawat manunulat ay unang isang mambabasa. Para sa kanya, ang pagbabasa ay hindi isang obligasyon kundi ginagawa para sa kasiyahan at pagmamahal sa literatura.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-11-23 |title=Alejandra Kamiya: Hacer del silencio una intimidad |url=https://revistaruda.com/2023/11/23/alejandra-kamiya-hacer-del-silencio-una-intimidad/ |access-date=2024-12-01 |website=Revista Ruda |language=es-AR}}&lt;/ref&gt; Inilarawan niya ang kanyang bahay na puno ng mga aklat, nakasalansan sa isang iskulptural na paraan na parang may sariling buhay. Para kay Kamiya, ang mga aklat ay isang kolektibo, kung saan siya ay nagiging bagahi ng isang mas malaking bagay o kabuuan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Los libros de mi vida: Alejandra Kamiya - Escaramuza - Libros y café |url=https://escaramuza.com.uy/nota/los-libros-de-mi-vida-alejandra-kamiya/1539 |access-date=2024-12-01 |website=escaramuza.com.uy |language=es}}&lt;/ref&gt; 

Binaggit ni Kamiya ang mga manunulat na naging impluwensya sa kanyang pagsusulat. Si [[Jorge Luis Borges]] ang kanyang pangunahing impluwensya, kasama sina [[Franz Kafka]], Fernando Pessoa, Clarise Lispector, Ryūnosuke Akutagawa, at Felisberto Hernández. Kasama din ang mga makabagong manunulat tulad ni Annie Ernaux.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Alejandra Kamiya: ecos japoneses en una escritora argentina |url=https://www.ambito.com/espectaculos/alejandra-kamiya-ecos-japoneses-una-escritora-argentina-n5998205 |access-date=2024-11-05 |website=www.ambito.com}}&lt;/ref&gt;

Nagsanay si Kamiya sa mga literaryong workshop nina Inés Fernández Moreno at Abelardo Castillo.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web |title=Alejandra Kamiya en Rosario: una escritora de cuentos cortos, con títulos largos y poéticos |url=https://www.lacapital.com.ar/zoom/alejandra-kamiya-rosario-una-escritora-cuentos-cortos-titulos-largos-y-poeticos-n10068872.html |access-date=2024-12-01 |website=La Capital}}&lt;/ref&gt; Ayon sa kanya, habang si Inés Fernández Moreno ay malikhain, relax, at may maternal na ugali, si Abelardo Castilllo naman ay strikto at disiplinado.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ALEJANDRA KAMIYA: HAY UNA SOBREVALORACIÓN A SER ESCRITOR |url=https://provinciaradio.com.ar/noticia.php?noti_id=15320 |access-date=2024-12-01 |website=provinciaradio.com.ar}}&lt;/ref&gt; Sinabi ni Kamiya na ang workshop ni Castillo ay nagbigay-diin sa pangangailangan ng panghabang-buhay na pangako sa literatura.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gaceta |first=La |title=Alejandra Kamiya: El daño que se puede hacer a la cultura es casi imposible de reparar |url=https://www.lagaceta.com.ar/nota/1035410/cultura/alejandra-kamiya-dano-se-puede-hacer-cultura-casi-imposible-reparar.html |access-date=2024-11-05 |website=www.lagaceta.com.ar |language=es-AR}}&lt;/ref&gt; Inilarawan ni Kamiya ang kanyang karanasan sa workshop ni Castillo na parang pagsasanay.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web |title=Con la escritora argentina Alejandra Kamiya: El amor es acto o no es - Semanario Brecha |url=https://brecha.com.uy/el-amor-es-acto-o-no-es/ |access-date=2024-11-05 |website=brecha.com.uy}}&lt;/ref&gt;

Nakikita ni Kamiya ang kanyang sarili bilang isang kwentista na nakaugat sa tradisyong Argentino, habang mayroon din siyang koneksyon sa tradisyong Hapon. Nararamdaman niya na ang kanyang mga karanasan bilang Argentino ay humubog sa kanya, ngunit pinahahalagahan din niya ang kulturang Hapon na nagbibigay-inspirasyon sa kanyang mga akda.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

== Pagtanggap ==
Ayon sa direktor ng Letras del Ente Cultural na si Propesor Liliana Massata, malalim ang literatura ni Kamiya. &quot;Ang kanyang mga salita at paraan ng pagpapahayag ay may kaluluwa na nakaka-apekto at nakakagambala; at ang mga kuwento niya ay nag-aanyaya sa mga mambabasa na sundan ang mga ito.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Tucumán |first=Ente Cultural |date=2024-05-14 |title=La escritora Alejandra Kamiya dará el puntapié inicial en el Mayo de las Letras |url=https://enteculturaltucuman.gob.ar/la-escritora-alejandra-kamiya-dara-el-puntapie-inicial-en-el-mayo-de-las-letras/ |access-date=2024-12-01 |website=ENTE CULTURAL DE TUCUMÁN |language=es |archive-date=2024-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241202122218/https://enteculturaltucuman.gob.ar/la-escritora-alejandra-kamiya-dara-el-puntapie-inicial-en-el-mayo-de-las-letras/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Ang mga aklat ni Kamiya ay hindi masyadong binebenta sa pamamagitan ng marketing, kundi sa pamamagitan ng rekomendasyon, pagregalo, at &quot;word of mouth.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vázquez |first=Cristian |date=2023-08-24 |title=La paciencia de Alejandra Kamiya para cada cuento |url=https://letraslibres.com/literatura/cristian-vazquez-paciencia-cuento-alejandra-kamiya/ |access-date=2024-12-01 |website=Letras Libres |language=es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;    

== Bibliograpiya ==
*''Los que vienen y los que se van: historias de inmigrantes y emigrantes en la Argentina'' (2008)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
*''Los restos del secreto y otros cuentos'' (2012)&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; 
*''Los árboles caídos también son del bosque'' (2015)&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Los árboles caídos también son el bosque |url=https://www.indentagency.com/los-arboles-caidos-tambien-son-el-bosque |access-date=2024-11-05 |website=Indent Literary Agency |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
*''El sol mueve la sombra de las cosas quietas'' (2019)&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=El sol mueve la sombra de las cosas quietas |url=https://www.indentagency.com/el-sol-mueve-la-sombra-de-las-cosas-quietas |access-date=2024-11-05 |website=Indent Literary Agency |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
*''La paciencia del agua sobre cada piedra'' (2023)&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=La paciencia del agua sobre cada piedra |url=https://www.indentagency.com/la-paciencia-del-agua-sobre-cada-piedra |access-date=2024-11-05 |website=Indent Literary Agency |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Mga Sanggunian ==
&lt;references /&gt;

[[Kategorya:Panitikan ng Argentina]]</text>
      <sha1>04r2c9a44cjhpaiy8jr1no5a5kuj4lt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Padron:Miss Grand International</title>
    <ns>10</ns>
    <id>333176</id>
    <revision>
      <id>2221363</id>
      <parentid>2150362</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:54:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Allyriana000</username>
        <id>119761</id>
      </contributor>
      <origin>2221363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="970" sha1="stvye5uurfwzodpnwlucmhr8yztcse0" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Miss Grand International
|title = [[Miss Grand International]]
|state = {{{state|autocollapse}}}
|bodyclass = hlist

|list1 =

*[[Miss Grand International 2013|2013]]
*[[Miss Grand International 2014|2014]]
*[[Miss Grand International 2015|2015]]
*[[Miss Grand International 2016|2016]]
*[[Miss Grand International 2017|2017]]
*[[Miss Grand International 2018|2018]]
*[[Miss Grand International 2019|2019]]

|list2 =
*[[Miss Grand International 2020|2020]]
*[[Miss Grand International 2021|2021]]
*[[Miss Grand International 2022|2022]]
*[[Miss Grand International 2023|2023]]
*[[Miss Grand International 2024|2024]]
*[[Miss Grand International 2025|2025]]
*[[Miss Grand International 2026|2026]]
|below =
* [[Talaan ng mga Titulado ng Miss Grand International|Mga titulado]]

}}{{Main other|[[Category:Miss Grand International]]|}}&lt;noinclude&gt;

{{collapsible option}}

[[Category:Miss Grand International| ]]
[[Category:Navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>stvye5uurfwzodpnwlucmhr8yztcse0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>DXBZ-FM</title>
    <ns>0</ns>
    <id>333464</id>
    <revision>
      <id>2221441</id>
      <parentid>2152354</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:43:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4344" sha1="6ccmhbip24bkelazbivpfjl40r51fil" xml:space="preserve">{{Infobox radio station
| name                = Juander Radyo Nabunturan
| callsign            = DXBZ
| city                = [[Nabunturan]]
| area                = [[Davao de Oro]] at mga karatig na lugar
| branding            = 88.5 Juander Radyo
| frequency           = {{Frequency|88.5|MHz}}
| airdate             = 2015
| format              = [[:en:Middle of the road (music)|Contemporary MOR]], [[News radio|News]], [[Talk radio|Talk]]
| language            = [[Filipino language|Filipino]]
| licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]]
| power               = 5 kW
| erp                 = 10 kW
| class               = 
| callsign_meaning    = 
| former_names        = YKFM (2015–2020)&lt;br&gt;ZRadio (2020–2022)
| owner               = [[Rizal Memorial Colleges Broadcasting Corporation]]
| operator            = RSV Broadcasting Network, Inc.
| webcast             = &lt;!-- [URL Listen Live] --&gt;
| website             = &lt;!-- {{URL|example.com}} --&gt;
}}

Ang '''DXBZ''' (88.5 [[:en:FM broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''88.5 Juander Radyo''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari ng [[Rizal Memorial Colleges Broadcasting Corporation]] at pinamamahalaan ng [[RSV Broadcasting Network, Inc.]] Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa Purok 8, Poblacion, [[Nabunturan]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2019 NTC FM Stations |url=http://storage.googleapis.com/request-attachments/AV4y9qh3QvqYRdiDILKyN9nVIEnGnFovM9uuKB8iRaRW7PRrO633PGaXjSEULkqvEmjorBtVejJ00OBQf6uq5cH0nMZNFTt12UrY/FM%20STATIONS_2019.pdf |access-date=2020-02-10 |website=[[Freedom of Information Order (Philippines)|foi.gov.ph]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Comvalenyos return P77,000 cash |url=https://www.pressreader.com/philippines/sunstar-davao/20130814/281711202290140 |access-date=2020-02-10 |website=[[Sun.Star|sunstar.com.ph]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Comval SP Nena Atamosa is Interim National President of Lady Local Legislator’s League of the Philippines |url=http://www.davaodeoro.gov.ph/eDavDeOro/2019/08/29/comval-sp-nena-atamosa-is-interim-national-president-of-lady-local-legislators-league-of-the-philippines/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218084201/http://www.davaodeoro.gov.ph/eDavDeOro/2019/08/29/comval-sp-nena-atamosa-is-interim-national-president-of-lady-local-legislators-league-of-the-philippines/ |archive-date=2020-02-18 |access-date=2020-02-10 |website=[[Davao de Oro|davaodeoro.gov.ph]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=August 2, 2020 |title=Davao de Oro already set with own radio, TV Eskwela education platforms |url=https://businessmirror.com.ph/2020/08/02/davao-de-oro-already-set-with-own-radio-tv-eskwela-education-platforms/ |access-date=January 18, 2021 |website=[[BusinessMirror]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=August 19, 2020 |title=Census of population, housing slated on September |url=https://pia.gov.ph/news/articles/1050671 |access-date=January 18, 2021 |website=[[Philippine Information Agency]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=April 8, 2021 |title=Tagum Coop: Tubag sa Panginahanglan, guiya sa kauswagon now on Z Radio 88.5FM |url=https://www.tagumcooperative.coop/tagum-coop-tubag-sa-panginahanglan-guiya-sa-kauswagon-now-on-z-radio-88-5fm/ |access-date=July 23, 2021 |website=[[Tagum Cooperative]] |archive-date=Hulyo 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210723053244/https://www.tagumcooperative.coop/tagum-coop-tubag-sa-panginahanglan-guiya-sa-kauswagon-now-on-z-radio-88-5fm/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Kasaysayan ==
Itinatag ang himpilang ito noong 2015 bilang '''YKFM''' sa 107.3&amp;nbsp;MHz. Noong panahong yan, nasa ilalim ito ng pamamahala ng YK Broadcasting Service ni Rep. Manuel &quot;Way Kurat&quot; Zamora. Noong 2016, lumipat ang talapihitang ito sa 88.5 FM na pagmamay-ari ng RMCBC.

Noong Hulyo 8, 2020, muli ito inilunsad bilang '''ZRadio''' at naging kaakibat ito ng FMR Philippines na pag-aari ng [[Philippine Collective Media Corporation]]. Noong Hunyo 2022, binili ng PCMC ang operasyon ng ZRadio at inilipat sa 96.7 FM na pag-aari nito. Mula noon, nawala sa ere ang talapihitang ito.

Noong Nobyembre 4, 2024, bumalik ito sa ere bilang Juander Radyo  sa ilalim ng pamamahala ng RSV Broadcasting Network.

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

{{Davao City Radio}}

[[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Davao de Oro]]</text>
      <sha1>6ccmhbip24bkelazbivpfjl40r51fil</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>DXIM-AM</title>
    <ns>0</ns>
    <id>334361</id>
    <revision>
      <id>2221445</id>
      <parentid>2185733</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:58:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2828" sha1="tf4qjjlrbsm9ji9uzkh8j1llx5k2a6o" xml:space="preserve">{{Infobox radio station
| name                = Radyo Pilipinas Cagayan de Oro
| callsign            = DXIM
| logo                = RP-RadyoPubliko-logo.png
| logo_size           = 
| city                = [[Cagayan de Oro]]
| area                = [[Misamis Oriental]] at mga karatig na lugar
| branding            = Radyo Pilipinas
| airdate             = 1974
| frequency           = 936 kHz
| format              = [[News radio|News]], [[:en:Public affairs (broadcasting)|Public Affairs]], [[Talk radio|Talk]], [[:en:Government Radio|Government Radio]]
| language            = [[Cebuano language|Cebuano]], [[Filipino language|Filipino]]
| licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]]
| power               = 10,000 watts
| erp                 =
| former_callsigns    = 
| callsign_meaning    = '''I'''melda '''M'''arcos
| owner               = [[Presidential Broadcast Service]]
| former_frequencies  = 930 kHz (1974–1978)
| webcast             =
| website             =  
}}

Ang '''DXIM''' (936 [[:en:AM_broadcasting|AM]]) '''Radyo Pilipinas''' ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[Presidential Broadcast Service]]. Ang estudyo nito ay matatagpuan sa Don Apolinar Velez, Brgy. Carmen, [[Cagayan de Oro]], at ang [[transmiter]] nito ay matatagpuan sa Fish landing Area ng Opol National Secondary Technical School, Brgy. Taboc, [[Opol]].&lt;ref&gt;{{cite web |last=Admin |first=CDODev |date=10 October 2011 |title=DXIM-Radyo ng Bayan upgrades facilities |url=http://www.cdodev.com/2011/10/10/dxim-radyo-ng-bayan-upgrades-facilities/ |publisher= |accessdate=31 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Team |first=Bombo CDO News |title=MisOr-Bukidnon, gisudlan na sa KAPA group - Bombo Radyo CDO |url=https://www.bomboradyo.com/cdo/misor-bukidnongisudlan-na-sa-kapa-group/ |publisher= |accessdate=31 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://prworksph.com/prworks-list-of-cdo-journalists-affected-by-sendong/ |title=PRworks list of CDO journalists affected by Sendong |access-date=2025-05-19 |archive-date=2025-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250522104957/https://prworksph.com/prworks-list-of-cdo-journalists-affected-by-sendong/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=LAMBO DYES LAUNCHING |url=http://www.ugnayan.com/ph/misamisoriental/cagayandeoro/photo/17GW |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191128104949/http://www.ugnayan.com/ph/misamisoriental/cagayandeoro/photo/17GW |archive-date=2019-11-28 |access-date=2019-11-28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.xu.edu.ph/xavier-news/55-2016-2017/2186-local-leaders-weigh-in-on-federalism-at-xu-forum Local leaders weigh in on federalism at XU forum]&lt;/ref&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

{{Cagayan de Oro Radio}}

[[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Cagayan de Oro]]</text>
      <sha1>tf4qjjlrbsm9ji9uzkh8j1llx5k2a6o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>336328</id>
    <revision>
      <id>2221387</id>
      <parentid>2221349</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T01:13:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2221387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12021" sha1="n59r2abfadu8l3ldejw0sldivppuai0" xml:space="preserve">{{Infobox hurricane season
| Track = 2026 Pacific typhoon season summary.png
| Basin = WPac
| Year = 2026
| First storm formed = Enero 13, 2026
| Last storm dissipated = Nagaganap
| Strongest storm name = Sinlaku
| Strongest storm winds = 115
| Strongest storm pressure = 905
| Average wind speed = 10
| Total depressions = 8
| Total storms = 6
| Total hurricanes = 1
| Total super = 1 total
| Fatalities = 31 total
| Damages = 483
| five seasons = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024|2024]], [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2025|2025]], '''2026''', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2027|2027]]'', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2028|2028]]''
| Atlantic season = Panahon ng bagyo sa Atlantiko ng 2026
| East Pacific season = Panahon ng bagyo sa Silangang Pasipiko ng 2026
| North Indian season = Panahon ng bagyo sa Hilagang India ng 2026
}}

Ang '''Panahon ng bagyo sa pasipiko ng 2026''' ay isang paparating na kaganapan taunang siklo ng bagyong pagbubuo sa kanlurang Karagatang Pasipiko. Ang yugto ay tatakbo sa buong 2026, kahit na ang karamihan sa mga tropikal na bagyo ay karaniwang nagkakaroon sa pagitan ng Mayo at Oktubre. 

Ang saklaw ng akdang ito ay may-hanggan sa Karagatang Pasipiko sa hilaga ng ekwador sa pagitan ng 100°E at ika-180 meridian. Sa loob ng hilagang-kanlurang Karagatang Pasipiko, mayroong dalawang magkahiwalay na ahensya na nagtatalaga ng mga pangalan sa mga tropikal na bagyo na kadalasang maaring humantong sa isang bagyo na may dalawang pangalan. Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA

==Pangalan sa mga bagyo==
Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA. Ang mga tropikal na depresyon na sinusubaybayan ng United States' Joint Typhoon Warning Center (JTWC) ay binibigyan ng numerong may &quot;W&quot; na suffix; W ibig sabihin kanluran, isang sanggunian sa kanlurang rehiyon ng Pasipiko.

{{clear}}

==Mga sistema==
===Nasa loob ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====1. Bagyong Ada (''Nokaen'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Enero 13
| Dissipated = Enero 22
| image = Nokaen 2026-01-17 0635Z.jpg
| track = Nokaen 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 50
| Pressure = 996
}}
{{clear}}

====2. Bagyong Basyang (''Penha'')====
{{See also|Bagyong Basyang (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Pebrero 3
| Dissipated = Pebrero 7
| image = Penha 2026-02-05 0441Z.jpg
| track = Penha 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 40
| Pressure = 1000
}}
{{clear}}

====5. Bagyong Caloy (''Hagupit'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 5
| Dissipated = Mayo 15
| image = Hagupit 2026-05-08 0015Z.jpg
| track = Hagupit 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 40
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====6. Bagyong Domeng (''Jangmi'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 26
| Dissipated = Hunyo 3
| image = JMA TD 08 2026-05-26 0428Z.jpg
| track = Jangmi 2026 path.png
| 10-min winds = 60
| 1-min winds = 70
| Pressure = 975
}}
{{clear}}

====7. Tropikal Depresyon Ester====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 3
| Dissipated = Hunyo 6
| image = JMA TD 09 06-03-2026.jpg
| track = Ester 2026 path.png
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====8. Bagyong Francisco (''Mekkhala'')====
{{See also|Bagyong Francisco (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 18
| Dissipated = Hunyo 27
| image = Mekkhala 2026-06-22 0250Z.png
| track = JMA TD 11 path.png
| 10-min winds = 100
| 1-min winds = 125
| Pressure = 925
}}
{{clear}}

====9. Bagyong Gardo (''Higos'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 22
| Dissipated = Hunyo 27
| image = Higos 2026-06-25 0615Z.jpg
| track = Higos 2026 path.png
| 10-min winds = 45
| 1-min winds = 50
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====10. Super Bagyong Inday (''Bavi'')====
{{See also|Super Bagyong Inday}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 15
| image = BAVI H9RGB 2026-07-04 0320z cropped.png
| track = Bavi 2026 path.png
| 10-min winds = 100
| 1-min winds = 140
| Pressure = 925
}}
{{clear}}

====11. Bagyong Henry (''Maysak'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 7
| image = Maysak 2026-07-03 0040Z.png
| track = Maysak 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 35
| Pressure = 996
}}
{{clear}}

====12. Bagyong Josie (''Haishen'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 12
| Dissipated = Hulyo 14
| image = Haishen 2026-07-13 0430Z.jpg
| track = Haishen 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====13. Bagyong Kiyapo (''Noul'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 22
| Dissipated = Hulyo 27
| image = Noul 2026-07-24 0230Z.png
| track = Noul 2026 path.png
| 10-min winds = 75
| 1-min winds = 85
| Pressure = 960
}}
{{clear}}

====15. Bagyong Luis–Maymay (''Kujira'')====
{{See also|Bagyong Luis–Maymay}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 31
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Kujira 2026-08-05 0200Z.jpg
| track = Kujira 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====19. Bagyong Neneng (''Gaemari'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 18
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Neneng 2026-08-19 0440Z.jpg
| track = Gaenari 2026 path.png
| Prewinds = &lt;
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====21. Bagyong Saudel====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 15
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Saudel 2026-08-22 2252Z.jpg
| track = Saudel 2026 path.png
| 10-min winds = 80
| 1-min winds = 120
| Pressure = 950
}}
{{clear}}

====22. Tropikal Depresyon Obet====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 22
| Dissipated = kasalukuyan
| image = [[File:Tropical cyclone north.svg|80px]]
| track = 19W 2026 path.png
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 30
| Pressure = 1000
}}
{{clear}}

=====Mga bagyo sa bawat buwan ng 2026=====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
| '''[[Buwan (panahon)|Buwan]]'''
| {{center|'''[[Bagyo sa Pilipinas|Bagyo]]'''}}
|-
| Enero || Ada
|-
| Pebrero  || Basyang
|-
| Marso || rowspan=&quot;2&quot;| &lt;center&gt;{{grey|N/A}}&lt;/center&gt;
|-
| Abril  
|-
| Mayo || Caloy, Domeng
|-
| Hunyo || Ester, Francisco, Gardo
|-
| Hulyo || Henry, Inday, Josie, Kiyapo
|-
| Agosto || Luis-Maymay, Neneng, Obet, Pilandok
|-
| Setyembre || rowspan=&quot;4&quot;| &lt;center&gt;{{grey|N/A}}&lt;/center&gt;
|-
| Oktubre
|-
| Nobyembre 
|-
| Disyembre 
|}

===Nasa labas ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====3. Bagyong Nuri====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Marso 10
| Dissipated = Marso 13
| image = Nuri 2026-03-11 0404Z.jpg
| track = Nuri 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====4. Bagyong Sinlaku====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Abril 8
| Dissipated = Abril 20
| image = Sinlaku 2026-04-12 1547Z.jpg
| track = Sinlaku 2026 path.png
| 10-min winds = 115
| 1-min winds = 160
| Pressure = 905
}}
{{clear}}

====14. Super Bagyong Dolphin====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 26
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Dolphin 2026-07-29 1920Z.jpg
| track = Dolphin 2026 path.png
| 10-min winds = 110
| 1-min winds = 150
| Pressure = 910
}}
{{clear}}

====16. Bagyong Chan-hom====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 5
| Dissipated = Agosto 15
| image = Chan-hom 2026-08-11 0350Z.jpg
| track = Chan-hom 2026 path.png
| 10-min winds = 50
| 1-min winds = 50
| Pressure = 980
}} 
{{clear}}

====17. Bagyong Peilou====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 8{{refn|The JTWC recognises this system as a regeneration of Kujira, therefore it also has the same designation as Kujira.|group=&quot;nb&quot;}}
| Dissipated = Agosto 13
| image = Peilou 2026-08-10 0320Z.jpg
| track = Peilou 2026 path.png
| 10-min winds = 45
| 1-min winds = 40
| Pressure = 992
}}
{{clear}}

====18. Bagyong Nangka====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 11 
| Dissipated = Agosto 16
| image = Nangka 2026-08-13 0310Z.jpg
| track = Nangka 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 35
| Pressure = 990
}}
{{clear}}

====20. Bagyong Narra====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 17
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Narra 2026-08-22 0835Z.jpg
| track = Narra 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 35
| Pressure = 994
}}
{{clear}}

===Pilipinas===
{{See also|Talaan ng mga rinetirong pangalan bagyo sa Pilipinas}}
Ngayong panahon, gagamit ang [[Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko|PAGASA]] ng sarili nitong pamamaraan ng pagbibigay ng pangalan para sa mga bagyong bubuo sa o papasok sa kanilang tinukoy sa sariling [[Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas|sakop na responsibilidad]]. Sa panahon na ito, ginagamit ng PAGASA ang sumusunod na listahan ng mga pangalan, na huling ginamit noong [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2022|2022]] at muling gagamitin noong 2030, na na-update na may mga pagpapalit ng mga retiradong pangalan, kung mayroon man. Ang lahat ng mga pangalan ay pareho noong 2022 maliban kay ''Ada'', ''Francisco'', ''Kiyapo'' at ''Pilandok'', na pinalitan ang mga pangalang ''[[Bagyong Agaton|Agaton]]'', ''[[Bagyong Florita (2022)|Florita]]'', ''[[Bagyong Karding|Karding]]'' at ''[[Bagyong Paeng|Paeng]]'' pagkatapos nilang magretiro. Lahat ng tatlong bagong pangalan ay ginamit sa unang pagkakataon ngayon ng panahon.

{| style=&quot;width:100%;&quot;
|
* Ada (2601)
* [[Bagyong Basyang (2026)|Basyang]] (2602)
* Caloy (2605)
* [[Bagyong Domeng (2026)|Domeng]] (2606)
* Ester
|
* [[Bagyong Francisco (2026)|Francisco]] (2607)
* Gardo (2608)
* [[Bagyong Henry (2026)|Henry]] (2610)
* [[Super Bagyong Inday|Inday]] (2609)
* Josie (2611)
|
* [[Bagyong Kiyapo (2026)|Kiyapo]] (2612)
* [[Bagyong Luis–Maymay|Luis]] (2614)
* [[Bagyong Luis–Maymay|Maymay]] (2614)
* {{tcname active|Neneng}}
* {{tcname unused|Obet}}
|
* {{tcname unused|Pilandok}}
* {{tcname unused|Queenie}}
* {{tcname unused|Rosal}}
* {{tcname unused|Samuel}}
* {{tcname unused|Tomas}}
|
* {{tcname unused|Umberto}}
* {{tcname unused|Venus}}
* {{tcname unused|Waldo}}
* {{tcname unused|Yayang}}
* {{tcname unused|Zeny}}
|}
&lt;div style=&quot;text-align:center&quot;&gt;'''Auxiliary list'''&lt;/div&gt;
{| style=&quot;width:90%;&quot;
|
* {{tcname unused|Agila}}
* {{tcname unused|Bagwis}}
|
* {{tcname unused|Chito}}
* {{tcname unused|Diego}}
|
* {{tcname unused|Elena}}
* {{tcname unused|Felino}}
|
* {{tcname unused|Gunding}}
* {{tcname unused|Harriet}}
|
* {{tcname unused|Indang}}
* {{tcname unused|Jessa}}
|}
{{clear}}

==Mga sanggunian==

[[Kategorya:Bagyo sa Pasipiko]]</text>
      <sha1>n59r2abfadu8l3ldejw0sldivppuai0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221388</id>
      <parentid>2221387</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T01:13:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Pilipinas */</comment>
      <origin>2221388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12028" sha1="stwgyaarkhnf8qin1ckzd0k2ez2dxs6" xml:space="preserve">{{Infobox hurricane season
| Track = 2026 Pacific typhoon season summary.png
| Basin = WPac
| Year = 2026
| First storm formed = Enero 13, 2026
| Last storm dissipated = Nagaganap
| Strongest storm name = Sinlaku
| Strongest storm winds = 115
| Strongest storm pressure = 905
| Average wind speed = 10
| Total depressions = 8
| Total storms = 6
| Total hurricanes = 1
| Total super = 1 total
| Fatalities = 31 total
| Damages = 483
| five seasons = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024|2024]], [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2025|2025]], '''2026''', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2027|2027]]'', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2028|2028]]''
| Atlantic season = Panahon ng bagyo sa Atlantiko ng 2026
| East Pacific season = Panahon ng bagyo sa Silangang Pasipiko ng 2026
| North Indian season = Panahon ng bagyo sa Hilagang India ng 2026
}}

Ang '''Panahon ng bagyo sa pasipiko ng 2026''' ay isang paparating na kaganapan taunang siklo ng bagyong pagbubuo sa kanlurang Karagatang Pasipiko. Ang yugto ay tatakbo sa buong 2026, kahit na ang karamihan sa mga tropikal na bagyo ay karaniwang nagkakaroon sa pagitan ng Mayo at Oktubre. 

Ang saklaw ng akdang ito ay may-hanggan sa Karagatang Pasipiko sa hilaga ng ekwador sa pagitan ng 100°E at ika-180 meridian. Sa loob ng hilagang-kanlurang Karagatang Pasipiko, mayroong dalawang magkahiwalay na ahensya na nagtatalaga ng mga pangalan sa mga tropikal na bagyo na kadalasang maaring humantong sa isang bagyo na may dalawang pangalan. Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA

==Pangalan sa mga bagyo==
Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA. Ang mga tropikal na depresyon na sinusubaybayan ng United States' Joint Typhoon Warning Center (JTWC) ay binibigyan ng numerong may &quot;W&quot; na suffix; W ibig sabihin kanluran, isang sanggunian sa kanlurang rehiyon ng Pasipiko.

{{clear}}

==Mga sistema==
===Nasa loob ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====1. Bagyong Ada (''Nokaen'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Enero 13
| Dissipated = Enero 22
| image = Nokaen 2026-01-17 0635Z.jpg
| track = Nokaen 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 50
| Pressure = 996
}}
{{clear}}

====2. Bagyong Basyang (''Penha'')====
{{See also|Bagyong Basyang (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Pebrero 3
| Dissipated = Pebrero 7
| image = Penha 2026-02-05 0441Z.jpg
| track = Penha 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 40
| Pressure = 1000
}}
{{clear}}

====5. Bagyong Caloy (''Hagupit'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 5
| Dissipated = Mayo 15
| image = Hagupit 2026-05-08 0015Z.jpg
| track = Hagupit 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 40
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====6. Bagyong Domeng (''Jangmi'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 26
| Dissipated = Hunyo 3
| image = JMA TD 08 2026-05-26 0428Z.jpg
| track = Jangmi 2026 path.png
| 10-min winds = 60
| 1-min winds = 70
| Pressure = 975
}}
{{clear}}

====7. Tropikal Depresyon Ester====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 3
| Dissipated = Hunyo 6
| image = JMA TD 09 06-03-2026.jpg
| track = Ester 2026 path.png
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====8. Bagyong Francisco (''Mekkhala'')====
{{See also|Bagyong Francisco (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 18
| Dissipated = Hunyo 27
| image = Mekkhala 2026-06-22 0250Z.png
| track = JMA TD 11 path.png
| 10-min winds = 100
| 1-min winds = 125
| Pressure = 925
}}
{{clear}}

====9. Bagyong Gardo (''Higos'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 22
| Dissipated = Hunyo 27
| image = Higos 2026-06-25 0615Z.jpg
| track = Higos 2026 path.png
| 10-min winds = 45
| 1-min winds = 50
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====10. Super Bagyong Inday (''Bavi'')====
{{See also|Super Bagyong Inday}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 15
| image = BAVI H9RGB 2026-07-04 0320z cropped.png
| track = Bavi 2026 path.png
| 10-min winds = 100
| 1-min winds = 140
| Pressure = 925
}}
{{clear}}

====11. Bagyong Henry (''Maysak'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 7
| image = Maysak 2026-07-03 0040Z.png
| track = Maysak 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 35
| Pressure = 996
}}
{{clear}}

====12. Bagyong Josie (''Haishen'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 12
| Dissipated = Hulyo 14
| image = Haishen 2026-07-13 0430Z.jpg
| track = Haishen 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====13. Bagyong Kiyapo (''Noul'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 22
| Dissipated = Hulyo 27
| image = Noul 2026-07-24 0230Z.png
| track = Noul 2026 path.png
| 10-min winds = 75
| 1-min winds = 85
| Pressure = 960
}}
{{clear}}

====15. Bagyong Luis–Maymay (''Kujira'')====
{{See also|Bagyong Luis–Maymay}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 31
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Kujira 2026-08-05 0200Z.jpg
| track = Kujira 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====19. Bagyong Neneng (''Gaemari'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 18
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Neneng 2026-08-19 0440Z.jpg
| track = Gaenari 2026 path.png
| Prewinds = &lt;
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====21. Bagyong Saudel====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 15
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Saudel 2026-08-22 2252Z.jpg
| track = Saudel 2026 path.png
| 10-min winds = 80
| 1-min winds = 120
| Pressure = 950
}}
{{clear}}

====22. Tropikal Depresyon Obet====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 22
| Dissipated = kasalukuyan
| image = [[File:Tropical cyclone north.svg|80px]]
| track = 19W 2026 path.png
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 30
| Pressure = 1000
}}
{{clear}}

=====Mga bagyo sa bawat buwan ng 2026=====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
| '''[[Buwan (panahon)|Buwan]]'''
| {{center|'''[[Bagyo sa Pilipinas|Bagyo]]'''}}
|-
| Enero || Ada
|-
| Pebrero  || Basyang
|-
| Marso || rowspan=&quot;2&quot;| &lt;center&gt;{{grey|N/A}}&lt;/center&gt;
|-
| Abril  
|-
| Mayo || Caloy, Domeng
|-
| Hunyo || Ester, Francisco, Gardo
|-
| Hulyo || Henry, Inday, Josie, Kiyapo
|-
| Agosto || Luis-Maymay, Neneng, Obet, Pilandok
|-
| Setyembre || rowspan=&quot;4&quot;| &lt;center&gt;{{grey|N/A}}&lt;/center&gt;
|-
| Oktubre
|-
| Nobyembre 
|-
| Disyembre 
|}

===Nasa labas ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====3. Bagyong Nuri====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Marso 10
| Dissipated = Marso 13
| image = Nuri 2026-03-11 0404Z.jpg
| track = Nuri 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====4. Bagyong Sinlaku====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Abril 8
| Dissipated = Abril 20
| image = Sinlaku 2026-04-12 1547Z.jpg
| track = Sinlaku 2026 path.png
| 10-min winds = 115
| 1-min winds = 160
| Pressure = 905
}}
{{clear}}

====14. Super Bagyong Dolphin====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 26
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Dolphin 2026-07-29 1920Z.jpg
| track = Dolphin 2026 path.png
| 10-min winds = 110
| 1-min winds = 150
| Pressure = 910
}}
{{clear}}

====16. Bagyong Chan-hom====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 5
| Dissipated = Agosto 15
| image = Chan-hom 2026-08-11 0350Z.jpg
| track = Chan-hom 2026 path.png
| 10-min winds = 50
| 1-min winds = 50
| Pressure = 980
}} 
{{clear}}

====17. Bagyong Peilou====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 8{{refn|The JTWC recognises this system as a regeneration of Kujira, therefore it also has the same designation as Kujira.|group=&quot;nb&quot;}}
| Dissipated = Agosto 13
| image = Peilou 2026-08-10 0320Z.jpg
| track = Peilou 2026 path.png
| 10-min winds = 45
| 1-min winds = 40
| Pressure = 992
}}
{{clear}}

====18. Bagyong Nangka====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 11 
| Dissipated = Agosto 16
| image = Nangka 2026-08-13 0310Z.jpg
| track = Nangka 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 35
| Pressure = 990
}}
{{clear}}

====20. Bagyong Narra====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 17
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Narra 2026-08-22 0835Z.jpg
| track = Narra 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 35
| Pressure = 994
}}
{{clear}}

===Pilipinas===
{{See also|Talaan ng mga rinetirong pangalan bagyo sa Pilipinas}}
Ngayong panahon, gagamit ang [[Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko|PAGASA]] ng sarili nitong pamamaraan ng pagbibigay ng pangalan para sa mga bagyong bubuo sa o papasok sa kanilang tinukoy sa sariling [[Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas|sakop na responsibilidad]]. Sa panahon na ito, ginagamit ng PAGASA ang sumusunod na listahan ng mga pangalan, na huling ginamit noong [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2022|2022]] at muling gagamitin noong 2030, na na-update na may mga pagpapalit ng mga retiradong pangalan, kung mayroon man. Ang lahat ng mga pangalan ay pareho noong 2022 maliban kay ''Ada'', ''Francisco'', ''Kiyapo'' at ''Pilandok'', na pinalitan ang mga pangalang ''[[Bagyong Agaton|Agaton]]'', ''[[Bagyong Florita (2022)|Florita]]'', ''[[Bagyong Karding|Karding]]'' at ''[[Bagyong Paeng|Paeng]]'' pagkatapos nilang magretiro. Lahat ng tatlong bagong pangalan ay ginamit sa unang pagkakataon ngayon ng panahon.

{| style=&quot;width:100%;&quot;
|
* Ada (2601)
* [[Bagyong Basyang (2026)|Basyang]] (2602)
* Caloy (2605)
* [[Bagyong Domeng (2026)|Domeng]] (2606)
* Ester
|
* [[Bagyong Francisco (2026)|Francisco]] (2607)
* Gardo (2608)
* [[Bagyong Henry (2026)|Henry]] (2610)
* [[Super Bagyong Inday|Inday]] (2609)
* Josie (2611)
|
* [[Bagyong Kiyapo (2026)|Kiyapo]] (2612)
* [[Bagyong Luis–Maymay|Luis]] (2614)
* [[Bagyong Luis–Maymay|Maymay]] (2614)
* {{tcname active|Neneng (2620)}}
* {{tcname active|Obet}}
|
* {{tcname unused|Pilandok}}
* {{tcname unused|Queenie}}
* {{tcname unused|Rosal}}
* {{tcname unused|Samuel}}
* {{tcname unused|Tomas}}
|
* {{tcname unused|Umberto}}
* {{tcname unused|Venus}}
* {{tcname unused|Waldo}}
* {{tcname unused|Yayang}}
* {{tcname unused|Zeny}}
|}
&lt;div style=&quot;text-align:center&quot;&gt;'''Auxiliary list'''&lt;/div&gt;
{| style=&quot;width:90%;&quot;
|
* {{tcname unused|Agila}}
* {{tcname unused|Bagwis}}
|
* {{tcname unused|Chito}}
* {{tcname unused|Diego}}
|
* {{tcname unused|Elena}}
* {{tcname unused|Felino}}
|
* {{tcname unused|Gunding}}
* {{tcname unused|Harriet}}
|
* {{tcname unused|Indang}}
* {{tcname unused|Jessa}}
|}
{{clear}}

==Mga sanggunian==

[[Kategorya:Bagyo sa Pasipiko]]</text>
      <sha1>stwgyaarkhnf8qin1ckzd0k2ez2dxs6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221394</id>
      <parentid>2221388</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T01:26:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* 22. Tropikal Depresyon Obet */</comment>
      <origin>2221394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12033" sha1="8avh5rjgpgu6pwikdczlxj01dy841mv" xml:space="preserve">{{Infobox hurricane season
| Track = 2026 Pacific typhoon season summary.png
| Basin = WPac
| Year = 2026
| First storm formed = Enero 13, 2026
| Last storm dissipated = Nagaganap
| Strongest storm name = Sinlaku
| Strongest storm winds = 115
| Strongest storm pressure = 905
| Average wind speed = 10
| Total depressions = 8
| Total storms = 6
| Total hurricanes = 1
| Total super = 1 total
| Fatalities = 31 total
| Damages = 483
| five seasons = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024|2024]], [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2025|2025]], '''2026''', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2027|2027]]'', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2028|2028]]''
| Atlantic season = Panahon ng bagyo sa Atlantiko ng 2026
| East Pacific season = Panahon ng bagyo sa Silangang Pasipiko ng 2026
| North Indian season = Panahon ng bagyo sa Hilagang India ng 2026
}}

Ang '''Panahon ng bagyo sa pasipiko ng 2026''' ay isang paparating na kaganapan taunang siklo ng bagyong pagbubuo sa kanlurang Karagatang Pasipiko. Ang yugto ay tatakbo sa buong 2026, kahit na ang karamihan sa mga tropikal na bagyo ay karaniwang nagkakaroon sa pagitan ng Mayo at Oktubre. 

Ang saklaw ng akdang ito ay may-hanggan sa Karagatang Pasipiko sa hilaga ng ekwador sa pagitan ng 100°E at ika-180 meridian. Sa loob ng hilagang-kanlurang Karagatang Pasipiko, mayroong dalawang magkahiwalay na ahensya na nagtatalaga ng mga pangalan sa mga tropikal na bagyo na kadalasang maaring humantong sa isang bagyo na may dalawang pangalan. Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA

==Pangalan sa mga bagyo==
Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA. Ang mga tropikal na depresyon na sinusubaybayan ng United States' Joint Typhoon Warning Center (JTWC) ay binibigyan ng numerong may &quot;W&quot; na suffix; W ibig sabihin kanluran, isang sanggunian sa kanlurang rehiyon ng Pasipiko.

{{clear}}

==Mga sistema==
===Nasa loob ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====1. Bagyong Ada (''Nokaen'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Enero 13
| Dissipated = Enero 22
| image = Nokaen 2026-01-17 0635Z.jpg
| track = Nokaen 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 50
| Pressure = 996
}}
{{clear}}

====2. Bagyong Basyang (''Penha'')====
{{See also|Bagyong Basyang (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Pebrero 3
| Dissipated = Pebrero 7
| image = Penha 2026-02-05 0441Z.jpg
| track = Penha 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 40
| Pressure = 1000
}}
{{clear}}

====5. Bagyong Caloy (''Hagupit'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 5
| Dissipated = Mayo 15
| image = Hagupit 2026-05-08 0015Z.jpg
| track = Hagupit 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 40
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====6. Bagyong Domeng (''Jangmi'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 26
| Dissipated = Hunyo 3
| image = JMA TD 08 2026-05-26 0428Z.jpg
| track = Jangmi 2026 path.png
| 10-min winds = 60
| 1-min winds = 70
| Pressure = 975
}}
{{clear}}

====7. Tropikal Depresyon Ester====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 3
| Dissipated = Hunyo 6
| image = JMA TD 09 06-03-2026.jpg
| track = Ester 2026 path.png
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====8. Bagyong Francisco (''Mekkhala'')====
{{See also|Bagyong Francisco (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 18
| Dissipated = Hunyo 27
| image = Mekkhala 2026-06-22 0250Z.png
| track = JMA TD 11 path.png
| 10-min winds = 100
| 1-min winds = 125
| Pressure = 925
}}
{{clear}}

====9. Bagyong Gardo (''Higos'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 22
| Dissipated = Hunyo 27
| image = Higos 2026-06-25 0615Z.jpg
| track = Higos 2026 path.png
| 10-min winds = 45
| 1-min winds = 50
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====10. Super Bagyong Inday (''Bavi'')====
{{See also|Super Bagyong Inday}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 15
| image = BAVI H9RGB 2026-07-04 0320z cropped.png
| track = Bavi 2026 path.png
| 10-min winds = 100
| 1-min winds = 140
| Pressure = 925
}}
{{clear}}

====11. Bagyong Henry (''Maysak'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 7
| image = Maysak 2026-07-03 0040Z.png
| track = Maysak 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 35
| Pressure = 996
}}
{{clear}}

====12. Bagyong Josie (''Haishen'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 12
| Dissipated = Hulyo 14
| image = Haishen 2026-07-13 0430Z.jpg
| track = Haishen 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====13. Bagyong Kiyapo (''Noul'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 22
| Dissipated = Hulyo 27
| image = Noul 2026-07-24 0230Z.png
| track = Noul 2026 path.png
| 10-min winds = 75
| 1-min winds = 85
| Pressure = 960
}}
{{clear}}

====15. Bagyong Luis–Maymay (''Kujira'')====
{{See also|Bagyong Luis–Maymay}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 31
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Kujira 2026-08-05 0200Z.jpg
| track = Kujira 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====19. Bagyong Neneng (''Gaemari'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 18
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Neneng 2026-08-19 0440Z.jpg
| track = Gaenari 2026 path.png
| Prewinds = &lt;
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====21. Bagyong Saudel====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 15
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Saudel 2026-08-22 2252Z.jpg
| track = Saudel 2026 path.png
| 10-min winds = 80
| 1-min winds = 120
| Pressure = 950
}}
{{clear}}

====22. Tropikal Depresyon Obet====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 22
| Dissipated = kasalukuyan
| image = [[Talaksan:Temporary cyclone north.svg|90px]]
| track = 19W 2026 path.png
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 30
| Pressure = 1000
}}
{{clear}}

=====Mga bagyo sa bawat buwan ng 2026=====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
| '''[[Buwan (panahon)|Buwan]]'''
| {{center|'''[[Bagyo sa Pilipinas|Bagyo]]'''}}
|-
| Enero || Ada
|-
| Pebrero  || Basyang
|-
| Marso || rowspan=&quot;2&quot;| &lt;center&gt;{{grey|N/A}}&lt;/center&gt;
|-
| Abril  
|-
| Mayo || Caloy, Domeng
|-
| Hunyo || Ester, Francisco, Gardo
|-
| Hulyo || Henry, Inday, Josie, Kiyapo
|-
| Agosto || Luis-Maymay, Neneng, Obet, Pilandok
|-
| Setyembre || rowspan=&quot;4&quot;| &lt;center&gt;{{grey|N/A}}&lt;/center&gt;
|-
| Oktubre
|-
| Nobyembre 
|-
| Disyembre 
|}

===Nasa labas ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====3. Bagyong Nuri====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Marso 10
| Dissipated = Marso 13
| image = Nuri 2026-03-11 0404Z.jpg
| track = Nuri 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====4. Bagyong Sinlaku====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Abril 8
| Dissipated = Abril 20
| image = Sinlaku 2026-04-12 1547Z.jpg
| track = Sinlaku 2026 path.png
| 10-min winds = 115
| 1-min winds = 160
| Pressure = 905
}}
{{clear}}

====14. Super Bagyong Dolphin====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 26
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Dolphin 2026-07-29 1920Z.jpg
| track = Dolphin 2026 path.png
| 10-min winds = 110
| 1-min winds = 150
| Pressure = 910
}}
{{clear}}

====16. Bagyong Chan-hom====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 5
| Dissipated = Agosto 15
| image = Chan-hom 2026-08-11 0350Z.jpg
| track = Chan-hom 2026 path.png
| 10-min winds = 50
| 1-min winds = 50
| Pressure = 980
}} 
{{clear}}

====17. Bagyong Peilou====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 8{{refn|The JTWC recognises this system as a regeneration of Kujira, therefore it also has the same designation as Kujira.|group=&quot;nb&quot;}}
| Dissipated = Agosto 13
| image = Peilou 2026-08-10 0320Z.jpg
| track = Peilou 2026 path.png
| 10-min winds = 45
| 1-min winds = 40
| Pressure = 992
}}
{{clear}}

====18. Bagyong Nangka====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 11 
| Dissipated = Agosto 16
| image = Nangka 2026-08-13 0310Z.jpg
| track = Nangka 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 35
| Pressure = 990
}}
{{clear}}

====20. Bagyong Narra====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 17
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Narra 2026-08-22 0835Z.jpg
| track = Narra 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 35
| Pressure = 994
}}
{{clear}}

===Pilipinas===
{{See also|Talaan ng mga rinetirong pangalan bagyo sa Pilipinas}}
Ngayong panahon, gagamit ang [[Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko|PAGASA]] ng sarili nitong pamamaraan ng pagbibigay ng pangalan para sa mga bagyong bubuo sa o papasok sa kanilang tinukoy sa sariling [[Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas|sakop na responsibilidad]]. Sa panahon na ito, ginagamit ng PAGASA ang sumusunod na listahan ng mga pangalan, na huling ginamit noong [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2022|2022]] at muling gagamitin noong 2030, na na-update na may mga pagpapalit ng mga retiradong pangalan, kung mayroon man. Ang lahat ng mga pangalan ay pareho noong 2022 maliban kay ''Ada'', ''Francisco'', ''Kiyapo'' at ''Pilandok'', na pinalitan ang mga pangalang ''[[Bagyong Agaton|Agaton]]'', ''[[Bagyong Florita (2022)|Florita]]'', ''[[Bagyong Karding|Karding]]'' at ''[[Bagyong Paeng|Paeng]]'' pagkatapos nilang magretiro. Lahat ng tatlong bagong pangalan ay ginamit sa unang pagkakataon ngayon ng panahon.

{| style=&quot;width:100%;&quot;
|
* Ada (2601)
* [[Bagyong Basyang (2026)|Basyang]] (2602)
* Caloy (2605)
* [[Bagyong Domeng (2026)|Domeng]] (2606)
* Ester
|
* [[Bagyong Francisco (2026)|Francisco]] (2607)
* Gardo (2608)
* [[Bagyong Henry (2026)|Henry]] (2610)
* [[Super Bagyong Inday|Inday]] (2609)
* Josie (2611)
|
* [[Bagyong Kiyapo (2026)|Kiyapo]] (2612)
* [[Bagyong Luis–Maymay|Luis]] (2614)
* [[Bagyong Luis–Maymay|Maymay]] (2614)
* {{tcname active|Neneng (2620)}}
* {{tcname active|Obet}}
|
* {{tcname unused|Pilandok}}
* {{tcname unused|Queenie}}
* {{tcname unused|Rosal}}
* {{tcname unused|Samuel}}
* {{tcname unused|Tomas}}
|
* {{tcname unused|Umberto}}
* {{tcname unused|Venus}}
* {{tcname unused|Waldo}}
* {{tcname unused|Yayang}}
* {{tcname unused|Zeny}}
|}
&lt;div style=&quot;text-align:center&quot;&gt;'''Auxiliary list'''&lt;/div&gt;
{| style=&quot;width:90%;&quot;
|
* {{tcname unused|Agila}}
* {{tcname unused|Bagwis}}
|
* {{tcname unused|Chito}}
* {{tcname unused|Diego}}
|
* {{tcname unused|Elena}}
* {{tcname unused|Felino}}
|
* {{tcname unused|Gunding}}
* {{tcname unused|Harriet}}
|
* {{tcname unused|Indang}}
* {{tcname unused|Jessa}}
|}
{{clear}}

==Mga sanggunian==

[[Kategorya:Bagyo sa Pasipiko]]</text>
      <sha1>8avh5rjgpgu6pwikdczlxj01dy841mv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221395</id>
      <parentid>2221394</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T01:26:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* 22. Tropikal Depresyon Obet */</comment>
      <origin>2221395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12034" sha1="rsaje763s7zns76z178fqz3ojlr5tvt" xml:space="preserve">{{Infobox hurricane season
| Track = 2026 Pacific typhoon season summary.png
| Basin = WPac
| Year = 2026
| First storm formed = Enero 13, 2026
| Last storm dissipated = Nagaganap
| Strongest storm name = Sinlaku
| Strongest storm winds = 115
| Strongest storm pressure = 905
| Average wind speed = 10
| Total depressions = 8
| Total storms = 6
| Total hurricanes = 1
| Total super = 1 total
| Fatalities = 31 total
| Damages = 483
| five seasons = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024|2024]], [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2025|2025]], '''2026''', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2027|2027]]'', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2028|2028]]''
| Atlantic season = Panahon ng bagyo sa Atlantiko ng 2026
| East Pacific season = Panahon ng bagyo sa Silangang Pasipiko ng 2026
| North Indian season = Panahon ng bagyo sa Hilagang India ng 2026
}}

Ang '''Panahon ng bagyo sa pasipiko ng 2026''' ay isang paparating na kaganapan taunang siklo ng bagyong pagbubuo sa kanlurang Karagatang Pasipiko. Ang yugto ay tatakbo sa buong 2026, kahit na ang karamihan sa mga tropikal na bagyo ay karaniwang nagkakaroon sa pagitan ng Mayo at Oktubre. 

Ang saklaw ng akdang ito ay may-hanggan sa Karagatang Pasipiko sa hilaga ng ekwador sa pagitan ng 100°E at ika-180 meridian. Sa loob ng hilagang-kanlurang Karagatang Pasipiko, mayroong dalawang magkahiwalay na ahensya na nagtatalaga ng mga pangalan sa mga tropikal na bagyo na kadalasang maaring humantong sa isang bagyo na may dalawang pangalan. Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA

==Pangalan sa mga bagyo==
Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA. Ang mga tropikal na depresyon na sinusubaybayan ng United States' Joint Typhoon Warning Center (JTWC) ay binibigyan ng numerong may &quot;W&quot; na suffix; W ibig sabihin kanluran, isang sanggunian sa kanlurang rehiyon ng Pasipiko.

{{clear}}

==Mga sistema==
===Nasa loob ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====1. Bagyong Ada (''Nokaen'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Enero 13
| Dissipated = Enero 22
| image = Nokaen 2026-01-17 0635Z.jpg
| track = Nokaen 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 50
| Pressure = 996
}}
{{clear}}

====2. Bagyong Basyang (''Penha'')====
{{See also|Bagyong Basyang (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Pebrero 3
| Dissipated = Pebrero 7
| image = Penha 2026-02-05 0441Z.jpg
| track = Penha 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 40
| Pressure = 1000
}}
{{clear}}

====5. Bagyong Caloy (''Hagupit'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 5
| Dissipated = Mayo 15
| image = Hagupit 2026-05-08 0015Z.jpg
| track = Hagupit 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 40
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====6. Bagyong Domeng (''Jangmi'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 26
| Dissipated = Hunyo 3
| image = JMA TD 08 2026-05-26 0428Z.jpg
| track = Jangmi 2026 path.png
| 10-min winds = 60
| 1-min winds = 70
| Pressure = 975
}}
{{clear}}

====7. Tropikal Depresyon Ester====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 3
| Dissipated = Hunyo 6
| image = JMA TD 09 06-03-2026.jpg
| track = Ester 2026 path.png
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====8. Bagyong Francisco (''Mekkhala'')====
{{See also|Bagyong Francisco (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 18
| Dissipated = Hunyo 27
| image = Mekkhala 2026-06-22 0250Z.png
| track = JMA TD 11 path.png
| 10-min winds = 100
| 1-min winds = 125
| Pressure = 925
}}
{{clear}}

====9. Bagyong Gardo (''Higos'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 22
| Dissipated = Hunyo 27
| image = Higos 2026-06-25 0615Z.jpg
| track = Higos 2026 path.png
| 10-min winds = 45
| 1-min winds = 50
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====10. Super Bagyong Inday (''Bavi'')====
{{See also|Super Bagyong Inday}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 15
| image = BAVI H9RGB 2026-07-04 0320z cropped.png
| track = Bavi 2026 path.png
| 10-min winds = 100
| 1-min winds = 140
| Pressure = 925
}}
{{clear}}

====11. Bagyong Henry (''Maysak'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 7
| image = Maysak 2026-07-03 0040Z.png
| track = Maysak 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 35
| Pressure = 996
}}
{{clear}}

====12. Bagyong Josie (''Haishen'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 12
| Dissipated = Hulyo 14
| image = Haishen 2026-07-13 0430Z.jpg
| track = Haishen 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====13. Bagyong Kiyapo (''Noul'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 22
| Dissipated = Hulyo 27
| image = Noul 2026-07-24 0230Z.png
| track = Noul 2026 path.png
| 10-min winds = 75
| 1-min winds = 85
| Pressure = 960
}}
{{clear}}

====15. Bagyong Luis–Maymay (''Kujira'')====
{{See also|Bagyong Luis–Maymay}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 31
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Kujira 2026-08-05 0200Z.jpg
| track = Kujira 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====19. Bagyong Neneng (''Gaemari'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 18
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Neneng 2026-08-19 0440Z.jpg
| track = Gaenari 2026 path.png
| Prewinds = &lt;
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====21. Bagyong Saudel====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 15
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Saudel 2026-08-22 2252Z.jpg
| track = Saudel 2026 path.png
| 10-min winds = 80
| 1-min winds = 120
| Pressure = 950
}}
{{clear}}

====22. Tropikal Depresyon Obet====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 22
| Dissipated = kasalukuyan
| image = [[Talaksan:Temporary cyclone north.svg|150px]]
| track = 19W 2026 path.png
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 30
| Pressure = 1000
}}
{{clear}}

=====Mga bagyo sa bawat buwan ng 2026=====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
| '''[[Buwan (panahon)|Buwan]]'''
| {{center|'''[[Bagyo sa Pilipinas|Bagyo]]'''}}
|-
| Enero || Ada
|-
| Pebrero  || Basyang
|-
| Marso || rowspan=&quot;2&quot;| &lt;center&gt;{{grey|N/A}}&lt;/center&gt;
|-
| Abril  
|-
| Mayo || Caloy, Domeng
|-
| Hunyo || Ester, Francisco, Gardo
|-
| Hulyo || Henry, Inday, Josie, Kiyapo
|-
| Agosto || Luis-Maymay, Neneng, Obet, Pilandok
|-
| Setyembre || rowspan=&quot;4&quot;| &lt;center&gt;{{grey|N/A}}&lt;/center&gt;
|-
| Oktubre
|-
| Nobyembre 
|-
| Disyembre 
|}

===Nasa labas ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====3. Bagyong Nuri====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Marso 10
| Dissipated = Marso 13
| image = Nuri 2026-03-11 0404Z.jpg
| track = Nuri 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====4. Bagyong Sinlaku====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Abril 8
| Dissipated = Abril 20
| image = Sinlaku 2026-04-12 1547Z.jpg
| track = Sinlaku 2026 path.png
| 10-min winds = 115
| 1-min winds = 160
| Pressure = 905
}}
{{clear}}

====14. Super Bagyong Dolphin====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 26
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Dolphin 2026-07-29 1920Z.jpg
| track = Dolphin 2026 path.png
| 10-min winds = 110
| 1-min winds = 150
| Pressure = 910
}}
{{clear}}

====16. Bagyong Chan-hom====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 5
| Dissipated = Agosto 15
| image = Chan-hom 2026-08-11 0350Z.jpg
| track = Chan-hom 2026 path.png
| 10-min winds = 50
| 1-min winds = 50
| Pressure = 980
}} 
{{clear}}

====17. Bagyong Peilou====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 8{{refn|The JTWC recognises this system as a regeneration of Kujira, therefore it also has the same designation as Kujira.|group=&quot;nb&quot;}}
| Dissipated = Agosto 13
| image = Peilou 2026-08-10 0320Z.jpg
| track = Peilou 2026 path.png
| 10-min winds = 45
| 1-min winds = 40
| Pressure = 992
}}
{{clear}}

====18. Bagyong Nangka====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 11 
| Dissipated = Agosto 16
| image = Nangka 2026-08-13 0310Z.jpg
| track = Nangka 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 35
| Pressure = 990
}}
{{clear}}

====20. Bagyong Narra====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 17
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Narra 2026-08-22 0835Z.jpg
| track = Narra 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 35
| Pressure = 994
}}
{{clear}}

===Pilipinas===
{{See also|Talaan ng mga rinetirong pangalan bagyo sa Pilipinas}}
Ngayong panahon, gagamit ang [[Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko|PAGASA]] ng sarili nitong pamamaraan ng pagbibigay ng pangalan para sa mga bagyong bubuo sa o papasok sa kanilang tinukoy sa sariling [[Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas|sakop na responsibilidad]]. Sa panahon na ito, ginagamit ng PAGASA ang sumusunod na listahan ng mga pangalan, na huling ginamit noong [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2022|2022]] at muling gagamitin noong 2030, na na-update na may mga pagpapalit ng mga retiradong pangalan, kung mayroon man. Ang lahat ng mga pangalan ay pareho noong 2022 maliban kay ''Ada'', ''Francisco'', ''Kiyapo'' at ''Pilandok'', na pinalitan ang mga pangalang ''[[Bagyong Agaton|Agaton]]'', ''[[Bagyong Florita (2022)|Florita]]'', ''[[Bagyong Karding|Karding]]'' at ''[[Bagyong Paeng|Paeng]]'' pagkatapos nilang magretiro. Lahat ng tatlong bagong pangalan ay ginamit sa unang pagkakataon ngayon ng panahon.

{| style=&quot;width:100%;&quot;
|
* Ada (2601)
* [[Bagyong Basyang (2026)|Basyang]] (2602)
* Caloy (2605)
* [[Bagyong Domeng (2026)|Domeng]] (2606)
* Ester
|
* [[Bagyong Francisco (2026)|Francisco]] (2607)
* Gardo (2608)
* [[Bagyong Henry (2026)|Henry]] (2610)
* [[Super Bagyong Inday|Inday]] (2609)
* Josie (2611)
|
* [[Bagyong Kiyapo (2026)|Kiyapo]] (2612)
* [[Bagyong Luis–Maymay|Luis]] (2614)
* [[Bagyong Luis–Maymay|Maymay]] (2614)
* {{tcname active|Neneng (2620)}}
* {{tcname active|Obet}}
|
* {{tcname unused|Pilandok}}
* {{tcname unused|Queenie}}
* {{tcname unused|Rosal}}
* {{tcname unused|Samuel}}
* {{tcname unused|Tomas}}
|
* {{tcname unused|Umberto}}
* {{tcname unused|Venus}}
* {{tcname unused|Waldo}}
* {{tcname unused|Yayang}}
* {{tcname unused|Zeny}}
|}
&lt;div style=&quot;text-align:center&quot;&gt;'''Auxiliary list'''&lt;/div&gt;
{| style=&quot;width:90%;&quot;
|
* {{tcname unused|Agila}}
* {{tcname unused|Bagwis}}
|
* {{tcname unused|Chito}}
* {{tcname unused|Diego}}
|
* {{tcname unused|Elena}}
* {{tcname unused|Felino}}
|
* {{tcname unused|Gunding}}
* {{tcname unused|Harriet}}
|
* {{tcname unused|Indang}}
* {{tcname unused|Jessa}}
|}
{{clear}}

==Mga sanggunian==

[[Kategorya:Bagyo sa Pasipiko]]</text>
      <sha1>rsaje763s7zns76z178fqz3ojlr5tvt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221414</id>
      <parentid>2221395</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T05:39:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2221414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12047" sha1="begz13z0pjgx7kr82p3bfuixo559rap" xml:space="preserve">{{Infobox hurricane season
| Track = 2026 Pacific typhoon season summary.png
| Basin = WPac
| Year = 2026
| First storm formed = Enero 13, 2026
| Last storm dissipated = Nagaganap
| Strongest storm name = Sinlaku
| Strongest storm winds = 115
| Strongest storm pressure = 905
| Average wind speed = 10
| Total depressions = 8
| Total storms = 6
| Total hurricanes = 1
| Total super = 1 total
| Fatalities = 31 total
| Damages = 483
| five seasons = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024|2024]], [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2025|2025]], '''2026''', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2027|2027]]'', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2028|2028]]''
| Atlantic season = Panahon ng bagyo sa Atlantiko ng 2026
| East Pacific season = Panahon ng bagyo sa Silangang Pasipiko ng 2026
| North Indian season = Panahon ng bagyo sa Hilagang India ng 2026
}}

Ang '''Panahon ng bagyo sa pasipiko ng 2026''' ay isang paparating na kaganapan taunang siklo ng bagyong pagbubuo sa kanlurang Karagatang Pasipiko. Ang yugto ay tatakbo sa buong 2026, kahit na ang karamihan sa mga tropikal na bagyo ay karaniwang nagkakaroon sa pagitan ng Mayo at Oktubre. 

Ang saklaw ng akdang ito ay may-hanggan sa Karagatang Pasipiko sa hilaga ng ekwador sa pagitan ng 100°E at ika-180 meridian. Sa loob ng hilagang-kanlurang Karagatang Pasipiko, mayroong dalawang magkahiwalay na ahensya na nagtatalaga ng mga pangalan sa mga tropikal na bagyo na kadalasang maaring humantong sa isang bagyo na may dalawang pangalan. Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA

==Pangalan sa mga bagyo==
Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA. Ang mga tropikal na depresyon na sinusubaybayan ng United States' Joint Typhoon Warning Center (JTWC) ay binibigyan ng numerong may &quot;W&quot; na suffix; W ibig sabihin kanluran, isang sanggunian sa kanlurang rehiyon ng Pasipiko.

{{clear}}

==Mga sistema==
===Nasa loob ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====1. Bagyong Ada (''Nokaen'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Enero 13
| Dissipated = Enero 22
| image = Nokaen 2026-01-17 0635Z.jpg
| track = Nokaen 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 50
| Pressure = 996
}}
{{clear}}

====2. Bagyong Basyang (''Penha'')====
{{See also|Bagyong Basyang (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Pebrero 3
| Dissipated = Pebrero 7
| image = Penha 2026-02-05 0441Z.jpg
| track = Penha 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 40
| Pressure = 1000
}}
{{clear}}

====5. Bagyong Caloy (''Hagupit'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 5
| Dissipated = Mayo 15
| image = Hagupit 2026-05-08 0015Z.jpg
| track = Hagupit 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 40
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====6. Bagyong Domeng (''Jangmi'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 26
| Dissipated = Hunyo 3
| image = JMA TD 08 2026-05-26 0428Z.jpg
| track = Jangmi 2026 path.png
| 10-min winds = 60
| 1-min winds = 70
| Pressure = 975
}}
{{clear}}

====7. Tropikal Depresyon Ester====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 3
| Dissipated = Hunyo 6
| image = JMA TD 09 06-03-2026.jpg
| track = Ester 2026 path.png
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====8. Bagyong Francisco (''Mekkhala'')====
{{See also|Bagyong Francisco (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 18
| Dissipated = Hunyo 27
| image = Mekkhala 2026-06-22 0250Z.png
| track = JMA TD 11 path.png
| 10-min winds = 100
| 1-min winds = 125
| Pressure = 925
}}
{{clear}}

====9. Bagyong Gardo (''Higos'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 22
| Dissipated = Hunyo 27
| image = Higos 2026-06-25 0615Z.jpg
| track = Higos 2026 path.png
| 10-min winds = 45
| 1-min winds = 50
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====10. Super Bagyong Inday (''Bavi'')====
{{See also|Super Bagyong Inday}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 15
| image = BAVI H9RGB 2026-07-04 0320z cropped.png
| track = Bavi 2026 path.png
| 10-min winds = 100
| 1-min winds = 140
| Pressure = 925
}}
{{clear}}

====11. Bagyong Henry (''Maysak'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 7
| image = Maysak 2026-07-03 0040Z.png
| track = Maysak 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 35
| Pressure = 996
}}
{{clear}}

====12. Bagyong Josie (''Haishen'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 12
| Dissipated = Hulyo 14
| image = Haishen 2026-07-13 0430Z.jpg
| track = Haishen 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====13. Bagyong Kiyapo (''Noul'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 22
| Dissipated = Hulyo 27
| image = Noul 2026-07-24 0230Z.png
| track = Noul 2026 path.png
| 10-min winds = 75
| 1-min winds = 85
| Pressure = 960
}}
{{clear}}

====15. Bagyong Luis–Maymay (''Kujira'')====
{{See also|Bagyong Luis–Maymay}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 31
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Kujira 2026-08-05 0200Z.jpg
| track = Kujira 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====19. Bagyong Neneng (''Gaemari'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 18
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Neneng 2026-08-19 0440Z.jpg
| track = Gaenari 2026 path.png
| Prewinds = &lt;
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====21. Super Bagyong (''Saudel'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 15
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Saudel 2026-08-22 2252Z.jpg
| track = Saudel 2026 path.png
| 10-min winds = 80
| 1-min winds = 120
| Pressure = 950
}}
{{clear}}

====22. Tropikal Depresyon (19W)====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 22
| Dissipated = kasalukuyan
| image = [[Talaksan:Temporary cyclone north.svg|150px]]
| track = 19W 2026 path.png
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 30
| Pressure = 1000
}}
{{clear}}

=====Mga bagyo sa bawat buwan ng 2026=====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
| '''[[Buwan (panahon)|Buwan]]'''
| {{center|'''[[Bagyo sa Pilipinas|Bagyo]]'''}}
|-
| Enero || Ada
|-
| Pebrero  || Basyang
|-
| Marso || rowspan=&quot;2&quot;| &lt;center&gt;{{grey|N/A}}&lt;/center&gt;
|-
| Abril  
|-
| Mayo || Caloy, Domeng
|-
| Hunyo || Ester, Francisco, Gardo
|-
| Hulyo || Henry, Inday, Josie, Kiyapo
|-
| Agosto || Luis-Maymay, Neneng, Obet, Pilandok
|-
| Setyembre || rowspan=&quot;4&quot;| &lt;center&gt;{{grey|N/A}}&lt;/center&gt;
|-
| Oktubre
|-
| Nobyembre 
|-
| Disyembre 
|}

===Nasa labas ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====3. Bagyong Nuri====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Marso 10
| Dissipated = Marso 13
| image = Nuri 2026-03-11 0404Z.jpg
| track = Nuri 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====4. Bagyong Sinlaku====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Abril 8
| Dissipated = Abril 20
| image = Sinlaku 2026-04-12 1547Z.jpg
| track = Sinlaku 2026 path.png
| 10-min winds = 115
| 1-min winds = 160
| Pressure = 905
}}
{{clear}}

====14. Super Bagyong Dolphin====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 26
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Dolphin 2026-07-29 1920Z.jpg
| track = Dolphin 2026 path.png
| 10-min winds = 110
| 1-min winds = 150
| Pressure = 910
}}
{{clear}}

====16. Bagyong Chan-hom====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 5
| Dissipated = Agosto 15
| image = Chan-hom 2026-08-11 0350Z.jpg
| track = Chan-hom 2026 path.png
| 10-min winds = 50
| 1-min winds = 50
| Pressure = 980
}} 
{{clear}}

====17. Bagyong Peilou====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 8{{refn|The JTWC recognises this system as a regeneration of Kujira, therefore it also has the same designation as Kujira.|group=&quot;nb&quot;}}
| Dissipated = Agosto 13
| image = Peilou 2026-08-10 0320Z.jpg
| track = Peilou 2026 path.png
| 10-min winds = 45
| 1-min winds = 40
| Pressure = 992
}}
{{clear}}

====18. Bagyong Nangka====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 11 
| Dissipated = Agosto 16
| image = Nangka 2026-08-13 0310Z.jpg
| track = Nangka 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 35
| Pressure = 990
}}
{{clear}}

====20. Bagyong Narra====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 17
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Narra 2026-08-22 0835Z.jpg
| track = Narra 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 35
| Pressure = 994
}}
{{clear}}

===Pilipinas===
{{See also|Talaan ng mga rinetirong pangalan bagyo sa Pilipinas}}
Ngayong panahon, gagamit ang [[Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko|PAGASA]] ng sarili nitong pamamaraan ng pagbibigay ng pangalan para sa mga bagyong bubuo sa o papasok sa kanilang tinukoy sa sariling [[Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas|sakop na responsibilidad]]. Sa panahon na ito, ginagamit ng PAGASA ang sumusunod na listahan ng mga pangalan, na huling ginamit noong [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2022|2022]] at muling gagamitin noong 2030, na na-update na may mga pagpapalit ng mga retiradong pangalan, kung mayroon man. Ang lahat ng mga pangalan ay pareho noong 2022 maliban kay ''Ada'', ''Francisco'', ''Kiyapo'' at ''Pilandok'', na pinalitan ang mga pangalang ''[[Bagyong Agaton|Agaton]]'', ''[[Bagyong Florita (2022)|Florita]]'', ''[[Bagyong Karding|Karding]]'' at ''[[Bagyong Paeng|Paeng]]'' pagkatapos nilang magretiro. Lahat ng tatlong bagong pangalan ay ginamit sa unang pagkakataon ngayon ng panahon.

{| style=&quot;width:100%;&quot;
|
* Ada (2601)
* [[Bagyong Basyang (2026)|Basyang]] (2602)
* Caloy (2605)
* [[Bagyong Domeng (2026)|Domeng]] (2606)
* Ester
|
* [[Bagyong Francisco (2026)|Francisco]] (2607)
* Gardo (2608)
* [[Bagyong Henry (2026)|Henry]] (2610)
* [[Super Bagyong Inday|Inday]] (2609)
* Josie (2611)
|
* [[Bagyong Kiyapo (2026)|Kiyapo]] (2612)
* [[Bagyong Luis–Maymay|Luis]] (2614)
* [[Bagyong Luis–Maymay|Maymay]] (2614)
* {{tcname active|Neneng (2620)}}
* {{tcname active|Obet}}
|
* {{tcname unused|Pilandok}}
* {{tcname unused|Queenie}}
* {{tcname unused|Rosal}}
* {{tcname unused|Samuel}}
* {{tcname unused|Tomas}}
|
* {{tcname unused|Umberto}}
* {{tcname unused|Venus}}
* {{tcname unused|Waldo}}
* {{tcname unused|Yayang}}
* {{tcname unused|Zeny}}
|}
&lt;div style=&quot;text-align:center&quot;&gt;'''Auxiliary list'''&lt;/div&gt;
{| style=&quot;width:90%;&quot;
|
* {{tcname unused|Agila}}
* {{tcname unused|Bagwis}}
|
* {{tcname unused|Chito}}
* {{tcname unused|Diego}}
|
* {{tcname unused|Elena}}
* {{tcname unused|Felino}}
|
* {{tcname unused|Gunding}}
* {{tcname unused|Harriet}}
|
* {{tcname unused|Indang}}
* {{tcname unused|Jessa}}
|}
{{clear}}

==Mga sanggunian==

[[Kategorya:Bagyo sa Pasipiko]]</text>
      <sha1>begz13z0pjgx7kr82p3bfuixo559rap</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221415</id>
      <parentid>2221414</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T05:40:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Mga bagyo sa bawat buwan ng 2026 */</comment>
      <origin>2221415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12037" sha1="eonyi707m7j5kqd83qib9eivvrdu65j" xml:space="preserve">{{Infobox hurricane season
| Track = 2026 Pacific typhoon season summary.png
| Basin = WPac
| Year = 2026
| First storm formed = Enero 13, 2026
| Last storm dissipated = Nagaganap
| Strongest storm name = Sinlaku
| Strongest storm winds = 115
| Strongest storm pressure = 905
| Average wind speed = 10
| Total depressions = 8
| Total storms = 6
| Total hurricanes = 1
| Total super = 1 total
| Fatalities = 31 total
| Damages = 483
| five seasons = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024|2024]], [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2025|2025]], '''2026''', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2027|2027]]'', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2028|2028]]''
| Atlantic season = Panahon ng bagyo sa Atlantiko ng 2026
| East Pacific season = Panahon ng bagyo sa Silangang Pasipiko ng 2026
| North Indian season = Panahon ng bagyo sa Hilagang India ng 2026
}}

Ang '''Panahon ng bagyo sa pasipiko ng 2026''' ay isang paparating na kaganapan taunang siklo ng bagyong pagbubuo sa kanlurang Karagatang Pasipiko. Ang yugto ay tatakbo sa buong 2026, kahit na ang karamihan sa mga tropikal na bagyo ay karaniwang nagkakaroon sa pagitan ng Mayo at Oktubre. 

Ang saklaw ng akdang ito ay may-hanggan sa Karagatang Pasipiko sa hilaga ng ekwador sa pagitan ng 100°E at ika-180 meridian. Sa loob ng hilagang-kanlurang Karagatang Pasipiko, mayroong dalawang magkahiwalay na ahensya na nagtatalaga ng mga pangalan sa mga tropikal na bagyo na kadalasang maaring humantong sa isang bagyo na may dalawang pangalan. Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA

==Pangalan sa mga bagyo==
Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA. Ang mga tropikal na depresyon na sinusubaybayan ng United States' Joint Typhoon Warning Center (JTWC) ay binibigyan ng numerong may &quot;W&quot; na suffix; W ibig sabihin kanluran, isang sanggunian sa kanlurang rehiyon ng Pasipiko.

{{clear}}

==Mga sistema==
===Nasa loob ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====1. Bagyong Ada (''Nokaen'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Enero 13
| Dissipated = Enero 22
| image = Nokaen 2026-01-17 0635Z.jpg
| track = Nokaen 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 50
| Pressure = 996
}}
{{clear}}

====2. Bagyong Basyang (''Penha'')====
{{See also|Bagyong Basyang (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Pebrero 3
| Dissipated = Pebrero 7
| image = Penha 2026-02-05 0441Z.jpg
| track = Penha 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 40
| Pressure = 1000
}}
{{clear}}

====5. Bagyong Caloy (''Hagupit'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 5
| Dissipated = Mayo 15
| image = Hagupit 2026-05-08 0015Z.jpg
| track = Hagupit 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 40
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====6. Bagyong Domeng (''Jangmi'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 26
| Dissipated = Hunyo 3
| image = JMA TD 08 2026-05-26 0428Z.jpg
| track = Jangmi 2026 path.png
| 10-min winds = 60
| 1-min winds = 70
| Pressure = 975
}}
{{clear}}

====7. Tropikal Depresyon Ester====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 3
| Dissipated = Hunyo 6
| image = JMA TD 09 06-03-2026.jpg
| track = Ester 2026 path.png
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====8. Bagyong Francisco (''Mekkhala'')====
{{See also|Bagyong Francisco (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 18
| Dissipated = Hunyo 27
| image = Mekkhala 2026-06-22 0250Z.png
| track = JMA TD 11 path.png
| 10-min winds = 100
| 1-min winds = 125
| Pressure = 925
}}
{{clear}}

====9. Bagyong Gardo (''Higos'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 22
| Dissipated = Hunyo 27
| image = Higos 2026-06-25 0615Z.jpg
| track = Higos 2026 path.png
| 10-min winds = 45
| 1-min winds = 50
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====10. Super Bagyong Inday (''Bavi'')====
{{See also|Super Bagyong Inday}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 15
| image = BAVI H9RGB 2026-07-04 0320z cropped.png
| track = Bavi 2026 path.png
| 10-min winds = 100
| 1-min winds = 140
| Pressure = 925
}}
{{clear}}

====11. Bagyong Henry (''Maysak'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 7
| image = Maysak 2026-07-03 0040Z.png
| track = Maysak 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 35
| Pressure = 996
}}
{{clear}}

====12. Bagyong Josie (''Haishen'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 12
| Dissipated = Hulyo 14
| image = Haishen 2026-07-13 0430Z.jpg
| track = Haishen 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====13. Bagyong Kiyapo (''Noul'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 22
| Dissipated = Hulyo 27
| image = Noul 2026-07-24 0230Z.png
| track = Noul 2026 path.png
| 10-min winds = 75
| 1-min winds = 85
| Pressure = 960
}}
{{clear}}

====15. Bagyong Luis–Maymay (''Kujira'')====
{{See also|Bagyong Luis–Maymay}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 31
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Kujira 2026-08-05 0200Z.jpg
| track = Kujira 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====19. Bagyong Neneng (''Gaemari'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 18
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Neneng 2026-08-19 0440Z.jpg
| track = Gaenari 2026 path.png
| Prewinds = &lt;
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====21. Super Bagyong (''Saudel'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 15
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Saudel 2026-08-22 2252Z.jpg
| track = Saudel 2026 path.png
| 10-min winds = 80
| 1-min winds = 120
| Pressure = 950
}}
{{clear}}

====22. Tropikal Depresyon (19W)====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 22
| Dissipated = kasalukuyan
| image = [[Talaksan:Temporary cyclone north.svg|150px]]
| track = 19W 2026 path.png
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 30
| Pressure = 1000
}}
{{clear}}

=====Mga bagyo sa bawat buwan ng 2026=====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
| '''[[Buwan (panahon)|Buwan]]'''
| {{center|'''[[Bagyo sa Pilipinas|Bagyo]]'''}}
|-
| Enero || Ada
|-
| Pebrero  || Basyang
|-
| Marso || rowspan=&quot;2&quot;| &lt;center&gt;{{grey|N/A}}&lt;/center&gt;
|-
| Abril  
|-
| Mayo || Caloy, Domeng
|-
| Hunyo || Ester, Francisco, Gardo
|-
| Hulyo || Henry, Inday, Josie, Kiyapo
|-
| Agosto || Luis-Maymay, Neneng, Obet
|-
| Setyembre || rowspan=&quot;4&quot;| &lt;center&gt;{{grey|N/A}}&lt;/center&gt;
|-
| Oktubre
|-
| Nobyembre 
|-
| Disyembre 
|}

===Nasa labas ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====3. Bagyong Nuri====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Marso 10
| Dissipated = Marso 13
| image = Nuri 2026-03-11 0404Z.jpg
| track = Nuri 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====4. Bagyong Sinlaku====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Abril 8
| Dissipated = Abril 20
| image = Sinlaku 2026-04-12 1547Z.jpg
| track = Sinlaku 2026 path.png
| 10-min winds = 115
| 1-min winds = 160
| Pressure = 905
}}
{{clear}}

====14. Super Bagyong Dolphin====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 26
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Dolphin 2026-07-29 1920Z.jpg
| track = Dolphin 2026 path.png
| 10-min winds = 110
| 1-min winds = 150
| Pressure = 910
}}
{{clear}}

====16. Bagyong Chan-hom====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 5
| Dissipated = Agosto 15
| image = Chan-hom 2026-08-11 0350Z.jpg
| track = Chan-hom 2026 path.png
| 10-min winds = 50
| 1-min winds = 50
| Pressure = 980
}} 
{{clear}}

====17. Bagyong Peilou====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 8{{refn|The JTWC recognises this system as a regeneration of Kujira, therefore it also has the same designation as Kujira.|group=&quot;nb&quot;}}
| Dissipated = Agosto 13
| image = Peilou 2026-08-10 0320Z.jpg
| track = Peilou 2026 path.png
| 10-min winds = 45
| 1-min winds = 40
| Pressure = 992
}}
{{clear}}

====18. Bagyong Nangka====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 11 
| Dissipated = Agosto 16
| image = Nangka 2026-08-13 0310Z.jpg
| track = Nangka 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 35
| Pressure = 990
}}
{{clear}}

====20. Bagyong Narra====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 17
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Narra 2026-08-22 0835Z.jpg
| track = Narra 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 35
| Pressure = 994
}}
{{clear}}

===Pilipinas===
{{See also|Talaan ng mga rinetirong pangalan bagyo sa Pilipinas}}
Ngayong panahon, gagamit ang [[Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko|PAGASA]] ng sarili nitong pamamaraan ng pagbibigay ng pangalan para sa mga bagyong bubuo sa o papasok sa kanilang tinukoy sa sariling [[Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas|sakop na responsibilidad]]. Sa panahon na ito, ginagamit ng PAGASA ang sumusunod na listahan ng mga pangalan, na huling ginamit noong [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2022|2022]] at muling gagamitin noong 2030, na na-update na may mga pagpapalit ng mga retiradong pangalan, kung mayroon man. Ang lahat ng mga pangalan ay pareho noong 2022 maliban kay ''Ada'', ''Francisco'', ''Kiyapo'' at ''Pilandok'', na pinalitan ang mga pangalang ''[[Bagyong Agaton|Agaton]]'', ''[[Bagyong Florita (2022)|Florita]]'', ''[[Bagyong Karding|Karding]]'' at ''[[Bagyong Paeng|Paeng]]'' pagkatapos nilang magretiro. Lahat ng tatlong bagong pangalan ay ginamit sa unang pagkakataon ngayon ng panahon.

{| style=&quot;width:100%;&quot;
|
* Ada (2601)
* [[Bagyong Basyang (2026)|Basyang]] (2602)
* Caloy (2605)
* [[Bagyong Domeng (2026)|Domeng]] (2606)
* Ester
|
* [[Bagyong Francisco (2026)|Francisco]] (2607)
* Gardo (2608)
* [[Bagyong Henry (2026)|Henry]] (2610)
* [[Super Bagyong Inday|Inday]] (2609)
* Josie (2611)
|
* [[Bagyong Kiyapo (2026)|Kiyapo]] (2612)
* [[Bagyong Luis–Maymay|Luis]] (2614)
* [[Bagyong Luis–Maymay|Maymay]] (2614)
* {{tcname active|Neneng (2620)}}
* {{tcname active|Obet}}
|
* {{tcname unused|Pilandok}}
* {{tcname unused|Queenie}}
* {{tcname unused|Rosal}}
* {{tcname unused|Samuel}}
* {{tcname unused|Tomas}}
|
* {{tcname unused|Umberto}}
* {{tcname unused|Venus}}
* {{tcname unused|Waldo}}
* {{tcname unused|Yayang}}
* {{tcname unused|Zeny}}
|}
&lt;div style=&quot;text-align:center&quot;&gt;'''Auxiliary list'''&lt;/div&gt;
{| style=&quot;width:90%;&quot;
|
* {{tcname unused|Agila}}
* {{tcname unused|Bagwis}}
|
* {{tcname unused|Chito}}
* {{tcname unused|Diego}}
|
* {{tcname unused|Elena}}
* {{tcname unused|Felino}}
|
* {{tcname unused|Gunding}}
* {{tcname unused|Harriet}}
|
* {{tcname unused|Indang}}
* {{tcname unused|Jessa}}
|}
{{clear}}

==Mga sanggunian==

[[Kategorya:Bagyo sa Pasipiko]]</text>
      <sha1>eonyi707m7j5kqd83qib9eivvrdu65j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221420</id>
      <parentid>2221415</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T05:53:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Mga sistema */</comment>
      <origin>2221420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12106" sha1="2p3f6nbvi1gtt99fkip33hecferuvm1" xml:space="preserve">{{Infobox hurricane season
| Track = 2026 Pacific typhoon season summary.png
| Basin = WPac
| Year = 2026
| First storm formed = Enero 13, 2026
| Last storm dissipated = Nagaganap
| Strongest storm name = Sinlaku
| Strongest storm winds = 115
| Strongest storm pressure = 905
| Average wind speed = 10
| Total depressions = 8
| Total storms = 6
| Total hurricanes = 1
| Total super = 1 total
| Fatalities = 31 total
| Damages = 483
| five seasons = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024|2024]], [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2025|2025]], '''2026''', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2027|2027]]'', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2028|2028]]''
| Atlantic season = Panahon ng bagyo sa Atlantiko ng 2026
| East Pacific season = Panahon ng bagyo sa Silangang Pasipiko ng 2026
| North Indian season = Panahon ng bagyo sa Hilagang India ng 2026
}}

Ang '''Panahon ng bagyo sa pasipiko ng 2026''' ay isang paparating na kaganapan taunang siklo ng bagyong pagbubuo sa kanlurang Karagatang Pasipiko. Ang yugto ay tatakbo sa buong 2026, kahit na ang karamihan sa mga tropikal na bagyo ay karaniwang nagkakaroon sa pagitan ng Mayo at Oktubre. 

Ang saklaw ng akdang ito ay may-hanggan sa Karagatang Pasipiko sa hilaga ng ekwador sa pagitan ng 100°E at ika-180 meridian. Sa loob ng hilagang-kanlurang Karagatang Pasipiko, mayroong dalawang magkahiwalay na ahensya na nagtatalaga ng mga pangalan sa mga tropikal na bagyo na kadalasang maaring humantong sa isang bagyo na may dalawang pangalan. Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA

==Pangalan sa mga bagyo==
Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA. Ang mga tropikal na depresyon na sinusubaybayan ng United States' Joint Typhoon Warning Center (JTWC) ay binibigyan ng numerong may &quot;W&quot; na suffix; W ibig sabihin kanluran, isang sanggunian sa kanlurang rehiyon ng Pasipiko.

