Wikipedia
tlwiki
https://tl.wikipedia.org/wiki/Unang_Pahina
MediaWiki 1.47.0-wmf.16
first-letter
Midya
Natatangi
Usapan
Tagagamit
Usapang tagagamit
Wikipedia
Usapang Wikipedia
Talaksan
Usapang talaksan
MediaWiki
Usapang MediaWiki
Padron
Usapang padron
Tulong
Usapang tulong
Kategorya
Usapang kategorya
Portada
Usapang Portada
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Wikipedia:Paano baguhin ang isang pahina
4
6
2221705
1983188
2026-08-25T20:42:19Z
~2026-46325-26
165717
/* */ Join the council join the council join the council join the council join the council to
2221705
wikitext
text/x-wiki
Join the council join the council join the council join the council join the council join the council join the council join the council join the council join the council join the council join the council join the council join the council join the council join the council join the council join the council join the council join the council join the council join the council join the council join the council join the council join the council join the council join the council join the council
==Pagpapakilala sa Wikipedia==
[[Talaksan:YAZAR.PNG|right|150px]]
[[Talaksan:Stop bad orthography.svg|right|145px]]
Ang [[Wikipedia]] ay isang [[wiki]], na ang ibig-sabihin ay kahit sino ay makakayahang baguhin ang kahit ano mang [[Wikipedia:Ano ang isang artikulo|artikulo]]. Ito ang babasahin para sa '''paggamit ng mga panandang pang-Wiki''' (o ''Wiki markup''). Maaring nais mo rin matutunan ang mga sumusunod:
* [[wikipedia:Paano magsimula ng pahina|Paanong magsimula ng pahina]]
* Impormal na pantulong sa [[wikipedia:Contributing to Wikipedia|paglalathala sa Wikipedia]]
* Pangkalahatang pagbabago sa loob ng [[Wikipedia:Mga malimit itanong|Mga karaniwan at palaging itinatanong]]
* Mga dahilan sa pag-iwas sa pagpapatapang o pagpapakapal sa anyo ng mga titik ng mga lakip o kalakip, sa [[Wikipedia:How to rename (move) a page|Paano baguhin ang pangalan o ilipat ang isang pahina]]
* Minungkahing balangkas ng iyong ambag, sa [[Wikipedia:Gabay sa estilo|Gabay sa estilo at pagkakaayos ng lathalain]]<!---(tingnan din ang [[Wikipedia:Boilerplate text]])--->
* Pulong-pulong sa mga istilo sa [[Wikipedia:Manual of Style|Gabay sa estilo]]
* Pangkalahatang alituntunin sa [[Wikipedia:Policies and guidelines|Mga patakaran at patnubay]]
* Ang [[Wikipedia:Naming conventions|Mga gawi sa pagpapangalan]], mga pamamaraan sa pagbigay ng mga pangalan para sa mga artikulo
* Kung itatala ang isang artikulo na bahagi ng isang pangkalahatang bagay na grupo (siyudad, bagay-panghimpapawid, tungkol sa Tsina...), subukan kung mayroong <!---[[Wikipedia:WikiProject|WikiProyekto]]--->Wikiproyekto o naunang mga lathalaing nasa grupong ito at masugid na sumunod sa naumpisang direksiyon o gawi.
<!---* Huli, para sa listahan ng lahat ng artikulong pangtala ng Wikipedia, tingnan ang [[Wikipedia:List of pages in the Wikipedia namespace|Wikipedia:Talaan ng mga pahina sa Wikipedia pangalan ng espasyo]] o kaya ang [[Wikipedia:Utilities|kaparehong talaan na pinangkat ayon sa paksa]].---->
Madali lamang baguhin ang isang pahina. Piliin lamang ang "'''baguhin'''" <!---Edit this page---> sa itaas, baba, o sa kaliwang bahagi ng pahinang nais mong baguhin, o piliin ang "'''usapan'''" <!----Discuss this page---> at pagkatapos ang "baguhin" upang sumulat sa <!---[[Wikipedia:Talk page|pahinang usapan]]---> '''pahina ng usapan'''. Ito ay magdadala sa iyo sa isang pahina na may ''kahong pangteksto'' <!---text box---> na naglalaman ng teksto na maaaring palitan sa pahina.
Simulan ang nais mong isulat, at dagdagan din ng maikling <!---[[Wikipedia:Kabuuan|kabuuan]]---> '''buod''' sa maliit na '''kahong pangteksto''' na makikita sa ilalim ng mas malaking ''kahong pangteksto'' na naglalaman ng pangunahing teksto ng pahinang binabago. Pagkatapos, piliin ang buton na pangsagip na nagsasabing '''itala''' <!---Save---> upang tuluyang mabago ang nilalaman ng pahina.
Pinakikiusap na gumamit ang lahat ng '''[[Wikipedia:Walang pinapanigang pananaw|panggitnang pananaw]]''' ([[Wikipedia:Walang pinapanigang pananaw|pananaw na walang kinikilingan]]), at pinakikiusap na<!---[[Wikipedia:Kilalanin ang pinagmulan|kilalanin ang pinagmulan]]---> kialalanin o alamin mo ang pinagmulan ng iyong isinulat upang masiyasat at maipagpatuloy pa ang iyong sinimulan (kung kinakailangan).
Kadalasan ay mas nakapagpapadaling gumamit ng iyong paboritong <!---[[text editor|patnugutang pangteksto]]--->patnugutang pangteksto (''text editor''), at doon isulat o baguhin ang pahina at masuri ang baybay. Pagkatapos ay iyong gamitin ang ''cut and paste'' ("gupit at dikit") na paraan upang ilipat ang iyong isinulat sa pambasa-basa (o ''web browser''). Sa ganitong paraan ay mayroon kang kopya ng pahinang iyong isinusulat at maari mo itong baguhin sa labas ng Internet. May mga ''patnugutang pangteksto'' na sadyang may kakayahang baguhin ang mga artikulo sa Wikipedia.<!----:tingnan ang [[Wikipedia:syntax highlighting|Wikipedia:pagpapalitaw ng palaugnayan]]---->
Matapos buoin ang bagong pahina, isang magandang ideya ang:
*Habang nakaladlad ang pahina, gamitin ang '''mga nakaturo rito''' <!----What links here---> upang makita ang mga artikulong nakadugtong, nakadikit, o nakaugnay na sa pahina, siguraduhing ang pahinang nakadugtong ay may parehong ibig sabihin sa pahinang iyong binuo;
*Gamitin ang buton na nagsasabing '''Hanapin''' <!----Search---> upang gamitin ang ''Google'' para hanapin ang mga paksa sa Wikipedia na tumutukoy sa paksa ng pahinang iyong binuo at gumawa ng dugtong mula sa mga pahinang ito papunta sa pahinang iyong binuo;
*Suriin ang mga artikulo sa Wikipedia na nasa ibang wikang iyong nababasang patungkol sa pahinang iyong binuo.
== Maliit na pagbabago ==
Habang binabago ang isang pahina, ang isang tagagamit na <!---[[Wikipedia:Paanong mag log in|naka-lagda]]/[[Wikipedia:Paanong mag log in|naka-tala]]--->'''nakalagda/nakatala''' (naka-''log-in'') ay maaring markahan ang pagbabagong kanyang ginawa bilang isang "maliit na pagbabago" o isang ''minor edit''. Nasa sa iyo kung nais mong markahan ang pagbabagong iyong ginawa. Masasabing maliit ang pagbabago kung ang pagbabago ay pagtatama ng baybay, pagbago ng porma, at pagbabago ng ayos ng mga talata.
Matatawag na malaking pagbabago ang iyong ginawa kahit na isang salita lamang ang iyong pinalitan.
Ang rason kung bakit hindi maaring markahan na ''minor edit'' ang isang pagbabago na ginawa ng isang user na hindi naka log-in, ay sa dahilanang ang bandalismo ay maaring imarkang maliit na pagbabago. Sa lagay na ito, ang paninira ay hindi na mapapansin.
Ang pagmamarka ng isang malaking pagbabago bilang isang maliit na pagbabago o ''minor edit'' ay isang masamang kaugalian. Kung nangyari ito, maaring baguhin muli ang pahina at isulat sa lagom o ''summary'' na "Ang naunang pagbabago ay isang malaking pagbabago" o "''the previous edit was major''". Dahil isang tribyal na pagbabago ang gagawin, ang pagbubkas ng ''edit box'' at pag pili ng ''save page'' na buton ay hindi gagana kahit na may isinulat ka sa lagom o ''summary''. Upang matanggap ang isinulat na lagom, maaaring dagdagan ang patlang ng dalawang salita, o ang ''line break'' (palitan ang dami ng mga ''line break'' mula sa 0 at gawing 1 o mula sa 2 at gawing 3, huwag gawain 2 ang 1 ''line break'').
== Ang ''wiki markup'' o panandang pangwiki==
Sa kaliwang hanay sa ibaba, makikita ang resulta ng iba't ibang ''wiki markup'' o mga pananda. Sa kanang hanay ay makikita kung ang mga resulta kapag ginamit ang mga pananda.
Gamitin ang pahinang ito bilang batayan habang binabago ang isang pahina. Kung nanaisin subukan kung anong kayang gawin sa ''[[wikipedia:Sandbox|Sandbox]]''.
:'''''Ang sumusunod o iba pang mga bahagi ng pahinang ito ay nasusulat pa sa Ingles o nakakawing pa sa Ingles, ngunit dahan-dahan at unti-unting isasapanahon at isasalin.'''''
:'''''Para sa pagsasalin (kung ibig gawin), pakituro lamang ang mga pagbabago o sumangguni sa [[meta:MediaWiki User's Guide: Editing overview|Bersyon ng pahinang itong nasa Meta-Wikimedia]].'''''
=== Mga seksiyon, talata, mga tala at linya ===
<table border="1" cellpadding="2" cellspacing="0">
<tr>
<th>Kung ano ang magiging itsura nito</th>
<th>Kapag tinipa mo ito (o "minakinilya" ito)</th>
</tr>
<tr>
<td>
Umpisahan ang seksiyon ng pang-ulong bungad:
= Ulong pamagat =
== Bagong seksyon ==
=== Subseksyon ===
==== Sub-subseksyon ====
</td>
<td><pre><nowiki>
= Ulong pamagat =
== Bagong seksyon ==
=== Subseksiyon ===
==== Sub-subseksiyon ====
</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
Ang isang nag-iisang [[newline|bagong linya]]
ay walang epekto sa balangkas.
Maaaring gamitin ito para ihiwalay ang
mga pangungusap mula sa isang talata.
May ilang mga patnugot na nagsasabing
nakatutulong ito sa paggawa ng mga pagbabago
at nakapagpapainam sa tungkulin ng ''diff''.
Subalit nagsisimula ng isang bagong talata
ang isang linyang walang laman.
</td>
<td>
<pre><nowiki>Ang isang nag-iisang [[bagong linya]]
ay walang epekto sa balangkas.
Maaaring gamitin ito para ihiwalay ang
mga pangungusap sa loob ng isang talata.
May ilang patnugot na nagsasabing
nakatutulong ito sa paggawa ng mga pagbabago
at nakapagpapainam sa tungkulin ng ''diff''.
Subalit nagsisimula ng isang bagong talata
ang isang linyang walang laman.</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr valign="top"><td>Mahahati o mapatitigil mo ang mga linya<br>
na hindi magsisimula ng isang bagong talata.</td>
<td><pre><nowiki>Mahahati o mapatitigil mo ang mga linya<br>
Mahahati o mapatitigil mo ang mga linya.</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
* Madaling gawin ang mga talaaan o listahan:
** simulan ang bawat linya sa pamamagitan ng
isang bituin
*** mas maraming bituin, mas maraming mga antas ng
pag-urong pakanan
</td>
<td><pre><nowiki>* Madaling gawin ang mga talaaan o listahan:
** simulan ang bawat linya sa pamamagitan ng
isang bituin
*** mas maraming bituin, mas maraming mga antas ng
pag-urong pakanan
</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
# Mainam din ang mga talaan may bilang
## talagang maayos
## madaling sundan
</td>
<td><pre><nowiki># Mainam din ang mga talaan may bilang
## talagang maayos
## madaling sundan</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
* Maaari ka ring gumawa ng mga pinaghalong listahan
*# at pagsalikupin ang mga ito
*#* tulad nito
</td>
<td><pre><nowiki>* Maaari ka ring gumawa ng mga pinaghalong listahan
*# at pagsalikupin ang mga ito
*#* tulad nito</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
; Tala ng kahulugan : tala ng mga kahulugan
; paksa : ang kahulugan ng paksa
</td>
<td><pre><nowiki>; Tala ng kahulugan : tala ng mga kahulugan
; paksa : ang kahulugan ng paksa</nowiki></pre>
*''Isang paksa bawat linya, walang matigas na BAGONG-LINYA.''
</td>
</tr>
<tr>
<td>
: Pinauusod ng isang kolon ang isang linya
o pangungusap. Nagsisimula ng isang bagong
pangungusap ang isang kinamay na bagong-linya.
* Pangunahing para sa isang ipinapakitang
materyal, ngunit ginagamit din para sa usapin
sa mga [[Wikipedia:Talk page|pahina ng usapan]].
</td>
<td><pre><nowiki>: Pinauusod ng kolon ang isang linya
o pangungusap. Nagsisimula ng isang bagong
pangungusap ang isang kinamay na bagong-linya.
</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr valign=top>
<td>
KAPAG nagsimula ang isang linya sa pamamagitan
ng isang espasyong nagsasabi ng THEN
ilalatag ito ng gayon din mismo
katulad ng pagkakatipa;
sa isang nakapirming-kapal at anyo ng titik;
hindi babalot ang mga linya;
ENDIF
mainam gamitin ito para sa:
* pagdidikit ng mga tekstong dati nang
nakapormat o nakahanda;
* paglalarawang pang-algoritmo;
* kodigong pinagmulan ng programa
(''program source code'')
* [[ascii art|sining ascii]] at mga kayariang kimikal;
BABALA Kapag pinaluwang mo ito,
[[page widening|pupuwersahin ang buong pahina para lumuwang]]
mo at dahil dito bababa ang kakayahang mabasa. Huwag na
huwag sisimulan ang isang pangkaraniwang linya sa pamamagitan
ng mga espasyo.
</td>
<td><pre><nowiki> IF a line starts with a space THEN
it will be formatted exactly
as typed;
in a fixed-width font;
lines won't wrap;
ENDIF
mainam gamitin ito para sa:
* pagdidikit ng mga tekstong dati nang
nakapormat o nakahanda;
* paglalarawang pang-algorimo;
* kodigong pinagmulan ng programa;
* [[sining ascii]] at mga kayariang kimikal;</nowiki></pre></td>
</tr>
<tr valign="top"><td><center>Centered text.</center>
</td>
<td><pre><nowiki><center>Centered text.</center></nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr>
<td>Ang [[horizontal dividing line|pahigang linyang panghati]]: nasa ibaba nito
----
at nasa itaas nito.
Pangunahing gamit para paghihiwalay ng mga habi sa pahina ng Usapan.
</td>
<td><pre><nowiki>Ang pahigang linyang panghati: nasa ibaba nito
----
at nasa itaas nito. </nowiki></pre>
</td>
</tr>
</table>
== Mga kawing, URL, at larawan ==
<table border="1" cellpadding="2" cellspacing="0">
<tr>
<th>Panlabas na anyo</th>
<th>Ang iyong itinala</th>
</tr>
<tr valign="top"><td>Ang London ay may mahusay na [[sakayang pampubliko]].
*Ang unang titik ay sariling gagawing kapital.
*Mga espasyong gitninaan ay makikitang pang-ilalim na linya (maaring mag punan ng ilalim na linya, ngunit ito'y hindi imunumungkahi).
Kaya ang kabitan sa itaas ay papuntang <nowiki>http://www.wikipedia.org/wiki/Public_transport</nowiki>, ang itinuturong artikulong may ngalan na "Sakayang Pampubliko". Tignan din ang [[Wikipedia:Canonization]].
</td>
<td><pre><nowiki>Ang London ay may mahusay na [[sakayang pampubliko]].</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr><td>
Kadugtong sa seksiyon na nasa pahina, tulad ng:
[[World Heritage Sites#Morocco]] (hindi talaga bali ang mga kawing patungo sa mga hindi pa nababanghay na mga seksiyon, itinuturing silang mga kawing sa pahina, iyon ay patungo sa itaas
)</td><td>
<nowiki>[[World Heritage Sites#Morocco]]</nowiki></td>.