{{clear}}

==Mga sistema==
===Nasa loob ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====1. Bagyong Ada (''Nokaen'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Enero 13
| Dissipated = Enero 22
| image = Nokaen 2026-01-17 0635Z.jpg
| track = Nokaen 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 50
| Pressure = 996
}}
{{clear}}

====2. Bagyong Basyang (''Penha'')====
{{See also|Bagyong Basyang (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Pebrero 3
| Dissipated = Pebrero 7
| image = Penha 2026-02-05 0441Z.jpg
| track = Penha 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 40
| Pressure = 1000
}}
{{clear}}

====5. Bagyong Caloy (''Hagupit'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 5
| Dissipated = Mayo 15
| image = Hagupit 2026-05-08 0015Z.jpg
| track = Hagupit 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 40
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====6. Bagyong Domeng (''Jangmi'')====
{{See also|Bagyong Domeng (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 26
| Dissipated = Hunyo 3
| image = JMA TD 08 2026-05-26 0428Z.jpg
| track = Jangmi 2026 path.png
| 10-min winds = 60
| 1-min winds = 70
| Pressure = 975
}}
{{clear}}

====7. Tropikal Depresyon Ester====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 3
| Dissipated = Hunyo 6
| image = JMA TD 09 06-03-2026.jpg
| track = Ester 2026 path.png
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====8. Bagyong Francisco (''Mekkhala'')====
{{See also|Bagyong Francisco (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 18
| Dissipated = Hunyo 27
| image = Mekkhala 2026-06-22 0250Z.png
| track = JMA TD 11 path.png
| 10-min winds = 100
| 1-min winds = 125
| Pressure = 925
}}
{{clear}}

====9. Bagyong Gardo (''Higos'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 22
| Dissipated = Hunyo 27
| image = Higos 2026-06-25 0615Z.jpg
| track = Higos 2026 path.png
| 10-min winds = 45
| 1-min winds = 50
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====10. Super Bagyong Inday (''Bavi'')====
{{See also|Super Bagyong Inday}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 15
| image = BAVI H9RGB 2026-07-04 0320z cropped.png
| track = Bavi 2026 path.png
| 10-min winds = 100
| 1-min winds = 140
| Pressure = 925
}}
{{clear}}

====11. Bagyong Henry (''Maysak'')====
{{See also|Bagyong Henry (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 7
| image = Maysak 2026-07-03 0040Z.png
| track = Maysak 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 35
| Pressure = 996
}}
{{clear}}

====12. Bagyong Josie (''Haishen'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 12
| Dissipated = Hulyo 14
| image = Haishen 2026-07-13 0430Z.jpg
| track = Haishen 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====13. Bagyong Kiyapo (''Noul'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 22
| Dissipated = Hulyo 27
| image = Noul 2026-07-24 0230Z.png
| track = Noul 2026 path.png
| 10-min winds = 75
| 1-min winds = 85
| Pressure = 960
}}
{{clear}}

====15. Bagyong Luis–Maymay (''Kujira'')====
{{See also|Bagyong Luis–Maymay}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 31
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Kujira 2026-08-05 0200Z.jpg
| track = Kujira 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====19. Bagyong Neneng (''Gaenari'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 18
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Neneng 2026-08-19 0440Z.jpg
| track = Gaenari 2026 path.png
| Prewinds = &lt;
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====21. Super Bagyong (''Saudel'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 15
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Saudel 2026-08-22 2252Z.jpg
| track = Saudel 2026 path.png
| 10-min winds = 80
| 1-min winds = 120
| Pressure = 950
}}
{{clear}}

====22. Tropikal Depresyon (19W)====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 22
| Dissipated = kasalukuyan
| image = [[Talaksan:Temporary cyclone north.svg|150px]]
| track = 19W 2026 path.png
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 30
| Pressure = 1000
}}
{{clear}}

=====Mga bagyo sa bawat buwan ng 2026=====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
| '''[[Buwan (panahon)|Buwan]]'''
| {{center|'''[[Bagyo sa Pilipinas|Bagyo]]'''}}
|-
| Enero || Ada
|-
| Pebrero  || Basyang
|-
| Marso || rowspan=&quot;2&quot;| &lt;center&gt;{{grey|N/A}}&lt;/center&gt;
|-
| Abril  
|-
| Mayo || Caloy, Domeng
|-
| Hunyo || Ester, Francisco, Gardo
|-
| Hulyo || Henry, Inday, Josie, Kiyapo
|-
| Agosto || Luis-Maymay, Neneng, Obet
|-
| Setyembre || rowspan=&quot;4&quot;| &lt;center&gt;{{grey|N/A}}&lt;/center&gt;
|-
| Oktubre
|-
| Nobyembre 
|-
| Disyembre 
|}

===Nasa labas ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====3. Bagyong Nuri====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Marso 10
| Dissipated = Marso 13
| image = Nuri 2026-03-11 0404Z.jpg
| track = Nuri 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====4. Bagyong Sinlaku====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Abril 8
| Dissipated = Abril 20
| image = Sinlaku 2026-04-12 1547Z.jpg
| track = Sinlaku 2026 path.png
| 10-min winds = 115
| 1-min winds = 160
| Pressure = 905
}}
{{clear}}

====14. Super Bagyong Dolphin====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 26
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Dolphin 2026-07-29 1920Z.jpg
| track = Dolphin 2026 path.png
| 10-min winds = 110
| 1-min winds = 150
| Pressure = 910
}}
{{clear}}

====16. Bagyong Chan-hom====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 5
| Dissipated = Agosto 15
| image = Chan-hom 2026-08-11 0350Z.jpg
| track = Chan-hom 2026 path.png
| 10-min winds = 50
| 1-min winds = 50
| Pressure = 980
}} 
{{clear}}

====17. Bagyong Peilou====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 8{{refn|The JTWC recognises this system as a regeneration of Kujira, therefore it also has the same designation as Kujira.|group=&quot;nb&quot;}}
| Dissipated = Agosto 13
| image = Peilou 2026-08-10 0320Z.jpg
| track = Peilou 2026 path.png
| 10-min winds = 45
| 1-min winds = 40
| Pressure = 992
}}
{{clear}}

====18. Bagyong Nangka====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 11 
| Dissipated = Agosto 16
| image = Nangka 2026-08-13 0310Z.jpg
| track = Nangka 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 35
| Pressure = 990
}}
{{clear}}

====20. Bagyong Narra====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 17
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Narra 2026-08-22 0835Z.jpg
| track = Narra 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 35
| Pressure = 994
}}
{{clear}}

===Pilipinas===
{{See also|Talaan ng mga rinetirong pangalan bagyo sa Pilipinas}}
Ngayong panahon, gagamit ang [[Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko|PAGASA]] ng sarili nitong pamamaraan ng pagbibigay ng pangalan para sa mga bagyong bubuo sa o papasok sa kanilang tinukoy sa sariling [[Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas|sakop na responsibilidad]]. Sa panahon na ito, ginagamit ng PAGASA ang sumusunod na listahan ng mga pangalan, na huling ginamit noong [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2022|2022]] at muling gagamitin noong 2030, na na-update na may mga pagpapalit ng mga retiradong pangalan, kung mayroon man. Ang lahat ng mga pangalan ay pareho noong 2022 maliban kay ''Ada'', ''Francisco'', ''Kiyapo'' at ''Pilandok'', na pinalitan ang mga pangalang ''[[Bagyong Agaton|Agaton]]'', ''[[Bagyong Florita (2022)|Florita]]'', ''[[Bagyong Karding|Karding]]'' at ''[[Bagyong Paeng|Paeng]]'' pagkatapos nilang magretiro. Lahat ng tatlong bagong pangalan ay ginamit sa unang pagkakataon ngayon ng panahon.

{| style=&quot;width:100%;&quot;
|
* Ada (2601)
* [[Bagyong Basyang (2026)|Basyang]] (2602)
* Caloy (2605)
* [[Bagyong Domeng (2026)|Domeng]] (2606)
* Ester
|
* [[Bagyong Francisco (2026)|Francisco]] (2607)
* Gardo (2608)
* [[Bagyong Henry (2026)|Henry]] (2610)
* [[Super Bagyong Inday|Inday]] (2609)
* Josie (2611)
|
* [[Bagyong Kiyapo (2026)|Kiyapo]] (2612)
* [[Bagyong Luis–Maymay|Luis]] (2614)
* [[Bagyong Luis–Maymay|Maymay]] (2614)
* {{tcname active|Neneng (2620)}}
* {{tcname active|Obet}}
|
* {{tcname unused|Pilandok}}
* {{tcname unused|Queenie}}
* {{tcname unused|Rosal}}
* {{tcname unused|Samuel}}
* {{tcname unused|Tomas}}
|
* {{tcname unused|Umberto}}
* {{tcname unused|Venus}}
* {{tcname unused|Waldo}}
* {{tcname unused|Yayang}}
* {{tcname unused|Zeny}}
|}
&lt;div style=&quot;text-align:center&quot;&gt;'''Auxiliary list'''&lt;/div&gt;
{| style=&quot;width:90%;&quot;
|
* {{tcname unused|Agila}}
* {{tcname unused|Bagwis}}
|
* {{tcname unused|Chito}}
* {{tcname unused|Diego}}
|
* {{tcname unused|Elena}}
* {{tcname unused|Felino}}
|
* {{tcname unused|Gunding}}
* {{tcname unused|Harriet}}
|
* {{tcname unused|Indang}}
* {{tcname unused|Jessa}}
|}
{{clear}}

==Mga sanggunian==

[[Kategorya:Bagyo sa Pasipiko]]</text>
      <sha1>2p3f6nbvi1gtt99fkip33hecferuvm1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221421</id>
      <parentid>2221420</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T05:54:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* 21. Super Bagyong (Saudel) */</comment>
      <origin>2221421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12138" sha1="8jjtikdq3o5os01vvrfgnkfown57502" xml:space="preserve">{{Infobox hurricane season
| Track = 2026 Pacific typhoon season summary.png
| Basin = WPac
| Year = 2026
| First storm formed = Enero 13, 2026
| Last storm dissipated = Nagaganap
| Strongest storm name = Sinlaku
| Strongest storm winds = 115
| Strongest storm pressure = 905
| Average wind speed = 10
| Total depressions = 8
| Total storms = 6
| Total hurricanes = 1
| Total super = 1 total
| Fatalities = 31 total
| Damages = 483
| five seasons = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024|2024]], [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2025|2025]], '''2026''', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2027|2027]]'', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2028|2028]]''
| Atlantic season = Panahon ng bagyo sa Atlantiko ng 2026
| East Pacific season = Panahon ng bagyo sa Silangang Pasipiko ng 2026
| North Indian season = Panahon ng bagyo sa Hilagang India ng 2026
}}

Ang '''Panahon ng bagyo sa pasipiko ng 2026''' ay isang paparating na kaganapan taunang siklo ng bagyong pagbubuo sa kanlurang Karagatang Pasipiko. Ang yugto ay tatakbo sa buong 2026, kahit na ang karamihan sa mga tropikal na bagyo ay karaniwang nagkakaroon sa pagitan ng Mayo at Oktubre. 

Ang saklaw ng akdang ito ay may-hanggan sa Karagatang Pasipiko sa hilaga ng ekwador sa pagitan ng 100°E at ika-180 meridian. Sa loob ng hilagang-kanlurang Karagatang Pasipiko, mayroong dalawang magkahiwalay na ahensya na nagtatalaga ng mga pangalan sa mga tropikal na bagyo na kadalasang maaring humantong sa isang bagyo na may dalawang pangalan. Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA

==Pangalan sa mga bagyo==
Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA. Ang mga tropikal na depresyon na sinusubaybayan ng United States' Joint Typhoon Warning Center (JTWC) ay binibigyan ng numerong may &quot;W&quot; na suffix; W ibig sabihin kanluran, isang sanggunian sa kanlurang rehiyon ng Pasipiko.

{{clear}}

==Mga sistema==
===Nasa loob ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====1. Bagyong Ada (''Nokaen'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Enero 13
| Dissipated = Enero 22
| image = Nokaen 2026-01-17 0635Z.jpg
| track = Nokaen 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 50
| Pressure = 996
}}
{{clear}}

====2. Bagyong Basyang (''Penha'')====
{{See also|Bagyong Basyang (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Pebrero 3
| Dissipated = Pebrero 7
| image = Penha 2026-02-05 0441Z.jpg
| track = Penha 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 40
| Pressure = 1000
}}
{{clear}}

====5. Bagyong Caloy (''Hagupit'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 5
| Dissipated = Mayo 15
| image = Hagupit 2026-05-08 0015Z.jpg
| track = Hagupit 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 40
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====6. Bagyong Domeng (''Jangmi'')====
{{See also|Bagyong Domeng (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 26
| Dissipated = Hunyo 3
| image = JMA TD 08 2026-05-26 0428Z.jpg
| track = Jangmi 2026 path.png
| 10-min winds = 60
| 1-min winds = 70
| Pressure = 975
}}
{{clear}}

====7. Tropikal Depresyon Ester====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 3
| Dissipated = Hunyo 6
| image = JMA TD 09 06-03-2026.jpg
| track = Ester 2026 path.png
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====8. Bagyong Francisco (''Mekkhala'')====
{{See also|Bagyong Francisco (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 18
| Dissipated = Hunyo 27
| image = Mekkhala 2026-06-22 0250Z.png
| track = JMA TD 11 path.png
| 10-min winds = 100
| 1-min winds = 125
| Pressure = 925
}}
{{clear}}

====9. Bagyong Gardo (''Higos'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 22
| Dissipated = Hunyo 27
| image = Higos 2026-06-25 0615Z.jpg
| track = Higos 2026 path.png
| 10-min winds = 45
| 1-min winds = 50
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====10. Super Bagyong Inday (''Bavi'')====
{{See also|Super Bagyong Inday}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 15
| image = BAVI H9RGB 2026-07-04 0320z cropped.png
| track = Bavi 2026 path.png
| 10-min winds = 100
| 1-min winds = 140
| Pressure = 925
}}
{{clear}}

====11. Bagyong Henry (''Maysak'')====
{{See also|Bagyong Henry (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 7
| image = Maysak 2026-07-03 0040Z.png
| track = Maysak 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 35
| Pressure = 996
}}
{{clear}}

====12. Bagyong Josie (''Haishen'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 12
| Dissipated = Hulyo 14
| image = Haishen 2026-07-13 0430Z.jpg
| track = Haishen 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====13. Bagyong Kiyapo (''Noul'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 22
| Dissipated = Hulyo 27
| image = Noul 2026-07-24 0230Z.png
| track = Noul 2026 path.png
| 10-min winds = 75
| 1-min winds = 85
| Pressure = 960
}}
{{clear}}

====15. Bagyong Luis–Maymay (''Kujira'')====
{{See also|Bagyong Luis–Maymay}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 31
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Kujira 2026-08-05 0200Z.jpg
| track = Kujira 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====19. Bagyong Neneng (''Gaenari'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 18
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Neneng 2026-08-19 0440Z.jpg
| track = Gaenari 2026 path.png
| Prewinds = &lt;
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====21. Super Bagyong (''Saudel'')====
{{See also|Super Bagyong Obet}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 15
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Saudel 2026-08-22 2252Z.jpg
| track = Saudel 2026 path.png
| 10-min winds = 80
| 1-min winds = 120
| Pressure = 950
}}
{{clear}}

====22. Tropikal Depresyon (19W)====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 22
| Dissipated = kasalukuyan
| image = [[Talaksan:Temporary cyclone north.svg|150px]]
| track = 19W 2026 path.png
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 30
| Pressure = 1000
}}
{{clear}}

=====Mga bagyo sa bawat buwan ng 2026=====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
| '''[[Buwan (panahon)|Buwan]]'''
| {{center|'''[[Bagyo sa Pilipinas|Bagyo]]'''}}
|-
| Enero || Ada
|-
| Pebrero  || Basyang
|-
| Marso || rowspan=&quot;2&quot;| &lt;center&gt;{{grey|N/A}}&lt;/center&gt;
|-
| Abril  
|-
| Mayo || Caloy, Domeng
|-
| Hunyo || Ester, Francisco, Gardo
|-
| Hulyo || Henry, Inday, Josie, Kiyapo
|-
| Agosto || Luis-Maymay, Neneng, Obet
|-
| Setyembre || rowspan=&quot;4&quot;| &lt;center&gt;{{grey|N/A}}&lt;/center&gt;
|-
| Oktubre
|-
| Nobyembre 
|-
| Disyembre 
|}

===Nasa labas ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====3. Bagyong Nuri====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Marso 10
| Dissipated = Marso 13
| image = Nuri 2026-03-11 0404Z.jpg
| track = Nuri 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====4. Bagyong Sinlaku====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Abril 8
| Dissipated = Abril 20
| image = Sinlaku 2026-04-12 1547Z.jpg
| track = Sinlaku 2026 path.png
| 10-min winds = 115
| 1-min winds = 160
| Pressure = 905
}}
{{clear}}

====14. Super Bagyong Dolphin====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 26
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Dolphin 2026-07-29 1920Z.jpg
| track = Dolphin 2026 path.png
| 10-min winds = 110
| 1-min winds = 150
| Pressure = 910
}}
{{clear}}

====16. Bagyong Chan-hom====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 5
| Dissipated = Agosto 15
| image = Chan-hom 2026-08-11 0350Z.jpg
| track = Chan-hom 2026 path.png
| 10-min winds = 50
| 1-min winds = 50
| Pressure = 980
}} 
{{clear}}

====17. Bagyong Peilou====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 8{{refn|The JTWC recognises this system as a regeneration of Kujira, therefore it also has the same designation as Kujira.|group=&quot;nb&quot;}}
| Dissipated = Agosto 13
| image = Peilou 2026-08-10 0320Z.jpg
| track = Peilou 2026 path.png
| 10-min winds = 45
| 1-min winds = 40
| Pressure = 992
}}
{{clear}}

====18. Bagyong Nangka====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 11 
| Dissipated = Agosto 16
| image = Nangka 2026-08-13 0310Z.jpg
| track = Nangka 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 35
| Pressure = 990
}}
{{clear}}

====20. Bagyong Narra====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 17
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Narra 2026-08-22 0835Z.jpg
| track = Narra 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 35
| Pressure = 994
}}
{{clear}}

===Pilipinas===
{{See also|Talaan ng mga rinetirong pangalan bagyo sa Pilipinas}}
Ngayong panahon, gagamit ang [[Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko|PAGASA]] ng sarili nitong pamamaraan ng pagbibigay ng pangalan para sa mga bagyong bubuo sa o papasok sa kanilang tinukoy sa sariling [[Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas|sakop na responsibilidad]]. Sa panahon na ito, ginagamit ng PAGASA ang sumusunod na listahan ng mga pangalan, na huling ginamit noong [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2022|2022]] at muling gagamitin noong 2030, na na-update na may mga pagpapalit ng mga retiradong pangalan, kung mayroon man. Ang lahat ng mga pangalan ay pareho noong 2022 maliban kay ''Ada'', ''Francisco'', ''Kiyapo'' at ''Pilandok'', na pinalitan ang mga pangalang ''[[Bagyong Agaton|Agaton]]'', ''[[Bagyong Florita (2022)|Florita]]'', ''[[Bagyong Karding|Karding]]'' at ''[[Bagyong Paeng|Paeng]]'' pagkatapos nilang magretiro. Lahat ng tatlong bagong pangalan ay ginamit sa unang pagkakataon ngayon ng panahon.

{| style=&quot;width:100%;&quot;
|
* Ada (2601)
* [[Bagyong Basyang (2026)|Basyang]] (2602)
* Caloy (2605)
* [[Bagyong Domeng (2026)|Domeng]] (2606)
* Ester
|
* [[Bagyong Francisco (2026)|Francisco]] (2607)
* Gardo (2608)
* [[Bagyong Henry (2026)|Henry]] (2610)
* [[Super Bagyong Inday|Inday]] (2609)
* Josie (2611)
|
* [[Bagyong Kiyapo (2026)|Kiyapo]] (2612)
* [[Bagyong Luis–Maymay|Luis]] (2614)
* [[Bagyong Luis–Maymay|Maymay]] (2614)
* {{tcname active|Neneng (2620)}}
* {{tcname active|Obet}}
|
* {{tcname unused|Pilandok}}
* {{tcname unused|Queenie}}
* {{tcname unused|Rosal}}
* {{tcname unused|Samuel}}
* {{tcname unused|Tomas}}
|
* {{tcname unused|Umberto}}
* {{tcname unused|Venus}}
* {{tcname unused|Waldo}}
* {{tcname unused|Yayang}}
* {{tcname unused|Zeny}}
|}
&lt;div style=&quot;text-align:center&quot;&gt;'''Auxiliary list'''&lt;/div&gt;
{| style=&quot;width:90%;&quot;
|
* {{tcname unused|Agila}}
* {{tcname unused|Bagwis}}
|
* {{tcname unused|Chito}}
* {{tcname unused|Diego}}
|
* {{tcname unused|Elena}}
* {{tcname unused|Felino}}
|
* {{tcname unused|Gunding}}
* {{tcname unused|Harriet}}
|
* {{tcname unused|Indang}}
* {{tcname unused|Jessa}}
|}
{{clear}}

==Mga sanggunian==

[[Kategorya:Bagyo sa Pasipiko]]</text>
      <sha1>8jjtikdq3o5os01vvrfgnkfown57502</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221432</id>
      <parentid>2221421</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:09:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Pilipinas */</comment>
      <origin>2221432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12145" sha1="bdtrbk2hm43yvi02eheurleokf12q41" xml:space="preserve">{{Infobox hurricane season
| Track = 2026 Pacific typhoon season summary.png
| Basin = WPac
| Year = 2026
| First storm formed = Enero 13, 2026
| Last storm dissipated = Nagaganap
| Strongest storm name = Sinlaku
| Strongest storm winds = 115
| Strongest storm pressure = 905
| Average wind speed = 10
| Total depressions = 8
| Total storms = 6
| Total hurricanes = 1
| Total super = 1 total
| Fatalities = 31 total
| Damages = 483
| five seasons = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024|2024]], [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2025|2025]], '''2026''', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2027|2027]]'', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2028|2028]]''
| Atlantic season = Panahon ng bagyo sa Atlantiko ng 2026
| East Pacific season = Panahon ng bagyo sa Silangang Pasipiko ng 2026
| North Indian season = Panahon ng bagyo sa Hilagang India ng 2026
}}

Ang '''Panahon ng bagyo sa pasipiko ng 2026''' ay isang paparating na kaganapan taunang siklo ng bagyong pagbubuo sa kanlurang Karagatang Pasipiko. Ang yugto ay tatakbo sa buong 2026, kahit na ang karamihan sa mga tropikal na bagyo ay karaniwang nagkakaroon sa pagitan ng Mayo at Oktubre. 

Ang saklaw ng akdang ito ay may-hanggan sa Karagatang Pasipiko sa hilaga ng ekwador sa pagitan ng 100°E at ika-180 meridian. Sa loob ng hilagang-kanlurang Karagatang Pasipiko, mayroong dalawang magkahiwalay na ahensya na nagtatalaga ng mga pangalan sa mga tropikal na bagyo na kadalasang maaring humantong sa isang bagyo na may dalawang pangalan. Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA

==Pangalan sa mga bagyo==
Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA. Ang mga tropikal na depresyon na sinusubaybayan ng United States' Joint Typhoon Warning Center (JTWC) ay binibigyan ng numerong may &quot;W&quot; na suffix; W ibig sabihin kanluran, isang sanggunian sa kanlurang rehiyon ng Pasipiko.

{{clear}}

==Mga sistema==
===Nasa loob ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====1. Bagyong Ada (''Nokaen'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Enero 13
| Dissipated = Enero 22
| image = Nokaen 2026-01-17 0635Z.jpg
| track = Nokaen 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 50
| Pressure = 996
}}
{{clear}}

====2. Bagyong Basyang (''Penha'')====
{{See also|Bagyong Basyang (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Pebrero 3
| Dissipated = Pebrero 7
| image = Penha 2026-02-05 0441Z.jpg
| track = Penha 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 40
| Pressure = 1000
}}
{{clear}}

====5. Bagyong Caloy (''Hagupit'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 5
| Dissipated = Mayo 15
| image = Hagupit 2026-05-08 0015Z.jpg
| track = Hagupit 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 40
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====6. Bagyong Domeng (''Jangmi'')====
{{See also|Bagyong Domeng (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 26
| Dissipated = Hunyo 3
| image = JMA TD 08 2026-05-26 0428Z.jpg
| track = Jangmi 2026 path.png
| 10-min winds = 60
| 1-min winds = 70
| Pressure = 975
}}
{{clear}}

====7. Tropikal Depresyon Ester====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 3
| Dissipated = Hunyo 6
| image = JMA TD 09 06-03-2026.jpg
| track = Ester 2026 path.png
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====8. Bagyong Francisco (''Mekkhala'')====
{{See also|Bagyong Francisco (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 18
| Dissipated = Hunyo 27
| image = Mekkhala 2026-06-22 0250Z.png
| track = JMA TD 11 path.png
| 10-min winds = 100
| 1-min winds = 125
| Pressure = 925
}}
{{clear}}

====9. Bagyong Gardo (''Higos'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 22
| Dissipated = Hunyo 27
| image = Higos 2026-06-25 0615Z.jpg
| track = Higos 2026 path.png
| 10-min winds = 45
| 1-min winds = 50
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====10. Super Bagyong Inday (''Bavi'')====
{{See also|Super Bagyong Inday}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 15
| image = BAVI H9RGB 2026-07-04 0320z cropped.png
| track = Bavi 2026 path.png
| 10-min winds = 100
| 1-min winds = 140
| Pressure = 925
}}
{{clear}}

====11. Bagyong Henry (''Maysak'')====
{{See also|Bagyong Henry (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 7
| image = Maysak 2026-07-03 0040Z.png
| track = Maysak 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 35
| Pressure = 996
}}
{{clear}}

====12. Bagyong Josie (''Haishen'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 12
| Dissipated = Hulyo 14
| image = Haishen 2026-07-13 0430Z.jpg
| track = Haishen 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====13. Bagyong Kiyapo (''Noul'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 22
| Dissipated = Hulyo 27
| image = Noul 2026-07-24 0230Z.png
| track = Noul 2026 path.png
| 10-min winds = 75
| 1-min winds = 85
| Pressure = 960
}}
{{clear}}

====15. Bagyong Luis–Maymay (''Kujira'')====
{{See also|Bagyong Luis–Maymay}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 31
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Kujira 2026-08-05 0200Z.jpg
| track = Kujira 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====19. Bagyong Neneng (''Gaenari'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 18
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Neneng 2026-08-19 0440Z.jpg
| track = Gaenari 2026 path.png
| Prewinds = &lt;
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====21. Super Bagyong (''Saudel'')====
{{See also|Super Bagyong Obet}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 15
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Saudel 2026-08-22 2252Z.jpg
| track = Saudel 2026 path.png
| 10-min winds = 80
| 1-min winds = 120
| Pressure = 950
}}
{{clear}}

====22. Tropikal Depresyon (19W)====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 22
| Dissipated = kasalukuyan
| image = [[Talaksan:Temporary cyclone north.svg|150px]]
| track = 19W 2026 path.png
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 30
| Pressure = 1000
}}
{{clear}}

=====Mga bagyo sa bawat buwan ng 2026=====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
| '''[[Buwan (panahon)|Buwan]]'''
| {{center|'''[[Bagyo sa Pilipinas|Bagyo]]'''}}
|-
| Enero || Ada
|-
| Pebrero  || Basyang
|-
| Marso || rowspan=&quot;2&quot;| &lt;center&gt;{{grey|N/A}}&lt;/center&gt;
|-
| Abril  
|-
| Mayo || Caloy, Domeng
|-
| Hunyo || Ester, Francisco, Gardo
|-
| Hulyo || Henry, Inday, Josie, Kiyapo
|-
| Agosto || Luis-Maymay, Neneng, Obet
|-
| Setyembre || rowspan=&quot;4&quot;| &lt;center&gt;{{grey|N/A}}&lt;/center&gt;
|-
| Oktubre
|-
| Nobyembre 
|-
| Disyembre 
|}

===Nasa labas ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====3. Bagyong Nuri====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Marso 10
| Dissipated = Marso 13
| image = Nuri 2026-03-11 0404Z.jpg
| track = Nuri 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====4. Bagyong Sinlaku====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Abril 8
| Dissipated = Abril 20
| image = Sinlaku 2026-04-12 1547Z.jpg
| track = Sinlaku 2026 path.png
| 10-min winds = 115
| 1-min winds = 160
| Pressure = 905
}}
{{clear}}

====14. Super Bagyong Dolphin====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 26
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Dolphin 2026-07-29 1920Z.jpg
| track = Dolphin 2026 path.png
| 10-min winds = 110
| 1-min winds = 150
| Pressure = 910
}}
{{clear}}

====16. Bagyong Chan-hom====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 5
| Dissipated = Agosto 15
| image = Chan-hom 2026-08-11 0350Z.jpg
| track = Chan-hom 2026 path.png
| 10-min winds = 50
| 1-min winds = 50
| Pressure = 980
}} 
{{clear}}

====17. Bagyong Peilou====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 8{{refn|The JTWC recognises this system as a regeneration of Kujira, therefore it also has the same designation as Kujira.|group=&quot;nb&quot;}}
| Dissipated = Agosto 13
| image = Peilou 2026-08-10 0320Z.jpg
| track = Peilou 2026 path.png
| 10-min winds = 45
| 1-min winds = 40
| Pressure = 992
}}
{{clear}}

====18. Bagyong Nangka====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 11 
| Dissipated = Agosto 16
| image = Nangka 2026-08-13 0310Z.jpg
| track = Nangka 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 35
| Pressure = 990
}}
{{clear}}

====20. Bagyong Narra====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 17
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Narra 2026-08-22 0835Z.jpg
| track = Narra 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 35
| Pressure = 994
}}
{{clear}}

===Pilipinas===
{{See also|Talaan ng mga rinetirong pangalan bagyo sa Pilipinas}}
Ngayong panahon, gagamit ang [[Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko|PAGASA]] ng sarili nitong pamamaraan ng pagbibigay ng pangalan para sa mga bagyong bubuo sa o papasok sa kanilang tinukoy sa sariling [[Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas|sakop na responsibilidad]]. Sa panahon na ito, ginagamit ng PAGASA ang sumusunod na listahan ng mga pangalan, na huling ginamit noong [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2022|2022]] at muling gagamitin noong 2030, na na-update na may mga pagpapalit ng mga retiradong pangalan, kung mayroon man. Ang lahat ng mga pangalan ay pareho noong 2022 maliban kay ''Ada'', ''Francisco'', ''Kiyapo'' at ''Pilandok'', na pinalitan ang mga pangalang ''[[Bagyong Agaton|Agaton]]'', ''[[Bagyong Florita (2022)|Florita]]'', ''[[Bagyong Karding|Karding]]'' at ''[[Bagyong Paeng|Paeng]]'' pagkatapos nilang magretiro. Lahat ng tatlong bagong pangalan ay ginamit sa unang pagkakataon ngayon ng panahon.

{| style=&quot;width:100%;&quot;
|
* Ada (2601)
* [[Bagyong Basyang (2026)|Basyang]] (2602)
* Caloy (2605)
* [[Bagyong Domeng (2026)|Domeng]] (2606)
* Ester
|
* [[Bagyong Francisco (2026)|Francisco]] (2607)
* Gardo (2608)
* [[Bagyong Henry (2026)|Henry]] (2610)
* [[Super Bagyong Inday|Inday]] (2609)
* Josie (2611)
|
* [[Bagyong Kiyapo (2026)|Kiyapo]] (2612)
* [[Bagyong Luis–Maymay|Luis]] (2614)
* [[Bagyong Luis–Maymay|Maymay]] (2614)
* {{tcname active|Neneng (2620)}}
* {{tcname active|Obet (2621)}}
|
* {{tcname unused|Pilandok}}
* {{tcname unused|Queenie}}
* {{tcname unused|Rosal}}
* {{tcname unused|Samuel}}
* {{tcname unused|Tomas}}
|
* {{tcname unused|Umberto}}
* {{tcname unused|Venus}}
* {{tcname unused|Waldo}}
* {{tcname unused|Yayang}}
* {{tcname unused|Zeny}}
|}
&lt;div style=&quot;text-align:center&quot;&gt;'''Auxiliary list'''&lt;/div&gt;
{| style=&quot;width:90%;&quot;
|
* {{tcname unused|Agila}}
* {{tcname unused|Bagwis}}
|
* {{tcname unused|Chito}}
* {{tcname unused|Diego}}
|
* {{tcname unused|Elena}}
* {{tcname unused|Felino}}
|
* {{tcname unused|Gunding}}
* {{tcname unused|Harriet}}
|
* {{tcname unused|Indang}}
* {{tcname unused|Jessa}}
|}
{{clear}}

==Mga sanggunian==

[[Kategorya:Bagyo sa Pasipiko]]</text>
      <sha1>bdtrbk2hm43yvi02eheurleokf12q41</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221436</id>
      <parentid>2221432</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:11:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* 13. Bagyong Kiyapo (Noul) */</comment>
      <origin>2221436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12180" sha1="i3guspz6xkuruaq7zof0bwwda807mr5" xml:space="preserve">{{Infobox hurricane season
| Track = 2026 Pacific typhoon season summary.png
| Basin = WPac
| Year = 2026
| First storm formed = Enero 13, 2026
| Last storm dissipated = Nagaganap
| Strongest storm name = Sinlaku
| Strongest storm winds = 115
| Strongest storm pressure = 905
| Average wind speed = 10
| Total depressions = 8
| Total storms = 6
| Total hurricanes = 1
| Total super = 1 total
| Fatalities = 31 total
| Damages = 483
| five seasons = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024|2024]], [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2025|2025]], '''2026''', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2027|2027]]'', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2028|2028]]''
| Atlantic season = Panahon ng bagyo sa Atlantiko ng 2026
| East Pacific season = Panahon ng bagyo sa Silangang Pasipiko ng 2026
| North Indian season = Panahon ng bagyo sa Hilagang India ng 2026
}}

Ang '''Panahon ng bagyo sa pasipiko ng 2026''' ay isang paparating na kaganapan taunang siklo ng bagyong pagbubuo sa kanlurang Karagatang Pasipiko. Ang yugto ay tatakbo sa buong 2026, kahit na ang karamihan sa mga tropikal na bagyo ay karaniwang nagkakaroon sa pagitan ng Mayo at Oktubre. 

Ang saklaw ng akdang ito ay may-hanggan sa Karagatang Pasipiko sa hilaga ng ekwador sa pagitan ng 100°E at ika-180 meridian. Sa loob ng hilagang-kanlurang Karagatang Pasipiko, mayroong dalawang magkahiwalay na ahensya na nagtatalaga ng mga pangalan sa mga tropikal na bagyo na kadalasang maaring humantong sa isang bagyo na may dalawang pangalan. Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA

==Pangalan sa mga bagyo==
Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA. Ang mga tropikal na depresyon na sinusubaybayan ng United States' Joint Typhoon Warning Center (JTWC) ay binibigyan ng numerong may &quot;W&quot; na suffix; W ibig sabihin kanluran, isang sanggunian sa kanlurang rehiyon ng Pasipiko.

{{clear}}

==Mga sistema==
===Nasa loob ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====1. Bagyong Ada (''Nokaen'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Enero 13
| Dissipated = Enero 22
| image = Nokaen 2026-01-17 0635Z.jpg
| track = Nokaen 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 50
| Pressure = 996
}}
{{clear}}

====2. Bagyong Basyang (''Penha'')====
{{See also|Bagyong Basyang (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Pebrero 3
| Dissipated = Pebrero 7
| image = Penha 2026-02-05 0441Z.jpg
| track = Penha 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 40
| Pressure = 1000
}}
{{clear}}

====5. Bagyong Caloy (''Hagupit'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 5
| Dissipated = Mayo 15
| image = Hagupit 2026-05-08 0015Z.jpg
| track = Hagupit 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 40
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====6. Bagyong Domeng (''Jangmi'')====
{{See also|Bagyong Domeng (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 26
| Dissipated = Hunyo 3
| image = JMA TD 08 2026-05-26 0428Z.jpg
| track = Jangmi 2026 path.png
| 10-min winds = 60
| 1-min winds = 70
| Pressure = 975
}}
{{clear}}

====7. Tropikal Depresyon Ester====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 3
| Dissipated = Hunyo 6
| image = JMA TD 09 06-03-2026.jpg
| track = Ester 2026 path.png
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====8. Bagyong Francisco (''Mekkhala'')====
{{See also|Bagyong Francisco (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 18
| Dissipated = Hunyo 27
| image = Mekkhala 2026-06-22 0250Z.png
| track = JMA TD 11 path.png
| 10-min winds = 100
| 1-min winds = 125
| Pressure = 925
}}
{{clear}}

====9. Bagyong Gardo (''Higos'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 22
| Dissipated = Hunyo 27
| image = Higos 2026-06-25 0615Z.jpg
| track = Higos 2026 path.png
| 10-min winds = 45
| 1-min winds = 50
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====10. Super Bagyong Inday (''Bavi'')====
{{See also|Super Bagyong Inday}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 15
| image = BAVI H9RGB 2026-07-04 0320z cropped.png
| track = Bavi 2026 path.png
| 10-min winds = 100
| 1-min winds = 140
| Pressure = 925
}}
{{clear}}

====11. Bagyong Henry (''Maysak'')====
{{See also|Bagyong Henry (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 7
| image = Maysak 2026-07-03 0040Z.png
| track = Maysak 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 35
| Pressure = 996
}}
{{clear}}

====12. Bagyong Josie (''Haishen'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 12
| Dissipated = Hulyo 14
| image = Haishen 2026-07-13 0430Z.jpg
| track = Haishen 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====13. Bagyong Kiyapo (''Noul'')====
{{See also|Bagyong Kiyapo (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 22
| Dissipated = Hulyo 27
| image = Noul 2026-07-24 0230Z.png
| track = Noul 2026 path.png
| 10-min winds = 75
| 1-min winds = 85
| Pressure = 960
}}
{{clear}}

====15. Bagyong Luis–Maymay (''Kujira'')====
{{See also|Bagyong Luis–Maymay}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 31
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Kujira 2026-08-05 0200Z.jpg
| track = Kujira 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====19. Bagyong Neneng (''Gaenari'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 18
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Neneng 2026-08-19 0440Z.jpg
| track = Gaenari 2026 path.png
| Prewinds = &lt;
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}

====21. Super Bagyong (''Saudel'')====
{{See also|Super Bagyong Obet}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 15
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Saudel 2026-08-22 2252Z.jpg
| track = Saudel 2026 path.png
| 10-min winds = 80
| 1-min winds = 120
| Pressure = 950
}}
{{clear}}

====22. Tropikal Depresyon (19W)====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 22
| Dissipated = kasalukuyan
| image = [[Talaksan:Temporary cyclone north.svg|150px]]
| track = 19W 2026 path.png
| 10-min winds = 30
| 1-min winds = 30
| Pressure = 1000
}}
{{clear}}

=====Mga bagyo sa bawat buwan ng 2026=====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
| '''[[Buwan (panahon)|Buwan]]'''
| {{center|'''[[Bagyo sa Pilipinas|Bagyo]]'''}}
|-
| Enero || Ada
|-
| Pebrero  || Basyang
|-
| Marso || rowspan=&quot;2&quot;| &lt;center&gt;{{grey|N/A}}&lt;/center&gt;
|-
| Abril  
|-
| Mayo || Caloy, Domeng
|-
| Hunyo || Ester, Francisco, Gardo
|-
| Hulyo || Henry, Inday, Josie, Kiyapo
|-
| Agosto || Luis-Maymay, Neneng, Obet
|-
| Setyembre || rowspan=&quot;4&quot;| &lt;center&gt;{{grey|N/A}}&lt;/center&gt;
|-
| Oktubre
|-
| Nobyembre 
|-
| Disyembre 
|}

===Nasa labas ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====3. Bagyong Nuri====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Marso 10
| Dissipated = Marso 13
| image = Nuri 2026-03-11 0404Z.jpg
| track = Nuri 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}

====4. Bagyong Sinlaku====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Abril 8
| Dissipated = Abril 20
| image = Sinlaku 2026-04-12 1547Z.jpg
| track = Sinlaku 2026 path.png
| 10-min winds = 115
| 1-min winds = 160
| Pressure = 905
}}
{{clear}}

====14. Super Bagyong Dolphin====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 26
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Dolphin 2026-07-29 1920Z.jpg
| track = Dolphin 2026 path.png
| 10-min winds = 110
| 1-min winds = 150
| Pressure = 910
}}
{{clear}}

====16. Bagyong Chan-hom====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 5
| Dissipated = Agosto 15
| image = Chan-hom 2026-08-11 0350Z.jpg
| track = Chan-hom 2026 path.png
| 10-min winds = 50
| 1-min winds = 50
| Pressure = 980
}} 
{{clear}}

====17. Bagyong Peilou====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 8{{refn|The JTWC recognises this system as a regeneration of Kujira, therefore it also has the same designation as Kujira.|group=&quot;nb&quot;}}
| Dissipated = Agosto 13
| image = Peilou 2026-08-10 0320Z.jpg
| track = Peilou 2026 path.png
| 10-min winds = 45
| 1-min winds = 40
| Pressure = 992
}}
{{clear}}

====18. Bagyong Nangka====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 11 
| Dissipated = Agosto 16
| image = Nangka 2026-08-13 0310Z.jpg
| track = Nangka 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 35
| Pressure = 990
}}
{{clear}}

====20. Bagyong Narra====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 17
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Narra 2026-08-22 0835Z.jpg
| track = Narra 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 35
| Pressure = 994
}}
{{clear}}

===Pilipinas===
{{See also|Talaan ng mga rinetirong pangalan bagyo sa Pilipinas}}
Ngayong panahon, gagamit ang [[Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko|PAGASA]] ng sarili nitong pamamaraan ng pagbibigay ng pangalan para sa mga bagyong bubuo sa o papasok sa kanilang tinukoy sa sariling [[Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas|sakop na responsibilidad]]. Sa panahon na ito, ginagamit ng PAGASA ang sumusunod na listahan ng mga pangalan, na huling ginamit noong [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2022|2022]] at muling gagamitin noong 2030, na na-update na may mga pagpapalit ng mga retiradong pangalan, kung mayroon man. Ang lahat ng mga pangalan ay pareho noong 2022 maliban kay ''Ada'', ''Francisco'', ''Kiyapo'' at ''Pilandok'', na pinalitan ang mga pangalang ''[[Bagyong Agaton|Agaton]]'', ''[[Bagyong Florita (2022)|Florita]]'', ''[[Bagyong Karding|Karding]]'' at ''[[Bagyong Paeng|Paeng]]'' pagkatapos nilang magretiro. Lahat ng tatlong bagong pangalan ay ginamit sa unang pagkakataon ngayon ng panahon.

{| style=&quot;width:100%;&quot;
|
* Ada (2601)
* [[Bagyong Basyang (2026)|Basyang]] (2602)
* Caloy (2605)
* [[Bagyong Domeng (2026)|Domeng]] (2606)
* Ester
|
* [[Bagyong Francisco (2026)|Francisco]] (2607)
* Gardo (2608)
* [[Bagyong Henry (2026)|Henry]] (2610)
* [[Super Bagyong Inday|Inday]] (2609)
* Josie (2611)
|
* [[Bagyong Kiyapo (2026)|Kiyapo]] (2612)
* [[Bagyong Luis–Maymay|Luis]] (2614)
* [[Bagyong Luis–Maymay|Maymay]] (2614)
* {{tcname active|Neneng (2620)}}
* {{tcname active|Obet (2621)}}
|
* {{tcname unused|Pilandok}}
* {{tcname unused|Queenie}}
* {{tcname unused|Rosal}}
* {{tcname unused|Samuel}}
* {{tcname unused|Tomas}}
|
* {{tcname unused|Umberto}}
* {{tcname unused|Venus}}
* {{tcname unused|Waldo}}
* {{tcname unused|Yayang}}
* {{tcname unused|Zeny}}
|}
&lt;div style=&quot;text-align:center&quot;&gt;'''Auxiliary list'''&lt;/div&gt;
{| style=&quot;width:90%;&quot;
|
* {{tcname unused|Agila}}
* {{tcname unused|Bagwis}}
|
* {{tcname unused|Chito}}
* {{tcname unused|Diego}}
|
* {{tcname unused|Elena}}
* {{tcname unused|Felino}}
|
* {{tcname unused|Gunding}}
* {{tcname unused|Harriet}}
|
* {{tcname unused|Indang}}
* {{tcname unused|Jessa}}
|}
{{clear}}

==Mga sanggunian==

[[Kategorya:Bagyo sa Pasipiko]]</text>
      <sha1>i3guspz6xkuruaq7zof0bwwda807mr5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arius Raposas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337458</id>
    <revision>
      <id>2221386</id>
      <parentid>2220759</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T01:11:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11086" sha1="jyd3u4mcbfpoqjcaut3nu25tdb0y0pd" xml:space="preserve">{{Short description|Filipino historian}}
{{Infobox person
| name        = Arius Lauren Raposas
| image       = File:Arius Raposas as featured by the documentary film Gomburza (2023).png
| imagesize   =
| caption     = 
| birth_name  = 
| birth_date  = {{Birth date|1996|01|01}}
| birth_place = Marikina, Metro Manila
| death_date  = 
| death_place = 
| citizenship = Philippines
| alma_mater  = [[University of the Philippines Diliman]]
| other_names = Al Raposas
| occupation  = {{unbulleted list| [[Historyador]]| [[Agham pampolitika|Siyentipiko pampolitika]]| [[lingkod bayan|Lingkod Bayan]]| [[Manunulat]]}}
| awards      = {{unbulleted list| ''Parangal ng Gintong Pluma''| Influencer of the Year for Filipino History 2025| Icons of Change 2025| ''Dangal ng Lahi'' Award| ''Natatanging Bayaning Pilipino sa Larangan ng Kasaysayan''| ''Natatanging Pilipino na Naglilingkod sa Tao at sa Bayan'' | 2026 International Literary Award for Author of the Year| Charles Dickens Medal for Literary Excellence| Mega Golden Quill Award| Philippine Public Service Leadership Award| Asian Pillars Award}}
| website     = 
}}
Si '''Arius Raposas''' (ipinanganak noong Enero 1, 1996) ay isang Pilipinong historyador,&lt;ref name=&quot;sadje&quot;&gt;{{cite journal |last1=Sadje |first1=Hadje Cresencio |title=Grassroots Theology in the Philippines as a Third Way Beyond Pentecostal and Liberation Theologies |journal=QUEST: Studies on Religion &amp; Culture in Asia |date=14 June 2018 |volume=3 |url=https://www.theology.cuhk.edu.hk/quest/index.php/quest/article/view/59 |access-date=1 August 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=A SURVEY OF CHRISTIAN CHURCHES/DENOMINATIONS WITH VALID BAPTISM |url=https://studylib.net/doc/25543814/ecdf-on-valid-baptisms |website=CATHOLIC BISHOPS CONFERENCE OF THE PHILIPPINES |access-date=3 August 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;novel&quot;&gt;{{cite web |last1=Tachibana |first1=Maria |title=Historical novel &quot;Revolution: 80 Days&quot; offers global, never-before-seen perspective on Gomburza and the 1872 Cavite Mutiny |url=https://www.prfree.org/@mtachibana/historical-novel-revolution-80-days-offers-global-never-before-seen-perspective-on-gomburza-and-the-1872-cavite-mutiny-3rmwee77jmn4 |website=PRFree |access-date=3 August 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ein&quot;&gt;{{cite web |last1=Tachibana |first1=Maria |title=Historical novel Revolution: 80 Days offers global, never-before-seen perspective on Gomburza and the 1872 Cavite Mutiny |url=https://www.einnews.com/pr_news/584439506/historical-novel-revolution-80-days-offers-global-never-before-seen-perspective-on-gomburza-and-the-1872-cavite-mutiny |website=EINPresswire |date=4 August 2022 |access-date=5 August 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Le |first1=Yenlinh |title=Maria Orosa - A war hero and nutritionist who saved thousands of lives |url=https://reclaimed.jusnet.co.uk/2022/05/31/maria-orosa-a-war-hero-and-nutritionist-who-saved-thousands-of-lives/ |website=Reclaimed Magazine |date=May 31, 2022 |access-date=5 June 2024 }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;, [[Agham pampolitika|siyentipiko pampolitika]],&lt;ref name=malaya&gt;{{cite web |title=Before the Bells |url=https://malaya.com.ph/weekender/arts-culture/before-the-bells/ |website=Malaya Business Insight |date=August 8, 2026 |access-date=8 August 2026 }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; lingkod bayan,&lt;ref name=&quot;gpa&quot;&gt;{{cite web |title=Heroes Gallery |url=https://gawadpilipino.com/gallery/ |website=Gawad Pilipino Awards |access-date=21 January 2026 }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; at manunulat.&lt;ref&gt;{{cite web |title=What? #PinoyScifi |url=https://www.8lettersbooks.com/what-pinoyscifi/ |website=8Letters |date=2 December 2022 |access-date=24 May 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=List of Filipino Authors, Writers and Their Books |url=https://peoplaid.com/2019/10/21/list-filipino-authors/ |website=PeoPlaid |date=21 October 2019 |access-date=24 May 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Authors Show® Lineup For The Week Of August 15, 2022 |url=https://www.24-7pressrelease.com/press_releases_by_date/20220816/2 |access-date=24 May 2024}}&lt;/ref&gt;

Tinaguriang pinakabatang historyador ng bansa (''nation's youngest historian'') sa Pilipinas dahil sa kanyang maagang paglitaw sa [[Midya (pakikipagtalastasan)|pambansang media]], kilala rin siya sa pagkakaroon ng mga gantimpala at gawaing pang-akademiko sa kasaysayan, agham pampolitika, pananalapi at ekonomiya, ugnayang pandaigdig, at pampublikong pangangasiwa.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Arius Lauren Raposas AD Scientific Index 2025 |url=https://www.adscientificindex.com/scientist/arius-lauren-raposas/5145449 |website=AD Scientific Index |access-date=9 July 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=PARALLEL SESSION 3A: PUBLIC SECTOR TRANSFORMATIONS |url=http://www.eropa.co/daily-bulletin1/parallel-session-3a-public-sector-transformations |website=EROPA |access-date=9 July 2025}}&lt;/ref&gt; Natunghayan na rin siya sa media sa labas ng Pilipinas, gaya ng mga bansa sa Europa, Africa, Amerika, at Asya, nagpapatibay sa kanyang posisyon bilang isa sa pinakamaimpluwensiya na Pilipinong historyador sa buong mundo. Mayroon siyang websayt sa kasaysayan na kilala bilang ''Filipino Historian'', kung saan lagpas isang bilyong katao sa mahigit 100 bansa sa buong mundo na ang nakabasa nito mula sa pagkatatag noong 2012. Nominado ito sa Society and Politics category ng Bloggys: the Philippine Blogging Awards noong 2015, sa Blogosphere Awards (ngayon ay bCreator Awards) noong 2018, at sa Open Publishing Awards noong 2021. Ang kaakibat nitong kilusan na ''History, Civics, and Culture Philippines'' ay may humigit kumulang 8,000 kasapi.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Top 100 Philippines Blogs And Websites To Follow in 2021 |url=https://blog.feedspot.com/philippines_blogs/ |website=Feedspot |date=13 December 2017 |access-date=20 January 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Liwanag |first1=Tim |title=First Filipino Gets a Real Blogger Recognition Award |url=https://www.goodreads.com/author_blog_posts/15518768-first-filipino-gets-a-real-blogger-recognition-award |website=Goodreads |access-date=1 August 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Liwanag |first1=Tim |title=First Filipino Gets a Real Blogger Recognition Award |url=https://firstfilipino.blogspot.com/2017/08/first-filipino-gets-real-blogger.html |website=First Filipino |date=3 August 2017 |access-date=24 May 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=history-ph.blogspot.com ranking |url=https://www.similarweb.com/website/history-ph.blogspot.com/ |website=Similarweb |access-date=9 July 2025}}&lt;/ref&gt; Bilang student leader, nagbabala at nagbigay ng mga solusyon si Raposas tungkol sa patuloy na paghina ng demokratikong partisipasyon at pagbuo ng mga bagong pinuno mula sa mga kabataan. Bilang lingkod bayan, nakapagsilbi si Raposas sa iba't-ibang ahensya ng pamahalaan, kasama na ang [[Kagawaran ng Kalusugan]] (Department of Health), [[Senado ng Pilipinas]] (Senate), [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] (House of Representatives), [[Kagawaran ng Kapaligiran at Likas na Yaman]] (Department of Environment and Natural Resources), at Kagawaran ng Pananahanang Pantao at Pagpapaunlad ng Kalunsuran (Department of Human Settlements and Urban Development).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Icons of Change Metro Manila 2025 - Arius Lauren Raposas |url=https://www.goodwall.io/posts/arius-lauren-raposas-chief-of-9ff14307 |website=Goodwall |access-date=9 July 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Icon of Change Metro Manila 2025 (Arius Lauren Raposas) |url=https://www.youtube.com/watch?v=Y5SCEVZbw4c |website=YouTube | date=April 13, 2025 |access-date=9 July 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Arius Lauren Raposas |url=https://www.linkedin.com/in/arius-raposas/ |website=LinkedIn |access-date=22 Marso 2026}}&lt;/ref&gt; Noong 2022, naging finalist si Raposas ng Timpalak Mario I. Miclat sa Pagsasalin, na inorganisa ng Filipinas Institute of Translation (FIT) upang isalin ang nobelang Hapon na [[Kokoro]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=LITERARY CALENDAR, 2022 |url=https://journals.upd.edu.ph/index.php/lik/article/download/9435/8345/ |website=UPD Journals |access-date=24 May 2024 |archive-date=24 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524023814/https://journals.upd.edu.ph/index.php/lik/article/download/9435/8345/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Freelancer Index: Al Raposas |url=https://www.translatorscafe.com/cafe/member242823.htm |website=Translator Cafe |access-date=9 July 2025}}&lt;/ref&gt; Isa si Raposas sa mga ekspertong natampok sa pelikula ng [[Pambansang Komisyong Pangkasaysayan]] noong 2023 na pinamagatang [[Gomburza]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=GOMBURZA (An NHCP Documentary) |url=https://www.youtube.com/watch?v=iUlf9KtbqC8 |website=YouTube | date=30 March 2023 |access-date=17 May 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=GOMBURZA (An NHCP Documentary) |url=https://hdhub.net/titles/578753/gomburza-an-nhcp-documentary |website=HDHub |access-date=17 May 2024 }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Film Review: GOMBURZA AN NHCP DOCUMENTARY |url=https://pinoyrebyu.wordpress.com/2024/02/11/gomburza-an-nhcp-documentary/ |website=Society of Filipino Film Reviewers |date=11 February 2024 |access-date=17 May 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=GOMBURZA (AN NHCP DOCUMENTARY) |url=https://flixi.com/movies/gomburza-1 |website=flixi |access-date=24 May 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Another good look at the Gomburza |url=https://www.pressreader.com/philippines/daily-tribune-philippines/20230207/282170770303656 |access-date=17 May 2024 |agency=The Daily Tribune}}&lt;/ref&gt; Noong 2024, nanguna si Raposas sa kategoryang [[Pampublikong pangangasiwa|Public Administration]] mula sa talaan ng mga siyentipiko na hango sa [[University of the Philippines]] ayon sa AD Scientific Index.&lt;ref&gt;{{cite web |title=University of the Philippines Open University Scientists Subject Rankings |url=https://www.adscientificindex.com/subject-rankings/?subject=Business+%26+Management+%2F+Public+Administration&amp;university=University+of+the+Philippines+Open+University |website=AD Scientific Index |access-date=10 December 2025}}&lt;/ref&gt; Noong 2025, nominado si Raposas sa The Outstanding Young Men of the Philippines (TOYM) para sa kanyang karera sa iba't ibang larangan.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

==Mga kawing panlabas==
* [https://scholar.google.com/citations?hl=en&amp;user=jPnfMkQAAAAJ Arius Raposas sa Google Scholar]
* [https://www.yugatech.com/author/arius/ Arius Raposas sa YugaTech]
* [https://www.youtube.com/watch?v=NBgFW3krXmc Pagtampok kay Arius Raposas sa 2023 Manila International Book Fair]
* [https://notablepeopleproject.org/arius_raposas Arius Raposas sa The Notable People Project]
* [https://history-ph.blogspot.com/ Website ng Filipino Historian]
{{Authority control}}

[[Category:Ipinanganak noong 1996]]
[[Category:Kasaysayan ng Pilipinas]]
[[Category:Mga historyador]]
[[Category:Mga manunulat]]
[[Category:Mga manunulat mula sa Pilipinas]]
[[Category:Mga Pilipino]]</text>
      <sha1>jyd3u4mcbfpoqjcaut3nu25tdb0y0pd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tagagamit:Lolbet101</title>
    <ns>2</ns>
    <id>338719</id>
    <revision>
      <id>2221405</id>
      <parentid>2221022</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T04:37:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lolbet101</username>
        <id>163542</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Pangalawang bugso (Second wave) */</comment>
      <origin>2221405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4502" sha1="lhvxtq8cn2p0i0h9dlc54lljcddj7q5" xml:space="preserve">{{Userboxtop
| float = right
}}
{{Userbox
| id = [[File:Metawiki.svg|45px]]
| info = Ang tagagamit na ito ay may [[w:metawiki:User:Lolbet101|Meta-Wiki]] na account.
}}
{{Userbox
|id=[[File:Wikipedia-logo-v2-en.svg|45px]]
|info= Ang tagagamit na ito ay may [[w:en:User:Lolbet101|English Wikipedia]] na account.
}}
{{Userbox
| id = [[File:Wikipedia-logo-v2-simple.svg|45px]]
| info = Ang tagagamit na ito ay may [[w:simple:User:Lolbet101|Simple English Wikipedia]] na account.
}}
{{Userbox
| id = [[File:Billiards balls.jpg|45px]]
| info = Ang tagagamit na ito ay paminsan-minsan o bihirang naglalaro ng [[bilyar]].
}}
{{Userbox
| id = [[File:Size Comparison - Gonggong with Earth and Moon.svg|45px]]
| info = Ang tagagamit na ito ay interesado sa mga paghahambing ng laki. (''size comparisons'').
}}
{{Userbox
| id = [[File:Orion Nebula - Hubble 2006 mosaic 18000.jpg|45px]]
| info = Ang tagagamit na ito ay interesado sa [[astronomiya]].
}}
{{Userbox
| id = [[File:Blue computer icon.svg|45px]]
| info = Ang tagagamit na ito ay interesado sa [[Kompyuter|kompyuters]].
}}
{{Userbox
| id = [[File:Nuvola Math and Inf.svg|45px]]
| info = Ang tagagamit na ito ay mahilig matuto sa [[matematika]].
}}
{{Userbox
| id = [[File:Rubik's cube.svg|45px]]
| info = Ang tagagamit na ito ay kayang bumuo ng [[Rubik's Cube|Rubik's cube]].
}}
{{Userbox
| id = [[File:Smartphone - game-icons.svg|45px]]
| info = Ang tagagamit na ito ay naglalaro ng mga [[Larong bidyo|larong mobile]].
}}
{{Userboxbottom}}

Tl: Kumusta! Ako si Lolbet101. Nasisiyahan akong gumawa ng mga artikulo sa Wikipedia tungkol sa kalawakan at iba pang mga paksa. Gumagawa at nagpapabuti ako ng mga artikulo sa Tagalog.

En: ''Hello! I am Lolbet101. I enjoy creating Wikipedia articles about space and other topics. I make and improve articles in Tagalog.''

== Mga artikulong ginawa ko sa Tagalog ==
(En: ''Articles I made in Tagalog'')

'''Paalala:''' Huwag po sanang i-click ang mga {{Color|Crimson|pulang link}} na ito maliban na lang kung hihingi kayo ng pahintulot.

('''''Note:''' Please don't click these {{Color|Crimson|red links}} unless you ask permission.'')

=== Unang bugso (''First wave'') ===

{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Hulyo 6-Agosto 2026 (Kabuuan: 38)}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
* [[6-7]]
* [[Amerikanisasyon]]
* [[Android 17]]
* [[Baby Dolls]]
* [[Bagong Pangkalahatang Katalogo]]
* [[Bituing neutron]]
* [[Call of Duty: Mobile|''Call of Duty: Mobile'']]
* [[Centaurus A]]
* [[Galaksiyang Triangulum]]
* [[Grok AI]]
* [[Katalogong Messier]]
* [[Lindol sa Colombia (2026)]]
* [[Meta AI]]
* [[Microsoft Copilot]]
* [[Milya]]
* [[NGC 1]]
* [[NGC 3109]]
* [[NGC 7840]]
* [[Omega Centauri]]
* [[Pagsabog ng sinag gamma]]
* [[Pamamaril sa paaralan sa Tacloban noong 2026]]
* [[Pamamaril sa paaralan sa Zamboanga noong 2026]]
* [[Paskong pang-ilaw]]
* [[Perplexity AI]]
* [[Procyon]]
* [[Programang Artemis]]
* [[PSR B1257+12]]
* [[Pulang higante]]
* [[Pulang superhigante]]
* [[Pulang unano]]
* [[Pulsar]]
* [[Puting unano]]
* [[Rukbat]] (Alpha Sagittarii)
* [[Serye ng Pera ng Bagong Henerasyon]]
* [[Sining Kristiyano]]
* [[Sverker Johansson]]
* [[Vega]] (Alpha Lyrae)
* [[Windows 11]]
|}
{{col-end}}
{{hidden end}}

=== Pangalawang bugso (''Second wave'') ===

{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Disyembre 2026-Pebrero 2027 (Kabuuan: 40)}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
* [[A Minecraft Movie|''A Minecraft Movie'']]
* [[A Minecraft Movie Squared|''A Minecraft Movie Squared'']]
* [[Artemis I]]
* [[Artemis II]]
* [[Artemis III]]
* [[BABYMONSTER]]
* [[Betelgeuse]] (Alpha Orionis)
* [[Blender (software)]]
* [[C++ (wikang pamprograma)]]
* [[Counter-Strike 2|''Counter-Strike 2'']]
* [[Ebolusyon ng bituin]]
* [[Ekwasyong parisukat]]
* [[ESO 593-8]]
* [[Honkai: Star Rail|''Honkai: Star Rail'']]
* [[IC 1101]]
* [[Lua (wikang pamprograma)]]
* [[Magnetar]]
* [[Mga Ulap ng Magellano]]
* [[Nebulang Alimango]] (Messier 1)
* [[Nebulang Singsing]] (Messier 57)
* [[NGC 1300]]
* [[NGC 1316]]
* [[NGC 247]]
* [[NGC 4889]]
* [[NGC 55]]
* [[NGC 6872]]
* [[NGC 6946]]
* [[Nickelback]]
* [[Pangkalahatang Katalogong Uppsala]]
* [[Planong Cartesian]]
* [[Polaris]] (Alpha Ursae Minoris)
* [[Pollux (bituin)]] (Beta Geminorum)
* [[PSR B1620-26]]
* [[PSR J0952-0607]]
* [[RPTV (programang telebisyon)]]
* [[Simple Plan]]
* [[Steam (serbisyo)]]
* [[Unity (makinang laro)]]
* [[Vivo (teknolohiyang kompanya)]]
* [[VY Canis Majoris]]
|}
{{col-end}}
{{hidden end}}</text>
      <sha1>lhvxtq8cn2p0i0h9dlc54lljcddj7q5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Super Bagyong Inday</title>
    <ns>0</ns>
    <id>338792</id>
    <revision>
      <id>2221428</id>
      <parentid>2216973</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:06:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Pinsala */</comment>
      <origin>2221428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1451" sha1="qsqcljjqjfy39iaiqtzjg24890r3qzc" xml:space="preserve">{{For|[[Bagyo]]|Bagyong Inday (2022)}}
{{Infobox hurricane
| Name = Super Bagyong Inday (''Bavi'')
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 16
| image = Bavi 2026-07-05 2220Z.jpg
| 10-min winds = 100
| 1-min winds = 140
| Pressure = 925
| Hurricane season = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026]]
}}

Ang '''Super Bagyong Inday''' (Pagtatalagang Pandaigdig: '''Super Bagyong Bavi''') ang kasalukuyang bagyo at ika-9 bagyong papasok at ang ikalawang bagyong pumasok sa buwan ng Hulyo 2026 sa Pilipinas.

==Mityorolohikal==
[[Talaksan:Bavi 2026 path.png|thumb|Ang galaw ng Super Bagyong Inday.]]
Mag tataas mula sa Signals ang PAGASA habang papalapit ang bagyo.


Ang laki ng bagyong Inday ay  ''approx.'' 1,800 kilometero o higit pa dahil sa laki at sakop ang buong Pilipinas sa lapad sa Karagatang Pasipiko.

==Banta==
Itataas ang Signal 1, 2 o hanggang 3 ang Dulong [[Hilagang Luzon]] kabilang ang lalawigan ng mga [[Batanes]] at [[Cagayan]].

==Pinsala==
Unang tumama ang bagyo sa mga isla ng Marianas kabilang ang ''Rota'' kung saan dumaan ang &quot;eye wall&quot; nito., Na nagdulot ng malawakang pinsala, mga kabahayan at ilang establisyemento.

{{S-start}}
{{Succession box|before=[[Bagyong Henry (2026)|Henry]]|title=Kapalitan|years=Inday|after=Josie}}
{{S-end}}

==Mga pananda==
{{notelist}}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:2026 sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Super Bagyo sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas ng 2026]]</text>
      <sha1>qsqcljjqjfy39iaiqtzjg24890r3qzc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Miss Universe 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>338862</id>
    <revision>
      <id>2221367</id>
      <parentid>2220709</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T15:07:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Allyriana000</username>
        <id>119761</id>
      </contributor>
      <origin>2221367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71962" sha1="7z42vqm62krccnqsnf7h49xhmmwu3xb" xml:space="preserve">
{{Infobox beauty pageant|date=24 Nobyembre 2026|venue=José Miguel Agrelot Coliseum, San Juan, Porto Riko|broadcaster={{Hlist|[[Roku]]|[[Telemundo]]|[[TV Azteca]]}}|debuts={{Hlist|Niher|Republika ng Konggo|San Martin|Uganda}}|returns={{Hlist|Albanya|Alemanya|Austrya|Hamayka|Hordan|Kamerun|Kenya|Lupangyelo|Maldibas|Maruekos|Mongolya|Montenegro|Sierra Leone|Suriname|Tunisya|Usbekistan}}|before=[[Miss Universe 2025|2025]]}}

Ang '''Miss Universe 2026''' ang magiging ika-75 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na nakatakdang gaganapin sa José Miguel Agrelot Coliseum sa San Juan, Porto Riko, sa 24 Nobyembre 2026.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Kokoronahan ni [[Fátima Bosch]] ng Mehiko ang kaniyang papalit sa pagtatapos ng kaganapan.

== Kaligiran ==

=== Lokasyon at petsa ng kompetisyon ===
[[Talaksan:Coliseum_of_Puerto_Rico_(03).jpg|thumb|José Miguel Agrelot Coliseum, ang lokasyon ng Miss Universe 2026]]
Noong 23 Setyembre 2025, inanunsyo ng [[Miss Universe|Miss Universe Organization]] na gaganapin ang edisyong ito sa Porto Riko sa ikaapat na pagkakataon, pagkatapos ng [[Miss Universe 1972|1972]], [[Miss Universe 2001|2001]], at [[Miss Universe 2002|2002.]]&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico to host 75th Miss Universe pageant next year |url=https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cosulich |first=Bianca |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universo en Puerto Rico: lo que debes saber del aniversario 75 |trans-title=Miss Universe in Puerto Rico: What you need to know about the 75th anniversary |url=https://marieclaire.com.mx/miss-universo-2026-puerto-rico/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923204633/https://marieclaire.com.mx/miss-universo-2026-puerto-rico/ |archive-date=23 Setyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=Marie Claire |language=es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Ramos Rosado |first=Víctor |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026 se celebrará en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026 will be held in Puerto Rico |work=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-2026-se-celebrara-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250928045010/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-2026-se-celebrara-en-puerto-rico/ |archive-date=28 Setyembre 2025}}&lt;/ref&gt; Kinumpirma ni Jennifer González-Colón, ang Gobernador ng Puerto Rico, ang pagpili at inanunsyo na sumang-ayon ang kaniyang administrasyon na maglaan ng kabuuang {{US$|9 million}} sa pampublikong pondo upang pondohan ang pangunguna nito ng kompetisyon, na pangangasiwaan ng Puerto Rico Tourism Company at Discover Puerto Rico.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico To Host Miss Universe 2026 In A Celebration Of Latino Pride |url=https://belatina.com/puerto-rico-miss-universe-2026-celebration-latino-pride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307001204/https://belatina.com/puerto-rico-miss-universe-2026-celebration-latino-pride/ |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=BeLatina |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Muchacho |first=Enrique |date=21 Nobyembre 2025 |title=Economic and Tourism opportunity with Miss Universe 2026 |url=https://www.wjournalpr.com/top-stories/economic-and-tourism-opportunity-with-miss-universe-2026/article_45866058-ed3b-4e24-9a40-926a73a8ea9f.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121221746/https://www.wjournalpr.com/top-stories/economic-and-tourism-opportunity-with-miss-universe-2026/article_45866058-ed3b-4e24-9a40-926a73a8ea9f.html |archive-date=21 Nobyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=WJournal |language=en}}&lt;/ref&gt; Itinalaga ng mga tagapag-ayos ang José Miguel Agrelot Coliseum sa San Juan, Porto Riko, bilang ang lokasyon ng kompetisyon, na nakatakdang gaganapin sa Nobyembre 2026.&lt;ref&gt;{{cite news |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026 se llevará a cabo en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026 will be held in Puerto Rico |website=Metro Puerto Rico |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2025/09/23/miss-universe-2026-se-llevara-a-cabo-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923202932/https://www.metro.pr/entretenimiento/2025/09/23/miss-universe-2026-se-llevara-a-cabo-en-puerto-rico/ |archive-date=23 Setyembre 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Valdez |first=Cynthia |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026: Puerto Rico será la sede de la 75a edición del certamen en su aniversario de diamante |trans-title=Miss Universe 2026: Puerto Rico will host the 75th edition of the pageant on its diamond anniversary |url=https://www.hola.com/us-es/celebrities/20250923857526/miss-universe-2026-sede-puerto-rico-75-edicion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923201347/https://www.hola.com/us-es/celebrities/20250923857526/miss-universe-2026-sede-puerto-rico-75-edicion/ |archive-date=23 Setyembre 2025 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=¡Hola! |language=es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico to host 75th Miss Universe pageant next year |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260517042411/https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |archive-date=17 Mayo 2026}}&lt;/ref&gt;

Noong 18 Disyembre, ipinatigil ni Willianette Robles Cancel, ang direktor ehekutibo ng Puerto Rico Tourism Company, ang mga pagbabayad nito sa Miss Universe at nanawagan ng isang pagpupulong sa pagitan ng kanilang mga delegasyon upang talakayin ang &quot;ilang nakabinbing isyu at mga bagong kinakailangan para sa pagdaraos ng kompetisyon&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |date=12 Disyembre 2025 |title=Puerto Rico gov't halts funds disbursement for Miss Universe 2026 — report |url=https://www.philstar.com/lifestyle/business-life/2025/12/12/2493745/puerto-rico-govt-halts-funds-disbursement-miss-universe-2026-report |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260420032723/https://www.philstar.com/lifestyle/business-life/2025/12/12/2493745/puerto-rico-govt-halts-funds-disbursement-miss-universe-2026-report |archive-date=20 Abril 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[The Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |date=10 Disyembre 2025 |title=Gobierno detiene desembolso de fondos a Miss Universe |trans-title=Government halts disbursement of funds to Miss Universe |url=https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-detiene-desembolso-de-fondos-a-miss-universe/article_2d2e76f4-3377-4691-8632-0792e4198d62.html |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}&lt;/ref&gt; Nangyari ang suspensyon matapos humarap sa ilang mga isyu ang kompetisyon, kabilang ang [[Miss Universe 2025|mga iregularidad sa resulta]] ng nakaraang edisyon at ang paglulunsad ng pamahalaan ng Mehiko ng imbestigasyon sa pangulo ng Miss Universe na si Raúl Rocha sa mga kaso ng droga, gasolina, at pagpupuslit ng armas.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sanchez |first=Fabiola |date=5 Disyembre 2025 |title=Mexico freezes Miss Universe co-owner's bank accounts during organized crime investigation |url=https://apnews.com/article/mexico-miss-universe-organized-crime-probe-68da9ec3acfb656446b901df2306f152 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251228131125/https://apnews.com/article/mexico-miss-universe-organized-crime-probe-68da9ec3acfb656446b901df2306f152 |archive-date=28 Disyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=AP News |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=25 Abril 2026 |title=Puerto Rico’s hosting of 75th Miss Universe pageant is pushing through |url=https://entertainment.inquirer.net/665476/puerto-ricos-hosting-of-75th-miss-universe-pageant-is-pushing-through |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt; 

Pagsapit ng Marso 2026, napagkasunduan na ng delegasyon na ipagpatuloy ang pangunguna ng kompetisyon sa teritoryo.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Menéndez Sanabria |first=Pedro |date=4 Marso 2026 |title=En su etapa final negociación entre gobierno y Miss Universe |trans-title=In its final stage, negotiations between the government and Miss Universe |url=https://www.elvocero.com/escenario/en-su-etapa-final-negociaci-n-entre-gobierno-y-miss-universe/article_add00e58-73ce-4543-a307-86259aa6dd65.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307213532/https://www.elvocero.com/escenario/en-su-etapa-final-negociaci-n-entre-gobierno-y-miss-universe/article_add00e58-73ce-4543-a307-86259aa6dd65.html |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}&lt;/ref&gt; Kabilang sa mga kundisyong ipinataw ng pamahalaan ng Porto Riko sa kasunduan ay ang pagbawi ni Rocha sa kaniyang pakikilahok sa pangunguna ng edisyon upang &quot;pangalagaan ang imahe ng Porto Riko&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |last2=Aponte Inostroza |first2=Carlos |date=19 Pebrero 2026 |title=¿Qué condiciones está imponiendo el gobierno para la celebración de Miss Universe en Puerto Rico? |url=https://www.elvocero.com/escenario/qu-condiciones-est-imponiendo-el-gobierno-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-en-puerto/article_a684dbda-62d5-4b62-bf06-573453e07fd6.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307181719/https://www.elvocero.com/escenario/qu-condiciones-est-imponiendo-el-gobierno-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-en-puerto/article_a684dbda-62d5-4b62-bf06-573453e07fd6.html |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}&lt;/ref&gt; Pagsapit ng Abril 2026, natapos ng pamahalaan ng Porto Riko ang pagbayad nito sa Miss Universe.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |date=28 Abril 2026 |title=Gobierno finaliza pagos para la celebración de Miss Universe 2026 en la Isla |trans-title=Government finalizes payments for the Miss Universe 2026 pageant on the island |url=https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-finaliza-pagos-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-2026-en-la-isla/article_63dd3de8-5ff6-42c2-aa52-02a694991a2c.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260505154733/https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-finaliza-pagos-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-2026-en-la-isla/article_63dd3de8-5ff6-42c2-aa52-02a694991a2c.html |archive-date=5 Mayo 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}&lt;/ref&gt; Noong 22 Hulyo 2026, inanunsyo ng Miss Universe Organization na ang opisyal na petsa ng kompetisyon ay sa 24 Nobyembre 2026.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Santiago |first=Camille |date=23 Hulyo 2026 |title=75th Miss Universe coronation night to be held on November 24 in Puerto Rico |url=https://philstarlife.com/news-and-views/828719-miss-universe-coronation-night-nov-24?page=2 |access-date=23 Hulyo 2026 |website=Philstar Life |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Pagpili ng mga kandidata ===
Mula sa mga kandidatang itinalaga noong 21 Hulyo 2026, Walong kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang mga bansa/teritoryo matapos maging isang runner-up sa kanilang kompetisyong pambansa o matapos mapili sa isang ''casting process'', at dalawang kandidata ang iniluklok matapos ang pag-urong ng orihinal na nagwagi.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Maeva Toumbou Dani portera Mayotte à Miss Universe|trans-title=Maeva Toumbou Dani will represent Mayotte at Miss Universe|url=https://www.linfokwezi.fr/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe/|url-status=live|website=L'info Kwezi|language=fr|date=25 Mayo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260525080044/https://www.linfokwezi.fr/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe/|archive-date=25 Mayo 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=(VIDEO) ¡Atendé lo que le pidieron a esta modelo para ser Miss Universo Paraguay!|trans-title=(VIDEO) Check out what they asked of this model to become Miss Universe Paraguay!|url=https://www.popular.com.py/2026/03/23/video-atende-lo-que-le-pidieron-a-esta-modelo-para-ser-miss-universo-paraguay/|url-status=live|website=Popular.com.py|language=es|date=23 Marso 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260324013405/https://www.popular.com.py/2026/03/23/video-atende-lo-que-le-pidieron-a-esta-modelo-para-ser-miss-universo-paraguay/|archive-date=24 Marso 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Napa|first=Renzo|date=14 Abril 2026|title=Miss Perú 2026: cuándo, dónde y cómo ver en vivo la coronación de la sucesora de Karla Bacigalupo con Fátima Bosch|trans-title=Miss Peru 2026: When, where and how to watch live the coronation of Karla Bacigalupo's successor with Fátima Bosch|url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301|url-status=live|website=Radio Programas del Perú|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260415102922/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301|archive-date=15 Abril 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;

==== Mga pagpalit ====
Pinalitan ni Weiyi Chen si Xinying Zhu bilang kinatawan ng Tsina sa edisyong ito matapos lumagpas sa limitasyon ng edad ng Miss Universe China si Zhu.&lt;ref&gt;{{cite news |date=3 Enero 2025 |title=安徽姑娘朱馨颖 荣膺第73姐环球小姐中国区总冠军 |language=zh-Hans |trans-title=Anhui girl Zhu Xinying won the 73rd Miss Universe China title |website=163.com |url=https://www.163.com/dy/article/JKVURC9K0514F1M4.html |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508195802/https://www.163.com/dy/article/JKVURC9K0514F1M4.html |archive-date=8 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{cite news |last=Nguyen |first=An |date=11 Abril 2025 |title=Miss Universe China Xinying Zhu stripped of title for 'inability to fulfill duties' |website=VnExpress |url=https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/miss-universe-china-xinying-zhu-stripped-of-title-for-inability-to-fulfill-duties-4872860.html |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506014757/https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/miss-universe-china-xinying-zhu-stripped-of-title-for-inability-to-fulfill-duties-4872860.html |archive-date=6 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt; Pinalitan ni Medina Ermekova si Anara Esengeldieva bilang kinatawan ng Kirgistan sa edisyong ito sa hindi isiniwalat na dahilan.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Turdubek |first=Aigyrov |date=25 Setyembre 2025 |title=Ayana Rasul kyzy crowned Miss Kyrgyzstan 2025 |language=en |website=24.kg |url=https://24.kg/english/344917_Ayana_Rasul_kyzy_crowned_Miss_Kyrgyzstan_2025/ |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926211033/https://24.kg/english/344917_Ayana_Rasul_kyzy_crowned_Miss_Kyrgyzstan_2025/ |archive-date=26 Setyembre 2025}}&lt;/ref&gt;

Noong 28 Mayo 2026, bumitiw ang Miss France sa Miss Universe Organization dahil sa mga kontrobersiyang pumalibot sa nakaraang edisyon.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Panwar |first=Sanya |date=24 Nobyembre 2025 |title=Miss France organisation reconsidering participation in Miss Universe pageant amid all the controversies in 2025: Report |language=en |website=Hindustan Times |url=https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/miss-france-organisation-reconsidering-participation-in-miss-universe-pageant-amid-all-the-controversies-in-2025-report-101763955415487.html |url-status=live |access-date=6 Disyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251206201634/https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/miss-france-organisation-reconsidering-participation-in-miss-universe-pageant-amid-all-the-controversies-in-2025-report-101763955415487.html |archive-date=6 Disyembre 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Evangelista |first=Jessica Ann |date=26 Nobyembre 2025 |title=France signals exit from Miss Universe; Ghana–Guyana director steps down |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/640595/france-signals-exit-from-miss-universe-ghana-guyana-director-steps-down-from-post |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260303222157/https://entertainment.inquirer.net/640595/france-signals-exit-from-miss-universe-ghana-guyana-director-steps-down-from-post |archive-date=3 Marso 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 Mayo 2026 |title=Miss Univers 2026 : une décision sans précédent, pourquoi le comité Miss France quitte le concours |language=fr |trans-title=Miss Universe 2026: an unprecedented decision, why the Miss France committee is leaving the competition |website=L'Internaute |url=https://www.linternaute.com/television/programme/10586214-miss-univers-2026-une-decision-sans-precedent-pourquoi-le-comite-miss-france-quitte-le-concours/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260528121931/https://www.linternaute.com/television/programme/10586214-miss-univers-2026-une-decision-sans-precedent-pourquoi-le-comite-miss-france-quitte-le-concours/ |archive-date=28 Mayo 2026}}&lt;/ref&gt; Dahil dito, hindi magpapatuloy sa kompetisyon si Miss France 2025 Angélique Angarni-Filopon.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Lanciego |first=Milla |date=18 Disyembre 2024 |title=Angélique Angarni-Filopon privée de Miss Univers et Miss Monde à cause de son âge ? Elle rectifie |language=fr |trans-title=Angélique Angarni-Filopon deprived of Miss Universe and Miss World because of her age? She corrects herself |website=[[Paris Match]] |url=https://www.parismatch.com/people/angelique-angarni-filopon-privee-de-miss-univers-et-miss-monde-cause-de-son-age-elle-rectifie-244860 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251018213339/https://www.parismatch.com/people/angelique-angarni-filopon-privee-de-miss-univers-et-miss-monde-cause-de-son-age-elle-rectifie-244860 |archive-date=18 Oktubre 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson |date=29 Mayo 2026 |title=Miss Universe France enters new era under direct global leadership |url=https://tribune.net.ph/2026/05/29/miss-universe-france-enters-new-era-under-direct-global-leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260530035847/https://tribune.net.ph/2026/05/29/miss-universe-france-enters-new-era-under-direct-global-leadership |archive-date=30 Mayo 2026 |access-date=26 Hulyo 2026 |website=[[Daily Tribune]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

Lalahok dapat si Eunike Lioe bilang kinatawan ng Suriname sa edisyong ito.&lt;ref&gt;{{cite news |date=7 November 2025 |title=Tjin A Koeng: 'Nieuwe Miss Suriname gaat uitstekend om met kritiek' |language=nl |trans-title=Tjin A Koeng: 'The new Miss Suriname handles criticism very well' |website=Suriname Herald |url=https://www.srherald.com/suriname/2025/11/07/tjin-a-koeng-nieuwe-miss-suriname-gaat-uitstekend-om-met-kritiek/ |url-status=live |access-date=3 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251203104231/https://www.srherald.com/suriname/2025/11/07/tjin-a-koeng-nieuwe-miss-suriname-gaat-uitstekend-om-met-kritiek/ |archive-date=3 December 2025}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, dahil sa pagbabago ng prangkisa sa bansang iyon, hindi makakalahok si Lioe sa patimpalak, at itinalaga ng bagong may-ari ng prangkisa si Maruschka Sahiboe bilang kinatawan ng Suriname.&lt;ref&gt;{{cite news |date=3 Agosto 2026 |title=Geen Miss Universe-deelname voor Miss Suriname 2026 Eunike Kishundat Lioe-A-Joe |language=nl |trans-title=No Miss Universe participation for Miss Suriname 2026 Eunike Kishundat Lioe-A-Joe |website=Waterkant |url=https://www.waterkant.net/suriname/2026/08/03/geen-miss-universe-deelname-voor-miss-suriname-2026-eunike-kishundat-lioe-a-joe/ |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803153440/https://www.waterkant.net/suriname/2026/08/03/geen-miss-universe-deelname-voor-miss-suriname-2026-eunike-kishundat-lioe-a-joe/ |archive-date=3 Agosto 2026}}&lt;/ref&gt; Ipinatalsik si Luren Márquez ng kaniyang pambansang organisasyon bilang kinatawan ng Peru sa hindi isiniwalat na dahilan.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Napa |first=Renzo |date=15 Abril 2026 |title=Luren Márquez: quién es la nueva Miss Perú 2026, conductora y promotora cultural rumbo al Miss Universo |language=es |trans-title=Luren Márquez: who is the new Miss Peru 2026, host and cultural promoter on her way to Miss Universe |website=Radio Programas del Perú |url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-quien-es-luren-marquez-nueva-reina-de-belleza-y-su-trayectoria-noticia-1684485 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260416032509/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301?itlk=iksiguiente |archive-date=16 Abril 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=14 Agosto 2026 |title=Miss Peru Luren Márquez dethroned ahead of Miss Universe 2026: The country doesn’t have a traditional runner-up |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260814918157/miss-peru-luren-marquez-dethroned-miss-universe-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260815111414/https://www.hola.com/us/celebrities/20260814918157/miss-peru-luren-marquez-dethroned-miss-universe-2026/ |archive-date=15 Agosto 2026 |access-date=17 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}&lt;/ref&gt; 

==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ====
Lalahok sa unang pagkakataon ang mga bansang Niher, Republika ng Konggo, San Martin, at Uganda sa edisyong ito.&lt;ref name=&quot;MUUGA2026&quot;&gt;{{cite news |last=Ngobi |first=Muhammad |date=14 Mayo 2026 |title=Uganda officially launches historic first-ever local Miss Universe journey |language=en |website=UG Bulletin |url=https://www.ugbulletin.co.ug/uganda-officially-launches-historic-first-ever-local-miss-universe-journey/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260515014620/https://www.ugbulletin.co.ug/uganda-officially-launches-historic-first-ever-local-miss-universe-journey/ |archive-date=15 May 2026}}&lt;/ref&gt; Babalik sa edisyong ito ang mga bansang Hordan na huling sumali noong [[Miss Universe 1960|1960]]; Tunisya na huling sumali noong [[Miss Universe 1971|1971]]; Austrya na huling sumali noong [[Miss Universe 2017|2017]];&lt;ref&gt;{{cite web |title=Unsere Website wird derzeit neu gestaltet, um den Managementwechsel zu unterstützen und Ihnen schon bald ein neues Online-Erlebnis bieten zu können |trans-title=Our website is currently being redesigned to support the management change and to offer you a new online experience soon |url=https://www.missuniverse-austria.at/de/home-provisoire |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418080540/https://www.missuniverse-austria.at/de/home-provisoire |archive-date=18 Abril 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Miss Universe Austria |language=de-AT}}&lt;/ref&gt; Sierra Leone na huling sumali noong [[Miss Universe 2019|2019]];&lt;ref&gt;{{cite web |title=One night. Two crowns. One purpose. |url=https://www.althyri.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529055844/https://www.althyri.com/ |archive-date=29 Mayo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Althyri |language=en}}&lt;/ref&gt; Maruekos na huling sumali noong [[Miss Universe 2021|2021]]; at Albanya, Alemanya, Hamayka, Kamerun, Kenya, Lupangyelo, Maldibas, Mongolya, Montenegro, Suriname, at Usbekistan na huling sumali noong [[Miss Universe 2024|2024]].&lt;ref&gt;{{cite news |date=22 Mayo 2026 |title='Miss Universe Albania 2026', the event where the public will be part of the show |language=en |website=Tirana Post |url=https://tiranapost.al/english/stil-jete/miss-universe-albania-2026-eventi-ku-publiku-do-te-jete-pjese-e-show-t-i543651 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522145926/https://tiranapost.al/english/stil-jete/miss-universe-albania-2026-eventi-ku-publiku-do-te-jete-pjese-e-show-t-i543651 |archive-date=22 Mayo 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Beleheka |first=Mercedes |date=26 Pebrero 2026 |title=Miss Cameroun 2025 : Audrey Black Moutongo, la nouvelle reine |language=fr |trans-title=Miss Cameroon 2025: Audrey Black Moutongo, the new queen |website=Magazine Pages Jaunes |url=https://magazine.pagesjaunes.online/miss-cameroun-2025-audrey-black-moutongo-la-nouvelle-reine/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315042814/https://magazine.pagesjaunes.online/miss-cameroun-2025-audrey-black-moutongo-la-nouvelle-reine/ |archive-date=15 Marso 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Les inscriptions pour le casting 2026 sont ouvertes |trans-title=Registration for the 2026 casting call is now open |url=https://www.missuniverse-germany.de/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418083303/https://www.missuniverse-germany.de/ |archive-date=18 Abril 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Miss Universe Germany |language=fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Pálsson |first=Magnús Jochum |date=2 Pebrero 2026 |title=Þær keppa í Ungfrú Ísland 2026 |language=is |trans-title=They are competing in Miss Iceland 2026 |website=Vísir |url=https://www.visir.is/g/20262837776d/thaer-keppa-i-ung-fru-is-land-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260203063711/https://www.visir.is/g/20262837776d/thaer-keppa-i-ung-fru-is-land-2026 |archive-date=3 Pebrero 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MUJAM2026&quot;&gt;{{cite news |last=Jackson |first=Kevin |date=4 Marso 2026 |title=New format for Miss Universe Jamaica, organisers opting for parish competitions |language=en |website=Jamaica Observer |url=https://www.jamaicaobserver.com/2026/03/04/new-format-miss-universe-jamaica-organisers-opting-parish-competitions/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260304175314/https://www.jamaicaobserver.com/2026/03/04/new-format-miss-universe-jamaica-organisers-opting-parish-competitions/ |archive-date=4 Marso 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Wakesho |first=Jael |date=9 Mayo 2026 |title=Miss Universe Kenya 2026 opens doors wide as it drops age, weight, relationship barriers |language=en |website=The Standard |url=https://www.standardmedia.co.ke/business/entertainment/article/2001547316/miss-universe-kenya-2026-opens-doors-wide-as-it-drops-age-weight-relationship-barriers |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260511055319/https://www.standardmedia.co.ke/business/entertainment/article/2001547316/miss-universe-kenya-2026-opens-doors-wide-as-it-drops-age-weight-relationship-barriers |archive-date=11 Mayo 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=10 Abril 2026 |title=75 дахь удаагийн &quot;Miss Universe&quot; тэмцээнд Монголыг төлөөлөх гоо бүсгүйг шалгаруулна |language=mn |trans-title=Mongolia to be represented at 75th Miss Universe Pageant |website=News.mn |url=https://news.mn/r/2860155/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260411042258/https://news.mn/r/2860155/ |archive-date=11 Abril 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=6 Hunyo 2026 |title=Sonte në ekranin e Tv Klan &quot;Miss Universe Albania &amp; Kosovo 2026&quot; |language=sq |trans-title=Tonight on Tv Klan screen &quot;Miss Universe Albania &amp; Kosovo 2026&quot; |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/sonte-ne-ekranin-e-tv-klan-miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607111404/https://tvklan.al/sonte-ne-ekranin-e-tv-klan-miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |archive-date=7 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt; 

== Mga kandidata ==
Ang mga sumusunod na kandidata ay kumpirmadong lalahok:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 95%;&quot;
!Bansa/Teritoryo
!Kandidata
!Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}}
!Bayan
|-
|{{flagdeco|ALB}} [[Albanya]]
|{{sortname|Jogersa|Beqiri|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=Jorgesa Beqiri dhe Evisa Pacolli fituese të &quot;Miss Universe Albania &amp; Kosova 2026&quot;, spektakli magjik në TV Klan |language=sq |trans-title=Jorgesa Beqiri and Evisa Pacolli winners of &quot;Miss Universe Albania &amp; Kosovo 2026&quot;, the magical spectacle on TV Klan |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/lajme-tv-klan-7-qershor-2026-ora-0040 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607133643/https://tvklan.al/lajme-tv-klan-7-qershor-2026-ora-0040 |archive-date=7 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|24
|Shkodër
|-
|{{flagicon|ANG}} [[Angola|Anggola]]
|{{sortname|Wanderléia|Rodrigues|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Pedro |first=Francisco |date=1 Disyembre 2025 |title=Wanderleia Rodrigues eleita Miss Angola edição 2025 |language=pt |trans-title=Wanderleia Rodrigues elected Miss Angola 2025 |website=Jornal de Angola |url=https://www.jornaldeangola.ao/noticias/3/sociedade/653334/wanderleia-rodrigues-eleita--miss-angola-edi%C3%A7%C3%A3o-2025 |access-date=22 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722010929/https://www.jornaldeangola.ao/noticias/3/sociedade/653334/wanderleia-rodrigues-eleita--miss-angola-edi%C3%A7%C3%A3o-2025|archive-date=22 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|23
|Cuanza Norte
|-
|{{flagdeco|ARG}} [[:en:Miss_Argentina|Argentina]]
|{{sortname|Tamara|Rogouski|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=26 Mayo 2026 |title=Quién es Tamara Rogouski, la nueva Miss Universo Argentina 2026 |language=es |trans-title=Who is Tamara Rogouski, the new Miss Universe Argentina 2026? |website=El Litoral |url=https://www.ellitoral.com/nosotros/tamara-rogouski-nueva-miss-universo-argentina_0_FV2TJrqjZW.html |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260526020837/https://www.ellitoral.com/nosotros/tamara-rogouski-nueva-miss-universo-argentina_0_FV2TJrqjZW.html |archive-date=26 Mayo 2026}}&lt;/ref&gt;
|28
|Puerto Iguazú
|-
|{{flagicon|BHS}} [[Bahamas]]
|{{sortname|Shawndra |Henfield|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Moss |first=Shavaughn |date=24 Hulyo 2026 |title=Shawndra Henfield crowned Miss Universe Bahamas 2026 |language=en |website=The Nassau Guardian |url=https://www.thenassauguardian.com/lifestyles/shawndra-henfield-crowned-miss-universe-bahamas-2026/article_f25dd91c-d6d5-40ad-8b42-510052a48739.html |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260724121624/https://www.thenassauguardian.com/lifestyles/shawndra-henfield-crowned-miss-universe-bahamas-2026/article_f25dd91c-d6d5-40ad-8b42-510052a48739.html |archive-date=24 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|24
|Exuma
|-
|{{flagicon|BEL}} [[Belhika]]
|{{sortname|Olga |Lombardo|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lierde |first=Morgane Van |date=22 Pebrero 2026 |orig-date=21 Pebrero 2026 |title=Voici qui est la nouvelle Miss Belgique 2026 |trans-title=Voici qui est la nouvelle Miss Belgique 2026 |url=https://www.lalibre.be/lifestyle/2026/02/21/voici-qui-est-la-nouvelle-miss-belgique-2026-6F4IMPJO25EGTLSRQWY4LRG5XY/ |access-date=21 Hulyo 2026 |website=La Libre |language=fr}}&lt;/ref&gt;
|22
|Leuven
|-
|{{flagicon|BLZ}} [[Belise|Belis]]
|{{sortname|Caleigh-Rose|West|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Caleigh-Rose West crowned Miss Universe Belize 2026|url=https://www.breakingbelizenews.com/2026/08/16/caleigh-rose-west-crowned-miss-universe-belize-2026/|website=Breaking Belize News|date=16 Agosto 2026|access-date=17 Agosto 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|Lungsod ng Belis
|-
|{{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]]
|{{sortname|Clara|Vegas|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Sequeiros |first=Judith |date=4 Disyembre 2025 |title=Clara Vegas es la nueva Miss Venezuela y representará al país en el Miss Universe 2026 en Puerto Rico |language=es |trans-title=Clara Vegas is the new Miss Venezuela and will represent the country at Miss Universe 2026 in Puerto Rico |website=La República |url=https://larepublica.pe/entretenimiento/2025/12/04/clara-vegas-fue-coronada-como-miss-venezuela-2025-y-representara-al-pais-en-el-miss-universe-2026-en-puerto-rico-295212 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205035617/https://larepublica.pe/entretenimiento/2025/12/04/clara-vegas-fue-coronada-como-miss-venezuela-2025-y-representara-al-pais-en-el-miss-universe-2026-en-puerto-rico-295212 |archive-date=5 Disyembre 2025}}&lt;/ref&gt;
|24
|Chacao
|-
|{{flagdeco|BLR}} [[Biyelorusya]]
|{{sortname|Aliya |Karotkaya|nolink=1}}
|21
|[[Minsk]]
|-
|{{Flagicon|Bonaire}} [[Bonaire]]
|{{sortname|Caroline|Porras|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Hofstra |first=Hans |date=5 Hulyo 2026 |title=Caroline Porras wint Miss Universe Bonaire 2026 |language=nl |trans-title=Caroline Porras wins Miss Universe Bonaire 2026 |website=Bonaire.nu |url=https://www.bonaire.nu/nieuws/evenementen/92089/caroline-porras-wint-miss-universe-bonaire-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260705160743/https://www.bonaire.nu/nieuws/evenementen/92089/caroline-porras-wint-miss-universe-bonaire-2026 |archive-date=5 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|24
|Antriol
|-
|{{flagicon|BOT}} [[Botswana]]
|{{sortname|Dabilo|Moses|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 Pebrero 2026 |title=Moses crown without the catwalk |url=https://dailynews.gov.bw/news-detail/89848 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Daily News |language=en}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Gaborone]]
|-
|{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]]
|{{sortname|Marcella |Kozinski|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 Hulyo 2026 |title=Marcella Kozinski é coroada Miss Universe Brasil 2026 |trans-title=Marcella Kozinski is crowned Miss Universe Brazil 2026 |url=https://record.r7.com/miss-universe-brasil/marcella-kozinski-e-coroada-miss-universe-brasil-2026-26072026/ |access-date=26 Hulyo 2026 |website=Record |language=pt-BR}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Curitiba]]
|-
|{{flagicon|BUL}} [[Bulgarya]]
|{{sortname|Anna-Maria|Babau|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=21 Hulyo 2026 |title=Анна Мария Бабау е „Мис Вселена България 2026&quot; – ще представи страната на 75-ото издание в Пуерто Рико |trans-title=Anna Maria Babau is Miss Universe Bulgaria 2026 – she will represent the country at the 75th edition in Puerto Rico |url=https://town.bg/anna-mariya-babau-e-mis-vselena-balgariya-2026-sthe-predstavi-stranata-na-75-oto-izdanie-v-puerto-riko/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260721131212/https://town.bg/anna-mariya-babau-e-mis-vselena-balgariya-2026-sthe-predstavi-stranata-na-75-oto-izdanie-v-puerto-riko/ |archive-date=21 Hulyo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Town Bulgaria |language=bg}}&lt;/ref&gt;
|33
|[[Sofia]]
|-
|{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]]
|{{sortname|Valeria |Mena|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=26 July 2026 |title=¡Tenemos nueva reina! Valeria Mena, Miss Oruro, es coronada Miss Bolivia Universo 2026 |trans-title=We have a new queen! Valeria Mena, Miss Oruro, is crowned Miss Bolivia Universe 2026 |url=https://www.reduno.com.bo/miss-bolivia-2026/tenemos-nueva-reina-valeria-mena-miss-oruro-es-coronada-miss-bolivia-universo-2026-2026725231012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260726032417/https://www.reduno.com.bo/miss-bolivia-2026/miss-residentes-japon-conquista-la-corona-de-miss-bolivia-internacional-2026-202672522947 |archive-date=26 July 2026 |access-date=26 July 2026 |website=[[Red Uno de Bolivia]] |language=es}}&lt;/ref&gt;
|23
|Oruro
|-
|{{flagdeco|CPV}} [[Cabo Verde]]
|{{sortname|Armandina|Cunha|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 Agosto 2026 |title=Armandina Cunha eleita Miss Universe Cabo Verde |trans-title=Armandina Cunha elected Miss Universe Cape Verde |url=https://ilhas.li/aS5d |access-date=17 Agosto 2026 |website=Expresso das Ilhas |language=pt}}&lt;/ref&gt;
|27
|São Vicente
|-
|{{flagdeco|CUR}} [[Curaçao]]
|{{sortname|Bianty|Gomperts|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=27 Hulyo 2026 |title=Bianty Rojer Gomperts ta e Miss Universe Curaçao 2026 |language=pt |trans-title=Bianty Rojer Gomperts is crowned Miss Universe Curaçao 2026 today |website=NoticiaCla |url=https://www.noticiacla.com/news/38733/ |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260727153147/https://www.noticiacla.com/news/38733/ |archive-date=27 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|28
|Amerikanenkamp
|-
|{{Flagicon|COD}} [[Demokratikong Republika ng Congo|Demokratikong Republika ng Konggo]]
|{{sortname|Jessi|Kalambayi|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 Hulyo 2026 |title=Culture : le Fonds de Promotion culturelle félicite Jessi Kalambayi, élue « Miss Universe » RDC 2026 |trans-title=Culture: The Cultural Promotion Fund congratulates Jessi Kalambayi, elected &quot;Miss Universe&quot; DRC 2026 |url=https://acp.cd/culture/culture-le-fonds-de-promotion-culturelle-felicite-jessi-kalambayi-elue-miss-universe-rdc-2026/ |access-date=21 Hulyo 2026 |website=Agence Congolaise de Presse |language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;
|28
|[[Kinshasa]]
|-
|{{flagdeco|DNK}} [[Dinamarka]]
|{{sortname|Fie Rose|Lindegaard|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=10 Agosto 2026 |title=Miss Universe Canadá 2025 se despide de su corona con su bebé en brazos |language=es |trans-title=Miss Universe Canada 2025 bids farewell to her crown with her baby in her arms |website=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-canada-2025-se-despide-de-su-corona-con-su-bebe-en-brazos/ |url-status=live |access-date=13 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810014113/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-canada-2025-se-despide-de-su-corona-con-su-bebe-en-brazos/ |archive-date=10 Agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
|27
|[[Copenhague]]
|-
|{{flagdeco|EGY}} [[Ehipto]]
|{{sortname|Sonia|Gergis|nolink=1}}
|31
|[[Cairo]]
|-
|{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]]
|{{sortname|Dalia|Bucaram|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=15 Agosto 2026 |title=Dalia Bucaram es la ganadora de Miss Universo Ecuador 2026 |language=es |trans-title=Dalia Bucaram is the winner of Miss Universe Ecuador 2026 |website=Primicias |url=https://www.primicias.ec/entretenimiento/dalia-bucaram-miss-universo-ecuador-ganadora-corona-final-130393/ |access-date=17 Agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
|21
|Guayaquil
|-
|{{flagdeco|SLV}} [[El Salvador]]
|{{sortname|Sofía|Córdova|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Figueroa |first=Lissette |date=28 Hunyo 2026 |title=Sofía Córdova es Miss Universo El Salvador 2026 |language=es |trans-title=Sofía Córdova is Miss Universe El Salvador 2026 |website=El Diario de Hoy |url=https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/ganadora-miss-universo-el-salvador/1280793/2026/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260629051045/https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/ganadora-miss-universo-el-salvador/1280793/2026/ |archive-date=29 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|27
|[[San Salvador]]
|-
|{{flagicon|SVK}} [[Slovakia|Eslobakya]]
|{{sortname|Anna|Ličková|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=17 Hunyo 2026 |title=Obrovský triumf odmietnutej finalistky z Ruže pre nevestu: Vyhrala Miss Universe Slovensko! |language=sk |trans-title=Huge triumph of the rejected finalist from A Rose for the Bride: She won Miss Universe Slovakia! |website=Koktejl |url=https://koktejl.azet.sk/clanok/WyZ9vCt/obrovsky-triumf-odmietnutej-finalistky-z-ruze-pre-nevestu-vyhrala-miss-universe-slovensko/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617082300/https://koktejl.azet.sk/clanok/WyZ9vCt/obrovsky-triumf-odmietnutej-finalistky-z-ruze-pre-nevestu-vyhrala-miss-universe-slovensko/ |archive-date=17 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|25
|Martin
|-
|{{flagicon|SPA}} [[Espanya]]
|{{sortname|Susana|Medina|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Viera |first=Briseida |date=20 Hulyo 2026 |title=Susana Medina, la grancanaria que alza la corona de Miss Universe Spain 2026 |trans-title=Susana Medina, the Gran Canarian who claims the Miss Universe Spain 2026 crown. |url=https://www.laprovincia.es/canarias/2026/07/20/susana-medina-grancanaria-conquista-corona-dv-132623842.html |access-date=26 Hulyo 2026 |website=La Provincia - Diario de Las Palmas |language=es}}&lt;/ref&gt;
|27
|Las Palmas
|-
|{{flagicon|GBR}} [[Great Britain|Gran Britanya]]
|{{sortname|Angela|Aumonier|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Rodríguez Caraballo |first=Harry |date=12 Hulyo 2026 |title=Miss Universo 2026: Dos filipinas buscarán coronarse en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026: Two Filipinas will seek to be crowned in Puerto Rico |website=Metro Puerto Rico |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2026/07/12/miss-universo-2026-dos-filipinas-buscaran-coronarse-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260712203620/https://www.metro.pr/entretenimiento/2026/07/12/miss-universo-2026-dos-filipinas-buscaran-coronarse-en-puerto-rico/ |archive-date=12 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|25
|Douglas
|-
|{{flagicon|GLP|variant=local}} [[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]]
|{{sortname|Chloé|Deher|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite web |last=Devriese |first=Emmanuelle |date=11 Enero 2026 |title=Miss Univers Guadeloupe : &quot;Suis-je un être infâme ?&quot;, Ophély Mézino évincée de son titre, elle prend la parole |trans-title=Miss Universe Guadeloupe: &quot;Am I a despicable being?&quot;, Ophély Mézino stripped of her title, she speaks out |url=https://www.aufeminin.com/people/miss-univers-guadeloupe-suis-je-un-etre-infame-ophely-mezino-evincee-de-son-titre-elle-prend-la-parole-2692003.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260111232608/https://www.aufeminin.com/people/miss-univers-guadeloupe-suis-je-un-etre-infame-ophely-mezino-evincee-de-son-titre-elle-prend-la-parole-2692003.html |archive-date=11 Enero 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Aufeminin |language=fr}}&lt;/ref&gt;
|31
|Terre-de-Haut
|-
|{{flagicon|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]]
|{{sortname|Adelina |Castillo|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Peña |first=Yesica |date=9 Agosto 2026 |title=María Castillo conquista la corona y se convierte en Miss Universo Guatemala 2026 |language=es-ES |trans-title=María Castillo wins the crown and becomes Miss Universe Guatemala 2026 |work=La Hora |url=https://lahora.gt/lh-bienestar/ypena/2026/08/08/maria-castillo-conquista-la-corona-y-se-convierte-en-miss-universo-guatemala-2026/ |access-date=9 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260809081755/https://lahora.gt/lh-bienestar/ypena/2026/08/08/maria-castillo-conquista-la-corona-y-se-convierte-en-miss-universo-guatemala-2026/ |archive-date=9 Agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
|27
|Sacatepéquez
|-
|{{flagdeco|JPN}} [[Hapon]]
|{{sortname|Sayuki|Ito|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=23 Hunyo 2026 |title=日本代表に福岡の伊藤さゆきさん　ミス・ユニバース |trans-title=Sayuki Ito from Fukuoka has been selected to represent Japan at the Miss Universe pageant |url=https://news.yahoo.co.jp/articles/cd71aa328ca91a7a5135d567d5f09715a151303f |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260623164937/https://news.yahoo.co.jp/articles/cd71aa328ca91a7a5135d567d5f09715a151303f |archive-date=23 Hunyo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Yahoo! Japan |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Fukuoka]]
|-
|{{flagdeco|JOR}} [[Jordan|Hordan]]
|{{sortname|Destiny|Anbar|nolink=1}}
|
|
|-
|{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]]
|{{sortname|Aideen|Howard|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Walsh |first=Lauren |date=21 Hunyo 2026 |title=The competition is 'about far more than appearance' Boston-born Limerick lady crowned Miss Universe Ireland 2026 |language=en |website=Evoke |url=https://evoke.ie/2026/06/21/entertainment/miss-universe-ireland-limerick |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260621224127/https://evoke.ie/2026/06/21/entertainment/miss-universe-ireland-limerick |archive-date=21 Hunyo 2026 |archiveurl=}}&lt;/ref&gt;
|22
|Castletroy
|-
|{{flagdeco|ISR}} [[Israel]]
|{{sortname|Danielle|Yablonka|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Fellig |first=Vita |date=2 Hulyo 2026 |title=South Florida-born Israeli Danielle Yablon crowned Miss Israel 2026 in Miami |language=en |website=Jewish News Syndicate |url=https://www.jns.org/news/u-s-news/south-florida-born-israeli-daniella-yablon-crowned-miss-israel-2026-in-miami |url-status=dead |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260702230606/https://www.jns.org/news/u-s-news/south-florida-born-israeli-daniella-yablon-crowned-miss-israel-2026-in-miami |archive-date=2 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Herzliya]]
|-
|{{flagicon|CMR}} [[Kamerun]]
|{{sortname|Audrey|Black|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=A. |first=Cintia |date=25 Pebrero 2026 |title=‎COMICA strips Josiane Golonga of Miss Cameroon 2025 title |url=https://www.lebledparle.com/en/comica-strips-josiane-golonga-of-miss-cameroon-2025-title/ |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Le Bled Parle |language=en-US }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|30
|Douala
|-
|{{flagdeco|CAN}} [[Canada|Kanada]]
|{{sortname|Aslihan |Morali|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=10 Agosto 2026 |title=Miss Universe Canada 2025 carries her baby during emotional final walk as the reigning queen |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260810917313/miss-universe-canada-2025-carries-baby-final-walk/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260811074009/https://www.hola.com/us/celebrities/20260810917313/miss-universe-canada-2025-carries-baby-final-walk/ |archive-date=11 Agosto 2026 |access-date=13 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}&lt;/ref&gt;
|28
|Ancaster
|-
|{{flagicon|ISV}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]]
|{{sortname|Jenna-Monét|Queeley|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Morris |first=Anthony |date=17 Hunyo 2026 |title=Jenna Monet-Queeley Crowned Miss Universe U.S. Virgin Islands 2026, honors St. Kitts and Nevis Heritage |language=en |website=SKN News |url=https://sknnews.com/featured/jenna-monet-queeley-crowned-miss-universe-u-s-virgin-islands-2026-honors-st-kitts-and-nevis-heritage-442627768 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617205459/https://sknnews.com/featured/jenna-monet-queeley-crowned-miss-universe-u-s-virgin-islands-2026-honors-st-kitts-and-nevis-heritage-442627768 |archive-date=17 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|21
|Saint Croix
|-
|{{flagdeco|CYM}} [[Kapuluang Kayman|Kapuluang Cayman]]
|{{sortname|Juliana|Myers|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Boxall |first=Simon |date=13 Hulyo 2026 |title=Juliana Myers crowned Miss Universe Cayman Islands |language=en |website=Cayman Compass |url=https://www.caymancompass.com/2026/07/13/juliana-myers-crowned-miss-universe-cayman-islands/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260713064620mp_/https://www.caymancompass.com/2026/07/13/juliana-myers-crowned-miss-universe-cayman-islands/ |archive-date=13 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|20
|West Bay
|-
|{{flagicon|KAZ}} [[Kasakistan]]
|{{sortname|Alina|Ekaterinecheva|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Rakhmatullavyzy |first=Balnur |date=4 Disyembre 2025 |title=&quot;Miss Qazaqstan 2025&quot; байқауында шымкенттік ару жеңімпаз атанды |language=kk |trans-title=Shymkent beauty wins Miss Qazaqstan 2025 |newspaper=Stan.kz |url=https://stan.kz/miss-qazaqstan-2025-baykauinda-shimkenttik-aru-zhenimpa-427225/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205034549/https://stan.kz/miss-qazaqstan-2025-baykauinda-shimkenttik-aru-zhenimpa-427225/ |archive-date=5 Disyembre 2025}}&lt;/ref&gt;
|22
|Shymkent
|-
|{{flagicon|KEN}} [[Kenya]]
|{{sortname|Jean |Ojiro|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mwangi |first=Faith |date=28 Hulyo 2026 |title=Jean Ojiro, Miss Universe Kenya 2026 Winner, Brands And Modeling Journey |url=https://thekenyatimes.com/kenya/jean-ojiro-miss-universe-2/ |access-date=4 Agosto 2026 |website=The Kenya Times |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|27
|[[Nairobi]]
|-
|{{flagicon|KGZ}} [[Kirgistan]]
|{{sortname|Medina|Ermekova|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=7 Enero 2026 |title=7 thí sinh đầu tiên của Hoa hậu Hoàn vũ 2026 |language=vi |trans-title=The first 7 contestants of Miss Universe 2026 |website=24h |url=https://www.24h.com.vn/thoi-trang/7-thi-sinh-dau-tien-cua-hoa-hau-hoan-vu-2026-c78a1727698.html |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113203155/https://www.24h.com.vn/thoi-trang/7-thi-sinh-dau-tien-cua-hoa-hau-hoan-vu-2026-c78a1727698.html |archive-date=13 Enero 2026}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Biskek]]
|-
|{{flagdeco|KOS}} [[Kosovo|Kosobo]]
|{{sortname|Evisa|Pacolli|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
|21
|[[Toronto]]
|-
|{{flagdeco|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]]
|{{sortname|María Alejandra|Acosta|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Chinchilla Marín |first=Hillary |date=5 Hunyo 2026 |title=Mariale Acosta es la nueva Miss Universe Costa Rica 2026: así se vivió la gala dorada |language=es |trans-title=Mariale Acosta is the new Miss Universe Costa Rica 2026: this is how the golden gala was experienced |website=La Teja |url=https://www.lateja.cr/teleguia/farandula/mariale-acosta-es-la-nueva-miss-universe-costa/GN76W6NETZCYXFNUMXTKOGEJHE/story/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260606060337/https://www.lateja.cr/teleguia/farandula/mariale-acosta-es-la-nueva-miss-universe-costa/GN76W6NETZCYXFNUMXTKOGEJHE/story/ |archive-date=6 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|24
|Heredia
|-
|{{flagicon|CRO}} [[Kroasya]]
|{{sortname|Antea|Mršić|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=25 Mayo 2026 |title=Antea Mršić nova je Miss Universe Hrvatske 2026. |trans-title=Antea Mršić is the new Miss Universe Croatia 2026. |url=https://www.24sata.hr/show/antea-mrsic-nova-je-miss-universe-hrvatske-2026-1130093 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=24sata |language=hr}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Zagreb]]
|-
|{{flagdeco|CUB}} [[Cuba|Kuba]]
|{{sortname|Mia |Dio|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news|title=Everything about Mia Dio, the new beauty queen who will represent Cuba at Miss Universe 2026|url=https://en.cibercuba.com/noticias/2026-08-21-u194224-e198484-s27065-nid338347-todo-mia-dio-nueva-reina-belleza-cubana|url-status=live|website=CiberCuba|date=21 Agosto 2026|access-date=22 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260821120243/https://en.cibercuba.com/noticias/2026-08-21-u194224-e198484-s27065-nid338347-todo-mia-dio-nueva-reina-belleza-cubana|archive-date=21 Agosto 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Miami, Florida|Miami]]
|-
|{{flagdeco|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]]
|{{sortname|Sigríður Ósk|Hrafnkelsdóttir|Sigga Ózk|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Sigurjónsdóttir |first=Guðrún Selma |date=23 Abril 2026 |title=Sigga Ózk er orðlaus |language=is |trans-title=Sigga Ózk is speechless |website=Morgunblaðið |url=https://www.mbl.is/smartland/stars/2026/04/23/sigga_ozk_er_ordlaus/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260423160638/https://www.mbl.is/smartland/stars/2026/04/23/sigga_ozk_er_ordlaus/ |archive-date=23 Abril 2026}}&lt;/ref&gt;
|27
|Garðabær
|-
|{{flagicon|MDV}} [[Maldives|Maldibas]]
|{{sortname|Aminath Yuin|Mohamed|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=25 Hunyo 2026 |title=Maladewa Bakal Comeback di Miss Universe 2026, Wakilnya Berhijab! |language=id |trans-title=The Maldives Will Make a Comeback at Miss Universe 2026, with a Hijab-Worshipping Representative! |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/maladewa-bakal-comeback-di-miss-universe-2026-wakilnya-berhijab-c1c2-01-l8vsm-l2pshq |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624214236/https://www.idntimes.com/men/ladies/maladewa-bakal-comeback-di-miss-universe-2026-wakilnya-berhijab-c1c2-01-l8vsm-l2pshq |archive-date=24 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Malé]]
|-
|{{flagicon|MLT}} [[Malta]]
|{{sortname|Francesca|Mercieca|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Falzon |first=Gabriel |date=17 Hulyo 2026 |title=Francesca Mercieca Crowned Miss Universe Malta 2026 |language=en |website=Lovin Malta |url=https://lovinmalta.com/news/local/francesca-mercieca-crowned-miss-universe-malta-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260717061412/https://lovinmalta.com/news/local/francesca-mercieca-crowned-miss-universe-malta-2026/ |archive-date=17 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|26
|St. Paul's Bay
|-
|{{Flagicon image|Flag-of-Martinique.svg}} [[Martinika]]
|{{sortname|Larissa |Ségarel|nolink=1}}
|28
|Fort-de-France
|-
|{{flagicon|MAR}} [[Maruekos]]
|{{sortname|Sara |Allali|nolink=1}}
|27
|[[Casablanca]]
|-
|{{flagicon|Mayotte|variant=local}} [[Mayotte]]
|{{sortname|Maëva|Toumbou Dani|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=25 Mayo 2026 |title=Maeva Toumbou Dani portera Mayotte à Miss Universe |language=fr |trans-title=Maeva Toumbou Dani will represent Mayotte at Miss Universe |website=Outremers360 |url=https://outremers360.com/bassin-indien-appli/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe |access-date=23 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|33
|Tsingoni
|-
|{{flagicon|MNE}} [[Montenegro]]
|{{sortname|Aleksandra|Ivezaj|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=Miss Universe Albania dhe Kosova 2026 |language=sq |trans-title=Miss Universe Albania and Kosovo 2026 |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607160835/https://tvklan.al/miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |archive-date=7 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|22
|Tuzi
|-
|{{flagicon|MYA}} [[Myanmar]]
|{{sortname|May Grace|Parry|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Hunyo 2026 |title=Bea Millan-Windorski gets award at Miss Universe Myanmar pageant |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/674156/bea-millan-windorski-gets-award-at-miss-universe-myanmar-pageant |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260618075931/https://entertainment.inquirer.net/674156/bea-millan-windorski-gets-award-at-miss-universe-myanmar-pageant |archive-date=18 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|31
|Hpa-an
|-
|{{flagdeco|NAM}} [[Namibia|Namibya]]
|{{sortname|Charene|Labuschagne|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=2 Agosto 2026 |title=Charene Labuschagne crowned Miss Namibia |language=en |website=Namibian Broadcasting Corporation |url=https://nbcnews.na/index.php/node/118081 |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803032059/https://nbcnews.na/index.php/node/118081 |archive-date=3 Agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
|27
|[[Windhoek]]
|-
|{{flagdeco|NER}} [[Niger|Niher]]
|{{sortname|Zoulahatou|Amadou|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Mạn |first=Trần |date=8 Enero 2026 |title=Revealing the first 7 contestants to compete in Miss Universe 2026, what are the opportunities for Vietnam |language=en |newspaper=VGT |url=https://vgt.vn/lo-dien-7-thi-sinh-dau-tien-di-thi-miss-universe-2026-co-hoi-nao-cho-viet-nam-ihyes-20260108t7613948/?lang=en |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260108212021/https://vgt.vn/lo-dien-7-thi-sinh-dau-tien-di-thi-miss-universe-2026-co-hoi-nao-cho-viet-nam-ihyes-20260108t7613948/?lang=en |archive-date=8 Enero 2026}}&lt;/ref&gt;
|24
|Maradi
|-
|{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]]
|{{sortname|Georgia|Waddington|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gooch |first=Carly |date=4 Agosto 2026 |title=Miss Universe NZ hopes to ‘debunk’ pageantry stigma |url=https://www.thepress.co.nz/nz-news/361055479/miss-universe-nz-hopes-debunk-pageantry-stigma |archive-url=https://web.archive.org/web/20260804023415/https://www.thepress.co.nz/nz-news/361055479/miss-universe-nz-hopes-debunk-pageantry-stigma |archive-date=4 Agosto 2026 |access-date=4 Agosto 2026 |website=The Press |language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|Christchurch
|-
|{{flagicon|Netherlands}} [[Netherlands|Olanda]]
|{{sortname|Melissa|Bottema|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 Hunyo 2026 |title=Groningse Melissa Bottema is Miss Nederland: &quot;Droom die uitkomt&quot; |language=nl |trans-title=Melissa Bottema from Groningen is Miss Netherlands: &quot;A dream come true&quot; |website=De Telegraaf |url=https://www.telegraaf.nl/video/groningse-melissa-bottema-is-miss-nederland-droom-die-uitkomt/157930009.html |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260628070958/https://www.telegraaf.nl/video/groningse-melissa-bottema-is-miss-nederland-droom-die-uitkomt/157930009.html |archive-date=28 Hunyo 2026 |accessdate=}}&lt;/ref&gt;
|26
|Winsum
|-
|{{flagicon|PAK}} [[Pakistan]]
|{{sortname|Misbah|Arshad|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Sarkar |first=Rituparna |date=21 Agosto 2026 |title=Meet Misbah Arshad, The Psychology Student Crowned Miss Universe Pakistan 2026 |language=en |website=The Sunday Guardian |url=https://sundayguardianlive.com/entertainment-news/meet-misbah-arshad-the-psychology-student-crowned-miss-universe-pakistan-2026-266321/ |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821121009/https://sundayguardianlive.com/entertainment-news/meet-misbah-arshad-the-psychology-student-crowned-miss-universe-pakistan-2026-266321/ |archive-date=21 Agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
|28
|Lahore
|-
|{{flagicon|PAR}} [[Paraguay|Paragway]]
|{{sortname|Gretha|Matiauda|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=26 Marso 2026 |title=Gretha Matiauda es la nueva Miss Universo Paraguay 2026 |language=es |trans-title=Gretha Matiauda is the new Miss Universe Paraguay 2026 |website=La Tribuna |url=https://www.latribuna.com.py/arte-y-cultura/2026/03/27/gretha-matiauda-es-la-nueva-miss-universo-paraguay-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260327045533/https://www.latribuna.com.py/arte-y-cultura/2026/03/27/gretha-matiauda-es-la-nueva-miss-universo-paraguay-2026/ |archive-date=27 Marso 2026}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[:en:Asunción|Asunción]]
|-
|{{flagicon|PHL}} [[Miss Universe Philippines 2026|Pilipinas]]
|{{sortname|Bea|Millan-Windorski|link=Bea Millan-Windorski}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Purnell |first=Kristofer |date=2 Mayo 2026 |title=Kay BMW ang korona: La Union wins Miss Universe Philippines 2026 |language=en |website=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/05/02/2524960/kay-bmw-ang-korona-la-union-wins-miss-universe-philippines-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260502153757/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/05/02/2524960/kay-bmw-ang-korona-la-union-wins-miss-universe-philippines-2026 |archive-date=2 Mayo 2026}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[San Juan, La Union|San Juan]]
|-
|{{flagicon|PRI}} [[Puerto Rico|Porto Riko]]
|{{sortname|Jennifer|Barreto|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Rivera Cedeño |first=Jomar José |date=26 Hunyo 2026 |title=De San Sebastián la nueva Miss Universe 2026 |language=es |trans-title=From San Sebastian the new Miss Universe 2026 |website=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/de-san-sebastian-la-nueva-miss-universe-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260626032524/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/de-san-sebastian-la-nueva-miss-universe-2026/ |archive-date=26 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|27
|San Sebastián
|-
|{{flagdeco|DOM}} [[Republikang Dominikano]]
|{{sortname|Melissa|Núñez|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Peña |first=Shawell |date=30 Hulyo 2026 |title=¡Ella es la nueva reina de la belleza dominicana! Melissa Núñez se corona Miss RD Universo 2026 |language=es |trans-title=She is the new Dominican beauty queen! Melissa Núñez is crowned Miss RD Universe 2026 |website=El Nacional |url=https://elnacional.com.do/fama-y-vida/arte-y-espectaculos/nueva-reina-belleza-dominicana-melissa-nunez-corona-miss-rd-universo-2026_577287.html |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260731043526/https://elnacional.com.do/fama-y-vida/arte-y-espectaculos/nueva-reina-belleza-dominicana-melissa-nunez-corona-miss-rd-universo-2026_577287.html |archive-date=31 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|28
|La Vega
|-
|{{flagdeco|CZE}} [[Republikang Tseko]]
|{{sortname|Sophia|Osako|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=17 Hunyo 2026 |title=Toto je nová najkrajšia Češka! Titul Miss Universe získala kráska s japonskými koreňmi |language=sk |trans-title=This is the new most beautiful Czech! A beauty with Japanese roots won the Miss Universe title |website=Pravda |url=https://zena.pravda.sk/krasa-a-moda/clanok/817151-bodovala-v-dalsej-sutazi-tato-kraska-s-japonskymi-korenmi-vyhrala-titul-miss-universe-cesko/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617141305/https://zena.pravda.sk/krasa-a-moda/clanok/817151-bodovala-v-dalsej-sutazi-tato-kraska-s-japonskymi-korenmi-vyhrala-titul-miss-universe-cesko/ |archive-date=17 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Praga]]
|-
|{{flagicon|ZAM}} [[Zambia|Sambia]]
|{{sortname|Mubanga|Hatyoka|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite web |last=Rubaya |first=Tapiwa |date=16 Mayo 2026 |title=Africa celebrates as Luay Latif is crowned Mr Supranational Zambia |url=https://myafrikamag.com/africa-celebrates-as-luay-latif-is-crowned-mr-supranational-zambia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260516102703/https://myafrikamag.com/africa-celebrates-as-luay-latif-is-crowned-mr-supranational-zambia/ |archive-date=16 Mayo 2026 |access-date=26 Hulyo 2026 |website=My Afrika Magazine |language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|Livingstone
|-
|{{flagicon|LCA}} [[Santa Lucia (bansa)|Santa Lucia]]
|{{sortname|Bernella|Velinor|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Hammonds |first=Dr. Courtney A. |date=9 Agosto 2026 |title=The Crown Finds Her: Bernella Velinor Is Miss Universe Saint Lucia 2026 |url=https://upscalemagazine.com/the-crown-finds-her-bernella-velinor-is-miss-universe-saint-lucia-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260811120648/https://upscalemagazine.com/the-crown-finds-her-bernella-velinor-is-miss-universe-saint-lucia-2026/ |archive-date=11 Agosto 2026 |access-date=13 Agosto 2026 |website=Upscale Magazine |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|33
|Dennery
|-
|{{flagicon|SLE}} [[Sierra Leone]]
|{{sortname|Katti|Fofanah|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=1 Hulyo 2026 |title=Sierra Leone Comeback di Miss Universe 2026 Setelah Absen 7 Tahun |language=id |trans-title=Sierra Leone Returns to Miss Universe 2026 After 7 Year Absence |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/sierra-leone-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-7-tahun-c1c2-01-l8vsm-zvghkt |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701013135/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-miss-universe-americas-2025-di-pembukaan-piala-dunia-2026-c1c2-01-l8vsm-w3z8jv |archive-date=1 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|–
|Bonthe
|-
|{{flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]]
|{{sortname|Roseanna|Hall|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=While tension fills History was made in Harare as Miss Universe Zimbabwe crowned seven beauty queens to represent the country at some of the world's biggest pageants |language=en |website=Zimbo Live News |url=https://zimbolivenews.com/news/while-tension-fills-history-was-made-in-harare-as-miss-universe-zimbabwe-crowned-seven-beauty-queens-to-represent-the-country-at-some-of-the-worlds-biggest-pageants |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607055812/https://zimbolivenews.com/news/while-tension-fills-history-was-made-in-harare-as-miss-universe-zimbabwe-crowned-seven-beauty-queens-to-represent-the-country-at-some-of-the-worlds-biggest-pageants |archive-date=7 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|34
|Shurugwi
|-
|{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]]
|{{sortname|Nimhara|Sasindi|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=25 Hunyo 2026 |title=මිස් යුනිවර්ස් ශ්‍රී ලංකා 2026 කිරුළ නිම්හාරා සසිඳිට |language=si |trans-title=Nimhara Sasindi crowned Miss Universe Sri Lanka 2026 |website=Zira Daily |url=https://ziradaily.com/sinhala/news/107890 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625205935/https://ziradaily.com/sinhala/news/107890 |archive-date=25 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Colombo]]
|-
|{{flagicon|SUR}} [[Surinam|Suriname]]
|{{sortname|Maruschka|Sahiboe|nolink=1}}
|33
|[[Amsterdam]]
|-
|{{flagicon|ZAF}} [[Timog Aprika]]
|{{sortname|Bajabulise|Thela|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Keteyi |first=Oluthando |date=21 Hulyo 2026 |title=Bajabulise Thela crowned Miss African Beauty Universe: A new face for South Africa at Miss Universe |url=https://iol.co.za/lifestyle/style-beauty/2026-07-20-bajabulise-thela-crowned-miss-african-beauty-universe-a-new-face-for-south-africa-at-miss-universe/ |access-date=26 Hulyo 2026 |website=Independent Online |language=en}}&lt;/ref&gt;
|23
|KaNyamazane
|-
|{{flagicon|TUN}} [[Tunisia|Tunisya]]
|{{sortname|Sarrah|Brahmi|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=12 Hunyo 2026 |title=Tunisia Comeback di Miss Universe 2026 setelah Absen 55 Tahun |language=id |trans-title=Tunisia Makes Comeback at Miss Universe 2026 After 55 Years |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/tunisia-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-55-tahun-c1c2-01-l8vsm-mk9cfm |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260612191503/https://www.idntimes.com/men/ladies/tunisia-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-55-tahun-c1c2-01-l8vsm-mk9cfm |archive-date=12 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|33
|Sousse
|-
|{{flagicon|CHI}} [[Chile|Tsile]]
|{{sortname|Dominga|López|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Díaz |first=Nicolás |date=3 Agosto 2026 |title=Dominga López gana Miss Universo Chile 2026: competirá en versión internacional |language=es |trans-title=Dominga López wins Miss Universe Chile 2026: she will compete in the international version |website=Bío Bío |url=https://www.biobiochile.cl/noticias/espectaculos-y-tv/tv/2026/08/03/candidata-de-vina-del-mar-gana-miss-universo-chile-2026-competira-en-version-internacional.shtml |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803052748/https://www.biobiochile.cl/noticias/espectaculos-y-tv/tv/2026/08/03/candidata-de-vina-del-mar-gana-miss-universo-chile-2026-competira-en-version-internacional.shtml |archive-date=3 Agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Viña del Mar]]
|-
|{{flagicon|CHN}} [[Tsina]]
|{{sortname|Weiyi|Chen|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|22
|[[Shanghai]]
|-
|{{flagdeco|UGA}} [[Uganda]]
|{{sortname|Mitchelle|Daka|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Waswa |first=Samson |date=2 Agosto 2026 |title=In pictures: Mitchelle Daka crowned first Miss Universe Uganda |language=en |website=Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/story/mitchelle-daka-crowned-first-miss-universe-uganda-2026080205525150427 |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260802063914/https://www.pulse.ug/story/mitchelle-daka-crowned-first-miss-universe-uganda-2026080205525150427 |archive-date=2 Agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
|29
|Budaka
|-
|{{flagicon|UKR}} [[Ukranya]]
|{{sortname|Anna|Nikonova|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kudryavchenko |first=Tamara |date=1 Hulyo 2026 |title=Дочка Ніконова стала володаркою корони &quot;Міс Україна Всесвіт&quot;-2026 |language=uk |trans-title=Nikonov's daughter became the owner of the crown &quot;Miss Ukraine Universe&quot;-2026 |website=Tablo ID |url=https://tabloid.pravda.com.ua/beauty/dochka-igorya-nikonova-stala-mis-ukrajina-vsesvit-2026-2016603/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701143537/https://tabloid.pravda.com.ua/beauty/dochka-igorya-nikonova-stala-mis-ukrajina-vsesvit-2026-2016603/ |archive-date=1 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Kiev]]
|-
|{{flagdeco|HUN}} [[Unggriya]]
|{{sortname|Kamilla|Kiss|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 Hunyo 2026 |title=Megválasztották a Miss Universe Hungary idei királynőjét |trans-title=This year's queen of Miss Universe Hungary has been chosen |url=https://24.hu/szorakozas/2026/06/20/szepsegkiralyno-miss-universe-hungary-2026-kiss-kamilla/ |access-date=22 Hulyo 2026 |website=24.hu |language=hu}}&lt;/ref&gt;
|25
|Dunaújváros
|-
|{{flagicon|URU}} [[Uruguay|Urugway]]
|{{sortname|Lucía|Piñeyro|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=31 Mayo 2026 |title=De Young al mundo: Lucía Piñeyro Lima es la nueva Miss Universo Uruguay |language=es |trans-title=From Young to the world: Lucía Piñeyro Lima is the new Miss Universe Uruguay |website=Uruguay Digital 365 |url=https://uruguaydigital365.com/de-young-al-mundo-lucia-pineyro-lima-es-la-nueva-miss-universo-uruguay/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260601052440/https://uruguaydigital365.com/de-young-al-mundo-lucia-pineyro-lima-es-la-nueva-miss-universo-uruguay/ |archive-date=1 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|35
|Young
|}

=== Mga paparating na mga kompetisyong pambansa ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Bansa/Teritoryo
!Petsa
|-
|{{flagdeco|NOR}} [[Noruwega]]
|22 Agosto 2026
|-
|{{flagdeco|HAI}} [[Haiti|Hayti]]
| rowspan=&quot;4&quot; |23 Agosto 2026
|-
|{{flagdeco|IND}} [[Indiya]]
|-
|{{flagdeco|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]]
|-
|{{flagicon|THA}} [[Miss Universe Thailand 2025|Taylandiya]]
|-
|{{flagdeco|AUS}} [[Australya]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=National final main event tickets |url=https://www.pinktankevents.com.au/mua-tickets |website=Pink Tank Events |accessdate=2 August 2026}}&lt;/ref&gt;
|26 Agosto 2026
|-
|{{flagdeco|USA}} [[Estados Unidos]]
|27 Agosto 2026
|-
|{{flagdeco|Mexico}} [[Mehiko]]
|29 Agosto 2026
|-
|{{flagicon|ITA}} [[Italya]]
| rowspan=&quot;2&quot; |30 Agosto 2026
|-
|{{flagdeco|KOR}} [[Timog Korea]]
|-
|{{flagdeco|NGR}} [[Nigeria|Niherya]]
|31 Agosto 2026
|-
|{{flagdeco|DEU}} [[Alemanya]]
|Agosto 2026
|-
|{{flagicon|PAN}} [[Panama]]
| rowspan=&quot;2&quot; |5 Setyembre 2026
|-
|{{flagdeco|TZA}} [[Tanzania|Tansaniya]]
|-
|{{NPL}}
|6 Setyembre 2026
|-
|{{flagdeco|HON}} [[Honduras]]
|11 Setyembre 2026
|-
|{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]]
|26 Setyembre 2026
|-
|{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]]
| rowspan=&quot;2&quot; |Setyembre 2026
|-
|{{flagdeco|GRE}} [[Gresya]]
|}

== Mga tala==
{{Notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Panlabas na kawing ==

* {{Official website|http://www.missuniverse.com}}
{{Miss Universe}}
[[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Kastila ng CS1 (es)]]
[[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Pranses ng CS1 (fr)]]</text>
      <sha1>7z42vqm62krccnqsnf7h49xhmmwu3xb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221377</id>
      <parentid>2221367</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T21:44:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Allyriana000</username>
        <id>119761</id>
      </contributor>
      <comment>Nagdagdag ng sanggunian para kay Larissa Ségarel</comment>
      <origin>2221377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72327" sha1="qg7oyo3ar3ce70kpxr7kpncm2ut85tk" xml:space="preserve">
{{Infobox beauty pageant|date=24 Nobyembre 2026|venue=José Miguel Agrelot Coliseum, San Juan, Porto Riko|broadcaster={{Hlist|[[Roku]]|[[Telemundo]]|[[TV Azteca]]}}|debuts={{Hlist|Niher|Republika ng Konggo|San Martin|Uganda}}|returns={{Hlist|Albanya|Alemanya|Austrya|Hamayka|Hordan|Kamerun|Kenya|Lupangyelo|Maldibas|Maruekos|Mongolya|Montenegro|Sierra Leone|Suriname|Tunisya|Usbekistan}}|before=[[Miss Universe 2025|2025]]}}

Ang '''Miss Universe 2026''' ang magiging ika-75 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na nakatakdang gaganapin sa José Miguel Agrelot Coliseum sa San Juan, Porto Riko, sa 24 Nobyembre 2026.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Kokoronahan ni [[Fátima Bosch]] ng Mehiko ang kaniyang papalit sa pagtatapos ng kaganapan.

== Kaligiran ==

=== Lokasyon at petsa ng kompetisyon ===
[[Talaksan:Coliseum_of_Puerto_Rico_(03).jpg|thumb|José Miguel Agrelot Coliseum, ang lokasyon ng Miss Universe 2026]]
Noong 23 Setyembre 2025, inanunsyo ng [[Miss Universe|Miss Universe Organization]] na gaganapin ang edisyong ito sa Porto Riko sa ikaapat na pagkakataon, pagkatapos ng [[Miss Universe 1972|1972]], [[Miss Universe 2001|2001]], at [[Miss Universe 2002|2002.]]&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico to host 75th Miss Universe pageant next year |url=https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cosulich |first=Bianca |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universo en Puerto Rico: lo que debes saber del aniversario 75 |trans-title=Miss Universe in Puerto Rico: What you need to know about the 75th anniversary |url=https://marieclaire.com.mx/miss-universo-2026-puerto-rico/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923204633/https://marieclaire.com.mx/miss-universo-2026-puerto-rico/ |archive-date=23 Setyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=Marie Claire |language=es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Ramos Rosado |first=Víctor |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026 se celebrará en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026 will be held in Puerto Rico |work=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-2026-se-celebrara-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250928045010/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-2026-se-celebrara-en-puerto-rico/ |archive-date=28 Setyembre 2025}}&lt;/ref&gt; Kinumpirma ni Jennifer González-Colón, ang Gobernador ng Puerto Rico, ang pagpili at inanunsyo na sumang-ayon ang kaniyang administrasyon na maglaan ng kabuuang {{US$|9 million}} sa pampublikong pondo upang pondohan ang pangunguna nito ng kompetisyon, na pangangasiwaan ng Puerto Rico Tourism Company at Discover Puerto Rico.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico To Host Miss Universe 2026 In A Celebration Of Latino Pride |url=https://belatina.com/puerto-rico-miss-universe-2026-celebration-latino-pride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307001204/https://belatina.com/puerto-rico-miss-universe-2026-celebration-latino-pride/ |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=BeLatina |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Muchacho |first=Enrique |date=21 Nobyembre 2025 |title=Economic and Tourism opportunity with Miss Universe 2026 |url=https://www.wjournalpr.com/top-stories/economic-and-tourism-opportunity-with-miss-universe-2026/article_45866058-ed3b-4e24-9a40-926a73a8ea9f.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121221746/https://www.wjournalpr.com/top-stories/economic-and-tourism-opportunity-with-miss-universe-2026/article_45866058-ed3b-4e24-9a40-926a73a8ea9f.html |archive-date=21 Nobyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=WJournal |language=en}}&lt;/ref&gt; Itinalaga ng mga tagapag-ayos ang José Miguel Agrelot Coliseum sa San Juan, Porto Riko, bilang ang lokasyon ng kompetisyon, na nakatakdang gaganapin sa Nobyembre 2026.&lt;ref&gt;{{cite news |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026 se llevará a cabo en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026 will be held in Puerto Rico |website=Metro Puerto Rico |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2025/09/23/miss-universe-2026-se-llevara-a-cabo-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923202932/https://www.metro.pr/entretenimiento/2025/09/23/miss-universe-2026-se-llevara-a-cabo-en-puerto-rico/ |archive-date=23 Setyembre 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Valdez |first=Cynthia |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026: Puerto Rico será la sede de la 75a edición del certamen en su aniversario de diamante |trans-title=Miss Universe 2026: Puerto Rico will host the 75th edition of the pageant on its diamond anniversary |url=https://www.hola.com/us-es/celebrities/20250923857526/miss-universe-2026-sede-puerto-rico-75-edicion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923201347/https://www.hola.com/us-es/celebrities/20250923857526/miss-universe-2026-sede-puerto-rico-75-edicion/ |archive-date=23 Setyembre 2025 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=¡Hola! |language=es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico to host 75th Miss Universe pageant next year |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260517042411/https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |archive-date=17 Mayo 2026}}&lt;/ref&gt;

Noong 18 Disyembre, ipinatigil ni Willianette Robles Cancel, ang direktor ehekutibo ng Puerto Rico Tourism Company, ang mga pagbabayad nito sa Miss Universe at nanawagan ng isang pagpupulong sa pagitan ng kanilang mga delegasyon upang talakayin ang &quot;ilang nakabinbing isyu at mga bagong kinakailangan para sa pagdaraos ng kompetisyon&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |date=12 Disyembre 2025 |title=Puerto Rico gov't halts funds disbursement for Miss Universe 2026 — report |url=https://www.philstar.com/lifestyle/business-life/2025/12/12/2493745/puerto-rico-govt-halts-funds-disbursement-miss-universe-2026-report |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260420032723/https://www.philstar.com/lifestyle/business-life/2025/12/12/2493745/puerto-rico-govt-halts-funds-disbursement-miss-universe-2026-report |archive-date=20 Abril 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[The Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |date=10 Disyembre 2025 |title=Gobierno detiene desembolso de fondos a Miss Universe |trans-title=Government halts disbursement of funds to Miss Universe |url=https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-detiene-desembolso-de-fondos-a-miss-universe/article_2d2e76f4-3377-4691-8632-0792e4198d62.html |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}&lt;/ref&gt; Nangyari ang suspensyon matapos humarap sa ilang mga isyu ang kompetisyon, kabilang ang [[Miss Universe 2025|mga iregularidad sa resulta]] ng nakaraang edisyon at ang paglulunsad ng pamahalaan ng Mehiko ng imbestigasyon sa pangulo ng Miss Universe na si Raúl Rocha sa mga kaso ng droga, gasolina, at pagpupuslit ng armas.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sanchez |first=Fabiola |date=5 Disyembre 2025 |title=Mexico freezes Miss Universe co-owner's bank accounts during organized crime investigation |url=https://apnews.com/article/mexico-miss-universe-organized-crime-probe-68da9ec3acfb656446b901df2306f152 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251228131125/https://apnews.com/article/mexico-miss-universe-organized-crime-probe-68da9ec3acfb656446b901df2306f152 |archive-date=28 Disyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=AP News |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=25 Abril 2026 |title=Puerto Rico’s hosting of 75th Miss Universe pageant is pushing through |url=https://entertainment.inquirer.net/665476/puerto-ricos-hosting-of-75th-miss-universe-pageant-is-pushing-through |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt; 

Pagsapit ng Marso 2026, napagkasunduan na ng delegasyon na ipagpatuloy ang pangunguna ng kompetisyon sa teritoryo.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Menéndez Sanabria |first=Pedro |date=4 Marso 2026 |title=En su etapa final negociación entre gobierno y Miss Universe |trans-title=In its final stage, negotiations between the government and Miss Universe |url=https://www.elvocero.com/escenario/en-su-etapa-final-negociaci-n-entre-gobierno-y-miss-universe/article_add00e58-73ce-4543-a307-86259aa6dd65.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307213532/https://www.elvocero.com/escenario/en-su-etapa-final-negociaci-n-entre-gobierno-y-miss-universe/article_add00e58-73ce-4543-a307-86259aa6dd65.html |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}&lt;/ref&gt; Kabilang sa mga kundisyong ipinataw ng pamahalaan ng Porto Riko sa kasunduan ay ang pagbawi ni Rocha sa kaniyang pakikilahok sa pangunguna ng edisyon upang &quot;pangalagaan ang imahe ng Porto Riko&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |last2=Aponte Inostroza |first2=Carlos |date=19 Pebrero 2026 |title=¿Qué condiciones está imponiendo el gobierno para la celebración de Miss Universe en Puerto Rico? |url=https://www.elvocero.com/escenario/qu-condiciones-est-imponiendo-el-gobierno-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-en-puerto/article_a684dbda-62d5-4b62-bf06-573453e07fd6.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307181719/https://www.elvocero.com/escenario/qu-condiciones-est-imponiendo-el-gobierno-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-en-puerto/article_a684dbda-62d5-4b62-bf06-573453e07fd6.html |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}&lt;/ref&gt; Pagsapit ng Abril 2026, natapos ng pamahalaan ng Porto Riko ang pagbayad nito sa Miss Universe.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |date=28 Abril 2026 |title=Gobierno finaliza pagos para la celebración de Miss Universe 2026 en la Isla |trans-title=Government finalizes payments for the Miss Universe 2026 pageant on the island |url=https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-finaliza-pagos-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-2026-en-la-isla/article_63dd3de8-5ff6-42c2-aa52-02a694991a2c.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260505154733/https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-finaliza-pagos-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-2026-en-la-isla/article_63dd3de8-5ff6-42c2-aa52-02a694991a2c.html |archive-date=5 Mayo 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}&lt;/ref&gt; Noong 22 Hulyo 2026, inanunsyo ng Miss Universe Organization na ang opisyal na petsa ng kompetisyon ay sa 24 Nobyembre 2026.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Santiago |first=Camille |date=23 Hulyo 2026 |title=75th Miss Universe coronation night to be held on November 24 in Puerto Rico |url=https://philstarlife.com/news-and-views/828719-miss-universe-coronation-night-nov-24?page=2 |access-date=23 Hulyo 2026 |website=Philstar Life |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Pagpili ng mga kandidata ===
Mula sa mga kandidatang itinalaga noong 21 Hulyo 2026, Siyam na kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang mga bansa/teritoryo matapos maging isang runner-up sa kanilang kompetisyong pambansa o matapos mapili sa isang ''casting process'', at dalawang kandidata ang iniluklok matapos ang pag-urong ng orihinal na nagwagi.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Maeva Toumbou Dani portera Mayotte à Miss Universe|trans-title=Maeva Toumbou Dani will represent Mayotte at Miss Universe|url=https://www.linfokwezi.fr/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe/|url-status=live|website=L'info Kwezi|language=fr|date=25 Mayo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260525080044/https://www.linfokwezi.fr/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe/|archive-date=25 Mayo 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=(VIDEO) ¡Atendé lo que le pidieron a esta modelo para ser Miss Universo Paraguay!|trans-title=(VIDEO) Check out what they asked of this model to become Miss Universe Paraguay!|url=https://www.popular.com.py/2026/03/23/video-atende-lo-que-le-pidieron-a-esta-modelo-para-ser-miss-universo-paraguay/|url-status=live|website=Popular.com.py|language=es|date=23 Marso 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260324013405/https://www.popular.com.py/2026/03/23/video-atende-lo-que-le-pidieron-a-esta-modelo-para-ser-miss-universo-paraguay/|archive-date=24 Marso 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Napa|first=Renzo|date=14 Abril 2026|title=Miss Perú 2026: cuándo, dónde y cómo ver en vivo la coronación de la sucesora de Karla Bacigalupo con Fátima Bosch|trans-title=Miss Peru 2026: When, where and how to watch live the coronation of Karla Bacigalupo's successor with Fátima Bosch|url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301|url-status=live|website=Radio Programas del Perú|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260415102922/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301|archive-date=15 Abril 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;

==== Mga pagpalit ====
Pinalitan ni Weiyi Chen si Xinying Zhu bilang kinatawan ng Tsina sa edisyong ito matapos lumagpas sa limitasyon ng edad ng Miss Universe China si Zhu.&lt;ref&gt;{{cite news |date=3 Enero 2025 |title=安徽姑娘朱馨颖 荣膺第73姐环球小姐中国区总冠军 |language=zh-Hans |trans-title=Anhui girl Zhu Xinying won the 73rd Miss Universe China title |website=163.com |url=https://www.163.com/dy/article/JKVURC9K0514F1M4.html |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508195802/https://www.163.com/dy/article/JKVURC9K0514F1M4.html |archive-date=8 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{cite news |last=Nguyen |first=An |date=11 Abril 2025 |title=Miss Universe China Xinying Zhu stripped of title for 'inability to fulfill duties' |website=VnExpress |url=https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/miss-universe-china-xinying-zhu-stripped-of-title-for-inability-to-fulfill-duties-4872860.html |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506014757/https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/miss-universe-china-xinying-zhu-stripped-of-title-for-inability-to-fulfill-duties-4872860.html |archive-date=6 Mayo 2025}}&lt;/ref&gt; Pinalitan ni Medina Ermekova si Anara Esengeldieva bilang kinatawan ng Kirgistan sa edisyong ito sa hindi isiniwalat na dahilan.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Turdubek |first=Aigyrov |date=25 Setyembre 2025 |title=Ayana Rasul kyzy crowned Miss Kyrgyzstan 2025 |language=en |website=24.kg |url=https://24.kg/english/344917_Ayana_Rasul_kyzy_crowned_Miss_Kyrgyzstan_2025/ |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926211033/https://24.kg/english/344917_Ayana_Rasul_kyzy_crowned_Miss_Kyrgyzstan_2025/ |archive-date=26 Setyembre 2025}}&lt;/ref&gt;

Noong 28 Mayo 2026, bumitiw ang Miss France sa Miss Universe Organization dahil sa mga kontrobersiyang pumalibot sa nakaraang edisyon.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Panwar |first=Sanya |date=24 Nobyembre 2025 |title=Miss France organisation reconsidering participation in Miss Universe pageant amid all the controversies in 2025: Report |language=en |website=Hindustan Times |url=https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/miss-france-organisation-reconsidering-participation-in-miss-universe-pageant-amid-all-the-controversies-in-2025-report-101763955415487.html |url-status=live |access-date=6 Disyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251206201634/https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/miss-france-organisation-reconsidering-participation-in-miss-universe-pageant-amid-all-the-controversies-in-2025-report-101763955415487.html |archive-date=6 Disyembre 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Evangelista |first=Jessica Ann |date=26 Nobyembre 2025 |title=France signals exit from Miss Universe; Ghana–Guyana director steps down |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/640595/france-signals-exit-from-miss-universe-ghana-guyana-director-steps-down-from-post |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260303222157/https://entertainment.inquirer.net/640595/france-signals-exit-from-miss-universe-ghana-guyana-director-steps-down-from-post |archive-date=3 Marso 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 Mayo 2026 |title=Miss Univers 2026 : une décision sans précédent, pourquoi le comité Miss France quitte le concours |language=fr |trans-title=Miss Universe 2026: an unprecedented decision, why the Miss France committee is leaving the competition |website=L'Internaute |url=https://www.linternaute.com/television/programme/10586214-miss-univers-2026-une-decision-sans-precedent-pourquoi-le-comite-miss-france-quitte-le-concours/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260528121931/https://www.linternaute.com/television/programme/10586214-miss-univers-2026-une-decision-sans-precedent-pourquoi-le-comite-miss-france-quitte-le-concours/ |archive-date=28 Mayo 2026}}&lt;/ref&gt; Dahil dito, hindi magpapatuloy sa kompetisyon si Miss France 2025 Angélique Angarni-Filopon.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Lanciego |first=Milla |date=18 Disyembre 2024 |title=Angélique Angarni-Filopon privée de Miss Univers et Miss Monde à cause de son âge ? Elle rectifie |language=fr |trans-title=Angélique Angarni-Filopon deprived of Miss Universe and Miss World because of her age? She corrects herself |website=[[Paris Match]] |url=https://www.parismatch.com/people/angelique-angarni-filopon-privee-de-miss-univers-et-miss-monde-cause-de-son-age-elle-rectifie-244860 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251018213339/https://www.parismatch.com/people/angelique-angarni-filopon-privee-de-miss-univers-et-miss-monde-cause-de-son-age-elle-rectifie-244860 |archive-date=18 Oktubre 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson |date=29 Mayo 2026 |title=Miss Universe France enters new era under direct global leadership |url=https://tribune.net.ph/2026/05/29/miss-universe-france-enters-new-era-under-direct-global-leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260530035847/https://tribune.net.ph/2026/05/29/miss-universe-france-enters-new-era-under-direct-global-leadership |archive-date=30 Mayo 2026 |access-date=26 Hulyo 2026 |website=[[Daily Tribune]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

Lalahok dapat si Eunike Lioe bilang kinatawan ng Suriname sa edisyong ito.&lt;ref&gt;{{cite news |date=7 November 2025 |title=Tjin A Koeng: 'Nieuwe Miss Suriname gaat uitstekend om met kritiek' |language=nl |trans-title=Tjin A Koeng: 'The new Miss Suriname handles criticism very well' |website=Suriname Herald |url=https://www.srherald.com/suriname/2025/11/07/tjin-a-koeng-nieuwe-miss-suriname-gaat-uitstekend-om-met-kritiek/ |url-status=live |access-date=3 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251203104231/https://www.srherald.com/suriname/2025/11/07/tjin-a-koeng-nieuwe-miss-suriname-gaat-uitstekend-om-met-kritiek/ |archive-date=3 December 2025}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, dahil sa pagbabago ng prangkisa sa bansang iyon, hindi makakalahok si Lioe sa patimpalak, at itinalaga ng bagong may-ari ng prangkisa si Maruschka Sahiboe bilang kinatawan ng Suriname.&lt;ref&gt;{{cite news |date=3 Agosto 2026 |title=Geen Miss Universe-deelname voor Miss Suriname 2026 Eunike Kishundat Lioe-A-Joe |language=nl |trans-title=No Miss Universe participation for Miss Suriname 2026 Eunike Kishundat Lioe-A-Joe |website=Waterkant |url=https://www.waterkant.net/suriname/2026/08/03/geen-miss-universe-deelname-voor-miss-suriname-2026-eunike-kishundat-lioe-a-joe/ |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803153440/https://www.waterkant.net/suriname/2026/08/03/geen-miss-universe-deelname-voor-miss-suriname-2026-eunike-kishundat-lioe-a-joe/ |archive-date=3 Agosto 2026}}&lt;/ref&gt; Ipinatalsik si Luren Márquez ng kaniyang pambansang organisasyon bilang kinatawan ng Peru sa hindi isiniwalat na dahilan.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Napa |first=Renzo |date=15 Abril 2026 |title=Luren Márquez: quién es la nueva Miss Perú 2026, conductora y promotora cultural rumbo al Miss Universo |language=es |trans-title=Luren Márquez: who is the new Miss Peru 2026, host and cultural promoter on her way to Miss Universe |website=Radio Programas del Perú |url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-quien-es-luren-marquez-nueva-reina-de-belleza-y-su-trayectoria-noticia-1684485 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260416032509/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301?itlk=iksiguiente |archive-date=16 Abril 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=14 Agosto 2026 |title=Miss Peru Luren Márquez dethroned ahead of Miss Universe 2026: The country doesn’t have a traditional runner-up |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260814918157/miss-peru-luren-marquez-dethroned-miss-universe-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260815111414/https://www.hola.com/us/celebrities/20260814918157/miss-peru-luren-marquez-dethroned-miss-universe-2026/ |archive-date=15 Agosto 2026 |access-date=17 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}&lt;/ref&gt; 

==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ====
Lalahok sa unang pagkakataon ang mga bansang Niher, Republika ng Konggo, San Martin, at Uganda sa edisyong ito.&lt;ref name=&quot;MUUGA2026&quot;&gt;{{cite news |last=Ngobi |first=Muhammad |date=14 Mayo 2026 |title=Uganda officially launches historic first-ever local Miss Universe journey |language=en |website=UG Bulletin |url=https://www.ugbulletin.co.ug/uganda-officially-launches-historic-first-ever-local-miss-universe-journey/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260515014620/https://www.ugbulletin.co.ug/uganda-officially-launches-historic-first-ever-local-miss-universe-journey/ |archive-date=15 May 2026}}&lt;/ref&gt; Babalik sa edisyong ito ang mga bansang Hordan na huling sumali noong [[Miss Universe 1960|1960]]; Tunisya na huling sumali noong [[Miss Universe 1971|1971]]; Austrya na huling sumali noong [[Miss Universe 2017|2017]];&lt;ref&gt;{{cite web |title=Unsere Website wird derzeit neu gestaltet, um den Managementwechsel zu unterstützen und Ihnen schon bald ein neues Online-Erlebnis bieten zu können |trans-title=Our website is currently being redesigned to support the management change and to offer you a new online experience soon |url=https://www.missuniverse-austria.at/de/home-provisoire |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418080540/https://www.missuniverse-austria.at/de/home-provisoire |archive-date=18 Abril 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Miss Universe Austria |language=de-AT}}&lt;/ref&gt; Sierra Leone na huling sumali noong [[Miss Universe 2019|2019]];&lt;ref&gt;{{cite web |title=One night. Two crowns. One purpose. |url=https://www.althyri.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529055844/https://www.althyri.com/ |archive-date=29 Mayo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Althyri |language=en}}&lt;/ref&gt; Maruekos na huling sumali noong [[Miss Universe 2021|2021]]; at Albanya, Alemanya, Hamayka, Kamerun, Kenya, Lupangyelo, Maldibas, Mongolya, Montenegro, Suriname, at Usbekistan na huling sumali noong [[Miss Universe 2024|2024]].&lt;ref&gt;{{cite news |date=22 Mayo 2026 |title='Miss Universe Albania 2026', the event where the public will be part of the show |language=en |website=Tirana Post |url=https://tiranapost.al/english/stil-jete/miss-universe-albania-2026-eventi-ku-publiku-do-te-jete-pjese-e-show-t-i543651 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522145926/https://tiranapost.al/english/stil-jete/miss-universe-albania-2026-eventi-ku-publiku-do-te-jete-pjese-e-show-t-i543651 |archive-date=22 Mayo 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Beleheka |first=Mercedes |date=26 Pebrero 2026 |title=Miss Cameroun 2025 : Audrey Black Moutongo, la nouvelle reine |language=fr |trans-title=Miss Cameroon 2025: Audrey Black Moutongo, the new queen |website=Magazine Pages Jaunes |url=https://magazine.pagesjaunes.online/miss-cameroun-2025-audrey-black-moutongo-la-nouvelle-reine/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315042814/https://magazine.pagesjaunes.online/miss-cameroun-2025-audrey-black-moutongo-la-nouvelle-reine/ |archive-date=15 Marso 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Les inscriptions pour le casting 2026 sont ouvertes |trans-title=Registration for the 2026 casting call is now open |url=https://www.missuniverse-germany.de/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418083303/https://www.missuniverse-germany.de/ |archive-date=18 Abril 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Miss Universe Germany |language=fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Pálsson |first=Magnús Jochum |date=2 Pebrero 2026 |title=Þær keppa í Ungfrú Ísland 2026 |language=is |trans-title=They are competing in Miss Iceland 2026 |website=Vísir |url=https://www.visir.is/g/20262837776d/thaer-keppa-i-ung-fru-is-land-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260203063711/https://www.visir.is/g/20262837776d/thaer-keppa-i-ung-fru-is-land-2026 |archive-date=3 Pebrero 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MUJAM2026&quot;&gt;{{cite news |last=Jackson |first=Kevin |date=4 Marso 2026 |title=New format for Miss Universe Jamaica, organisers opting for parish competitions |language=en |website=Jamaica Observer |url=https://www.jamaicaobserver.com/2026/03/04/new-format-miss-universe-jamaica-organisers-opting-parish-competitions/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260304175314/https://www.jamaicaobserver.com/2026/03/04/new-format-miss-universe-jamaica-organisers-opting-parish-competitions/ |archive-date=4 Marso 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Wakesho |first=Jael |date=9 Mayo 2026 |title=Miss Universe Kenya 2026 opens doors wide as it drops age, weight, relationship barriers |language=en |website=The Standard |url=https://www.standardmedia.co.ke/business/entertainment/article/2001547316/miss-universe-kenya-2026-opens-doors-wide-as-it-drops-age-weight-relationship-barriers |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260511055319/https://www.standardmedia.co.ke/business/entertainment/article/2001547316/miss-universe-kenya-2026-opens-doors-wide-as-it-drops-age-weight-relationship-barriers |archive-date=11 Mayo 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=10 Abril 2026 |title=75 дахь удаагийн &quot;Miss Universe&quot; тэмцээнд Монголыг төлөөлөх гоо бүсгүйг шалгаруулна |language=mn |trans-title=Mongolia to be represented at 75th Miss Universe Pageant |website=News.mn |url=https://news.mn/r/2860155/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260411042258/https://news.mn/r/2860155/ |archive-date=11 Abril 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=6 Hunyo 2026 |title=Sonte në ekranin e Tv Klan &quot;Miss Universe Albania &amp; Kosovo 2026&quot; |language=sq |trans-title=Tonight on Tv Klan screen &quot;Miss Universe Albania &amp; Kosovo 2026&quot; |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/sonte-ne-ekranin-e-tv-klan-miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607111404/https://tvklan.al/sonte-ne-ekranin-e-tv-klan-miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |archive-date=7 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt; 