</tr>
<tr valign="top"><td>Kaparehong puntirya, ibang pangalan:
[[wikipedia FAQ|mga sagot]].
<br>(Ito ay isang [[piped link|nasa tubong pangkawing]].)
</td>
<td><pre><nowiki>Kaparehong puntirya, ibang pangalan:
[[wikipedia FAQ|mga sagot]]</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Nakasanib ang mga katapusan sa loob ng kawing: pag[[subok]], [[gene|hene]]
</td>
<td>
<pre><nowiki>Nakasanib ang mga katapusan
sa loob ng kawing: [[test]]ing, [[gene]]s</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>
Automatically hide stuff in parentheses: [[kingdom (biology)|kingdom]].
<p>Automatically hide namespace: [[Wikipedia:Village Pump|Village Pump]].
<p>The server fills in the part after the | when you save the page. Next time you open the edit box you will see the expanded piped link. A preview interprets the abbreviated form correctly, but does not expand it yet in the edit box. Press Save and again Edit, and you will see the expanded version. The same applies for the following feature.
</td>
<td>
<pre><nowiki>Automatically hide stuff in parentheses:
[[kingdom (biology)|]]. </nowiki></pre>
<pre><nowiki>Automatically hide namespace:
[[Wikipedia:Village Pump|]].</nowiki></pre>
</td></tr>
<tr>
<td>When adding a comment to a Talk page,
you should sign it. You can do this by
adding three tildes for your user name:
: [[User:Montrealais|Montrealais]]
or four for user name plus date/time:
: [[User:Montrealais|Montrealais]] 08:10 Oct 5, 2002 (UTC)</td>
<td><pre><nowiki>When adding a comment to a Talk page,
you should sign it. You can do this by
adding three tildes for your user name:
: ~~~
or four for user name plus date/time:
: ~~~~</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr valign="top"><td>[[The weather in London]] is a page that doesn't
exist yet.
*You can create it by clicking on the link.
*To create a new page:
*#Create a link to it on some other page.
*#Save that page.
*#Click on the link you just made. The new page will open for editing.
*Have a look at [[Wikipedia:How to start a page|how to start a page]] guide and Wikipedia's [[Wikipedia:Naming conventions|naming conventions]].
*After creating a page, search for its title and make sure that everyone correctly links to it.
</td>
<td><pre><nowiki>[[The weather in London]] is a page
that doesn't exist yet.</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr valign="top"><td>
[[wikipedia:Redirect|Redirect]] one article title to another by putting text like this in its first line.
</td>
<td><pre><nowiki>#REDIRECT [[United States]]</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr valign="top"><td>
Articles can be linked to a page on the same subject in another language using a link like <nowiki>[[language code:Title]]</nowiki>. It does not matter where you put these links while editing as they always show up in the same place when you save the page, but placement at the end of the edit box is recommended. See [[Wikipedia:Interlanguage links]].
</td>
<td><nowiki>[[fr:Wikipédia:Aide]]</nowiki></td>
</tr>
<tr valign="top"><td>[[Wikipedia:External links|External link]]: [http://www.nupedia.com Nupedia]
</td>
<td><pre><nowiki>External link:
[http://www.nupedia.com Nupedia]</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr valign="top"><td>Or just give the URL: http://www.nupedia.com.
*In the [[URL]] all symbols must be among: A-Z a-z 0-9 ._\/~%-+&#?!=()@ \x80-\xFF. If a URL contains a different character it should be converted; for example, ^ has to be written %5E (to be looked up in [[ASCII]]).
</td>
<td><pre><nowiki>Or just give the URL:
http://www.nupedia.com.</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr valign="top"><td>A picture: [[Image:Wiki.png|Wikipedia Encyclopedia]]
* Only images that have been uploaded to Wikipedia can be used. To upload images, use the [[Special:Upload|upload page]]. You can find the uploaded image on the [[Special:Imagelist|image list]]. See [[Wikipedia:Image use policy]] and [[Wikipedia:Image markup|Image markup]] for many more hints.
* Alternative text, used when the image isn't loaded, in a text-only browser, or when spoken aloud, is '''strongly''' encouraged. See [[Wikipedia:Alternate text for images|Alternate text for images]] for help on choosing it.
</td>
<td><pre><nowiki>
A picture: [[Image:Wiki.png]]</nowiki></pre>
or, with alternate text
<pre><nowiki>[[Image:Wiki.png|jigsaw globe]] </nowiki>
</pre>
<!-- IE4 requires outer width when floating left or it gets text wrap wrong. Here on flush right for consistency -->
or, floating to the right side of the page. Place above the text to appear beside it. The caption is <small>The Wikipedia logo</small>. Use a width as wide as the image or a little wider.
<pre><div
style="float:right;width:135px;margin:0 0 1em 1em">
<nowiki>[[Image:Wiki.png|jigsaw globe]]</nowiki>
<small>The Wikipedia logo</small>
</div></pre>
More at [[Wikipedia:Image_markup]].
</td>
</tr>
<tr>
<td>
Clicking on an uploaded image displays a description page, which you can also link directly to: [[:Image:Wiki.png]]
</td>
<td><pre><nowiki>
[[:Image:Wiki.png]]
</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
To include links to non-image uploads such as sounds, or to images shown as links instead of drawn on the page, use a "media" link.
<br>[[media:Sg_mrob.ogg|Sound]]
<br>
<br>[[media:Tornado aircraft.jpg|Image of a Tornado]]
</td>
<td>
<pre>
<nowiki>
[[media:Sg_mrob.ogg|Sound]]
[[media:Tornado aircraft.jpg|Image of a Tornado]]
</nowiki></pre></td></tr>
<tr>
<td>
To link to books, you can use [[Wikipedia:ISBN]] links.
ISBN 0123456789X
</td>
<td>
<nowiki>ISBN 0123456789X</nowiki>
<tr>
<td>"What links here" and "Related changes" can be linked as:<br>
[[Special:Whatlinkshere/Wikipedia:How to edit a page]] and
[[Special:Recentchangeslinked/Wikipedia:How to edit a page]]
<td><nowiki>
[[Special:Whatlinkshere/Wikipedia:How to edit a page]] and
[[Special:Recentchangeslinked/Wikipedia:How to edit a page]]</nowiki>
</table>
== Pagpoprmat ng panitik ==
<table border="1" cellpadding="2" cellspacing="0">
<tr>
<th>Panlabas na anyo</th>
<th>Ang iyong itinala</th>
</tr>
<tr valign="top"><td>
''Emphasize'', '''strongly''', '''''very strongly'''''.
*These are double and triple apostrophes, not double quotes.
*Note that on almost all browsers, these have the same function as bold and italic
</td>
<td>
<pre><nowiki>''Emphasize'', '''strongly''',
'''''very strongly'''''.</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr valign=top>
<td>A typewriter font for <tt>technical terms</tt>.
*for semantic reasons, <code> should be used instead when writing computer programs
</td>
<td><pre><nowiki>A typewriter font for <tt>technical terms</tt>.</nowiki></pre>
</td><!-- tt is really 'teletype', not 'technical term' -->
</tr>
<tr valign=top>
<td>Maaari kang gumamit ng <small>maliit na teksto</small> para sa mga kapsyon.
</td>
<td><pre><nowiki>Maaari kang gumamit ng <small>maliit na teksto</small> para sa mga kapsyon.</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr valign="top"><td>You can <strike>strike out deleted material</strike>
and <u>underline new material</u>.