== Mga kandidata ==
Ang mga sumusunod na kandidata ay kumpirmadong lalahok:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 95%;&quot;
!Bansa/Teritoryo
!Kandidata
!Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}}
!Bayan
|-
|{{flagdeco|ALB}} [[Albanya]]
|{{sortname|Jogersa|Beqiri|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=Jorgesa Beqiri dhe Evisa Pacolli fituese të &quot;Miss Universe Albania &amp; Kosova 2026&quot;, spektakli magjik në TV Klan |language=sq |trans-title=Jorgesa Beqiri and Evisa Pacolli winners of &quot;Miss Universe Albania &amp; Kosovo 2026&quot;, the magical spectacle on TV Klan |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/lajme-tv-klan-7-qershor-2026-ora-0040 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607133643/https://tvklan.al/lajme-tv-klan-7-qershor-2026-ora-0040 |archive-date=7 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|24
|Shkodër
|-
|{{flagicon|ANG}} [[Angola|Anggola]]
|{{sortname|Wanderléia|Rodrigues|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Pedro |first=Francisco |date=1 Disyembre 2025 |title=Wanderleia Rodrigues eleita Miss Angola edição 2025 |language=pt |trans-title=Wanderleia Rodrigues elected Miss Angola 2025 |website=Jornal de Angola |url=https://www.jornaldeangola.ao/noticias/3/sociedade/653334/wanderleia-rodrigues-eleita--miss-angola-edi%C3%A7%C3%A3o-2025 |access-date=22 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722010929/https://www.jornaldeangola.ao/noticias/3/sociedade/653334/wanderleia-rodrigues-eleita--miss-angola-edi%C3%A7%C3%A3o-2025|archive-date=22 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|23
|Cuanza Norte
|-
|{{flagdeco|ARG}} [[:en:Miss_Argentina|Argentina]]
|{{sortname|Tamara|Rogouski|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=26 Mayo 2026 |title=Quién es Tamara Rogouski, la nueva Miss Universo Argentina 2026 |language=es |trans-title=Who is Tamara Rogouski, the new Miss Universe Argentina 2026? |website=El Litoral |url=https://www.ellitoral.com/nosotros/tamara-rogouski-nueva-miss-universo-argentina_0_FV2TJrqjZW.html |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260526020837/https://www.ellitoral.com/nosotros/tamara-rogouski-nueva-miss-universo-argentina_0_FV2TJrqjZW.html |archive-date=26 Mayo 2026}}&lt;/ref&gt;
|28
|Puerto Iguazú
|-
|{{flagicon|BHS}} [[Bahamas]]
|{{sortname|Shawndra |Henfield|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Moss |first=Shavaughn |date=24 Hulyo 2026 |title=Shawndra Henfield crowned Miss Universe Bahamas 2026 |language=en |website=The Nassau Guardian |url=https://www.thenassauguardian.com/lifestyles/shawndra-henfield-crowned-miss-universe-bahamas-2026/article_f25dd91c-d6d5-40ad-8b42-510052a48739.html |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260724121624/https://www.thenassauguardian.com/lifestyles/shawndra-henfield-crowned-miss-universe-bahamas-2026/article_f25dd91c-d6d5-40ad-8b42-510052a48739.html |archive-date=24 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|24
|Exuma
|-
|{{flagicon|BEL}} [[Belhika]]
|{{sortname|Olga |Lombardo|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lierde |first=Morgane Van |date=22 Pebrero 2026 |orig-date=21 Pebrero 2026 |title=Voici qui est la nouvelle Miss Belgique 2026 |trans-title=Voici qui est la nouvelle Miss Belgique 2026 |url=https://www.lalibre.be/lifestyle/2026/02/21/voici-qui-est-la-nouvelle-miss-belgique-2026-6F4IMPJO25EGTLSRQWY4LRG5XY/ |access-date=21 Hulyo 2026 |website=La Libre |language=fr}}&lt;/ref&gt;
|22
|Leuven
|-
|{{flagicon|BLZ}} [[Belise|Belis]]
|{{sortname|Caleigh-Rose|West|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Caleigh-Rose West crowned Miss Universe Belize 2026|url=https://www.breakingbelizenews.com/2026/08/16/caleigh-rose-west-crowned-miss-universe-belize-2026/|website=Breaking Belize News|date=16 Agosto 2026|access-date=17 Agosto 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|Lungsod ng Belis
|-
|{{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]]
|{{sortname|Clara|Vegas|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Sequeiros |first=Judith |date=4 Disyembre 2025 |title=Clara Vegas es la nueva Miss Venezuela y representará al país en el Miss Universe 2026 en Puerto Rico |language=es |trans-title=Clara Vegas is the new Miss Venezuela and will represent the country at Miss Universe 2026 in Puerto Rico |website=La República |url=https://larepublica.pe/entretenimiento/2025/12/04/clara-vegas-fue-coronada-como-miss-venezuela-2025-y-representara-al-pais-en-el-miss-universe-2026-en-puerto-rico-295212 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205035617/https://larepublica.pe/entretenimiento/2025/12/04/clara-vegas-fue-coronada-como-miss-venezuela-2025-y-representara-al-pais-en-el-miss-universe-2026-en-puerto-rico-295212 |archive-date=5 Disyembre 2025}}&lt;/ref&gt;
|24
|Chacao
|-
|{{flagdeco|BLR}} [[Biyelorusya]]
|{{sortname|Aliya |Karotkaya|nolink=1}}
|21
|[[Minsk]]
|-
|{{Flagicon|Bonaire}} [[Bonaire]]
|{{sortname|Caroline|Porras|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Hofstra |first=Hans |date=5 Hulyo 2026 |title=Caroline Porras wint Miss Universe Bonaire 2026 |language=nl |trans-title=Caroline Porras wins Miss Universe Bonaire 2026 |website=Bonaire.nu |url=https://www.bonaire.nu/nieuws/evenementen/92089/caroline-porras-wint-miss-universe-bonaire-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260705160743/https://www.bonaire.nu/nieuws/evenementen/92089/caroline-porras-wint-miss-universe-bonaire-2026 |archive-date=5 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|24
|Antriol
|-
|{{flagicon|BOT}} [[Botswana]]
|{{sortname|Dabilo|Moses|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 Pebrero 2026 |title=Moses crown without the catwalk |url=https://dailynews.gov.bw/news-detail/89848 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Daily News |language=en}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Gaborone]]
|-
|{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]]
|{{sortname|Marcella |Kozinski|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 Hulyo 2026 |title=Marcella Kozinski é coroada Miss Universe Brasil 2026 |trans-title=Marcella Kozinski is crowned Miss Universe Brazil 2026 |url=https://record.r7.com/miss-universe-brasil/marcella-kozinski-e-coroada-miss-universe-brasil-2026-26072026/ |access-date=26 Hulyo 2026 |website=Record |language=pt-BR}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Curitiba]]
|-
|{{flagicon|BUL}} [[Bulgarya]]
|{{sortname|Anna-Maria|Babau|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=21 Hulyo 2026 |title=Анна Мария Бабау е „Мис Вселена България 2026&quot; – ще представи страната на 75-ото издание в Пуерто Рико |trans-title=Anna Maria Babau is Miss Universe Bulgaria 2026 – she will represent the country at the 75th edition in Puerto Rico |url=https://town.bg/anna-mariya-babau-e-mis-vselena-balgariya-2026-sthe-predstavi-stranata-na-75-oto-izdanie-v-puerto-riko/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260721131212/https://town.bg/anna-mariya-babau-e-mis-vselena-balgariya-2026-sthe-predstavi-stranata-na-75-oto-izdanie-v-puerto-riko/ |archive-date=21 Hulyo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Town Bulgaria |language=bg}}&lt;/ref&gt;
|33
|[[Sofia]]
|-
|{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]]
|{{sortname|Valeria |Mena|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=26 July 2026 |title=¡Tenemos nueva reina! Valeria Mena, Miss Oruro, es coronada Miss Bolivia Universo 2026 |trans-title=We have a new queen! Valeria Mena, Miss Oruro, is crowned Miss Bolivia Universe 2026 |url=https://www.reduno.com.bo/miss-bolivia-2026/tenemos-nueva-reina-valeria-mena-miss-oruro-es-coronada-miss-bolivia-universo-2026-2026725231012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260726032417/https://www.reduno.com.bo/miss-bolivia-2026/miss-residentes-japon-conquista-la-corona-de-miss-bolivia-internacional-2026-202672522947 |archive-date=26 July 2026 |access-date=26 July 2026 |website=[[Red Uno de Bolivia]] |language=es}}&lt;/ref&gt;
|23
|Oruro
|-
|{{flagdeco|CPV}} [[Cabo Verde]]
|{{sortname|Armandina|Cunha|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 Agosto 2026 |title=Armandina Cunha eleita Miss Universe Cabo Verde |trans-title=Armandina Cunha elected Miss Universe Cape Verde |url=https://ilhas.li/aS5d |access-date=17 Agosto 2026 |website=Expresso das Ilhas |language=pt}}&lt;/ref&gt;
|27
|São Vicente
|-
|{{flagdeco|CUR}} [[Curaçao]]
|{{sortname|Bianty|Gomperts|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=27 Hulyo 2026 |title=Bianty Rojer Gomperts ta e Miss Universe Curaçao 2026 |language=pt |trans-title=Bianty Rojer Gomperts is crowned Miss Universe Curaçao 2026 today |website=NoticiaCla |url=https://www.noticiacla.com/news/38733/ |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260727153147/https://www.noticiacla.com/news/38733/ |archive-date=27 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|28
|Amerikanenkamp
|-
|{{Flagicon|COD}} [[Demokratikong Republika ng Congo|Demokratikong Republika ng Konggo]]
|{{sortname|Jessi|Kalambayi|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 Hulyo 2026 |title=Culture : le Fonds de Promotion culturelle félicite Jessi Kalambayi, élue « Miss Universe » RDC 2026 |trans-title=Culture: The Cultural Promotion Fund congratulates Jessi Kalambayi, elected &quot;Miss Universe&quot; DRC 2026 |url=https://acp.cd/culture/culture-le-fonds-de-promotion-culturelle-felicite-jessi-kalambayi-elue-miss-universe-rdc-2026/ |access-date=21 Hulyo 2026 |website=Agence Congolaise de Presse |language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;
|28
|[[Kinshasa]]
|-
|{{flagdeco|DNK}} [[Dinamarka]]
|{{sortname|Fie Rose|Lindegaard|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=10 Agosto 2026 |title=Miss Universe Canadá 2025 se despide de su corona con su bebé en brazos |language=es |trans-title=Miss Universe Canada 2025 bids farewell to her crown with her baby in her arms |website=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-canada-2025-se-despide-de-su-corona-con-su-bebe-en-brazos/ |url-status=live |access-date=13 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810014113/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-canada-2025-se-despide-de-su-corona-con-su-bebe-en-brazos/ |archive-date=10 Agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
|27
|[[Copenhague]]
|-
|{{flagdeco|EGY}} [[Ehipto]]
|{{sortname|Sonia|Gergis|nolink=1}}
|31
|[[Cairo]]
|-
|{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]]
|{{sortname|Dalia|Bucaram|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=15 Agosto 2026 |title=Dalia Bucaram es la ganadora de Miss Universo Ecuador 2026 |language=es |trans-title=Dalia Bucaram is the winner of Miss Universe Ecuador 2026 |website=Primicias |url=https://www.primicias.ec/entretenimiento/dalia-bucaram-miss-universo-ecuador-ganadora-corona-final-130393/ |access-date=17 Agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
|21
|Guayaquil
|-
|{{flagdeco|SLV}} [[El Salvador]]
|{{sortname|Sofía|Córdova|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Figueroa |first=Lissette |date=28 Hunyo 2026 |title=Sofía Córdova es Miss Universo El Salvador 2026 |language=es |trans-title=Sofía Córdova is Miss Universe El Salvador 2026 |website=El Diario de Hoy |url=https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/ganadora-miss-universo-el-salvador/1280793/2026/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260629051045/https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/ganadora-miss-universo-el-salvador/1280793/2026/ |archive-date=29 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|27
|[[San Salvador]]
|-
|{{flagicon|SVK}} [[Slovakia|Eslobakya]]
|{{sortname|Anna|Ličková|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=17 Hunyo 2026 |title=Obrovský triumf odmietnutej finalistky z Ruže pre nevestu: Vyhrala Miss Universe Slovensko! |language=sk |trans-title=Huge triumph of the rejected finalist from A Rose for the Bride: She won Miss Universe Slovakia! |website=Koktejl |url=https://koktejl.azet.sk/clanok/WyZ9vCt/obrovsky-triumf-odmietnutej-finalistky-z-ruze-pre-nevestu-vyhrala-miss-universe-slovensko/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617082300/https://koktejl.azet.sk/clanok/WyZ9vCt/obrovsky-triumf-odmietnutej-finalistky-z-ruze-pre-nevestu-vyhrala-miss-universe-slovensko/ |archive-date=17 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|25
|Martin
|-
|{{flagicon|SPA}} [[Espanya]]
|{{sortname|Susana|Medina|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Viera |first=Briseida |date=20 Hulyo 2026 |title=Susana Medina, la grancanaria que alza la corona de Miss Universe Spain 2026 |trans-title=Susana Medina, the Gran Canarian who claims the Miss Universe Spain 2026 crown. |url=https://www.laprovincia.es/canarias/2026/07/20/susana-medina-grancanaria-conquista-corona-dv-132623842.html |access-date=26 Hulyo 2026 |website=La Provincia - Diario de Las Palmas |language=es}}&lt;/ref&gt;
|27
|Las Palmas
|-
|{{flagicon|GBR}} [[Great Britain|Gran Britanya]]
|{{sortname|Angela|Aumonier|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Rodríguez Caraballo |first=Harry |date=12 Hulyo 2026 |title=Miss Universo 2026: Dos filipinas buscarán coronarse en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026: Two Filipinas will seek to be crowned in Puerto Rico |website=Metro Puerto Rico |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2026/07/12/miss-universo-2026-dos-filipinas-buscaran-coronarse-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260712203620/https://www.metro.pr/entretenimiento/2026/07/12/miss-universo-2026-dos-filipinas-buscaran-coronarse-en-puerto-rico/ |archive-date=12 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|25
|Douglas
|-
|{{flagicon|GLP|variant=local}} [[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]]
|{{sortname|Chloé|Deher|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite web |last=Devriese |first=Emmanuelle |date=11 Enero 2026 |title=Miss Univers Guadeloupe : &quot;Suis-je un être infâme ?&quot;, Ophély Mézino évincée de son titre, elle prend la parole |trans-title=Miss Universe Guadeloupe: &quot;Am I a despicable being?&quot;, Ophély Mézino stripped of her title, she speaks out |url=https://www.aufeminin.com/people/miss-univers-guadeloupe-suis-je-un-etre-infame-ophely-mezino-evincee-de-son-titre-elle-prend-la-parole-2692003.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260111232608/https://www.aufeminin.com/people/miss-univers-guadeloupe-suis-je-un-etre-infame-ophely-mezino-evincee-de-son-titre-elle-prend-la-parole-2692003.html |archive-date=11 Enero 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Aufeminin |language=fr}}&lt;/ref&gt;
|31
|Terre-de-Haut
|-
|{{flagicon|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]]
|{{sortname|Adelina |Castillo|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Peña |first=Yesica |date=9 Agosto 2026 |title=María Castillo conquista la corona y se convierte en Miss Universo Guatemala 2026 |language=es-ES |trans-title=María Castillo wins the crown and becomes Miss Universe Guatemala 2026 |work=La Hora |url=https://lahora.gt/lh-bienestar/ypena/2026/08/08/maria-castillo-conquista-la-corona-y-se-convierte-en-miss-universo-guatemala-2026/ |access-date=9 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260809081755/https://lahora.gt/lh-bienestar/ypena/2026/08/08/maria-castillo-conquista-la-corona-y-se-convierte-en-miss-universo-guatemala-2026/ |archive-date=9 Agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
|27
|Sacatepéquez
|-
|{{flagdeco|JPN}} [[Hapon]]
|{{sortname|Sayuki|Ito|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=23 Hunyo 2026 |title=日本代表に福岡の伊藤さゆきさん　ミス・ユニバース |trans-title=Sayuki Ito from Fukuoka has been selected to represent Japan at the Miss Universe pageant |url=https://news.yahoo.co.jp/articles/cd71aa328ca91a7a5135d567d5f09715a151303f |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260623164937/https://news.yahoo.co.jp/articles/cd71aa328ca91a7a5135d567d5f09715a151303f |archive-date=23 Hunyo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Yahoo! Japan |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Fukuoka]]
|-
|{{flagdeco|JOR}} [[Jordan|Hordan]]
|{{sortname|Destiny|Anbar|nolink=1}}
|
|
|-
|{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]]
|{{sortname|Aideen|Howard|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Walsh |first=Lauren |date=21 Hunyo 2026 |title=The competition is 'about far more than appearance' Boston-born Limerick lady crowned Miss Universe Ireland 2026 |language=en |website=Evoke |url=https://evoke.ie/2026/06/21/entertainment/miss-universe-ireland-limerick |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260621224127/https://evoke.ie/2026/06/21/entertainment/miss-universe-ireland-limerick |archive-date=21 Hunyo 2026 |archiveurl=}}&lt;/ref&gt;
|22
|Castletroy
|-
|{{flagdeco|ISR}} [[Israel]]
|{{sortname|Danielle|Yablonka|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Fellig |first=Vita |date=2 Hulyo 2026 |title=South Florida-born Israeli Danielle Yablon crowned Miss Israel 2026 in Miami |language=en |website=Jewish News Syndicate |url=https://www.jns.org/news/u-s-news/south-florida-born-israeli-daniella-yablon-crowned-miss-israel-2026-in-miami |url-status=dead |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260702230606/https://www.jns.org/news/u-s-news/south-florida-born-israeli-daniella-yablon-crowned-miss-israel-2026-in-miami |archive-date=2 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Herzliya]]
|-
|{{flagicon|CMR}} [[Kamerun]]
|{{sortname|Audrey|Black|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=A. |first=Cintia |date=25 Pebrero 2026 |title=‎COMICA strips Josiane Golonga of Miss Cameroon 2025 title |url=https://www.lebledparle.com/en/comica-strips-josiane-golonga-of-miss-cameroon-2025-title/ |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Le Bled Parle |language=en-US }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|30
|Douala
|-
|{{flagdeco|CAN}} [[Canada|Kanada]]
|{{sortname|Aslihan |Morali|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=10 Agosto 2026 |title=Miss Universe Canada 2025 carries her baby during emotional final walk as the reigning queen |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260810917313/miss-universe-canada-2025-carries-baby-final-walk/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260811074009/https://www.hola.com/us/celebrities/20260810917313/miss-universe-canada-2025-carries-baby-final-walk/ |archive-date=11 Agosto 2026 |access-date=13 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}&lt;/ref&gt;
|28
|Ancaster
|-
|{{flagicon|ISV}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]]
|{{sortname|Jenna-Monét|Queeley|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Morris |first=Anthony |date=17 Hunyo 2026 |title=Jenna Monet-Queeley Crowned Miss Universe U.S. Virgin Islands 2026, honors St. Kitts and Nevis Heritage |language=en |website=SKN News |url=https://sknnews.com/featured/jenna-monet-queeley-crowned-miss-universe-u-s-virgin-islands-2026-honors-st-kitts-and-nevis-heritage-442627768 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617205459/https://sknnews.com/featured/jenna-monet-queeley-crowned-miss-universe-u-s-virgin-islands-2026-honors-st-kitts-and-nevis-heritage-442627768 |archive-date=17 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|21
|Saint Croix
|-
|{{flagdeco|CYM}} [[Kapuluang Kayman|Kapuluang Cayman]]
|{{sortname|Juliana|Myers|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Boxall |first=Simon |date=13 Hulyo 2026 |title=Juliana Myers crowned Miss Universe Cayman Islands |language=en |website=Cayman Compass |url=https://www.caymancompass.com/2026/07/13/juliana-myers-crowned-miss-universe-cayman-islands/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260713064620mp_/https://www.caymancompass.com/2026/07/13/juliana-myers-crowned-miss-universe-cayman-islands/ |archive-date=13 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|20
|West Bay
|-
|{{flagicon|KAZ}} [[Kasakistan]]
|{{sortname|Alina|Ekaterinecheva|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Rakhmatullavyzy |first=Balnur |date=4 Disyembre 2025 |title=&quot;Miss Qazaqstan 2025&quot; байқауында шымкенттік ару жеңімпаз атанды |language=kk |trans-title=Shymkent beauty wins Miss Qazaqstan 2025 |newspaper=Stan.kz |url=https://stan.kz/miss-qazaqstan-2025-baykauinda-shimkenttik-aru-zhenimpa-427225/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205034549/https://stan.kz/miss-qazaqstan-2025-baykauinda-shimkenttik-aru-zhenimpa-427225/ |archive-date=5 Disyembre 2025}}&lt;/ref&gt;
|22
|Shymkent
|-
|{{flagicon|KEN}} [[Kenya]]
|{{sortname|Jean |Ojiro|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mwangi |first=Faith |date=28 Hulyo 2026 |title=Jean Ojiro, Miss Universe Kenya 2026 Winner, Brands And Modeling Journey |url=https://thekenyatimes.com/kenya/jean-ojiro-miss-universe-2/ |access-date=4 Agosto 2026 |website=The Kenya Times |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|27
|[[Nairobi]]
|-
|{{flagicon|KGZ}} [[Kirgistan]]
|{{sortname|Medina|Ermekova|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=7 Enero 2026 |title=7 thí sinh đầu tiên của Hoa hậu Hoàn vũ 2026 |language=vi |trans-title=The first 7 contestants of Miss Universe 2026 |website=24h |url=https://www.24h.com.vn/thoi-trang/7-thi-sinh-dau-tien-cua-hoa-hau-hoan-vu-2026-c78a1727698.html |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113203155/https://www.24h.com.vn/thoi-trang/7-thi-sinh-dau-tien-cua-hoa-hau-hoan-vu-2026-c78a1727698.html |archive-date=13 Enero 2026}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Biskek]]
|-
|{{flagdeco|KOS}} [[Kosovo|Kosobo]]
|{{sortname|Evisa|Pacolli|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
|21
|[[Toronto]]
|-
|{{flagdeco|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]]
|{{sortname|María Alejandra|Acosta|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Chinchilla Marín |first=Hillary |date=5 Hunyo 2026 |title=Mariale Acosta es la nueva Miss Universe Costa Rica 2026: así se vivió la gala dorada |language=es |trans-title=Mariale Acosta is the new Miss Universe Costa Rica 2026: this is how the golden gala was experienced |website=La Teja |url=https://www.lateja.cr/teleguia/farandula/mariale-acosta-es-la-nueva-miss-universe-costa/GN76W6NETZCYXFNUMXTKOGEJHE/story/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260606060337/https://www.lateja.cr/teleguia/farandula/mariale-acosta-es-la-nueva-miss-universe-costa/GN76W6NETZCYXFNUMXTKOGEJHE/story/ |archive-date=6 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|24
|Heredia
|-
|{{flagicon|CRO}} [[Kroasya]]
|{{sortname|Antea|Mršić|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=25 Mayo 2026 |title=Antea Mršić nova je Miss Universe Hrvatske 2026. |trans-title=Antea Mršić is the new Miss Universe Croatia 2026. |url=https://www.24sata.hr/show/antea-mrsic-nova-je-miss-universe-hrvatske-2026-1130093 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=24sata |language=hr}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Zagreb]]
|-
|{{flagdeco|CUB}} [[Cuba|Kuba]]
|{{sortname|Mia |Dio|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news|title=Everything about Mia Dio, the new beauty queen who will represent Cuba at Miss Universe 2026|url=https://en.cibercuba.com/noticias/2026-08-21-u194224-e198484-s27065-nid338347-todo-mia-dio-nueva-reina-belleza-cubana|url-status=live|website=CiberCuba|date=21 Agosto 2026|access-date=22 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260821120243/https://en.cibercuba.com/noticias/2026-08-21-u194224-e198484-s27065-nid338347-todo-mia-dio-nueva-reina-belleza-cubana|archive-date=21 Agosto 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Miami, Florida|Miami]]
|-
|{{flagdeco|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]]
|{{sortname|Sigríður Ósk|Hrafnkelsdóttir|Sigga Ózk|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Sigurjónsdóttir |first=Guðrún Selma |date=23 Abril 2026 |title=Sigga Ózk er orðlaus |language=is |trans-title=Sigga Ózk is speechless |website=Morgunblaðið |url=https://www.mbl.is/smartland/stars/2026/04/23/sigga_ozk_er_ordlaus/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260423160638/https://www.mbl.is/smartland/stars/2026/04/23/sigga_ozk_er_ordlaus/ |archive-date=23 Abril 2026}}&lt;/ref&gt;
|27
|Garðabær
|-
|{{flagicon|MDV}} [[Maldives|Maldibas]]
|{{sortname|Aminath Yuin|Mohamed|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=25 Hunyo 2026 |title=Maladewa Bakal Comeback di Miss Universe 2026, Wakilnya Berhijab! |language=id |trans-title=The Maldives Will Make a Comeback at Miss Universe 2026, with a Hijab-Worshipping Representative! |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/maladewa-bakal-comeback-di-miss-universe-2026-wakilnya-berhijab-c1c2-01-l8vsm-l2pshq |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624214236/https://www.idntimes.com/men/ladies/maladewa-bakal-comeback-di-miss-universe-2026-wakilnya-berhijab-c1c2-01-l8vsm-l2pshq |archive-date=24 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|18
|[[Malé]]
|-
|{{flagicon|MLT}} [[Malta]]
|{{sortname|Francesca|Mercieca|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Falzon |first=Gabriel |date=17 Hulyo 2026 |title=Francesca Mercieca Crowned Miss Universe Malta 2026 |language=en |website=Lovin Malta |url=https://lovinmalta.com/news/local/francesca-mercieca-crowned-miss-universe-malta-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260717061412/https://lovinmalta.com/news/local/francesca-mercieca-crowned-miss-universe-malta-2026/ |archive-date=17 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|26
|St. Paul's Bay
|-
|{{Flagicon image|Flag-of-Martinique.svg}} [[Martinika]]
|{{sortname|Larissa |Ségarel|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mergirie-Adele |first=Mildrey |date=22 Agosto 2026 |title=Larissa Ségarel est la nouvelle Miss Universe Martinique |trans-title=Larissa Ségarel is the new Miss Universe Martinique |url=https://rci.fm/martinique/infos/Culture/Larissa-Segarel-est-la-nouvelle-Miss-Univers-Martinique |access-date=23 Agosto 2026 |website=RCI |language=fr-MQ}}&lt;/ref&gt;
|28
|Lamentin
|-
|{{flagicon|MAR}} [[Maruekos]]
|{{sortname|Sara |Allali|nolink=1}}
|27
|[[Casablanca]]
|-
|{{flagicon|Mayotte|variant=local}} [[Mayotte]]
|{{sortname|Maëva|Toumbou Dani|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=25 Mayo 2026 |title=Maeva Toumbou Dani portera Mayotte à Miss Universe |language=fr |trans-title=Maeva Toumbou Dani will represent Mayotte at Miss Universe |website=Outremers360 |url=https://outremers360.com/bassin-indien-appli/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe |access-date=23 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|33
|Tsingoni
|-
|{{flagicon|MNE}} [[Montenegro]]
|{{sortname|Aleksandra|Ivezaj|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=Miss Universe Albania dhe Kosova 2026 |language=sq |trans-title=Miss Universe Albania and Kosovo 2026 |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607160835/https://tvklan.al/miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |archive-date=7 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|22
|Tuzi
|-
|{{flagicon|MYA}} [[Myanmar]]
|{{sortname|May Grace|Parry|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Hunyo 2026 |title=Bea Millan-Windorski gets award at Miss Universe Myanmar pageant |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/674156/bea-millan-windorski-gets-award-at-miss-universe-myanmar-pageant |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260618075931/https://entertainment.inquirer.net/674156/bea-millan-windorski-gets-award-at-miss-universe-myanmar-pageant |archive-date=18 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|31
|Hpa-an
|-
|{{flagdeco|NAM}} [[Namibia|Namibya]]
|{{sortname|Charene|Labuschagne|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=2 Agosto 2026 |title=Charene Labuschagne crowned Miss Namibia |language=en |website=Namibian Broadcasting Corporation |url=https://nbcnews.na/index.php/node/118081 |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803032059/https://nbcnews.na/index.php/node/118081 |archive-date=3 Agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
|27
|[[Windhoek]]
|-
|{{flagdeco|NER}} [[Niger|Niher]]
|{{sortname|Zoulahatou|Amadou|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Mạn |first=Trần |date=8 Enero 2026 |title=Revealing the first 7 contestants to compete in Miss Universe 2026, what are the opportunities for Vietnam |language=en |newspaper=VGT |url=https://vgt.vn/lo-dien-7-thi-sinh-dau-tien-di-thi-miss-universe-2026-co-hoi-nao-cho-viet-nam-ihyes-20260108t7613948/?lang=en |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260108212021/https://vgt.vn/lo-dien-7-thi-sinh-dau-tien-di-thi-miss-universe-2026-co-hoi-nao-cho-viet-nam-ihyes-20260108t7613948/?lang=en |archive-date=8 Enero 2026}}&lt;/ref&gt;
|24
|Maradi
|-
|{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]]
|{{sortname|Georgia|Waddington|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gooch |first=Carly |date=4 Agosto 2026 |title=Miss Universe NZ hopes to ‘debunk’ pageantry stigma |url=https://www.thepress.co.nz/nz-news/361055479/miss-universe-nz-hopes-debunk-pageantry-stigma |archive-url=https://web.archive.org/web/20260804023415/https://www.thepress.co.nz/nz-news/361055479/miss-universe-nz-hopes-debunk-pageantry-stigma |archive-date=4 Agosto 2026 |access-date=4 Agosto 2026 |website=The Press |language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|Christchurch
|-
|{{flagicon|Netherlands}} [[Netherlands|Olanda]]
|{{sortname|Melissa|Bottema|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 Hunyo 2026 |title=Groningse Melissa Bottema is Miss Nederland: &quot;Droom die uitkomt&quot; |language=nl |trans-title=Melissa Bottema from Groningen is Miss Netherlands: &quot;A dream come true&quot; |website=De Telegraaf |url=https://www.telegraaf.nl/video/groningse-melissa-bottema-is-miss-nederland-droom-die-uitkomt/157930009.html |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260628070958/https://www.telegraaf.nl/video/groningse-melissa-bottema-is-miss-nederland-droom-die-uitkomt/157930009.html |archive-date=28 Hunyo 2026 |accessdate=}}&lt;/ref&gt;
|26
|Winsum
|-
|{{flagicon|PAK}} [[Pakistan]]
|{{sortname|Misbah|Arshad|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Sarkar |first=Rituparna |date=21 Agosto 2026 |title=Meet Misbah Arshad, The Psychology Student Crowned Miss Universe Pakistan 2026 |language=en |website=The Sunday Guardian |url=https://sundayguardianlive.com/entertainment-news/meet-misbah-arshad-the-psychology-student-crowned-miss-universe-pakistan-2026-266321/ |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821121009/https://sundayguardianlive.com/entertainment-news/meet-misbah-arshad-the-psychology-student-crowned-miss-universe-pakistan-2026-266321/ |archive-date=21 Agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
|28
|Lahore
|-
|{{flagicon|PAR}} [[Paraguay|Paragway]]
|{{sortname|Gretha|Matiauda|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=26 Marso 2026 |title=Gretha Matiauda es la nueva Miss Universo Paraguay 2026 |language=es |trans-title=Gretha Matiauda is the new Miss Universe Paraguay 2026 |website=La Tribuna |url=https://www.latribuna.com.py/arte-y-cultura/2026/03/27/gretha-matiauda-es-la-nueva-miss-universo-paraguay-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260327045533/https://www.latribuna.com.py/arte-y-cultura/2026/03/27/gretha-matiauda-es-la-nueva-miss-universo-paraguay-2026/ |archive-date=27 Marso 2026}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[:en:Asunción|Asunción]]
|-
|{{flagicon|PHL}} [[Miss Universe Philippines 2026|Pilipinas]]
|{{sortname|Bea|Millan-Windorski|link=Bea Millan-Windorski}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Purnell |first=Kristofer |date=2 Mayo 2026 |title=Kay BMW ang korona: La Union wins Miss Universe Philippines 2026 |language=en |website=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/05/02/2524960/kay-bmw-ang-korona-la-union-wins-miss-universe-philippines-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260502153757/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/05/02/2524960/kay-bmw-ang-korona-la-union-wins-miss-universe-philippines-2026 |archive-date=2 Mayo 2026}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[San Juan, La Union|San Juan]]
|-
|{{flagicon|PRI}} [[Puerto Rico|Porto Riko]]
|{{sortname|Jennifer|Barreto|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Rivera Cedeño |first=Jomar José |date=26 Hunyo 2026 |title=De San Sebastián la nueva Miss Universe 2026 |language=es |trans-title=From San Sebastian the new Miss Universe 2026 |website=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/de-san-sebastian-la-nueva-miss-universe-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260626032524/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/de-san-sebastian-la-nueva-miss-universe-2026/ |archive-date=26 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|27
|San Sebastián
|-
|{{flagdeco|DOM}} [[Republikang Dominikano]]
|{{sortname|Melissa|Núñez|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Peña |first=Shawell |date=30 Hulyo 2026 |title=¡Ella es la nueva reina de la belleza dominicana! Melissa Núñez se corona Miss RD Universo 2026 |language=es |trans-title=She is the new Dominican beauty queen! Melissa Núñez is crowned Miss RD Universe 2026 |website=El Nacional |url=https://elnacional.com.do/fama-y-vida/arte-y-espectaculos/nueva-reina-belleza-dominicana-melissa-nunez-corona-miss-rd-universo-2026_577287.html |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260731043526/https://elnacional.com.do/fama-y-vida/arte-y-espectaculos/nueva-reina-belleza-dominicana-melissa-nunez-corona-miss-rd-universo-2026_577287.html |archive-date=31 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|28
|La Vega
|-
|{{flagdeco|CZE}} [[Republikang Tseko]]
|{{sortname|Sophia|Osako|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=17 Hunyo 2026 |title=Toto je nová najkrajšia Češka! Titul Miss Universe získala kráska s japonskými koreňmi |language=sk |trans-title=This is the new most beautiful Czech! A beauty with Japanese roots won the Miss Universe title |website=Pravda |url=https://zena.pravda.sk/krasa-a-moda/clanok/817151-bodovala-v-dalsej-sutazi-tato-kraska-s-japonskymi-korenmi-vyhrala-titul-miss-universe-cesko/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617141305/https://zena.pravda.sk/krasa-a-moda/clanok/817151-bodovala-v-dalsej-sutazi-tato-kraska-s-japonskymi-korenmi-vyhrala-titul-miss-universe-cesko/ |archive-date=17 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Praga]]
|-
|{{flagicon|ZAM}} [[Zambia|Sambia]]
|{{sortname|Mubanga|Hatyoka|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite web |last=Rubaya |first=Tapiwa |date=16 Mayo 2026 |title=Africa celebrates as Luay Latif is crowned Mr Supranational Zambia |url=https://myafrikamag.com/africa-celebrates-as-luay-latif-is-crowned-mr-supranational-zambia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260516102703/https://myafrikamag.com/africa-celebrates-as-luay-latif-is-crowned-mr-supranational-zambia/ |archive-date=16 Mayo 2026 |access-date=26 Hulyo 2026 |website=My Afrika Magazine |language=en}}&lt;/ref&gt;
|24
|Livingstone
|-
|{{flagicon|LCA}} [[Santa Lucia (bansa)|Santa Lucia]]
|{{sortname|Bernella|Velinor|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Hammonds |first=Dr. Courtney A. |date=9 Agosto 2026 |title=The Crown Finds Her: Bernella Velinor Is Miss Universe Saint Lucia 2026 |url=https://upscalemagazine.com/the-crown-finds-her-bernella-velinor-is-miss-universe-saint-lucia-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260811120648/https://upscalemagazine.com/the-crown-finds-her-bernella-velinor-is-miss-universe-saint-lucia-2026/ |archive-date=11 Agosto 2026 |access-date=13 Agosto 2026 |website=Upscale Magazine |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|33
|Dennery
|-
|{{flagicon|SLE}} [[Sierra Leone]]
|{{sortname|Katti|Fofanah|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=1 Hulyo 2026 |title=Sierra Leone Comeback di Miss Universe 2026 Setelah Absen 7 Tahun |language=id |trans-title=Sierra Leone Returns to Miss Universe 2026 After 7 Year Absence |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/sierra-leone-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-7-tahun-c1c2-01-l8vsm-zvghkt |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701013135/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-miss-universe-americas-2025-di-pembukaan-piala-dunia-2026-c1c2-01-l8vsm-w3z8jv |archive-date=1 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|–
|Bonthe
|-
|{{flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]]
|{{sortname|Roseanna|Hall|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=While tension fills History was made in Harare as Miss Universe Zimbabwe crowned seven beauty queens to represent the country at some of the world's biggest pageants |language=en |website=Zimbo Live News |url=https://zimbolivenews.com/news/while-tension-fills-history-was-made-in-harare-as-miss-universe-zimbabwe-crowned-seven-beauty-queens-to-represent-the-country-at-some-of-the-worlds-biggest-pageants |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607055812/https://zimbolivenews.com/news/while-tension-fills-history-was-made-in-harare-as-miss-universe-zimbabwe-crowned-seven-beauty-queens-to-represent-the-country-at-some-of-the-worlds-biggest-pageants |archive-date=7 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|34
|Shurugwi
|-
|{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]]
|{{sortname|Nimhara|Sasindi|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=25 Hunyo 2026 |title=මිස් යුනිවර්ස් ශ්‍රී ලංකා 2026 කිරුළ නිම්හාරා සසිඳිට |language=si |trans-title=Nimhara Sasindi crowned Miss Universe Sri Lanka 2026 |website=Zira Daily |url=https://ziradaily.com/sinhala/news/107890 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625205935/https://ziradaily.com/sinhala/news/107890 |archive-date=25 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Colombo]]
|-
|{{flagicon|SUR}} [[Surinam|Suriname]]
|{{sortname|Maruschka|Sahiboe|nolink=1}}
|33
|[[Amsterdam]]
|-
|{{flagicon|ZAF}} [[Timog Aprika]]
|{{sortname|Bajabulise|Thela|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Keteyi |first=Oluthando |date=21 Hulyo 2026 |title=Bajabulise Thela crowned Miss African Beauty Universe: A new face for South Africa at Miss Universe |url=https://iol.co.za/lifestyle/style-beauty/2026-07-20-bajabulise-thela-crowned-miss-african-beauty-universe-a-new-face-for-south-africa-at-miss-universe/ |access-date=26 Hulyo 2026 |website=Independent Online |language=en}}&lt;/ref&gt;
|23
|KaNyamazane
|-
|{{flagicon|TUN}} [[Tunisia|Tunisya]]
|{{sortname|Sarrah|Brahmi|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=12 Hunyo 2026 |title=Tunisia Comeback di Miss Universe 2026 setelah Absen 55 Tahun |language=id |trans-title=Tunisia Makes Comeback at Miss Universe 2026 After 55 Years |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/tunisia-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-55-tahun-c1c2-01-l8vsm-mk9cfm |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260612191503/https://www.idntimes.com/men/ladies/tunisia-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-55-tahun-c1c2-01-l8vsm-mk9cfm |archive-date=12 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|33
|Sousse
|-
|{{flagicon|CHI}} [[Chile|Tsile]]
|{{sortname|Dominga|López|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Díaz |first=Nicolás |date=3 Agosto 2026 |title=Dominga López gana Miss Universo Chile 2026: competirá en versión internacional |language=es |trans-title=Dominga López wins Miss Universe Chile 2026: she will compete in the international version |website=Bío Bío |url=https://www.biobiochile.cl/noticias/espectaculos-y-tv/tv/2026/08/03/candidata-de-vina-del-mar-gana-miss-universo-chile-2026-competira-en-version-internacional.shtml |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803052748/https://www.biobiochile.cl/noticias/espectaculos-y-tv/tv/2026/08/03/candidata-de-vina-del-mar-gana-miss-universo-chile-2026-competira-en-version-internacional.shtml |archive-date=3 Agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Viña del Mar]]
|-
|{{flagicon|CHN}} [[Tsina]]
|{{sortname|Weiyi|Chen|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
|22
|[[Shanghai]]
|-
|{{flagdeco|UGA}} [[Uganda]]
|{{sortname|Mitchelle|Daka|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Waswa |first=Samson |date=2 Agosto 2026 |title=In pictures: Mitchelle Daka crowned first Miss Universe Uganda |language=en |website=Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/story/mitchelle-daka-crowned-first-miss-universe-uganda-2026080205525150427 |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260802063914/https://www.pulse.ug/story/mitchelle-daka-crowned-first-miss-universe-uganda-2026080205525150427 |archive-date=2 Agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
|29
|Budaka
|-
|{{flagicon|UKR}} [[Ukranya]]
|{{sortname|Anna|Nikonova|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kudryavchenko |first=Tamara |date=1 Hulyo 2026 |title=Дочка Ніконова стала володаркою корони &quot;Міс Україна Всесвіт&quot;-2026 |language=uk |trans-title=Nikonov's daughter became the owner of the crown &quot;Miss Ukraine Universe&quot;-2026 |website=Tablo ID |url=https://tabloid.pravda.com.ua/beauty/dochka-igorya-nikonova-stala-mis-ukrajina-vsesvit-2026-2016603/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701143537/https://tabloid.pravda.com.ua/beauty/dochka-igorya-nikonova-stala-mis-ukrajina-vsesvit-2026-2016603/ |archive-date=1 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Kiev]]
|-
|{{flagdeco|HUN}} [[Unggriya]]
|{{sortname|Kamilla|Kiss|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 Hunyo 2026 |title=Megválasztották a Miss Universe Hungary idei királynőjét |trans-title=This year's queen of Miss Universe Hungary has been chosen |url=https://24.hu/szorakozas/2026/06/20/szepsegkiralyno-miss-universe-hungary-2026-kiss-kamilla/ |access-date=22 Hulyo 2026 |website=24.hu |language=hu}}&lt;/ref&gt;
|25
|Dunaújváros
|-
|{{flagicon|URU}} [[Uruguay|Urugway]]
|{{sortname|Lucía|Piñeyro|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=31 Mayo 2026 |title=De Young al mundo: Lucía Piñeyro Lima es la nueva Miss Universo Uruguay |language=es |trans-title=From Young to the world: Lucía Piñeyro Lima is the new Miss Universe Uruguay |website=Uruguay Digital 365 |url=https://uruguaydigital365.com/de-young-al-mundo-lucia-pineyro-lima-es-la-nueva-miss-universo-uruguay/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260601052440/https://uruguaydigital365.com/de-young-al-mundo-lucia-pineyro-lima-es-la-nueva-miss-universo-uruguay/ |archive-date=1 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|35
|Young
|}

=== Mga paparating na mga kompetisyong pambansa ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Bansa/Teritoryo
!Petsa
|-
|{{flagdeco|NOR}} [[Noruwega]]
|22 Agosto 2026
|-
|{{flagdeco|HAI}} [[Haiti|Hayti]]
| rowspan=&quot;4&quot; |23 Agosto 2026
|-
|{{flagdeco|IND}} [[Indiya]]
|-
|{{flagdeco|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]]
|-
|{{flagicon|THA}} [[Miss Universe Thailand 2025|Taylandiya]]
|-
|{{flagdeco|AUS}} [[Australya]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=National final main event tickets |url=https://www.pinktankevents.com.au/mua-tickets |website=Pink Tank Events |accessdate=2 August 2026}}&lt;/ref&gt;
|26 Agosto 2026
|-
|{{flagdeco|USA}} [[Estados Unidos]]
|27 Agosto 2026
|-
|{{flagdeco|Mexico}} [[Mehiko]]
|29 Agosto 2026
|-
|{{flagicon|ITA}} [[Italya]]
| rowspan=&quot;2&quot; |30 Agosto 2026
|-
|{{flagdeco|KOR}} [[Timog Korea]]
|-
|{{flagdeco|NGR}} [[Nigeria|Niherya]]
|31 Agosto 2026
|-
|{{flagdeco|DEU}} [[Alemanya]]
|Agosto 2026
|-
|{{flagicon|PAN}} [[Panama]]
| rowspan=&quot;2&quot; |5 Setyembre 2026
|-
|{{flagdeco|TZA}} [[Tanzania|Tansaniya]]
|-
|{{NPL}}
|6 Setyembre 2026
|-
|{{flagdeco|HON}} [[Honduras]]
|11 Setyembre 2026
|-
|{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]]
|26 Setyembre 2026
|-
|{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]]
| rowspan=&quot;2&quot; |Setyembre 2026
|-
|{{flagdeco|GRE}} [[Gresya]]
|}

== Mga tala==
{{Notelist}}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

== Panlabas na kawing ==

* {{Official website|http://www.missuniverse.com}}
{{Miss Universe}}
[[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Kastila ng CS1 (es)]]
[[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Pranses ng CS1 (fr)]]</text>
      <sha1>qg7oyo3ar3ce70kpxr7kpncm2ut85tk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Emilio Daez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>338920</id>
    <revision>
      <id>2221389</id>
      <parentid>2219166</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T01:17:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Allyriana000</username>
        <id>119761</id>
      </contributor>
      <origin>2221389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20340" sha1="hiizvvliltb2j84zyp8oq1d9rg9mb18" xml:space="preserve">
{{Infobox person|name=Emilio Daez|image=|caption=|nickname=|birth_name=Franco Emilio Banzon Daez|birth_date={{birth date and age|2000|3|9}}|birth_place=[[Maynila]], Pilipinas|alma_mater=[[Pamantasang Ateneo de Manila]]|occupation={{hlist|Aktor|personalidad sa hatirang pangmadla|host}}|height={{height|ft=5|in=10}}|years_active=2024–kasalukuyan|spouse=|relatives=[[Mikael Daez]] (kapatid)
&lt;br&gt;[[Megan Young]] (hipag)|agent=[[Star Magic]] 
&lt;br&gt;VCM The Celebrity Source}}

Si '''Franco Emilio Banzon Daez''' (ipinanganak noong 9 Marso 2000) ay isang [[Mga Pilipino|Pilipinong]] aktor, host, at personalidad sa hatirang pangmadla. Kilala siya sa kaniyang pagganap sa dramang pantelebisyon na ''[[Pamilya Sagrado]].''&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news |last=Kee |first=Raoul Chee |date=1 Agosto 2024 |title=Newbie actor plays bad boy in 'Pamilya Sagrado' |language=en-US |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://plus.inquirer.net/entertainment/newbie-actor-plays-bad-boy-in-pamilya-sagrado/ |access-date=28 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt; Mas nakilala si Daez sa publiko dahil sa kaniyang pakikilahok sa ''[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]].''&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Crucillo |first=Karen Juliane |date=28 Abril 2025 |title=The soft boy aesthetic of Emilio Daez |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/celebritylife/news/23666/the-soft-boy-aesthetic-of-emilio-daez/photo |access-date=28 Hulyo 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

Kasalukuyan siyang nasa ilalim ng pamamahala ng [[Star Magic]].&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web |last=Bonsol |first=EJ |date=21 Hunyo 2025 |title=Metro Artist Spotlight: 'Love At First Spike' Star Emilio Daez and His Rise as a Showbiz Heartthrob |url=https://www.abs-cbn.com/metro-style/people/2025/6/21/metro-artist-spotlight-love-at-first-spike-star-and-rising-showbiz-heartthrob-emilio-daez-1220 |access-date=28 Hulyo 2026 |website=Metro Style |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Buhay at pag-aaral ==
Ipinanganak si Franco Emilio Banzon Daez noong 9 Marso 2000 sa [[Maynila]], sa mga magulang na sina Leo Daez at Monique Banzon.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Santos |first=Rhea Manila |date=25 Abril 2025 |title=EXCLUSIVE: Emilio Daez on landing his first lead role: ‘Madami akong nakalaban na artista dito!’ {{!}} ABS-CBN Entertainment |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2025/4/25/exclusive-emilio-daez-on-landing-his-first-lead-role-madami-akong-nakalaban-na-artista-dito-1833 |access-date=28 Hulyo 2026 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Siya ang bunso sa siyam na magkakapatid.&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web |last=Abboud |first=Firas |date=27 Abril 2025 |title=Who Is Emilio Daez? 10 Things About the Upcoming Actor |url=https://www.preview.ph/culture/entertainment/who-is-emilio-daez-a8059-20250427-dyn |access-date=28 Hulyo 2026 |website=Preview.ph |language=en}}&lt;/ref&gt; Siya ang nakababatang kapatid ng aktor at tagalikha ng pampublikong materyal na [[Mikael Daez|si Mikael Daez]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Acar |first=Aedrianne |last2=Chua |first2=EJ |date=28 Abril 2025 |orig-date=12 Disyembre 2016 |title=LOOK: Emilio Daez, the equally good-looking brother of Mikael Daez |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/celebritylife/family/6160/in-photos-meet-the-artistahing-kapatid-of-mikael-daez-emilio-daez/photo |access-date=28 Hulyo 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

Nag-aral si Daez sa [[Pamantasang Ateneo de Manila]] mula elementarya hanggang kolehiyo, kung saan nakamit niya ang antas sa ''Management Engineering''.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Policarpio |first=Allan |date=2 Agosto 2025 |title=Emilio Daez hopes to make a positive impact, one smile at a time |url=https://lifestyle.inquirer.net/546647/emilio-daez-hopes-to-make-a-positive-impact-one-smile-at-a-time/ |access-date=28 Hulyo 2026 |website=Lifestyle.INQ |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Bago siya lumipat sa showbiz, nagtrabaho si Daez bilang isang bangkerong namumuhunan sa [[Bangko ng Kapuluang Pilipinas]] sa loob ng halos dalawang taon.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |date=7 Hunyo 2024 |title=5 Fun Facts About Gen Z Actor Emilio Daez |url=https://nylonmanila.com/pop-culture/fun-facts-emilio-daez/ |access-date=28 Hulyo 2026 |website=Nylon Manila |language=en-US |archive-date=29 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250429123125/https://nylonmanila.com/pop-culture/fun-facts-emilio-daez/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Karera sa pag-arte ==
Noong 2022, unang lumabas si Daez sa telebisyon bilang panauhin sa ''Family Feud Philippines''.&lt;ref name=&quot;:7&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;/&gt;

Noong 2024, inanunsyo siya bilang bahagi ng seryeng aksyon-drama na ''Pamilya Sagrado''.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web |last=Pagulong |first=Charmie Joy |date=14 Hunyo 2024 |title='Pamilya Sagrado' is Piolo's comeback series, first grand project for other cast members, director |url=https://www.philstar.com/entertainment/2024/06/14/2362607/pamilya-sagrado-piolos-comeback-series-first-grand-project-other-cast-members-director |access-date=28 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Gumanap bilang si Leon Arevalo Jr., ang mainitin ang ulo na miyembro ng kapatiran, sinabi ni Daez, &quot;Talagang naging masaya ang pagganap bilang 'bad boy' dahil kinailangan kong lumabas sa aking lugar ng ginhawa.&quot;&lt;ref name=&quot;:2&quot;/&gt; Nakakuha siya ng malaking atensyon matapos maging ikalawang kilalang kalahok na nagwagi ng isang milyong pisong premyo mula sa paligsahang palabas ng ABS-CBN na ''Rainbow Rumble''.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web |last=Escuadro |first=Kiko |date=25 Agosto 2024 |title=Emilio Daez wins P1M grand prize on 'Rainbow Rumble' {{!}} ABS-CBN Entertainment |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/8/24/emilio-daez-wins-p1m-grand-prize-on-rainbow-rumble-2021 |archive-url= |archive-date= |access-date=28 Hulyo 2026 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:92&quot;&gt;{{Cite web |date=28 Agosto 2024 |title=“Pamilya Sagrado” star Emilio Daez takes home P1M jackpot prize on “Rainbow Rumble” |url=https://www.abs-cbn.com/rainbowrumble/articles-news/pamilya-sagrado-star-emilio-daez-takes-home-p1m-jackpot-prize-on-rainbow-rumble-23164 |access-date=28 Hulyo 2026 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Nagkaroon din siya ng gampaning pantulong sa ''Saving Grace'' bilang si Wilson Hernandez.&lt;ref name=&quot;:7&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=17 Hulyo 2024 |title=Meet the all-star cast who will join Julia Montes in &quot;Saving Grace&quot; |language=en |work=[[ABS-CBN Entertainment]] |url=https://www.abs-cbn.com/articles-news/meet-the-all-star-cast-who-will-join-julia-montes-in-saving-grace-22825 |access-date=28 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;

Noong 2025, ipinakilala si Daez bilang isang ''housemate'' sa ''[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]]''.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Llemit |first=Kathleen A. |date=2 Abril 2025 |title=Mikael Daez’s brother among new ‘Pinoy Big Brother’ housemates |url=https://qa.philstar.com/entertainment/2025/04/02/2432981/mikael-daezs-brother-among-new-pinoy-big-brother-housemates |access-date=28 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bardinas |first=Mary Ann |date=7 Abril 2025 |title=These pre-Bahay ni Kuya selfies of Emilio Daez give major heartthrob vibes |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/4/6/these-pre-bahay-ni-kuya-selfies-of-emilio-daez-give-major-heartthrob-vibes-0033 |access-date=28 Hulyo 2026 |website=[[ABS-CBN Entertainment]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Nagtapos siya sa ika-15 pwesto sa edisyon at lumabas ng bahay kasama ang kaniyang kapareha na si [[Michael Sager]].&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |last=Llemit |first=Kathleen A. |date=27 Abril 2025 |title=Michael Sager, Emilio Daez 1st pair of male evictees of 'PBB Celebrity Collab Edition' |url=https://www.philstar.com/entertainment/2025/04/27/2438749/michael-sager-emilio-daez-1st-pair-male-evictees-pbb-celebrity-collab-edition |access-date=28 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa mga sumunod na yugto, sandali siyang bumalik bilang isang ''house challenger''.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Severo |first=Jan Milo |date=16 Hunyo 2025 |title=To find the Big Winners, Big Brother taps evicted housemates as 'PBB' challengers |url=https://www.philstar.com/entertainment/2025/06/16/2450950/resbak-time-evicted-housemates-re-enter-pbb-celebrity-collab-edition-challengers |access-date=28 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

Noong Hulyo, gumanap si Daez sa kaniyang unang pangunahing papel sa seryeng pampalakasan na nakatuon sa mga kabataan, ''ang Love at First Spike.''&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web |date=10 Abril 2025 |title=IWant Originals serves up new coming-of-age sports dramedy &quot;Love at First Spike&quot; |url=https://corporate.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2025/4/10/love-at-first-spike-project-announcement |access-date=28 Hulyo 2026 |website=ABS-CBN Corporate |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 Hunyo 2025 |title=Emilio Daez topbills ‘Love at First Spike’ |url=https://www.philstar.com/the-freeman/cebu-entertainment/2025/06/20/2451916/emilio-daez-topbills-love-first-spike |access-date=28 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 Hunyo 2025 |title=Emilio Daez leads sporty coming-of-age series |url=https://www.manilatimes.net/2025/06/24/entertainment-lifestyle/show-times/emilio-daez-leads-sporty-coming-of-age-series/2138203 |access-date=28 Hulyo 2026 |website=[[The Manila Times]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa isang panayam, isiniwalat niya na napili siya mula sa limampung pang aktor na nag-awdisyon para sa papel.&lt;ref name=&quot;:7&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web |last=Santos |first=Rhea Manila |date=Apr 25, 2025 |title=EXCLUSIVE: Emilio Daez on landing his first lead role: ‘Madami akong nakalaban na artista dito!’ |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2025/4/25/exclusive-emilio-daez-on-landing-his-first-lead-role-madami-akong-nakalaban-na-artista-dito-1833 |website=ABS-CBN}}&lt;/ref&gt; Upang maghanda para sa kaniyang pagganap bilang si Uno, nagsanay siya kasama ang mga propesyonal na atleta, kabilang ang mga tagasanay mula sa koponan ng volleyball ng mga lalaki ng Pilipinas at mga koponan sa Premier Volleyball League.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 Hulyo 2025 |title=Emilio Daez reflects on first lead role |url=https://www.philstar.com/the-freeman/cebu-entertainment/2025/07/01/2454591/emilio-daez-reflects-first-lead-role |access-date=28 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Iba pang mga pakikipagsapalaran ==

=== Negosyo ===
Bago pumasok sa industriya ng showbiz, itinatag ni Daez ang SanEm Corporation noong Enero 2021, isang tagapagtustos ng sapatos pangkaligtasan sa mga kumpanya ng konstruksyong AAA sa Pilipinas.&lt;ref name=&quot;:7&quot;/&gt;

=== Mga pag-endorso ===
Noong Hulyo 2025, ipinakilala si Daez bilang kinatawan para sa [[KFC|KFC Philippines]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson |date=30 Hulyo 2025 |title=Emilio Daez serves looks, hustle, and buckets of charm |url=https://tribune.net.ph/2025/07/30/emilio-daez-serves-looks-hustle-and-buckets-of-charm |access-date=28 Hulyo 2026 |website=Daily Tribune |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wang |first=Nickie |date=1 Agosto 2025 |title=Emilio Daez is Gen Z’s next big thing |url=https://manilastandard.net/showbiz/314624528/emilio-daez-is-gen-zs-next-big-thing.html |access-date=28 Hulyo 2026 |website=Manila Standard |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Ayon kay Jojo Marcelo, ang Pangkalahatang Tagapamahala ng KFC Philippines, si Daez ay &quot;kumakatawan sa modernong diwa ng KFC—mabait, palakaibigan, astig, at kaakit-akit,&quot; at sumasalamin sa &quot;isang natatanging Pilipinong dating&quot; na naaayon sa mga pagsisikap ng kumpanya sa modernisasyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mauricio-Arriola |first=Tessa |date=3 Agosto 2025 |title=No shadows, just spotlight |url=https://www.manilatimes.net/2025/08/03/the-sunday-times/places-and-palates/no-shadows-just-spotlight/2161288 |access-date=28 Hulyo 2026 |website=[[The Manila Times]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Personal na buhay ==
Inilalarawan ni Daez ang kaniyang sarili bilang [[Ekstrabersiyon at introbersiyon|mapagkaibigan]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Libero |first=Grace |date=25 Hunyo 2025 |title=Exclusive: Get to Know 'Love At First Spike' Actor Emilio Daez Better As He Talks About His Firsts |url=https://www.abs-cbn.com/metro-style/people/2025/6/25/exclusive-love-at-first-spike-actor-emilio-daez-talks-about-firsts-1316 |access-date=28 Hulyo 2026 |website=Metro.Style |language=en}}&lt;/ref&gt; Ipinahayag niya na gustung-gusto niyang makipagkita at makipag-usap sa mga tao sa isang panayam ''sa Metro Artist Spotlight''.&lt;ref name=&quot;:6&quot;/&gt;

== Mga kredito sa pag-arte ==

=== Pelikula ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Leyend
| style=&quot;background:#ffc;&quot; | {{Dagger|alt=Films that have not yet been released}}
| Tumutukoy sa mga pelikulang hindi pa nailalabas
|}
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
|+&amp;nbsp;
! scope=&quot;col&quot; |Taon
! scope=&quot;col&quot; |Pamagat
! scope=&quot;col&quot; |Papel
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; |{{Abbr|Sang.|Sanggunian}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2025
! scope=&quot;row&quot; |''Romance Reboot''
|Enzo
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-07-15 |title=Kaori, Emlio, Shanaia start shooting 'Romance Reboot' in Sydney |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2025/7/15/kaori-emlio-shanaia-start-shooting-romance-reboot-in-sydney-1501 |website=ABS-CBN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Emilio Daez and Kaori Oinuma’s “Romance Reboot” hits no. 1 on iWant after premiere weekend |url=https://corporate.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2025/9/3/emilio-daez-and-kaori-oinumas-romance-reboot-hits-no-1-on-iwant-after-premiere-weekend?lang=en |website=ABS-CBN}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |''Bar Boys: After School''
|Ziggy Nicardo
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=2025-08-13 |title=Emilio Daez joins cast of ‘Bar Boys’ sequel |url=https://entertainment.inquirer.net/623410/emilio-daez-joins-cast-of-bar-boys-sequel |access-date=2025-11-03 |website=INQUIRER.net |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|2026
! scope=&quot;row&quot; |''Tayo sa Wakas''
|Mookie
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bautista |first=Rafael |date=2026-02-24 |title=Everything You Need to Know About the New DonBelle Movie |url=https://mega-asia.com/lifestyle/culture/donbelle-tayo-sa-wakas-new-movie/ |access-date=2026-06-01 |website=mega-asia.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Telebisyon ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Leyenda
| style=&quot;background:#ffc;&quot; | †
| Tumutukoy sa mga palabas na hindi pa naipapalabas
|}
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
|+&amp;nbsp;
! scope=&quot;col&quot; |Taon
! scope=&quot;col&quot; |Pamagat
! scope=&quot;col&quot; |Papel
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; |{{Abbr|Sang.|Sanggunian}}
|-
|2022
! scope=&quot;row&quot; |''[[Family Feud (game show sa Pilipinas)|Family Feud Philippines]]''
|Kalahok
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Napoles |first=Jimboy |date=28 Marso 2022 |title='Family Feud' Philippines: Herras Family vs Young-Daez Family {{!}} Episode 6 Teaser |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/tv/family_feud/154623/family-feud-philippines-herras-family-vs-young-daez-family-episode-6-teaser/video |access-date=28 Hulyo 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2024
! scope=&quot;row&quot; |''Pamilya Sagrado''
|Leon Arevalo Jr.
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref name=&quot;:2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |''Rainbow Rumble''
|Kalahok
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |''[[ASAP (programang pantelebisyon)|iWant ASAP]]''
|Mangunguna
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref name=&quot;:10&quot;/&gt;
|-
|2024–2025
! scope=&quot;row&quot; |''Saving Grace''
|Wilson Hernandez
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 Nobyembre 2024 |title=ABS-CBN’s ‘Saving Grace’ premieres on Prime Video this November 28 |url=https://www.lionheartv.net/2024/11/abs-cbns-saving-grace-premieres-on-prime-video-this-november-28/ |access-date=28 Hulyo 2026 |website=LionhearTV |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=7 Nobyembre 2024 |title=Trailer for Julia Montes-Sharon Cuneta series out, to stream on Prime Video |language=en |work=NewsWatch Plus |url=https://www.newswatchplus.ph/2024/11/07/trailer-for-julia-montes-sharon-cuneta-series-out-to-stream-on-prime-video/ |access-date=28 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2025
! scope=&quot;row&quot; |''[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]]''
|''Housemate''
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Crucillo |first=Karen Juliane |date=28 Abril 2025 |title=Emilio Daez reflects on his 'PBB' journey: 'This is just the beginning' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/122082/emilio-daez-reflects-on-his-pbb-journey-this-is-just-the-beginning/story |access-date=28 Hulyo 2026 |website=GMA Entertainment |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |''Love at First Spike''
|Uno Santillan
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gillego |first=Clarence Roi |date=12 Mayo 2025 |title=Celebrities express support for Emilio Daez’s first lead role in ‘Love at First Spike’ {{!}} ABS-CBN Entertainment |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2025/5/12/celebrities-express-support-for-emilio-daez-s-first-lead-role-in-love-at-first-spike-1015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250516070109/https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2025/5/12/celebrities-express-support-for-emilio-daez-s-first-lead-role-in-love-at-first-spike-1015 |archive-date=16 Mayo 2025 |access-date=28 Hulyo 2026 |website=[[ABS-CBN Entertainment]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |''Idol Kids Philippines''
|Mangunguna
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 Hunyo 2025 |title=Regine, Angeline, Juan Karlos, Gary V. lead search for “Idol Kids Philippines” |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/6/20/regine-angeline-juan-karlos-gary-v-lead-search-for-idol-kids-philippines-0034 |access-date=28 Hulyo 2026 |website=[[ABS-CBN Entertainment]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |''[[It's Showtime]]''
|Panauhing tagapagtanghal
|
|-
|2025–2026
! scope=&quot;row&quot; |''Roja''
|Bogs Lim
| style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 Setyembre 2025 |title=Donny and Kyle give sneak peek of “Roja;” more cast members revealed |url=https://corporate.abs-cbn.com/newsroom/news-releases/2025/9/1/donny-and-kyle-give-sneak-peek-of-roja-more-cast-members-revealed?lang=en |access-date=28 Hulyo 2026 |website=ABS-CBN Corporate |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2026
! scope=&quot;row&quot; |''The Secrets of Hotel 88''
|Juan Soliman
|&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Javier |first=Kristian Eric |date=14 Abril 2026 |title=Emilio Daez, reunited sa 'PBB' housemates sa 'The Secrets of Hotel 88' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/emilio-daez-reunited-sa-pbb-housemates-sa-the-secrets-of-hotel-88/132228/ |access-date=28 Hulyo 2026 |website=GMA Entertainment |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |''Blood vs Duty''
|PO3 Mark Vinluan
|&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Santiago |first=Rianna |date=29 Abril 2026 |title=Blood vs Duty: Ang lihim na lugar kung saan ikinulong si Datu Rahman {{!}} Episode 18 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/4/29/blood-vs-duty-ang-lihim-na-lugar-kung-saan-ikinulong-si-datu-rahman-episode-18-2251 |access-date=28 Hulyo 2026 |website=[[ABS-CBN Entertainment]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

=== Mga ''music video'' ===
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! scope=&quot;col&quot; |Taon
! scope=&quot;col&quot; | Pamagat
! scope=&quot;col&quot; | Artista
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}}
|-
| 2024
! scope=&quot;row&quot; | &quot;Kung Naging Tayo&quot;
| [[Alexa Ilacad]]
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Cite news |last=Escuadro |first=Kiko |date=30 Hulyo 2024 |title=Alexa Ilacad to drop official music video of 'Kung Naging Tayo' with Emilio Daez |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/2024/7/30/alexa-ilacad-to-drop-official-music-video-of-kung-naging-tayo-with-emilio-daez-1852 |access-date=28 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]
[[Kategorya:Ipinanganak noong 2000]]
[[Kategorya:Articles with hCards]]</text>
      <sha1>hiizvvliltb2j84zyp8oq1d9rg9mb18</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bagyong Luis–Maymay</title>
    <ns>0</ns>
    <id>338978</id>
    <revision>
      <id>2221390</id>
      <parentid>2219096</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T01:21:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2221390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1231" sha1="f2o6b1j17xqpi4s0f1e9yijponimkx6" xml:space="preserve">{{Infobox hurricane
| Name = Bagyong Luis–Maymay (''Kujira–Peilou'')
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 31
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Kujira 2026-08-05 0200Z.jpg
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
| Hurricane season = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026]]
}}

Ang '''Bagyong Luis–Maymay''' (Pagtatalagang Pandaigdig:  '''Bagyong Kujira''') ang kasalukuyang bagyo at ika-12–13 bagyong papasok at ang ikauna at ikalawang bagyong pumasok sa buwan ng Agosto 2026 sa Pilipinas.

==Mityorolohikal==
[[Talaksan:Kujira 2026 path.png|thumb|Ang galaw ng Super Bagyong Inday.]]
[[Talaksan:Peilou 2026 path.png|thumb|Ang galaw ng Bagyong Peilou.]]
Ang mga Bagyong Luis–Maymay (Kujira) at Bagyong Peilou ay ang tatlong magkakasamang bagyo sa loob ng [[Karatang Pasipiko]].

==Banta==
Itataas ang Signal 1, 2 Dulong [[Hilagang Luzon]] kabilang ang lalawigan ng mga [[Ilocos Norte]], [[Ilocos Sur]], [[La Union]] at [[Pangasinan]].

{{S-start}}
{{Succession box|before=Kiyapo|title=Kapalitan|years=Luis–Maymay|after=Neneng}}
{{S-end}}

==Mga pananda==
{{notelist}}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:2026 sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas ng 2026]]</text>
      <sha1>f2o6b1j17xqpi4s0f1e9yijponimkx6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221391</id>
      <parentid>2221390</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T01:22:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2221391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1247" sha1="74vljdpgemcpswglwzybo5nd8p34lhw" xml:space="preserve">{{Infobox hurricane
| Name = Bagyong Luis–Maymay (''Kujira–Peilou'')
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 31
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Kujira 2026-08-05 0200Z.jpg
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
| Hurricane season = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026]]
}}

Ang '''Bagyong Luis–Maymay''' (Pagtatalagang Pandaigdig:  '''Bagyong Kujira''') ang kasalukuyang bagyo at ika-12–13 bagyong papasok at ang ikauna at ikalawang bagyong pumasok sa buwan ng Agosto 2026 sa Pilipinas.

==Mityorolohikal==
[[Talaksan:Kujira 2026 path.png|thumb|Ang galaw ng Super Bagyong Inday (2614).]]
[[Talaksan:Peilou 2026 path.png|thumb|Ang galaw ng Bagyong Peilou (2616).]]
Ang mga Bagyong Luis–Maymay (Kujira) at Bagyong Peilou ay ang tatlong magkakasamang bagyo sa loob ng [[Karagatang Pasipiko]].

==Banta==
Itataas ang Signal 1, 2 Dulong [[Hilagang Luzon]] kabilang ang lalawigan ng mga [[Ilocos Norte]], [[Ilocos Sur]], [[La Union]] at [[Pangasinan]].

{{S-start}}
{{Succession box|before=Kiyapo|title=Kapalitan|years=Luis–Maymay|after=Neneng}}
{{S-end}}

==Mga pananda==
{{notelist}}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:2026 sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas ng 2026]]</text>
      <sha1>74vljdpgemcpswglwzybo5nd8p34lhw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221392</id>
      <parentid>2221391</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T01:22:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2221392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1256" sha1="f3ulcafpfl75k4ntrjz7107q0flsu50" xml:space="preserve">{{Infobox hurricane
| Name = Bagyong Luis–Maymay (''Kujira–Peilou'')
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 31
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Kujira 2026-08-05 0200Z.jpg
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
| Hurricane season = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026]]
}}

Ang '''Bagyong Luis–Maymay''' (Pagtatalagang Pandaigdig:  '''Bagyong Kujira–Peilou''') ang kasalukuyang bagyo at ika-12–13 bagyong papasok at ang ikauna at ikalawang bagyong pumasok sa buwan ng Agosto 2026 sa Pilipinas.

==Mityorolohikal==
[[Talaksan:Kujira 2026 path.png|thumb|Ang galaw ng Super Bagyong Inday (2614).]]
[[Talaksan:Peilou 2026 path.png|thumb|Ang galaw ng Bagyong Peilou (2616).]]
Ang mga Bagyong Luis–Maymay (Kujira) at Bagyong Peilou ay ang tatlong magkakasamang bagyo sa loob ng [[Karagatang Pasipiko]].

==Banta==
Itataas ang Signal 1, 2 Dulong [[Hilagang Luzon]] kabilang ang lalawigan ng mga [[Ilocos Norte]], [[Ilocos Sur]], [[La Union]] at [[Pangasinan]].

{{S-start}}
{{Succession box|before=Kiyapo|title=Kapalitan|years=Luis–Maymay|after=Neneng}}
{{S-end}}

==Mga pananda==
{{notelist}}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:2026 sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas ng 2026]]</text>
      <sha1>f3ulcafpfl75k4ntrjz7107q0flsu50</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Asia Rose Simpson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339083</id>
    <revision>
      <id>2221396</id>
      <parentid>2220241</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T01:31:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9701" sha1="oz8am5l9mdw0ze6dkhzh1bcchk3v01u" xml:space="preserve">
{{Infobox pageant titleholder|name=Asia Rose Simpson|image=Asia Rose Simpson in 03032026.jpg|image_size=|caption=si Simpson noong 2026|birth_name=Asia Rose Simpson|title={{Ubl|Miss New Mexico Teen USA 2023|[[Miss World Philippines 2026]]}}|competitions={{ubl|Miss New Mexico Teen USA 2023&lt;br&gt;(Nagwagi)|[[Miss Teen USA 2023]]&lt;br&gt;(Walang pagkakalagay)|(Miss Congeniality)|[[Miss World Philippines 2026]]&lt;br&gt;(Nagwagi)|(Beauty With A Purpose)|[[Miss World 2026]]&lt;br&gt;({{abbr|TBD|To be determined}})}}|birth_date={{birth based on age as of date|18|2026|02|04}}
&lt;!-- Age 18 as of 2026/02/04 per Manila Bulletin. Reliable source needed for exact birthdate--&gt;|education=&lt;!-- Reliable source needed --&gt;|birth_place=[[Hobbs, New Mexico]], Estados Unidos|occupation={{Hlist|Beauty queen}}|height=&lt;!-- Reliable source needed --&gt;|eye_color=&lt;!-- Reliable source needed --&gt;|hair_color=Kayumanggi}}

Si '''Asia Rose Simpson''' (ipinanganak noong 2007 o 2008) ay isang Pilipino-Amerikanong modelo, mananayaw at beauty pageant titleholder na kinoronahan bilang [[Miss World Philippines 2026]]. Siya ang kakatawan sa Pilipinas sa [[Miss World 2026]].

Si Simpson ay nakoronahan din bilang Mss New Mexico Teen USA noong 2023, at naging hinirang bilang Miss Congeniality sa Miss Teen USA 2023.

== Maagang buhay at karera ==
Ipinanganak si Simpson sa Hobbs, New Mexico, Estados Unidos, sa isang pamilya ng mga mananayaw at misyonerong Kristiyano.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |last=Jusay |first=Annalyn S. |date=4 Pebrero 2026 |title=Christian missionary Asia Rose Simpson crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://mb.com.ph//2026/02/04/christian-missionary-asia-rose-simpson-crowned-miss-world-philippines-2026 |access-date=12 Agosto 2026 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en |archive-date=4 Pebrero 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260204162738/https://mb.com.ph/2026/02/04/christian-missionary-asia-rose-simpson-crowned-miss-world-philippines-2026 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |last=Tunac |first=Hermes Joy |date=4 Pebrero 2026 |title=Who is Asia Rose Simpson? 5 things about the new Miss World Philippines |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/975286/who-is-asia-rose-simpson-5-things-about-the-new-miss-world-philippines/story/ |access-date=12 Agosto 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=4 Pebrero 2026 |title=Get to know Miss World Philippines 2026 Asia Rose Simpson |url=https://entertainment.inquirer.net/651610/get-to-know-miss-world-philippines-2026-asia-rose-simpson |access-date=12 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang kanyang ama ay si Joseph Simpson, na isang Pilipino, at ang kaniyang ina ay si Brittany Banks, na isang Amerikano. Bilang mga misyonero, madalas maglakbay ang kaniyang pamilya noong bata pa siya.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; Dumating siya sa Pilipinas noong siya ay anim na buwan sa [[Roxas, Capiz|Roxas]], [[Capiz]], kung saan siya lumaki.'''&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Roque |first=Nika |date=4 Pebrero 2026 |title=Quezon City's Asia Rose Simpson is Miss World Philippines 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/975221/quezon-city-s-asia-rose-simpson-is-miss-world-philippines-2026/story/ |access-date=12 Agosto 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}&lt;/ref&gt;''' Kalaunan ay nanirahan ang kaniyang pamilya sa [[Maynila]] at pagkatapos ay [[Lungsod Quezon|sa Lungsod Quezon]].&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Si Simpson ay nag-aral sa bahay.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Martinez |first=Lance Joseph |date=5 Pebrero 2026 |title=10 Things About the Miss World Philippines 2026 Asia Rose Simpson |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://metro.style/people/2026/2/5/10-things-about-the-miss-world-philippines-2026-asia-rose-simpson-0715 |access-date=12 Agosto 2026}}&lt;/ref&gt; Sa edad na tatlo, sinimulan siyang turuan ng kanyang ama kung paano sumayaw. &lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt; Noong 2016, lumabas siya sa [[Pilipinas Got Talent (season 5)|ikalimang season]] ng ''[[Pilipinas Got Talent]]'' kasama ang kanyang ama at mga kapatid bilang bahagi ng akrobatika na The Simpson Tribe, na kwalipikado para sa pagpapatalsik ng mga hurado ngunit hindi na nakapasok pa. &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last=Uson |first=Melanie |title=Get to know Asia Rose Simpson, the newly crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://philstarlife.com/celebrity/685455-get-to-know-asia-rose-simpson-the-newly-crowned-miss-world-philippines-2026?page=4 |access-date=2026-02-03 |website=Philstar Life}}&lt;/ref&gt;

== Mga paligsahan ng kagandahan ==

=== Miss Teen USA 2023 ===
Bilang kinatawan ng Hobbs, nanalo si Simpson bilang Miss New Mexico Teen USA 2023, na nagbigay-daan sa kanya upang lumahok sa Miss Teen USA 2023. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-06-07 |title=Hobbs native named 2023 Miss New Mexico Teen USA |url=https://www.newswest9.com/article/news/community/hobbs-native-named-2023-miss-new-mexico-teen-usa/513-7f34987e-4f52-42a0-a044-2ea6ac8856b2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608000537/https://www.newswest9.com/article/news/community/hobbs-native-named-2023-miss-new-mexico-teen-usa/513-7f34987e-4f52-42a0-a044-2ea6ac8856b2 |archive-date=2023-06-08 |access-date=2026-02-03 |website=newswest9.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Sa kompetsiyon, napanalunan niya ang Miss Congeniality award ngunit hindi nakapasok sa semifinals. Ang nagwagi ay si UmaSofia Srivastava ng [[New Jersey]], na kalaunan ay bumitiw sa kaniyang pwesto.&lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-10-06 |title=UmaSofia Srivastava crowned Miss Teen USA |url=https://americanbazaaronline.com/2023/10/06/umasofia-srivastava-crowned-miss-teen-usa-455191/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250928230352/https://americanbazaaronline.com/2023/10/06/umasofia-srivastava-crowned-miss-teen-usa-455191/ |archive-date=2025-09-28 |access-date=2026-02-03 |website=The American Bazaar |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

=== Miss World Philippines 2026 ===
Noong Abril 6, 2025, nagwagi si Simpson sa lokal na patimpalak sa Lungsod Quezon para sa Miss World Philippines 2026, na nagbigay-daan sa kaniya upang kumatawan sa lokalidad sa pambansang patimpalak.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2025-04-06 |title=Miss Teen USA alum is Quezon City’s bet for Miss World Philippines 2025 |url=https://entertainment.inquirer.net/604343/miss-teen-usa-alum-is-quezon-citys-bet-for-miss-world-philippines-2025 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142147/https://entertainment.inquirer.net/604343/miss-teen-usa-alum-is-quezon-citys-bet-for-miss-world-philippines-2025 |archive-date=2025-09-07 |access-date=2026-02-03 |website=INQUIRER.net |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa edad na 18, siya ang pinakabatang kandidata sa edisyong iyon. &lt;ref name=&quot;:4&quot;/&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2026-02-04 |title=Asia Rose Simpson of Quezon City crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://entertainment.inquirer.net/651535/asia-rose-simpson-of-quezon-city-crowned-miss-world-philippines-2026 |access-date=2026-02-03 |website=INQUIRER.net |language=en}}&lt;/ref&gt; Bago ang kompetisyon, si Simpson ay naging semi-finalist para sa pito sa sampung fast-track challenges at nagwagi sa dalawa—Beauty with a Purpose at Miss Talent—na nagbigay-daan sa kaniya upang makapasok sa finals. &lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;

Sa pinal na kompetisyon, siya ang itinanghal na Best in Swimsuit, kasama si Valerie West ng Ifugao.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lim |first=Ron |date=2026-02-04 |title=Check out the looks of newly crowned Miss World PH Asia Rose Simpson |url=https://www.gmanetwork.com/lifestyle/fashion-beauty/26142/check-out-the-looks-of-newly-crowned-miss-world-ph-asia-rose-simpson/photo |access-date=2026-02-04 |website=www.gmanetwork.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Nagpatuloy siya sa huling ''question-and-answer round'' kung saan tinanong siya kung ang social media ay nakatulong o nakapinsala sa lipunan. Sa kanyang sagot, binigyang-diin niya ang kalusugang pangkaisipan at binanggit ang datos mula sa [[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan|World Health Organization]] tungkol sa pagtaas ng mga kabataang laging nakaupo upang ipaliwanag ang kahalagahan ng kanyang inisyatibo. Kinilala niya ang mga benepisyo ng social media at tinapos ang kanyang sagot sa pamamagitan ng panawagan para sa responsableng paggamit nito. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Tunac |first=Hermes Joy |date=2026-02-04 |title=Asia Rose Simpson highlights mental health in winning answer at Miss World Philippines 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/healthandwellness/975282/asia-rose-simpson-highlights-mental-health-in-winning-answer-at-miss-world-philippines-2026/story/ |access-date=2026-02-04 |website=GMA News Online |language=en}}&lt;/ref&gt;

Sa pagtatapos ng kaganapan, inanunsyo siya bilang nagwagi, kinoronahan ng kanyang hinalinhan, [[Krishnah Gravidez|si Krishnah Gravidez]] ng [[Baguio]], at naging pinakabatang may hawak ng titulo sa kasaysayan ng patimpalak. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Iglesias |first=Iza |date=2026-02-04 |title=Asia Rose Simpson crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://www.manilatimes.net/2026/02/04/entertainment-lifestyle/show-times/asia-rose-simpson-crowned-miss-world-philippines-2026/2271233 |access-date=2026-02-04 |website=The Manila Times |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Miss World 2026 ===
{{Pangunahin|Miss World 2026}}
Si Simpson ang kakatawan sa Pilipinas sa [[Miss World 2026]] pageant sa Vietnam. &lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
[[Kategorya:Mga Amerikanong liping-Pilipino]]
[[Kategorya:Mga Pilipinong liping-Amerikano]]
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]
[[Kategorya:Articles with hCards]]</text>
      <sha1>oz8am5l9mdw0ze6dkhzh1bcchk3v01u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Clayton Dietz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339089</id>
    <revision>
      <id>2221416</id>
      <parentid>2220302</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T05:46:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1962" sha1="3thubimcumcqhm4alo7ci8rq6q56fax" xml:space="preserve">{{Infobox criminal
| name = Clayton Dietz
| image = 
| caption = 
| birth_name = Clayton Dietz
| birth_date = {{birth date|2015|01|13}}
| birth_place = Duncannon, [[Pennsylvania]], [[USA]]
| death_date = 
| nationality = [[Amerikano]]
| occupation = 
| family = Douglas Dietz (ama)
| charged=The child was charged with criminal homicide
| conviction=Convicted
| conviction_penalty=
| conviction_status=Hinatulan ng homicide sa ilalim ng batas ng juvinile.
}}

Si '''Clayton Dietz''', ay (isinilang noong Enero 13, 2015 sa Perry County, Pennsylvania sa U.S.) ay ang anak ni Douglas Dietz, pinasalang niya ang kanyang ama sa kanyang kaarawan noong ika Enero 13, 2026 sa Duncannon, Perry County sa Pennsylvania, alas 3 ng umaga sa kanilang tahanan.&lt;ref&gt;https://amp/s/www.kptv.com/2026/01/17/11-year-old-accused-killing-his-father-after-his-nintendo-switch-was-taken-away/%3foutputType=amp{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==Pagpaslang==
Pinaslang niya ang kanyang ama sa loob ng kanilang tahanan, dahil sa isang Gameboy o &quot;Nintendo Switch&quot; ay kukuhain nito sa drawer, ngunit ang nakuha niya ang baril, binaril niya ito habang natutulog, sa galit nito kaya nagawa niya ang krimen.&lt;ref&gt;https://amp/s/abc7.com/amp/post/perry-county-murder-clayton-dietz-charged-shooting-death-dad-douglas-nintendo-switch-taken-away-court-docs-say/18414711{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

===Paglilitis===
Ayon sa Pennsylvania Police sa Estados Unidos ang 10 taon gulang sa ilalim na batas ng juvenile law ay papatawan parin ng sakdal dahil nakagawa ito ng mabigat na krimen.&lt;ref&gt;https://www.theguardian.com/us-news/2026/jan/16/boy-allegedly-shoots-father-nintendo-switch&lt;/ref&gt;

==Sanggunian==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:Dietz, Clayton}}
[[Kategorya:Ipinanganak noong 2015]]
[[Kategorya:Mga Amerikano]]
[[Kategorya:2026 sa Estados Unidos]]
[[Kategorya:Mga kriminal mula sa Estados Unidos]]</text>
      <sha1>3thubimcumcqhm4alo7ci8rq6q56fax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carly Gregg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339090</id>
    <revision>
      <id>2221408</id>
      <parentid>2220313</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T04:53:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2132" sha1="2bicisca4ep1tuoi48bp9e4jrort8g3" xml:space="preserve">{{Infobox criminal
| name               = Carly Gregg
| image              = 
| caption            = 
| other_names        = 
| birth_name         = Carly Madison Gregg
| birth_date         = {{birth date and age|df=y|2009|4|23}}
| birth_place        = [[Starkville, Mississippi]], U.S.
| education          = Northwest Rankin High School
| disappeared_date   = 
| disappeared_place  = 
| death_date         = 
| death_place        =
| death_cause        = 
| mother             = Ashley Smylie
| conviction        = First-degree murder, [[attempted murder]], [[tampering with evidence]]
| penalty           =  2 [[Life imprisonment in the United States|life sentences]] ay walang posibilidad na parole at dagdag ng 10 taon
| imprisoned        = Youthful Offender Unit, [[Central Mississippi Correctional Facility]] {{as of|September 2024|lc=y}}
}}

Si '''Carly Madison Gregg''', ay (isinilang noong Abril 23, 2009 sa Starkvilla, Mississippi sa U.S.) ay ang anak ni Ashley Smylie, pinaslang niya ang kanyang ina sa loob ng kanilang tahanan noong ika Marso 19, 2024 gamit ang isang pistol na baril. Dahil umano sa isang sigarilyo, Marijuana at pag sunog ng cellular sa isang kaibigan.&lt;ref&gt;https://www.courttv.com/news/carly-gregg-appeals-life-sentence-before-mississippi-supreme-court&lt;/ref&gt;

==Pagpaslang==
Pinatay niya ang kanyang sariling ina sa loob ng silid sa kanilang tahanan sa pamamagitan ng pagbaril habang nakikipaglaro sa kanilang mga aso kuha mula sa kanilang CCTV, nagpanggap umano ito na si Ashley Smylie at finest ang kanyang amain upang umuwi.&lt;ref&gt;https://www.wapt.com/article/mississippi-supreme-court-carly-gregg-case/71420106&lt;/ref&gt;

===Paglilitis===
Si Gregg ay sinintensyahan ng pagkakabilanggo at dinagdagan ng 10 taon parole.&lt;ref&gt;https://amp/s/www.wjtv.com/news/local-news/closing-arguments-begin-in-carly-gregg-trial/amp{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==Sanggunian==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:Gregg, Carly}}
[[Kategorya:Ipinanganak noong 2009]]
[[Kategorya:Mga Amerikano]]
[[Kategorya:2024 sa Estados Unidos]]
[[Kategorya:Mga kriminal mula sa Estados Unidos]]</text>
      <sha1>2bicisca4ep1tuoi48bp9e4jrort8g3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alindao (bayan)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339101</id>
    <revision>
      <id>2221455</id>
      <parentid>2221081</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:21:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TentingZones1</username>
        <id>122212</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2221455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10331" sha1="irpynanpbyuvrha91f5a3o2o858lqs4" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --&gt;
&lt;!-- Basic info  ----------------&gt;
|official_name          = Alindao
|other_name             =
|native_name            =  &lt;!-- for cities whose native name is not in English --&gt;
|nickname               = 
|settlement_type        = &lt;!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--&gt;
|motto                  =
&lt;!-- images and maps  -----------&gt;
|image_skyline          = Alindao town hall, Central African Republic, 29 November 2018.jpg
|imagesize              = 
|image_caption          = Alindao noong 2018
|image_flag             = 
|flag_size              =
|image_seal             = 
|seal_size              =
|image_shield           = 
|shield_size            =
|image_blank_emblem     = 
|blank_emblem_type      =
|blank_emblem_size      =
|image_map              = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|frame-width=300|frame-height=150|stroke-color=#000000|zoom=10}}
|mapsize                = 
|map_caption            = Alindao
|image_map1             = 
|mapsize1               = 
|map_caption1           = 
|image_dot_map          =
|dot_mapsize            =
|dot_map_caption        =
|dot_x =  |dot_y =
|pushpin_map            = Central African Republic &lt;!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --&gt;
|pushpin_label_position =bottom
|pushpin_map_caption    =Lokasyon sa Republika ng Gitnang Aprika
&lt;!-- Location ------------------&gt;
|subdivision_type       = Bansa
|subdivision_name       = [[Image:Flag of the Central African Republic.svg|25px]] [[Central African Republic]]
|subdivision_type1      = [[Prefectures of the Central African Republic|Prepektura]] 
|subdivision_name1      = [[Basse-Kotto]]
|subdivision_type2      = 
|subdivision_name2      = 
|subdivision_type3      = 
|subdivision_name3      = 
|subdivision_type4      = 
|subdivision_name4      =
&lt;!-- Politics -----------------&gt;
|government_footnotes   =
|government_type        =
|leader_title           = Sub-prepekt
|leader_name            = Jean Gilbert Gbangoudou&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Oubangui Medias |first1=Oubangui Medias |title=Centrafrique : Décrets portant nomination des Gouverneurs, des Préfets et des Sous-Préfets |url=https://oubanguimedias.com/2024/06/03/centrafrique-decrets-portant-nomination-des-gouverneurs-des-prefets-et-des-sous-prefets/ |website=oubanguimedias.com |publisher=Oubangui Medias |access-date=6 June 2024}}&lt;/ref&gt;
|leader_title1          = Alkalde
|leader_name1           = Guy Maurice Mbonzomon-Sesse&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Ndeke Luka |first1=Ndeke Luka |title=&quot;La ville d’Alindao renait progressivement de ses cendres&quot; |url=https://www.radiondekeluka.org/actualites/societe/40044-la-ville-d-alindao-renait-progressivement-de-ses-cendres.html |website=radiondekeluka.org |publisher=Radio Ndeke Luka |access-date=25 April 2023}}&lt;/ref&gt;
|leader_title2          =
|leader_name2           =
|leader_title3          =
|leader_name3           =
|leader_title4          =
|leader_name4           =
|established_title      =  &lt;!-- Settled --&gt;
|established_date       = 
|established_title2     =  &lt;!-- Incorporated (town) --&gt;
|established_date2      = 
|established_title3     =  &lt;!-- Incorporated (city) --&gt;
|established_date3      =
&lt;!-- Area    ---------------------&gt;
|area_magnitude         = 
|unit_pref                =Imperial &lt;!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--&gt;
|area_footnotes           =
|area_total_km2           = 48.58
|area_land_km2            = &lt;!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--&gt;
|area_water_km2           =
|area_total_sq_mi         =
|area_land_sq_mi          =
|area_water_sq_mi         =
|area_water_percent       =
|area_urban_km2           =
|area_urban_sq_mi         =
|area_metro_km2           =
|area_metro_sq_mi         =
|area_blank1_title        =
|area_blank1_km2          =
|area_blank1_sq_mi        =
&lt;!-- Population   -----------------------&gt;
|population_as_of               = 2003
|population_footnotes           =
|population_note                =
|population_total               = 14401
|population_density_km2         =
|population_density_sq_mi       =
|population_metro               =
|population_density_metro_km2   =
|population_density_metro_sq_mi =
|population_urban               =
|population_density_urban_km2   =
|population_density_urban_sq_mi =
|population_blank1_title        =Ethnicities
|population_blank1              =
|population_blank2_title        =Religions
|population_blank2              =
|population_density_blank1_km2 =   
|population_density_blank1_sq_mi =
&lt;!-- General information  ---------------&gt;
|timezone               = 
|utc_offset             = 
|timezone_DST           = 
|utc_offset_DST         = 
|coordinates            = {{coord|5|2|0|N|21|13|0|E|region:CF|display=inline,title}}
|elevation_footnotes    =  &lt;!--for references--&gt;
|elevation_m            = 
|elevation_ft           =
&lt;!-- Area/postal codes &amp; others --------&gt;
|postal_code_type       =  &lt;!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --&gt;
|postal_code            =
|area_code              =
|blank_name             =
|blank_info             =
|blank1_name            =
|blank1_info            =
|website                = 
|footnotes              = 
}}

Ang '''Alindao''' ay isang bayan at [[Mga subprepektura ng Republika ng Gitnang Aprika|sub-prepektura]] na matatagpuan sa [[Mga prepektura ng Republika ng Gitnang Aprika|prepektura]] ng [[Basse-Kotto]] sa [[Republika ng Gitnang Aprika]]. Ito ay nasa sangandaan ng Pambansang Ruta 2 at 22. Ang Alindao ay may populasyon na 14,401 ayon sa senso noong 2003; at ang kinakalkulang populasyon noong 2013 ay 15,213.&lt;ref name=&quot;WG&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-47&amp;srt=npan&amp;col=abcdefghinoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;srt=pnan |title=Central African Republic: largest cities and towns and statistics of their population |publisher=World Gazetteer |accessdate=30 March 2013 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang bayan ay ang sentro ng [[Diyosesis ng Romano Katoliko ng Alindao]]. Mayroon itong maliit na paliparan, ang Paliparan ng Alindao. Isang Misyong Katoliko ang itinatag sa Alindao noong panahon ng pananakop ng mga Pranses sa ilalim ng [[Gineyang Ekwador ng Pransiya]].&lt;ref name=&quot;ThompsonAdloff1960&quot;&gt;{{cite book|last1=Thompson|first1=Virginia McLean|last2=Adloff|first2=Richard|title=The emerging States of French Equatorial Africa|url=https://books.google.com/books?id=xyalAAAAIAAJ&amp;pg=PA419|accessdate=30 March 2013|year=1960|publisher=Stanford University Press|isbn=978-0-8047-0051-1|page=419}}&lt;/ref&gt;

==Kasaysayan==
[[File:Cases près d'Alindao-1924.jpg|thumb|left|Isang kubo sa Alindao noong 1924.]]

Noong 1912, ang pinuno ng mga taong [[Taong Banda|Banda-Ngbugu]] sa Alindao, Aju, ay nanumpa ng katapatan sa mga mananakop na Pranses. Gayunpaman, pinamunuan niya ang isang lokal na pag-aalsa noong 1925 at nabihag at pinatay nang sumunod na taon.&lt;ref name=&quot;Dictionary&quot;&gt;{{cite book |last1=Bradshaw |first1=Richard |last2=Fandos-Rius |first2=Juan |date=2016 |title=Historical Dictionary of the Central African Republic |edition=New |publisher=Rowman &amp; Littlefield |location=Lanham, Maryland |isbn=9780810879911 |pages=66, 116, 543}}&lt;/ref&gt;

Noong 1927, itinatag ng misyonerong Norwegian na si Oscar Cesar Berntz-Lanz ang Elim Mission sa Boybinga sa subprefecture ng Alindao. Ito ay kabilang sa mga unang misyong Protestante sa kolonya at kinabibilangan ng isang maliit na dispensaryo at isang paaralan. Nang sumiklab ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig noong 1939, lumipat ang pamilya sa [[Timog Aprika]].&lt;ref name=&quot;Dictionary&quot;/&gt;

Noong Enero 5, 2013, kinontrol ng mga rebeldeng [[Séléka]] ang Alindao.&lt;ref&gt;[https://www.arkansasonline.com/news/2013/jan/05/rebels-central-african-republic-seize-another-town/ Rebels in Central African Republic seize another town]&lt;/ref&gt; Noong Mayo 9, 2017, [[Masaker sa Alindao (2017)|inatake ito ng Anti-balaka]] na naitaboy ng [[Unyon para sa Kapayapaan sa Republika ng Gitnang Aprika]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/UNHCR%20Central%20African%20Republic%20Operational%20Update%20-%201-31%20May%202017.pdf|title=Central African Republic. Operational Update|date=May 2017}}&lt;/ref&gt; Noong Nobyembre 15, 2018, hindi bababa sa 112 katao ang namatay at 27 ang nasugatan sa [[Masaker sa Alindao (2018)|mga pag-atake ng UPC at Anti-balaka sa kampo ng mga refugee sa Alindao]]. Noong Marso 18, 2021, nabawi ang Alindao ng mga puwersa ng gobyerno na sinuportahan ng mga puwersang paramilitar ng Rusya.&lt;ref&gt;[https://corbeaunews-centrafrique.com/rca-detonations-darmes-a-alindao-les-mercenaires-russes-affrontent-les-rebelles-de-la-cpc/ RCA : détonations d’armes à Alindao, les mercenaires russes affrontent les rebelles de la  CPC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210318142135/https://corbeaunews-centrafrique.com/rca-detonations-darmes-a-alindao-les-mercenaires-russes-affrontent-les-rebelles-de-la-cpc/ |date=2021-03-18 }}, 18 March 2021&lt;/ref&gt;

==Ekonomiya==
Ang ekonomiya ay nakabatay sa mga pananim na pagkain at mga pananim na pangkalakal (pangunahin na kape), at pagproseso ng mga produktong agrikultural. Ang pangingisda,&lt;ref name=&quot;Deceuninck2006&quot;&gt;{{cite book|last=Deceuninck|first=Valère|title=Du poisson en Centrafrique|url=https://books.google.com/books?id=CoI6QzFadjsC&amp;pg=PA143|accessdate=30 March 2013|date=July 2006|publisher=Harmattan|isbn=978-2-296-14803-1|page=143|language=French}}&lt;/ref&gt; pangangaso, kalakalan, at mga gawaing pangkamay ay mga lokal na gawain din sa paghahanapbuhay ngunit ang karamihan ay nabubuhay sa kahirapan. Ang mga lokal ay naninirahan sa mga bahay na may malalaking bubong na pawid at mga dingding na putik na pininturahan ng kulay na luwad.&lt;ref name=&quot;AuziasLabourdette2012&quot;&gt;{{cite book|last1=Auzias|first1=Dominique|last2=Labourdette|first2=Jean-Paul|title=République Centrafricaine 2013-14 (avec cartes et avis des lecteurs)|url=https://books.google.com/books?id=Rw4KUiMJ3XcC&amp;pg=PA156|accessdate=30 March 2013|date=27 September 2012|publisher=Collectif, Petit Futé|isbn=978-2-7469-5970-5|page=156}}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Alindao]]
[[Kategorya:Republika ng Gitnang Aprika]]</text>
      <sha1>irpynanpbyuvrha91f5a3o2o858lqs4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221457</id>
      <parentid>2221455</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:24:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TentingZones1</username>
        <id>122212</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2221457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10369" sha1="gbq9iku3um0aa7xvp81mzx41bg34d7w" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --&gt;
&lt;!-- Basic info  ----------------&gt;
|official_name          = Alindao
|other_name             =
|native_name            =  &lt;!-- for cities whose native name is not in English --&gt;
|nickname               = 
|settlement_type        = &lt;!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--&gt;
|motto                  =
&lt;!-- images and maps  -----------&gt;
|image_skyline          = Alindao town hall, Central African Republic, 29 November 2018.jpg
|imagesize              = 
|image_caption          = Alindao noong 2018
|image_flag             = 
|flag_size              =
|image_seal             = 
|seal_size              =
|image_shield           = 
|shield_size            =
|image_blank_emblem     = 
|blank_emblem_type      =
|blank_emblem_size      =
|image_map              = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|frame-width=300|frame-height=150|stroke-color=#000000|zoom=10|frame-coordinates={{Coord|5.2|21.13}}}}
|mapsize                = 
|map_caption            = Alindao
|image_map1             = 
|mapsize1               = 
|map_caption1           = 
|image_dot_map          =
|dot_mapsize            =
|dot_map_caption        =
|dot_x =  |dot_y =
|pushpin_map            = Central African Republic &lt;!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --&gt;
|pushpin_label_position =bottom
|pushpin_map_caption    =Lokasyon sa Republika ng Gitnang Aprika
&lt;!-- Location ------------------&gt;
|subdivision_type       = Bansa
|subdivision_name       = [[Image:Flag of the Central African Republic.svg|25px]] [[Central African Republic]]
|subdivision_type1      = [[Prefectures of the Central African Republic|Prepektura]] 
|subdivision_name1      = [[Basse-Kotto]]
|subdivision_type2      = 
|subdivision_name2      = 
|subdivision_type3      = 
|subdivision_name3      = 
|subdivision_type4      = 
|subdivision_name4      =
&lt;!-- Politics -----------------&gt;
|government_footnotes   =
|government_type        =
|leader_title           = Sub-prepekt
|leader_name            = Jean Gilbert Gbangoudou&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Oubangui Medias |first1=Oubangui Medias |title=Centrafrique : Décrets portant nomination des Gouverneurs, des Préfets et des Sous-Préfets |url=https://oubanguimedias.com/2024/06/03/centrafrique-decrets-portant-nomination-des-gouverneurs-des-prefets-et-des-sous-prefets/ |website=oubanguimedias.com |publisher=Oubangui Medias |access-date=6 June 2024}}&lt;/ref&gt;
|leader_title1          = Alkalde
|leader_name1           = Guy Maurice Mbonzomon-Sesse&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Ndeke Luka |first1=Ndeke Luka |title=&quot;La ville d’Alindao renait progressivement de ses cendres&quot; |url=https://www.radiondekeluka.org/actualites/societe/40044-la-ville-d-alindao-renait-progressivement-de-ses-cendres.html |website=radiondekeluka.org |publisher=Radio Ndeke Luka |access-date=25 April 2023}}&lt;/ref&gt;
|leader_title2          =
|leader_name2           =
|leader_title3          =
|leader_name3           =
|leader_title4          =
|leader_name4           =
|established_title      =  &lt;!-- Settled --&gt;
|established_date       = 
|established_title2     =  &lt;!-- Incorporated (town) --&gt;
|established_date2      = 
|established_title3     =  &lt;!-- Incorporated (city) --&gt;
|established_date3      =
&lt;!-- Area    ---------------------&gt;
|area_magnitude         = 
|unit_pref                =Imperial &lt;!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--&gt;
|area_footnotes           =
|area_total_km2           = 48.58
|area_land_km2            = &lt;!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--&gt;
|area_water_km2           =
|area_total_sq_mi         =
|area_land_sq_mi          =
|area_water_sq_mi         =
|area_water_percent       =
|area_urban_km2           =
|area_urban_sq_mi         =
|area_metro_km2           =
|area_metro_sq_mi         =
|area_blank1_title        =
|area_blank1_km2          =
|area_blank1_sq_mi        =
&lt;!-- Population   -----------------------&gt;
|population_as_of               = 2003
|population_footnotes           =
|population_note                =
|population_total               = 14401
|population_density_km2         =
|population_density_sq_mi       =
|population_metro               =
|population_density_metro_km2   =
|population_density_metro_sq_mi =
|population_urban               =
|population_density_urban_km2   =
|population_density_urban_sq_mi =
|population_blank1_title        =Ethnicities
|population_blank1              =
|population_blank2_title        =Religions
|population_blank2              =
|population_density_blank1_km2 =   
|population_density_blank1_sq_mi =
&lt;!-- General information  ---------------&gt;
|timezone               = 
|utc_offset             = 
|timezone_DST           = 
|utc_offset_DST         = 
|coordinates            = {{coord|5|2|0|N|21|13|0|E|region:CF|display=inline,title}}
|elevation_footnotes    =  &lt;!--for references--&gt;
|elevation_m            = 
|elevation_ft           =
&lt;!-- Area/postal codes &amp; others --------&gt;
|postal_code_type       =  &lt;!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --&gt;
|postal_code            =
|area_code              =
|blank_name             =
|blank_info             =
|blank1_name            =
|blank1_info            =
|website                = 
|footnotes              = 
}}

Ang '''Alindao''' ay isang bayan at [[Mga subprepektura ng Republika ng Gitnang Aprika|sub-prepektura]] na matatagpuan sa [[Mga prepektura ng Republika ng Gitnang Aprika|prepektura]] ng [[Basse-Kotto]] sa [[Republika ng Gitnang Aprika]]. Ito ay nasa sangandaan ng Pambansang Ruta 2 at 22. Ang Alindao ay may populasyon na 14,401 ayon sa senso noong 2003; at ang kinakalkulang populasyon noong 2013 ay 15,213.&lt;ref name=&quot;WG&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-47&amp;srt=npan&amp;col=abcdefghinoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;srt=pnan |title=Central African Republic: largest cities and towns and statistics of their population |publisher=World Gazetteer |accessdate=30 March 2013 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang bayan ay ang sentro ng [[Diyosesis ng Romano Katoliko ng Alindao]]. Mayroon itong maliit na paliparan, ang Paliparan ng Alindao. Isang Misyong Katoliko ang itinatag sa Alindao noong panahon ng pananakop ng mga Pranses sa ilalim ng [[Gineyang Ekwador ng Pransiya]].&lt;ref name=&quot;ThompsonAdloff1960&quot;&gt;{{cite book|last1=Thompson|first1=Virginia McLean|last2=Adloff|first2=Richard|title=The emerging States of French Equatorial Africa|url=https://books.google.com/books?id=xyalAAAAIAAJ&amp;pg=PA419|accessdate=30 March 2013|year=1960|publisher=Stanford University Press|isbn=978-0-8047-0051-1|page=419}}&lt;/ref&gt;

==Kasaysayan==
[[File:Cases près d'Alindao-1924.jpg|thumb|left|Isang kubo sa Alindao noong 1924.]]

Noong 1912, ang pinuno ng mga taong [[Taong Banda|Banda-Ngbugu]] sa Alindao, Aju, ay nanumpa ng katapatan sa mga mananakop na Pranses. Gayunpaman, pinamunuan niya ang isang lokal na pag-aalsa noong 1925 at nabihag at pinatay nang sumunod na taon.&lt;ref name=&quot;Dictionary&quot;&gt;{{cite book |last1=Bradshaw |first1=Richard |last2=Fandos-Rius |first2=Juan |date=2016 |title=Historical Dictionary of the Central African Republic |edition=New |publisher=Rowman &amp; Littlefield |location=Lanham, Maryland |isbn=9780810879911 |pages=66, 116, 543}}&lt;/ref&gt;

Noong 1927, itinatag ng misyonerong Norwegian na si Oscar Cesar Berntz-Lanz ang Elim Mission sa Boybinga sa subprefecture ng Alindao. Ito ay kabilang sa mga unang misyong Protestante sa kolonya at kinabibilangan ng isang maliit na dispensaryo at isang paaralan. Nang sumiklab ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig noong 1939, lumipat ang pamilya sa [[Timog Aprika]].&lt;ref name=&quot;Dictionary&quot;/&gt;

Noong Enero 5, 2013, kinontrol ng mga rebeldeng [[Séléka]] ang Alindao.&lt;ref&gt;[https://www.arkansasonline.com/news/2013/jan/05/rebels-central-african-republic-seize-another-town/ Rebels in Central African Republic seize another town]&lt;/ref&gt; Noong Mayo 9, 2017, [[Masaker sa Alindao (2017)|inatake ito ng Anti-balaka]] na naitaboy ng [[Unyon para sa Kapayapaan sa Republika ng Gitnang Aprika]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/UNHCR%20Central%20African%20Republic%20Operational%20Update%20-%201-31%20May%202017.pdf|title=Central African Republic. Operational Update|date=May 2017}}&lt;/ref&gt; Noong Nobyembre 15, 2018, hindi bababa sa 112 katao ang namatay at 27 ang nasugatan sa [[Masaker sa Alindao (2018)|mga pag-atake ng UPC at Anti-balaka sa kampo ng mga refugee sa Alindao]]. Noong Marso 18, 2021, nabawi ang Alindao ng mga puwersa ng gobyerno na sinuportahan ng mga puwersang paramilitar ng Rusya.&lt;ref&gt;[https://corbeaunews-centrafrique.com/rca-detonations-darmes-a-alindao-les-mercenaires-russes-affrontent-les-rebelles-de-la-cpc/ RCA : détonations d’armes à Alindao, les mercenaires russes affrontent les rebelles de la  CPC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210318142135/https://corbeaunews-centrafrique.com/rca-detonations-darmes-a-alindao-les-mercenaires-russes-affrontent-les-rebelles-de-la-cpc/ |date=2021-03-18 }}, 18 March 2021&lt;/ref&gt;

==Ekonomiya==
Ang ekonomiya ay nakabatay sa mga pananim na pagkain at mga pananim na pangkalakal (pangunahin na kape), at pagproseso ng mga produktong agrikultural. Ang pangingisda,&lt;ref name=&quot;Deceuninck2006&quot;&gt;{{cite book|last=Deceuninck|first=Valère|title=Du poisson en Centrafrique|url=https://books.google.com/books?id=CoI6QzFadjsC&amp;pg=PA143|accessdate=30 March 2013|date=July 2006|publisher=Harmattan|isbn=978-2-296-14803-1|page=143|language=French}}&lt;/ref&gt; pangangaso, kalakalan, at mga gawaing pangkamay ay mga lokal na gawain din sa paghahanapbuhay ngunit ang karamihan ay nabubuhay sa kahirapan. Ang mga lokal ay naninirahan sa mga bahay na may malalaking bubong na pawid at mga dingding na putik na pininturahan ng kulay na luwad.&lt;ref name=&quot;AuziasLabourdette2012&quot;&gt;{{cite book|last1=Auzias|first1=Dominique|last2=Labourdette|first2=Jean-Paul|title=République Centrafricaine 2013-14 (avec cartes et avis des lecteurs)|url=https://books.google.com/books?id=Rw4KUiMJ3XcC&amp;pg=PA156|accessdate=30 March 2013|date=27 September 2012|publisher=Collectif, Petit Futé|isbn=978-2-7469-5970-5|page=156}}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Alindao]]
[[Kategorya:Republika ng Gitnang Aprika]]</text>
      <sha1>gbq9iku3um0aa7xvp81mzx41bg34d7w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221459</id>
      <parentid>2221457</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:24:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TentingZones1</username>
        <id>122212</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2221459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10370" sha1="j5qdmefpzw34vfwtyken4kow7pi15z1" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --&gt;
&lt;!-- Basic info  ----------------&gt;
|official_name          = Alindao
|other_name             =
|native_name            =  &lt;!-- for cities whose native name is not in English --&gt;
|nickname               = 
|settlement_type        = &lt;!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--&gt;
|motto                  =
&lt;!-- images and maps  -----------&gt;
|image_skyline          = Alindao town hall, Central African Republic, 29 November 2018.jpg
|imagesize              = 
|image_caption          = Alindao noong 2018
|image_flag             = 
|flag_size              =
|image_seal             = 
|seal_size              =
|image_shield           = 
|shield_size            =
|image_blank_emblem     = 
|blank_emblem_type      =
|blank_emblem_size      =
|image_map              = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|frame-width=300|frame-height=150|stroke-color=#000000|zoom=10|frame-coordinates={{Coord|5.19|21.15}}}}
|mapsize                = 
|map_caption            = Alindao
|image_map1             = 
|mapsize1               = 
|map_caption1           = 
|image_dot_map          =
|dot_mapsize            =
|dot_map_caption        =
|dot_x =  |dot_y =
|pushpin_map            = Central African Republic &lt;!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --&gt;
|pushpin_label_position =bottom
|pushpin_map_caption    =Lokasyon sa Republika ng Gitnang Aprika
&lt;!-- Location ------------------&gt;
|subdivision_type       = Bansa
|subdivision_name       = [[Image:Flag of the Central African Republic.svg|25px]] [[Central African Republic]]
|subdivision_type1      = [[Prefectures of the Central African Republic|Prepektura]] 
|subdivision_name1      = [[Basse-Kotto]]
|subdivision_type2      = 
|subdivision_name2      = 
|subdivision_type3      = 
|subdivision_name3      = 
|subdivision_type4      = 
|subdivision_name4      =
&lt;!-- Politics -----------------&gt;
|government_footnotes   =
|government_type        =
|leader_title           = Sub-prepekt
|leader_name            = Jean Gilbert Gbangoudou&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Oubangui Medias |first1=Oubangui Medias |title=Centrafrique : Décrets portant nomination des Gouverneurs, des Préfets et des Sous-Préfets |url=https://oubanguimedias.com/2024/06/03/centrafrique-decrets-portant-nomination-des-gouverneurs-des-prefets-et-des-sous-prefets/ |website=oubanguimedias.com |publisher=Oubangui Medias |access-date=6 June 2024}}&lt;/ref&gt;
|leader_title1          = Alkalde
|leader_name1           = Guy Maurice Mbonzomon-Sesse&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Ndeke Luka |first1=Ndeke Luka |title=&quot;La ville d’Alindao renait progressivement de ses cendres&quot; |url=https://www.radiondekeluka.org/actualites/societe/40044-la-ville-d-alindao-renait-progressivement-de-ses-cendres.html |website=radiondekeluka.org |publisher=Radio Ndeke Luka |access-date=25 April 2023}}&lt;/ref&gt;
|leader_title2          =
|leader_name2           =
|leader_title3          =
|leader_name3           =
|leader_title4          =
|leader_name4           =
|established_title      =  &lt;!-- Settled --&gt;
|established_date       = 
|established_title2     =  &lt;!-- Incorporated (town) --&gt;
|established_date2      = 
|established_title3     =  &lt;!-- Incorporated (city) --&gt;
|established_date3      =
&lt;!-- Area    ---------------------&gt;
|area_magnitude         = 
|unit_pref                =Imperial &lt;!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--&gt;
|area_footnotes           =
|area_total_km2           = 48.58
|area_land_km2            = &lt;!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--&gt;
|area_water_km2           =
|area_total_sq_mi         =
|area_land_sq_mi          =
|area_water_sq_mi         =
|area_water_percent       =
|area_urban_km2           =
|area_urban_sq_mi         =
|area_metro_km2           =
|area_metro_sq_mi         =
|area_blank1_title        =
|area_blank1_km2          =
|area_blank1_sq_mi        =
&lt;!-- Population   -----------------------&gt;
|population_as_of               = 2003
|population_footnotes           =
|population_note                =
|population_total               = 14401
|population_density_km2         =
|population_density_sq_mi       =
|population_metro               =
|population_density_metro_km2   =
|population_density_metro_sq_mi =
|population_urban               =
|population_density_urban_km2   =
|population_density_urban_sq_mi =
|population_blank1_title        =Ethnicities
|population_blank1              =
|population_blank2_title        =Religions
|population_blank2              =
|population_density_blank1_km2 =   
|population_density_blank1_sq_mi =
&lt;!-- General information  ---------------&gt;
|timezone               = 
|utc_offset             = 
|timezone_DST           = 
|utc_offset_DST         = 
|coordinates            = {{coord|5|2|0|N|21|13|0|E|region:CF|display=inline,title}}
|elevation_footnotes    =  &lt;!--for references--&gt;
|elevation_m            = 
|elevation_ft           =
&lt;!-- Area/postal codes &amp; others --------&gt;
|postal_code_type       =  &lt;!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --&gt;
|postal_code            =
|area_code              =
|blank_name             =
|blank_info             =
|blank1_name            =
|blank1_info            =
|website                = 
|footnotes              = 
}}

Ang '''Alindao''' ay isang bayan at [[Mga subprepektura ng Republika ng Gitnang Aprika|sub-prepektura]] na matatagpuan sa [[Mga prepektura ng Republika ng Gitnang Aprika|prepektura]] ng [[Basse-Kotto]] sa [[Republika ng Gitnang Aprika]]. Ito ay nasa sangandaan ng Pambansang Ruta 2 at 22. Ang Alindao ay may populasyon na 14,401 ayon sa senso noong 2003; at ang kinakalkulang populasyon noong 2013 ay 15,213.&lt;ref name=&quot;WG&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-47&amp;srt=npan&amp;col=abcdefghinoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;srt=pnan |title=Central African Republic: largest cities and towns and statistics of their population |publisher=World Gazetteer |accessdate=30 March 2013 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang bayan ay ang sentro ng [[Diyosesis ng Romano Katoliko ng Alindao]]. Mayroon itong maliit na paliparan, ang Paliparan ng Alindao. Isang Misyong Katoliko ang itinatag sa Alindao noong panahon ng pananakop ng mga Pranses sa ilalim ng [[Gineyang Ekwador ng Pransiya]].&lt;ref name=&quot;ThompsonAdloff1960&quot;&gt;{{cite book|last1=Thompson|first1=Virginia McLean|last2=Adloff|first2=Richard|title=The emerging States of French Equatorial Africa|url=https://books.google.com/books?id=xyalAAAAIAAJ&amp;pg=PA419|accessdate=30 March 2013|year=1960|publisher=Stanford University Press|isbn=978-0-8047-0051-1|page=419}}&lt;/ref&gt;

==Kasaysayan==
[[File:Cases près d'Alindao-1924.jpg|thumb|left|Isang kubo sa Alindao noong 1924.]]

Noong 1912, ang pinuno ng mga taong [[Taong Banda|Banda-Ngbugu]] sa Alindao, Aju, ay nanumpa ng katapatan sa mga mananakop na Pranses. Gayunpaman, pinamunuan niya ang isang lokal na pag-aalsa noong 1925 at nabihag at pinatay nang sumunod na taon.&lt;ref name=&quot;Dictionary&quot;&gt;{{cite book |last1=Bradshaw |first1=Richard |last2=Fandos-Rius |first2=Juan |date=2016 |title=Historical Dictionary of the Central African Republic |edition=New |publisher=Rowman &amp; Littlefield |location=Lanham, Maryland |isbn=9780810879911 |pages=66, 116, 543}}&lt;/ref&gt;

Noong 1927, itinatag ng misyonerong Norwegian na si Oscar Cesar Berntz-Lanz ang Elim Mission sa Boybinga sa subprefecture ng Alindao. Ito ay kabilang sa mga unang misyong Protestante sa kolonya at kinabibilangan ng isang maliit na dispensaryo at isang paaralan. Nang sumiklab ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig noong 1939, lumipat ang pamilya sa [[Timog Aprika]].&lt;ref name=&quot;Dictionary&quot;/&gt;

Noong Enero 5, 2013, kinontrol ng mga rebeldeng [[Séléka]] ang Alindao.&lt;ref&gt;[https://www.arkansasonline.com/news/2013/jan/05/rebels-central-african-republic-seize-another-town/ Rebels in Central African Republic seize another town]&lt;/ref&gt; Noong Mayo 9, 2017, [[Masaker sa Alindao (2017)|inatake ito ng Anti-balaka]] na naitaboy ng [[Unyon para sa Kapayapaan sa Republika ng Gitnang Aprika]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/UNHCR%20Central%20African%20Republic%20Operational%20Update%20-%201-31%20May%202017.pdf|title=Central African Republic. Operational Update|date=May 2017}}&lt;/ref&gt; Noong Nobyembre 15, 2018, hindi bababa sa 112 katao ang namatay at 27 ang nasugatan sa [[Masaker sa Alindao (2018)|mga pag-atake ng UPC at Anti-balaka sa kampo ng mga refugee sa Alindao]]. Noong Marso 18, 2021, nabawi ang Alindao ng mga puwersa ng gobyerno na sinuportahan ng mga puwersang paramilitar ng Rusya.&lt;ref&gt;[https://corbeaunews-centrafrique.com/rca-detonations-darmes-a-alindao-les-mercenaires-russes-affrontent-les-rebelles-de-la-cpc/ RCA : détonations d’armes à Alindao, les mercenaires russes affrontent les rebelles de la  CPC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210318142135/https://corbeaunews-centrafrique.com/rca-detonations-darmes-a-alindao-les-mercenaires-russes-affrontent-les-rebelles-de-la-cpc/ |date=2021-03-18 }}, 18 March 2021&lt;/ref&gt;

==Ekonomiya==
Ang ekonomiya ay nakabatay sa mga pananim na pagkain at mga pananim na pangkalakal (pangunahin na kape), at pagproseso ng mga produktong agrikultural. Ang pangingisda,&lt;ref name=&quot;Deceuninck2006&quot;&gt;{{cite book|last=Deceuninck|first=Valère|title=Du poisson en Centrafrique|url=https://books.google.com/books?id=CoI6QzFadjsC&amp;pg=PA143|accessdate=30 March 2013|date=July 2006|publisher=Harmattan|isbn=978-2-296-14803-1|page=143|language=French}}&lt;/ref&gt; pangangaso, kalakalan, at mga gawaing pangkamay ay mga lokal na gawain din sa paghahanapbuhay ngunit ang karamihan ay nabubuhay sa kahirapan. Ang mga lokal ay naninirahan sa mga bahay na may malalaking bubong na pawid at mga dingding na putik na pininturahan ng kulay na luwad.&lt;ref name=&quot;AuziasLabourdette2012&quot;&gt;{{cite book|last1=Auzias|first1=Dominique|last2=Labourdette|first2=Jean-Paul|title=République Centrafricaine 2013-14 (avec cartes et avis des lecteurs)|url=https://books.google.com/books?id=Rw4KUiMJ3XcC&amp;pg=PA156|accessdate=30 March 2013|date=27 September 2012|publisher=Collectif, Petit Futé|isbn=978-2-7469-5970-5|page=156}}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Alindao]]
[[Kategorya:Republika ng Gitnang Aprika]]</text>
      <sha1>j5qdmefpzw34vfwtyken4kow7pi15z1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221460</id>
      <parentid>2221459</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:24:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TentingZones1</username>
        <id>122212</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2221460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10370" sha1="pzldiuln328qgz20ltcmgve0c2yvtab" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --&gt;
&lt;!-- Basic info  ----------------&gt;
|official_name          = Alindao
|other_name             =
|native_name            =  &lt;!-- for cities whose native name is not in English --&gt;
|nickname               = 
|settlement_type        = &lt;!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--&gt;
|motto                  =
&lt;!-- images and maps  -----------&gt;
|image_skyline          = Alindao town hall, Central African Republic, 29 November 2018.jpg
|imagesize              = 
|image_caption          = Alindao noong 2018
|image_flag             = 
|flag_size              =
|image_seal             = 
|seal_size              =
|image_shield           = 
|shield_size            =
|image_blank_emblem     = 
|blank_emblem_type      =
|blank_emblem_size      =
|image_map              = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|frame-width=300|frame-height=150|stroke-color=#000000|zoom=10|frame-coordinates={{Coord|5.15|21.15}}}}
|mapsize                = 
|map_caption            = Alindao
|image_map1             = 
|mapsize1               = 
|map_caption1           = 
|image_dot_map          =
|dot_mapsize            =
|dot_map_caption        =
|dot_x =  |dot_y =
|pushpin_map            = Central African Republic &lt;!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --&gt;
|pushpin_label_position =bottom
|pushpin_map_caption    =Lokasyon sa Republika ng Gitnang Aprika
&lt;!-- Location ------------------&gt;
|subdivision_type       = Bansa
|subdivision_name       = [[Image:Flag of the Central African Republic.svg|25px]] [[Central African Republic]]
|subdivision_type1      = [[Prefectures of the Central African Republic|Prepektura]] 
|subdivision_name1      = [[Basse-Kotto]]
|subdivision_type2      = 
|subdivision_name2      = 
|subdivision_type3      = 
|subdivision_name3      = 
|subdivision_type4      = 
|subdivision_name4      =
&lt;!-- Politics -----------------&gt;
|government_footnotes   =
|government_type        =
|leader_title           = Sub-prepekt
|leader_name            = Jean Gilbert Gbangoudou&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Oubangui Medias |first1=Oubangui Medias |title=Centrafrique : Décrets portant nomination des Gouverneurs, des Préfets et des Sous-Préfets |url=https://oubanguimedias.com/2024/06/03/centrafrique-decrets-portant-nomination-des-gouverneurs-des-prefets-et-des-sous-prefets/ |website=oubanguimedias.com |publisher=Oubangui Medias |access-date=6 June 2024}}&lt;/ref&gt;
|leader_title1          = Alkalde
|leader_name1           = Guy Maurice Mbonzomon-Sesse&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Ndeke Luka |first1=Ndeke Luka |title=&quot;La ville d’Alindao renait progressivement de ses cendres&quot; |url=https://www.radiondekeluka.org/actualites/societe/40044-la-ville-d-alindao-renait-progressivement-de-ses-cendres.html |website=radiondekeluka.org |publisher=Radio Ndeke Luka |access-date=25 April 2023}}&lt;/ref&gt;
|leader_title2          =
|leader_name2           =
|leader_title3          =
|leader_name3           =
|leader_title4          =
|leader_name4           =
|established_title      =  &lt;!-- Settled --&gt;
|established_date       = 
|established_title2     =  &lt;!-- Incorporated (town) --&gt;
|established_date2      = 
|established_title3     =  &lt;!-- Incorporated (city) --&gt;
|established_date3      =
&lt;!-- Area    ---------------------&gt;
|area_magnitude         = 
|unit_pref                =Imperial &lt;!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--&gt;
|area_footnotes           =
|area_total_km2           = 48.58
|area_land_km2            = &lt;!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--&gt;
|area_water_km2           =
|area_total_sq_mi         =
|area_land_sq_mi          =
|area_water_sq_mi         =
|area_water_percent       =
|area_urban_km2           =
|area_urban_sq_mi         =
|area_metro_km2           =
|area_metro_sq_mi         =
|area_blank1_title        =
|area_blank1_km2          =
|area_blank1_sq_mi        =
&lt;!-- Population   -----------------------&gt;
|population_as_of               = 2003
|population_footnotes           =
|population_note                =
|population_total               = 14401
|population_density_km2         =
|population_density_sq_mi       =
|population_metro               =
|population_density_metro_km2   =
|population_density_metro_sq_mi =
|population_urban               =
|population_density_urban_km2   =
|population_density_urban_sq_mi =
|population_blank1_title        =Ethnicities
|population_blank1              =
|population_blank2_title        =Religions
|population_blank2              =
|population_density_blank1_km2 =   
|population_density_blank1_sq_mi =
&lt;!-- General information  ---------------&gt;
|timezone               = 
|utc_offset             = 
|timezone_DST           = 
|utc_offset_DST         = 
|coordinates            = {{coord|5|2|0|N|21|13|0|E|region:CF|display=inline,title}}
|elevation_footnotes    =  &lt;!--for references--&gt;
|elevation_m            = 
|elevation_ft           =
&lt;!-- Area/postal codes &amp; others --------&gt;
|postal_code_type       =  &lt;!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --&gt;
|postal_code            =
|area_code              =
|blank_name             =
|blank_info             =
|blank1_name            =
|blank1_info            =
|website                = 
|footnotes              = 
}}

Ang '''Alindao''' ay isang bayan at [[Mga subprepektura ng Republika ng Gitnang Aprika|sub-prepektura]] na matatagpuan sa [[Mga prepektura ng Republika ng Gitnang Aprika|prepektura]] ng [[Basse-Kotto]] sa [[Republika ng Gitnang Aprika]]. Ito ay nasa sangandaan ng Pambansang Ruta 2 at 22. Ang Alindao ay may populasyon na 14,401 ayon sa senso noong 2003; at ang kinakalkulang populasyon noong 2013 ay 15,213.&lt;ref name=&quot;WG&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-47&amp;srt=npan&amp;col=abcdefghinoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;srt=pnan |title=Central African Republic: largest cities and towns and statistics of their population |publisher=World Gazetteer |accessdate=30 March 2013 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang bayan ay ang sentro ng [[Diyosesis ng Romano Katoliko ng Alindao]]. Mayroon itong maliit na paliparan, ang Paliparan ng Alindao. Isang Misyong Katoliko ang itinatag sa Alindao noong panahon ng pananakop ng mga Pranses sa ilalim ng [[Gineyang Ekwador ng Pransiya]].&lt;ref name=&quot;ThompsonAdloff1960&quot;&gt;{{cite book|last1=Thompson|first1=Virginia McLean|last2=Adloff|first2=Richard|title=The emerging States of French Equatorial Africa|url=https://books.google.com/books?id=xyalAAAAIAAJ&amp;pg=PA419|accessdate=30 March 2013|year=1960|publisher=Stanford University Press|isbn=978-0-8047-0051-1|page=419}}&lt;/ref&gt;

==Kasaysayan==
[[File:Cases près d'Alindao-1924.jpg|thumb|left|Isang kubo sa Alindao noong 1924.]]

Noong 1912, ang pinuno ng mga taong [[Taong Banda|Banda-Ngbugu]] sa Alindao, Aju, ay nanumpa ng katapatan sa mga mananakop na Pranses. Gayunpaman, pinamunuan niya ang isang lokal na pag-aalsa noong 1925 at nabihag at pinatay nang sumunod na taon.&lt;ref name=&quot;Dictionary&quot;&gt;{{cite book |last1=Bradshaw |first1=Richard |last2=Fandos-Rius |first2=Juan |date=2016 |title=Historical Dictionary of the Central African Republic |edition=New |publisher=Rowman &amp; Littlefield |location=Lanham, Maryland |isbn=9780810879911 |pages=66, 116, 543}}&lt;/ref&gt;

Noong 1927, itinatag ng misyonerong Norwegian na si Oscar Cesar Berntz-Lanz ang Elim Mission sa Boybinga sa subprefecture ng Alindao. Ito ay kabilang sa mga unang misyong Protestante sa kolonya at kinabibilangan ng isang maliit na dispensaryo at isang paaralan. Nang sumiklab ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig noong 1939, lumipat ang pamilya sa [[Timog Aprika]].&lt;ref name=&quot;Dictionary&quot;/&gt;

Noong Enero 5, 2013, kinontrol ng mga rebeldeng [[Séléka]] ang Alindao.&lt;ref&gt;[https://www.arkansasonline.com/news/2013/jan/05/rebels-central-african-republic-seize-another-town/ Rebels in Central African Republic seize another town]&lt;/ref&gt; Noong Mayo 9, 2017, [[Masaker sa Alindao (2017)|inatake ito ng Anti-balaka]] na naitaboy ng [[Unyon para sa Kapayapaan sa Republika ng Gitnang Aprika]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/UNHCR%20Central%20African%20Republic%20Operational%20Update%20-%201-31%20May%202017.pdf|title=Central African Republic. Operational Update|date=May 2017}}&lt;/ref&gt; Noong Nobyembre 15, 2018, hindi bababa sa 112 katao ang namatay at 27 ang nasugatan sa [[Masaker sa Alindao (2018)|mga pag-atake ng UPC at Anti-balaka sa kampo ng mga refugee sa Alindao]]. Noong Marso 18, 2021, nabawi ang Alindao ng mga puwersa ng gobyerno na sinuportahan ng mga puwersang paramilitar ng Rusya.&lt;ref&gt;[https://corbeaunews-centrafrique.com/rca-detonations-darmes-a-alindao-les-mercenaires-russes-affrontent-les-rebelles-de-la-cpc/ RCA : détonations d’armes à Alindao, les mercenaires russes affrontent les rebelles de la  CPC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210318142135/https://corbeaunews-centrafrique.com/rca-detonations-darmes-a-alindao-les-mercenaires-russes-affrontent-les-rebelles-de-la-cpc/ |date=2021-03-18 }}, 18 March 2021&lt;/ref&gt;

==Ekonomiya==
Ang ekonomiya ay nakabatay sa mga pananim na pagkain at mga pananim na pangkalakal (pangunahin na kape), at pagproseso ng mga produktong agrikultural. Ang pangingisda,&lt;ref name=&quot;Deceuninck2006&quot;&gt;{{cite book|last=Deceuninck|first=Valère|title=Du poisson en Centrafrique|url=https://books.google.com/books?id=CoI6QzFadjsC&amp;pg=PA143|accessdate=30 March 2013|date=July 2006|publisher=Harmattan|isbn=978-2-296-14803-1|page=143|language=French}}&lt;/ref&gt; pangangaso, kalakalan, at mga gawaing pangkamay ay mga lokal na gawain din sa paghahanapbuhay ngunit ang karamihan ay nabubuhay sa kahirapan. Ang mga lokal ay naninirahan sa mga bahay na may malalaking bubong na pawid at mga dingding na putik na pininturahan ng kulay na luwad.&lt;ref name=&quot;AuziasLabourdette2012&quot;&gt;{{cite book|last1=Auzias|first1=Dominique|last2=Labourdette|first2=Jean-Paul|title=République Centrafricaine 2013-14 (avec cartes et avis des lecteurs)|url=https://books.google.com/books?id=Rw4KUiMJ3XcC&amp;pg=PA156|accessdate=30 March 2013|date=27 September 2012|publisher=Collectif, Petit Futé|isbn=978-2-7469-5970-5|page=156}}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Alindao]]
[[Kategorya:Republika ng Gitnang Aprika]]</text>
      <sha1>pzldiuln328qgz20ltcmgve0c2yvtab</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221462</id>
      <parentid>2221460</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:25:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TentingZones1</username>
        <id>122212</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2221462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10370" sha1="kn850286vdzil34v7ldn4g8enz3yj1q" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --&gt;
&lt;!-- Basic info  ----------------&gt;
|official_name          = Alindao
|other_name             =
|native_name            =  &lt;!-- for cities whose native name is not in English --&gt;
|nickname               = 
|settlement_type        = &lt;!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--&gt;
|motto                  =
&lt;!-- images and maps  -----------&gt;
|image_skyline          = Alindao town hall, Central African Republic, 29 November 2018.jpg
|imagesize              = 
|image_caption          = Alindao noong 2018
|image_flag             = 
|flag_size              =
|image_seal             = 
|seal_size              =
|image_shield           = 
|shield_size            =
|image_blank_emblem     = 
|blank_emblem_type      =
|blank_emblem_size      =
|image_map              = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|frame-width=300|frame-height=150|stroke-color=#000000|zoom=10|frame-coordinates={{Coord|5.02|21.15}}}}
|mapsize                = 
|map_caption            = Alindao
|image_map1             = 
|mapsize1               = 
|map_caption1           = 
|image_dot_map          =
|dot_mapsize            =
|dot_map_caption        =
|dot_x =  |dot_y =
|pushpin_map            = Central African Republic &lt;!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --&gt;
|pushpin_label_position =bottom
|pushpin_map_caption    =Lokasyon sa Republika ng Gitnang Aprika
&lt;!-- Location ------------------&gt;
|subdivision_type       = Bansa
|subdivision_name       = [[Image:Flag of the Central African Republic.svg|25px]] [[Central African Republic]]
|subdivision_type1      = [[Prefectures of the Central African Republic|Prepektura]] 
|subdivision_name1      = [[Basse-Kotto]]
|subdivision_type2      = 
|subdivision_name2      = 
|subdivision_type3      = 
|subdivision_name3      = 
|subdivision_type4      = 
|subdivision_name4      =
&lt;!-- Politics -----------------&gt;
|government_footnotes   =
|government_type        =
|leader_title           = Sub-prepekt
|leader_name            = Jean Gilbert Gbangoudou&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Oubangui Medias |first1=Oubangui Medias |title=Centrafrique : Décrets portant nomination des Gouverneurs, des Préfets et des Sous-Préfets |url=https://oubanguimedias.com/2024/06/03/centrafrique-decrets-portant-nomination-des-gouverneurs-des-prefets-et-des-sous-prefets/ |website=oubanguimedias.com |publisher=Oubangui Medias |access-date=6 June 2024}}&lt;/ref&gt;
|leader_title1          = Alkalde
|leader_name1           = Guy Maurice Mbonzomon-Sesse&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Ndeke Luka |first1=Ndeke Luka |title=&quot;La ville d’Alindao renait progressivement de ses cendres&quot; |url=https://www.radiondekeluka.org/actualites/societe/40044-la-ville-d-alindao-renait-progressivement-de-ses-cendres.html |website=radiondekeluka.org |publisher=Radio Ndeke Luka |access-date=25 April 2023}}&lt;/ref&gt;
|leader_title2          =
|leader_name2           =
|leader_title3          =
|leader_name3           =
|leader_title4          =
|leader_name4           =
|established_title      =  &lt;!-- Settled --&gt;
|established_date       = 
|established_title2     =  &lt;!-- Incorporated (town) --&gt;
|established_date2      = 
|established_title3     =  &lt;!-- Incorporated (city) --&gt;
|established_date3      =
&lt;!-- Area    ---------------------&gt;
|area_magnitude         = 
|unit_pref                =Imperial &lt;!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--&gt;
|area_footnotes           =
|area_total_km2           = 48.58
|area_land_km2            = &lt;!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--&gt;
|area_water_km2           =
|area_total_sq_mi         =
|area_land_sq_mi          =
|area_water_sq_mi         =
|area_water_percent       =
|area_urban_km2           =
|area_urban_sq_mi         =
|area_metro_km2           =
|area_metro_sq_mi         =
|area_blank1_title        =
|area_blank1_km2          =
|area_blank1_sq_mi        =
&lt;!-- Population   -----------------------&gt;
|population_as_of               = 2003
|population_footnotes           =
|population_note                =
|population_total               = 14401
|population_density_km2         =
|population_density_sq_mi       =
|population_metro               =
|population_density_metro_km2   =
|population_density_metro_sq_mi =
|population_urban               =
|population_density_urban_km2   =
|population_density_urban_sq_mi =
|population_blank1_title        =Ethnicities
|population_blank1              =
|population_blank2_title        =Religions
|population_blank2              =
|population_density_blank1_km2 =   
|population_density_blank1_sq_mi =
&lt;!-- General information  ---------------&gt;
|timezone               = 
|utc_offset             = 
|timezone_DST           = 
|utc_offset_DST         = 
|coordinates            = {{coord|5|2|0|N|21|13|0|E|region:CF|display=inline,title}}
|elevation_footnotes    =  &lt;!--for references--&gt;
|elevation_m            = 
|elevation_ft           =
&lt;!-- Area/postal codes &amp; others --------&gt;
|postal_code_type       =  &lt;!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --&gt;
|postal_code            =
|area_code              =
|blank_name             =
|blank_info             =
|blank1_name            =
|blank1_info            =
|website                = 
|footnotes              = 
}}

Ang '''Alindao''' ay isang bayan at [[Mga subprepektura ng Republika ng Gitnang Aprika|sub-prepektura]] na matatagpuan sa [[Mga prepektura ng Republika ng Gitnang Aprika|prepektura]] ng [[Basse-Kotto]] sa [[Republika ng Gitnang Aprika]]. Ito ay nasa sangandaan ng Pambansang Ruta 2 at 22. Ang Alindao ay may populasyon na 14,401 ayon sa senso noong 2003; at ang kinakalkulang populasyon noong 2013 ay 15,213.&lt;ref name=&quot;WG&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-47&amp;srt=npan&amp;col=abcdefghinoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;srt=pnan |title=Central African Republic: largest cities and towns and statistics of their population |publisher=World Gazetteer |accessdate=30 March 2013 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang bayan ay ang sentro ng [[Diyosesis ng Romano Katoliko ng Alindao]]. Mayroon itong maliit na paliparan, ang Paliparan ng Alindao. Isang Misyong Katoliko ang itinatag sa Alindao noong panahon ng pananakop ng mga Pranses sa ilalim ng [[Gineyang Ekwador ng Pransiya]].&lt;ref name=&quot;ThompsonAdloff1960&quot;&gt;{{cite book|last1=Thompson|first1=Virginia McLean|last2=Adloff|first2=Richard|title=The emerging States of French Equatorial Africa|url=https://books.google.com/books?id=xyalAAAAIAAJ&amp;pg=PA419|accessdate=30 March 2013|year=1960|publisher=Stanford University Press|isbn=978-0-8047-0051-1|page=419}}&lt;/ref&gt;

==Kasaysayan==
[[File:Cases près d'Alindao-1924.jpg|thumb|left|Isang kubo sa Alindao noong 1924.]]

Noong 1912, ang pinuno ng mga taong [[Taong Banda|Banda-Ngbugu]] sa Alindao, Aju, ay nanumpa ng katapatan sa mga mananakop na Pranses. Gayunpaman, pinamunuan niya ang isang lokal na pag-aalsa noong 1925 at nabihag at pinatay nang sumunod na taon.&lt;ref name=&quot;Dictionary&quot;&gt;{{cite book |last1=Bradshaw |first1=Richard |last2=Fandos-Rius |first2=Juan |date=2016 |title=Historical Dictionary of the Central African Republic |edition=New |publisher=Rowman &amp; Littlefield |location=Lanham, Maryland |isbn=9780810879911 |pages=66, 116, 543}}&lt;/ref&gt;

Noong 1927, itinatag ng misyonerong Norwegian na si Oscar Cesar Berntz-Lanz ang Elim Mission sa Boybinga sa subprefecture ng Alindao. Ito ay kabilang sa mga unang misyong Protestante sa kolonya at kinabibilangan ng isang maliit na dispensaryo at isang paaralan. Nang sumiklab ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig noong 1939, lumipat ang pamilya sa [[Timog Aprika]].&lt;ref name=&quot;Dictionary&quot;/&gt;

Noong Enero 5, 2013, kinontrol ng mga rebeldeng [[Séléka]] ang Alindao.&lt;ref&gt;[https://www.arkansasonline.com/news/2013/jan/05/rebels-central-african-republic-seize-another-town/ Rebels in Central African Republic seize another town]&lt;/ref&gt; Noong Mayo 9, 2017, [[Masaker sa Alindao (2017)|inatake ito ng Anti-balaka]] na naitaboy ng [[Unyon para sa Kapayapaan sa Republika ng Gitnang Aprika]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/UNHCR%20Central%20African%20Republic%20Operational%20Update%20-%201-31%20May%202017.pdf|title=Central African Republic. Operational Update|date=May 2017}}&lt;/ref&gt; Noong Nobyembre 15, 2018, hindi bababa sa 112 katao ang namatay at 27 ang nasugatan sa [[Masaker sa Alindao (2018)|mga pag-atake ng UPC at Anti-balaka sa kampo ng mga refugee sa Alindao]]. Noong Marso 18, 2021, nabawi ang Alindao ng mga puwersa ng gobyerno na sinuportahan ng mga puwersang paramilitar ng Rusya.&lt;ref&gt;[https://corbeaunews-centrafrique.com/rca-detonations-darmes-a-alindao-les-mercenaires-russes-affrontent-les-rebelles-de-la-cpc/ RCA : détonations d’armes à Alindao, les mercenaires russes affrontent les rebelles de la  CPC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210318142135/https://corbeaunews-centrafrique.com/rca-detonations-darmes-a-alindao-les-mercenaires-russes-affrontent-les-rebelles-de-la-cpc/ |date=2021-03-18 }}, 18 March 2021&lt;/ref&gt;

==Ekonomiya==
Ang ekonomiya ay nakabatay sa mga pananim na pagkain at mga pananim na pangkalakal (pangunahin na kape), at pagproseso ng mga produktong agrikultural. Ang pangingisda,&lt;ref name=&quot;Deceuninck2006&quot;&gt;{{cite book|last=Deceuninck|first=Valère|title=Du poisson en Centrafrique|url=https://books.google.com/books?id=CoI6QzFadjsC&amp;pg=PA143|accessdate=30 March 2013|date=July 2006|publisher=Harmattan|isbn=978-2-296-14803-1|page=143|language=French}}&lt;/ref&gt; pangangaso, kalakalan, at mga gawaing pangkamay ay mga lokal na gawain din sa paghahanapbuhay ngunit ang karamihan ay nabubuhay sa kahirapan. Ang mga lokal ay naninirahan sa mga bahay na may malalaking bubong na pawid at mga dingding na putik na pininturahan ng kulay na luwad.&lt;ref name=&quot;AuziasLabourdette2012&quot;&gt;{{cite book|last1=Auzias|first1=Dominique|last2=Labourdette|first2=Jean-Paul|title=République Centrafricaine 2013-14 (avec cartes et avis des lecteurs)|url=https://books.google.com/books?id=Rw4KUiMJ3XcC&amp;pg=PA156|accessdate=30 March 2013|date=27 September 2012|publisher=Collectif, Petit Futé|isbn=978-2-7469-5970-5|page=156}}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Alindao]]
[[Kategorya:Republika ng Gitnang Aprika]]</text>
      <sha1>kn850286vdzil34v7ldn4g8enz3yj1q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221463</id>
      <parentid>2221462</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:26:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TentingZones1</username>
        <id>122212</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2221463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10208" sha1="ncwhwl5xnje5e9bdgd1jx47kegl9gyr" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --&gt;
&lt;!-- Basic info  ----------------&gt;
|official_name          = Alindao
|other_name             =
|native_name            =  &lt;!-- for cities whose native name is not in English --&gt;
|nickname               = 
|settlement_type        = &lt;!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--&gt;
|motto                  =
&lt;!-- images and maps  -----------&gt;
|image_skyline          = Alindao town hall, Central African Republic, 29 November 2018.jpg
|imagesize              = 
|image_caption          = Alindao noong 2018
|image_flag             = 
|flag_size              =
|image_seal             = 
|seal_size              =
|image_shield           = 
|shield_size            =
|image_blank_emblem     = 
|blank_emblem_type      =
|blank_emblem_size      =
|image_map              = 
|mapsize                = 
|map_caption            = 
|image_map1             = 
|mapsize1               = 
|map_caption1           = 
|image_dot_map          =
|dot_mapsize            =
|dot_map_caption        =
|dot_x =  |dot_y =
|pushpin_map            = Central African Republic &lt;!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --&gt;
|pushpin_label_position =bottom
|pushpin_map_caption    =Lokasyon sa Republika ng Gitnang Aprika
&lt;!-- Location ------------------&gt;
|subdivision_type       = Bansa
|subdivision_name       = [[Image:Flag of the Central African Republic.svg|25px]] [[Central African Republic]]
|subdivision_type1      = [[Prefectures of the Central African Republic|Prepektura]] 
|subdivision_name1      = [[Basse-Kotto]]
|subdivision_type2      = 
|subdivision_name2      = 
|subdivision_type3      = 
|subdivision_name3      = 
|subdivision_type4      = 
|subdivision_name4      =
&lt;!-- Politics -----------------&gt;
|government_footnotes   =
|government_type        =
|leader_title           = Sub-prepekt
|leader_name            = Jean Gilbert Gbangoudou&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Oubangui Medias |first1=Oubangui Medias |title=Centrafrique : Décrets portant nomination des Gouverneurs, des Préfets et des Sous-Préfets |url=https://oubanguimedias.com/2024/06/03/centrafrique-decrets-portant-nomination-des-gouverneurs-des-prefets-et-des-sous-prefets/ |website=oubanguimedias.com |publisher=Oubangui Medias |access-date=6 June 2024}}&lt;/ref&gt;
|leader_title1          = Alkalde
|leader_name1           = Guy Maurice Mbonzomon-Sesse&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Ndeke Luka |first1=Ndeke Luka |title=&quot;La ville d’Alindao renait progressivement de ses cendres&quot; |url=https://www.radiondekeluka.org/actualites/societe/40044-la-ville-d-alindao-renait-progressivement-de-ses-cendres.html |website=radiondekeluka.org |publisher=Radio Ndeke Luka |access-date=25 April 2023}}&lt;/ref&gt;
|leader_title2          =
|leader_name2           =
|leader_title3          =
|leader_name3           =
|leader_title4          =
|leader_name4           =
|established_title      =  &lt;!-- Settled --&gt;
|established_date       = 
|established_title2     =  &lt;!-- Incorporated (town) --&gt;
|established_date2      = 
|established_title3     =  &lt;!-- Incorporated (city) --&gt;
|established_date3      =
&lt;!-- Area    ---------------------&gt;
|area_magnitude         = 
|unit_pref                =Imperial &lt;!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--&gt;
|area_footnotes           =
|area_total_km2           = 48.58
|area_land_km2            = &lt;!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--&gt;
|area_water_km2           =
|area_total_sq_mi         =
|area_land_sq_mi          =
|area_water_sq_mi         =
|area_water_percent       =
|area_urban_km2           =
|area_urban_sq_mi         =
|area_metro_km2           =
|area_metro_sq_mi         =
|area_blank1_title        =
|area_blank1_km2          =
|area_blank1_sq_mi        =
&lt;!-- Population   -----------------------&gt;
|population_as_of               = 2003
|population_footnotes           =
|population_note                =
|population_total               = 14401
|population_density_km2         =
|population_density_sq_mi       =
|population_metro               =
|population_density_metro_km2   =
|population_density_metro_sq_mi =
|population_urban               =
|population_density_urban_km2   =
|population_density_urban_sq_mi =
|population_blank1_title        =Ethnicities
|population_blank1              =
|population_blank2_title        =Religions
|population_blank2              =
|population_density_blank1_km2 =   
|population_density_blank1_sq_mi =
&lt;!-- General information  ---------------&gt;
|timezone               = 
|utc_offset             = 
|timezone_DST           = 
|utc_offset_DST         = 
|coordinates            = {{coord|5|2|0|N|21|13|0|E|region:CF|display=inline,title}}
|elevation_footnotes    =  &lt;!--for references--&gt;
|elevation_m            = 474
|elevation_ft           =
&lt;!-- Area/postal codes &amp; others --------&gt;
|postal_code_type       =  &lt;!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --&gt;
|postal_code            =
|area_code              =
|blank_name             =
|blank_info             =
|blank1_name            =
|blank1_info            =
|website                = 
|footnotes              = 
}}

Ang '''Alindao''' ay isang bayan at [[Mga subprepektura ng Republika ng Gitnang Aprika|sub-prepektura]] na matatagpuan sa [[Mga prepektura ng Republika ng Gitnang Aprika|prepektura]] ng [[Basse-Kotto]] sa [[Republika ng Gitnang Aprika]]. Ito ay nasa sangandaan ng Pambansang Ruta 2 at 22. Ang Alindao ay may populasyon na 14,401 ayon sa senso noong 2003; at ang kinakalkulang populasyon noong 2013 ay 15,213.&lt;ref name=&quot;WG&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-47&amp;srt=npan&amp;col=abcdefghinoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=&amp;srt=pnan |title=Central African Republic: largest cities and towns and statistics of their population |publisher=World Gazetteer |accessdate=30 March 2013 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ang bayan ay ang sentro ng [[Diyosesis ng Romano Katoliko ng Alindao]]. Mayroon itong maliit na paliparan, ang Paliparan ng Alindao. Isang Misyong Katoliko ang itinatag sa Alindao noong panahon ng pananakop ng mga Pranses sa ilalim ng [[Gineyang Ekwador ng Pransiya]].&lt;ref name=&quot;ThompsonAdloff1960&quot;&gt;{{cite book|last1=Thompson|first1=Virginia McLean|last2=Adloff|first2=Richard|title=The emerging States of French Equatorial Africa|url=https://books.google.com/books?id=xyalAAAAIAAJ&amp;pg=PA419|accessdate=30 March 2013|year=1960|publisher=Stanford University Press|isbn=978-0-8047-0051-1|page=419}}&lt;/ref&gt;

==Kasaysayan==
[[File:Cases près d'Alindao-1924.jpg|thumb|left|Isang kubo sa Alindao noong 1924.]]

Noong 1912, ang pinuno ng mga taong [[Taong Banda|Banda-Ngbugu]] sa Alindao, Aju, ay nanumpa ng katapatan sa mga mananakop na Pranses. Gayunpaman, pinamunuan niya ang isang lokal na pag-aalsa noong 1925 at nabihag at pinatay nang sumunod na taon.&lt;ref name=&quot;Dictionary&quot;&gt;{{cite book |last1=Bradshaw |first1=Richard |last2=Fandos-Rius |first2=Juan |date=2016 |title=Historical Dictionary of the Central African Republic |edition=New |publisher=Rowman &amp; Littlefield |location=Lanham, Maryland |isbn=9780810879911 |pages=66, 116, 543}}&lt;/ref&gt;

Noong 1927, itinatag ng misyonerong Norwegian na si Oscar Cesar Berntz-Lanz ang Elim Mission sa Boybinga sa subprefecture ng Alindao. Ito ay kabilang sa mga unang misyong Protestante sa kolonya at kinabibilangan ng isang maliit na dispensaryo at isang paaralan. Nang sumiklab ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig noong 1939, lumipat ang pamilya sa [[Timog Aprika]].&lt;ref name=&quot;Dictionary&quot;/&gt;

Noong Enero 5, 2013, kinontrol ng mga rebeldeng [[Séléka]] ang Alindao.&lt;ref&gt;[https://www.arkansasonline.com/news/2013/jan/05/rebels-central-african-republic-seize-another-town/ Rebels in Central African Republic seize another town]&lt;/ref&gt; Noong Mayo 9, 2017, [[Masaker sa Alindao (2017)|inatake ito ng Anti-balaka]] na naitaboy ng [[Unyon para sa Kapayapaan sa Republika ng Gitnang Aprika]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/UNHCR%20Central%20African%20Republic%20Operational%20Update%20-%201-31%20May%202017.pdf|title=Central African Republic. Operational Update|date=May 2017}}&lt;/ref&gt; Noong Nobyembre 15, 2018, hindi bababa sa 112 katao ang namatay at 27 ang nasugatan sa [[Masaker sa Alindao (2018)|mga pag-atake ng UPC at Anti-balaka sa kampo ng mga refugee sa Alindao]]. Noong Marso 18, 2021, nabawi ang Alindao ng mga puwersa ng gobyerno na sinuportahan ng mga puwersang paramilitar ng Rusya.&lt;ref&gt;[https://corbeaunews-centrafrique.com/rca-detonations-darmes-a-alindao-les-mercenaires-russes-affrontent-les-rebelles-de-la-cpc/ RCA : détonations d’armes à Alindao, les mercenaires russes affrontent les rebelles de la  CPC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210318142135/https://corbeaunews-centrafrique.com/rca-detonations-darmes-a-alindao-les-mercenaires-russes-affrontent-les-rebelles-de-la-cpc/ |date=2021-03-18 }}, 18 March 2021&lt;/ref&gt;

==Ekonomiya==
Ang ekonomiya ay nakabatay sa mga pananim na pagkain at mga pananim na pangkalakal (pangunahin na kape), at pagproseso ng mga produktong agrikultural. Ang pangingisda,&lt;ref name=&quot;Deceuninck2006&quot;&gt;{{cite book|last=Deceuninck|first=Valère|title=Du poisson en Centrafrique|url=https://books.google.com/books?id=CoI6QzFadjsC&amp;pg=PA143|accessdate=30 March 2013|date=July 2006|publisher=Harmattan|isbn=978-2-296-14803-1|page=143|language=French}}&lt;/ref&gt; pangangaso, kalakalan, at mga gawaing pangkamay ay mga lokal na gawain din sa paghahanapbuhay ngunit ang karamihan ay nabubuhay sa kahirapan. Ang mga lokal ay naninirahan sa mga bahay na may malalaking bubong na pawid at mga dingding na putik na pininturahan ng kulay na luwad.&lt;ref name=&quot;AuziasLabourdette2012&quot;&gt;{{cite book|last1=Auzias|first1=Dominique|last2=Labourdette|first2=Jean-Paul|title=République Centrafricaine 2013-14 (avec cartes et avis des lecteurs)|url=https://books.google.com/books?id=Rw4KUiMJ3XcC&amp;pg=PA156|accessdate=30 March 2013|date=27 September 2012|publisher=Collectif, Petit Futé|isbn=978-2-7469-5970-5|page=156}}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Alindao]]
[[Kategorya:Republika ng Gitnang Aprika]]</text>
      <sha1>ncwhwl5xnje5e9bdgd1jx47kegl9gyr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kumbotso</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339129</id>
    <revision>
      <id>2221446</id>
      <parentid>2220901</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:00:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TentingZones1</username>
        <id>122212</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2221446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7457" sha1="gn2rhmp7uxusalw0fl5tw0uapn3g85i" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|official_name          =Kumbotso
|other_name             =
|native_name            =  
|nickname               = 
|settlement_type        = [[Local Government Areas of Nigeria|LGA]] at bayan
|motto                  =
|image_skyline          = 
|imagesize              = 
|image_caption          = 
|image_flag             = 
|flag_size              =
|image_seal             = 
|seal_size              =
|image_map              = 
|mapsize                = 
|map_caption            =
|pushpin_map            =Nigeria
|pushpin_label_position =
|pushpin_mapsize=250
|pushpin_map_caption    =Lokasyon sa Nigeria
|subdivision_type       = Bansa
|subdivision_name       ={{flag|Nigeria}}
|subdivision_type1      = [[Mga estado ng Nigeria|Estado]] 
|subdivision_name1      =[[Estado ng Kano]]
|subdivision_type2      =
|subdivision_name2      =
|subdivision_type3      = 
|subdivision_name3      = 
|government_footnotes   =
|government_type        =
|leader_title           =Tagapangulo ng Pamahalaang Lokal
|leader_name            =Abdulahi Shitu &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://gazettengr.com/gov-yusuf-swears-in-chairman-of-kumbotso-lg/|location=Abuja, Nigeria|title=Gov. Yusuf swears in chairman of Kumbotso LG|newspaper=[[Peoples Gazette]]|access-date=23 December 2024}}&lt;/ref&gt; 
|established_title      =  
|established_date       =

&lt;!-- Area    ---------------------&gt;
|area_magnitude         = 
|unit_pref                =Metric 
|area_footnotes           =
|area_total_km2           =158 
|area_land_km2            = &lt;!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--&gt;
&lt;!-- Population   -----------------------&gt;
|population_as_of               = 2006 census
|population_footnotes           = 
|population_note                =
|population_total               = 295,979 
|population_density_km2         =auto
|population_density_urban_sq_mi =
|population_blank1_title        = Ethnicities
|population_blank1 = 
|population_blank2_title        = Religions
|population_blank2 = Islam at Kristiyanismo
|population_density_blank1_km2 =   
|population_density_blank1_sq_mi =
&lt;!-- General information  ---------------&gt;
||timezone               =[[West Africa Time|WAT]]
|utc_offset             = +1
|timezone_DST           = 
|utc_offset_DST         = 
|coordinates            = {{coord|11|53|17|N|8|30|10|E|type:adm2nd_region:NG|display=inline,title}}
|elevation_footnotes    =  
|elevation_m            = 
|elevation_ft           =
&lt;!-- Area/postal codes &amp; others --------&gt;
|postal_code_type       = 3-digit postal code prefix
|postal_code            = 700 
|area_code             =
|iso_code              = NG.KN.KT
|website                = 
|footnotes              = 
}}

Ang '''Kumbotso''' {{Audio|LL-Q56475 (hau)-Eunice Ameh-Kumbotso.wav|Listen|help=no }} ay isang bayan at [[Mga Lokal na Lugar ng Pamahalaan ng Nigeria|Lokal na Lugar ng Pamahalaan]] sa Estado ng Kano, Nigeria. Ito ay may lawak na 158&amp;nbsp;km{{sup|2}} at populasyon na 409,500 batay sa senso ng proyektong populasyon noong 2016.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.citypopulation.de/php/nigeria-admin.php?adm2id=NGA020025|title=Kumbotso (Local Government Area, Nigeria) - Population Statistics, Charts, Map and Location|website=www.citypopulation.de|language=en|access-date=2018-03-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sampling site at Kumbotso Local Government Area, Kano State. {{!}} Download Scientific Diagram|url=https://www.researchgate.net/figure/Sampling-site-at-Kumbotso-Local-Government-Area-Kano-State_fig1_285836870/amp|access-date=2021-07-23|website=www.researchgate.net}}&lt;/ref&gt;

Ang postal code ng lugar ay humigit-kumulang 700.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Post Offices- with map of LGA |publisher=NIPOST |url=http://www.nipost.gov.ng/PostCode.aspx |accessdate=2009-10-20 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121126042849/http://www.nipost.gov.ng/postcode.aspx |archivedate=2012-11-26 }}&lt;/ref&gt;

{{Infobox mapframe|id=Q6447369}}

==Heograpiya==
Ang Kumbotso Local Government Area ay may average na temperatura na 33 degrees Celsius o 91 degrees Fahrenheit at kabuuang lawak na 158 square kilometers (61 square miles). Ang mga tag-init at tag-ulan ay ang dalawang magkaibang panahon na nararanasan ng lugar. Ayon sa mga pagtatantya, ang Kumbotso Local Government Area ay may katamtamang halumigmig na 23%.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Kumbotso Local Government Area |url=https://www.manpower.com.ng/places/lga/431/kumbotso#google_vignette |access-date=2024-08-17 |website=www.manpower.com.ng}}&lt;/ref&gt; 

Ito ay matatagpuan malapit sa Sahel, kung saan madalas na nangyayari ang tagtuyot.

==Klima==
Sa Kumbotso, ang tag-araw ay bahagyang maulap, ang tag-ulan ay mapang-api at kadalasang maulap, at ang panahon ay mainit sa buong taon. Ang karaniwang taunang temperatura ay nagbabago-bago sa pagitan ng 12 °C (54 °F) at 39 °C (102 °F); bihirang mas mababa o mas mataas sa 9 °C (49 °F) o 41 °C (106 °F). Ang mainit na panahon, na tumatakbo mula Marso 16 hanggang Mayo 21, ay tumatagal ng 2.1 buwan at may pang-araw-araw na pinakamataas na temperatura na may average na higit sa 37 °C (98 °F). Ang Mayo ang pinakamainit na buwan ng taon sa Kumbotso, na may karaniwang mataas na temperatura na 37 °C (99 °F) at mababang temperatura na 24 °C (75 °F). Ang karaniwang pang-araw-araw na pinakamataas na temperatura sa loob ng 1.8-buwang banayad na panahon, na tumatakbo mula Disyembre 2 hanggang Enero 28, ay mas mababa sa 32 °C (89 °F). Taglay ang karaniwang mababang temperatura na 13 °C (55 °F) at mataas na temperatura na 31 °C (87 °F), ang Enero ang pinakamalamig na buwan ng taon sa Kumbotso.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kumbotso Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/58572/Average-Weather-in-Kumbotso-Nigeria-Year-Round |access-date=2024-08-17 |website=weatherspark.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kumbotso Summer Weather, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/s/58572/1/Average-Summer-Weather-in-Kumbotso-Nigeria |access-date=2024-08-17 |website=weatherspark.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Atlas |first=Weather |title=Weather today - Kumbotso, Nigeria |url=https://www.weather-atlas.com/en/nigeria/kumbotso |access-date=2024-08-17 |website=Weather Atlas |language=en-us }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==Relihiyon==
Mayroong dalawang pangunahing relihiyon na isinasagawa sa Kumbotso na siyang Islam at Kristiyanismo. Gayunpaman, ang karahasan ay karaniwan dahil sa alitan sa pagitan ng mga Muslim at Kristiyano, lalo na ang masaker at aktibidad ng terorismo na nagaganap sa lugar, tulad ng [[Boko Haram]].

==Ekonomiya==
Dahil sa maraming pamilihan tulad ng pamilihan ng prutas sa Yanlemo, na umaakit ng daan-daang mamimili at nagtitinda tuwing araw ng pamilihan, ipinagmamalaki ng Kumbotso Local Government Area ang isang maunlad na industriya ng komersyo. Kilala ang Kumbotso Local Government Area sa malawak nitong pagsasaka, na kinabibilangan ng produksyon ng iba't ibang uri ng mga kalakal, kabilang ang sorghum, bigas, beans, at sibuyas. Ang pangangaso, paggawa ng seramiko, at pag-aalaga ng mga hayop ay kabilang sa iba pang mahahalagang gawaing pang-ekonomiya ng mga residente ng Kumbotso Local Government Area.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Kumbotso]]
[[Kategorya:Nigeria]]</text>
      <sha1>gn2rhmp7uxusalw0fl5tw0uapn3g85i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221447</id>
      <parentid>2221446</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:01:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TentingZones1</username>
        <id>122212</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2221447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7423" sha1="eqg2u0evn8qk4aiomgat7r6ed6ugt2r" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|official_name          =Kumbotso
|other_name             =
|native_name            =  
|nickname               = 
|settlement_type        = [[Local Government Areas of Nigeria|LGA]] at bayan
|motto                  =
|image_skyline          = 
|imagesize              = 
|image_caption          = 
|image_flag             = 
|flag_size              =
|image_seal             = 
|seal_size              =
|image_map              = 
|mapsize                = 
|map_caption            =
|pushpin_map            =Nigeria
|pushpin_label_position =
|pushpin_mapsize=250
|pushpin_map_caption    =Lokasyon sa Nigeria
|subdivision_type       = Bansa
|subdivision_name       ={{flag|Nigeria}}
|subdivision_type1      = [[Mga estado ng Nigeria|Estado]] 
|subdivision_name1      =[[Estado ng Kano]]
|subdivision_type2      =
|subdivision_name2      =
|subdivision_type3      = 
|subdivision_name3      = 
|government_footnotes   =
|government_type        =
|leader_title           =Tagapangulo ng Pamahalaang Lokal
|leader_name            =Abdulahi Shitu &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://gazettengr.com/gov-yusuf-swears-in-chairman-of-kumbotso-lg/|location=Abuja, Nigeria|title=Gov. Yusuf swears in chairman of Kumbotso LG|newspaper=[[Peoples Gazette]]|access-date=23 December 2024}}&lt;/ref&gt; 
|established_title      =  
|established_date       =

&lt;!-- Area    ---------------------&gt;
|area_magnitude         = 
|unit_pref                =Metric 
|area_footnotes           =
|area_total_km2           =158 
|area_land_km2            = &lt;!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--&gt;
&lt;!-- Population   -----------------------&gt;
|population_as_of               = 2006 census
|population_footnotes           = 
|population_note                =
|population_total               = 295,979 
|population_density_km2         =auto
|population_density_urban_sq_mi =
|population_blank1_title        = Ethnicities
|population_blank1 = 
|population_blank2_title        = Religions
|population_blank2 = Islam at Kristiyanismo
|population_density_blank1_km2 =   
|population_density_blank1_sq_mi =
&lt;!-- General information  ---------------&gt;
||timezone               =[[West Africa Time|WAT]]
|utc_offset             = +1
|timezone_DST           = 
|utc_offset_DST         = 
|coordinates            = {{coord|11|53|17|N|8|30|10|E|type:adm2nd_region:NG|display=inline,title}}
|elevation_footnotes    =  
|elevation_m            = 
|elevation_ft           =
&lt;!-- Area/postal codes &amp; others --------&gt;
|postal_code_type       = 3-digit postal code prefix
|postal_code            = 700 
|area_code             =
|iso_code              = NG.KN.KT
|website                = 
|footnotes              = 
}}

Ang '''Kumbotso''' {{Audio|LL-Q56475 (hau)-Eunice Ameh-Kumbotso.wav|Listen|help=no }} ay isang bayan at [[Mga Lokal na Lugar ng Pamahalaan ng Nigeria|Lokal na Lugar ng Pamahalaan]] sa Estado ng Kano, Nigeria. Ito ay may lawak na 158&amp;nbsp;km{{sup|2}} at populasyon na 409,500 batay sa senso ng proyektong populasyon noong 2016.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.citypopulation.de/php/nigeria-admin.php?adm2id=NGA020025|title=Kumbotso (Local Government Area, Nigeria) - Population Statistics, Charts, Map and Location|website=www.citypopulation.de|language=en|access-date=2018-03-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sampling site at Kumbotso Local Government Area, Kano State. {{!}} Download Scientific Diagram|url=https://www.researchgate.net/figure/Sampling-site-at-Kumbotso-Local-Government-Area-Kano-State_fig1_285836870/amp|access-date=2021-07-23|website=www.researchgate.net}}&lt;/ref&gt;

Ang postal code ng lugar ay humigit-kumulang 700.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Post Offices- with map of LGA |publisher=NIPOST |url=http://www.nipost.gov.ng/PostCode.aspx |accessdate=2009-10-20 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121126042849/http://www.nipost.gov.ng/postcode.aspx |archivedate=2012-11-26 }}&lt;/ref&gt;

==Heograpiya==
Ang Kumbotso Local Government Area ay may average na temperatura na 33 degrees Celsius o 91 degrees Fahrenheit at kabuuang lawak na 158 square kilometers (61 square miles). Ang mga tag-init at tag-ulan ay ang dalawang magkaibang panahon na nararanasan ng lugar. Ayon sa mga pagtatantya, ang Kumbotso Local Government Area ay may katamtamang halumigmig na 23%.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Kumbotso Local Government Area |url=https://www.manpower.com.ng/places/lga/431/kumbotso#google_vignette |access-date=2024-08-17 |website=www.manpower.com.ng}}&lt;/ref&gt; 

Ito ay matatagpuan malapit sa Sahel, kung saan madalas na nangyayari ang tagtuyot.

==Klima==
Sa Kumbotso, ang tag-araw ay bahagyang maulap, ang tag-ulan ay mapang-api at kadalasang maulap, at ang panahon ay mainit sa buong taon. Ang karaniwang taunang temperatura ay nagbabago-bago sa pagitan ng 12 °C (54 °F) at 39 °C (102 °F); bihirang mas mababa o mas mataas sa 9 °C (49 °F) o 41 °C (106 °F). Ang mainit na panahon, na tumatakbo mula Marso 16 hanggang Mayo 21, ay tumatagal ng 2.1 buwan at may pang-araw-araw na pinakamataas na temperatura na may average na higit sa 37 °C (98 °F). Ang Mayo ang pinakamainit na buwan ng taon sa Kumbotso, na may karaniwang mataas na temperatura na 37 °C (99 °F) at mababang temperatura na 24 °C (75 °F). Ang karaniwang pang-araw-araw na pinakamataas na temperatura sa loob ng 1.8-buwang banayad na panahon, na tumatakbo mula Disyembre 2 hanggang Enero 28, ay mas mababa sa 32 °C (89 °F). Taglay ang karaniwang mababang temperatura na 13 °C (55 °F) at mataas na temperatura na 31 °C (87 °F), ang Enero ang pinakamalamig na buwan ng taon sa Kumbotso.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kumbotso Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/58572/Average-Weather-in-Kumbotso-Nigeria-Year-Round |access-date=2024-08-17 |website=weatherspark.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kumbotso Summer Weather, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/s/58572/1/Average-Summer-Weather-in-Kumbotso-Nigeria |access-date=2024-08-17 |website=weatherspark.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Atlas |first=Weather |title=Weather today - Kumbotso, Nigeria |url=https://www.weather-atlas.com/en/nigeria/kumbotso |access-date=2024-08-17 |website=Weather Atlas |language=en-us }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==Relihiyon==
Mayroong dalawang pangunahing relihiyon na isinasagawa sa Kumbotso na siyang Islam at Kristiyanismo. Gayunpaman, ang karahasan ay karaniwan dahil sa alitan sa pagitan ng mga Muslim at Kristiyano, lalo na ang masaker at aktibidad ng terorismo na nagaganap sa lugar, tulad ng [[Boko Haram]].

==Ekonomiya==
Dahil sa maraming pamilihan tulad ng pamilihan ng prutas sa Yanlemo, na umaakit ng daan-daang mamimili at nagtitinda tuwing araw ng pamilihan, ipinagmamalaki ng Kumbotso Local Government Area ang isang maunlad na industriya ng komersyo. Kilala ang Kumbotso Local Government Area sa malawak nitong pagsasaka, na kinabibilangan ng produksyon ng iba't ibang uri ng mga kalakal, kabilang ang sorghum, bigas, beans, at sibuyas. Ang pangangaso, paggawa ng seramiko, at pag-aalaga ng mga hayop ay kabilang sa iba pang mahahalagang gawaing pang-ekonomiya ng mga residente ng Kumbotso Local Government Area.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Kumbotso]]
[[Kategorya:Nigeria]]</text>
      <sha1>eqg2u0evn8qk4aiomgat7r6ed6ugt2r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221451</id>
      <parentid>2221447</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:15:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TentingZones1</username>
        <id>122212</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2221451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7520" sha1="292nylga1qj5flw372n5ztoysly302q" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|official_name          =Kumbotso
|other_name             =
|native_name            =  
|nickname               = 
|settlement_type        = [[Local Government Areas of Nigeria|LGA]] at bayan
|motto                  =
|image_skyline          = 
|imagesize              = 
|image_caption          = 
|image_flag             = 
|flag_size              =
|image_seal             = 
|seal_size              =
|image_map              = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|frame-width=300|frame-height=300|zoom=8}}
|mapsize                = 
|map_caption            =
|pushpin_map            =Nigeria
|pushpin_label_position =
|pushpin_mapsize=250
|pushpin_map_caption    =Lokasyon sa Nigeria
|subdivision_type       = Bansa
|subdivision_name       ={{flag|Nigeria}}
|subdivision_type1      = [[Mga estado ng Nigeria|Estado]] 
|subdivision_name1      =[[Estado ng Kano]]
|subdivision_type2      =
|subdivision_name2      =
|subdivision_type3      = 
|subdivision_name3      = 
|government_footnotes   =
|government_type        =
|leader_title           =Tagapangulo ng Pamahalaang Lokal
|leader_name            =Abdulahi Shitu &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://gazettengr.com/gov-yusuf-swears-in-chairman-of-kumbotso-lg/|location=Abuja, Nigeria|title=Gov. Yusuf swears in chairman of Kumbotso LG|newspaper=[[Peoples Gazette]]|access-date=23 December 2024}}&lt;/ref&gt; 
|established_title      =  
|established_date       =

&lt;!-- Area    ---------------------&gt;
|area_magnitude         = 
|unit_pref                =Metric 
|area_footnotes           =
|area_total_km2           =158 
|area_land_km2            = &lt;!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--&gt;
&lt;!-- Population   -----------------------&gt;
|population_as_of               = 2006 census
|population_footnotes           = 
|population_note                =
|population_total               = 295,979 
|population_density_km2         =auto
|population_density_urban_sq_mi =
|population_blank1_title        = Ethnicities
|population_blank1 = 
|population_blank2_title        = Religions
|population_blank2 = Islam at Kristiyanismo
|population_density_blank1_km2 =   
|population_density_blank1_sq_mi =
&lt;!-- General information  ---------------&gt;
||timezone               =[[West Africa Time|WAT]]
|utc_offset             = +1
|timezone_DST           = 
|utc_offset_DST         = 
|coordinates            = {{coord|11|53|17|N|8|30|10|E|type:adm2nd_region:NG|display=inline,title}}
|elevation_footnotes    =  
|elevation_m            = 
|elevation_ft           =
&lt;!-- Area/postal codes &amp; others --------&gt;
|postal_code_type       = 3-digit postal code prefix
|postal_code            = 700 
|area_code             =
|iso_code              = NG.KN.KT
|website                = 
|footnotes              = 
}}

Ang '''Kumbotso''' {{Audio|LL-Q56475 (hau)-Eunice Ameh-Kumbotso.wav|Listen|help=no }} ay isang bayan at [[Mga Lokal na Lugar ng Pamahalaan ng Nigeria|Lokal na Lugar ng Pamahalaan]] sa Estado ng Kano, Nigeria. Ito ay may lawak na 158&amp;nbsp;km{{sup|2}} at populasyon na 409,500 batay sa senso ng proyektong populasyon noong 2016.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.citypopulation.de/php/nigeria-admin.php?adm2id=NGA020025|title=Kumbotso (Local Government Area, Nigeria) - Population Statistics, Charts, Map and Location|website=www.citypopulation.de|language=en|access-date=2018-03-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sampling site at Kumbotso Local Government Area, Kano State. {{!}} Download Scientific Diagram|url=https://www.researchgate.net/figure/Sampling-site-at-Kumbotso-Local-Government-Area-Kano-State_fig1_285836870/amp|access-date=2021-07-23|website=www.researchgate.net}}&lt;/ref&gt;

Ang postal code ng lugar ay humigit-kumulang 700.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Post Offices- with map of LGA |publisher=NIPOST |url=http://www.nipost.gov.ng/PostCode.aspx |accessdate=2009-10-20 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121126042849/http://www.nipost.gov.ng/postcode.aspx |archivedate=2012-11-26 }}&lt;/ref&gt;

==Heograpiya==
Ang Kumbotso Local Government Area ay may average na temperatura na 33 degrees Celsius o 91 degrees Fahrenheit at kabuuang lawak na 158 square kilometers (61 square miles). Ang mga tag-init at tag-ulan ay ang dalawang magkaibang panahon na nararanasan ng lugar. Ayon sa mga pagtatantya, ang Kumbotso Local Government Area ay may katamtamang halumigmig na 23%.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Kumbotso Local Government Area |url=https://www.manpower.com.ng/places/lga/431/kumbotso#google_vignette |access-date=2024-08-17 |website=www.manpower.com.ng}}&lt;/ref&gt; 

Ito ay matatagpuan malapit sa Sahel, kung saan madalas na nangyayari ang tagtuyot.

==Klima==
Sa Kumbotso, ang tag-araw ay bahagyang maulap, ang tag-ulan ay mapang-api at kadalasang maulap, at ang panahon ay mainit sa buong taon. Ang karaniwang taunang temperatura ay nagbabago-bago sa pagitan ng 12 °C (54 °F) at 39 °C (102 °F); bihirang mas mababa o mas mataas sa 9 °C (49 °F) o 41 °C (106 °F). Ang mainit na panahon, na tumatakbo mula Marso 16 hanggang Mayo 21, ay tumatagal ng 2.1 buwan at may pang-araw-araw na pinakamataas na temperatura na may average na higit sa 37 °C (98 °F). Ang Mayo ang pinakamainit na buwan ng taon sa Kumbotso, na may karaniwang mataas na temperatura na 37 °C (99 °F) at mababang temperatura na 24 °C (75 °F). Ang karaniwang pang-araw-araw na pinakamataas na temperatura sa loob ng 1.8-buwang banayad na panahon, na tumatakbo mula Disyembre 2 hanggang Enero 28, ay mas mababa sa 32 °C (89 °F). Taglay ang karaniwang mababang temperatura na 13 °C (55 °F) at mataas na temperatura na 31 °C (87 °F), ang Enero ang pinakamalamig na buwan ng taon sa Kumbotso.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kumbotso Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/58572/Average-Weather-in-Kumbotso-Nigeria-Year-Round |access-date=2024-08-17 |website=weatherspark.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kumbotso Summer Weather, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/s/58572/1/Average-Summer-Weather-in-Kumbotso-Nigeria |access-date=2024-08-17 |website=weatherspark.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Atlas |first=Weather |title=Weather today - Kumbotso, Nigeria |url=https://www.weather-atlas.com/en/nigeria/kumbotso |access-date=2024-08-17 |website=Weather Atlas |language=en-us }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==Relihiyon==
Mayroong dalawang pangunahing relihiyon na isinasagawa sa Kumbotso na siyang Islam at Kristiyanismo. Gayunpaman, ang karahasan ay karaniwan dahil sa alitan sa pagitan ng mga Muslim at Kristiyano, lalo na ang masaker at aktibidad ng terorismo na nagaganap sa lugar, tulad ng [[Boko Haram]].

==Ekonomiya==
Dahil sa maraming pamilihan tulad ng pamilihan ng prutas sa Yanlemo, na umaakit ng daan-daang mamimili at nagtitinda tuwing araw ng pamilihan, ipinagmamalaki ng Kumbotso Local Government Area ang isang maunlad na industriya ng komersyo. Kilala ang Kumbotso Local Government Area sa malawak nitong pagsasaka, na kinabibilangan ng produksyon ng iba't ibang uri ng mga kalakal, kabilang ang sorghum, bigas, beans, at sibuyas. Ang pangangaso, paggawa ng seramiko, at pag-aalaga ng mga hayop ay kabilang sa iba pang mahahalagang gawaing pang-ekonomiya ng mga residente ng Kumbotso Local Government Area.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Kumbotso]]
[[Kategorya:Nigeria]]</text>
      <sha1>292nylga1qj5flw372n5ztoysly302q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221452</id>
      <parentid>2221451</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:15:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TentingZones1</username>
        <id>122212</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2221452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7521" sha1="d4cn9x48zxxfgfbmhsx8a6spzyi52di" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|official_name          =Kumbotso
|other_name             =
|native_name            =  
|nickname               = 
|settlement_type        = [[Local Government Areas of Nigeria|LGA]] at bayan
|motto                  =
|image_skyline          = 
|imagesize              = 
|image_caption          = 
|image_flag             = 
|flag_size              =
|image_seal             = 
|seal_size              =
|image_map              = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|frame-width=200|frame-height=200|zoom=12}}
|mapsize                = 
|map_caption            =
|pushpin_map            =Nigeria
|pushpin_label_position =
|pushpin_mapsize=250
|pushpin_map_caption    =Lokasyon sa Nigeria
|subdivision_type       = Bansa
|subdivision_name       ={{flag|Nigeria}}
|subdivision_type1      = [[Mga estado ng Nigeria|Estado]] 
|subdivision_name1      =[[Estado ng Kano]]
|subdivision_type2      =
|subdivision_name2      =
|subdivision_type3      = 
|subdivision_name3      = 
|government_footnotes   =
|government_type        =
|leader_title           =Tagapangulo ng Pamahalaang Lokal
|leader_name            =Abdulahi Shitu &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://gazettengr.com/gov-yusuf-swears-in-chairman-of-kumbotso-lg/|location=Abuja, Nigeria|title=Gov. Yusuf swears in chairman of Kumbotso LG|newspaper=[[Peoples Gazette]]|access-date=23 December 2024}}&lt;/ref&gt; 
|established_title      =  
|established_date       =

&lt;!-- Area    ---------------------&gt;
|area_magnitude         = 
|unit_pref                =Metric 
|area_footnotes           =
|area_total_km2           =158 
|area_land_km2            = &lt;!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--&gt;
&lt;!-- Population   -----------------------&gt;
|population_as_of               = 2006 census
|population_footnotes           = 
|population_note                =
|population_total               = 295,979 
|population_density_km2         =auto
|population_density_urban_sq_mi =
|population_blank1_title        = Ethnicities
|population_blank1 = 
|population_blank2_title        = Religions
|population_blank2 = Islam at Kristiyanismo
|population_density_blank1_km2 =   
|population_density_blank1_sq_mi =
&lt;!-- General information  ---------------&gt;
||timezone               =[[West Africa Time|WAT]]
|utc_offset             = +1
|timezone_DST           = 
|utc_offset_DST         = 
|coordinates            = {{coord|11|53|17|N|8|30|10|E|type:adm2nd_region:NG|display=inline,title}}
|elevation_footnotes    =  
|elevation_m            = 
|elevation_ft           =
&lt;!-- Area/postal codes &amp; others --------&gt;
|postal_code_type       = 3-digit postal code prefix
|postal_code            = 700 
|area_code             =
|iso_code              = NG.KN.KT
|website                = 
|footnotes              = 
}}

Ang '''Kumbotso''' {{Audio|LL-Q56475 (hau)-Eunice Ameh-Kumbotso.wav|Listen|help=no }} ay isang bayan at [[Mga Lokal na Lugar ng Pamahalaan ng Nigeria|Lokal na Lugar ng Pamahalaan]] sa Estado ng Kano, Nigeria. Ito ay may lawak na 158&amp;nbsp;km{{sup|2}} at populasyon na 409,500 batay sa senso ng proyektong populasyon noong 2016.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.citypopulation.de/php/nigeria-admin.php?adm2id=NGA020025|title=Kumbotso (Local Government Area, Nigeria) - Population Statistics, Charts, Map and Location|website=www.citypopulation.de|language=en|access-date=2018-03-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sampling site at Kumbotso Local Government Area, Kano State. {{!}} Download Scientific Diagram|url=https://www.researchgate.net/figure/Sampling-site-at-Kumbotso-Local-Government-Area-Kano-State_fig1_285836870/amp|access-date=2021-07-23|website=www.researchgate.net}}&lt;/ref&gt;

Ang postal code ng lugar ay humigit-kumulang 700.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Post Offices- with map of LGA |publisher=NIPOST |url=http://www.nipost.gov.ng/PostCode.aspx |accessdate=2009-10-20 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121126042849/http://www.nipost.gov.ng/postcode.aspx |archivedate=2012-11-26 }}&lt;/ref&gt;

==Heograpiya==
Ang Kumbotso Local Government Area ay may average na temperatura na 33 degrees Celsius o 91 degrees Fahrenheit at kabuuang lawak na 158 square kilometers (61 square miles). Ang mga tag-init at tag-ulan ay ang dalawang magkaibang panahon na nararanasan ng lugar. Ayon sa mga pagtatantya, ang Kumbotso Local Government Area ay may katamtamang halumigmig na 23%.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Kumbotso Local Government Area |url=https://www.manpower.com.ng/places/lga/431/kumbotso#google_vignette |access-date=2024-08-17 |website=www.manpower.com.ng}}&lt;/ref&gt; 

Ito ay matatagpuan malapit sa Sahel, kung saan madalas na nangyayari ang tagtuyot.

==Klima==
Sa Kumbotso, ang tag-araw ay bahagyang maulap, ang tag-ulan ay mapang-api at kadalasang maulap, at ang panahon ay mainit sa buong taon. Ang karaniwang taunang temperatura ay nagbabago-bago sa pagitan ng 12 °C (54 °F) at 39 °C (102 °F); bihirang mas mababa o mas mataas sa 9 °C (49 °F) o 41 °C (106 °F). Ang mainit na panahon, na tumatakbo mula Marso 16 hanggang Mayo 21, ay tumatagal ng 2.1 buwan at may pang-araw-araw na pinakamataas na temperatura na may average na higit sa 37 °C (98 °F). Ang Mayo ang pinakamainit na buwan ng taon sa Kumbotso, na may karaniwang mataas na temperatura na 37 °C (99 °F) at mababang temperatura na 24 °C (75 °F). Ang karaniwang pang-araw-araw na pinakamataas na temperatura sa loob ng 1.8-buwang banayad na panahon, na tumatakbo mula Disyembre 2 hanggang Enero 28, ay mas mababa sa 32 °C (89 °F). Taglay ang karaniwang mababang temperatura na 13 °C (55 °F) at mataas na temperatura na 31 °C (87 °F), ang Enero ang pinakamalamig na buwan ng taon sa Kumbotso.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kumbotso Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/58572/Average-Weather-in-Kumbotso-Nigeria-Year-Round |access-date=2024-08-17 |website=weatherspark.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kumbotso Summer Weather, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/s/58572/1/Average-Summer-Weather-in-Kumbotso-Nigeria |access-date=2024-08-17 |website=weatherspark.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Atlas |first=Weather |title=Weather today - Kumbotso, Nigeria |url=https://www.weather-atlas.com/en/nigeria/kumbotso |access-date=2024-08-17 |website=Weather Atlas |language=en-us }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==Relihiyon==
Mayroong dalawang pangunahing relihiyon na isinasagawa sa Kumbotso na siyang Islam at Kristiyanismo. Gayunpaman, ang karahasan ay karaniwan dahil sa alitan sa pagitan ng mga Muslim at Kristiyano, lalo na ang masaker at aktibidad ng terorismo na nagaganap sa lugar, tulad ng [[Boko Haram]].