</td>
<td><pre><nowiki>You can <strike>strike out deleted material</strike>
and <u>underline new material</u>.</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>
'''Mga ''umlaut'' at tuldik:'''<br>
(Tingnan ang [[Wikipedia:Special characters]])<br>
è é ê ë ì í
<br>
<br>
À Á Â Ã Ä Å <br>
Æ Ç È É Ê Ë <br>
Ì Í
Î Ï Ñ Ò <br>
Ó Ô Õ
Ö Ø Ù <br>
Ú Û Ü ß
à á <br>
â ã ä å æ
ç <br>
è é ê ë ì í<br>
î ï ñ ò ó ô <br>
œ õ
ö ø ù ú <br>
û ü ÿ
</td>
<td>
<br>
<br>
è é ê ë ì í<br>
<pre><nowiki>
&Agrave; &Aacute; &Acirc; &Atilde; &Auml; &Aring;
&AElig; &Ccedil; &Egrave; &Eacute; &Ecirc; &Euml;
&Igrave; &Iacute; &Icirc; &Iuml; &Ntilde; &Ograve;
&Oacute; &Ocirc; &Otilde; &Ouml; &Oslash; &Ugrave;
&Uacute; &Ucirc; &Uuml; &szlig; &agrave; &aacute;
&acirc; &atilde; &auml; &aring; &aelig; &ccedil;
&egrave; &eacute; &ecirc; &euml; &igrave; &iacute;
&icirc; &iuml; &ntilde; &ograve; &oacute; &ocirc;
&oelig; &otilde; &ouml; &oslash; &ugrave; &uacute;
&ucirc; &uuml; &yuml;</nowiki></pre></td>
</tr>
<tr valign=top>
<td>
'''Bantas:'''<br>
¿ ¡ § ¶<br>
† ‡ • —<br>
‹ › « »<br>
‘ ’ “ ”
</td>
<td><pre><nowiki>
&iquest; &iexcl; &sect; &para;
&dagger; &Dagger; &bull; &mdash;
&lsaquo; &rsaquo; &laquo; &raquo;
&lsquo; &rsquo; &ldquo; &rdquo;
</nowiki></pre></td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>
'''Commercial symbols:'''<br>
™ © ® ¢ € ¥ <br>
£ ¤</td>
<td><pre><nowiki>
&trade; &copy; &reg; &cent; &euro; &yen;
&pound; &curren;
</nowiki></pre></td>
</tr>
<tr valign="top"><td>Subscript: x<sub>2</sub><br>
Superscript: x<sup>2</sup> or x²
*The latter method of superscript can't be used in the most general context, but is preferred when possible (as with units of measurement) because most browsers have an easier time formatting lines with it.
ε<sub>0</sub> =
8.85 × 10<sup>−12</sup>
C² / J m.
<br>
<br>
1 [[hectare]] = [[1 E4 m²]]
</td>
<td><pre><nowiki>Subscript: x<sub>2</sub>
Superscript: x<sup>2</sup> or x&sup2;
&epsilon;<sub>0</sub> =
8.85 &times; 10<sup>&minus;12</sup>
C&sup2; / J m.</nowiki></pre>
<br>
<nowiki>1 [[hectare]] = [[1 E4 m²]]</nowiki>
</td>
</tr>
<tr valign="top"><td>'''Mga Griyegong panitik:''' <br>
α β γ δ ε ζ <br>
η θ ι κ λ μ ν <br>
ξ ο π ρ σ ς <br>
τ υ φ χ ψ ω<br>
Γ Δ Θ Λ Ξ Π <br>
Σ Φ Ψ Ω
</td>
<td><pre><nowiki>
&alpha; &beta; &gamma; &delta; &epsilon; &zeta;
&eta; &theta; &iota; &kappa; &lambda; &mu; &nu;
&xi; &omicron; &pi; &rho; &sigma; &sigmaf;
&tau; &upsilon; &phi; &chi; &psi; &omega;
&Gamma; &Delta; &Theta; &Lambda; &Xi; &Pi;
&Sigma; &Phi; &Psi; &Omega;
</nowiki></pre></td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>
'''Mga panitik pansipayan:''' <br>
∫ ∑ ∏ √ − ± ∞<br>
≈ ∝ ≡ ≠ ≤ ≥ →<br>
× · ÷ ∂ ′ ″<br>
∇ ‰ ° ∴ ℵ ø<br>
∈ ∉ ∩ ∪ ⊂ ⊃ ⊆ ⊇<br>
¬ ∧ ∨ ∃ ∀ ⇒ ⇔<br>
→ ↔<br>
(See also [[Wikipedia:WikiProject Mathematics|WikiProject Mathematics]])
</td>
<td valign="middle"><pre><nowiki>
&int; &sum; &prod; &radic; &minus; &plusmn; &infin;
&asymp; &prop; &equiv; &ne; &le; &ge; &rarr;
&times; &middot; &divide; &part; &prime; &Prime;
&nabla; &permil; &deg; &there4; &alefsym; &oslash;
&isin; &notin; &cap; &cup; &sub; &sup; &sube; &supe;
&not; &and; &or; &exist; &forall; &rArr; &hArr;
&rarr; &harr;</nowiki></pre></td>
</tr>
<tr valign="top"><td><i>x</i><sup>2</sup> ≥ 0 true.
*To space things out, use non-breaking spaces - <tt>&nbsp;</tt>.
*<tt>&nbsp;</tt> also prevents line breaks in the middle of text, this is useful in formulas.
</td>
<td><pre><nowiki>
<i>x</i><sup>2</sup>&nbsp;&nbsp;&ge;&nbsp;&nbsp;0 true.
</nowiki></pre></td>
</tr>
<tr>
<td>
'''Complicated formulae:'''<br>
<math>\sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}</math>
* See [[Wikipedia:TeX markup]]
</td>
<td><pre><nowiki>
<math>\sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}</math>
</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
'''Suppressing interpretation of markup:'''<br>
<nowiki>Link → (<i>to</i>) the [[Wikipedia FAQ]]</nowiki>
* Used to show literal data that would otherwise have special meaning.
* Escapes all [[wiki markup]], including that which looks like HTML tags.
* Does not escape HTML character references.
</td>
<td>
<pre><nowiki><nowiki>Link &rarr; (<i>to</i>)
the [[Wikipedia FAQ]]</nowiki></nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
'''Pagkokomento ng batayan ng pahina:'''<br>
''hindi ipinapakita sa pahina''
* Ginagamit upang mag-iwan ng mga komento sa isang pahina para sa mga patnugot sa hinaharap.
</td>
<td>
<pre><nowiki><!-- magkomento rito --></nowiki></pre>
</td>
</tr>
</table>
== Mga tabla ==
=== Paglalagay ng Tala ng mga Nilalaman ''(Table of Contents, o TOC)'' ===
Sa pangkasalukuyang katayuan ng wikang pang-''wiki markup'' o wikang pananda ng wiki, lumilitaw ang ''Tala ng mga Nilalaman'' kapag umabot na sa apat ang bilang ng mga ulong pambungad (''header''), o matapos ang mga seksiyong pambungad. Mauutusang mawala ang Tala ng mga Nilalaman kapag maglalagay ka ng <nowiki>__NOTOC__ </nowiki> kahit saan. Tingnan din ang ''[[Wikipedia:Section#Compact_TOC|compact TOC]]'' (maliit na Tala ng mga Nilalaman) para sa mga pambungad na pang-abakada at pang-taon.
=== Mga tabla ===
Tingnan ang ''[[m:MediaWiki User's Guide: Using tables|Gabay ng Pangtagagamit ng MediaWiki: Paggamit ng mga tabla]]'' para sa mga hakbang at paraan ng paggamit at paggawa ng mga talaang tabla. Mayroon pang usapin kung kailan maaaring gamitin ang mga tabla sa ''[[Wikipedia:How to use tables|Wikipedia:Paano gumamit ng mga tabla]]''.
==Mga bagay na nababago (''variable'')==
<table>
<tr><th>Kodigo<th>Epekto
<tr><td><nowiki>{{CURRENTMONTH}}</nowiki>
<td>{{CURRENTMONTH}}
<tr><td><nowiki>{{CURRENTMONTHNAME}}</nowiki>
<td>{{CURRENTMONTHNAME}}
<tr><td><nowiki>{{CURRENTMONTHNAMEGEN}}</nowiki>
<td>{{CURRENTMONTHNAMEGEN}}
<tr><td><nowiki>{{CURRENTDAY}}</nowiki>
<td>{{CURRENTDAY}}
<tr><td><nowiki>{{CURRENTDAYNAME}}</nowiki>
<td>{{CURRENTDAYNAME}}
<tr><td><nowiki>{{CURRENTYEAR}}</nowiki>
<td>{{CURRENTYEAR}}
<tr><td><nowiki>{{CURRENTTIME}}</nowiki>
<td>{{CURRENTTIME}}
<tr><td><nowiki>{{NUMBEROFARTICLES}}</nowiki>
<td>{{NUMBEROFARTICLES}}
</table>
Ang ''NUMBER OF ARTICLES:'' ay ang bilang ng mga pahina na nasa pangunahing espasyo ng pangalan na naglalaman ng isang kawing at hindi isang pagtuturo papunta sa ibang pahina (''redirect''), katulad ng bilang ng mga artikulo, mga usbong na naglalaman ng isang kawing, at mga pahina ng paglilinaw.