==Ekonomiya==
Dahil sa maraming pamilihan tulad ng pamilihan ng prutas sa Yanlemo, na umaakit ng daan-daang mamimili at nagtitinda tuwing araw ng pamilihan, ipinagmamalaki ng Kumbotso Local Government Area ang isang maunlad na industriya ng komersyo. Kilala ang Kumbotso Local Government Area sa malawak nitong pagsasaka, na kinabibilangan ng produksyon ng iba't ibang uri ng mga kalakal, kabilang ang sorghum, bigas, beans, at sibuyas. Ang pangangaso, paggawa ng seramiko, at pag-aalaga ng mga hayop ay kabilang sa iba pang mahahalagang gawaing pang-ekonomiya ng mga residente ng Kumbotso Local Government Area.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Kumbotso]]
[[Kategorya:Nigeria]]</text>
      <sha1>d4cn9x48zxxfgfbmhsx8a6spzyi52di</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221453</id>
      <parentid>2221452</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:15:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TentingZones1</username>
        <id>122212</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2221453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7521" sha1="omcli4pypvkvujczzg7xbjilhpqdpid" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|official_name          =Kumbotso
|other_name             =
|native_name            =  
|nickname               = 
|settlement_type        = [[Local Government Areas of Nigeria|LGA]] at bayan
|motto                  =
|image_skyline          = 
|imagesize              = 
|image_caption          = 
|image_flag             = 
|flag_size              =
|image_seal             = 
|seal_size              =
|image_map              = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|frame-width=250|frame-height=250|zoom=10}}
|mapsize                = 
|map_caption            =
|pushpin_map            =Nigeria
|pushpin_label_position =
|pushpin_mapsize=250
|pushpin_map_caption    =Lokasyon sa Nigeria
|subdivision_type       = Bansa
|subdivision_name       ={{flag|Nigeria}}
|subdivision_type1      = [[Mga estado ng Nigeria|Estado]] 
|subdivision_name1      =[[Estado ng Kano]]
|subdivision_type2      =
|subdivision_name2      =
|subdivision_type3      = 
|subdivision_name3      = 
|government_footnotes   =
|government_type        =
|leader_title           =Tagapangulo ng Pamahalaang Lokal
|leader_name            =Abdulahi Shitu &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://gazettengr.com/gov-yusuf-swears-in-chairman-of-kumbotso-lg/|location=Abuja, Nigeria|title=Gov. Yusuf swears in chairman of Kumbotso LG|newspaper=[[Peoples Gazette]]|access-date=23 December 2024}}&lt;/ref&gt; 
|established_title      =  
|established_date       =

&lt;!-- Area    ---------------------&gt;
|area_magnitude         = 
|unit_pref                =Metric 
|area_footnotes           =
|area_total_km2           =158 
|area_land_km2            = &lt;!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--&gt;
&lt;!-- Population   -----------------------&gt;
|population_as_of               = 2006 census
|population_footnotes           = 
|population_note                =
|population_total               = 295,979 
|population_density_km2         =auto
|population_density_urban_sq_mi =
|population_blank1_title        = Ethnicities
|population_blank1 = 
|population_blank2_title        = Religions
|population_blank2 = Islam at Kristiyanismo
|population_density_blank1_km2 =   
|population_density_blank1_sq_mi =
&lt;!-- General information  ---------------&gt;
||timezone               =[[West Africa Time|WAT]]
|utc_offset             = +1
|timezone_DST           = 
|utc_offset_DST         = 
|coordinates            = {{coord|11|53|17|N|8|30|10|E|type:adm2nd_region:NG|display=inline,title}}
|elevation_footnotes    =  
|elevation_m            = 
|elevation_ft           =
&lt;!-- Area/postal codes &amp; others --------&gt;
|postal_code_type       = 3-digit postal code prefix
|postal_code            = 700 
|area_code             =
|iso_code              = NG.KN.KT
|website                = 
|footnotes              = 
}}

Ang '''Kumbotso''' {{Audio|LL-Q56475 (hau)-Eunice Ameh-Kumbotso.wav|Listen|help=no }} ay isang bayan at [[Mga Lokal na Lugar ng Pamahalaan ng Nigeria|Lokal na Lugar ng Pamahalaan]] sa Estado ng Kano, Nigeria. Ito ay may lawak na 158&amp;nbsp;km{{sup|2}} at populasyon na 409,500 batay sa senso ng proyektong populasyon noong 2016.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.citypopulation.de/php/nigeria-admin.php?adm2id=NGA020025|title=Kumbotso (Local Government Area, Nigeria) - Population Statistics, Charts, Map and Location|website=www.citypopulation.de|language=en|access-date=2018-03-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sampling site at Kumbotso Local Government Area, Kano State. {{!}} Download Scientific Diagram|url=https://www.researchgate.net/figure/Sampling-site-at-Kumbotso-Local-Government-Area-Kano-State_fig1_285836870/amp|access-date=2021-07-23|website=www.researchgate.net}}&lt;/ref&gt;

Ang postal code ng lugar ay humigit-kumulang 700.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Post Offices- with map of LGA |publisher=NIPOST |url=http://www.nipost.gov.ng/PostCode.aspx |accessdate=2009-10-20 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121126042849/http://www.nipost.gov.ng/postcode.aspx |archivedate=2012-11-26 }}&lt;/ref&gt;

==Heograpiya==
Ang Kumbotso Local Government Area ay may average na temperatura na 33 degrees Celsius o 91 degrees Fahrenheit at kabuuang lawak na 158 square kilometers (61 square miles). Ang mga tag-init at tag-ulan ay ang dalawang magkaibang panahon na nararanasan ng lugar. Ayon sa mga pagtatantya, ang Kumbotso Local Government Area ay may katamtamang halumigmig na 23%.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Kumbotso Local Government Area |url=https://www.manpower.com.ng/places/lga/431/kumbotso#google_vignette |access-date=2024-08-17 |website=www.manpower.com.ng}}&lt;/ref&gt; 

Ito ay matatagpuan malapit sa Sahel, kung saan madalas na nangyayari ang tagtuyot.

==Klima==
Sa Kumbotso, ang tag-araw ay bahagyang maulap, ang tag-ulan ay mapang-api at kadalasang maulap, at ang panahon ay mainit sa buong taon. Ang karaniwang taunang temperatura ay nagbabago-bago sa pagitan ng 12 °C (54 °F) at 39 °C (102 °F); bihirang mas mababa o mas mataas sa 9 °C (49 °F) o 41 °C (106 °F). Ang mainit na panahon, na tumatakbo mula Marso 16 hanggang Mayo 21, ay tumatagal ng 2.1 buwan at may pang-araw-araw na pinakamataas na temperatura na may average na higit sa 37 °C (98 °F). Ang Mayo ang pinakamainit na buwan ng taon sa Kumbotso, na may karaniwang mataas na temperatura na 37 °C (99 °F) at mababang temperatura na 24 °C (75 °F). Ang karaniwang pang-araw-araw na pinakamataas na temperatura sa loob ng 1.8-buwang banayad na panahon, na tumatakbo mula Disyembre 2 hanggang Enero 28, ay mas mababa sa 32 °C (89 °F). Taglay ang karaniwang mababang temperatura na 13 °C (55 °F) at mataas na temperatura na 31 °C (87 °F), ang Enero ang pinakamalamig na buwan ng taon sa Kumbotso.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kumbotso Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/58572/Average-Weather-in-Kumbotso-Nigeria-Year-Round |access-date=2024-08-17 |website=weatherspark.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kumbotso Summer Weather, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/s/58572/1/Average-Summer-Weather-in-Kumbotso-Nigeria |access-date=2024-08-17 |website=weatherspark.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Atlas |first=Weather |title=Weather today - Kumbotso, Nigeria |url=https://www.weather-atlas.com/en/nigeria/kumbotso |access-date=2024-08-17 |website=Weather Atlas |language=en-us }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==Relihiyon==
Mayroong dalawang pangunahing relihiyon na isinasagawa sa Kumbotso na siyang Islam at Kristiyanismo. Gayunpaman, ang karahasan ay karaniwan dahil sa alitan sa pagitan ng mga Muslim at Kristiyano, lalo na ang masaker at aktibidad ng terorismo na nagaganap sa lugar, tulad ng [[Boko Haram]].

==Ekonomiya==
Dahil sa maraming pamilihan tulad ng pamilihan ng prutas sa Yanlemo, na umaakit ng daan-daang mamimili at nagtitinda tuwing araw ng pamilihan, ipinagmamalaki ng Kumbotso Local Government Area ang isang maunlad na industriya ng komersyo. Kilala ang Kumbotso Local Government Area sa malawak nitong pagsasaka, na kinabibilangan ng produksyon ng iba't ibang uri ng mga kalakal, kabilang ang sorghum, bigas, beans, at sibuyas. Ang pangangaso, paggawa ng seramiko, at pag-aalaga ng mga hayop ay kabilang sa iba pang mahahalagang gawaing pang-ekonomiya ng mga residente ng Kumbotso Local Government Area.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Kumbotso]]
[[Kategorya:Nigeria]]</text>
      <sha1>omcli4pypvkvujczzg7xbjilhpqdpid</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221454</id>
      <parentid>2221453</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:16:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TentingZones1</username>
        <id>122212</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ mapa</comment>
      <origin>2221454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7520" sha1="bb7d0bhto6d6z624qj4euh2yai38jf9" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|official_name          =Kumbotso
|other_name             =
|native_name            =  
|nickname               = 
|settlement_type        = [[Local Government Areas of Nigeria|LGA]] at bayan
|motto                  =
|image_skyline          = 
|imagesize              = 
|image_caption          = 
|image_flag             = 
|flag_size              =
|image_seal             = 
|seal_size              =
|image_map              = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|frame-width=300|frame-height=300|zoom=9}}
|mapsize                = 
|map_caption            =
|pushpin_map            =Nigeria
|pushpin_label_position =
|pushpin_mapsize=250
|pushpin_map_caption    =Lokasyon sa Nigeria
|subdivision_type       = Bansa
|subdivision_name       ={{flag|Nigeria}}
|subdivision_type1      = [[Mga estado ng Nigeria|Estado]] 
|subdivision_name1      =[[Estado ng Kano]]
|subdivision_type2      =
|subdivision_name2      =
|subdivision_type3      = 
|subdivision_name3      = 
|government_footnotes   =
|government_type        =
|leader_title           =Tagapangulo ng Pamahalaang Lokal
|leader_name            =Abdulahi Shitu &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://gazettengr.com/gov-yusuf-swears-in-chairman-of-kumbotso-lg/|location=Abuja, Nigeria|title=Gov. Yusuf swears in chairman of Kumbotso LG|newspaper=[[Peoples Gazette]]|access-date=23 December 2024}}&lt;/ref&gt; 
|established_title      =  
|established_date       =

&lt;!-- Area    ---------------------&gt;
|area_magnitude         = 
|unit_pref                =Metric 
|area_footnotes           =
|area_total_km2           =158 
|area_land_km2            = &lt;!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--&gt;
&lt;!-- Population   -----------------------&gt;
|population_as_of               = 2006 census
|population_footnotes           = 
|population_note                =
|population_total               = 295,979 
|population_density_km2         =auto
|population_density_urban_sq_mi =
|population_blank1_title        = Ethnicities
|population_blank1 = 
|population_blank2_title        = Religions
|population_blank2 = Islam at Kristiyanismo
|population_density_blank1_km2 =   
|population_density_blank1_sq_mi =
&lt;!-- General information  ---------------&gt;
||timezone               =[[West Africa Time|WAT]]
|utc_offset             = +1
|timezone_DST           = 
|utc_offset_DST         = 
|coordinates            = {{coord|11|53|17|N|8|30|10|E|type:adm2nd_region:NG|display=inline,title}}
|elevation_footnotes    =  
|elevation_m            = 
|elevation_ft           =
&lt;!-- Area/postal codes &amp; others --------&gt;
|postal_code_type       = 3-digit postal code prefix
|postal_code            = 700 
|area_code             =
|iso_code              = NG.KN.KT
|website                = 
|footnotes              = 
}}

Ang '''Kumbotso''' {{Audio|LL-Q56475 (hau)-Eunice Ameh-Kumbotso.wav|Listen|help=no }} ay isang bayan at [[Mga Lokal na Lugar ng Pamahalaan ng Nigeria|Lokal na Lugar ng Pamahalaan]] sa Estado ng Kano, Nigeria. Ito ay may lawak na 158&amp;nbsp;km{{sup|2}} at populasyon na 409,500 batay sa senso ng proyektong populasyon noong 2016.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.citypopulation.de/php/nigeria-admin.php?adm2id=NGA020025|title=Kumbotso (Local Government Area, Nigeria) - Population Statistics, Charts, Map and Location|website=www.citypopulation.de|language=en|access-date=2018-03-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sampling site at Kumbotso Local Government Area, Kano State. {{!}} Download Scientific Diagram|url=https://www.researchgate.net/figure/Sampling-site-at-Kumbotso-Local-Government-Area-Kano-State_fig1_285836870/amp|access-date=2021-07-23|website=www.researchgate.net}}&lt;/ref&gt;

Ang postal code ng lugar ay humigit-kumulang 700.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Post Offices- with map of LGA |publisher=NIPOST |url=http://www.nipost.gov.ng/PostCode.aspx |accessdate=2009-10-20 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121126042849/http://www.nipost.gov.ng/postcode.aspx |archivedate=2012-11-26 }}&lt;/ref&gt;

==Heograpiya==
Ang Kumbotso Local Government Area ay may average na temperatura na 33 degrees Celsius o 91 degrees Fahrenheit at kabuuang lawak na 158 square kilometers (61 square miles). Ang mga tag-init at tag-ulan ay ang dalawang magkaibang panahon na nararanasan ng lugar. Ayon sa mga pagtatantya, ang Kumbotso Local Government Area ay may katamtamang halumigmig na 23%.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Kumbotso Local Government Area |url=https://www.manpower.com.ng/places/lga/431/kumbotso#google_vignette |access-date=2024-08-17 |website=www.manpower.com.ng}}&lt;/ref&gt; 

Ito ay matatagpuan malapit sa Sahel, kung saan madalas na nangyayari ang tagtuyot.

==Klima==
Sa Kumbotso, ang tag-araw ay bahagyang maulap, ang tag-ulan ay mapang-api at kadalasang maulap, at ang panahon ay mainit sa buong taon. Ang karaniwang taunang temperatura ay nagbabago-bago sa pagitan ng 12 °C (54 °F) at 39 °C (102 °F); bihirang mas mababa o mas mataas sa 9 °C (49 °F) o 41 °C (106 °F). Ang mainit na panahon, na tumatakbo mula Marso 16 hanggang Mayo 21, ay tumatagal ng 2.1 buwan at may pang-araw-araw na pinakamataas na temperatura na may average na higit sa 37 °C (98 °F). Ang Mayo ang pinakamainit na buwan ng taon sa Kumbotso, na may karaniwang mataas na temperatura na 37 °C (99 °F) at mababang temperatura na 24 °C (75 °F). Ang karaniwang pang-araw-araw na pinakamataas na temperatura sa loob ng 1.8-buwang banayad na panahon, na tumatakbo mula Disyembre 2 hanggang Enero 28, ay mas mababa sa 32 °C (89 °F). Taglay ang karaniwang mababang temperatura na 13 °C (55 °F) at mataas na temperatura na 31 °C (87 °F), ang Enero ang pinakamalamig na buwan ng taon sa Kumbotso.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kumbotso Climate, Weather By Month, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/58572/Average-Weather-in-Kumbotso-Nigeria-Year-Round |access-date=2024-08-17 |website=weatherspark.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kumbotso Summer Weather, Average Temperature (Nigeria) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/s/58572/1/Average-Summer-Weather-in-Kumbotso-Nigeria |access-date=2024-08-17 |website=weatherspark.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Atlas |first=Weather |title=Weather today - Kumbotso, Nigeria |url=https://www.weather-atlas.com/en/nigeria/kumbotso |access-date=2024-08-17 |website=Weather Atlas |language=en-us }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==Relihiyon==
Mayroong dalawang pangunahing relihiyon na isinasagawa sa Kumbotso na siyang Islam at Kristiyanismo. Gayunpaman, ang karahasan ay karaniwan dahil sa alitan sa pagitan ng mga Muslim at Kristiyano, lalo na ang masaker at aktibidad ng terorismo na nagaganap sa lugar, tulad ng [[Boko Haram]].

==Ekonomiya==
Dahil sa maraming pamilihan tulad ng pamilihan ng prutas sa Yanlemo, na umaakit ng daan-daang mamimili at nagtitinda tuwing araw ng pamilihan, ipinagmamalaki ng Kumbotso Local Government Area ang isang maunlad na industriya ng komersyo. Kilala ang Kumbotso Local Government Area sa malawak nitong pagsasaka, na kinabibilangan ng produksyon ng iba't ibang uri ng mga kalakal, kabilang ang sorghum, bigas, beans, at sibuyas. Ang pangangaso, paggawa ng seramiko, at pag-aalaga ng mga hayop ay kabilang sa iba pang mahahalagang gawaing pang-ekonomiya ng mga residente ng Kumbotso Local Government Area.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Kumbotso]]
[[Kategorya:Nigeria]]</text>
      <sha1>bb7d0bhto6d6z624qj4euh2yai38jf9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tagagamit:TentingZones1/Pagpaplano ng pahina</title>
    <ns>2</ns>
    <id>339237</id>
    <revision>
      <id>2221354</id>
      <parentid>2221333</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T12:29:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TentingZones1</username>
        <id>122212</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mga nakaplanong artikulo maaaring igawa */ * [[Le Castéra]]</comment>
      <origin>2221354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4060" sha1="2nlorodg2rd02rxyo2lhh5a9scy8vlr" xml:space="preserve">
==Mga nakaplanong artikulo maaaring igawa==
* &lt;s&gt;'''[[Cacheu]]'''&lt;/s&gt; - [[Guinea-Bissau]]
* '''[[Paoua]]''' - [[Republika ng Gitnang Aprika]]
* '''[[Tambacounda]], [[Thiès]], [[Diourbel]]''' - [[Senegal]]
* '''[[Bad Kohlgrub]], [[Bad Hindelang]], [[Wilhelmsfeld]], [[Amt Neuhaus]], [[Genthin]], [[Elstra]], [[Babensham]], [[Aalen]], [[Erfurt]], [[Bad Kissingen]], [[Mittelsinn]], [[Thanstein]], [[Bad Orb]], [[Bad Pyrmont]], [[Bad Elster]], [[Bockenheim an der Weinstraße]], [[Rheda-Weidenbrück]], [[Schlat]], [[Haidmühle]], [[Konzell]], [[Zeschdorf]], [[Egmating]], [[Emmering]], [[Eschenbach]], [[Bad Sülze]], [[Ringelai]], [[Hallbergmoos]], [[Kolbermoor]]''' - [[Alemanya]]
* '''[[Lespignan]], [[Gaujan]], [[Artassenx]], &lt;s&gt;[[Saint-Quentin-de-Caplong]]&lt;/s&gt;, [[Céyzerieu]], [[Aulnat]], [[Durmignat]], [[Castillon, Kalbados|Castillon]] ([[Kalbados]]), [[Sanguinet]], [[Gueberschwihr]], [[Puimisson]], [[Puissalicon]], [[Bagneaux-sur-Loing]], [[Kerlouan]], [[Kerlaz]], [[Gigondas]], [[Vacqueyras]], [[Lagamas]], [[Mont-de-Marsan]], [[Champagney, Jura|Champagney]] ([[Jura (departamento)|Jura]]), [[Sampans]], [[Le Houga]], &lt;s&gt;[[Le Castéra]]&lt;/s&gt;, [[Plaisance-du-Touch]], [[Verlus]], [[Navarrenx]], [[Montpouillan]], [[Nérac]], [[Hordain]], [[Cagnac-les-Mines]], [[Blaye-les-Mines]], [[Lhuys]], [[Fourchambault]], [[Boiscommun]], [[Folembray]], [[Annemasse]], [[Le Chastang]], [[Huilliécourt]], [[Palaiseul]], [[Couvignon]], [[Épothémont]], [[Toulonjac]], [[Augan]], [[Han-lès-Juvigny]], [[Seilh]], [[Laboutarie]]''', ''[[Pineuilh]], [[Nompatelize]]'' - [[Pransiya]]
* '''[[Atakpamé]]''' - [[Togo]]
* '''[[Bamenda]], [[Ngaoundal]], [[Douala]], [[Yokadouma]], [[Moloundou]]''' - [[Cameroon]]
* '''[[Tshabong]], [[Maun]], [[Francistown]]''' - [[Botswana]]
* '''[[Lichinga]], [[Quelimane]], [[Nampula]]''' - [[Mozambique]]
* '''[[Bermagui]], [[Jerramungup]], [[Norseman]], [[Mount Magnet]], [[Thargomindah]], [[Wollongong]], [[Merimbula]], [[Coober Pedy]], [[Mount Isa]], [[Lightning Ridge]], [[Gilgandra]], [[Murray Bridge]], [[Warrnambool]], [[Nhulunbuy]]''' - [[Awstralya]]
* '''[[Manado]], [[Kendari]], [[Samarinda]], [[Kolonodale]], [[Merauke]], [[Meulaboh]], [[Bukittinggi]], [[Tasikmalaya]], [[Sungai Penuh]], [[Sibolga]], [[Tomohon]], [[Palu]], [[Watampone]], [[Saumlaki]], [[Maumere]], [[Banyuwangi]], [[Balikpapan]], [[Pangkalan Bun]], [[Nusantara, Silangang Kalimantan|Nusantara]], [[Ciamis]], [[Palopo]], [[Kota Ambon]], [[Manokwari]]''' - [[Indonesia]]
* '''[[Mahajanga]]''' - [[Madagascar]]
* '''[[Nouadhibou]], [[Kaédi]], [[Tidjikja]], [[Rosso]], [[Kiffa]]''' - [[Mawritanya]]
* '''[[Koulikoro]], [[Kayes]], [[Nioro du Sahel]], [[Bougouni]], [[Kidal]]''' - [[Mali (bansa)|Mali]]
* '''[[Kitgum]]''' - [[Uganda]]
* '''[[Pathankot]]''' - [[India]]
* '''[[Bario, Sarawak|Bario]], [[Kinabatangan]], [[Kota Belud]]''' - [[Malaysia]]
* '''[[Sembehun]], [[Koidu]], [[Kenema]], [[Bo]]''' - [[Sierra Leone]]
* '''[[Sunyani]], [[Dormaa Ahenkro]], [[Kumasi]], [[Mpraeso]], [[Navrongo]], [[Techiman]]''' - [[Ghana]]
* '''[[Bobo-Dioulasso]], [[Fada N'Gourma]]''' - [[Burkina Faso]]
* '''[[Tskaltubo]], [[Stepantsminda]], [[Akhalkalaki]], [[Akhaltsikhe]], [[Borjomi]], [[Kutaisi]]''' -  [[Heorhiya]]
* '''[[Vanadzor]]''' - [[Armenya]]
* ''[[Mingachevir]]'', '''[[Neftchala]]''', ''[[Lankaran]]'', '''[[Yevlakh]]''' - [[Azerbaijan]]
* '''[[São Felix du Xingu]], [[Xique-Xique]], [[Ipatinga]], [[Bauru]], [[Alto Alegre]], [[Passo Fundo]], [[Ijuí]], [[Bagé]], [[Paraty]], [[Guanambi]]''' - [[Brazil]]
* '''[[Bulawayo]]''' - [[Zimbabwe]]
* '''[[Rawalpindi]]''' - [[Pakistan]]
* '''[[Kapyl]], [[Myadzyel]], [[Baranavichy]], [[Slonim]], [[Davyd-Haradok]], [[Vawkavysk]]''' - [[Belarus]]
* '''[[Vantaa]]''' - [[Pinlandiya]]
* '''[[Nykøbing Falster]], [[Kerteminde]], [[Aabenraa]], [[Roskilde]]''' - [[Denmark]]
* '''[[Limanowa]]''' - [[Polonya]]

==Dagdag mga detalye planong igawa==
* [[Guinea-Bissau]]
* [[Yaoundé]]
* [[Sugbongcogon]]
* [[Polangui]]
* [[Lungsod ng Legazpi]]
* [[Nabua]]
* [[Nueva Ecija]]
* [[Malolos]]
* [[Espanya]]
* [[José Rizal]]</text>
      <sha1>2nlorodg2rd02rxyo2lhh5a9scy8vlr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Le Castéra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339252</id>
    <revision>
      <id>2221352</id>
      <timestamp>2026-08-22T12:07:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TentingZones1</username>
        <id>122212</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2221352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7069" sha1="f29v2fsvszzfwdiu3fe8sub2oxlito3" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = Le Castéra
|native_name = Le Casterar
|settlement_type = [[Talaan ng mga komyun sa departamento ng Haute-Garonne|Bayan]]
|image_skyline = Arrivée village.jpg
|image_caption = Pasukan sa nayon.
|image_shield = Blason ville fr Le Castéra (Haute-Garonne).svg
|pushpin_map = France#France Occitanie
|map_caption = Lokasyon ng Le Castéra
|subdivision_type       = Bansa
|subdivision_name       = {{Flag|France}}
|subdivision_type1      = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] 
|subdivision_name1      = [[Occitanie]]
|subdivision_type2      = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]]
|subdivision_name2      = [[Haute-Garonne]]
|subdivision_type3      =  Arrondissement
|subdivision_name3      = [[Arrondissement of Toulouse|Tolosa]]
|subdivision_type4      = 
|subdivision_name4      =
|leader_title = Alkade (2026-2032)
|leader_name = Stéphanie Rivaud&lt;ref&gt;[Accueil - Le Castéra https://mairie-lecastera31.fr/fr/index.html]&lt;/ref&gt;
|area_total_km2           = 16.71
|population_as_of = 2023
|population_total = 802
|population_density_km2 = auto
|website = http://www.mairie-lecastera31.fr/
|coordinates            = {{coord|43.6733|1.1383|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_m            = 250
|elevation_min_m        = 125
|elevation_max_m        = 284
|population_demonym = Castérois, Castéroises
|shield_link  = #Eskudo de armas
|postal_code_type = INSEE/Postal code
|postal_code = 31120/31530
}}

Ang '''Le Castéra''' ({{IPA|fr|lə kasteʁa}}; {{langx|oc|Le Casterar}}) ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] ng [[Pransiya]] na matatagpuan sa hilaga ng departamento ng [[Haute-Garonne|Mataas na Garona]], sa rehiyon ng [[Occitanie|Oksitaniya]]. Sa kasaysayan at kultura, ang komyun ay nasa rehiyon ng [[Rivière-Verdun]], isang maliit at piling lugar sa silangang [[Gaskoniya]], malayo sa mga pangunahing ruta ng komunikasyon, at matatagpuan sa mga terasa ng kaliwang pampang ng Garona, sa pagitan ng lambak ng Save at ng Lomagne, at umaabot sa rehiyon ng Tolosa ng Gaskoniya.

Dahil nalantad sa isang nabagong klima ng karagatan, ito ay dinadaluyan ng Save, ng Cédat, ng Rémoulin, ng batis ng Tourrompe, at ilan pang maliliit na daluyan ng tubig.

Ang Le Castéra ay isang rural na komyun na may populasyon na 802 noong 2023, na nakaranas ng malaking paglago mula noong 1975. Ito ay bahagi ng mas malawak na lugar ng Toulouse. Ang mga naninirahan dito ay tinatawag na ''Castérois'' (panlalaki) o ''Castéroises'' (pambabae).

Kabilang sa pamana ng arkitektura ng komyun ang isang gusaling nakalista bilang isang makasaysayang monumento: ang Simbahan ni San Juan Bautista sa Larmont, na nakarehistro noong 1979.

==Heograpiya==
Ang komyun ng Le Castéra ay matatagpuan sa departamento ng Haute-Garonne, sa rehiyon ng Occitanie.

Ito ay 26 km ang layo mula sa Toulouse,&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://fr.distance.to/Le-Castéra,Haute-Garonne,Occitanie,FRA/Toulouse,Haute-Garonne,Occitanie,FRA
 |title=Distance entre Le Castéra et Toulouse
 |website=fr.distance.to |author=Stephan Georg
 |access-date=Agosto 24, 2021}}&lt;/ref&gt; ang prefecture ng departamento, at 11 km mula sa Léguevin,&lt;ref&gt;
{{Cite web
 |url=https://fr.distance.to/Le-Castéra,Haute-Garonne,Occitanie,FRA/Léguevin,Haute-Garonne,Occitanie,FRA
 |title=Distance entre Le Castéra et Léguevin
 |website=fr.distance.to |author=Stephan Georg
 |access-date=Agosto 24, 2021
}}&lt;/ref&gt; ang sentral na istasyon ng botohan para sa kanton ng Léguevin, kung saan ang komyun ay umaasa para sa mga halalan sa departamento simula noong 2015. Ang komyun ay bahagi rin ng mas malawak na lugar ng L'Isle-Jourdain.

Ang pinakamalapit na mga komyun ay:&lt;ref&gt;{{Cite web
 |url=https://www.villorama.com/ville/le-castera/villes-proches.html
 |title=Communes les plus proches du Le Castéra
 |website=villorama.com
 |access-date=Agosto 21, 2021
}}&lt;/ref&gt; Bellegarde-Sainte-Marie (1.9 km), Sainte-Livrade (3.6 km), [[Pradère-les-Bourguets]] (4.2 km), [[Garac]] (4.5 km), [[Lasserre]] (4.5 km), [[Ségoufielle]] (4.6 km), Menville (4.6 km), at Lévignac (4.6 km).

Sa kasaysayan at kultura, ang Le Castéra ay bahagi ng rehiyon ng Rivière-Verdun, isang maliit at liblib na lugar sa silangang Gascony, malayo sa mga pangunahing ruta ng transportasyon. Ang teritoryong ito ay umaabot sa mga terasa ng kaliwang pampang ng Ilog Garonne, sa pagitan ng Save Valley at rehiyon ng Lomagne, at umaabot pasilangan patungo sa lugar ng Toulouse ng Gascony.

Ang Le Castéra ay may hangganan sa anim na iba pang munisipalidad: [[Bellegarde-Sainte-Marie]], [[Lasserre-Pradère]], [[Léviganc, Haute-Garonne|Lévignac]], [[Menville]], [[Sainte-Livrade, Haute-Garonne|Sainte-Livrade]], at [[Thil]].

==Pangalan==
Ang [[Castrum]], na nangangahulugang pinatibay na lugar Romano sa Vulgar Latin, ang pinagmulan ng pangalan ng komyun,&lt;ref&gt;Site de la mairie.&lt;/ref&gt; ang salita ay umunlad sa medyebal na Oksitano patungong ''Le Casterar'', na binabaybay na '''Le Castéra''' sa Pranses.

==Kasaysayan==
[[File:Eglise de Larmont - Ext3.jpg|thumb|Simbahan ni ''[[San Juan Bautista|Saint-Jean-Baptiste]]'' sa Larmont.]]

Ang Le Castéra ay bahagi ng [[Kondado ng L'Isle-Jourdain]] mula 1040 hanggang 1466 at pagkatapos ay naging pagkapanginoon ng Le Castéra at Pradère sa ilalim ng kontrol ni [[Étienne de Vignolles]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=Le Castéra en quelques dates.... |url=https://www.mairie-lecastera31.fr/fr/decouvrir-le-castera-2/decouvrir-le-castera-1.html |website=mairie-lecastera31.fr |date=2013-03-01 |access-date=2023-07-06}}&lt;/ref&gt;

===Ang mga Templar at ang mga Hospitaller===
Ang Simbahan ni San Juan Bautista sa Larmont ay isang dating kuta na ibinigay sa Knights Templar noong 1221. Ito ay winasak ng Knights Hospitaller noong 1544 upang magtayo ng bago. Mula pa noong ika-12 siglo, ito ay nakalista bilang isang makasaysayang monumento noong 1979.&lt;ref&gt;{{harv|Bourg|1883|p=237,241}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Eglise de Larmont|url=https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/PA00094308|website=pop.culture.gouv.fr|access-date=2020-02-13}}&lt;/ref&gt;

==Mga lugar at monumento==
*Kapilya ng Saint-Symphorien

*Simbahan ng Saint-Eutrope

&lt;br /&gt;&lt;gallery&gt;
File:Le Castéra - Église Saint-Eutrope côté ouest.jpg|&lt;center&gt;''Église Saint-Eutrope, depuis le cimetière.''&lt;/center&gt;
File:Le Castéra - Façade église.jpg|&lt;center&gt;''Façade de l'église Saint-Eutrope.''&lt;/center&gt;
File:Le Castéra - Chapelle Saint-Symphorien.jpg|&lt;center&gt;''Chapelle Saint-Symphorien.''&lt;/center&gt;
&lt;/gallery&gt;

==Eskudo de armas==
[[File:Blason ville fr Le Castéra (Haute-Garonne).svg|thumb|alt=Eskudo de armas ng Le Castéra (D'azur au lion d'or armé et lampassé d'argent, au chef cousu de gueules chargé de trois besants d'or.)|Le Castéra]]

''Asul, isang leon na armadong ginto at matamlay ang buhok, nasa ibabaw ng isang punong leon na may tatlong besante o.''&lt;ref&gt;[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=643 Le Castéra.]&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Le Castéra]]
[[Kategorya:Haute-Garonne]]
[[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]]
[[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]]</text>
      <sha1>f29v2fsvszzfwdiu3fe8sub2oxlito3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Module:Location map/data/Italy Friul-Venecia Julia</title>
    <ns>828</ns>
    <id>339253</id>
    <revision>
      <id>2221353</id>
      <timestamp>2026-08-22T12:17:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TentingZones1</username>
        <id>122212</id>
      </contributor>
      <comment>Bagong pahina: return { 	name = 'Friuli-Venezia Giulia', 	top = 46.69356388, 	bottom = 45.52610277, 	left = 12.27456388, 	right = 14.00681388, 	image = 'Italy Friuli-Venezia Giulia location map.svg', 	image1 = 'Relief map of Italien Friaul-Julisch Venetien.png' }</comment>
      <origin>2221353</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="248" sha1="qj78z2tpvjo7822kd4kawbs88v82loj" xml:space="preserve">return {
	name = 'Friuli-Venezia Giulia',
	top = 46.69356388,
	bottom = 45.52610277,
	left = 12.27456388,
	right = 14.00681388,
	image = 'Italy Friuli-Venezia Giulia location map.svg',
	image1 = 'Relief map of Italien Friaul-Julisch Venetien.png'
}</text>
      <sha1>qj78z2tpvjo7822kd4kawbs88v82loj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dormaa Ahenkro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339254</id>
    <revision>
      <id>2221355</id>
      <timestamp>2026-08-22T12:45:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TentingZones1</username>
        <id>122212</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2221355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8598" sha1="inwpuw3ujrhgjjp58k74sr729ownz2i" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--&gt;
&lt;!-- Basic info  ----------------&gt;| official_name                   = Dormaa Ahenkro
| other_name                      = Dormaa
| native_name                     = &lt;!-- for cities whose native name is not in English --&gt;
| nickname                        = 
| settlement_type                 = [[Bayan]] &amp; Kabisera ng [[Distrito]]
| motto                           = &lt;!-- images and maps  -----------&gt;
| image_skyline                   = Dormaa Ahenkro.jpg
| imagesize                       = 240px
| image_caption                   = Tanawin ng isang pangunahing kalye sa Dormaa Ahenkro
| image_blank_emblem              = Dormaa Municipal logo.gif
| blank_emblem_type               = Dormaa Municipal logo
| blank_emblem_link               = Dormaa Municipal District
| blank_emblem_size               = 240px
| pushpin_map                     = Ghana&lt;!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --&gt;
| pushpin_label_position          = bottom
| pushpin_map_caption             = Lokasyon ng Dormaa Ahenkro sa [[Rehiyon ng Bono|Bono]]
&lt;!-- Location ------------------&gt;| subdivision_type                = Bansa
| subdivision_name                = [[Ghana]]
| subdivision_type1               = Rehiyon
| subdivision_name1               = [[Rehiyon ng Bono|Bono]]
| subdivision_type2               = District
| subdivision_name2               = [[Dormaa Municipal District|Dormaa Municipal]]
| subdivision_type3               = 
| subdivision_name3               = 
| area_blank1_sq_mi               = &lt;!-- Population   -----------------------&gt;
| population_total                =  112,111
| population_as_of                = 2020
| population_footnotes            = &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.statsghana.gov.gh/docfiles/2010_District_Report/Brong%20Ahafo/Dormaa%20Municipal.pdf |title=2010 Population &amp; Housing Census |access-date=2018-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518203659/http://www.statsghana.gov.gh/docfiles/2010_District_Report/Brong%20Ahafo/Dormaa%20Municipal.pdf |archive-date=2016-05-18 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| population_note                 = 
| population_density_urban_km2    = 
| population_density_urban_sq_mi  = 
| population_blank1_title         = Ethnicity
| population_blank1               = 
| population_blank2_title         = [[Demonym]]
| population_blank2               = &lt;!--Dormaa Ahenkroan--&gt;
| population_blank3_title         = 
| population_blank3               = 
| population_density_blank1_km2   = 
| population_density_blank1_sq_mi = &lt;!-- General information  ---------------&gt;
| timezone                        = [[Greenwich Mean Time|GMT]]
| utc_offset                      = 
| timezone_DST                    = [[Greenwich Mean Time|GMT]]
| utc_offset_DST                  = 
| coordinates                     = {{coord|7|17|N|2|53|W|region:GH|display=inline,title}}
| elevation_footnotes             = &lt;!--for references: use &lt;ref&gt; &lt;/ref&gt; tags--&gt;
| elevation_m                     = 258
| elevation_ft                    = &lt;!-- Area/postal codes &amp; others --------&gt;
| name                            = 
}}
	

Ang '''Dormaa Ahenkro''' ay isang bayan at kabisera rin ng Dormaa Tradisyonal na Area [[Dormaa Municipal District|Dormaa Municipal]] ng [[Rehiyon ng Bono]], sa [[Ghana]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=12 April 2024 |title=Dormaa District |url=http://www.dormaa.ghanadistricts.gov.gh/?arrow=dnf&amp;_=35&amp;r=10&amp;rlv=towns |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304054308/http://www.dormaa.ghanadistricts.gov.gh/?arrow=dnf&amp;_=35&amp;r=10&amp;rlv=towns |archive-date=4 March 2016 |access-date=12 April 2024 |website=dormaa.ghanadistricts.gov.gh}}&lt;/ref&gt; Ang Dormaa Ahenkro ay may makasaysayang sanggunian para sa kanilang matatapang na panginoong mandirigma. Ang Dormaa Ahenkro ay ang kabisera para sa tradisyonal na lugar ng Dormaa at nagsisilbing upuan ni Haring [[Oseadeeyo Nana Agyeman Badu II]].&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Dormaahene-outdoored-7711|title=Dormaa Hene Outdoored|date=26 July 1999|work=Ghanaweb|access-date=19 April 2018}}&lt;/ref&gt;

Ang Dorma sa kasalukuyan ay nahahati sa tatlong Distrito; ang [[Dormaa Municpal District|Munisipalidad ng Dormaa]] na Dormaa Ahenkro bilang kabisera, ang [[Dormaa West District|Distrito ng Dormaa West]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.getamap.net/maps/ghana/ghana_(general)/_nkrankwanta/|title=Nkrankwanta - Brong-Ahafo Map, Weather and Photos - Ghana: populated place - Lat:7.01944 and Long:-3.04333|website=www.getamap.net}}&lt;/ref&gt; na [[Nkrankwanta]] bilang kabisera&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.citypopulation.de/php/ghana-admin.php?adm2id=0724|title = Ghana: Administrative Division (Regions and Districts) - Population Statistics, Charts and Map}}&lt;/ref&gt; at ang [[Dormaa East District|Distrito ng Dormaa East]] na [[Wamfie]] bilang kabisera.

==Heograpiya==
Ang munisipalidad ay matatagpuan sa kanlurang bahagi ng Rehiyon ng Bono. Ito ay napapaligiran ng distrito ng Jaman South sa Hilaga at ng distrito ng Dormaa East sa silangan, ng distrito ng Asunafo at Asutifi sa timog at timog-silangan, ng Dormaa West sa kanluran at timog-kanluran at ng [[Ivory Coast]] sa kanluran at hilaga-kanluran. Ito ang kabisera ng munisipyo at matatagpuan mga 80 kilometro sa kanluran ng kabisera ng rehiyon, ang [[Sunyani]] at mga 46.3 kilometro rin mula sa [[Berekum]].

==Pangangalagang pangkalusugan==
Isang Ospital ng Distrito na &quot;Dormaa Presbyterian Hospital&quot; na itinatag noong 1955 ay matatagpuan sa Dormaa Ahenkro.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-03-28 |title=Dormaa Presbyterian Hospital Receives Support from Ghana Community in Belgium {{!}} News Ghana |url=https://newsghana.com.gh/dormaa-presbyterian-hospital-receives-support-from-ghana-community-in-belgium/ |access-date=2024-04-12 |website=News Ghana |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ghana Community in Belgium donates to Dormaa Presbyterian Hospital |url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Ghana-Community-in-Belgium-donates-to-Dormaa-Presbyterian-Hospital-733674?gallery=1 |access-date=2024-04-12 |website=GhanaWeb |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=OWUSU-ANSAH |first=FRANCIS |date=2022-07-08 |title=Minister of Health donates to Dormaa Presbyterian Hospital |url=https://thechronicle.com.gh/minister-of-health-donates-to-dormaa-presbyterian-hospital/ |access-date=2024-04-12 |website=The Ghanaian Chronicle |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

==Edukasyon==
Ang pangunahing senior high school sa lugar ay ang Dormaa Senior High School.&lt;ref name=&quot;Dormaa Senior High School&quot;&gt;{{cite web| url=https://www.vconnect.com/ghana/dormaa-senior-high-school-adikanfo-dormaa_municipal-brong_ahafo_b12533 | title=Dormaa Senior High School (ADIKANFO) | access-date=2024-02-29 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-01-31 |title=Rail Robotics Club commissioned in Dormaa Senior High School - MyJoyOnline |url=https://www.myjoyonline.com/rail-robotics-club-commissioned-in-dormaa-senior-high-school/ |access-date=2024-04-12 |website=www.myjoyonline.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=admin |date=2022-10-06 |title=Adutwum lauds academic performance of Dormaa SHS |url=https://thechronicle.com.gh/adutwum-lauds-academic-performance-of-dormaa-shs/ |access-date=2024-04-12 |website=The Ghanaian Chronicle |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; Mayroong isang teknikal na sentro ng pagsasanay na kilala bilang Dormaa Vocational Training Institute.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=12 January 2004 |title=Dormaa to benefit from STEP programme |url=https://www.modernghana.com/news/47352/dormaa-to-benefit-from-step-programme.html |access-date=12 April 2024 |website=Modern Ghana}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Japan to the aid of Dormaa centre |url=https://www.businessghana.com/ |access-date=2024-04-12 |website=BusinessGhana}}&lt;/ref&gt; Ang [[University of Energy and Natural Resources]] (kampus ng Dormaa)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-10-19 |title=UENR Dormaa Campus admits fresh students {{!}} News Ghana |url=https://newsghana.com.gh/uenr-dormaa-campus-admits-fresh-students/ |access-date=2024-04-12 |website=News Ghana |language=en-US}}&lt;/ref&gt; at ang Presbyterian Midwifery and Nursing Center ay matatagpuan din sa loob ng Dormaa Ahenkro.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dormaa Presbyterian Midwifery Training School admits 78 students |url=https://www.businessghana.com/ |access-date=2024-04-12 |website=BusinessGhana}}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Dormaa Ahenkro]]
[[Kategorya:Rehiyon ng Bono]]
[[Kategorya:Ghana]]</text>
      <sha1>inwpuw3ujrhgjjp58k74sr729ownz2i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221356</id>
      <parentid>2221355</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T12:45:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TentingZones1</username>
        <id>122212</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2221356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8597" sha1="hip002d1la50exd9rqsuskf2izbwean" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--&gt;
&lt;!-- Basic info  ----------------&gt;| official_name                   = Dormaa Ahenkro
| other_name                      = Dormaa
| native_name                     = &lt;!-- for cities whose native name is not in English --&gt;
| nickname                        = 
| settlement_type                 = [[Bayan]] &amp; Kabisera ng [[Distrito]]
| motto                           = &lt;!-- images and maps  -----------&gt;
| image_skyline                   = Dormaa Ahenkro.jpg
| imagesize                       = 240px
| image_caption                   = Tanawin ng isang pangunahing kalye sa Dormaa Ahenkro
| image_blank_emblem              = Dormaa Municipal logo.gif
| blank_emblem_type               = Dormaa Municipal logo
| blank_emblem_link               = Dormaa Municipal District
| blank_emblem_size               = 240px
| pushpin_map                     = Ghana&lt;!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --&gt;
| pushpin_label_position          = bottom
| pushpin_map_caption             = Lokasyon ng Dormaa Ahenkro sa [[Rehiyon ng Bono|Bono]]
&lt;!-- Location ------------------&gt;| subdivision_type                = Bansa
| subdivision_name                = [[Ghana]]
| subdivision_type1               = Rehiyon
| subdivision_name1               = [[Rehiyon ng Bono|Bono]]
| subdivision_type2               = District
| subdivision_name2               = [[Dormaa Municipal District|Dormaa Municipal]]
| subdivision_type3               = 
| subdivision_name3               = 
| area_blank1_sq_mi               = &lt;!-- Population   -----------------------&gt;
| population_total                =  112,111
| population_as_of                = 2020
| population_footnotes            = &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.statsghana.gov.gh/docfiles/2010_District_Report/Brong%20Ahafo/Dormaa%20Municipal.pdf |title=2010 Population &amp; Housing Census |access-date=2018-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518203659/http://www.statsghana.gov.gh/docfiles/2010_District_Report/Brong%20Ahafo/Dormaa%20Municipal.pdf |archive-date=2016-05-18 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| population_note                 = 
| population_density_urban_km2    = 
| population_density_urban_sq_mi  = 
| population_blank1_title         = Ethnicity
| population_blank1               = 
| population_blank2_title         = [[Demonym]]
| population_blank2               = &lt;!--Dormaa Ahenkroan--&gt;
| population_blank3_title         = 
| population_blank3               = 
| population_density_blank1_km2   = 
| population_density_blank1_sq_mi = &lt;!-- General information  ---------------&gt;
| timezone                        = [[Greenwich Mean Time|GMT]]
| utc_offset                      = 
| timezone_DST                    = [[Greenwich Mean Time|GMT]]
| utc_offset_DST                  = 
| coordinates                     = {{coord|7|17|N|2|53|W|region:GH|display=inline,title}}
| elevation_footnotes             = &lt;!--for references: use &lt;ref&gt; &lt;/ref&gt; tags--&gt;
| elevation_m                     = 258
| elevation_ft                    = &lt;!-- Area/postal codes &amp; others --------&gt;
| name                            = 
}}
	
Ang '''Dormaa Ahenkro''' ay isang bayan at kabisera rin ng Dormaa Tradisyonal na Area [[Dormaa Municipal District|Dormaa Municipal]] ng [[Rehiyon ng Bono]], sa [[Ghana]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=12 April 2024 |title=Dormaa District |url=http://www.dormaa.ghanadistricts.gov.gh/?arrow=dnf&amp;_=35&amp;r=10&amp;rlv=towns |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304054308/http://www.dormaa.ghanadistricts.gov.gh/?arrow=dnf&amp;_=35&amp;r=10&amp;rlv=towns |archive-date=4 March 2016 |access-date=12 April 2024 |website=dormaa.ghanadistricts.gov.gh}}&lt;/ref&gt; Ang Dormaa Ahenkro ay may makasaysayang sanggunian para sa kanilang matatapang na panginoong mandirigma. Ang Dormaa Ahenkro ay ang kabisera para sa tradisyonal na lugar ng Dormaa at nagsisilbing upuan ni Haring [[Oseadeeyo Nana Agyeman Badu II]].&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Dormaahene-outdoored-7711|title=Dormaa Hene Outdoored|date=26 July 1999|work=Ghanaweb|access-date=19 April 2018}}&lt;/ref&gt;

Ang Dorma sa kasalukuyan ay nahahati sa tatlong Distrito; ang [[Dormaa Municpal District|Munisipalidad ng Dormaa]] na Dormaa Ahenkro bilang kabisera, ang [[Dormaa West District|Distrito ng Dormaa West]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.getamap.net/maps/ghana/ghana_(general)/_nkrankwanta/|title=Nkrankwanta - Brong-Ahafo Map, Weather and Photos - Ghana: populated place - Lat:7.01944 and Long:-3.04333|website=www.getamap.net}}&lt;/ref&gt; na [[Nkrankwanta]] bilang kabisera&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.citypopulation.de/php/ghana-admin.php?adm2id=0724|title = Ghana: Administrative Division (Regions and Districts) - Population Statistics, Charts and Map}}&lt;/ref&gt; at ang [[Dormaa East District|Distrito ng Dormaa East]] na [[Wamfie]] bilang kabisera.

==Heograpiya==
Ang munisipalidad ay matatagpuan sa kanlurang bahagi ng Rehiyon ng Bono. Ito ay napapaligiran ng distrito ng Jaman South sa Hilaga at ng distrito ng Dormaa East sa silangan, ng distrito ng Asunafo at Asutifi sa timog at timog-silangan, ng Dormaa West sa kanluran at timog-kanluran at ng [[Ivory Coast]] sa kanluran at hilaga-kanluran. Ito ang kabisera ng munisipyo at matatagpuan mga 80 kilometro sa kanluran ng kabisera ng rehiyon, ang [[Sunyani]] at mga 46.3 kilometro rin mula sa [[Berekum]].

==Pangangalagang pangkalusugan==
Isang Ospital ng Distrito na &quot;Dormaa Presbyterian Hospital&quot; na itinatag noong 1955 ay matatagpuan sa Dormaa Ahenkro.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-03-28 |title=Dormaa Presbyterian Hospital Receives Support from Ghana Community in Belgium {{!}} News Ghana |url=https://newsghana.com.gh/dormaa-presbyterian-hospital-receives-support-from-ghana-community-in-belgium/ |access-date=2024-04-12 |website=News Ghana |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ghana Community in Belgium donates to Dormaa Presbyterian Hospital |url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Ghana-Community-in-Belgium-donates-to-Dormaa-Presbyterian-Hospital-733674?gallery=1 |access-date=2024-04-12 |website=GhanaWeb |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=OWUSU-ANSAH |first=FRANCIS |date=2022-07-08 |title=Minister of Health donates to Dormaa Presbyterian Hospital |url=https://thechronicle.com.gh/minister-of-health-donates-to-dormaa-presbyterian-hospital/ |access-date=2024-04-12 |website=The Ghanaian Chronicle |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

==Edukasyon==
Ang pangunahing senior high school sa lugar ay ang Dormaa Senior High School.&lt;ref name=&quot;Dormaa Senior High School&quot;&gt;{{cite web| url=https://www.vconnect.com/ghana/dormaa-senior-high-school-adikanfo-dormaa_municipal-brong_ahafo_b12533 | title=Dormaa Senior High School (ADIKANFO) | access-date=2024-02-29 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-01-31 |title=Rail Robotics Club commissioned in Dormaa Senior High School - MyJoyOnline |url=https://www.myjoyonline.com/rail-robotics-club-commissioned-in-dormaa-senior-high-school/ |access-date=2024-04-12 |website=www.myjoyonline.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=admin |date=2022-10-06 |title=Adutwum lauds academic performance of Dormaa SHS |url=https://thechronicle.com.gh/adutwum-lauds-academic-performance-of-dormaa-shs/ |access-date=2024-04-12 |website=The Ghanaian Chronicle |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; Mayroong isang teknikal na sentro ng pagsasanay na kilala bilang Dormaa Vocational Training Institute.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=12 January 2004 |title=Dormaa to benefit from STEP programme |url=https://www.modernghana.com/news/47352/dormaa-to-benefit-from-step-programme.html |access-date=12 April 2024 |website=Modern Ghana}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Japan to the aid of Dormaa centre |url=https://www.businessghana.com/ |access-date=2024-04-12 |website=BusinessGhana}}&lt;/ref&gt; Ang [[University of Energy and Natural Resources]] (kampus ng Dormaa)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-10-19 |title=UENR Dormaa Campus admits fresh students {{!}} News Ghana |url=https://newsghana.com.gh/uenr-dormaa-campus-admits-fresh-students/ |access-date=2024-04-12 |website=News Ghana |language=en-US}}&lt;/ref&gt; at ang Presbyterian Midwifery and Nursing Center ay matatagpuan din sa loob ng Dormaa Ahenkro.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dormaa Presbyterian Midwifery Training School admits 78 students |url=https://www.businessghana.com/ |access-date=2024-04-12 |website=BusinessGhana}}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Dormaa Ahenkro]]
[[Kategorya:Rehiyon ng Bono]]
[[Kategorya:Ghana]]</text>
      <sha1>hip002d1la50exd9rqsuskf2izbwean</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221470</id>
      <parentid>2221356</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T09:10:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>113521</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2221470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8801" sha1="lm77lc08fyvofl7i68bfyoxo8k0azwd" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--&gt;
&lt;!-- Basic info  ----------------&gt;| official_name                   = Dormaa Ahenkro
| other_name                      = Dormaa
| native_name                     = &lt;!-- for cities whose native name is not in English --&gt;
| nickname                        = 
| settlement_type                 = [[Bayan]] &amp; Kabisera ng [[Distrito]]
| motto                           = &lt;!-- images and maps  -----------&gt;
| image_skyline                   = Dormaa Ahenkro.jpg
| imagesize                       = 240px
| image_caption                   = Tanawin ng isang pangunahing kalye sa Dormaa Ahenkro
| image_blank_emblem              = Dormaa Municipal logo.gif
| blank_emblem_type               = Dormaa Municipal logo
| blank_emblem_link               = Dormaa Municipal District
| blank_emblem_size               = 240px
| pushpin_map                     = Ghana&lt;!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --&gt;
| pushpin_label_position          = bottom
| pushpin_map_caption             = Lokasyon ng Dormaa Ahenkro sa [[Rehiyon ng Bono|Bono]]
&lt;!-- Location ------------------&gt;| subdivision_type                = Bansa
| subdivision_name                = [[Ghana]]
| subdivision_type1               = Rehiyon
| subdivision_name1               = [[Rehiyon ng Bono|Bono]]
| subdivision_type2               = District
| subdivision_name2               = [[Dormaa Municipal District|Dormaa Municipal]]
| subdivision_type3               = 
| subdivision_name3               = 
| area_blank1_sq_mi               = &lt;!-- Population   -----------------------&gt;
| population_total                =  112,111
| population_as_of                = 2020
| population_footnotes            = &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.statsghana.gov.gh/docfiles/2010_District_Report/Brong%20Ahafo/Dormaa%20Municipal.pdf |title=2010 Population &amp; Housing Census |access-date=2018-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518203659/http://www.statsghana.gov.gh/docfiles/2010_District_Report/Brong%20Ahafo/Dormaa%20Municipal.pdf |archive-date=2016-05-18 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| population_note                 = 
| population_density_urban_km2    = 
| population_density_urban_sq_mi  = 
| population_blank1_title         = Ethnicity
| population_blank1               = 
| population_blank2_title         = [[Demonym]]
| population_blank2               = &lt;!--Dormaa Ahenkroan--&gt;
| population_blank3_title         = 
| population_blank3               = 
| population_density_blank1_km2   = 
| population_density_blank1_sq_mi = &lt;!-- General information  ---------------&gt;
| timezone                        = [[Greenwich Mean Time|GMT]]
| utc_offset                      = 
| timezone_DST                    = [[Greenwich Mean Time|GMT]]
| utc_offset_DST                  = 
| coordinates                     = {{coord|7|17|N|2|53|W|region:GH|display=inline,title}}
| elevation_footnotes             = &lt;!--for references: use &lt;ref&gt; &lt;/ref&gt; tags--&gt;
| elevation_m                     = 258
| elevation_ft                    = &lt;!-- Area/postal codes &amp; others --------&gt;
| name                            = 
}}
	
Ang '''Dormaa Ahenkro''' ay isang bayan at kabisera rin ng Dormaa Tradisyonal na Area [[Dormaa Municipal District|Dormaa Municipal]] ng [[Rehiyon ng Bono]], sa [[Ghana]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=12 April 2024 |title=Dormaa District |url=http://www.dormaa.ghanadistricts.gov.gh/?arrow=dnf&amp;_=35&amp;r=10&amp;rlv=towns |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304054308/http://www.dormaa.ghanadistricts.gov.gh/?arrow=dnf&amp;_=35&amp;r=10&amp;rlv=towns |archive-date=4 March 2016 |access-date=12 April 2024 |website=dormaa.ghanadistricts.gov.gh}}&lt;/ref&gt; Ang Dormaa Ahenkro ay may makasaysayang sanggunian para sa kanilang matatapang na panginoong mandirigma. Ang Dormaa Ahenkro ay ang kabisera para sa tradisyonal na lugar ng Dormaa at nagsisilbing upuan ni Haring [[Oseadeeyo Nana Agyeman Badu II]].&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Dormaahene-outdoored-7711|title=Dormaa Hene Outdoored|date=26 July 1999|work=Ghanaweb|access-date=19 April 2018}}&lt;/ref&gt;

Ang Dorma sa kasalukuyan ay nahahati sa tatlong Distrito; ang [[Dormaa Municpal District|Munisipalidad ng Dormaa]] na Dormaa Ahenkro bilang kabisera, ang [[Dormaa West District|Distrito ng Dormaa West]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.getamap.net/maps/ghana/ghana_(general)/_nkrankwanta/|title=Nkrankwanta - Brong-Ahafo Map, Weather and Photos - Ghana: populated place - Lat:7.01944 and Long:-3.04333|website=www.getamap.net}}&lt;/ref&gt; na [[Nkrankwanta]] bilang kabisera&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.citypopulation.de/php/ghana-admin.php?adm2id=0724|title = Ghana: Administrative Division (Regions and Districts) - Population Statistics, Charts and Map}}&lt;/ref&gt; at ang [[Dormaa East District|Distrito ng Dormaa East]] na [[Wamfie]] bilang kabisera.

==Heograpiya==
Ang munisipalidad ay matatagpuan sa kanlurang bahagi ng Rehiyon ng Bono. Ito ay napapaligiran ng distrito ng Jaman South sa Hilaga at ng distrito ng Dormaa East sa silangan, ng distrito ng Asunafo at Asutifi sa timog at timog-silangan, ng Dormaa West sa kanluran at timog-kanluran at ng [[Ivory Coast]] sa kanluran at hilaga-kanluran. Ito ang kabisera ng munisipyo at matatagpuan mga 80 kilometro sa kanluran ng kabisera ng rehiyon, ang [[Sunyani]] at mga 46.3 kilometro rin mula sa [[Berekum]].

==Pangangalagang pangkalusugan==
Isang Ospital ng Distrito na &quot;Dormaa Presbyterian Hospital&quot; na itinatag noong 1955 ay matatagpuan sa Dormaa Ahenkro.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-03-28 |title=Dormaa Presbyterian Hospital Receives Support from Ghana Community in Belgium {{!}} News Ghana |url=https://newsghana.com.gh/dormaa-presbyterian-hospital-receives-support-from-ghana-community-in-belgium/ |access-date=2024-04-12 |website=News Ghana |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ghana Community in Belgium donates to Dormaa Presbyterian Hospital |url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Ghana-Community-in-Belgium-donates-to-Dormaa-Presbyterian-Hospital-733674?gallery=1 |access-date=2024-04-12 |website=GhanaWeb |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=OWUSU-ANSAH |first=FRANCIS |date=2022-07-08 |title=Minister of Health donates to Dormaa Presbyterian Hospital |url=https://thechronicle.com.gh/minister-of-health-donates-to-dormaa-presbyterian-hospital/ |access-date=2024-04-12 |website=The Ghanaian Chronicle |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

==Edukasyon==
Ang pangunahing senior high school sa lugar ay ang Dormaa Senior High School.&lt;ref name=&quot;Dormaa Senior High School&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.vconnect.com/ghana/dormaa-senior-high-school-adikanfo-dormaa_municipal-brong_ahafo_b12533 | title=Dormaa Senior High School (ADIKANFO) | access-date=2024-02-29 | archive-date=2018-06-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180619163853/https://www.vconnect.com/ghana/dormaa-senior-high-school-adikanfo-dormaa_municipal-brong_ahafo_b12533 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-01-31 |title=Rail Robotics Club commissioned in Dormaa Senior High School - MyJoyOnline |url=https://www.myjoyonline.com/rail-robotics-club-commissioned-in-dormaa-senior-high-school/ |access-date=2024-04-12 |website=www.myjoyonline.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=admin |date=2022-10-06 |title=Adutwum lauds academic performance of Dormaa SHS |url=https://thechronicle.com.gh/adutwum-lauds-academic-performance-of-dormaa-shs/ |access-date=2024-04-12 |website=The Ghanaian Chronicle |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; Mayroong isang teknikal na sentro ng pagsasanay na kilala bilang Dormaa Vocational Training Institute.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=12 January 2004 |title=Dormaa to benefit from STEP programme |url=https://www.modernghana.com/news/47352/dormaa-to-benefit-from-step-programme.html |access-date=12 April 2024 |website=Modern Ghana}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Japan to the aid of Dormaa centre |url=https://www.businessghana.com/ |access-date=2024-04-12 |website=BusinessGhana}}&lt;/ref&gt; Ang [[University of Energy and Natural Resources]] (kampus ng Dormaa)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-10-19 |title=UENR Dormaa Campus admits fresh students {{!}} News Ghana |url=https://newsghana.com.gh/uenr-dormaa-campus-admits-fresh-students/ |access-date=2024-04-12 |website=News Ghana |language=en-US}}&lt;/ref&gt; at ang Presbyterian Midwifery and Nursing Center ay matatagpuan din sa loob ng Dormaa Ahenkro.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dormaa Presbyterian Midwifery Training School admits 78 students |url=https://www.businessghana.com/ |access-date=2024-04-12 |website=BusinessGhana}}&lt;/ref&gt;

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Dormaa Ahenkro]]
[[Kategorya:Rehiyon ng Bono]]
[[Kategorya:Ghana]]</text>
      <sha1>lm77lc08fyvofl7i68bfyoxo8k0azwd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Miss Grand International 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339255</id>
    <revision>
      <id>2221362</id>
      <timestamp>2026-08-22T14:53:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Allyriana000</username>
        <id>119761</id>
      </contributor>
      <comment>Inilikha sa pagsalin ng pahinang &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1370667289|Miss Grand International 2026]]&quot;</comment>
      <origin>2221362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27805" sha1="c7ae5s7k87mqy22qyn6171uhf4v1g3q" xml:space="preserve">
{{Infobox beauty pageant|date=10 Oktubre 2026|venue=Indiya|debuts={{Hlist|Republika ng Konggo}}|returns={{Hlist|Honduras|Iran|Moldabya|Noruwega|Rusya|Sierra Leone|Timog Sudan|Tsile|Ukranya|Urugway}}|before=[[Miss Grand International 2025|2025]]}}

Ang '''Miss Grand International 2026''' ang ika-14 na [[Miss Grand International]] pageant, na gaganapin sa Indiya, sa 10 Oktubre 2026.

Kokoronahan ni [[Emma Tiglao]] ng Pilipinas ang kaniyang kahalili sa pagtatapos ng kaganapan.

== Kaligiran ==

=== Lokasyon at petsa ===
Noong 18 Oktubre 2025, sa kasagsagan ng pangwakas na kompetisyon ng [[Miss Grand International 2025]], opisyal na inanunsyo bilang mangungunang bansa ang Indiya para sa taong 2026, at ang pangwakas na kompetisyon ay nakatakdang idaos sa Oktubre 2026, kung saan gaganapin ang mga gawain sa kompetisyon sa tatlong lungsod: [[Jaipur]], [[Agra]], at New Delhi.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 Oktubre 2025 |title=India será sede del Miss Grand International 2026, que se celebrará en octubre |trans-title=India will host Miss Grand International 2026 in October |url=https://www.eluniverso.com/entretenimiento/redes-sociales/india-sera-sede-del-miss-grand-international-2026-que-se-celebrara-en-octubre-nota/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251018150621/https://www.eluniverso.com/entretenimiento/redes-sociales/india-sera-sede-del-miss-grand-international-2026-que-se-celebrara-en-octubre-nota/ |archive-date=18 Oktubre 2025 |website=22 Agosto 2026 |publisher=El Universo |language=es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Oktubre 2025 |title=Emma Tiglao gives PH a back-to-back win at Miss Grand International 2025 |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/634219/emma-tiglao-gives-ph-its-back-to-back-win-at-miss-grand-international-2025 |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260205071546/https://entertainment.inquirer.net/634219/emma-tiglao-gives-ph-its-back-to-back-win-at-miss-grand-international-2025 |archive-date=5 Pebrero 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Prima |first=Berkat |date=25 Oktubre 2025 |title=India Bakal Jadi Tuan Rumah Miss Grand International 2026, Perdana! |trans-title=India Will Host Miss Grand International 2026 For The First Time! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/india-bakal-jadi-tuan-rumah-miss-grand-international-2026-perdana-c1c2-01-l8vsm-c9kdmk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260205071546/https://www.idntimes.com/men/ladies/india-bakal-jadi-tuan-rumah-miss-grand-international-2026-perdana-c1c2-01-l8vsm-c9kdmk |archive-date=5 Pebrero 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=IDN Times |language=id}}&lt;/ref&gt; Ang huling kompetisyon ay nakatakdang gaganapin sa 10 Oktubre 2026.

=== Pagpili ng mga kandidata ===
Sa mga kandidatang itinalaga noong Agosto 2026, dalawang kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang mga bansa/teritoryo matapos maging isang runner-up sa kanilang kompetisyong pambansa, at tatlong kandidata ang nailuklok matapos ang pag-urong ng orihinal na kandidata.


Pinalitan ni Lang Sa si Hyun-jin Kim bilang kinatawan ng Timog Korea sa hindi isiniwalat na dahilan.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=원 |first=용길 |date=23 Hulyo 2026 |title=2026 미스 인터내셔널·그랜드 코리아 성료···&quot;K-뷰티 사절단 탄생&quot; |language=ko |trans-title=2026 Miss International &amp; Grand Korea Successfully Conclude... &quot;K-Beauty Ambassadors Born&quot; |work=Seoul Finance |url=https://www.seoulfn.com/news/articleView.html?idxno=633905 |access-date=22 Agosto 2026}}&lt;/ref&gt; Lalahok dapat si Rebecca Attiogbe bilang kinatawan ng Gana sa edisyong ito.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Panassa |first=Abidé |date=21 Agosto 2025 |title=Rebecca Attiogbe, la Togolaise sacrée Miss Grand Ghana 2026 |trans-title=Rebecca Attiogbe, the Togolese crowned Miss Grand Ghana 2026 |url=https://actulome.com/rebecca-attiogbe-la-togolaise-miss-grand-ghana-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251020090524/https://actulome.com/rebecca-attiogbe-la-togolaise-miss-grand-ghana-2026/ |archive-date=20 Oktubre 2025 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Actu Lomé |language=fr}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, dahil sa pagbabago ng prangkisa sa bansang iyon, hindi makakalahok si Attiogbe sa patimpalak, at itinalaga ng bagong may-ari ng prangkisa si Adelaide Somuah Twum bilang kinatawan ng Gana.

Pinalitan ng ''first runner-up'' ng Miss Grand USA 2026 na si Victoria Oluwakotanmi ang orihinal na nagwagi na si Mekyla Li, dahil sa paglabag nito sa kaniyang kontrata.&lt;ref name=&quot;deth2026&quot;&gt;{{cite web |author=Fernando |first=Jefferson |date=20 Agosto 2026 |title=Miss Grand USA ends Mekayla Li’s reign ahead of 2026 international pageant |url=https://tribune.net.ph/2026/08/20/miss-grand-usa-ends-mekayla-lis-reign-ahead-of-2026-international-pageant |archive-url=https://web.archive.org/web/20260820120713/http://web.archive.org/screenshot/https://tribune.net.ph/2026/08/20/miss-grand-usa-ends-mekayla-lis-reign-ahead-of-2026-international-pageant |archive-date=20 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Daily Tribune |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ====
Lalahok sa unang pagkakataon ang bansang Republika ng Konggo. Babalik sa edisyong ito ang mga bansang Timog Sudan na huling sumali  noong 2017; Moldabya, Noruwega at Sierra Leone na huling sumali noong 2018; Iran at Urugway na huling sumali noong noong 2020; Ukranya na huling sumali noong 2023; at ang Honduras, Rusya, at Tsile na huling sumali noong [[Miss Grand International 2024|2024.]]

Bumitiw si Matangaro Tarabay ng Kapuluang Cook sa hindi isiniwalat na dahilan.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Melina Etches |date=3 Nobyembre 2025 |title=Spectacular finale for Miss Cook Islands 2025: High-value prizes for the top three winners |url=https://www.cookislandsnews.com/internal/national/local/culture/entertainment-national/spectacular-finale-for-miss-cook-islands-2025-high-value-prizes-for-the-top-three-winners/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260205071546/https://www.cookislandsnews.com/internal/national/local/culture/entertainment-national/spectacular-finale-for-miss-cook-islands-2025-high-value-prizes-for-the-top-three-winners/ |archive-date=5 Pebrero 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Cook Islands News |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Mga kandidata ==
Nakumpirma na ang mga sumusunod na kalahok.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 95%;&quot;
!Bansa/Teritoryo
!Kandidata
!Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}}
!Bayan
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; |{{Reference column heading}}
|-
|{{flagdeco|ALB}} [[Albanya]]
|{{Sortname|Sara|Shehu|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgalb2026&quot;&gt;{{Cite web |date=9 Pebrero 2026 |title=Sara Shehu, fituese e Miss Grand Albania 2026 |trans-title=Sara Shehu, winner of Miss Grand Albania 2026 |url=https://shqiperiapost.com/sara-shehu-fituese-e-miss-grand-albania-2026/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20260311201318/https://shqiperiapost.com/sara-shehu-fituese-e-miss-grand-albania-2026/ |archive-date=11 Marso 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Shqipëria Post |language=sq}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Tirana]]
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{Flag icon|AUS}} [[Australya]]
|{{Sortname|Cat Jane|Shepherd|nolink=1}}
|26
|[[Perth]]
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagdeco|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]]
|{{Sortname|Lady Di|Mosquera|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=30 Abril 2026 |title=Lady Di Mosquera is Miss Grand Venezuela 2026 |url=https://en.ultimasnoticias.com.ve/chevere/Lady-Di-Mosquera-is-Miss-Grand-Venezuela-2026/ |access-date=22 Agosto 2026 |website=Últimas Noticias |language=en}}&lt;/ref&gt;
|26
|Carora
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagdeco|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]]
|{{Sortname|Emoura|Phạm|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgvnm2026&quot;&gt;{{Cite news |date=1 Agosto 2026 |title=Emoura Phạm trở thành tân Miss Grand Vietnam 2026, đại diện Việt Nam tại đấu trường quốc tế |language=vi |trans-title=Emoura Phạm crowned Miss Grand Vietnam 2026, to represent Vietnam on the international stage |publisher=Thanh Niên |url=https://thanhnien.vn/nguoi-dep-lai-viet-anh-emoura-pham-dang-quang-miss-grand-vietnam-2026-185260731202437991.htm |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821202040/https://thanhnien.vn/nguoi-dep-lai-viet-anh-emoura-pham-dang-quang-miss-grand-vietnam-2026-185260731202437991.htm |archive-date=21 Agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Lungsod Ho Chi Minh]]
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagicon|BRA}} [[Brasil]]
|{{Sortname|Paula|Assunção|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgbra2026&quot;&gt;{{Cite web |date=25 Hulyo 2026 |title=Paula Assunção é confirmada como Miss Grand Brasil 2026 após indicação oficial |trans-title=Paula Assunção is confirmed as Miss Grand Brazil 2026 after official nomination. |url=https://correiodosmunicipios-al.com.br/geral/2026/07/25/194598-paula-assuncao-e-confirmada-como-miss-grand-brasil-2026-apos-indicacao-oficial |archive-url=https://web.archive.org/web/20260725200109/https://correiodosmunicipios-al.com.br/geral/2026/07/25/194598-paula-assuncao-e-confirmada-como-miss-grand-brasil-2026-apos-indicacao-oficial |archive-date=25 Hulyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Correio dos Municípios |language=pt-br}}&lt;/ref&gt;
|33
|Foz do Iguaçu
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]]
|{{Sortname|Shyare|Andrade|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgecu2026&quot;&gt;{{Cite web |last=Hidalgo |first=Kevin |date=16 Agosto 2026 |title=Shyare Andrade, srta Manabí, representará a Ecuador en el Miss Grand International |trans-title=Shyare Andrade, Miss Manabí, will represent Ecuador at Miss Grand International |url=https://www.vistazo.com/entretenimiento/2026-08-16-shyare-andrade-representara-ecuador-missgrand-international-BG11170919 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260817194508/https://www.vistazo.com/entretenimiento/2026-08-16-shyare-andrade-representara-ecuador-missgrand-international-BG11170919 |archive-date=17 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Vistazo |language=es}}&lt;/ref&gt;
|23
|Portoviejo
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]]
|{{Sortname|Valeria|Amaya|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgslv2026&quot;&gt;{{Cite web |last=Serrano |first=Oscar |date=12 Hulyo 2026 |title=¿Quién es Valeria Amaya, la nueva Miss Grand El Salvador 2026? |trans-title=Who is Valeria Amaya, the new Miss Grand El Salvador 2026? |url=https://xpot.sv/quien-es-valeria-amaya-la-nueva-miss-grand-el-salvador-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260712173214/https://xpot.sv/quien-es-valeria-amaya-la-nueva-miss-grand-el-salvador-2026/ |archive-date=12 Hulyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Xpot |language=es}}&lt;/ref&gt;
|19
|Santa Tecla
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagicon|SVK}} [[Slovakia|Eslobakya]]
|{{Sortname|Viktória|Kloknerová|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Korem |first=Kristián |date=10 Hulyo 2026 |title=Rodáčka z Pezinka Viktória Kloknerová mieri po titule do Indie |trans-title=Viktória Kloknerová, a native of Pezinok, is heading to India after winning the title |url=https://www.bratislavak.sk/clanky/14423/slovenku-caka-svetove-finale-v-indii-viktoria-kloknerova-z-pezinka-ziskala-prestizny-titul-miss-grand |access-date=22 Agosto 2026 |website=Bratislavak.sk |language=sk}}&lt;/ref&gt;
|21
|Pezinok
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagicon|SPA}} [[Espanya]]
|{{Sortname|Alba María|Ruiz|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgesp2026&quot;&gt;{{Cite web |date=14 Hunyo 2026 |title=La belleza jiennense triunfa en el Miss Grand Spain |trans-title=The beauty from Jaén triumphs in Miss Grand Spain |url=https://www.diariojaen.es/cultura/la-belleza-jiennense-triunfa-en-el-miss-grand-spain-GB11459539 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260616032146/https://www.diariojaen.es/cultura/la-belleza-jiennense-triunfa-en-el-miss-grand-spain-GB11459539 |archive-date=16 Hunyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Diario Jaén |language=es}}&lt;/ref&gt;
|22
|Baeza
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagicon|USA}} [[Miss USA|Estados Unidos]]
|{{Sortname|Victoria|Oluwakotanmi|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgusa2026&quot;&gt;{{Cite web |last=Serato |first=Arniel C. |date=21 Agosto 2026 |title=Victoria Oluwakotanmi officially becomes Miss Grand USA 2026 |url=https://www.pep.ph/news/foreign/193507/victoria-oluwakotanmi-declared-miss-grand-usa-2026-a718-20260821 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821201558/https://www.pep.ph/news/foreign/193507/victoria-oluwakotanmi-declared-miss-grand-usa-2026-a718-20260821 |archive-date=21 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Philippine Entertainment Portal |language=en}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[San Antonio, Texas|San Antonio]]
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagicon|GHA}} [[Ghana|Gana]]
|{{Sortname|Adelaide|Somuah|nolink=1}}
|29
|[[Accra]]
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagicon|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]]
|{{Sortname|Ximena|Carrillo|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mggtm2026&quot;&gt;{{Cite news |last=Acevedo Rivas |first=Josue David |date=14 Hunyo 2026 |title=Quién fueron las ganadoras del Miss Guatemala Contest 2026 |language=es |trans-title=Who were the winners of the Miss Guatemala Contest 2026? |work=Agencia Guatemalteca de Noticias |url=https://agn.gt/quien-fueron-las-ganadoras-del-miss-guatemala-contest-2026/ |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615074054/https://agn.gt/quien-fueron-las-ganadoras-del-miss-guatemala-contest-2026/ |archive-date=15 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Lungsod ng Guatemala]]
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]]
|{{Sortname|Simone|Gardner|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=9 Hulyo 2026 |title=Attorney Simone Gardner ready to represent Ja in India |url=http://jamaica-gleaner.com/article/entertainment/20260708/attorney-simone-gardner-ready-represent-ja-india |access-date=22 Agosto 2026 |website=The Gleaner |language=en}}&lt;/ref&gt;
|30
|[[Kingston, Jamaica|Kingston]]
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagicon|JPN}} [[Hapon]]
|{{Sortname|Sara|Chiba|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgjpn2026&quot;&gt;{{Cite web |date=14 Agosto 2026 |title=ミス・グランド・ジャパン2026、日本代表に千葉サラが決定！世界大会で「伝説に残る結果」を目指す |trans-title=Sara Chiba has been selected as Miss Grand Japan 2026's representative for Japan! She aims for a &quot;legendary result&quot; at the world competition. |url=https://prtimes.jp/main/html/rd/p/000000026.000088844.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20260814191939/https://prtimes.jp/main/html/rd/p/000000026.000088844.html |archive-date=14 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=PR Times |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Higashiura, Aichi|Higashiura]]
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagdeco|HON}} [[Honduras]]
|{{Sortname|Emely|Alemán|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=14 Enero 2026 |title=Emely Alemán, la bella Miss Grand Honduras 2026 |trans-title=Emely Alemán, the beautiful Miss Grand Honduras 2026 |url=https://www.laprensa.hn/fotogalerias/farandula/emely-aleman-bella-miss-grand-honduras-2026-MA28931580 |access-date=22 Agosto 2026 |website=La Prensa |language=es-HN}}&lt;/ref&gt;
|27
|Catacamas
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flag|Hong Kong}}
|{{Sortname|Xuebing|Liu|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mghkg&amp;mac2026&quot;&gt;{{Cite web |date=6 Mayo 2026 |title=2026 万国小姐港澳总决赛落幕，林旻诗斩获双冠剑指国际总决赛 |trans-title=The 2026 Miss Grand Hong Kong &amp; Macau pageant concluded, with Lin Minshi winning two crowns and setting her sights on the international finals. |url=https://cj.sina.com.cn/articles/view/5903074834/15fd9c61200101h6ys |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260603004540/https://cj.sina.com.cn/articles/view/5903074834/15fd9c61200101h6ys |archive-date=3 Hunyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Sina.com.cn |language=zh}}&lt;/ref&gt;
|27
|Kowloon
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagicon|IND}} [[Indiya]]
|{{Sortname|Lakshita|Thilagaraj|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgind2026&quot;&gt;{{Cite web |date=13 Mayo 2026 |title=Assam's Mrigashree Baruah shines as first runner-up at Miss Grand India 2026 |url=https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/assams-mrigashree-baruah-shines-as-first-runner-up-at-miss-grand-india-2026-1391048-2026-05-13 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260513124610/https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/assams-mrigashree-baruah-shines-as-first-runner-up-at-miss-grand-india-2026-1391048-2026-05-13 |archive-date=13 Mayo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Chennai]]
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagicon|INA}} [[Indonesya]]
|{{Sortname|Dilza|Salsabila|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgidn2026&quot;&gt;{{Cite web |last=Berkat Prima |date=12 Agosto 2026 |title=Hasil Lengkap Ajang Miss Grand Indonesia 2026, Juaranya dari Kepri |trans-title=Complete Results of the Miss Grand Indonesia 2026 Event, the Champion from Riau Islands |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/hasil-lengkap-ajang-miss-grand-indonesia-2026-juaranya-dari-kepri-c1c2-01-l8vsm-6mrhzj |archive-url=https://web.archive.org/web/20260812045824/http://web.archive.org/screenshot/https://www.idntimes.com/men/ladies/hasil-lengkap-ajang-miss-grand-indonesia-2026-juaranya-dari-kepri-c1c2-01-l8vsm-6mrhzj |archive-date=12 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=IDN Times |language=id}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Batam]]
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagicon|IRN}} [[Iran]]
|{{Sortname|Nina|Izadpanah|nolink=1}}
|24
|[[Teheran]]
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagicon|KAZ}} [[Kasakistan]]
|{{Sortname|Anel|Emel|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgkaz2026&quot;&gt;{{Cite web |last=Akhmetov |first=Albert |date=5 Disyembre 2025 |title=22-летняя девушка из Шымкента стала Miss Qazaqstan 2025 |trans-title=A 22-year-old girl from Shymkent became Miss Kazakhstan 2025 |url=https://www.inform.kz/ru/22-letnyaya-devushka-iz-shimkenta-stala-miss-qazaqstan-2025-d37599 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260121090358/https://www.inform.kz/ru/22-letnyaya-devushka-iz-shimkenta-stala-miss-qazaqstan-2025-d37599 |archive-date=21 Enero 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Kazinform |language=ru}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Almaty]]
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagicon|CRC}} [[Costa Rica|Kosta Rika]]
|{{Sortname|Catalina|Murillo|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Céspedes |first=Anniel |date=14 Agosto 2026 |title=Catalina Murillo es Miss Grand Costa Rica 2026 y va para India |trans-title=Catalina Murillo is Miss Grand Costa Rica 2026 and is going to India |url=https://trivisioncr.com/estilo-de-vida/catalina-murillo-es-miss-grand-costa-rica-2026-y-va-para-india/ |access-date=22 Agosto 2026 |website=Trivisión Costa Rica |language=es}}&lt;/ref&gt;
|28
|Heredia
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagicon|Cuba}} [[Cuba|Kuba]]
|{{Sortname|Alyanni|Gómez|nolink=1}}
|25
|Guanajay
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flag|Makaw}}
|{{Sortname|Minshi|Lin|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mghkg&amp;mac2026&quot; /&gt;
|23
|[[Shenzhen]]
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagicon|MLT}} [[Malta]]
|{{Sortname|Natalia|Galea|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 Abril 2026 |title=Natalia Galea tirbaħ Miss Grand Malta 2026 biex issa tirrapreżenta lil pajjiżna fl-Indja |trans-title=Natalia Galea wins Miss Grand Malta 2026 and will now represent our country in India. |url=https://one.com.mt/natalia-galea-tirbah-miss-grand-malta-2026-biex-issa-tirraprezenta-lil-pajjizna-fl-indja/ |access-date=22 Agosto 2026 |website=One Malta |language=mt}}&lt;/ref&gt;
|27
|Birkirkara
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]]
|{{Sortname|Pety|Juárez|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgmex2026&quot;&gt;{{Cite web |last=Favela |first=Fernanda |date=7 Agosto 2026 |title=La sinaloense Pety Juárez es coronada Miss Grand México 2026 |trans-title=Pety Juárez from Sinaloa is crowned Miss Grand Mexico 2026 |url=https://oem.com.mx/elsoldesinaloa/gossip/la-sinaloense-pety-juarez-es-coronada-miss-grand-mexico-2026-31468629 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260807064851/https://oem.com.mx/elsoldesinaloa/gossip/la-sinaloense-pety-juarez-es-coronada-miss-grand-mexico-2026-31468629 |archive-date=7 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |publisher=El Sol de Sinaloa |language=es}}&lt;/ref&gt;
|29
|Angostura
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagdeco|MDA}} [[Moldabya]]
|{{Sortname|Regina|Ganzenko|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgmda2026&quot;&gt;{{Cite web |date=3 Agosto 2026 |title=Cine este noua Miss Grand Moldova 2026 |trans-title=Who is the new Miss Grand Moldova 2026 |url=https://noi.md/md/showbiz/cine-este-noua-miss-grand-moldova-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260805182107/https://noi.md/md/showbiz/cine-este-noua-miss-grand-moldova-2026 |archive-date=5 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=NOI MD |language=ro}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Chișinău]]
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagdeco|PRY}} [[Paraguay|Paragway]]
|{{Sortname|Micaela|Viveros|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgpry2026&quot;&gt;{{Cite web |date=4 Mayo 2026 |title=Coronaron a la nueva Miss Grand [Paraguay] |trans-title=The new Miss Grand [Paraguay] was crowned |url=https://www.cronica.com.py/2026/05/04/coronaron-a-la-nueva-miss-grand/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260504211344/https://www.cronica.com.py/2026/05/04/coronaron-a-la-nueva-miss-grand/ |archive-date=4 Mayo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Cronica |language=es}}&lt;/ref&gt;
|21
|Pedro Juan Caballero
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagicon|PHL}} [[Miss Grand Philippines|Pilipinas]]
|{{Sortname|Angelica|Lopez}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=7 Agosto 2026 |title=Angelica Lopez from Palawan crowned Reina Filipinas Grand International |url=https://entertainment.inquirer.net/679767/angelica-lopez-from-palawan-crowned-reina-filipinas-grand-international |access-date=22 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Bataraza]]
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagdeco|COG}} [[Republika ng Congo|Republika ng Konggo]]
|Roxana Ngouadi
|24
|[[Brazzaville]]
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagdeco|DOM}} [[Republikang Dominikano]]
|{{Sortname|Keitty|Familia|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgdom2026&quot;&gt;{{Cite news |last=De Los Santo |first=Elizabeth |date=19 Hulyo 2026 |title=¡Monte Plata tiene reina! Keitty Familia es coronada Miss Grand República Dominicana 2026 |language=es |trans-title=Monte Plata has a queen! Keitty Familia is crowned Miss Grand Dominican Republic 2026 |work=Noticias Telemicro |url=https://ntelemicro.com/monte-plata-tiene-reina-keitty-familia-es-coronada-miss-grand-republica-dominicana-2026/ |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260721020319/https://ntelemicro.com/monte-plata-tiene-reina-keitty-familia-es-coronada-miss-grand-republica-dominicana-2026/ |archive-date=21 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Santo Domingo, Republikang Dominikano|Santo Domingo]]
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagdeco|CZE}} [[Republikang Tseko]]
|{{Sortname|Dominique|Alagia|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgcze2026&quot;&gt;{{Cite web |date=23 Mayo 2026 |title=Novou Miss Czech Republic 2026 se stala Lucie Pisková |trans-title=Lucie Pisková became the new Miss Czech Republic 2026 |url=https://tv.nova.cz/porad/miss-czech-republic/clanek/648492-vyhlaseni-miss-czech-republic-2026-sledujte-zive-vitezka |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260523234420/https://tv.nova.cz/porad/miss-czech-republic/clanek/648492-vyhlaseni-miss-czech-republic-2026-sledujte-zive-vitezka |archive-date=23 Mayo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Nova.cz |language=cs}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Praga]]
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagdeco|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]]
|{{Sortname|Pooja|Ghodekar|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mggrb2026&quot;&gt;{{Cite web |date=18 Agosto 2026 |title=Pooja Ghodekar, Miss Grand United Kingdom 2026, Joins Newly Crowned British Beauty Queens in Cebu |url=https://www.sunstar.com.ph/cebu/neri-newsbits-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821201855/https://www.sunstar.com.ph/cebu/neri-newsbits-10 |archive-date=21 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=SunStar Cebu |language=en}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Mumbai]]
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagdeco|SLE}} [[Sierra Leone]]
|{{Sortname|Adel Caroline|Jusu|nolink=1}}
|24
|Pujehun
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagdeco|TZA}} [[Tanzania|Tansaniya]]
|{{Sortname|Jihan|Dimack|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgtan2026&quot;&gt;{{Cite news |date=9 Agosto 2026 |title=Jihan Dimack crowned Miss Grand Tanzania 2026 |language=en |work=The Citizen |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/entertainment/jihan-dimack-crowned-miss-grand-tanzania-2026-5551684 |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260809095902/https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/entertainment/jihan-dimack-crowned-miss-grand-tanzania-2026-5551684 |archive-date=9 Agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
|30
|[[Dar es Salaam]]
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagdeco|THA}} [[Taylandiya]]
|{{Sortname|Patthama|Jitsawat|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgtha2026&quot;&gt;{{Cite web |date=28 Marso 2026 |title=ไม่พลิกโผ! 'หนิง ปัทมา' นักร้องลูกทุ่งสาว ฝ่าดราม่า คว้ามงมิสแกรนด์ไทยแลนด์ 2026 |trans-title=No surprise! 'Ning Patthama', the Thai country singer, overcame the drama to win the Miss Grand Thailand 2026 crown |url=https://www.khaosod.co.th/entertainment/news_10189583 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260328232429/https://www.khaosod.co.th/entertainment/news_10189583 |archive-date=28 Marso  2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Khaosod |language=th}}&lt;/ref&gt;
|33
|[[Lalawigan ng Surin|Surin]]
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagdeco|ZAF}} [[Timog Aprika]]
|{{Sortname|Estèe-Mari|Smit|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgzaf2026&quot;&gt;{{Cite web |last=Tleane |first=Lebo |title=Estée-Mari Smit Crowned Miss Grand South Africa 2026 |url=https://youthvillage.co.za/2026/06/estee-mari-smit-crowned-miss-grand-south-africa-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260627204840/https://youthvillage.co.za/2026/06/estee-mari-smit-crowned-miss-grand-south-africa-2026/ |archive-date=27 Hunyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Youth Village |language=en}}&lt;/ref&gt;
|18
|Roodepoort
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagdeco|UKR}} [[Ukranya]]
|{{Sortname|Maria|Kolotilo|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgukr2026&quot;&gt;{{Cite web |date=3 Oktubre 2025 |title=Детский врач из «Охматдета» победила в конкурсе «Королева Украины 2025» |trans-title=Pediatrician from &quot;Okhmatdet&quot; won the &quot;Queen of Ukraine 2025&quot; contest |url=https://www.obozrevatel.com/novosti-obschestvo/detskij-vrach-iz-ohmatdet-pobedila-v-konkurse-koroleva-ukrainyi-2025.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20260311202254/https://www.obozrevatel.com/novosti-obschestvo/detskij-vrach-iz-ohmatdet-pobedila-v-konkurse-koroleva-ukrainyi-2025.htm |archive-date=11 Marso 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Oboz.ua}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Kyiv]]
| align=&quot;center&quot; |
|-
|{{flagdeco|URU}} [[Uruguay|Urugway]]
|{{Sortname|Francie|Millan|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgury2026&quot;&gt;{{Cite web |date=17 Agosto 2026 |title=Hija de sanduceros, Francie Millan, fue electa Miss Grand Uruguay |trans-title=Francie Millan, daughter of parents from Paysandú, was elected Miss Grand Uruguay |url=https://www.eltelegrafo.com/2026/08/hija-de-sanduceros-francie-millan-fue-electa-miss-grand-uruguay/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260818094906/https://www.eltelegrafo.com/2026/08/hija-de-sanduceros-francie-millan-fue-electa-miss-grand-uruguay/ |archive-date=18 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=El Telégrafo |language=es}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[New Orleans]]
| align=&quot;center&quot; |
|}

== Mga tala ==
{{Notelist}}

== Mga sanggunian ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Reflist}}

== Panlabas na kawing ==

* [https://missgrandinternational.com Opisyal na website ng Miss Grand International]
{{Miss Grand International}}</text>
      <sha1>c7ae5s7k87mqy22qyn6171uhf4v1g3q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221364</id>
      <parentid>2221362</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:55:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Allyriana000</username>
        <id>119761</id>
      </contributor>
      <origin>2221364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27020" sha1="gsmth8pw8v2ao7v05rrtltyijbx2lpi" xml:space="preserve">
{{Infobox beauty pageant|date=10 Oktubre 2026|venue=Indiya|debuts={{Hlist|Republika ng Konggo}}|returns={{Hlist|Honduras|Iran|Moldabya|Noruwega|Rusya|Sierra Leone|Timog Sudan|Tsile|Ukranya|Urugway}}|before=[[Miss Grand International 2025|2025]]}}

Ang '''Miss Grand International 2026''' ang ika-14 na [[Miss Grand International]] pageant, na gaganapin sa Indiya, sa 10 Oktubre 2026.