==Mga kulay na HTML==
{| align="center" cellpadding="8" cellspacing="1" border="0" style="padding:8px; border:1px solid #999999; font-family:Courier; color:black"
|+ style="font-family:Arial, sans-serif" |[[HTML]] 4: VGA-16
|- style="color:#FFFFFF;"
| width="200" style="background-color:black;"|itim
| width="90" style="background-color:#000100;"|#000000
| width="200" style="background-color:silver;"|pilak
| width="90" style="background-color:#C0C0C0;"|#C0C0C0
|- style="color:#FFFFFF;"
| style="background-color:maroon;"|marun (''maroon'', kastanyang magulang / pulang magulang)
| style="background-color:#800000;"|#800000
| style="background-color:red;"|pula
| style="background-color:#FF0000"|#FF0000
|-
| style="background-color:green;color:#FFFFFF;"|lunti
| style="background-color:#008000;"|#008000
| style="background-color:lime;" |dayap (''lime'')
| style="background-color:#00FF00"|#00FF00
|-
| style="background-color:olive;color:#FFFFFF;"|oliba
| style="background-color:#808000;"|#808000
| style="background-color:yellow"|dilaw
| style="background-color:#FFFF00"|#FFFF00
|- style="color:#FFFFFF;"
| style="background-color:navy;"|bughaw-marino (''navy blue'')
| style="background-color:#000080;"|#000080
| style="background-color:blue;"|bughaw
| style="background-color:#0000FF"|#0000FF
|- style="color:#FFFFFF;"
| style="background-color:purple;"|purpura
| style="background-color:#800080;"|#800080
| style="background-color:fuchsia"|''fuchsia''
| style="background-color:#FF00FF"|#FF00FF
|-
| style="background-color:teal;color:#FFFFFF;"|''teal''
| style="background-color:#008080;"|#008080
| style="background-color:aqua;"|''aqua''
| style="background-color:#00FFFF"|#00FFFF
|-
| style="background-color:gray;"|abo
| style="background-color:#808080;"|#808080
| style="background-color:white"|puti
| style="background-color:#FFFFFF"|#FFFFFF
|}
==Tingnan din==
*[[Wikipedia:Suleras]]
*[[Wikipedia:Usbong]]
[[Kaurian:Wikipedia|Paano baguhin ang isang pahina]]
[[Kaurian:Mga gabay sa istilo]]
mw0n4sl13u8ecyhrobul7lzj24fbocf
2221708
2221705
2026-08-25T22:55:36Z
Lolbet101
163542
Kinansela ang pagbabagong 2221705 ni [[Special:Contributions/~2026-46325-26|~2026-46325-26]] ([[User talk:~2026-46325-26|Usapan]]) Bandalismo. (Vandalism.)
2221708
wikitext
text/x-wiki
__NOTOC__ <!-- manual TOC, automatic doesn't work given the section header samples -->
<!--<table id=toc border=0><tr><Td align=middle><b>Table of contents</b><tr><td>
*[[#Wikipedia-specific introduction|Wikipedia-specific introduction]]
*[[#The wiki markup|The wiki markup]]
**[[#Sections, paragraphs, lists and lines|Sections, paragraphs, lists and lines]]
**[[#Character formatting|Character formatting]]
**[[#Links, URLs, images|Links, URLs, images]]
**[[#Tables|Tables]]
**[[#Variables|Variables]]
**[[#Transclusion|Transclusion]]
*[[#See also|See also]]
</table>-->
==Pagpapakilala sa Wikipedia==
[[Talaksan:YAZAR.PNG|right|150px]]
[[Talaksan:Stop bad orthography.svg|right|145px]]
Ang [[Wikipedia]] ay isang [[wiki]], na ang ibig-sabihin ay kahit sino ay makakayahang baguhin ang kahit ano mang [[Wikipedia:Ano ang isang artikulo|artikulo]]. Ito ang babasahin para sa '''paggamit ng mga panandang pang-Wiki''' (o ''Wiki markup''). Maaring nais mo rin matutunan ang mga sumusunod:
* [[wikipedia:Paano magsimula ng pahina|Paanong magsimula ng pahina]]
* Impormal na pantulong sa [[wikipedia:Contributing to Wikipedia|paglalathala sa Wikipedia]]
* Pangkalahatang pagbabago sa loob ng [[Wikipedia:Mga malimit itanong|Mga karaniwan at palaging itinatanong]]
* Mga dahilan sa pag-iwas sa pagpapatapang o pagpapakapal sa anyo ng mga titik ng mga lakip o kalakip, sa [[Wikipedia:How to rename (move) a page|Paano baguhin ang pangalan o ilipat ang isang pahina]]
* Minungkahing balangkas ng iyong ambag, sa [[Wikipedia:Gabay sa estilo|Gabay sa estilo at pagkakaayos ng lathalain]]<!---(tingnan din ang [[Wikipedia:Boilerplate text]])--->
* Pulong-pulong sa mga istilo sa [[Wikipedia:Manual of Style|Gabay sa estilo]]
* Pangkalahatang alituntunin sa [[Wikipedia:Policies and guidelines|Mga patakaran at patnubay]]
* Ang [[Wikipedia:Naming conventions|Mga gawi sa pagpapangalan]], mga pamamaraan sa pagbigay ng mga pangalan para sa mga artikulo
* Kung itatala ang isang artikulo na bahagi ng isang pangkalahatang bagay na grupo (siyudad, bagay-panghimpapawid, tungkol sa Tsina...), subukan kung mayroong <!---[[Wikipedia:WikiProject|WikiProyekto]]--->Wikiproyekto o naunang mga lathalaing nasa grupong ito at masugid na sumunod sa naumpisang direksiyon o gawi.
<!---* Huli, para sa listahan ng lahat ng artikulong pangtala ng Wikipedia, tingnan ang [[Wikipedia:List of pages in the Wikipedia namespace|Wikipedia:Talaan ng mga pahina sa Wikipedia pangalan ng espasyo]] o kaya ang [[Wikipedia:Utilities|kaparehong talaan na pinangkat ayon sa paksa]].---->
Madali lamang baguhin ang isang pahina. Piliin lamang ang "'''baguhin'''" <!---Edit this page---> sa itaas, baba, o sa kaliwang bahagi ng pahinang nais mong baguhin, o piliin ang "'''usapan'''" <!----Discuss this page---> at pagkatapos ang "baguhin" upang sumulat sa <!---[[Wikipedia:Talk page|pahinang usapan]]---> '''pahina ng usapan'''. Ito ay magdadala sa iyo sa isang pahina na may ''kahong pangteksto'' <!---text box---> na naglalaman ng teksto na maaaring palitan sa pahina.
Simulan ang nais mong isulat, at dagdagan din ng maikling <!---[[Wikipedia:Kabuuan|kabuuan]]---> '''buod''' sa maliit na '''kahong pangteksto''' na makikita sa ilalim ng mas malaking ''kahong pangteksto'' na naglalaman ng pangunahing teksto ng pahinang binabago. Pagkatapos, piliin ang buton na pangsagip na nagsasabing '''itala''' <!---Save---> upang tuluyang mabago ang nilalaman ng pahina.
Pinakikiusap na gumamit ang lahat ng '''[[Wikipedia:Walang pinapanigang pananaw|panggitnang pananaw]]''' ([[Wikipedia:Walang pinapanigang pananaw|pananaw na walang kinikilingan]]), at pinakikiusap na<!---[[Wikipedia:Kilalanin ang pinagmulan|kilalanin ang pinagmulan]]---> kialalanin o alamin mo ang pinagmulan ng iyong isinulat upang masiyasat at maipagpatuloy pa ang iyong sinimulan (kung kinakailangan).
Kadalasan ay mas nakapagpapadaling gumamit ng iyong paboritong <!---[[text editor|patnugutang pangteksto]]--->patnugutang pangteksto (''text editor''), at doon isulat o baguhin ang pahina at masuri ang baybay. Pagkatapos ay iyong gamitin ang ''cut and paste'' ("gupit at dikit") na paraan upang ilipat ang iyong isinulat sa pambasa-basa (o ''web browser''). Sa ganitong paraan ay mayroon kang kopya ng pahinang iyong isinusulat at maari mo itong baguhin sa labas ng Internet. May mga ''patnugutang pangteksto'' na sadyang may kakayahang baguhin ang mga artikulo sa Wikipedia.<!----:tingnan ang [[Wikipedia:syntax highlighting|Wikipedia:pagpapalitaw ng palaugnayan]]---->
Matapos buoin ang bagong pahina, isang magandang ideya ang:
*Habang nakaladlad ang pahina, gamitin ang '''mga nakaturo rito''' <!----What links here---> upang makita ang mga artikulong nakadugtong, nakadikit, o nakaugnay na sa pahina, siguraduhing ang pahinang nakadugtong ay may parehong ibig sabihin sa pahinang iyong binuo;
*Gamitin ang buton na nagsasabing '''Hanapin''' <!----Search---> upang gamitin ang ''Google'' para hanapin ang mga paksa sa Wikipedia na tumutukoy sa paksa ng pahinang iyong binuo at gumawa ng dugtong mula sa mga pahinang ito papunta sa pahinang iyong binuo;
*Suriin ang mga artikulo sa Wikipedia na nasa ibang wikang iyong nababasang patungkol sa pahinang iyong binuo.
== Maliit na pagbabago ==
Habang binabago ang isang pahina, ang isang tagagamit na <!---[[Wikipedia:Paanong mag log in|naka-lagda]]/[[Wikipedia:Paanong mag log in|naka-tala]]--->'''nakalagda/nakatala''' (naka-''log-in'') ay maaring markahan ang pagbabagong kanyang ginawa bilang isang "maliit na pagbabago" o isang ''minor edit''. Nasa sa iyo kung nais mong markahan ang pagbabagong iyong ginawa. Masasabing maliit ang pagbabago kung ang pagbabago ay pagtatama ng baybay, pagbago ng porma, at pagbabago ng ayos ng mga talata.
Matatawag na malaking pagbabago ang iyong ginawa kahit na isang salita lamang ang iyong pinalitan.
Ang rason kung bakit hindi maaring markahan na ''minor edit'' ang isang pagbabago na ginawa ng isang user na hindi naka log-in, ay sa dahilanang ang bandalismo ay maaring imarkang maliit na pagbabago. Sa lagay na ito, ang paninira ay hindi na mapapansin.
Ang pagmamarka ng isang malaking pagbabago bilang isang maliit na pagbabago o ''minor edit'' ay isang masamang kaugalian. Kung nangyari ito, maaring baguhin muli ang pahina at isulat sa lagom o ''summary'' na "Ang naunang pagbabago ay isang malaking pagbabago" o "''the previous edit was major''". Dahil isang tribyal na pagbabago ang gagawin, ang pagbubkas ng ''edit box'' at pag pili ng ''save page'' na buton ay hindi gagana kahit na may isinulat ka sa lagom o ''summary''. Upang matanggap ang isinulat na lagom, maaaring dagdagan ang patlang ng dalawang salita, o ang ''line break'' (palitan ang dami ng mga ''line break'' mula sa 0 at gawing 1 o mula sa 2 at gawing 3, huwag gawain 2 ang 1 ''line break'').
== Ang ''wiki markup'' o panandang pangwiki==
Sa kaliwang hanay sa ibaba, makikita ang resulta ng iba't ibang ''wiki markup'' o mga pananda. Sa kanang hanay ay makikita kung ang mga resulta kapag ginamit ang mga pananda.
Gamitin ang pahinang ito bilang batayan habang binabago ang isang pahina. Kung nanaisin subukan kung anong kayang gawin sa ''[[wikipedia:Sandbox|Sandbox]]''.
:'''''Ang sumusunod o iba pang mga bahagi ng pahinang ito ay nasusulat pa sa Ingles o nakakawing pa sa Ingles, ngunit dahan-dahan at unti-unting isasapanahon at isasalin.'''''
:'''''Para sa pagsasalin (kung ibig gawin), pakituro lamang ang mga pagbabago o sumangguni sa [[meta:MediaWiki User's Guide: Editing overview|Bersyon ng pahinang itong nasa Meta-Wikimedia]].'''''
=== Mga seksiyon, talata, mga tala at linya ===
<table border="1" cellpadding="2" cellspacing="0">
<tr>
<th>Kung ano ang magiging itsura nito</th>
<th>Kapag tinipa mo ito (o "minakinilya" ito)</th>
</tr>
<tr>
<td>
Umpisahan ang seksiyon ng pang-ulong bungad:
= Ulong pamagat =
== Bagong seksyon ==
=== Subseksyon ===
==== Sub-subseksyon ====
</td>
<td><pre><nowiki>
= Ulong pamagat =
== Bagong seksyon ==
=== Subseksiyon ===
==== Sub-subseksiyon ====
</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
Ang isang nag-iisang [[newline|bagong linya]]
ay walang epekto sa balangkas.
Maaaring gamitin ito para ihiwalay ang
mga pangungusap mula sa isang talata.
May ilang mga patnugot na nagsasabing
nakatutulong ito sa paggawa ng mga pagbabago
at nakapagpapainam sa tungkulin ng ''diff''.
Subalit nagsisimula ng isang bagong talata
ang isang linyang walang laman.
</td>
<td>
<pre><nowiki>Ang isang nag-iisang [[bagong linya]]
ay walang epekto sa balangkas.
Maaaring gamitin ito para ihiwalay ang
mga pangungusap sa loob ng isang talata.
May ilang patnugot na nagsasabing
nakatutulong ito sa paggawa ng mga pagbabago
at nakapagpapainam sa tungkulin ng ''diff''.
Subalit nagsisimula ng isang bagong talata
ang isang linyang walang laman.</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr valign="top"><td>Mahahati o mapatitigil mo ang mga linya<br>
na hindi magsisimula ng isang bagong talata.</td>
<td><pre><nowiki>Mahahati o mapatitigil mo ang mga linya<br>
Mahahati o mapatitigil mo ang mga linya.</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
* Madaling gawin ang mga talaaan o listahan:
** simulan ang bawat linya sa pamamagitan ng
isang bituin
*** mas maraming bituin, mas maraming mga antas ng
pag-urong pakanan
</td>
<td><pre><nowiki>* Madaling gawin ang mga talaaan o listahan:
** simulan ang bawat linya sa pamamagitan ng
isang bituin
*** mas maraming bituin, mas maraming mga antas ng
pag-urong pakanan
</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
# Mainam din ang mga talaan may bilang
## talagang maayos
## madaling sundan
</td>
<td><pre><nowiki># Mainam din ang mga talaan may bilang
## talagang maayos
## madaling sundan</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
* Maaari ka ring gumawa ng mga pinaghalong listahan
*# at pagsalikupin ang mga ito
*#* tulad nito
</td>
<td><pre><nowiki>* Maaari ka ring gumawa ng mga pinaghalong listahan
*# at pagsalikupin ang mga ito
*#* tulad nito</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
; Tala ng kahulugan : tala ng mga kahulugan
; paksa : ang kahulugan ng paksa
</td>
<td><pre><nowiki>; Tala ng kahulugan : tala ng mga kahulugan
; paksa : ang kahulugan ng paksa</nowiki></pre>
*''Isang paksa bawat linya, walang matigas na BAGONG-LINYA.''
</td>
</tr>
<tr>
<td>
: Pinauusod ng isang kolon ang isang linya
o pangungusap. Nagsisimula ng isang bagong
pangungusap ang isang kinamay na bagong-linya.
* Pangunahing para sa isang ipinapakitang
materyal, ngunit ginagamit din para sa usapin
sa mga [[Wikipedia:Talk page|pahina ng usapan]].
</td>
<td><pre><nowiki>: Pinauusod ng kolon ang isang linya
o pangungusap. Nagsisimula ng isang bagong
pangungusap ang isang kinamay na bagong-linya.