Kokoronahan ni [[Emma Tiglao]] ng Pilipinas ang kaniyang kahalili sa pagtatapos ng kaganapan.

== Kaligiran ==

=== Lokasyon at petsa ===
Noong 18 Oktubre 2025, sa kasagsagan ng pangwakas na kompetisyon ng [[Miss Grand International 2025]], opisyal na inanunsyo bilang mangungunang bansa ang Indiya para sa taong 2026, at ang pangwakas na kompetisyon ay nakatakdang idaos sa Oktubre 2026, kung saan gaganapin ang mga gawain sa kompetisyon sa tatlong lungsod: [[Jaipur]], [[Agra]], at New Delhi.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 Oktubre 2025 |title=India será sede del Miss Grand International 2026, que se celebrará en octubre |trans-title=India will host Miss Grand International 2026 in October |url=https://www.eluniverso.com/entretenimiento/redes-sociales/india-sera-sede-del-miss-grand-international-2026-que-se-celebrara-en-octubre-nota/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251018150621/https://www.eluniverso.com/entretenimiento/redes-sociales/india-sera-sede-del-miss-grand-international-2026-que-se-celebrara-en-octubre-nota/ |archive-date=18 Oktubre 2025 |website=22 Agosto 2026 |publisher=El Universo |language=es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Oktubre 2025 |title=Emma Tiglao gives PH a back-to-back win at Miss Grand International 2025 |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/634219/emma-tiglao-gives-ph-its-back-to-back-win-at-miss-grand-international-2025 |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260205071546/https://entertainment.inquirer.net/634219/emma-tiglao-gives-ph-its-back-to-back-win-at-miss-grand-international-2025 |archive-date=5 Pebrero 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Prima |first=Berkat |date=25 Oktubre 2025 |title=India Bakal Jadi Tuan Rumah Miss Grand International 2026, Perdana! |trans-title=India Will Host Miss Grand International 2026 For The First Time! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/india-bakal-jadi-tuan-rumah-miss-grand-international-2026-perdana-c1c2-01-l8vsm-c9kdmk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260205071546/https://www.idntimes.com/men/ladies/india-bakal-jadi-tuan-rumah-miss-grand-international-2026-perdana-c1c2-01-l8vsm-c9kdmk |archive-date=5 Pebrero 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=IDN Times |language=id}}&lt;/ref&gt; Ang huling kompetisyon ay nakatakdang gaganapin sa 10 Oktubre 2026.

=== Pagpili ng mga kandidata ===
Sa mga kandidatang itinalaga noong Agosto 2026, dalawang kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang mga bansa/teritoryo matapos maging isang runner-up sa kanilang kompetisyong pambansa, at tatlong kandidata ang nailuklok matapos ang pag-urong ng orihinal na kandidata.


Pinalitan ni Lang Sa si Hyun-jin Kim bilang kinatawan ng Timog Korea sa hindi isiniwalat na dahilan.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=원 |first=용길 |date=23 Hulyo 2026 |title=2026 미스 인터내셔널·그랜드 코리아 성료···&quot;K-뷰티 사절단 탄생&quot; |language=ko |trans-title=2026 Miss International &amp; Grand Korea Successfully Conclude... &quot;K-Beauty Ambassadors Born&quot; |work=Seoul Finance |url=https://www.seoulfn.com/news/articleView.html?idxno=633905 |access-date=22 Agosto 2026}}&lt;/ref&gt; Lalahok dapat si Rebecca Attiogbe bilang kinatawan ng Gana sa edisyong ito.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Panassa |first=Abidé |date=21 Agosto 2025 |title=Rebecca Attiogbe, la Togolaise sacrée Miss Grand Ghana 2026 |trans-title=Rebecca Attiogbe, the Togolese crowned Miss Grand Ghana 2026 |url=https://actulome.com/rebecca-attiogbe-la-togolaise-miss-grand-ghana-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251020090524/https://actulome.com/rebecca-attiogbe-la-togolaise-miss-grand-ghana-2026/ |archive-date=20 Oktubre 2025 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Actu Lomé |language=fr}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, dahil sa pagbabago ng prangkisa sa bansang iyon, hindi makakalahok si Attiogbe sa patimpalak, at itinalaga ng bagong may-ari ng prangkisa si Adelaide Somuah Twum bilang kinatawan ng Gana.

Pinalitan ng ''first runner-up'' ng Miss Grand USA 2026 na si Victoria Oluwakotanmi ang orihinal na nagwagi na si Mekyla Li, dahil sa paglabag nito sa kaniyang kontrata.&lt;ref name=&quot;deth2026&quot;&gt;{{cite web |author=Fernando |first=Jefferson |date=20 Agosto 2026 |title=Miss Grand USA ends Mekayla Li’s reign ahead of 2026 international pageant |url=https://tribune.net.ph/2026/08/20/miss-grand-usa-ends-mekayla-lis-reign-ahead-of-2026-international-pageant |archive-url=https://web.archive.org/web/20260820120713/http://web.archive.org/screenshot/https://tribune.net.ph/2026/08/20/miss-grand-usa-ends-mekayla-lis-reign-ahead-of-2026-international-pageant |archive-date=20 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Daily Tribune |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ====
Lalahok sa unang pagkakataon ang bansang Republika ng Konggo. Babalik sa edisyong ito ang mga bansang Timog Sudan na huling sumali  noong 2017; Moldabya, Noruwega at Sierra Leone na huling sumali noong 2018; Iran at Urugway na huling sumali noong noong 2020; Ukranya na huling sumali noong 2023; at ang Honduras, Rusya, at Tsile na huling sumali noong [[Miss Grand International 2024|2024.]]

Bumitiw si Matangaro Tarabay ng Kapuluang Cook sa hindi isiniwalat na dahilan.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Melina Etches |date=3 Nobyembre 2025 |title=Spectacular finale for Miss Cook Islands 2025: High-value prizes for the top three winners |url=https://www.cookislandsnews.com/internal/national/local/culture/entertainment-national/spectacular-finale-for-miss-cook-islands-2025-high-value-prizes-for-the-top-three-winners/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260205071546/https://www.cookislandsnews.com/internal/national/local/culture/entertainment-national/spectacular-finale-for-miss-cook-islands-2025-high-value-prizes-for-the-top-three-winners/ |archive-date=5 Pebrero 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Cook Islands News |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Mga kandidata ==
Nakumpirma na ang mga sumusunod na kalahok.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 95%;&quot;
!Bansa/Teritoryo
!Kandidata
!Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}}
!Bayan
|-
|{{flagdeco|ALB}} [[Albanya]]
|{{Sortname|Sara|Shehu|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgalb2026&quot;&gt;{{Cite web |date=9 Pebrero 2026 |title=Sara Shehu, fituese e Miss Grand Albania 2026 |trans-title=Sara Shehu, winner of Miss Grand Albania 2026 |url=https://shqiperiapost.com/sara-shehu-fituese-e-miss-grand-albania-2026/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20260311201318/https://shqiperiapost.com/sara-shehu-fituese-e-miss-grand-albania-2026/ |archive-date=11 Marso 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Shqipëria Post |language=sq}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Tirana]]
|-
|{{Flag icon|AUS}} [[Australya]]
|{{Sortname|Cat Jane|Shepherd|nolink=1}}
|26
|[[Perth]]
|-
|{{flagdeco|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]]
|{{Sortname|Lady Di|Mosquera|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=30 Abril 2026 |title=Lady Di Mosquera is Miss Grand Venezuela 2026 |url=https://en.ultimasnoticias.com.ve/chevere/Lady-Di-Mosquera-is-Miss-Grand-Venezuela-2026/ |access-date=22 Agosto 2026 |website=Últimas Noticias |language=en}}&lt;/ref&gt;
|26
|Carora
|-
|{{flagdeco|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]]
|{{Sortname|Emoura|Phạm|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgvnm2026&quot;&gt;{{Cite news |date=1 Agosto 2026 |title=Emoura Phạm trở thành tân Miss Grand Vietnam 2026, đại diện Việt Nam tại đấu trường quốc tế |language=vi |trans-title=Emoura Phạm crowned Miss Grand Vietnam 2026, to represent Vietnam on the international stage |publisher=Thanh Niên |url=https://thanhnien.vn/nguoi-dep-lai-viet-anh-emoura-pham-dang-quang-miss-grand-vietnam-2026-185260731202437991.htm |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821202040/https://thanhnien.vn/nguoi-dep-lai-viet-anh-emoura-pham-dang-quang-miss-grand-vietnam-2026-185260731202437991.htm |archive-date=21 Agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Lungsod Ho Chi Minh]]
|-
|{{flagicon|BRA}} [[Brasil]]
|{{Sortname|Paula|Assunção|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgbra2026&quot;&gt;{{Cite web |date=25 Hulyo 2026 |title=Paula Assunção é confirmada como Miss Grand Brasil 2026 após indicação oficial |trans-title=Paula Assunção is confirmed as Miss Grand Brazil 2026 after official nomination. |url=https://correiodosmunicipios-al.com.br/geral/2026/07/25/194598-paula-assuncao-e-confirmada-como-miss-grand-brasil-2026-apos-indicacao-oficial |archive-url=https://web.archive.org/web/20260725200109/https://correiodosmunicipios-al.com.br/geral/2026/07/25/194598-paula-assuncao-e-confirmada-como-miss-grand-brasil-2026-apos-indicacao-oficial |archive-date=25 Hulyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Correio dos Municípios |language=pt-br}}&lt;/ref&gt;
|33
|Foz do Iguaçu
|-
|{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]]
|{{Sortname|Shyare|Andrade|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgecu2026&quot;&gt;{{Cite web |last=Hidalgo |first=Kevin |date=16 Agosto 2026 |title=Shyare Andrade, srta Manabí, representará a Ecuador en el Miss Grand International |trans-title=Shyare Andrade, Miss Manabí, will represent Ecuador at Miss Grand International |url=https://www.vistazo.com/entretenimiento/2026-08-16-shyare-andrade-representara-ecuador-missgrand-international-BG11170919 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260817194508/https://www.vistazo.com/entretenimiento/2026-08-16-shyare-andrade-representara-ecuador-missgrand-international-BG11170919 |archive-date=17 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Vistazo |language=es}}&lt;/ref&gt;
|23
|Portoviejo
|-
|{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]]
|{{Sortname|Valeria|Amaya|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgslv2026&quot;&gt;{{Cite web |last=Serrano |first=Oscar |date=12 Hulyo 2026 |title=¿Quién es Valeria Amaya, la nueva Miss Grand El Salvador 2026? |trans-title=Who is Valeria Amaya, the new Miss Grand El Salvador 2026? |url=https://xpot.sv/quien-es-valeria-amaya-la-nueva-miss-grand-el-salvador-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260712173214/https://xpot.sv/quien-es-valeria-amaya-la-nueva-miss-grand-el-salvador-2026/ |archive-date=12 Hulyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Xpot |language=es}}&lt;/ref&gt;
|19
|Santa Tecla
|-
|{{flagicon|SVK}} [[Slovakia|Eslobakya]]
|{{Sortname|Viktória|Kloknerová|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Korem |first=Kristián |date=10 Hulyo 2026 |title=Rodáčka z Pezinka Viktória Kloknerová mieri po titule do Indie |trans-title=Viktória Kloknerová, a native of Pezinok, is heading to India after winning the title |url=https://www.bratislavak.sk/clanky/14423/slovenku-caka-svetove-finale-v-indii-viktoria-kloknerova-z-pezinka-ziskala-prestizny-titul-miss-grand |access-date=22 Agosto 2026 |website=Bratislavak.sk |language=sk}}&lt;/ref&gt;
|21
|Pezinok
|-
|{{flagicon|SPA}} [[Espanya]]
|{{Sortname|Alba María|Ruiz|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgesp2026&quot;&gt;{{Cite web |date=14 Hunyo 2026 |title=La belleza jiennense triunfa en el Miss Grand Spain |trans-title=The beauty from Jaén triumphs in Miss Grand Spain |url=https://www.diariojaen.es/cultura/la-belleza-jiennense-triunfa-en-el-miss-grand-spain-GB11459539 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260616032146/https://www.diariojaen.es/cultura/la-belleza-jiennense-triunfa-en-el-miss-grand-spain-GB11459539 |archive-date=16 Hunyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Diario Jaén |language=es}}&lt;/ref&gt;
|22
|Baeza
|-
|{{flagicon|USA}} [[Miss USA|Estados Unidos]]
|{{Sortname|Victoria|Oluwakotanmi|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgusa2026&quot;&gt;{{Cite web |last=Serato |first=Arniel C. |date=21 Agosto 2026 |title=Victoria Oluwakotanmi officially becomes Miss Grand USA 2026 |url=https://www.pep.ph/news/foreign/193507/victoria-oluwakotanmi-declared-miss-grand-usa-2026-a718-20260821 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821201558/https://www.pep.ph/news/foreign/193507/victoria-oluwakotanmi-declared-miss-grand-usa-2026-a718-20260821 |archive-date=21 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Philippine Entertainment Portal |language=en}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[San Antonio, Texas|San Antonio]]
|-
|{{flagicon|GHA}} [[Ghana|Gana]]
|{{Sortname|Adelaide|Somuah|nolink=1}}
|29
|[[Accra]]
|-
|{{flagicon|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]]
|{{Sortname|Ximena|Carrillo|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mggtm2026&quot;&gt;{{Cite news |last=Acevedo Rivas |first=Josue David |date=14 Hunyo 2026 |title=Quién fueron las ganadoras del Miss Guatemala Contest 2026 |language=es |trans-title=Who were the winners of the Miss Guatemala Contest 2026? |work=Agencia Guatemalteca de Noticias |url=https://agn.gt/quien-fueron-las-ganadoras-del-miss-guatemala-contest-2026/ |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615074054/https://agn.gt/quien-fueron-las-ganadoras-del-miss-guatemala-contest-2026/ |archive-date=15 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Lungsod ng Guatemala]]
|-
|{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]]
|{{Sortname|Simone|Gardner|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=9 Hulyo 2026 |title=Attorney Simone Gardner ready to represent Ja in India |url=http://jamaica-gleaner.com/article/entertainment/20260708/attorney-simone-gardner-ready-represent-ja-india |access-date=22 Agosto 2026 |website=The Gleaner |language=en}}&lt;/ref&gt;
|30
|[[Kingston, Jamaica|Kingston]]
|-
|{{flagicon|JPN}} [[Hapon]]
|{{Sortname|Sara|Chiba|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgjpn2026&quot;&gt;{{Cite web |date=14 Agosto 2026 |title=ミス・グランド・ジャパン2026、日本代表に千葉サラが決定！世界大会で「伝説に残る結果」を目指す |trans-title=Sara Chiba has been selected as Miss Grand Japan 2026's representative for Japan! She aims for a &quot;legendary result&quot; at the world competition. |url=https://prtimes.jp/main/html/rd/p/000000026.000088844.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20260814191939/https://prtimes.jp/main/html/rd/p/000000026.000088844.html |archive-date=14 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=PR Times |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Higashiura, Aichi|Higashiura]]
|-
|{{flagdeco|HON}} [[Honduras]]
|{{Sortname|Emely|Alemán|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=14 Enero 2026 |title=Emely Alemán, la bella Miss Grand Honduras 2026 |trans-title=Emely Alemán, the beautiful Miss Grand Honduras 2026 |url=https://www.laprensa.hn/fotogalerias/farandula/emely-aleman-bella-miss-grand-honduras-2026-MA28931580 |access-date=22 Agosto 2026 |website=La Prensa |language=es-HN}}&lt;/ref&gt;
|27
|Catacamas
|-
|{{flag|Hong Kong}}
|{{Sortname|Xuebing|Liu|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mghkg&amp;mac2026&quot;&gt;{{Cite web |date=6 Mayo 2026 |title=2026 万国小姐港澳总决赛落幕，林旻诗斩获双冠剑指国际总决赛 |trans-title=The 2026 Miss Grand Hong Kong &amp; Macau pageant concluded, with Lin Minshi winning two crowns and setting her sights on the international finals. |url=https://cj.sina.com.cn/articles/view/5903074834/15fd9c61200101h6ys |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260603004540/https://cj.sina.com.cn/articles/view/5903074834/15fd9c61200101h6ys |archive-date=3 Hunyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Sina.com.cn |language=zh}}&lt;/ref&gt;
|27
|Kowloon
|-
|{{flagicon|IND}} [[Indiya]]
|{{Sortname|Lakshita|Thilagaraj|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgind2026&quot;&gt;{{Cite web |date=13 Mayo 2026 |title=Assam's Mrigashree Baruah shines as first runner-up at Miss Grand India 2026 |url=https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/assams-mrigashree-baruah-shines-as-first-runner-up-at-miss-grand-india-2026-1391048-2026-05-13 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260513124610/https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/assams-mrigashree-baruah-shines-as-first-runner-up-at-miss-grand-india-2026-1391048-2026-05-13 |archive-date=13 Mayo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Chennai]]
|-
|{{flagicon|INA}} [[Indonesya]]
|{{Sortname|Dilza|Salsabila|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgidn2026&quot;&gt;{{Cite web |last=Berkat Prima |date=12 Agosto 2026 |title=Hasil Lengkap Ajang Miss Grand Indonesia 2026, Juaranya dari Kepri |trans-title=Complete Results of the Miss Grand Indonesia 2026 Event, the Champion from Riau Islands |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/hasil-lengkap-ajang-miss-grand-indonesia-2026-juaranya-dari-kepri-c1c2-01-l8vsm-6mrhzj |archive-url=https://web.archive.org/web/20260812045824/http://web.archive.org/screenshot/https://www.idntimes.com/men/ladies/hasil-lengkap-ajang-miss-grand-indonesia-2026-juaranya-dari-kepri-c1c2-01-l8vsm-6mrhzj |archive-date=12 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=IDN Times |language=id}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Batam]]
|-
|{{flagicon|IRN}} [[Iran]]
|{{Sortname|Nina|Izadpanah|nolink=1}}
|24
|[[Teheran]]
|-
|{{flagicon|KAZ}} [[Kasakistan]]
|{{Sortname|Anel|Emel|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgkaz2026&quot;&gt;{{Cite web |last=Akhmetov |first=Albert |date=5 Disyembre 2025 |title=22-летняя девушка из Шымкента стала Miss Qazaqstan 2025 |trans-title=A 22-year-old girl from Shymkent became Miss Kazakhstan 2025 |url=https://www.inform.kz/ru/22-letnyaya-devushka-iz-shimkenta-stala-miss-qazaqstan-2025-d37599 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260121090358/https://www.inform.kz/ru/22-letnyaya-devushka-iz-shimkenta-stala-miss-qazaqstan-2025-d37599 |archive-date=21 Enero 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Kazinform |language=ru}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Almaty]]
|-
|{{flagicon|CRC}} [[Costa Rica|Kosta Rika]]
|{{Sortname|Catalina|Murillo|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Céspedes |first=Anniel |date=14 Agosto 2026 |title=Catalina Murillo es Miss Grand Costa Rica 2026 y va para India |trans-title=Catalina Murillo is Miss Grand Costa Rica 2026 and is going to India |url=https://trivisioncr.com/estilo-de-vida/catalina-murillo-es-miss-grand-costa-rica-2026-y-va-para-india/ |access-date=22 Agosto 2026 |website=Trivisión Costa Rica |language=es}}&lt;/ref&gt;
|28
|Heredia
|-
|{{flagicon|Cuba}} [[Cuba|Kuba]]
|{{Sortname|Alyanni|Gómez|nolink=1}}
|25
|Guanajay
|-
|{{flag|Makaw}}
|{{Sortname|Minshi|Lin|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mghkg&amp;mac2026&quot; /&gt;
|23
|[[Shenzhen]]
|-
|{{flagicon|MLT}} [[Malta]]
|{{Sortname|Natalia|Galea|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 Abril 2026 |title=Natalia Galea tirbaħ Miss Grand Malta 2026 biex issa tirrapreżenta lil pajjiżna fl-Indja |trans-title=Natalia Galea wins Miss Grand Malta 2026 and will now represent our country in India. |url=https://one.com.mt/natalia-galea-tirbah-miss-grand-malta-2026-biex-issa-tirraprezenta-lil-pajjizna-fl-indja/ |access-date=22 Agosto 2026 |website=One Malta |language=mt}}&lt;/ref&gt;
|27
|Birkirkara
|-
|{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]]
|{{Sortname|Pety|Juárez|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgmex2026&quot;&gt;{{Cite web |last=Favela |first=Fernanda |date=7 Agosto 2026 |title=La sinaloense Pety Juárez es coronada Miss Grand México 2026 |trans-title=Pety Juárez from Sinaloa is crowned Miss Grand Mexico 2026 |url=https://oem.com.mx/elsoldesinaloa/gossip/la-sinaloense-pety-juarez-es-coronada-miss-grand-mexico-2026-31468629 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260807064851/https://oem.com.mx/elsoldesinaloa/gossip/la-sinaloense-pety-juarez-es-coronada-miss-grand-mexico-2026-31468629 |archive-date=7 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |publisher=El Sol de Sinaloa |language=es}}&lt;/ref&gt;
|29
|Angostura
|-
|{{flagdeco|MDA}} [[Moldabya]]
|{{Sortname|Regina|Ganzenko|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgmda2026&quot;&gt;{{Cite web |date=3 Agosto 2026 |title=Cine este noua Miss Grand Moldova 2026 |trans-title=Who is the new Miss Grand Moldova 2026 |url=https://noi.md/md/showbiz/cine-este-noua-miss-grand-moldova-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260805182107/https://noi.md/md/showbiz/cine-este-noua-miss-grand-moldova-2026 |archive-date=5 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=NOI MD |language=ro}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Chișinău]]
|-
|{{flagdeco|PRY}} [[Paraguay|Paragway]]
|{{Sortname|Micaela|Viveros|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgpry2026&quot;&gt;{{Cite web |date=4 Mayo 2026 |title=Coronaron a la nueva Miss Grand [Paraguay] |trans-title=The new Miss Grand [Paraguay] was crowned |url=https://www.cronica.com.py/2026/05/04/coronaron-a-la-nueva-miss-grand/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260504211344/https://www.cronica.com.py/2026/05/04/coronaron-a-la-nueva-miss-grand/ |archive-date=4 Mayo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Cronica |language=es}}&lt;/ref&gt;
|21
|Pedro Juan Caballero
|-
|{{flagicon|PHL}} [[Miss Grand Philippines|Pilipinas]]
|{{Sortname|Angelica|Lopez}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=7 Agosto 2026 |title=Angelica Lopez from Palawan crowned Reina Filipinas Grand International |url=https://entertainment.inquirer.net/679767/angelica-lopez-from-palawan-crowned-reina-filipinas-grand-international |access-date=22 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Bataraza]]
|-
|{{flagdeco|COG}} [[Republika ng Congo|Republika ng Konggo]]
|Roxana Ngouadi
|24
|[[Brazzaville]]
|-
|{{flagdeco|DOM}} [[Republikang Dominikano]]
|{{Sortname|Keitty|Familia|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgdom2026&quot;&gt;{{Cite news |last=De Los Santo |first=Elizabeth |date=19 Hulyo 2026 |title=¡Monte Plata tiene reina! Keitty Familia es coronada Miss Grand República Dominicana 2026 |language=es |trans-title=Monte Plata has a queen! Keitty Familia is crowned Miss Grand Dominican Republic 2026 |work=Noticias Telemicro |url=https://ntelemicro.com/monte-plata-tiene-reina-keitty-familia-es-coronada-miss-grand-republica-dominicana-2026/ |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260721020319/https://ntelemicro.com/monte-plata-tiene-reina-keitty-familia-es-coronada-miss-grand-republica-dominicana-2026/ |archive-date=21 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Santo Domingo, Republikang Dominikano|Santo Domingo]]
|-
|{{flagdeco|CZE}} [[Republikang Tseko]]
|{{Sortname|Dominique|Alagia|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgcze2026&quot;&gt;{{Cite web |date=23 Mayo 2026 |title=Novou Miss Czech Republic 2026 se stala Lucie Pisková |trans-title=Lucie Pisková became the new Miss Czech Republic 2026 |url=https://tv.nova.cz/porad/miss-czech-republic/clanek/648492-vyhlaseni-miss-czech-republic-2026-sledujte-zive-vitezka |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260523234420/https://tv.nova.cz/porad/miss-czech-republic/clanek/648492-vyhlaseni-miss-czech-republic-2026-sledujte-zive-vitezka |archive-date=23 Mayo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Nova.cz |language=cs}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Praga]]
|-
|{{flagdeco|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]]
|{{Sortname|Pooja|Ghodekar|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mggrb2026&quot;&gt;{{Cite web |date=18 Agosto 2026 |title=Pooja Ghodekar, Miss Grand United Kingdom 2026, Joins Newly Crowned British Beauty Queens in Cebu |url=https://www.sunstar.com.ph/cebu/neri-newsbits-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821201855/https://www.sunstar.com.ph/cebu/neri-newsbits-10 |archive-date=21 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=SunStar Cebu |language=en}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Mumbai]]
|-
|{{flagdeco|SLE}} [[Sierra Leone]]
|{{Sortname|Adel Caroline|Jusu|nolink=1}}
|24
|Pujehun
|-
|{{flagdeco|TZA}} [[Tanzania|Tansaniya]]
|{{Sortname|Jihan|Dimack|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgtan2026&quot;&gt;{{Cite news |date=9 Agosto 2026 |title=Jihan Dimack crowned Miss Grand Tanzania 2026 |language=en |work=The Citizen |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/entertainment/jihan-dimack-crowned-miss-grand-tanzania-2026-5551684 |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260809095902/https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/entertainment/jihan-dimack-crowned-miss-grand-tanzania-2026-5551684 |archive-date=9 Agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
|30
|[[Dar es Salaam]]
|-
|{{flagdeco|THA}} [[Taylandiya]]
|{{Sortname|Patthama|Jitsawat|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgtha2026&quot;&gt;{{Cite web |date=28 Marso 2026 |title=ไม่พลิกโผ! 'หนิง ปัทมา' นักร้องลูกทุ่งสาว ฝ่าดราม่า คว้ามงมิสแกรนด์ไทยแลนด์ 2026 |trans-title=No surprise! 'Ning Patthama', the Thai country singer, overcame the drama to win the Miss Grand Thailand 2026 crown |url=https://www.khaosod.co.th/entertainment/news_10189583 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260328232429/https://www.khaosod.co.th/entertainment/news_10189583 |archive-date=28 Marso  2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Khaosod |language=th}}&lt;/ref&gt;
|33
|[[Lalawigan ng Surin|Surin]]
|-
|{{flagdeco|ZAF}} [[Timog Aprika]]
|{{Sortname|Estèe-Mari|Smit|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgzaf2026&quot;&gt;{{Cite web |last=Tleane |first=Lebo |title=Estée-Mari Smit Crowned Miss Grand South Africa 2026 |url=https://youthvillage.co.za/2026/06/estee-mari-smit-crowned-miss-grand-south-africa-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260627204840/https://youthvillage.co.za/2026/06/estee-mari-smit-crowned-miss-grand-south-africa-2026/ |archive-date=27 Hunyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Youth Village |language=en}}&lt;/ref&gt;
|18
|Roodepoort
|-
|{{flagdeco|UKR}} [[Ukranya]]
|{{Sortname|Maria|Kolotilo|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgukr2026&quot;&gt;{{Cite web |date=3 Oktubre 2025 |title=Детский врач из «Охматдета» победила в конкурсе «Королева Украины 2025» |trans-title=Pediatrician from &quot;Okhmatdet&quot; won the &quot;Queen of Ukraine 2025&quot; contest |url=https://www.obozrevatel.com/novosti-obschestvo/detskij-vrach-iz-ohmatdet-pobedila-v-konkurse-koroleva-ukrainyi-2025.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20260311202254/https://www.obozrevatel.com/novosti-obschestvo/detskij-vrach-iz-ohmatdet-pobedila-v-konkurse-koroleva-ukrainyi-2025.htm |archive-date=11 Marso 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Oboz.ua}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Kyiv]]
|-
|{{flagdeco|URU}} [[Uruguay|Urugway]]
|{{Sortname|Francie|Millan|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgury2026&quot;&gt;{{Cite web |date=17 Agosto 2026 |title=Hija de sanduceros, Francie Millan, fue electa Miss Grand Uruguay |trans-title=Francie Millan, daughter of parents from Paysandú, was elected Miss Grand Uruguay |url=https://www.eltelegrafo.com/2026/08/hija-de-sanduceros-francie-millan-fue-electa-miss-grand-uruguay/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260818094906/https://www.eltelegrafo.com/2026/08/hija-de-sanduceros-francie-millan-fue-electa-miss-grand-uruguay/ |archive-date=18 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=El Telégrafo |language=es}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[New Orleans]]
|}

== Mga tala ==
{{Notelist}}

== Mga sanggunian ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Reflist}}

== Panlabas na kawing ==

* [https://missgrandinternational.com Opisyal na website ng Miss Grand International]
{{Miss Grand International}}</text>
      <sha1>gsmth8pw8v2ao7v05rrtltyijbx2lpi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221365</id>
      <parentid>2221364</parentid>
      <timestamp>2026-08-22T14:55:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Allyriana000</username>
        <id>119761</id>
      </contributor>
      <origin>2221365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27018" sha1="hq11edu43dqprg8vtxa6tzf9o3orzdy" xml:space="preserve">
{{Infobox beauty pageant|date=10 Oktubre 2026|venue=Indiya|debuts={{Hlist|Republika ng Konggo}}|returns={{Hlist|Honduras|Iran|Moldabya|Noruwega|Rusya|Sierra Leone|Timog Sudan|Tsile|Ukranya|Urugway}}|before=[[Miss Grand International 2025|2025]]}}

Ang '''Miss Grand International 2026''' ang ika-14 na [[Miss Grand International]] pageant, na gaganapin sa Indiya, sa 10 Oktubre 2026.

Kokoronahan ni [[Emma Tiglao]] ng Pilipinas ang kaniyang kahalili sa pagtatapos ng kaganapan.

== Kaligiran ==

=== Lokasyon at petsa ===
Noong 18 Oktubre 2025, sa kasagsagan ng pangwakas na kompetisyon ng [[Miss Grand International 2025]], opisyal na inanunsyo bilang mangungunang bansa ang Indiya para sa taong 2026, at ang pangwakas na kompetisyon ay nakatakdang idaos sa Oktubre 2026, kung saan gaganapin ang mga gawain sa kompetisyon sa tatlong lungsod: [[Jaipur]], [[Agra]], at New Delhi.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 Oktubre 2025 |title=India será sede del Miss Grand International 2026, que se celebrará en octubre |trans-title=India will host Miss Grand International 2026 in October |url=https://www.eluniverso.com/entretenimiento/redes-sociales/india-sera-sede-del-miss-grand-international-2026-que-se-celebrara-en-octubre-nota/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251018150621/https://www.eluniverso.com/entretenimiento/redes-sociales/india-sera-sede-del-miss-grand-international-2026-que-se-celebrara-en-octubre-nota/ |archive-date=18 Oktubre 2025 |website=22 Agosto 2026 |publisher=El Universo |language=es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Oktubre 2025 |title=Emma Tiglao gives PH a back-to-back win at Miss Grand International 2025 |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/634219/emma-tiglao-gives-ph-its-back-to-back-win-at-miss-grand-international-2025 |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260205071546/https://entertainment.inquirer.net/634219/emma-tiglao-gives-ph-its-back-to-back-win-at-miss-grand-international-2025 |archive-date=5 Pebrero 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Prima |first=Berkat |date=25 Oktubre 2025 |title=India Bakal Jadi Tuan Rumah Miss Grand International 2026, Perdana! |trans-title=India Will Host Miss Grand International 2026 For The First Time! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/india-bakal-jadi-tuan-rumah-miss-grand-international-2026-perdana-c1c2-01-l8vsm-c9kdmk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260205071546/https://www.idntimes.com/men/ladies/india-bakal-jadi-tuan-rumah-miss-grand-international-2026-perdana-c1c2-01-l8vsm-c9kdmk |archive-date=5 Pebrero 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=IDN Times |language=id}}&lt;/ref&gt; Ang huling kompetisyon ay nakatakdang gaganapin sa 10 Oktubre 2026.

=== Pagpili ng mga kandidata ===
Sa mga kandidatang itinalaga noong Agosto 2026, dalawang kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang mga bansa/teritoryo matapos maging isang runner-up sa kanilang kompetisyong pambansa, at tatlong kandidata ang nailuklok matapos ang pag-urong ng orihinal na kandidata.

Pinalitan ni Lang Sa si Hyun-jin Kim bilang kinatawan ng Timog Korea sa hindi isiniwalat na dahilan.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=원 |first=용길 |date=23 Hulyo 2026 |title=2026 미스 인터내셔널·그랜드 코리아 성료···&quot;K-뷰티 사절단 탄생&quot; |language=ko |trans-title=2026 Miss International &amp; Grand Korea Successfully Conclude... &quot;K-Beauty Ambassadors Born&quot; |work=Seoul Finance |url=https://www.seoulfn.com/news/articleView.html?idxno=633905 |access-date=22 Agosto 2026}}&lt;/ref&gt; Lalahok dapat si Rebecca Attiogbe bilang kinatawan ng Gana sa edisyong ito.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Panassa |first=Abidé |date=21 Agosto 2025 |title=Rebecca Attiogbe, la Togolaise sacrée Miss Grand Ghana 2026 |trans-title=Rebecca Attiogbe, the Togolese crowned Miss Grand Ghana 2026 |url=https://actulome.com/rebecca-attiogbe-la-togolaise-miss-grand-ghana-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251020090524/https://actulome.com/rebecca-attiogbe-la-togolaise-miss-grand-ghana-2026/ |archive-date=20 Oktubre 2025 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Actu Lomé |language=fr}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, dahil sa pagbabago ng prangkisa sa bansang iyon, hindi makakalahok si Attiogbe sa patimpalak, at itinalaga ng bagong may-ari ng prangkisa si Adelaide Somuah Twum bilang kinatawan ng Gana.

Pinalitan ng ''first runner-up'' ng Miss Grand USA 2026 na si Victoria Oluwakotanmi ang orihinal na nagwagi na si Mekyla Li, dahil sa paglabag nito sa kaniyang kontrata.&lt;ref name=&quot;deth2026&quot;&gt;{{cite web |author=Fernando |first=Jefferson |date=20 Agosto 2026 |title=Miss Grand USA ends Mekayla Li’s reign ahead of 2026 international pageant |url=https://tribune.net.ph/2026/08/20/miss-grand-usa-ends-mekayla-lis-reign-ahead-of-2026-international-pageant |archive-url=https://web.archive.org/web/20260820120713/http://web.archive.org/screenshot/https://tribune.net.ph/2026/08/20/miss-grand-usa-ends-mekayla-lis-reign-ahead-of-2026-international-pageant |archive-date=20 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Daily Tribune |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ====
Lalahok sa unang pagkakataon ang bansang Republika ng Konggo. Babalik sa edisyong ito ang mga bansang Timog Sudan na huling sumali  noong 2017; Moldabya, Noruwega at Sierra Leone na huling sumali noong 2018; Iran at Urugway na huling sumali noong noong 2020; Ukranya na huling sumali noong 2023; at ang Honduras, Rusya, at Tsile na huling sumali noong [[Miss Grand International 2024|2024.]]

Bumitiw si Matangaro Tarabay ng Kapuluang Cook sa hindi isiniwalat na dahilan.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Melina Etches |date=3 Nobyembre 2025 |title=Spectacular finale for Miss Cook Islands 2025: High-value prizes for the top three winners |url=https://www.cookislandsnews.com/internal/national/local/culture/entertainment-national/spectacular-finale-for-miss-cook-islands-2025-high-value-prizes-for-the-top-three-winners/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260205071546/https://www.cookislandsnews.com/internal/national/local/culture/entertainment-national/spectacular-finale-for-miss-cook-islands-2025-high-value-prizes-for-the-top-three-winners/ |archive-date=5 Pebrero 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Cook Islands News |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Mga kandidata ==
Nakumpirma na ang mga sumusunod na kalahok.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 95%;&quot;
!Bansa/Teritoryo
!Kandidata
!Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}}
!Bayan
|-
|{{flagdeco|ALB}} [[Albanya]]
|{{Sortname|Sara|Shehu|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgalb2026&quot;&gt;{{Cite web |date=9 Pebrero 2026 |title=Sara Shehu, fituese e Miss Grand Albania 2026 |trans-title=Sara Shehu, winner of Miss Grand Albania 2026 |url=https://shqiperiapost.com/sara-shehu-fituese-e-miss-grand-albania-2026/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20260311201318/https://shqiperiapost.com/sara-shehu-fituese-e-miss-grand-albania-2026/ |archive-date=11 Marso 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Shqipëria Post |language=sq}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Tirana]]
|-
|{{Flag icon|AUS}} [[Australya]]
|{{Sortname|Cat Jane|Shepherd|nolink=1}}
|26
|[[Perth]]
|-
|{{flagdeco|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]]
|{{Sortname|Lady Di|Mosquera|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=30 Abril 2026 |title=Lady Di Mosquera is Miss Grand Venezuela 2026 |url=https://en.ultimasnoticias.com.ve/chevere/Lady-Di-Mosquera-is-Miss-Grand-Venezuela-2026/ |access-date=22 Agosto 2026 |website=Últimas Noticias |language=en}}&lt;/ref&gt;
|26
|Carora
|-
|{{flagdeco|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]]
|{{Sortname|Emoura|Phạm|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgvnm2026&quot;&gt;{{Cite news |date=1 Agosto 2026 |title=Emoura Phạm trở thành tân Miss Grand Vietnam 2026, đại diện Việt Nam tại đấu trường quốc tế |language=vi |trans-title=Emoura Phạm crowned Miss Grand Vietnam 2026, to represent Vietnam on the international stage |publisher=Thanh Niên |url=https://thanhnien.vn/nguoi-dep-lai-viet-anh-emoura-pham-dang-quang-miss-grand-vietnam-2026-185260731202437991.htm |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821202040/https://thanhnien.vn/nguoi-dep-lai-viet-anh-emoura-pham-dang-quang-miss-grand-vietnam-2026-185260731202437991.htm |archive-date=21 Agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
|26
|[[Lungsod Ho Chi Minh]]
|-
|{{flagicon|BRA}} [[Brasil]]
|{{Sortname|Paula|Assunção|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgbra2026&quot;&gt;{{Cite web |date=25 Hulyo 2026 |title=Paula Assunção é confirmada como Miss Grand Brasil 2026 após indicação oficial |trans-title=Paula Assunção is confirmed as Miss Grand Brazil 2026 after official nomination. |url=https://correiodosmunicipios-al.com.br/geral/2026/07/25/194598-paula-assuncao-e-confirmada-como-miss-grand-brasil-2026-apos-indicacao-oficial |archive-url=https://web.archive.org/web/20260725200109/https://correiodosmunicipios-al.com.br/geral/2026/07/25/194598-paula-assuncao-e-confirmada-como-miss-grand-brasil-2026-apos-indicacao-oficial |archive-date=25 Hulyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Correio dos Municípios |language=pt-br}}&lt;/ref&gt;
|33
|Foz do Iguaçu
|-
|{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]]
|{{Sortname|Shyare|Andrade|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgecu2026&quot;&gt;{{Cite web |last=Hidalgo |first=Kevin |date=16 Agosto 2026 |title=Shyare Andrade, srta Manabí, representará a Ecuador en el Miss Grand International |trans-title=Shyare Andrade, Miss Manabí, will represent Ecuador at Miss Grand International |url=https://www.vistazo.com/entretenimiento/2026-08-16-shyare-andrade-representara-ecuador-missgrand-international-BG11170919 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260817194508/https://www.vistazo.com/entretenimiento/2026-08-16-shyare-andrade-representara-ecuador-missgrand-international-BG11170919 |archive-date=17 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Vistazo |language=es}}&lt;/ref&gt;
|23
|Portoviejo
|-
|{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]]
|{{Sortname|Valeria|Amaya|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgslv2026&quot;&gt;{{Cite web |last=Serrano |first=Oscar |date=12 Hulyo 2026 |title=¿Quién es Valeria Amaya, la nueva Miss Grand El Salvador 2026? |trans-title=Who is Valeria Amaya, the new Miss Grand El Salvador 2026? |url=https://xpot.sv/quien-es-valeria-amaya-la-nueva-miss-grand-el-salvador-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260712173214/https://xpot.sv/quien-es-valeria-amaya-la-nueva-miss-grand-el-salvador-2026/ |archive-date=12 Hulyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Xpot |language=es}}&lt;/ref&gt;
|19
|Santa Tecla
|-
|{{flagicon|SVK}} [[Slovakia|Eslobakya]]
|{{Sortname|Viktória|Kloknerová|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Korem |first=Kristián |date=10 Hulyo 2026 |title=Rodáčka z Pezinka Viktória Kloknerová mieri po titule do Indie |trans-title=Viktória Kloknerová, a native of Pezinok, is heading to India after winning the title |url=https://www.bratislavak.sk/clanky/14423/slovenku-caka-svetove-finale-v-indii-viktoria-kloknerova-z-pezinka-ziskala-prestizny-titul-miss-grand |access-date=22 Agosto 2026 |website=Bratislavak.sk |language=sk}}&lt;/ref&gt;
|21
|Pezinok
|-
|{{flagicon|SPA}} [[Espanya]]
|{{Sortname|Alba María|Ruiz|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgesp2026&quot;&gt;{{Cite web |date=14 Hunyo 2026 |title=La belleza jiennense triunfa en el Miss Grand Spain |trans-title=The beauty from Jaén triumphs in Miss Grand Spain |url=https://www.diariojaen.es/cultura/la-belleza-jiennense-triunfa-en-el-miss-grand-spain-GB11459539 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260616032146/https://www.diariojaen.es/cultura/la-belleza-jiennense-triunfa-en-el-miss-grand-spain-GB11459539 |archive-date=16 Hunyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Diario Jaén |language=es}}&lt;/ref&gt;
|22
|Baeza
|-
|{{flagicon|USA}} [[Miss USA|Estados Unidos]]
|{{Sortname|Victoria|Oluwakotanmi|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgusa2026&quot;&gt;{{Cite web |last=Serato |first=Arniel C. |date=21 Agosto 2026 |title=Victoria Oluwakotanmi officially becomes Miss Grand USA 2026 |url=https://www.pep.ph/news/foreign/193507/victoria-oluwakotanmi-declared-miss-grand-usa-2026-a718-20260821 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821201558/https://www.pep.ph/news/foreign/193507/victoria-oluwakotanmi-declared-miss-grand-usa-2026-a718-20260821 |archive-date=21 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Philippine Entertainment Portal |language=en}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[San Antonio, Texas|San Antonio]]
|-
|{{flagicon|GHA}} [[Ghana|Gana]]
|{{Sortname|Adelaide|Somuah|nolink=1}}
|29
|[[Accra]]
|-
|{{flagicon|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]]
|{{Sortname|Ximena|Carrillo|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mggtm2026&quot;&gt;{{Cite news |last=Acevedo Rivas |first=Josue David |date=14 Hunyo 2026 |title=Quién fueron las ganadoras del Miss Guatemala Contest 2026 |language=es |trans-title=Who were the winners of the Miss Guatemala Contest 2026? |work=Agencia Guatemalteca de Noticias |url=https://agn.gt/quien-fueron-las-ganadoras-del-miss-guatemala-contest-2026/ |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615074054/https://agn.gt/quien-fueron-las-ganadoras-del-miss-guatemala-contest-2026/ |archive-date=15 Hunyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|22
|[[Lungsod ng Guatemala]]
|-
|{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]]
|{{Sortname|Simone|Gardner|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=9 Hulyo 2026 |title=Attorney Simone Gardner ready to represent Ja in India |url=http://jamaica-gleaner.com/article/entertainment/20260708/attorney-simone-gardner-ready-represent-ja-india |access-date=22 Agosto 2026 |website=The Gleaner |language=en}}&lt;/ref&gt;
|30
|[[Kingston, Jamaica|Kingston]]
|-
|{{flagicon|JPN}} [[Hapon]]
|{{Sortname|Sara|Chiba|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgjpn2026&quot;&gt;{{Cite web |date=14 Agosto 2026 |title=ミス・グランド・ジャパン2026、日本代表に千葉サラが決定！世界大会で「伝説に残る結果」を目指す |trans-title=Sara Chiba has been selected as Miss Grand Japan 2026's representative for Japan! She aims for a &quot;legendary result&quot; at the world competition. |url=https://prtimes.jp/main/html/rd/p/000000026.000088844.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20260814191939/https://prtimes.jp/main/html/rd/p/000000026.000088844.html |archive-date=14 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=PR Times |language=ja}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Higashiura, Aichi|Higashiura]]
|-
|{{flagdeco|HON}} [[Honduras]]
|{{Sortname|Emely|Alemán|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=14 Enero 2026 |title=Emely Alemán, la bella Miss Grand Honduras 2026 |trans-title=Emely Alemán, the beautiful Miss Grand Honduras 2026 |url=https://www.laprensa.hn/fotogalerias/farandula/emely-aleman-bella-miss-grand-honduras-2026-MA28931580 |access-date=22 Agosto 2026 |website=La Prensa |language=es-HN}}&lt;/ref&gt;
|27
|Catacamas
|-
|{{flag|Hong Kong}}
|{{Sortname|Xuebing|Liu|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mghkg&amp;mac2026&quot;&gt;{{Cite web |date=6 Mayo 2026 |title=2026 万国小姐港澳总决赛落幕，林旻诗斩获双冠剑指国际总决赛 |trans-title=The 2026 Miss Grand Hong Kong &amp; Macau pageant concluded, with Lin Minshi winning two crowns and setting her sights on the international finals. |url=https://cj.sina.com.cn/articles/view/5903074834/15fd9c61200101h6ys |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260603004540/https://cj.sina.com.cn/articles/view/5903074834/15fd9c61200101h6ys |archive-date=3 Hunyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Sina.com.cn |language=zh}}&lt;/ref&gt;
|27
|Kowloon
|-
|{{flagicon|IND}} [[Indiya]]
|{{Sortname|Lakshita|Thilagaraj|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgind2026&quot;&gt;{{Cite web |date=13 Mayo 2026 |title=Assam's Mrigashree Baruah shines as first runner-up at Miss Grand India 2026 |url=https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/assams-mrigashree-baruah-shines-as-first-runner-up-at-miss-grand-india-2026-1391048-2026-05-13 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260513124610/https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/assams-mrigashree-baruah-shines-as-first-runner-up-at-miss-grand-india-2026-1391048-2026-05-13 |archive-date=13 Mayo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt;
|23
|[[Chennai]]
|-
|{{flagicon|INA}} [[Indonesya]]
|{{Sortname|Dilza|Salsabila|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgidn2026&quot;&gt;{{Cite web |last=Berkat Prima |date=12 Agosto 2026 |title=Hasil Lengkap Ajang Miss Grand Indonesia 2026, Juaranya dari Kepri |trans-title=Complete Results of the Miss Grand Indonesia 2026 Event, the Champion from Riau Islands |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/hasil-lengkap-ajang-miss-grand-indonesia-2026-juaranya-dari-kepri-c1c2-01-l8vsm-6mrhzj |archive-url=https://web.archive.org/web/20260812045824/http://web.archive.org/screenshot/https://www.idntimes.com/men/ladies/hasil-lengkap-ajang-miss-grand-indonesia-2026-juaranya-dari-kepri-c1c2-01-l8vsm-6mrhzj |archive-date=12 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=IDN Times |language=id}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Batam]]
|-
|{{flagicon|IRN}} [[Iran]]
|{{Sortname|Nina|Izadpanah|nolink=1}}
|24
|[[Teheran]]
|-
|{{flagicon|KAZ}} [[Kasakistan]]
|{{Sortname|Anel|Emel|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgkaz2026&quot;&gt;{{Cite web |last=Akhmetov |first=Albert |date=5 Disyembre 2025 |title=22-летняя девушка из Шымкента стала Miss Qazaqstan 2025 |trans-title=A 22-year-old girl from Shymkent became Miss Kazakhstan 2025 |url=https://www.inform.kz/ru/22-letnyaya-devushka-iz-shimkenta-stala-miss-qazaqstan-2025-d37599 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260121090358/https://www.inform.kz/ru/22-letnyaya-devushka-iz-shimkenta-stala-miss-qazaqstan-2025-d37599 |archive-date=21 Enero 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Kazinform |language=ru}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Almaty]]
|-
|{{flagicon|CRC}} [[Costa Rica|Kosta Rika]]
|{{Sortname|Catalina|Murillo|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Céspedes |first=Anniel |date=14 Agosto 2026 |title=Catalina Murillo es Miss Grand Costa Rica 2026 y va para India |trans-title=Catalina Murillo is Miss Grand Costa Rica 2026 and is going to India |url=https://trivisioncr.com/estilo-de-vida/catalina-murillo-es-miss-grand-costa-rica-2026-y-va-para-india/ |access-date=22 Agosto 2026 |website=Trivisión Costa Rica |language=es}}&lt;/ref&gt;
|28
|Heredia
|-
|{{flagicon|Cuba}} [[Cuba|Kuba]]
|{{Sortname|Alyanni|Gómez|nolink=1}}
|25
|Guanajay
|-
|{{flag|Makaw}}
|{{Sortname|Minshi|Lin|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mghkg&amp;mac2026&quot; /&gt;
|23
|[[Shenzhen]]
|-
|{{flagicon|MLT}} [[Malta]]
|{{Sortname|Natalia|Galea|nolink=1}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 Abril 2026 |title=Natalia Galea tirbaħ Miss Grand Malta 2026 biex issa tirrapreżenta lil pajjiżna fl-Indja |trans-title=Natalia Galea wins Miss Grand Malta 2026 and will now represent our country in India. |url=https://one.com.mt/natalia-galea-tirbah-miss-grand-malta-2026-biex-issa-tirraprezenta-lil-pajjizna-fl-indja/ |access-date=22 Agosto 2026 |website=One Malta |language=mt}}&lt;/ref&gt;
|27
|Birkirkara
|-
|{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]]
|{{Sortname|Pety|Juárez|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgmex2026&quot;&gt;{{Cite web |last=Favela |first=Fernanda |date=7 Agosto 2026 |title=La sinaloense Pety Juárez es coronada Miss Grand México 2026 |trans-title=Pety Juárez from Sinaloa is crowned Miss Grand Mexico 2026 |url=https://oem.com.mx/elsoldesinaloa/gossip/la-sinaloense-pety-juarez-es-coronada-miss-grand-mexico-2026-31468629 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260807064851/https://oem.com.mx/elsoldesinaloa/gossip/la-sinaloense-pety-juarez-es-coronada-miss-grand-mexico-2026-31468629 |archive-date=7 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |publisher=El Sol de Sinaloa |language=es}}&lt;/ref&gt;
|29
|Angostura
|-
|{{flagdeco|MDA}} [[Moldabya]]
|{{Sortname|Regina|Ganzenko|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgmda2026&quot;&gt;{{Cite web |date=3 Agosto 2026 |title=Cine este noua Miss Grand Moldova 2026 |trans-title=Who is the new Miss Grand Moldova 2026 |url=https://noi.md/md/showbiz/cine-este-noua-miss-grand-moldova-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260805182107/https://noi.md/md/showbiz/cine-este-noua-miss-grand-moldova-2026 |archive-date=5 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=NOI MD |language=ro}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Chișinău]]
|-
|{{flagdeco|PRY}} [[Paraguay|Paragway]]
|{{Sortname|Micaela|Viveros|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgpry2026&quot;&gt;{{Cite web |date=4 Mayo 2026 |title=Coronaron a la nueva Miss Grand [Paraguay] |trans-title=The new Miss Grand [Paraguay] was crowned |url=https://www.cronica.com.py/2026/05/04/coronaron-a-la-nueva-miss-grand/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260504211344/https://www.cronica.com.py/2026/05/04/coronaron-a-la-nueva-miss-grand/ |archive-date=4 Mayo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Cronica |language=es}}&lt;/ref&gt;
|21
|Pedro Juan Caballero
|-
|{{flagicon|PHL}} [[Miss Grand Philippines|Pilipinas]]
|{{Sortname|Angelica|Lopez}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=7 Agosto 2026 |title=Angelica Lopez from Palawan crowned Reina Filipinas Grand International |url=https://entertainment.inquirer.net/679767/angelica-lopez-from-palawan-crowned-reina-filipinas-grand-international |access-date=22 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Bataraza]]
|-
|{{flagdeco|COG}} [[Republika ng Congo|Republika ng Konggo]]
|Roxana Ngouadi
|24
|[[Brazzaville]]
|-
|{{flagdeco|DOM}} [[Republikang Dominikano]]
|{{Sortname|Keitty|Familia|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgdom2026&quot;&gt;{{Cite news |last=De Los Santo |first=Elizabeth |date=19 Hulyo 2026 |title=¡Monte Plata tiene reina! Keitty Familia es coronada Miss Grand República Dominicana 2026 |language=es |trans-title=Monte Plata has a queen! Keitty Familia is crowned Miss Grand Dominican Republic 2026 |work=Noticias Telemicro |url=https://ntelemicro.com/monte-plata-tiene-reina-keitty-familia-es-coronada-miss-grand-republica-dominicana-2026/ |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260721020319/https://ntelemicro.com/monte-plata-tiene-reina-keitty-familia-es-coronada-miss-grand-republica-dominicana-2026/ |archive-date=21 Hulyo 2026}}&lt;/ref&gt;
|19
|[[Santo Domingo, Republikang Dominikano|Santo Domingo]]
|-
|{{flagdeco|CZE}} [[Republikang Tseko]]
|{{Sortname|Dominique|Alagia|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgcze2026&quot;&gt;{{Cite web |date=23 Mayo 2026 |title=Novou Miss Czech Republic 2026 se stala Lucie Pisková |trans-title=Lucie Pisková became the new Miss Czech Republic 2026 |url=https://tv.nova.cz/porad/miss-czech-republic/clanek/648492-vyhlaseni-miss-czech-republic-2026-sledujte-zive-vitezka |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260523234420/https://tv.nova.cz/porad/miss-czech-republic/clanek/648492-vyhlaseni-miss-czech-republic-2026-sledujte-zive-vitezka |archive-date=23 Mayo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Nova.cz |language=cs}}&lt;/ref&gt;
|21
|[[Praga]]
|-
|{{flagdeco|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]]
|{{Sortname|Pooja|Ghodekar|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mggrb2026&quot;&gt;{{Cite web |date=18 Agosto 2026 |title=Pooja Ghodekar, Miss Grand United Kingdom 2026, Joins Newly Crowned British Beauty Queens in Cebu |url=https://www.sunstar.com.ph/cebu/neri-newsbits-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821201855/https://www.sunstar.com.ph/cebu/neri-newsbits-10 |archive-date=21 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=SunStar Cebu |language=en}}&lt;/ref&gt;
|25
|[[Mumbai]]
|-
|{{flagdeco|SLE}} [[Sierra Leone]]
|{{Sortname|Adel Caroline|Jusu|nolink=1}}
|24
|Pujehun
|-
|{{flagdeco|TZA}} [[Tanzania|Tansaniya]]
|{{Sortname|Jihan|Dimack|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgtan2026&quot;&gt;{{Cite news |date=9 Agosto 2026 |title=Jihan Dimack crowned Miss Grand Tanzania 2026 |language=en |work=The Citizen |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/entertainment/jihan-dimack-crowned-miss-grand-tanzania-2026-5551684 |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260809095902/https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/entertainment/jihan-dimack-crowned-miss-grand-tanzania-2026-5551684 |archive-date=9 Agosto 2026}}&lt;/ref&gt;
|30
|[[Dar es Salaam]]
|-
|{{flagdeco|THA}} [[Taylandiya]]
|{{Sortname|Patthama|Jitsawat|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgtha2026&quot;&gt;{{Cite web |date=28 Marso 2026 |title=ไม่พลิกโผ! 'หนิง ปัทมา' นักร้องลูกทุ่งสาว ฝ่าดราม่า คว้ามงมิสแกรนด์ไทยแลนด์ 2026 |trans-title=No surprise! 'Ning Patthama', the Thai country singer, overcame the drama to win the Miss Grand Thailand 2026 crown |url=https://www.khaosod.co.th/entertainment/news_10189583 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260328232429/https://www.khaosod.co.th/entertainment/news_10189583 |archive-date=28 Marso  2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Khaosod |language=th}}&lt;/ref&gt;
|33
|[[Lalawigan ng Surin|Surin]]
|-
|{{flagdeco|ZAF}} [[Timog Aprika]]
|{{Sortname|Estèe-Mari|Smit|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgzaf2026&quot;&gt;{{Cite web |last=Tleane |first=Lebo |title=Estée-Mari Smit Crowned Miss Grand South Africa 2026 |url=https://youthvillage.co.za/2026/06/estee-mari-smit-crowned-miss-grand-south-africa-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260627204840/https://youthvillage.co.za/2026/06/estee-mari-smit-crowned-miss-grand-south-africa-2026/ |archive-date=27 Hunyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Youth Village |language=en}}&lt;/ref&gt;
|18
|Roodepoort
|-
|{{flagdeco|UKR}} [[Ukranya]]
|{{Sortname|Maria|Kolotilo|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgukr2026&quot;&gt;{{Cite web |date=3 Oktubre 2025 |title=Детский врач из «Охматдета» победила в конкурсе «Королева Украины 2025» |trans-title=Pediatrician from &quot;Okhmatdet&quot; won the &quot;Queen of Ukraine 2025&quot; contest |url=https://www.obozrevatel.com/novosti-obschestvo/detskij-vrach-iz-ohmatdet-pobedila-v-konkurse-koroleva-ukrainyi-2025.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20260311202254/https://www.obozrevatel.com/novosti-obschestvo/detskij-vrach-iz-ohmatdet-pobedila-v-konkurse-koroleva-ukrainyi-2025.htm |archive-date=11 Marso 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Oboz.ua}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[Kyiv]]
|-
|{{flagdeco|URU}} [[Uruguay|Urugway]]
|{{Sortname|Francie|Millan|nolink=1}}&lt;ref name=&quot;mgury2026&quot;&gt;{{Cite web |date=17 Agosto 2026 |title=Hija de sanduceros, Francie Millan, fue electa Miss Grand Uruguay |trans-title=Francie Millan, daughter of parents from Paysandú, was elected Miss Grand Uruguay |url=https://www.eltelegrafo.com/2026/08/hija-de-sanduceros-francie-millan-fue-electa-miss-grand-uruguay/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260818094906/https://www.eltelegrafo.com/2026/08/hija-de-sanduceros-francie-millan-fue-electa-miss-grand-uruguay/ |archive-date=18 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=El Telégrafo |language=es}}&lt;/ref&gt;
|24
|[[New Orleans]]
|}

== Mga tala ==
{{Notelist}}

== Mga sanggunian ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Reflist}}

== Panlabas na kawing ==

* [https://missgrandinternational.com Opisyal na website ng Miss Grand International]
{{Miss Grand International}}</text>
      <sha1>hq11edu43dqprg8vtxa6tzf9o3orzdy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usapan:Bagyong Luis–Maymay</title>
    <ns>1</ns>
    <id>339256</id>
    <revision>
      <id>2221393</id>
      <timestamp>2026-08-23T01:23:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <comment>Bagong pahina: {{Isinalinwikang pahina|en|Tropical storms Kujira and Peilou}}</comment>
      <origin>2221393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="fqz0ybsvdn12b3siz0hr33cu47952c1" xml:space="preserve">{{Isinalinwikang pahina|en|Tropical storms Kujira and Peilou}}</text>
      <sha1>fqz0ybsvdn12b3siz0hr33cu47952c1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pulang unano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339257</id>
    <revision>
      <id>2221413</id>
      <timestamp>2026-08-23T05:27:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lolbet101</username>
        <id>163542</id>
      </contributor>
      <comment>Inilikha sa pagsalin ng pahinang &quot;[[:simple:Special:Redirect/revision/10911871|Red dwarf]]&quot;</comment>
      <origin>2221413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4267" sha1="hzgz08lekjwp801573azr6nt5834iaw" xml:space="preserve">[[Talaksan:A_Planet_as_Big_as_Its_Star.jpg|thumb| Ang VB 10 (o tinatawag ding Van Biesbroeck's star), isang pulang unano.]]
Ang '''pulang unano o pulang duwende''' (Ingles: red dwarf) ay isang uri ng [[bituin]]. Ang mga pulang duwendeng ay mas maliit kaysa sa kalahati ng laki ng [[Araw (astronomiya)|Araw]] at mas malamig din ang mga ito kaysa sa karamihan ng mga ibang mga bituin. Mabagal na ginagamit ng mga pulang unano ang kanilang panggatong, kaya't mas kaunti ang kanilang [[liwanag]] ([[lubusang kalakhan]]) na inilabas nito kaysa sa mga maiinit na bituin.

Ang mga pulang unano ang pinakakaraniwang uri ng bituin sa ating kalawakan, kahit man lang malapit sa Araw. Gayunpaman, dahil malamig at maliit ang mga pulang unano, wala sa mga ito ang maaaring makita gamit lang ang mata. Ang pinakamalapit na bituin sa [[Daigdig]] pagkatapos ng Araw ay ang [[Proxima Centauri]], isang pulang unano, na may layong nasa 4.24 taong-liwanag. Ang salitang [[Wikang Latin|Latin]] na ''proxima'' ay nangangahulugang &quot;pinakamalapit&quot;.

== Buhay at kamatayan ==
Maaaring mabuhay ang mga pulang unano nang trilyong [[taon]], mas matagal kaysa sa mas maliwanag na mga bituin. Namamatay ang isang pulang unano kapag naubos nito ang karamihan ng [[Idrohino|hidrohino]] na magsisilbing panggatong nito. Sa kasalukuyan, wala pang kilalang pulang unano na umaabot sa ganitong yugto, dahil ang [[Uniberso]] ay humigit-kumulang 13.8 bilyong taong gulang pa lamang.&lt;ref name=&quot;richmond&quot;&gt;{{Cite web |last=Richmond |first=Michael |date=2004 |title=Late stages of evolution for low-mass stars |url=http://spiff.rit.edu/classes/phys230/lectures/planneb/planneb.html |access-date=2007-09-19 |publisher=Rochester Institute of Technology}}&lt;/ref&gt;

Ang mga pulang unano ay maliliit na bituin na may bigat na humigit-kumulang 0.2 masa ng Araw. Bagaman maliit ang mga ito para sa isang bituin, 60,000 beses pa rin ang masa nito kaysa sa Daigdig. Tulad ng lahat ng mga bituin, ang mga pulang unano ay nabubuo sa loob ng mga [[nebula]] at dumadaan muna sila sa pagiging mga [[protostar]]. Nagsisimula nagkaroon ang pagsasanib ng nuklear na nasa 100,000 taon pagkatapos mabuo ang bituin, na nagbibigay sa kanilang mapulang ningning. Ang mga bituing ito ay may temperatura sa ibabaw na bababa sa 4,000 K.

'''Mga sobrang lamig ng mga unano'''

Ang mga sobrang lamig ng mga unano (''ultracool dwarfs'') ay kabilang sa mga pinakamalamig at pinakamaliit na uri ng pulang unano. Nasa ibaba ang listahan ang mga pinakamaliit na mga pulang unano.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Staff |first=News |date=2024-06-12 |title=Citizen Scientists Discover Hypervelocity L-Subdwarf Star in Solar Neighborhood {{!}} Sci.News |url=https://www.sci.news/astronomy/hypervelocity-l-subdwarf-star-solar-neighborhood-13014.html |access-date=2024-07-15 |website=Sci.News: Breaking Science News |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Isang halimbawa sa mga ito ay ang [[TRAPPIST-1]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=information@eso.org |title=Comparison between the Sun and the ultracool dwarf star TRAPPIST-1 |url=https://www.esahubble.org/images/heic1713b/ |access-date=2024-07-29 |website=www.esahubble.org |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang mga bituing na mas maliit at hindi sapat ang masa upang matuloy ang pagsasanib ng hidrohino ay tinatawag na mga [[kayumangging unano]] (''brown dwarfs'').
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Nangungunang mga 12 pinakamaliit na pulang unano
! Pangalan
! Radius (Radius ng Araw)
! Mga Tala
|-
| [[CWISE J124909.08+362116.0]]
| 0.08
| Malamang isang brown dwarf.
|-
| [[SSSPM J2356-3426]]
| 0.0835
|
|-
| [[EBLM J0555-57 Ab]]
| 0.084
| Malamang ang pinakamaliit na pulang duwende.
|-
| [[2MASS J0523-1403]]
| 0.086
| Posibleng isang brown dwarf.
|-
| [[SSSPM J0829-1309]]
| 0.088
| Posibleng isang brown dwarf.
|-
| [[RG 0050-2722]]
| 0.091
|
|-
| [[SCR 1845-6357]]
| 0.0941
| May kasama siyang brown dwarf.
|-
| [[HD 114762 B]]
| 0.1
|
|-
| [[LHS 2924]]
| 0.103
| Posibleng isang brown dwarf.
|-
| [[DENIS J1048-3956]]
| 0.108
|
|-
| [[2MASS J04285096-2253227]]
| 0.1095
| Nasa 80 masa ng Jupiter at nasa hangganan ng brown dwarf.
|-
| [[2MASSI J2356547-155310]]
| 0.1095
| Nasa 80 masa ng Jupiter at nasa hangganan ng brown dwarf.
|}

== Mga sanggunian ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Reflist}}
[[Kategorya:Mga uri ng bituin]]</text>
      <sha1>hzgz08lekjwp801573azr6nt5834iaw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221464</id>
      <parentid>2221413</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:45:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lolbet101</username>
        <id>163542</id>
      </contributor>
      <comment>May ilang pagbabago sa artikulong ito. (Some changes in this article.)</comment>
      <origin>2221464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7323" sha1="51309tus3p5ce25kta5x1dwd78bhbs2" xml:space="preserve">[[Talaksan:A_Planet_as_Big_as_Its_Star.jpg|thumb| Ang VB 10 (o tinatawag ding Van Biesbroeck's star), isang pulang unano.]]

Ang '''pulang unano o pulang duwende''' ([[Wikang Ingles|Ingles]]: ''red dwarf'') ay isang uri ng [[bituin]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-09-22 |title=Star Types |url=https://science.nasa.gov/universe/stars/types/ |access-date=2026-08-23 |website=NASA Science |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last= |first= |date= |title=Red Dwarf Stars |url=https://www.worldatlas.com/space/red-dwarf-stars.html |access-date=2026-08-23 |website=WorldAtlas |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Ang mga pulang unano ay mas maliit kaysa sa kalahati ng laki ng [[Araw (astronomiya)|Araw]] at mas malamig din ang mga ito kaysa sa karamihan ng mga ibang mga bituin.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sutter |first=Paul |date=2019-08-09 |title=Can We Ever Understand the Size of Red Dwarf Stars? |url=https://www.space.com/red-dwarf-stars-size-mystery.html |access-date=2026-08-23 |website=Space.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Briggs |first=Andy |date=2025-11-19 |title=What’s a red dwarf? Only the most abundant Milky Way star |url=https://earthsky.org/astronomy-essentials/what-is-a-red-dwarf-star-most-common/ |access-date=2026-08-23 |website=EarthSky |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Mabagal na ginagamit ng mga pulang unano ang kanilang panggatong, kaya't mas kaunti ang kanilang [[liwanag]] ([[lubusang kalakhan]]) na inilabas nito kaysa sa mga maiinit na bituin.&lt;ref name=edgeworth&gt;{{cite journal|bibcode=1946Natur.157..481E|title=Red Dwarf Stars|journal=Nature|volume=157|issue=3989|pages=481|last1=Edgeworth|first1=K. E.|year=1946|doi=10.1038/157481d0|s2cid=4106298|doi-access=free|url=https://scixplorer.org/abs/1946Natur.157..481E/abstract}}&lt;/ref&gt;

Ang mga pulang unano ang pinakakaraniwang uri ng bituin sa ating kalawakan, kahit man lang malapit sa Araw.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last=Tillman |first=Nola Taylor |date=2019-06-06 |title=Red Dwarfs: The Most Common and Longest-Lived Stars |url=https://www.space.com/23772-red-dwarf-stars.html |access-date=2026-08-23 |website=Space.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, dahil malamig at maliit ang mga pulang unano, wala sa mga ito ang maaaring makita gamit lang ang mata. Ang mga pulang unano ang tahanan ng karamihan sa mga [[eksoplaneta]] at dahil malamig at madilim ang mga ito, ang kanilang mga planeta ay dapat umiikot nang napakalapit upang manatiling sapat na init para sa likidong tubig.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Engle |first=Scott G. |last2=Guinan |first2=Edward F. |date=2011 |title=Red Dwarf Stars: Ages, Rotation, Magnetic Dynamo Activity and the Habitability of Hosted Planets |url=https://arxiv.org/abs/1111.2872 |journal=Solar and Stellar Astrophysics |arxiv=1111.2872 |doi=10.48550/arXiv.1111.2872}}&lt;/ref&gt; Ang pinakamalapit na bituin sa [[Daigdig]] pagkatapos ng Araw ay ang [[Proxima Centauri]], isang pulang unano, na may layong nasa 4.24 taong-liwanag. Ang salitang [[Wikang Latin|Latin]] na ''proxima'' ay nangangahulugang &quot;pinakamalapit&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Proxima Centauri, our nearest neighbour |url=https://www.esa.int/About_Us/ESAC/Proxima_Centauri_our_nearest_neighbour |access-date=2026-08-23 |website=www.esa.int |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Latin Definitions for: proxima (Latin Search) - Latin Dictionary and Grammar Resources - Latdict |url=https://www.latin-dictionary.net/search/latin/proxima |access-date=2026-08-23 |website=www.latin-dictionary.net}}&lt;/ref&gt;

== Buhay at kamatayan ==
[[Talaksan:New shot of Proxima Centauri, our nearest neighbour.jpg|thumb|[[Proxima Centauri]], ang pinakamalapit na bituin sa [[Daigdig]].]]

Maaaring mabuhay ang mga pulang unano nang trilyong [[taon]], mas matagal kaysa sa mas maliwanag na mga bituin. Namamatay ang isang pulang unano kapag naubos nito ang karamihan ng [[Idrohino|hidrohino]] na magsisilbing panggatong nito. Sa kasalukuyan, wala pang kilalang pulang unano na umaabot sa ganitong yugto, dahil ang [[Uniberso]] ay humigit-kumulang 13.8 bilyong taong gulang pa lamang.&lt;ref name=&quot;richmond&quot;&gt;{{Cite web |last=Richmond |first=Michael |date=2004 |title=Late stages of evolution for low-mass stars |url=http://spiff.rit.edu/classes/phys230/lectures/planneb/planneb.html |access-date=2026-08-23 |publisher=Rochester Institute of Technology}}&lt;/ref&gt;

Ang mga pulang unano ay maliliit na bituin na may bigat na humigit-kumulang 0.2 masa ng Araw. Bagaman maliit ang mga ito para sa isang bituin, 60,000 beses pa rin ang masa nito kaysa sa Daigdig. Tulad ng lahat ng mga bituin, ang mga pulang unano ay nabubuo sa loob ng mga [[nebula]] at dumadaan muna sila sa pagiging mga [[protostar]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Nagsisimula nagkaroon ang pagsasanib ng nuklear na nasa 100,000 taon pagkatapos mabuo ang bituin, na nagbibigay sa kanilang mapulang ningning. Ang mga bituing ito ay may temperatura sa ibabaw na bababa sa 4,000 K.

=== Mga sobrang lamig ng mga unano ===
Ang mga sobrang lamig ng mga unano (''ultracool dwarfs'') ay kabilang sa mga pinakamalamig at pinakamaliit na uri ng pulang unano. Nasa ibaba ang listahan ang mga pinakamaliit na mga pulang unano.&lt;ref name=&quot;cwise&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-06-12 |title=Citizen Scientists Discover Hypervelocity L-Subdwarf Star in Solar Neighborhood {{!}} Sci.News |url=https://www.sci.news/astronomy/hypervelocity-l-subdwarf-star-solar-neighborhood-13014.html |access-date=2026-08-23 |website=Sci.News: Breaking Science News |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Isang halimbawa sa mga ito ay ang [[TRAPPIST-1]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Comparison between the Sun and the ultracool dwarf star TRAPPIST-1 |url=https://www.esahubble.org/images/heic1713b/ |access-date=2026-08-23 |website=www.esahubble.org |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang mga bituing na mas maliit at hindi sapat ang masa upang matuloy ang pagsasanib ng hidrohino ay tinatawag na mga [[kayumangging unano]] (''brown dwarfs'').&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=2023-04-20 |title=What are brown dwarfs? |url=https://earthsky.org/space/definition-what-are-brown-dwarfs/ |access-date=2026-08-23 |website=EarthSky |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Nangungunang mga 12 pinakamaliit na pulang unano
! Pangalan
! Radyos ([[Radyos ng Araw]])
! Mga Tala
|-
| [[CWISE J124909.08+362116.0]]
| 0.08
| Malamang isa itong kayumangging unano.&lt;ref name=&quot;cwise&quot;/&gt;
|-
| [[SSSPM J2356-3426]]
| 0.0835
|
|-
| [[EBLM J0555-57 Ab]]
| 0.084
| Malamang ang pinakamaliit na pulang unano.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=How small can a star be? The smallest known star ever discovered is only slightly bigger than Saturn |url=https://www.skyatnightmagazine.com/news/smallest-known-star-discovered |access-date=2026-08-23 |website=BBC Sky at Night Magazine|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[2MASS J0523-1403]]
| 0.086
|
|-
| [[SSSPM J0829-1309]]
| 0.088
|
|-
| [[RG 0050-2722]]
| 0.091
|
|-
| [[SCR 1845-6357]]
| 0.0941
| May kasama itong kayumangging unano.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Sun's New Exotic Neighbour |url=https://www.eso.org/public/news/eso0611/ |access-date=2026-08-23 |website=www.eso.org|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[HD 114762 B]]
| 0.1
|
|-
| [[LHS 2924]]
| 0.103
|
|-
| [[DENIS J1048-3956]]
| 0.108
|
|-
| [[2MASS J04285096-2253227]]
| 0.1095
|
|-
| [[2MASSI J2356547-155310]]
| 0.1095
|
|}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

[[Kategorya:Mga uri ng bituin]]</text>
      <sha1>51309tus3p5ce25kta5x1dwd78bhbs2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221465</id>
      <parentid>2221464</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:48:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lolbet101</username>
        <id>163542</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>May mga maliliit na pagbabago sa artikulong ito. (Minor changes in this article.)</comment>
      <origin>2221465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7331" sha1="odtd1upswi47xyrtnib4z4mwu4vy0ry" xml:space="preserve">[[Talaksan:A_Planet_as_Big_as_Its_Star.jpg|thumb| Ang VB 10 (o tinatawag ding Van Biesbroeck's star), isang pulang unano.]]

Ang '''pulang unano o pulang duwende''' ([[Wikang Ingles|Ingles]]: ''red dwarf'') ay isang uri ng [[bituin]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-09-22 |title=Star Types |url=https://science.nasa.gov/universe/stars/types/ |access-date=2026-08-23 |website=NASA Science |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last= |first= |date= |title=Red Dwarf Stars |url=https://www.worldatlas.com/space/red-dwarf-stars.html |access-date=2026-08-23 |website=WorldAtlas |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Ang mga pulang unano ay mas maliit kaysa sa kalahati ng laki ng [[Araw (astronomiya)|Araw]] at mas malamig din ang mga ito kaysa sa karamihan ng mga ibang mga bituin.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sutter |first=Paul |date=2019-08-09 |title=Can We Ever Understand the Size of Red Dwarf Stars? |url=https://www.space.com/red-dwarf-stars-size-mystery.html |access-date=2026-08-23 |website=Space.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Briggs |first=Andy |date=2025-11-19 |title=What’s a red dwarf? Only the most abundant Milky Way star |url=https://earthsky.org/astronomy-essentials/what-is-a-red-dwarf-star-most-common/ |access-date=2026-08-23 |website=EarthSky |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Mabagal na ginagamit ng mga pulang unano ang kanilang panggatong, kaya't mas kaunti ang kanilang [[liwanag]] ([[lubusang kalakhan]]) na inilabas nito kaysa sa mga maiinit na bituin.&lt;ref name=edgeworth&gt;{{cite journal|bibcode=1946Natur.157..481E|title=Red Dwarf Stars|journal=Nature|volume=157|issue=3989|pages=481|last1=Edgeworth|first1=K. E.|year=1946|doi=10.1038/157481d0|s2cid=4106298|doi-access=free|url=https://scixplorer.org/abs/1946Natur.157..481E/abstract}}&lt;/ref&gt;

Ang mga pulang unano ang pinakakaraniwang uri ng bituin sa ating kalawakan, kahit man lang malapit sa Araw.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last=Tillman |first=Nola Taylor |date=2019-06-06 |title=Red Dwarfs: The Most Common and Longest-Lived Stars |url=https://www.space.com/23772-red-dwarf-stars.html |access-date=2026-08-23 |website=Space.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Gayunpaman, dahil malamig at maliit ang mga pulang unano, wala sa mga ito ang maaaring makita gamit lang ang mata. Ang mga pulang unano ang tahanan ng karamihan sa mga [[eksoplaneta]] at dahil malamig at madilim ang mga ito, ang kanilang mga planeta ay dapat umiikot nang napakalapit upang manatiling sapat na init para sa likidong tubig.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Engle |first=Scott G. |last2=Guinan |first2=Edward F. |date=2011 |title=Red Dwarf Stars: Ages, Rotation, Magnetic Dynamo Activity and the Habitability of Hosted Planets |url=https://arxiv.org/abs/1111.2872 |journal=Solar and Stellar Astrophysics |arxiv=1111.2872 |doi=10.48550/arXiv.1111.2872}}&lt;/ref&gt; Ang pinakamalapit na bituin sa [[Daigdig]] pagkatapos ng Araw ay ang [[Proxima Centauri]], isang pulang unano, na may layong nasa 4.24 taong-liwanag. Ang salitang [[Wikang Latin|Latin]] na ''proxima'' ay nangangahulugang &quot;pinakamalapit&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Proxima Centauri, our nearest neighbour |url=https://www.esa.int/About_Us/ESAC/Proxima_Centauri_our_nearest_neighbour |access-date=2026-08-23 |website=www.esa.int |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Latin Definitions for: proxima (Latin Search) - Latin Dictionary and Grammar Resources - Latdict |url=https://www.latin-dictionary.net/search/latin/proxima |access-date=2026-08-23 |website=www.latin-dictionary.net}}&lt;/ref&gt;

== Buhay at kamatayan ==
[[Talaksan:New shot of Proxima Centauri, our nearest neighbour.jpg|thumb|[[Proxima Centauri]], ang pinakamalapit na bituin sa [[Daigdig]].]]

Maaaring mabuhay ang mga pulang unano nang trilyong [[taon]], mas matagal kaysa sa mas maliwanag na mga bituin. Namamatay ang isang pulang unano kapag naubos nito ang karamihan ng [[Idrohino|hidrohino]] na magsisilbing panggatong nito. Sa kasalukuyan, wala pang kilalang pulang unano na umaabot sa ganitong yugto, dahil ang [[Uniberso]] ay humigit-kumulang 13.8 bilyong taong gulang pa lamang.&lt;ref name=&quot;richmond&quot;&gt;{{Cite web |last=Richmond |first=Michael |date=2004 |title=Late stages of evolution for low-mass stars |url=http://spiff.rit.edu/classes/phys230/lectures/planneb/planneb.html |access-date=2026-08-23 |publisher=Rochester Institute of Technology}}&lt;/ref&gt;

Ang mga pulang unano ay maliliit na bituin na may bigat na humigit-kumulang 0.2 masa ng Araw. Bagaman maliit ang mga ito para sa isang bituin, 60,000 beses pa rin ang masa nito kaysa sa Daigdig. Tulad ng lahat ng mga bituin, ang mga pulang unano ay nabubuo sa loob ng mga [[nebula]] at dumadaan muna sila sa pagiging mga [[protostar]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Nagsisimula nagkaroon ang [[pagsasanib na nuklear]] na nasa 100,000 taon pagkatapos mabuo ang bituin, na nagbibigay sa kanilang mapulang ningning. Ang mga bituing ito ay may temperatura sa ibabaw na bababa sa 4,000 K.

=== Mga sobrang lamig ng mga unano ===
Ang mga sobrang lamig ng mga unano (''ultracool dwarfs'') ay kabilang sa mga pinakamalamig at pinakamaliit na uri ng pulang unano. Nasa ibaba ang listahan ang mga pinakamaliit na mga pulang unano.&lt;ref name=&quot;cwise&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-06-12 |title=Citizen Scientists Discover Hypervelocity L-Subdwarf Star in Solar Neighborhood {{!}} Sci.News |url=https://www.sci.news/astronomy/hypervelocity-l-subdwarf-star-solar-neighborhood-13014.html |access-date=2026-08-23 |website=Sci.News: Breaking Science News |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Isang halimbawa sa mga ito ay ang [[TRAPPIST-1]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Comparison between the Sun and the ultracool dwarf star TRAPPIST-1 |url=https://www.esahubble.org/images/heic1713b/ |access-date=2026-08-23 |website=www.esahubble.org |language=en}}&lt;/ref&gt; Ang mga bituing na mas maliit at hindi sapat ang masa upang matuloy ang pagsasanib ng hidrohino ay tinatawag na mga [[kayumangging unano]] (''brown dwarfs'').&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=2023-04-20 |title=What are brown dwarfs? |url=https://earthsky.org/space/definition-what-are-brown-dwarfs/ |access-date=2026-08-23 |website=EarthSky |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Nangungunang mga 12 pinakamaliit na pulang unano
! Pangalan
! [[Radyos]] ([[Radyos ng Araw]])
! Mga Tala
|-
| [[CWISE J124909.08+362116.0]]
| 0.08
| Malamang isa itong kayumangging unano.&lt;ref name=&quot;cwise&quot;/&gt;
|-
| [[SSSPM J2356-3426]]
| 0.0835
|
|-
| [[EBLM J0555-57 Ab]]
| 0.084
| Malamang ang pinakamaliit na pulang unano.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=How small can a star be? The smallest known star ever discovered is only slightly bigger than Saturn |url=https://www.skyatnightmagazine.com/news/smallest-known-star-discovered |access-date=2026-08-23 |website=BBC Sky at Night Magazine|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[2MASS J0523-1403]]
| 0.086
|
|-
| [[SSSPM J0829-1309]]
| 0.088
|
|-
| [[RG 0050-2722]]
| 0.091
|
|-
| [[SCR 1845-6357]]
| 0.0941
| May kasama itong kayumangging unano.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Sun's New Exotic Neighbour |url=https://www.eso.org/public/news/eso0611/ |access-date=2026-08-23 |website=www.eso.org|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[HD 114762 B]]
| 0.1
|
|-
| [[LHS 2924]]
| 0.103
|
|-
| [[DENIS J1048-3956]]
| 0.108
|
|-
| [[2MASS J04285096-2253227]]
| 0.1095
|
|-
| [[2MASSI J2356547-155310]]
| 0.1095
|
|}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}

[[Kategorya:Mga uri ng bituin]]</text>
      <sha1>odtd1upswi47xyrtnib4z4mwu4vy0ry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bagyong Basyang (2026)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339258</id>
    <revision>
      <id>2221417</id>
      <timestamp>2026-08-23T05:50:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <comment>Bagong pahina: {{Infobox hurricane | Name = Bagyong Basyang (''Penha'') | Basin = WPac | Formed = Pebrero 3 | Dissipated = Pebrero 7 | image = Penha 2026-02-05 0441Z.jpg | 10-min winds = 65 | 1-min winds = 95 | Pressure =1002 | fatalities = 12 | injured = 36 | missing =  | Hurricane season = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026]] }}  Ang '''Bagyong Basyang''' (Pagtatalagang Pandaigdig: '''Bagyong Penha''') ay ang pangalawang bagyong pumasok sa Pilipinas sa buwan ng Pebrero na nanalasa sa...</comment>
      <origin>2221417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="938" sha1="9112lu0m4hgme2v387kz7aifsjn1iwk" xml:space="preserve">{{Infobox hurricane
| Name = Bagyong Basyang (''Penha'')
| Basin = WPac
| Formed = Pebrero 3
| Dissipated = Pebrero 7
| image = Penha 2026-02-05 0441Z.jpg
| 10-min winds = 65
| 1-min winds = 95
| Pressure =1002
| fatalities = 12
| injured = 36
| missing = 
| Hurricane season = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026]]
}}

Ang '''Bagyong Basyang''' (Pagtatalagang Pandaigdig: '''Bagyong Penha''') ay ang pangalawang bagyong pumasok sa Pilipinas sa buwan ng Pebrero na nanalasa sa [[Caraga]] sa [[Mindanao]] at [[Kabisayaan]]. Na nagdulot ng malawakang pagbaha.