</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr valign=top>
<td>
KAPAG nagsimula ang isang linya sa pamamagitan
ng isang espasyong nagsasabi ng THEN
ilalatag ito ng gayon din mismo
katulad ng pagkakatipa;
sa isang nakapirming-kapal at anyo ng titik;
hindi babalot ang mga linya;
ENDIF
mainam gamitin ito para sa:
* pagdidikit ng mga tekstong dati nang
nakapormat o nakahanda;
* paglalarawang pang-algoritmo;
* kodigong pinagmulan ng programa
(''program source code'')
* [[ascii art|sining ascii]] at mga kayariang kimikal;
BABALA Kapag pinaluwang mo ito,
[[page widening|pupuwersahin ang buong pahina para lumuwang]]
mo at dahil dito bababa ang kakayahang mabasa. Huwag na
huwag sisimulan ang isang pangkaraniwang linya sa pamamagitan
ng mga espasyo.
</td>
<td><pre><nowiki> IF a line starts with a space THEN
it will be formatted exactly
as typed;
in a fixed-width font;
lines won't wrap;
ENDIF
mainam gamitin ito para sa:
* pagdidikit ng mga tekstong dati nang
nakapormat o nakahanda;
* paglalarawang pang-algorimo;
* kodigong pinagmulan ng programa;
* [[sining ascii]] at mga kayariang kimikal;</nowiki></pre></td>
</tr>
<tr valign="top"><td><center>Centered text.</center>
</td>
<td><pre><nowiki><center>Centered text.</center></nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr>
<td>Ang [[horizontal dividing line|pahigang linyang panghati]]: nasa ibaba nito
----
at nasa itaas nito.
Pangunahing gamit para paghihiwalay ng mga habi sa pahina ng Usapan.
</td>
<td><pre><nowiki>Ang pahigang linyang panghati: nasa ibaba nito
----
at nasa itaas nito. </nowiki></pre>
</td>
</tr>
</table>
== Mga kawing, URL, at larawan ==
<table border="1" cellpadding="2" cellspacing="0">
<tr>
<th>Panlabas na anyo</th>
<th>Ang iyong itinala</th>
</tr>
<tr valign="top"><td>Ang London ay may mahusay na [[sakayang pampubliko]].
*Ang unang titik ay sariling gagawing kapital.
*Mga espasyong gitninaan ay makikitang pang-ilalim na linya (maaring mag punan ng ilalim na linya, ngunit ito'y hindi imunumungkahi).
Kaya ang kabitan sa itaas ay papuntang <nowiki>http://www.wikipedia.org/wiki/Public_transport</nowiki>, ang itinuturong artikulong may ngalan na "Sakayang Pampubliko". Tignan din ang [[Wikipedia:Canonization]].
</td>
<td><pre><nowiki>Ang London ay may mahusay na [[sakayang pampubliko]].</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr><td>
Kadugtong sa seksiyon na nasa pahina, tulad ng:
[[World Heritage Sites#Morocco]] (hindi talaga bali ang mga kawing patungo sa mga hindi pa nababanghay na mga seksiyon, itinuturing silang mga kawing sa pahina, iyon ay patungo sa itaas
)</td><td>
<nowiki>[[World Heritage Sites#Morocco]]</nowiki></td>.
</tr>
<tr valign="top"><td>Kaparehong puntirya, ibang pangalan:
[[wikipedia FAQ|mga sagot]].
<br>(Ito ay isang [[piped link|nasa tubong pangkawing]].)
</td>
<td><pre><nowiki>Kaparehong puntirya, ibang pangalan:
[[wikipedia FAQ|mga sagot]]</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Nakasanib ang mga katapusan sa loob ng kawing: pag[[subok]], [[gene|hene]]
</td>
<td>
<pre><nowiki>Nakasanib ang mga katapusan
sa loob ng kawing: [[test]]ing, [[gene]]s</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>
Automatically hide stuff in parentheses: [[kingdom (biology)|kingdom]].
<p>Automatically hide namespace: [[Wikipedia:Village Pump|Village Pump]].
<p>The server fills in the part after the | when you save the page. Next time you open the edit box you will see the expanded piped link. A preview interprets the abbreviated form correctly, but does not expand it yet in the edit box. Press Save and again Edit, and you will see the expanded version. The same applies for the following feature.
</td>
<td>
<pre><nowiki>Automatically hide stuff in parentheses:
[[kingdom (biology)|]]. </nowiki></pre>
<pre><nowiki>Automatically hide namespace:
[[Wikipedia:Village Pump|]].</nowiki></pre>
</td></tr>
<tr>
<td>When adding a comment to a Talk page,
you should sign it. You can do this by
adding three tildes for your user name:
: [[User:Montrealais|Montrealais]]
or four for user name plus date/time:
: [[User:Montrealais|Montrealais]] 08:10 Oct 5, 2002 (UTC)</td>
<td><pre><nowiki>When adding a comment to a Talk page,
you should sign it. You can do this by
adding three tildes for your user name:
: ~~~
or four for user name plus date/time:
: ~~~~</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr valign="top"><td>[[The weather in London]] is a page that doesn't
exist yet.
*You can create it by clicking on the link.
*To create a new page:
*#Create a link to it on some other page.
*#Save that page.
*#Click on the link you just made. The new page will open for editing.
*Have a look at [[Wikipedia:How to start a page|how to start a page]] guide and Wikipedia's [[Wikipedia:Naming conventions|naming conventions]].
*After creating a page, search for its title and make sure that everyone correctly links to it.
</td>
<td><pre><nowiki>[[The weather in London]] is a page
that doesn't exist yet.</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr valign="top"><td>
[[wikipedia:Redirect|Redirect]] one article title to another by putting text like this in its first line.
</td>
<td><pre><nowiki>#REDIRECT [[United States]]</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr valign="top"><td>
Articles can be linked to a page on the same subject in another language using a link like <nowiki>[[language code:Title]]</nowiki>. It does not matter where you put these links while editing as they always show up in the same place when you save the page, but placement at the end of the edit box is recommended. See [[Wikipedia:Interlanguage links]].
</td>
<td><nowiki>[[fr:Wikipédia:Aide]]</nowiki></td>
</tr>
<tr valign="top"><td>[[Wikipedia:External links|External link]]: [http://www.nupedia.com Nupedia]
</td>
<td><pre><nowiki>External link:
[http://www.nupedia.com Nupedia]</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr valign="top"><td>Or just give the URL: http://www.nupedia.com.
*In the [[URL]] all symbols must be among: A-Z a-z 0-9 ._\/~%-+&#?!=()@ \x80-\xFF. If a URL contains a different character it should be converted; for example, ^ has to be written %5E (to be looked up in [[ASCII]]).
</td>
<td><pre><nowiki>Or just give the URL:
http://www.nupedia.com.</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr valign="top"><td>A picture: [[Image:Wiki.png|Wikipedia Encyclopedia]]
* Only images that have been uploaded to Wikipedia can be used. To upload images, use the [[Special:Upload|upload page]]. You can find the uploaded image on the [[Special:Imagelist|image list]]. See [[Wikipedia:Image use policy]] and [[Wikipedia:Image markup|Image markup]] for many more hints.
* Alternative text, used when the image isn't loaded, in a text-only browser, or when spoken aloud, is '''strongly''' encouraged. See [[Wikipedia:Alternate text for images|Alternate text for images]] for help on choosing it.
</td>
<td><pre><nowiki>
A picture: [[Image:Wiki.png]]</nowiki></pre>
or, with alternate text
<pre><nowiki>[[Image:Wiki.png|jigsaw globe]] </nowiki>
</pre>
<!-- IE4 requires outer width when floating left or it gets text wrap wrong. Here on flush right for consistency -->
or, floating to the right side of the page. Place above the text to appear beside it. The caption is <small>The Wikipedia logo</small>. Use a width as wide as the image or a little wider.
<pre><div
style="float:right;width:135px;margin:0 0 1em 1em">
<nowiki>[[Image:Wiki.png|jigsaw globe]]</nowiki>
<small>The Wikipedia logo</small>
</div></pre>
More at [[Wikipedia:Image_markup]].
</td>
</tr>
<tr>
<td>
Clicking on an uploaded image displays a description page, which you can also link directly to: [[:Image:Wiki.png]]
</td>
<td><pre><nowiki>
[[:Image:Wiki.png]]
</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
To include links to non-image uploads such as sounds, or to images shown as links instead of drawn on the page, use a "media" link.