==Mityorolohikal==
[[Talaksan:Penha 2026 path.png|thumb|Ang galaw ng  Bagyong Basyang.]]

==Banta==

==Pinsala==

{{S-start}}
{{Succession box|before=Ada|title=Kapalitan|years=Basyang|after=Caloy}}
{{S-end}}

==Mga pananda==
{{notelist}}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:2026 sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas ng 2026]]</text>
      <sha1>9112lu0m4hgme2v387kz7aifsjn1iwk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221418</id>
      <parentid>2221417</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T05:51:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2221418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="938" sha1="lz6g86ynidn2w89akvkik2drclqhdt2" xml:space="preserve">{{Infobox hurricane
| Name = Bagyong Basyang (''Penha'')
| Basin = WPac
| Formed = Pebrero 3
| Dissipated = Pebrero 7
| image = Penha 2026-02-05 0441Z.jpg
| 10-min winds = 45
| 1-min winds = 45
| Pressure =1002
| fatalities = 12
| injured = 36
| missing = 
| Hurricane season = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026]]
}}

Ang '''Bagyong Basyang''' (Pagtatalagang Pandaigdig: '''Bagyong Penha''') ay ang pangalawang bagyong pumasok sa Pilipinas sa buwan ng Pebrero na nanalasa sa [[Caraga]] sa [[Mindanao]] at [[Kabisayaan]]. Na nagdulot ng malawakang pagbaha.

==Mityorolohikal==
[[Talaksan:Penha 2026 path.png|thumb|Ang galaw ng  Bagyong Basyang.]]

==Banta==

==Pinsala==

{{S-start}}
{{Succession box|before=Ada|title=Kapalitan|years=Basyang|after=Caloy}}
{{S-end}}

==Mga pananda==
{{notelist}}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:2026 sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas ng 2026]]</text>
      <sha1>lz6g86ynidn2w89akvkik2drclqhdt2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usapan:Bagyong Basyang (2026)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>339259</id>
    <revision>
      <id>2221419</id>
      <timestamp>2026-08-23T05:52:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <comment>Bagong pahina: {{Isinalinwikang pahina|en|Tropical Storm Penha}}</comment>
      <origin>2221419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="nflhqblyj7f3d7wbdnzbonmo8con3k9" xml:space="preserve">{{Isinalinwikang pahina|en|Tropical Storm Penha}}</text>
      <sha1>nflhqblyj7f3d7wbdnzbonmo8con3k9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bagyong Domeng (2026)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339260</id>
    <revision>
      <id>2221423</id>
      <timestamp>2026-08-23T05:58:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <comment>Bagong pahina: {{Infobox hurricane | Name = Bagyong Domeng (''Jangmi'') | Basin = WPac | Formed = Mayo 26 | Dissipated = Hunyo 3 | image = Jangmi 2026-05-31 0436Z.jpg | 10-min winds = 60 | 1-min winds = 70 | Pressure = 975 | Hurricane season = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026]] }}  Ang '''Bagyong Domeng''' (Pagtatalagang Pandaigdig: '''Bagyong Jangmi''') ay ang pangapat bagyong pumasok sa Pilipinas sa buwan ng Hunyo na nagpaulan sa malaking bahagi ng [[Luzon]].  ==Mityorolohikal== T...</comment>
      <origin>2221423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="835" sha1="fbbqnb3hkh43m3bfuzda3x3spuf9o8w" xml:space="preserve">{{Infobox hurricane
| Name = Bagyong Domeng (''Jangmi'')
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 26
| Dissipated = Hunyo 3
| image = Jangmi 2026-05-31 0436Z.jpg
| 10-min winds = 60
| 1-min winds = 70
| Pressure = 975
| Hurricane season = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026]]
}}

Ang '''Bagyong Domeng''' (Pagtatalagang Pandaigdig: '''Bagyong Jangmi''') ay ang pangapat bagyong pumasok sa Pilipinas sa buwan ng Hunyo na nagpaulan sa malaking bahagi ng [[Luzon]].

==Mityorolohikal==
[[Talaksan:Jangmi 2026 path.png|thumb|Ang galaw ng  Bagyong Domeng.]]

==Banta==

==Pinsala==

{{S-start}}
{{Succession box|before=Caloy|title=Kapalitan|years=Domeng|after=Ester}}
{{S-end}}

==Mga pananda==
{{notelist}}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:2026 sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas ng 2026]]</text>
      <sha1>fbbqnb3hkh43m3bfuzda3x3spuf9o8w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usapan:Bagyong Domeng (2026)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>339261</id>
    <revision>
      <id>2221424</id>
      <timestamp>2026-08-23T05:59:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <comment>Bagong pahina: {{Isinalinwikang pahina|en|Tropical Storm Jangmi (2026)}}</comment>
      <origin>2221424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="9cx40skaiqwviqjw06rqi8zmxudm7zf" xml:space="preserve">{{Isinalinwikang pahina|en|Tropical Storm Jangmi (2026)}}</text>
      <sha1>9cx40skaiqwviqjw06rqi8zmxudm7zf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bagyong Henry (2026)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339262</id>
    <revision>
      <id>2221426</id>
      <timestamp>2026-08-23T06:05:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <comment>Bagong pahina: {{Infobox hurricane | Name = Bagyong Henry (''Maysak'') | Basin = WPac | Formed = Hunyo 30 | Dissipated = Hulyo 7 | image = Maysak 2026-07-03 0040Z.png | 10-min winds = 40 | 1-min winds = 35 | Pressure = 996 | Hurricane season = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026]] }}  Ang '''Bagyong Henry''' (Pagtatalagang Pandaigdig: '''Bagyong Maysak''') ay ang ikawalong bagyong pumasok sa Pilipinas sa buwan ng Hulyo na nagpaulan sa malaking bahagi ng [[Luzon]].  ==Mityorolohikal== T...</comment>
      <origin>2221426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="857" sha1="141t90u6w7zxsli46c3pwfofuozfk29" xml:space="preserve">{{Infobox hurricane
| Name = Bagyong Henry (''Maysak'')
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 7
| image = Maysak 2026-07-03 0040Z.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 35
| Pressure = 996
| Hurricane season = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026]]
}}

Ang '''Bagyong Henry''' (Pagtatalagang Pandaigdig: '''Bagyong Maysak''') ay ang ikawalong bagyong pumasok sa Pilipinas sa buwan ng Hulyo na nagpaulan sa malaking bahagi ng [[Luzon]].

==Mityorolohikal==
[[Talaksan:Maysak 2026 path.png|thumb|Ang galaw ng  Bagyong Henry.]]

==Banta==

==Pinsala==

{{S-start}}
{{Succession box|before=Gardo|title=Kapalitan|years=Henry|after=[[Super Bagyong Inday|Inday]]}}
{{S-end}}

==Mga pananda==
{{notelist}}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:2026 sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas ng 2026]]</text>
      <sha1>141t90u6w7zxsli46c3pwfofuozfk29</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221431</id>
      <parentid>2221426</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:09:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2221431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="890" sha1="nr1ceg947xpzq45t04v7jdpu7dw2m5c" xml:space="preserve">{{For|the|Bagyong Henry (2022)}}
{{Infobox hurricane
| Name = Bagyong Henry (''Maysak'')
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 7
| image = Maysak 2026-07-03 0040Z.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 35
| Pressure = 996
| Hurricane season = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026]]
}}

Ang '''Bagyong Henry''' (Pagtatalagang Pandaigdig: '''Bagyong Maysak''') ay ang ikawalong bagyong pumasok sa Pilipinas sa buwan ng Hulyo na nagpaulan sa malaking bahagi ng [[Luzon]].

==Mityorolohikal==
[[Talaksan:Maysak 2026 path.png|thumb|Ang galaw ng  Bagyong Henry.]]

==Banta==

==Pinsala==

{{S-start}}
{{Succession box|before=Gardo|title=Kapalitan|years=Henry|after=[[Super Bagyong Inday|Inday]]}}
{{S-end}}

==Mga pananda==
{{notelist}}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:2026 sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas ng 2026]]</text>
      <sha1>nr1ceg947xpzq45t04v7jdpu7dw2m5c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221439</id>
      <parentid>2221431</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:16:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2221439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="980" sha1="4r25xysajqmph7vi8q4pgh1ueou55ic" xml:space="preserve">{{For|the|Bagyong Henry (2022)}}
{{Infobox hurricane
| Name = Bagyong Henry (''Maysak'')
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 7
| image = Maysak 2026-07-03 0040Z.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 35
| Pressure = 996
| Hurricane season = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026]]
}}

Ang '''Bagyong Henry''' (Pagtatalagang Pandaigdig: '''Bagyong Maysak''') ay ang ikawalong bagyong pumasok sa Pilipinas sa buwan ng Hulyo na nagpaulan sa malaking bahagi ng [[Timog Luzon]]. Bilang isang LPA (''Low Pressure Area''). Nang maging bagyo ito sa [[Timog Tsina]].

==Mityorolohikal==
[[Talaksan:Maysak 2026 path.png|thumb|Ang galaw ng  Bagyong Henry.]]

==Banta==

==Pinsala==

{{S-start}}
{{Succession box|before=Gardo|title=Kapalitan|years=Henry|after=[[Super Bagyong Inday|Inday]]}}
{{S-end}}

==Mga pananda==
{{notelist}}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:2026 sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas ng 2026]]</text>
      <sha1>4r25xysajqmph7vi8q4pgh1ueou55ic</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221440</id>
      <parentid>2221439</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T06:16:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2221440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="986" sha1="ociq0tfpdij8yh178izl6gl4yqwsby1" xml:space="preserve">{{For|the|Bagyong Henry (2022)}}
{{Infobox hurricane
| Name = Bagyong Henry (''Maysak'')
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 7
| image = Maysak 2026-07-03 0040Z.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 35
| Pressure = 996
| Hurricane season = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026]]
}}

Ang '''Bagyong Henry''' (Pagtatalagang Pandaigdig: '''Bagyong Maysak''') ay ang ikawalong bagyong pumasok sa Pilipinas sa buwan ng Hulyo na nagpaulan sa malaking bahagi ng [[Timog Luzon]]. Bilang isang LPA (''Low Pressure Area''). Nang maging bagyo ito sa [[Dagat Timog Tsina]].

==Mityorolohikal==
[[Talaksan:Maysak 2026 path.png|thumb|Ang galaw ng  Bagyong Henry.]]

==Banta==

==Pinsala==

{{S-start}}
{{Succession box|before=Gardo|title=Kapalitan|years=Henry|after=[[Super Bagyong Inday|Inday]]}}
{{S-end}}

==Mga pananda==
{{notelist}}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:2026 sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas ng 2026]]</text>
      <sha1>ociq0tfpdij8yh178izl6gl4yqwsby1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usapan:Bagyong Henry (2026)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>339263</id>
    <revision>
      <id>2221427</id>
      <timestamp>2026-08-23T06:06:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <comment>Bagong pahina: {{Isinalinwikang pahina|en|Tropical Storm Maysak (2026)}}</comment>
      <origin>2221427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="iuxlqzt4067y6w6x39weptxdbrlt6tx" xml:space="preserve">{{Isinalinwikang pahina|en|Tropical Storm Maysak (2026)}}</text>
      <sha1>iuxlqzt4067y6w6x39weptxdbrlt6tx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bagyong Kiyapo (2026)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339264</id>
    <revision>
      <id>2221437</id>
      <timestamp>2026-08-23T06:14:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <comment>Bagong pahina: {{Infobox hurricane | Name = Bagyong Kiyapo (''Noul'') | Basin = WPac | Formed = Hulyo 22 | Dissipated = Hulyo 27 | image = Noul 2026-07-24 0230Z.png | 10-min winds = 75 | 1-min winds = 85 | Pressure = 960 | Hurricane season = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026]] }}  Ang '''Bagyong Kiyapo''' (Pagtatalagang Pandaigdig: '''Bagyong Noul''') ay ang labing isang bagyong pumasok sa Pilipinas sa buwan ng Hunyo hanggang Hulyo na nagpaulan sa bahagi ng [[Hilagang Luzon]].  ==Mityo...</comment>
      <origin>2221437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="872" sha1="po3o2syb7lt5t7ri3rytwc2xx0nfwcj" xml:space="preserve">{{Infobox hurricane
| Name = Bagyong Kiyapo (''Noul'')
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 22
| Dissipated = Hulyo 27
| image = Noul 2026-07-24 0230Z.png
| 10-min winds = 75
| 1-min winds = 85
| Pressure = 960
| Hurricane season = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026]]
}}

Ang '''Bagyong Kiyapo''' (Pagtatalagang Pandaigdig: '''Bagyong Noul''') ay ang labing isang bagyong pumasok sa Pilipinas sa buwan ng Hunyo hanggang Hulyo na nagpaulan sa bahagi ng [[Hilagang Luzon]].

==Mityorolohikal==
[[Talaksan:Noul 2026 path.png|thumb|Ang galaw ng Bagyong Kiyapo.]]

==Banta==

==Pinsala==

{{S-start}}
{{Succession box|before=Josie|title=Kapalitan|years=Kiyapo|after=[[Bagyong Luis–Maymay|Luis]]}}
{{S-end}}

==Mga pananda==
{{notelist}}

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:2026 sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas ng 2026]]</text>
      <sha1>po3o2syb7lt5t7ri3rytwc2xx0nfwcj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Usapan:Bagyong Kiyapo (2026)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>339265</id>
    <revision>
      <id>2221438</id>
      <timestamp>2026-08-23T06:15:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ivan P. Clarin</username>
        <id>84769</id>
      </contributor>
      <comment>Bagong pahina: {{Isinalinwikang pahina|en|Typhoon Noul (2026)}}</comment>
      <origin>2221438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="30idn5rpbavq4wmufmrqeihdst9s1um" xml:space="preserve">{{Isinalinwikang pahina|en|Typhoon Noul (2026)}}</text>
      <sha1>30idn5rpbavq4wmufmrqeihdst9s1um</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pritzwalk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339266</id>
    <revision>
      <id>2221442</id>
      <timestamp>2026-08-23T06:46:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TentingZones1</username>
        <id>122212</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2221442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7670" sha1="185k2p0ytjkert6fxgx7vmec6vyyk3d" xml:space="preserve">{{Infobox German place
|type              = Stadt
|image_photo       = Pritzwalk town hall.jpg
|image_caption     = Bulwagan ng bayan
|image_coa            = Stadtwappen Pritzwalk.png
|coordinates       = {{coord|53|09|N|12|11|E|format=dms|display=inline,title}}
|image_plan          = Pritzwalk in PR.png
|state        = Brandenburg
|district         = Prignitz
|elevation              = 63
|area            = 167.47
|postal_code       = 16928
|area_code         = 03395
|licence           = PR (''old:'' PK)
|Gemeindeschlüssel = 12 0 70 316
|website           = [https://www.pritzwalk.de/ www.pritzwalk.de]
|mayor             = Dr. Ronald Thiel&lt;ref&gt;[https://wahlen.brandenburg.de/wahlen/de/kommunalwahlen/bm-wahlen/ergebnisse/~12070000 Landkreis Prignitz Wahl der Bürgermeisterin / des Bürgermeisters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220116081652/https://wahlen.brandenburg.de/wahlen/de/kommunalwahlen/bm-wahlen/ergebnisse/~12070000 |date=2022-01-16 }}, accessed 2 July 2021.&lt;/ref&gt;
|leader_term       = 2017&amp;ndash;25
|party            = 
}}

Ang '''Pritzwalk''' ({{IPA|de|ˈpʁɪtsˌvalk|-|De-Pritzwalk.ogg}}) ay isang bayan sa [[distrito ng Prignitz]], sa [[Brandeburgo]], [[Alemanya]]. Ito ay matatagpuan 20 km sa kanluran ng [[Wittstock]], at 33 km sa hilagang-silangan ng [[Wittenberge]]. Ang [[ilog Dömnitz]] ay dumadaloy sa Pritzwalk.

==Heograpiya==
Ang [[Dömnitz]], isang sanga ng [[Stepenitz (Elbe)|Stepenitz]], ay dumadaloy sa lungsod.

==Kasaysayan==
[[File:Pritzwalk-1652-Merian.jpg|thumb|Pritzwalk noong 1650]]

Ang mga natuklasan mula sa [[panahong Neolitiko]] (3000 hanggang 1800 BC) ay nagpapahiwatig ng sinaunang paninirahan ng dalawang tribong pre-Alemaniko (na may malalaking libingang bato o magkakahiwalay na libingan).&lt;ref&gt;Albert Guthke: ''Pritzwalk – Vorzeit und deutsche Frühe.'' In: ''700 Jahre Stadt Pritzwalk.'' Rat der Stadt Pritzwalk, 1956, S.&amp;nbsp;5–9.&lt;/ref&gt; Nanirahan dito ang mga tribong Aleman hanggang sa mga migrasyong Aleman (ika-4 hanggang ika-6 na siglo), at pagkatapos nito ay nanirahan din dito ang mga tribong Slabiko, lalo na ang maliit na tribo ng mga Britaniko.

Nakuha ng Pritzwalk ang katayuang munisipal noong 1256.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.pritzwalk.de/seite/503678/wie-pritzwalk-das-stadtrecht-bekam.html | title=Pritzwalk - Wie Pritzwalk das Stadtrecht bekam }}&lt;/ref&gt; Mula 1815 hanggang 1945, ang Pritzwalk ay bahagi ng [[Lalawigan ng Bradeburgo|Lalawigan ng Brandeburgo]] ([[Prusya]]). Halos lahat ng mga gusali sa sentro ng bayan ay nawasak ng sunog noong 1821.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.pritzwalk.de/seite/454718/pritzwalks-mitte-die-altstadt.html%20Men%C3%BC:%20Entdecken%20&amp;%20Erleben%20-%3E%20Sehenswertes%20-%3E%20Pritzwalks%20Mitte%20-%20Die%20Altstadt | title=Pritzwalk - Pritzwalks Mitte - die Altstadt }}&lt;/ref&gt; Ang Town Hall ay itinayo sa istilo ng [[Klaskio|klasiko]] noong 1829. Noong Marso 15, 1945, maraming bahay sa paligid ng istasyon ng tren ang nawasak ng isang malakas na pagsabog noong isang air raid nang sumabog ang isang tren ng munisyon matapos itong tamaan ng mga bomba. Mula 1952 hanggang 1990, ang Pritzwalk ay bahagi ng [[Bezirk Potsdam]] ng [[Silangang Alemanya]]. Noong dekada singkwenta, maraming bagong gusaling tirahan ang itinayo.

==Mga tanawin==
[[File:Pfarrkirche St. Nikolai (Pritzwalk).JPG|thumb|Simbahang Parokya ni St. Nikolai]]

Ang Simbahan ni [[Nikolaus von Myra|Sankt Nikolai]] ay itinatag noong bandang 1250. Noong 1451, ito ay pinalaki at ginawang isang malaking [[simbahan na may bulwagan]] ng Gotiko.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.pritzwalk.de/seite/429059/kirchen.html | title=Pritzwalk - Kirchen }}&lt;/ref&gt; Sa sunog na sumira sa halos buong bayan noong 1821, ang simbahan ay lubhang napinsala. Ito ay muling itinayo sa istilong neogothic sa pagtatapos ng ika-19 na siglo. Ang tore nito na itinayo noong 1882 ay may taas na 72 metro. Ang Munisipyo ay itinayo sa istilong klasiko noong 1829.

Pagkatapos ng sunog, maraming bahay ang muling itinayo sa tradisyonal na istilo. Maraming kalye ang sulit bisitahin, halimbawa ang Schützenstraße kasama ang mga bahay nitong kalahating-kahoy. Maraming bahay na itinayo sa istilong [[Art Nouveau]] o [[Gründerzeit]] pati na rin ang mga gusaling itinayo noong dekada singkwenta ang inayos pagkatapos ng muling pagsasama-sama ng Alemanya, halimbawa sa Hagenstraße. Ang Estasyon ng Tren ay itinayo noong 1955. Ang dating istasyon ng tren ay nawasak ng isang malakas na pagsabog kasunod ng isang pagsalakay sa himpapawid noong 1945.

Ang Aklatan ay pinasinayaan noong 1978 at ang Kulturhaus (Sentrong Pangkultura), na pinasinayaan noong 1959 at ipinangalan kay [[Erich Weinert]], isang komunistang manunulat, ay kumakatawan sa istilo ng [[Sosyalistang realismo]]. Nakuha ng Aklatan ang opisyal na titulo bilang isang monumento ng [[pamana ng Kultura]] noong 1999.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.pritzwalk.de/news/1/470714/nachrichten/pritzwalker-bibliothek-feiert-%E2%80%9E40.%E2%80%9C-mit-vielen-treuen-nutzerinnen-und-nutzern.html | title=Pritzwalk - Pritzwalker Bibliothek feiert &quot;40.&quot; mit vielen treuen Nutzerinnen und Nutzern | date=18 October 2018 }}&lt;/ref&gt;

Ang lumang sentro ng bayan ay napapalibutan ng mga parke at parang na mga labi ng isang medyebal na sistema ng depensa ng mga kanal at tambak. Ang isang bahagi ng medyebal na pader, na itinayo noong ika-14 na siglo, ay naiwan na may isang tore sa hilagang-silangan ng sentro.

Maraming nayon na isinama sa Pritzwalk ang may mga lumang simbahan sa nayon na sulit bisitahin, halimbawa ang Sarnow.

==Mga Museo==
Ang Museo ng Pritzwalk, na pinapatakbo ng ''Gesellschaft für Heimatgeschichte Pritzwalk und Umgebung e. V.'', ay matatagpuan sa Meyenburger Tor 3a. Noong 2018, ang dating museo ng bayan at brewery, na nakalagay sa dating opisina ng ''Brauerei'', ay pinalawak upang maisama ang mga silid mula sa dating pabrika ng tela ng Gebr. Draeger at mula noon ay tinawag na [[Pabrika ng Museo ng Pritzwalk]].&lt;ref&gt;[https://www.museum-pritzwalk.de/ Museumsfabrik Pritzwalk.]&lt;/ref&gt;

Ang Museo ng Gilingan ng Kathfelder Mühle, sa ilalim ng parehong pamamahala, ay nagpapakita ng teknolohiya ng isang gilingan ng butil mula noong dekada 1930 bilang isang teknikal na monumento. Ang eksibisyon ay nagbibigay ng impormasyon tungkol sa kasaysayan ng mga gilingang tubig sa loob at paligid ng Pritzwalk.

Ang Kahon ng senyales ng dispatcher ng tren ng Pritzwalk B1 sa kanlurang dulo ng istasyon ng Pritzwalk ay kasalukuyang ginagawang isang espasyo para sa eksibisyon na nakatuon sa kasaysayan ng riles ng rehiyon ng Museo ng Pulisya ng Transportasyon at Riles ng Asosasyon ng Pritzwalk e. V. Ang seksyon ng kasaysayan ng riles ay nakatakdang magbukas sa Mayo 1, 2025, kung saan ang seksyon ay nakatuon sa transportasyon at pulisya ng riles na susunod mamaya.&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Ingo Moschall |url=http://www.stellwerk-pritzwalk.de |title=START |language=de |access-date=2025-02-03}}&lt;/ref&gt;

==Mga Parke==
Ang mga medyebal na depensa ng lungsod (pader ng lungsod na may mga panlabas na kanal at mga kuta) ay giniba noong huling bahagi ng ika-19 na siglo at pinalitan ng mga parke. Ang mga ito ay halos napreserba hanggang sa kasalukuyan at nakapalibot sa sentro ng lungsod.

==Kultura==
Ang programang pangkultura ay higit na hinubog ng Sentrong Pangkultura ng Pritzwalk, na pinasinayaan noong Abril 21, 1959. Simula noon, maraming kaganapan sa musika at sayaw ang ginanap doon. Sa panahon ng mga renobasyon na nagsimula noong 2003, isang modernong sinehan na may 102 upuan ang inilagay sa itaas na palapag.

==Mga sanggunian==
{{reflist}}

[[Kategorya:Pritzwalk]]
[[Kategorya:Brandeburgo]]
[[Kategorya:Mga bayan ng Alemanya]]</text>
      <sha1>185k2p0ytjkert6fxgx7vmec6vyyk3d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tagagamit:TentingZones1/Mapa</title>
    <ns>2</ns>
    <id>339267</id>
    <revision>
      <id>2221448</id>
      <timestamp>2026-08-23T07:02:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TentingZones1</username>
        <id>122212</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2221448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="66x7vodzq3m7pjrosvp9fgh8ktaomnd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{Infobox mapframe|id=Q100}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>66x7vodzq3m7pjrosvp9fgh8ktaomnd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221449</id>
      <parentid>2221448</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:02:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TentingZones1</username>
        <id>122212</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2221449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="r898tsdxa1lg7f4f3o39fxdicjcs12u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{Infobox mapframe|id=Q6447369}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r898tsdxa1lg7f4f3o39fxdicjcs12u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221450</id>
      <parentid>2221449</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:06:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TentingZones1</username>
        <id>122212</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2221450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="s4ork7pke8kccnsqet182k8672zm1zy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{Infobox mapframe|id=Q6447369|wikidata=yes}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s4ork7pke8kccnsqet182k8672zm1zy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ralph de Leon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339268</id>
    <revision>
      <id>2221456</id>
      <timestamp>2026-08-23T07:23:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Allyriana000</username>
        <id>119761</id>
      </contributor>
      <comment>Inilikha sa pagsalin ng pahinang &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1364834324|Ralph de Leon]]&quot;</comment>
      <origin>2221456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28704" sha1="tf3bcz65iyu01t625shq1g8pmgsb3tz" xml:space="preserve">{{Infobox person|name=Ralph de Leon|image=Ralph de Leon.jpg|alt=|caption=Si de Leon noong 2025|birth_name=Rafael August Arayata de Leon|birth_date={{Birth date and age|2000|8|30}}|birth_place=[[Tanza]], [[Kabite]], Pilipinas|education=[[Pamantasang Ateneo de Manila]] (Batsilyer ng Agham sa Management Engineering)|occupation={{hlist|Aktor|modelo|host|atleta}}|years_active=2024–present|agent=[[Star Magic]] (2024–kasalukuyan)|known_for=''[[High Street (TV series)|High Street]]''&lt;br&gt;''[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]]''|height={{height|cm=176}}|relatives=[[Jake Cuenca]] (pinsan)}}

Si '''Rafael August Arayata de Leon''' (ipinanganak noong 30 Agosto 2000), na kilala bilang '''Ralph de Leon''', ay isang Pilipinong artista, modelo, at [[Judo|judoka]]. Kilala siya sa kaniyang pagganap sa dramang pantelebisyon na ''High Street'' (2024) at sa kaniyang pakikilahok sa ''[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]]'' (2025).&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sibal |first=Gianna |date=26 Marso 2024 |title=Here's What We Know About the Sequel of Senior High So Far |url=https://mega-asia.com/lifestyle/culture/heres-what-we-know-about-the-sequel-of-senior-high-so-far/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812082001/https://mega-asia.com/lifestyle/culture/heres-what-we-know-about-the-sequel-of-senior-high-so-far/ |archive-date=12 Agosto 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=Mega Asia |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=dela Cruz |first=Liezel |date=21 Hulyo 2024 |title=He’s a judoka and totally not boring – meet Ralph de Leon via Celebrity Slambook! |url=https://www.abs-cbn.com/highstreet2024/articles-videos/meet-ralph-de-leon-via-celebrity-slambook-22869 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317053943/https://www.abs-cbn.com/highstreet2024/articles-videos/meet-ralph-de-leon-via-celebrity-slambook-22869 |archive-date=17 Marso 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |publisher=[[ABS-CBN]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

Kasalukuyan siyang nasa ilalim ng pamamahala ng [[Star Magic]].

== Buhay at pag-aaral ==
Ipinanganak si de Leon noong 30 Agosto 2000 sa [[Tanza|Tanza, Kabite]], Pilipinas.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Manalo |first=Ro |date=18 Marso 2025 |title=PBB Celebrity Collab Edition Housemates |url=https://www.pep.ph/peptionary/185882/pbb-celebrity-collab-edition-housemates-a987-20250318-lfrm3 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114132205/https://www.pep.ph/peptionary/185882/pbb-celebrity-collab-edition-housemates-a987-20250318-lfrm3 |archive-date=14 Enero 2026 |access-date=23 Agosto 2026 |website=Philippine Entertainment Portal |language=en}}&lt;/ref&gt; May kaugnayan ang mga kamag-anak ng kaniyang ina sa pulitika, partikular na sa Tanza. Ang kaniyang lolo na si Ashley Arayata ay nagsilbing alkalde ng Tanza mula 2007 hanggang 2016, habang mga miyembro ng lupon ang ilan sa kaniyang mga kamag-anak. Gayunpaman, hindi na aktibo ang mga Arayata sa politika. Ipinahayag din ni De Leon ang kawalan niya at ng kaniyang mga pinsan ng interes sa larangan ng politika.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Acierto |first=Drew |date=30 Hulyo 2025 |title=Ralph de Leon shares why he doesn't want to enter politics |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2025/7/30/ralph-de-leon-shares-why-he-doesn-t-want-to-enter-politics-0850 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250730082632/https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2025/7/30/ralph-de-leon-shares-why-he-doesn-t-want-to-enter-politics-0850 |archive-date=30 Hulyo 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |language=en}}&lt;/ref&gt;

Sa kaniyang mga taon sa pag-aaral sa Ateneo High School, si De Leon ay isang mag-aaral na may karangalan.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Abboud |first=Firas |date=11 Mayo 2025 |title=Who Is Ralph de Leon? 10 Things About the Star Magic Actor |url=https://www.preview.ph/culture/entertainment/who-is-ralph-de-leon-a8059-20250511-dyn |archive-url=https://web.archive.org/web/20250514063603/https://www.preview.ph/culture/entertainment/who-is-ralph-de-leon-a8059-20250511-dyn |archive-date=14 Mayo 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=Preview Philippines |language=en}}&lt;/ref&gt; Bukod sa kaniyang mga pag-aaral, hinangad din niya ang [[judo]] bilang kanyang kompetetibong isport, kung saan nagsilbi siya bilang ''co-captain'' ng koponan ng judo ng kanilang hayskul. Mula 2018 hanggang 2022, nag-aral si De Leon sa Pamantasang Ateneo de Manila sa ilalim ng programang Batsilyer ng Agham sa Management Engineering.&lt;ref name=&quot;garage.com.ph&quot;&gt;{{Cite web |date=8 Nobyembre 2021 |title=In perfect form: Getting to know award-winning judoka Ralph de Leon |url=https://garage.com.ph/2021/11/08/in-perfect-form-getting-to-know-award-winning-judoka-ralph-de-leon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260612085657/https://garage.com.ph/2021/11/08/in-perfect-form-getting-to-know-award-winning-judoka-ralph-de-leon/ |archive-date=12 Hunyo 2026 |access-date=23 Agosto 2026 |website=Garage |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Pinili niya ang programa dahil sa katangian nitong pangnegosyo at bilang hudyat ng kaniyang pangarap noong bata pa na maging isang abogado—na hindi na niya ipinagpatuloy. Sa panahong ito, inamin ni De Leon na tatakbo siya para sa mga karangalang Latin, ngunit kalaunan ay nawalan ng gana dahil sa kuwarentenas ng COVID-19. Bahagi rin si de Leon ng koponan ng judo ng ADMU, kung saan nagsilbi siyang kapitan ng koponan nang ilang panahon.&lt;ref name=&quot;garage.com.ph&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cruz |first=Lia |date=27 Setyembre 2025 |title=Ralph de Leon on PBB, Balance, and Mental Wellness |url=https://allure.ph/cover-story/ralph-de-leon-from-control-to-clarity/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106210201/https://allure.ph/cover-story/ralph-de-leon-from-control-to-clarity/ |archive-date=6 Enero 2026 |access-date=23 Agosto 2026 |website=Allure Philippines |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

Nagkaroon siya ng maagang interes sa musika at natutong tumugtog ng piano noong bata pa siya.&lt;ref name=&quot;garage.com.ph&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Acar |first=Aedrianne |date=16 Hulyo 2025 |title=Ralph de Leon, nagpakilig ng fans sa kanyang 'Hanggang Kailan' piano cover |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/ralph-de-leon-nagpakilig-ng-fans-sa-kanyang-hanggang-kailan-piano-cover/124366/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250716085907/https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/ralph-de-leon-nagpakilig-ng-fans-sa-kanyang-hanggang-kailan-piano-cover/124366/ |archive-date=16 Hulyo 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=GMA Entertainment |language=en}}&lt;/ref&gt; Ipinakilala siya ng kanyang ama, isang photographer at videographer, sa mga kamera noong bata pa siya, kung saan nagkaroon ng matinding interes si De Leon na humarap sa kamera.&lt;ref name=&quot;garage.com.ph&quot; /&gt;

== Karera sa palakasan ==
Nagsimulang magsanay ng judo si De Leon noong siya ay 12 sa pamamagitan ng paghihikayat ng kaniyang pinsan na bahagi ng Ateneo High School Judo Team.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=De Leon |first=Ally |date=9 Oktubre 2025 |title=Ralph De Leon breaks the fourth wall |url=https://lifestyle.inquirer.net/551645/ralph-de-leon-breaks-the-fourth-wall/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260415030221/https://lifestyle.inquirer.net/551645/ralph-de-leon-breaks-the-fourth-wall/ |archive-date=15 Abril 2026 |access-date=23 Agosto 2026 |website=Lifestyle.INQ |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Pagkatapos, nakipagkumpitensya siya sa maraming paligsahan sa judo sa buong taon ng kaniyang pag-aaral, kung saan nakakuha siya ng maraming medalya at kalaunan ay nagsilbi bilang co-captain ng nasabing koponan.&lt;ref name=&quot;garage.com.ph&quot; /&gt;

Sa kanyang mga taon sa kolehiyo, sumali si De Leon sa Ateneo Judo Team, at nagsilbing kapitan ng kanilang koponan nang ilang panahon.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Santos |first=Rhea Manila |date=27 Hulyo 2025 |title=EXCLUSIVE: Ralph De Leon on being a former judo varsity captain: ‘Na-in love na talaga ako’ |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2025/7/27/exclusive-ralph-de-leon-on-being-a-former-judo-varsity-captain-na-in-love-na-talaga-ako-1352 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250730141248/https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2025/7/27/exclusive-ralph-de-leon-on-being-a-former-judo-varsity-captain-na-in-love-na-talaga-ako-1352 |archive-date=30 Hulyo 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Sumali rin siya sa mga kompetisyon, kabilang ang [[Pampamantasang Asosyasyong Atletiko ng Pilipinas]], kung saan siya nagwagi ng maraming pagkilala at medalya. Noong 2018, nag-uwi si De Leon ng gintong medalya sa UAAP judo tournament -73 kg divison.&lt;ref name=&quot;Melo&quot;&gt;{{Cite web |last=Melo |first=Joachim S. |last2=Beltran |first2=Neal R. |date=2 Marso 2020 |title=Blue Eagles place third in UAAP Season 82 Judo Championships |url=https://theguidon.com/2020/03/blue-eagles-place-third-in-uaap-season-82-judo-championships/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812081902/https://theguidon.com/2020/03/blue-eagles-place-third-in-uaap-season-82-judo-championships/ |archive-date=12 Agosto 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=The Guidon |language=en}}&lt;/ref&gt; Nang sumunod na taon, nag-uwi siya ng pilak para sa parehong dibisyon.&lt;ref name=&quot;Melo&quot; /&gt;

== Karera sa midya ==

=== Maagang karera ===
Nagsimulang magmodelo si De Leon noong hayskul, lumahok sa mga ''school fair'' at maliliit na proyekto ng mga tatak para sa kaniyang mga kaibigan. Kalaunan ay humantong ito sa mga propesyonal na ''test shoot'' at maagang trabaho sa pag-arte sa mga patalastas.&lt;ref name=&quot;garage.com.ph&quot; /&gt; Nagtrabaho siya sa ilang mga patalastas sa telebisyon, kabilang ang McDonald's at Lactezin. Itinampok din si de Leon sa mga magasin tulad ng Parcinq at Garage.&lt;ref name=&quot;garage.com.ph&quot; /&gt;

Noong 2022, ginawa niya ang kaniyang unang pagrampa sa runway sa Bench Fashion Week.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last=Glorioso |first=Nica |date=14 Mayo 2026 |title=Get To Know Actor, Athlete, And 'Saing King' Ralph de Leon |url=https://nylonmanila.com/pop-culture/get-to-know-pbb-ralph-de-leon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250604133700/https://nylonmanila.com/pop-culture/get-to-know-pbb-ralph-de-leon/ |archive-date=4 Hunyo 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=Nylon Manila |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Aduna |first=Dayne |date=15 Hulyo 2026 |title=Ralph de Leon Is Fashion’s New Leading Man |url=https://vman-sea.com/on-the-cover/ralph-de-leon-fashion-new-leading-man/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260823040606/https://vman-sea.com/on-the-cover/ralph-de-leon-fashion-new-leading-man/ |archive-date=23 Agosto 2026 |access-date=23 Agosto 2026 |website=VMan Southeast Asia |language=en-ph}}&lt;/ref&gt; Nang sumunod na taon, rumampa rin si De Leon para sa koleksyon ng Spora Summer / Spring 2024 ng designer na si Ehrran Montoya.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cuason |first=Katrice |date=9 Hulyo 2025 |title=Brent, Ralph, River, and Will: The PBB Boys Who Are Now Becoming Stylish Heartthrobs |url=https://metro.style/metro-style/fashion/2025/7/9/pbb-celebrity-collab-edition-brent-manalo-ralph-de-leon-river-joseph-will-ashley-fashion-1224 |access-date=23 Agosto 2026 |website=Metro Style |language=en |via=ABS-CBN}}&lt;/ref&gt;

Naging host din si de Leon ng mga kaganapan tulad ng Mister Pilipinas Worldwide 2023 at [[Miss Universe Philippines 2023]] at [[Miss Universe Philippines 2024|2024]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=De Serra |first=Vee |date=6 Mayo 2023 |title=Meet the winners of Mister Pilipinas Worldwide 2023 |url=https://villagepipol.com/meet-the-winners-of-mister-pilipinas-worldwide-2023/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251207183036/https://villagepipol.com/meet-the-winners-of-mister-pilipinas-worldwide-2023/ |archive-date=7 Disyembre 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=Village Pipol |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;High Street&quot;&gt;{{Cite web |last=Bardinas |first=Mary Ann |date=10 Hunyo 2024 |title=CUTIE ALERT! Get to know &quot;High Street&quot; star Ralph De Leon |url=https://www.abs-cbn.com/highstreet2024/articles-photos/look-get-to-know-ralph-de-leon-in-these-charming-photos-16566?photoId=D66F0CDF-9D3C-438E-BF42-C39BB1FF6BC1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812081933/https://www.abs-cbn.com/highstreet2024/articles-photos/look-get-to-know-ralph-de-leon-in-these-charming-photos-16566?photoId=D66F0CDF-9D3C-438E-BF42-C39BB1FF6BC1 |archive-date=12 Agosto 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |publisher=ABS-CBN |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Pangunahing karera ===
Noong 2024, lumahok si De Leon sa isang ''mini-reality audition series'' na ''Zoomers: The Search For The Next Gen Z Star''.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Pagulong |first=Charmie Joy |date=26 Enero 2024 |title=Gen Z actors get acting break in ABS-CBN’s new series ‘Zoomers’ |url=https://www.philstar.com/entertainment/2024/01/26/2328490/gen-z-actors-get-acting-break-abs-cbns-new-series-zoomers |archive-url=https://web.archive.org/web/20250726150646/https://www.philstar.com/entertainment/2024/01/26/2328490/gen-z-actors-get-acting-break-abs-cbns-new-series-zoomers |archive-date=26 Hulyo 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Orihinal siyang nag-audition para sa pangunahing papel na su Jiggs, kung saan siya ay isinaalang-alang kahit na siya ay isang baguhan. Kalaunan ay napunta siya sa papel ni Atom, isang karismatiko at mahusay na lider-estudyante. Sinabi ni De Leon na angkop ang papel ni Atom sa kaniyang totoong personalidad.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web |last=dela Cruz |first=Liezel |date=1 Pebrero 2024 |title=3 things that will make you stan Ralph de Leon of “Zoomers” |url=https://www.abs-cbn.com/articles-videos/3-things-that-will-make-you-stan-ralph-de-leon-of-zoomers-21576 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812081948/https://www.abs-cbn.com/articles-videos/3-things-that-will-make-you-stan-ralph-de-leon-of-zoomers-21576 |archive-date=12 Agosto 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |language=en}}&lt;/ref&gt; Pagkatapos, nag-debut siya sa puting-tabing sa seryeng ''digital drama'' na ''Zoomers'' sa parehong taon kasama sina Harvey Bautista, [[Criza Taa]], Krystal Ball, at [[Luke Alford]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=14 Mayo 2025 |title=Get to know the internet's 'nonchalant' crush, Ralph de Leon, through these fun facts! {{!}} ABS-CBN Entertainment |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/5/14/get-to-know-the-internet-s-nonchalant-crush-ralph-de-leon-through-these-fun-facts-0904 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250517042108/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/5/14/get-to-know-the-internet-s-nonchalant-crush-ralph-de-leon-through-these-fun-facts-0904 |archive-date=17 Mayo 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Dumating ang kaniyang pag-unlad sa pag-arte sa parehong taon sa kaniyang pagganap bilang si Dr. Kevin Gonzales sa seryeng drama-mystery na ''High Street'',&lt;ref name=&quot;High Street&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ocampo |first=Carmellie |date=21 Agosto 2024 |title=Ralph de Leon: “I am emotionally high when I’m doing what I love” |url=https://www.abs-cbn.com/highstreet2024/articles-news/ralph-de-leon-i-am-emotionally-high-when-im-doing-what-i-love-23100 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260823050502/https://www.abs-cbn.com/highstreet2024/articles-news/ralph-de-leon-i-am-emotionally-high-when-im-doing-what-i-love-23100 |archive-date=23 Agosto 2026 |access-date=23 Agosto 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |language=en}}&lt;/ref&gt; na ipinalabas sa [[Kapamilya Channel]] at [[IWant|iWantTFC]]. Kapareha ni Gonzales ng karakter ni [[Xyriel Manabat]] na si Roxy at karibal naman ng karakter ni [[Elijah Canlas]] na si Archie. Parehong mahusay ang pagtanggap sa kanyang pagganap sa pag-arte.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;High Street&quot; /&gt;

Noong Agosto 2024, siya, kasama ang kaniyang mga kapwa artista sa ''High Street'' na sina AC Bonifacio, Gela Atayde, Harvey Bautista, at Tommy Alejandrino, ay lumabas sa game show na ''Rainbow Rumble'' . Nakakuha siya ng kabuuang premyong ₱82,000 sa kaniyang paglabas, kung saan ₱62,000 ang kaniyang nakuha mula sa pangunahing laro at karagdagang ₱20,000 mula sa round na &quot;Rainbow Reveal&quot;. &lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |date=1 Setyembre 2024 |title=Ralph de Leon, nag-uwi ng P82,000 total prize |url=https://www.abs-cbn.com/rainbowrumble/videos/ralph-de-leon-nag-uwi-ng-p82000-total-prize-367052 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250707221935/https://www.abs-cbn.com/rainbowrumble/videos/ralph-de-leon-nag-uwi-ng-p82000-total-prize-367052 |archive-date=7 Hulyo 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |publisher=ABS-CBN |language=en}}&lt;/ref&gt;

Noong 2025, sumali siya sa palabas ng totoong buhay na ''[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]]'' bilang ''housemate'' na may palayaw na &quot;Dutiful Judo-son ng Cavite&quot;.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Sa kaniyang pananatili, naging nominado si de Leon sa loob ng tatlong magkakasunod na linggo kasama ang mga duo na sina [[Michael Sager]], [[AZ Martinez]], at [[Dustin Yu]], hanggang sa siya ay pinatalsik sa ika-63 araw kasama ang duo na si [[Josh Ford]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=11 Mayo 2025 |title=Ralph de Leon, Josh Ford latest duo evicted from 'Pinoy Big Brother' House |url=https://entertainment.inquirer.net/609823/ralph-de-leon-josh-ford-latest-duo-evicted-from-pinoy-big-brother-house |archive-url=https://web.archive.org/web/20250722180156/https://entertainment.inquirer.net/609823/ralph-de-leon-josh-ford-latest-duo-evicted-from-pinoy-big-brother-house |archive-date=22 Hulyo 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Isang linggo pa lamang matapos siyang matanggal, sa ika-71 araw, bumalik siya sa bahay kasama ang [[GMA Network|Kapuso]] ''housemate'' na si Charlie Fleming matapos silang magwagi sa botohan sa ''wildcard twist''. &lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |last= |first= |date=18 Mayo 2025 |title=Ralph De Leon, Charlie Fleming return as official housemates in 'Pinoy Big Brother' |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/946563/ralph-de-leon-charlie-fleming-pinoy-big-brother/story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260310003938/https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/946563/ralph-de-leon-charlie-fleming-pinoy-big-brother/story/ |archive-date=10 Marso 2026 |access-date=23 Agosto 2026 |website=GMA News Online |language=en}}&lt;/ref&gt; Pagkatapos ng kaniyang pagbabalik, nanguna si de Leon sa lahat ng mga ''solo task'', na nagbigay sa kaniya ng ''eviction immunity'' at ng kalamangan sa pagpili ng kaniyang huling duo. Pagkatapos, napili niya ang Kapuso ''housemate'' na si Will Ashley bilang kaniyang huling ''duo'' sa ilalim ng pangalang ''RaWi''.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |last2=Basina |first2=Carby Rose |date=2025-07-05 |title=Will Ashley, Ralph De Leon are 2nd big placer on 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition' |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/951644/will-ashley-ralph-de-leon-are-2nd-big-placer-on-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition/story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260610221627/https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/951644/will-ashley-ralph-de-leon-are-2nd-big-placer-on-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition/story/ |archive-date=10 Hunyo 2026 |access-date=23 Agosto 2026 |website=GMA News Online |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa pamamagitan ng isang ''big jump challenge'', ang RaWi ang naging pangalawang ''duo'' na naging bahagi ng ''big four'', at kalaunan ay nagtapos bilang ''second big placer'' ng edisyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Arnaldo |first=Steph |date=5 Hulyo 2025 |title=Brent Manalo, Mika Salamanca are Big Winners of 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition' |url=https://www.rappler.com/entertainment/series/brent-manalo-mika-salamanca-pbb-big-winners-2025/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251028122246/https://www.rappler.com/entertainment/series/brent-manalo-mika-salamanca-pbb-big-winners-2025/ |archive-date=28 Oktubre 2025 |access-date=6 Hulyo 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

Pagkatapos ng kaniyang paglahok sa ''Pinoy Big Brother'', nakatanggap si De Leon ng maraming endorso at mga pakikipagsosyo, kabilang ang Mang Inasal, Acer, Penshoppe, UFC Fun Chow, Ponds, Pepsi, Selecta, OJ Philippines, Breeze, Axe, at National Bookstore, at naging bahagi ng mga magasin tulad ng ''Metro'', ''Allure'', ''VMAN Sea'',&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Aduna |first=Dayne |date=16 Agosto 2025 |title=From Judo to TV: How Ralph de Leon Balances Discipline and Creativity |url=https://vman-sea.com/on-the-cover/ralph-de-leon-is-the-real-deal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250916030922/https://vman-sea.com/on-the-cover/ralph-de-leon-is-the-real-deal/ |archive-date=16 Setyembre 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=VMan Southeast Asia |language=en-ph}}&lt;/ref&gt; at ''Scout Magazine'', kasama ang mga kapwa housemate ng ''Pinoy Big Brother''. Nakakuha si De Leon ng mga trabaho sa pag-arte sa mga ''music video'', kabilang ang &quot;Naiilang&quot; ni Le John kasama si AZ Martinez at ang &quot;Patient&quot; ni [[Sofronio Vasquez]] kasama si [[Xyriel Manabat]]. Nag-debut din siya sa pinilakang-tabing para sa [[Paligsahan ng mga Pelikula ng Kalakhang Maynila]] sa pamamagitan ng ''[[Love You So Bad]]'' (2025), kung saan gumaganap siya bilang si Phillip &quot;Phil&quot; Tristan Perez, pangalawang-pangulo ng pamahalaan ng mag-aaral at matalik na kaibigan ng karakter ni Will Ashley.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mariano |first=Dianne |date=31 Disyembre 2025 |title=Ralph De Leon, honored to be part of 'Love You So Bad' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/ralph-de-leon-honored-to-be-part-of-love-you-so-bad/129110/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260312042835/https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/ralph-de-leon-honored-to-be-part-of-love-you-so-bad/129110/ |archive-date=12 Marso 2026 |access-date=23 Agosto 2026 |website=GMA Entertainment |language=en}}&lt;/ref&gt;

Bumalik din si de Leon sa telebisyon noong 2026 bilang isa sa mga tauhan ng seryeng mystery-adventure na ''[[The Secrets of Hotel 88]]'',&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Crucillo |first=Karen Juliane |date=11 Pebrero 2026 |orig-date=23 Setyembre 2025 |title=Meet the cast of 'The Secrets of Hotel 88' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/photos/meet-the-cast-of-the-secrets-of-hotel-88/25027/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260823064823/https://www.gmanetwork.com/entertainment/photos/meet-the-cast-of-the-secrets-of-hotel-88/25027/ |archive-date=23 Agosto 2026 |access-date=23 Agosto 2026 |website=GMA Entertainment |language=en}}&lt;/ref&gt; bilang si Martin Madrigal, isang negosyante at kapatid sa ama ni Kiko Endaya na ginampanan ni Will Ashley, at kapatid sa ina ni Trixie Madrigal na ginampanan ni Kira Balinger.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Javier |first=Kristian Eric |date=24 Pebrero 2026 |title=Dustin Yu, River Joseph, Ralph de Leon, ipinakilala ang kanilang mga karakter sa 'The Secrets of Hotel 88' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/dustin-yu-river-joseph-ralph-de-leon-ipinakilala-ang-kanilang-mga-karakter-sa-the-secrets-of-hotel-88/130762/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260306223926/https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/dustin-yu-river-joseph-ralph-de-leon-ipinakilala-ang-kanilang-mga-karakter-sa-the-secrets-of-hotel-88/130762/ |archive-date=6 Marso 2026 |access-date=23 Agosto 2026 |website=GMA Entertainment |language=en}}&lt;/ref&gt; Noong Mayo, isa si de Leon sa mga naging host ng bagong bersyon ng Y Speak na Y Speak 2.0, kasama sina River Joseph, Elijah Canlas, Aya Fernandez, KD Estrada, at Robbie Jaworski.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Llemit |first=Kathleen A. |date=11 Enero 2026 |title=Elijah Canlas, Ralph de Leon, River Joseph to host return of debate show ‘Y Speak’ |url=https://www.philstar.com/entertainment/2026/01/11/2500232/elijah-canlas-ralph-de-leon-river-joseph-host-return-debate-show-y-speak |archive-url=https://web.archive.org/web/20260112090931/https://www.philstar.com/entertainment/2026/01/11/2500232/elijah-canlas-ralph-de-leon-river-joseph-host-return-debate-show-y-speak |archive-date=12 Enero 2026 |access-date=23 Agosto 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=23 Mayo 2026 |title=‘YSpeak 2.0’ hosts on the show’s timely revival: ‘Ang daming nangyayari ngayon’ |url=https://entertainment.inquirer.net/670780/yspeak-2-0-hosts-on-the-shows-timely-revival-ang-daming-nangyayari-ngayon |archive-url=https://web.archive.org/web/20260823070605/https://entertainment.inquirer.net/670780/yspeak-2-0-hosts-on-the-shows-timely-revival-ang-daming-nangyayari-ngayon |archive-date=23 Agosto 2026 |access-date=23 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Pilmograpiya ==

=== Telebisyon ===
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
|+&amp;nbsp;
! scope=&quot;col&quot; |Taon
! scope=&quot;col&quot; |Pamagat
! scope=&quot;col&quot; |Papel
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; |{{Abbr|Sang.|Sanggunian}}
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |2024
|''Rainbow Rumble''
|Kalahok
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
|-
|''Zoomers: The Search for the Next Gen Z Stars''
|Kalahok
|
|-
|''Zoomers - Season 1''
| rowspan=&quot;2&quot; |Atom Andrada
|
|-
|''Zoomers - Season 2''
|
|-
|''High Street''
|Dr. Kevin Gonzales
|
|-
|''Kapamilya Chat''
|Kaniyang sarili
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ent.ABS-CBN.com |title=Kapamilya Chat with Ralph De Leon, Zabel Lamberth and Luis Vera Perez {{!}} ABS-CBN Entertainment |url=https://www.abs-cbn.com/kapamilyachat/livestream/kapamilya-chat-with-ralph-de-leon-zabel-lamberth-and-luis-vera-perez-1483 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250217210228/https://www.abs-cbn.com/kapamilyachat/livestream/kapamilya-chat-with-ralph-de-leon-zabel-lamberth-and-luis-vera-perez-1483 |archive-date=2025-02-17 |access-date=2025-05-20 |website=ABS-CBN |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2025
|''[[:en:Pinoy_Big_Brother:_Celebrity_Collab_Edition|Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]]''
|''Housemate''
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
|-
|''[[It's Showtime]]''
|Siya mismo / Panauhing hurado
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2026
|''The Secrets of Hotel 88''
|Martin Madrigal
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|''[[:en:Pinoy_Big_Brother:_Celebrity_Collab_Edition_2.0|Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0]]''
|Siya mismo / Panauhin sa bahay
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|''[[Y Speak]] 2.0''
|Siya mismo / Host
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|}

=== Pelikula ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Taon
!Pamagat
!Papel
!{{Abbr|Sang.|Sanggunian}}
|-
| 2025
|''Love You So Bad''
| Phil
| &lt;ref name=&quot;LYSB&quot;&gt;{{Cite web |date=December 11, 2025 |title=ince Maristela, Ralph De Leon, Xyriel Manabat, kabilang sa cast ng &quot;Love You So Bad&quot; |url=https://www.gmanetwork.com/pictures/articles/2025-12-11/586/vince-maristela-ralph-de-leon-xyriel-manabat-kabilang-sa-cast-ng-love-you-so-bad/ |access-date=December 16, 2025 |publisher=GMA Pictures}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Mga paglabas sa ''music video'' ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Taon
! Awit
! Artista
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; |{{Abbr|Sang.|Sanggunian}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | 2025
| &quot;Naiilang&quot;
| Le John
| &lt;ref&gt;{{Cite web |date=September 6, 2025 |title=Le John unveils poster for 'Naiilang' MV starring AZ Martinez, Ralph De Leon |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/958256/az-martinez-ralph-de-leon-poster-naiilang-mv/story/ |access-date=January 23, 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
|&quot;Patient&quot;
| Sofronio Vasquez
| &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Valdez |first=Jasper |date=October 30, 2025 |title=Xyriel Manabat, Ralph de Leon pair up in heartfelt 'Patient' music video |url=https://manilastandard.net/showbiz/314662331/xyriel-manabat-ralph-de-leon-pair-up-in-heartfelt-patient-music-video.html |access-date=January 23, 2026 |website=[[Manila Standard]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|}

== Mga parangal at nominasyon ==

=== The Village Pipol Choice Awards ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot; width=&quot;70%&quot;
!Taon
! Mga Kilalang Akda
! Kategorya
! Resulta
! Sanggunian
|-
| 2026
| ''Siya mismo''
| Bagong Lalaking Personalidad sa TV ng Taon 
|Nagwagi
|-
|}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]
[[Kategorya:Ipinanganak noong 2000]]
[[Kategorya:Articles with hCards]]</text>
      <sha1>tf3bcz65iyu01t625shq1g8pmgsb3tz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2221458</id>
      <parentid>2221456</parentid>
      <timestamp>2026-08-23T07:24:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Allyriana000</username>
        <id>119761</id>
      </contributor>
      <origin>2221458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28701" sha1="lc0pxu7o1t6cm7q68ynicl5b95kkvtx" xml:space="preserve">{{Infobox person|name=Ralph de Leon|image=Ralph de Leon.jpg|alt=|caption=Si de Leon noong 2025|birth_name=Rafael August Arayata de Leon|birth_date={{Birth date and age|2000|8|30}}|birth_place=[[Tanza]], [[Kabite]], Pilipinas|education=[[Pamantasang Ateneo de Manila]] (Batsilyer ng Agham sa Management Engineering)|occupation={{hlist|Aktor|modelo|host|atleta}}|years_active=2024–present|agent=[[Star Magic]] (2024–kasalukuyan)|known_for=''[[High Street (TV series)|High Street]]''&lt;br&gt;''[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]]''|height={{height|cm=176}}|relatives=[[Jake Cuenca]] (pinsan)}}

Si '''Rafael August Arayata de Leon''' (ipinanganak noong 30 Agosto 2000), na kilala bilang '''Ralph de Leon''', ay isang Pilipinong artista, modelo, at [[Judo|judoka]]. Kilala siya sa kaniyang pagganap sa dramang pantelebisyon na ''High Street'' (2024) at sa kaniyang pakikilahok sa ''[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]]'' (2025).&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sibal |first=Gianna |date=26 Marso 2024 |title=Here's What We Know About the Sequel of Senior High So Far |url=https://mega-asia.com/lifestyle/culture/heres-what-we-know-about-the-sequel-of-senior-high-so-far/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812082001/https://mega-asia.com/lifestyle/culture/heres-what-we-know-about-the-sequel-of-senior-high-so-far/ |archive-date=12 Agosto 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=Mega Asia |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=dela Cruz |first=Liezel |date=21 Hulyo 2024 |title=He’s a judoka and totally not boring – meet Ralph de Leon via Celebrity Slambook! |url=https://www.abs-cbn.com/highstreet2024/articles-videos/meet-ralph-de-leon-via-celebrity-slambook-22869 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317053943/https://www.abs-cbn.com/highstreet2024/articles-videos/meet-ralph-de-leon-via-celebrity-slambook-22869 |archive-date=17 Marso 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |publisher=[[ABS-CBN]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

Kasalukuyan siyang nasa ilalim ng pamamahala ng [[Star Magic]].

== Buhay at pag-aaral ==
Ipinanganak si de Leon noong 30 Agosto 2000 sa [[Tanza|Tanza, Kabite]], Pilipinas.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Manalo |first=Ro |date=18 Marso 2025 |title=PBB Celebrity Collab Edition Housemates |url=https://www.pep.ph/peptionary/185882/pbb-celebrity-collab-edition-housemates-a987-20250318-lfrm3 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114132205/https://www.pep.ph/peptionary/185882/pbb-celebrity-collab-edition-housemates-a987-20250318-lfrm3 |archive-date=14 Enero 2026 |access-date=23 Agosto 2026 |website=Philippine Entertainment Portal |language=en}}&lt;/ref&gt; May kaugnayan ang mga kamag-anak ng kaniyang ina sa pulitika, partikular na sa Tanza. Ang kaniyang lolo na si Ashley Arayata ay nagsilbing alkalde ng Tanza mula 2007 hanggang 2016, habang mga miyembro ng lupon ang ilan sa kaniyang mga kamag-anak. Gayunpaman, hindi na aktibo ang mga Arayata sa politika. Ipinahayag din ni De Leon ang kawalan niya at ng kaniyang mga pinsan ng interes sa larangan ng politika.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Acierto |first=Drew |date=30 Hulyo 2025 |title=Ralph de Leon shares why he doesn't want to enter politics |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2025/7/30/ralph-de-leon-shares-why-he-doesn-t-want-to-enter-politics-0850 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250730082632/https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2025/7/30/ralph-de-leon-shares-why-he-doesn-t-want-to-enter-politics-0850 |archive-date=30 Hulyo 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |language=en}}&lt;/ref&gt;

Sa kaniyang mga taon sa pag-aaral sa Ateneo High School, si De Leon ay isang mag-aaral na may karangalan.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Abboud |first=Firas |date=11 Mayo 2025 |title=Who Is Ralph de Leon? 10 Things About the Star Magic Actor |url=https://www.preview.ph/culture/entertainment/who-is-ralph-de-leon-a8059-20250511-dyn |archive-url=https://web.archive.org/web/20250514063603/https://www.preview.ph/culture/entertainment/who-is-ralph-de-leon-a8059-20250511-dyn |archive-date=14 Mayo 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=Preview Philippines |language=en}}&lt;/ref&gt; Bukod sa kaniyang mga pag-aaral, hinangad din niya ang [[judo]] bilang kanyang kompetetibong isport, kung saan nagsilbi siya bilang ''co-captain'' ng koponan ng judo ng kanilang hayskul. Mula 2018 hanggang 2022, nag-aral si De Leon sa Pamantasang Ateneo de Manila sa ilalim ng programang Batsilyer ng Agham sa Management Engineering.&lt;ref name=&quot;garage.com.ph&quot;&gt;{{Cite web |date=8 Nobyembre 2021 |title=In perfect form: Getting to know award-winning judoka Ralph de Leon |url=https://garage.com.ph/2021/11/08/in-perfect-form-getting-to-know-award-winning-judoka-ralph-de-leon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260612085657/https://garage.com.ph/2021/11/08/in-perfect-form-getting-to-know-award-winning-judoka-ralph-de-leon/ |archive-date=12 Hunyo 2026 |access-date=23 Agosto 2026 |website=Garage |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Pinili niya ang programa dahil sa katangian nitong pangnegosyo at bilang hudyat ng kaniyang pangarap noong bata pa na maging isang abogado—na hindi na niya ipinagpatuloy. Sa panahong ito, inamin ni De Leon na tatakbo siya para sa mga karangalang Latin, ngunit kalaunan ay nawalan ng gana dahil sa kuwarentenas ng COVID-19. Bahagi rin si de Leon ng koponan ng judo ng ADMU, kung saan nagsilbi siyang kapitan ng koponan nang ilang panahon.&lt;ref name=&quot;garage.com.ph&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cruz |first=Lia |date=27 Setyembre 2025 |title=Ralph de Leon on PBB, Balance, and Mental Wellness |url=https://allure.ph/cover-story/ralph-de-leon-from-control-to-clarity/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106210201/https://allure.ph/cover-story/ralph-de-leon-from-control-to-clarity/ |archive-date=6 Enero 2026 |access-date=23 Agosto 2026 |website=Allure Philippines |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

Nagkaroon siya ng maagang interes sa musika at natutong tumugtog ng piano noong bata pa siya.&lt;ref name=&quot;garage.com.ph&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Acar |first=Aedrianne |date=16 Hulyo 2025 |title=Ralph de Leon, nagpakilig ng fans sa kanyang 'Hanggang Kailan' piano cover |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/ralph-de-leon-nagpakilig-ng-fans-sa-kanyang-hanggang-kailan-piano-cover/124366/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250716085907/https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/ralph-de-leon-nagpakilig-ng-fans-sa-kanyang-hanggang-kailan-piano-cover/124366/ |archive-date=16 Hulyo 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=GMA Entertainment |language=en}}&lt;/ref&gt; Ipinakilala siya ng kanyang ama, isang photographer at videographer, sa mga kamera noong bata pa siya, kung saan nagkaroon ng matinding interes si De Leon na humarap sa kamera.&lt;ref name=&quot;garage.com.ph&quot; /&gt;

== Karera sa palakasan ==
Nagsimulang magsanay ng judo si De Leon noong siya ay 12 sa pamamagitan ng paghihikayat ng kaniyang pinsan na bahagi ng Ateneo High School Judo Team.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=De Leon |first=Ally |date=9 Oktubre 2025 |title=Ralph De Leon breaks the fourth wall |url=https://lifestyle.inquirer.net/551645/ralph-de-leon-breaks-the-fourth-wall/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260415030221/https://lifestyle.inquirer.net/551645/ralph-de-leon-breaks-the-fourth-wall/ |archive-date=15 Abril 2026 |access-date=23 Agosto 2026 |website=Lifestyle.INQ |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Pagkatapos, nakipagkumpitensya siya sa maraming paligsahan sa judo sa buong taon ng kaniyang pag-aaral, kung saan nakakuha siya ng maraming medalya at kalaunan ay nagsilbi bilang co-captain ng nasabing koponan.&lt;ref name=&quot;garage.com.ph&quot; /&gt;

Sa kanyang mga taon sa kolehiyo, sumali si De Leon sa Ateneo Judo Team, at nagsilbing kapitan ng kanilang koponan nang ilang panahon.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Santos |first=Rhea Manila |date=27 Hulyo 2025 |title=EXCLUSIVE: Ralph De Leon on being a former judo varsity captain: ‘Na-in love na talaga ako’ |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2025/7/27/exclusive-ralph-de-leon-on-being-a-former-judo-varsity-captain-na-in-love-na-talaga-ako-1352 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250730141248/https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2025/7/27/exclusive-ralph-de-leon-on-being-a-former-judo-varsity-captain-na-in-love-na-talaga-ako-1352 |archive-date=30 Hulyo 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Sumali rin siya sa mga kompetisyon, kabilang ang [[Pampamantasang Asosyasyong Atletiko ng Pilipinas]], kung saan siya nagwagi ng maraming pagkilala at medalya. Noong 2018, nag-uwi si De Leon ng gintong medalya sa UAAP judo tournament -73 kg divison.&lt;ref name=&quot;Melo&quot;&gt;{{Cite web |last=Melo |first=Joachim S. |last2=Beltran |first2=Neal R. |date=2 Marso 2020 |title=Blue Eagles place third in UAAP Season 82 Judo Championships |url=https://theguidon.com/2020/03/blue-eagles-place-third-in-uaap-season-82-judo-championships/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812081902/https://theguidon.com/2020/03/blue-eagles-place-third-in-uaap-season-82-judo-championships/ |archive-date=12 Agosto 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=The Guidon |language=en}}&lt;/ref&gt; Nang sumunod na taon, nag-uwi siya ng pilak para sa parehong dibisyon.&lt;ref name=&quot;Melo&quot; /&gt;

== Karera sa midya ==

=== Maagang karera ===
Nagsimulang magmodelo si De Leon noong hayskul, lumahok sa mga ''school fair'' at maliliit na proyekto ng mga tatak para sa kaniyang mga kaibigan. Kalaunan ay humantong ito sa mga propesyonal na ''test shoot'' at maagang trabaho sa pag-arte sa mga patalastas.&lt;ref name=&quot;garage.com.ph&quot; /&gt; Nagtrabaho siya sa ilang mga patalastas sa telebisyon, kabilang ang McDonald's at Lactezin. Itinampok din si de Leon sa mga magasin tulad ng Parcinq at Garage.&lt;ref name=&quot;garage.com.ph&quot; /&gt;

Noong 2022, ginawa niya ang kaniyang unang pagrampa sa runway sa Bench Fashion Week.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last=Glorioso |first=Nica |date=14 Mayo 2026 |title=Get To Know Actor, Athlete, And 'Saing King' Ralph de Leon |url=https://nylonmanila.com/pop-culture/get-to-know-pbb-ralph-de-leon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250604133700/https://nylonmanila.com/pop-culture/get-to-know-pbb-ralph-de-leon/ |archive-date=4 Hunyo 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=Nylon Manila |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Aduna |first=Dayne |date=15 Hulyo 2026 |title=Ralph de Leon Is Fashion’s New Leading Man |url=https://vman-sea.com/on-the-cover/ralph-de-leon-fashion-new-leading-man/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260823040606/https://vman-sea.com/on-the-cover/ralph-de-leon-fashion-new-leading-man/ |archive-date=23 Agosto 2026 |access-date=23 Agosto 2026 |website=VMan Southeast Asia |language=en-ph}}&lt;/ref&gt; Nang sumunod na taon, rumampa rin si De Leon para sa koleksyon ng Spora Summer / Spring 2024 ng designer na si Ehrran Montoya.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cuason |first=Katrice |date=9 Hulyo 2025 |title=Brent, Ralph, River, and Will: The PBB Boys Who Are Now Becoming Stylish Heartthrobs |url=https://metro.style/metro-style/fashion/2025/7/9/pbb-celebrity-collab-edition-brent-manalo-ralph-de-leon-river-joseph-will-ashley-fashion-1224 |access-date=23 Agosto 2026 |website=Metro Style |language=en |via=ABS-CBN}}&lt;/ref&gt;

Naging host din si de Leon ng mga kaganapan tulad ng Mister Pilipinas Worldwide 2023 at [[Miss Universe Philippines 2023]] at [[Miss Universe Philippines 2024|2024]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=De Serra |first=Vee |date=6 Mayo 2023 |title=Meet the winners of Mister Pilipinas Worldwide 2023 |url=https://villagepipol.com/meet-the-winners-of-mister-pilipinas-worldwide-2023/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251207183036/https://villagepipol.com/meet-the-winners-of-mister-pilipinas-worldwide-2023/ |archive-date=7 Disyembre 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=Village Pipol |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;High Street&quot;&gt;{{Cite web |last=Bardinas |first=Mary Ann |date=10 Hunyo 2024 |title=CUTIE ALERT! Get to know &quot;High Street&quot; star Ralph De Leon |url=https://www.abs-cbn.com/highstreet2024/articles-photos/look-get-to-know-ralph-de-leon-in-these-charming-photos-16566?photoId=D66F0CDF-9D3C-438E-BF42-C39BB1FF6BC1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812081933/https://www.abs-cbn.com/highstreet2024/articles-photos/look-get-to-know-ralph-de-leon-in-these-charming-photos-16566?photoId=D66F0CDF-9D3C-438E-BF42-C39BB1FF6BC1 |archive-date=12 Agosto 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |publisher=ABS-CBN |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Pangunahing karera ===
Noong 2024, lumahok si De Leon sa isang ''mini-reality audition series'' na ''Zoomers: The Search For The Next Gen Z Star''.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Pagulong |first=Charmie Joy |date=26 Enero 2024 |title=Gen Z actors get acting break in ABS-CBN’s new series ‘Zoomers’ |url=https://www.philstar.com/entertainment/2024/01/26/2328490/gen-z-actors-get-acting-break-abs-cbns-new-series-zoomers |archive-url=https://web.archive.org/web/20250726150646/https://www.philstar.com/entertainment/2024/01/26/2328490/gen-z-actors-get-acting-break-abs-cbns-new-series-zoomers |archive-date=26 Hulyo 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Orihinal siyang nag-audition para sa pangunahing papel na su Jiggs, kung saan siya ay isinaalang-alang kahit na siya ay isang baguhan. Kalaunan ay napunta siya sa papel ni Atom, isang karismatiko at mahusay na lider-estudyante. Sinabi ni De Leon na angkop ang papel ni Atom sa kaniyang totoong personalidad.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web |last=dela Cruz |first=Liezel |date=1 Pebrero 2024 |title=3 things that will make you stan Ralph de Leon of “Zoomers” |url=https://www.abs-cbn.com/articles-videos/3-things-that-will-make-you-stan-ralph-de-leon-of-zoomers-21576 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812081948/https://www.abs-cbn.com/articles-videos/3-things-that-will-make-you-stan-ralph-de-leon-of-zoomers-21576 |archive-date=12 Agosto 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |language=en}}&lt;/ref&gt; Pagkatapos, nag-debut siya sa puting-tabing sa seryeng ''digital drama'' na ''Zoomers'' sa parehong taon kasama sina Harvey Bautista, [[Criza Taa]], Krystal Ball, at [[Luke Alford]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=14 Mayo 2025 |title=Get to know the internet's 'nonchalant' crush, Ralph de Leon, through these fun facts! {{!}} ABS-CBN Entertainment |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/5/14/get-to-know-the-internet-s-nonchalant-crush-ralph-de-leon-through-these-fun-facts-0904 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250517042108/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/5/14/get-to-know-the-internet-s-nonchalant-crush-ralph-de-leon-through-these-fun-facts-0904 |archive-date=17 Mayo 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Dumating ang kaniyang pag-unlad sa pag-arte sa parehong taon sa kaniyang pagganap bilang si Dr. Kevin Gonzales sa seryeng drama-mystery na ''High Street'',&lt;ref name=&quot;High Street&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ocampo |first=Carmellie |date=21 Agosto 2024 |title=Ralph de Leon: “I am emotionally high when I’m doing what I love” |url=https://www.abs-cbn.com/highstreet2024/articles-news/ralph-de-leon-i-am-emotionally-high-when-im-doing-what-i-love-23100 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260823050502/https://www.abs-cbn.com/highstreet2024/articles-news/ralph-de-leon-i-am-emotionally-high-when-im-doing-what-i-love-23100 |archive-date=23 Agosto 2026 |access-date=23 Agosto 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |language=en}}&lt;/ref&gt; na ipinalabas sa [[Kapamilya Channel]] at [[IWant|iWantTFC]]. Kapareha ni Gonzales ng karakter ni [[Xyriel Manabat]] na si Roxy at karibal naman ng karakter ni [[Elijah Canlas]] na si Archie. Parehong mahusay ang pagtanggap sa kanyang pagganap sa pag-arte.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;High Street&quot; /&gt;

Noong Agosto 2024, siya, kasama ang kaniyang mga kapwa artista sa ''High Street'' na sina AC Bonifacio, Gela Atayde, Harvey Bautista, at Tommy Alejandrino, ay lumabas sa game show na ''Rainbow Rumble'' . Nakakuha siya ng kabuuang premyong ₱82,000 sa kaniyang paglabas, kung saan ₱62,000 ang kaniyang nakuha mula sa pangunahing laro at karagdagang ₱20,000 mula sa round na &quot;Rainbow Reveal&quot;. &lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |date=1 Setyembre 2024 |title=Ralph de Leon, nag-uwi ng P82,000 total prize |url=https://www.abs-cbn.com/rainbowrumble/videos/ralph-de-leon-nag-uwi-ng-p82000-total-prize-367052 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250707221935/https://www.abs-cbn.com/rainbowrumble/videos/ralph-de-leon-nag-uwi-ng-p82000-total-prize-367052 |archive-date=7 Hulyo 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |publisher=ABS-CBN |language=en}}&lt;/ref&gt;

Noong 2025, sumali siya sa palabas ng totoong buhay na ''[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]]'' bilang ''housemate'' na may palayaw na &quot;Dutiful Judo-son ng Cavite&quot;.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Sa kaniyang pananatili, naging nominado si de Leon sa loob ng tatlong magkakasunod na linggo kasama ang mga duo na sina [[Michael Sager]], [[AZ Martinez]], at [[Dustin Yu]], hanggang sa siya ay pinatalsik sa ika-63 araw kasama ang duo na si [[Josh Ford]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=11 Mayo 2025 |title=Ralph de Leon, Josh Ford latest duo evicted from 'Pinoy Big Brother' House |url=https://entertainment.inquirer.net/609823/ralph-de-leon-josh-ford-latest-duo-evicted-from-pinoy-big-brother-house |archive-url=https://web.archive.org/web/20250722180156/https://entertainment.inquirer.net/609823/ralph-de-leon-josh-ford-latest-duo-evicted-from-pinoy-big-brother-house |archive-date=22 Hulyo 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Isang linggo pa lamang matapos siyang matanggal, sa ika-71 araw, bumalik siya sa bahay kasama ang [[GMA Network|Kapuso]] ''housemate'' na si Charlie Fleming matapos silang magwagi sa botohan sa ''wildcard twist''. &lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |last= |first= |date=18 Mayo 2025 |title=Ralph De Leon, Charlie Fleming return as official housemates in 'Pinoy Big Brother' |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/946563/ralph-de-leon-charlie-fleming-pinoy-big-brother/story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260310003938/https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/946563/ralph-de-leon-charlie-fleming-pinoy-big-brother/story/ |archive-date=10 Marso 2026 |access-date=23 Agosto 2026 |website=GMA News Online |language=en}}&lt;/ref&gt; Pagkatapos ng kaniyang pagbabalik, nanguna si de Leon sa lahat ng mga ''solo task'', na nagbigay sa kaniya ng ''eviction immunity'' at ng kalamangan sa pagpili ng kaniyang huling duo. Pagkatapos, napili niya ang Kapuso ''housemate'' na si Will Ashley bilang kaniyang huling ''duo'' sa ilalim ng pangalang ''RaWi''.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |last2=Basina |first2=Carby Rose |date=2025-07-05 |title=Will Ashley, Ralph De Leon are 2nd big placer on 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition' |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/951644/will-ashley-ralph-de-leon-are-2nd-big-placer-on-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition/story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260610221627/https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/951644/will-ashley-ralph-de-leon-are-2nd-big-placer-on-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition/story/ |archive-date=10 Hunyo 2026 |access-date=23 Agosto 2026 |website=GMA News Online |language=en}}&lt;/ref&gt; Sa pamamagitan ng isang ''big jump challenge'', ang RaWi ang naging pangalawang ''duo'' na naging bahagi ng ''big four'', at kalaunan ay nagtapos bilang ''second big placer'' ng edisyon.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Arnaldo |first=Steph |date=5 Hulyo 2025 |title=Brent Manalo, Mika Salamanca are Big Winners of 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition' |url=https://www.rappler.com/entertainment/series/brent-manalo-mika-salamanca-pbb-big-winners-2025/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251028122246/https://www.rappler.com/entertainment/series/brent-manalo-mika-salamanca-pbb-big-winners-2025/ |archive-date=28 Oktubre 2025 |access-date=6 Hulyo 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

Pagkatapos ng kaniyang paglahok sa ''Pinoy Big Brother'', nakatanggap si De Leon ng maraming endorso at mga pakikipagsosyo, kabilang ang Mang Inasal, Acer, Penshoppe, UFC Fun Chow, Ponds, Pepsi, Selecta, OJ Philippines, Breeze, Axe, at National Bookstore, at naging bahagi ng mga magasin tulad ng ''Metro'', ''Allure'', ''VMAN Sea'',&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Aduna |first=Dayne |date=16 Agosto 2025 |title=From Judo to TV: How Ralph de Leon Balances Discipline and Creativity |url=https://vman-sea.com/on-the-cover/ralph-de-leon-is-the-real-deal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250916030922/https://vman-sea.com/on-the-cover/ralph-de-leon-is-the-real-deal/ |archive-date=16 Setyembre 2025 |access-date=23 Agosto 2026 |website=VMan Southeast Asia |language=en-ph}}&lt;/ref&gt; at ''Scout Magazine'', kasama ang mga kapwa housemate ng ''Pinoy Big Brother''. Nakakuha si De Leon ng mga trabaho sa pag-arte sa mga ''music video'', kabilang ang &quot;Naiilang&quot; ni Le John kasama si AZ Martinez at ang &quot;Patient&quot; ni [[Sofronio Vasquez]] kasama si [[Xyriel Manabat]]. Nag-debut din siya sa pinilakang-tabing para sa [[Paligsahan ng mga Pelikula ng Kalakhang Maynila]] sa pamamagitan ng ''[[Love You So Bad]]'' (2025), kung saan gumaganap siya bilang si Phillip &quot;Phil&quot; Tristan Perez, pangalawang-pangulo ng pamahalaan ng mag-aaral at matalik na kaibigan ng karakter ni Will Ashley.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mariano |first=Dianne |date=31 Disyembre 2025 |title=Ralph De Leon, honored to be part of 'Love You So Bad' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/ralph-de-leon-honored-to-be-part-of-love-you-so-bad/129110/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260312042835/https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/ralph-de-leon-honored-to-be-part-of-love-you-so-bad/129110/ |archive-date=12 Marso 2026 |access-date=23 Agosto 2026 |website=GMA Entertainment |language=en}}&lt;/ref&gt;

Bumalik din si de Leon sa telebisyon noong 2026 bilang isa sa mga tauhan ng seryeng mystery-adventure na ''[[The Secrets of Hotel 88]]'',&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Crucillo |first=Karen Juliane |date=11 Pebrero 2026 |orig-date=23 Setyembre 2025 |title=Meet the cast of 'The Secrets of Hotel 88' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/photos/meet-the-cast-of-the-secrets-of-hotel-88/25027/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260823064823/https://www.gmanetwork.com/entertainment/photos/meet-the-cast-of-the-secrets-of-hotel-88/25027/ |archive-date=23 Agosto 2026 |access-date=23 Agosto 2026 |website=GMA Entertainment |language=en}}&lt;/ref&gt; bilang si Martin Madrigal, isang negosyante at kapatid sa ama ni Kiko Endaya na ginampanan ni Will Ashley, at kapatid sa ina ni Trixie Madrigal na ginampanan ni Kira Balinger.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Javier |first=Kristian Eric |date=24 Pebrero 2026 |title=Dustin Yu, River Joseph, Ralph de Leon, ipinakilala ang kanilang mga karakter sa 'The Secrets of Hotel 88' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/dustin-yu-river-joseph-ralph-de-leon-ipinakilala-ang-kanilang-mga-karakter-sa-the-secrets-of-hotel-88/130762/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260306223926/https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/dustin-yu-river-joseph-ralph-de-leon-ipinakilala-ang-kanilang-mga-karakter-sa-the-secrets-of-hotel-88/130762/ |archive-date=6 Marso 2026 |access-date=23 Agosto 2026 |website=GMA Entertainment |language=en}}&lt;/ref&gt; Noong Mayo, isa si de Leon sa mga naging host ng bagong bersyon ng Y Speak na Y Speak 2.0, kasama sina River Joseph, Elijah Canlas, Aya Fernandez, KD Estrada, at Robbie Jaworski.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Llemit |first=Kathleen A. |date=11 Enero 2026 |title=Elijah Canlas, Ralph de Leon, River Joseph to host return of debate show ‘Y Speak’ |url=https://www.philstar.com/entertainment/2026/01/11/2500232/elijah-canlas-ralph-de-leon-river-joseph-host-return-debate-show-y-speak |archive-url=https://web.archive.org/web/20260112090931/https://www.philstar.com/entertainment/2026/01/11/2500232/elijah-canlas-ralph-de-leon-river-joseph-host-return-debate-show-y-speak |archive-date=12 Enero 2026 |access-date=23 Agosto 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=23 Mayo 2026 |title=‘YSpeak 2.0’ hosts on the show’s timely revival: ‘Ang daming nangyayari ngayon’ |url=https://entertainment.inquirer.net/670780/yspeak-2-0-hosts-on-the-shows-timely-revival-ang-daming-nangyayari-ngayon |archive-url=https://web.archive.org/web/20260823070605/https://entertainment.inquirer.net/670780/yspeak-2-0-hosts-on-the-shows-timely-revival-ang-daming-nangyayari-ngayon |archive-date=23 Agosto 2026 |access-date=23 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Pilmograpiya ==

=== Telebisyon ===
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
|+&amp;nbsp;
! scope=&quot;col&quot; |Taon
! scope=&quot;col&quot; |Pamagat
! scope=&quot;col&quot; |Papel
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; |{{Abbr|Sang.|Sanggunian}}
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |2024
|''Rainbow Rumble''
|Kalahok
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
|-
|''Zoomers: The Search for the Next Gen Z Stars''
|Kalahok
|
|-
|''Zoomers - Season 1''
| rowspan=&quot;2&quot; |Atom Andrada
|
|-
|''Zoomers - Season 2''
|
|-
|''High Street''
|Dr. Kevin Gonzales
|
|-
|''Kapamilya Chat''
|Kaniyang sarili
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ent.ABS-CBN.com |title=Kapamilya Chat with Ralph De Leon, Zabel Lamberth and Luis Vera Perez {{!}} ABS-CBN Entertainment |url=https://www.abs-cbn.com/kapamilyachat/livestream/kapamilya-chat-with-ralph-de-leon-zabel-lamberth-and-luis-vera-perez-1483 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250217210228/https://www.abs-cbn.com/kapamilyachat/livestream/kapamilya-chat-with-ralph-de-leon-zabel-lamberth-and-luis-vera-perez-1483 |archive-date=2025-02-17 |access-date=2025-05-20 |website=ABS-CBN |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2025
|''[[:en:Pinoy_Big_Brother:_Celebrity_Collab_Edition|Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]]''
|''Housemate''
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
|-
|''[[It's Showtime]]''
|Siya mismo / Panauhing hurado
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2026
|''The Secrets of Hotel 88''
|Martin Madrigal
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|''[[:en:Pinoy_Big_Brother:_Celebrity_Collab_Edition_2.0|Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0]]''
|Siya mismo / Panauhin sa bahay
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|''[[Y Speak]] 2.0''
|Siya mismo / Host
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
|}

=== Pelikula ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Taon
!Pamagat
!Papel
!{{Abbr|Sang.|Sanggunian}}
|-
| 2025
|''Love You So Bad''
| Phil
| &lt;ref name=&quot;LYSB&quot;&gt;{{Cite web |date=December 11, 2025 |title=ince Maristela, Ralph De Leon, Xyriel Manabat, kabilang sa cast ng &quot;Love You So Bad&quot; |url=https://www.gmanetwork.com/pictures/articles/2025-12-11/586/vince-maristela-ralph-de-leon-xyriel-manabat-kabilang-sa-cast-ng-love-you-so-bad/ |access-date=December 16, 2025 |publisher=GMA Pictures}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Mga paglabas sa ''music video'' ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Taon
! Awit
! Artista
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; |{{Abbr|Sang.|Sanggunian}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | 2025
| &quot;Naiilang&quot;
| Le John
| &lt;ref&gt;{{Cite web |date=September 6, 2025 |title=Le John unveils poster for 'Naiilang' MV starring AZ Martinez, Ralph De Leon |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/958256/az-martinez-ralph-de-leon-poster-naiilang-mv/story/ |access-date=January 23, 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
|&quot;Patient&quot;
| Sofronio Vasquez
| &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Valdez |first=Jasper |date=October 30, 2025 |title=Xyriel Manabat, Ralph de Leon pair up in heartfelt 'Patient' music video |url=https://manilastandard.net/showbiz/314662331/xyriel-manabat-ralph-de-leon-pair-up-in-heartfelt-patient-music-video.html |access-date=January 23, 2026 |website=[[Manila Standard]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|}

== Mga parangal at nominasyon ==

=== The Village Pipol Choice Awards ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot; width=&quot;70%&quot;
!Taon
! Mga Kilalang Akda
! Kategorya
! Resulta
! Sanggunian
|-
| 2026
| ''Siya mismo''
| Bagong Lalaking Personalidad sa TV ng Taon 
|Nagwagi
|-
|}

== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]
[[Kategorya:Ipinanganak noong 2000]]
[[Kategorya:Articles with hCards]]</text>
      <sha1>lc0pxu7o1t6cm7q68ynicl5b95kkvtx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Red dwarf</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339269</id>
    <redirect title="Pulang unano" />
    <revision>
      <id>2221472</id>
      <timestamp>2026-08-23T09:46:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lolbet101</username>
        <id>163542</id>
      </contributor>
      <comment>Redirect.</comment>
      <origin>2221472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="7lzlqgwvksywsgcq6aoqbs7exm2pyrh" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Pulang unano]]</text>
      <sha1>7lzlqgwvksywsgcq6aoqbs7exm2pyrh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pulang duwende</title>
    <ns>0</ns>
    <id>339270</id>
    <redirect title="Pulang unano" />
    <revision>
      <id>2221473</id>
      <timestamp>2026-08-23T09:48:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lolbet101</username>
        <id>163542</id>
      </contributor>
      <comment>Redirect.</comment>
      <origin>2221473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="7lzlqgwvksywsgcq6aoqbs7exm2pyrh" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Pulang unano]]</text>
      <sha1>7lzlqgwvksywsgcq6aoqbs7exm2pyrh</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>