<br>[[media:Sg_mrob.ogg|Sound]]
<br>
<br>[[media:Tornado aircraft.jpg|Image of a Tornado]]
</td>
<td>
<pre>
<nowiki>
[[media:Sg_mrob.ogg|Sound]]
[[media:Tornado aircraft.jpg|Image of a Tornado]]
</nowiki></pre></td></tr>
<tr>
<td>
To link to books, you can use [[Wikipedia:ISBN]] links.
ISBN 0123456789X
</td>
<td>
<nowiki>ISBN 0123456789X</nowiki>
<tr>
<td>"What links here" and "Related changes" can be linked as:<br>
[[Special:Whatlinkshere/Wikipedia:How to edit a page]] and
[[Special:Recentchangeslinked/Wikipedia:How to edit a page]]
<td><nowiki>
[[Special:Whatlinkshere/Wikipedia:How to edit a page]] and
[[Special:Recentchangeslinked/Wikipedia:How to edit a page]]</nowiki>
</table>
== Pagpoprmat ng panitik ==
<table border="1" cellpadding="2" cellspacing="0">
<tr>
<th>Panlabas na anyo</th>
<th>Ang iyong itinala</th>
</tr>
<tr valign="top"><td>
''Emphasize'', '''strongly''', '''''very strongly'''''.
*These are double and triple apostrophes, not double quotes.
*Note that on almost all browsers, these have the same function as bold and italic
</td>
<td>
<pre><nowiki>''Emphasize'', '''strongly''',
'''''very strongly'''''.</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr valign=top>
<td>A typewriter font for <tt>technical terms</tt>.
*for semantic reasons, <code> should be used instead when writing computer programs
</td>
<td><pre><nowiki>A typewriter font for <tt>technical terms</tt>.</nowiki></pre>
</td><!-- tt is really 'teletype', not 'technical term' -->
</tr>
<tr valign=top>
<td>Maaari kang gumamit ng <small>maliit na teksto</small> para sa mga kapsyon.
</td>
<td><pre><nowiki>Maaari kang gumamit ng <small>maliit na teksto</small> para sa mga kapsyon.</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr valign="top"><td>You can <strike>strike out deleted material</strike>
and <u>underline new material</u>.
</td>
<td><pre><nowiki>You can <strike>strike out deleted material</strike>
and <u>underline new material</u>.</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>
'''Mga ''umlaut'' at tuldik:'''<br>
(Tingnan ang [[Wikipedia:Special characters]])<br>
è é ê ë ì í
<br>
<br>
À Á Â Ã Ä Å <br>
Æ Ç È É Ê Ë <br>
Ì Í
Î Ï Ñ Ò <br>
Ó Ô Õ
Ö Ø Ù <br>
Ú Û Ü ß
à á <br>
â ã ä å æ
ç <br>
è é ê ë ì í<br>
î ï ñ ò ó ô <br>
œ õ
ö ø ù ú <br>
û ü ÿ
</td>
<td>
<br>
<br>
è é ê ë ì í<br>
<pre><nowiki>
&Agrave; &Aacute; &Acirc; &Atilde; &Auml; &Aring;
&AElig; &Ccedil; &Egrave; &Eacute; &Ecirc; &Euml;
&Igrave; &Iacute; &Icirc; &Iuml; &Ntilde; &Ograve;
&Oacute; &Ocirc; &Otilde; &Ouml; &Oslash; &Ugrave;
&Uacute; &Ucirc; &Uuml; &szlig; &agrave; &aacute;
&acirc; &atilde; &auml; &aring; &aelig; &ccedil;
&egrave; &eacute; &ecirc; &euml; &igrave; &iacute;
&icirc; &iuml; &ntilde; &ograve; &oacute; &ocirc;
&oelig; &otilde; &ouml; &oslash; &ugrave; &uacute;
&ucirc; &uuml; &yuml;</nowiki></pre></td>
</tr>
<tr valign=top>
<td>
'''Bantas:'''<br>
¿ ¡ § ¶<br>
† ‡ • —<br>
‹ › « »<br>
‘ ’ “ ”
</td>
<td><pre><nowiki>
&iquest; &iexcl; &sect; &para;
&dagger; &Dagger; &bull; &mdash;
&lsaquo; &rsaquo; &laquo; &raquo;
&lsquo; &rsquo; &ldquo; &rdquo;
</nowiki></pre></td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>
'''Commercial symbols:'''<br>
™ © ® ¢ € ¥ <br>
£ ¤</td>
<td><pre><nowiki>
&trade; &copy; &reg; &cent; &euro; &yen;
&pound; &curren;
</nowiki></pre></td>
</tr>
<tr valign="top"><td>Subscript: x<sub>2</sub><br>
Superscript: x<sup>2</sup> or x²
*The latter method of superscript can't be used in the most general context, but is preferred when possible (as with units of measurement) because most browsers have an easier time formatting lines with it.
ε<sub>0</sub> =
8.85 × 10<sup>−12</sup>
C² / J m.
<br>
<br>
1 [[hectare]] = [[1 E4 m²]]
</td>
<td><pre><nowiki>Subscript: x<sub>2</sub>
Superscript: x<sup>2</sup> or x&sup2;
&epsilon;<sub>0</sub> =
8.85 &times; 10<sup>&minus;12</sup>
C&sup2; / J m.</nowiki></pre>
<br>
<nowiki>1 [[hectare]] = [[1 E4 m²]]</nowiki>
</td>
</tr>
<tr valign="top"><td>'''Mga Griyegong panitik:''' <br>
α β γ δ ε ζ <br>
η θ ι κ λ μ ν <br>
ξ ο π ρ σ ς <br>
τ υ φ χ ψ ω<br>
Γ Δ Θ Λ Ξ Π <br>
Σ Φ Ψ Ω
</td>
<td><pre><nowiki>
&alpha; &beta; &gamma; &delta; &epsilon; &zeta;
&eta; &theta; &iota; &kappa; &lambda; &mu; &nu;
&xi; &omicron; &pi; &rho; &sigma; &sigmaf;
&tau; &upsilon; &phi; &chi; &psi; &omega;
&Gamma; &Delta; &Theta; &Lambda; &Xi; &Pi;
&Sigma; &Phi; &Psi; &Omega;
</nowiki></pre></td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>
'''Mga panitik pansipayan:''' <br>
∫ ∑ ∏ √ − ± ∞<br>
≈ ∝ ≡ ≠ ≤ ≥ →<br>
× · ÷ ∂ ′ ″<br>
∇ ‰ ° ∴ ℵ ø<br>
∈ ∉ ∩ ∪ ⊂ ⊃ ⊆ ⊇<br>
¬ ∧ ∨ ∃ ∀ ⇒ ⇔<br>
→ ↔<br>
(See also [[Wikipedia:WikiProject Mathematics|WikiProject Mathematics]])
</td>
<td valign="middle"><pre><nowiki>
&int; &sum; &prod; &radic; &minus; &plusmn; &infin;
&asymp; &prop; &equiv; &ne; &le; &ge; &rarr;
&times; &middot; &divide; &part; &prime; &Prime;
&nabla; &permil; &deg; &there4; &alefsym; &oslash;
&isin; &notin; &cap; &cup; &sub; &sup; &sube; &supe;
&not; &and; &or; &exist; &forall; &rArr; &hArr;
&rarr; &harr;</nowiki></pre></td>
</tr>
<tr valign="top"><td><i>x</i><sup>2</sup> ≥ 0 true.
*To space things out, use non-breaking spaces - <tt>&nbsp;</tt>.
*<tt>&nbsp;</tt> also prevents line breaks in the middle of text, this is useful in formulas.
</td>
<td><pre><nowiki>
<i>x</i><sup>2</sup>&nbsp;&nbsp;&ge;&nbsp;&nbsp;0 true.
</nowiki></pre></td>
</tr>
<tr>
<td>
'''Complicated formulae:'''<br>
<math>\sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}</math>
* See [[Wikipedia:TeX markup]]
</td>
<td><pre><nowiki>
<math>\sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}</math>
</nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
'''Suppressing interpretation of markup:'''<br>
<nowiki>Link → (<i>to</i>) the [[Wikipedia FAQ]]</nowiki>
* Used to show literal data that would otherwise have special meaning.
* Escapes all [[wiki markup]], including that which looks like HTML tags.
* Does not escape HTML character references.
</td>
<td>
<pre><nowiki><nowiki>Link &rarr; (<i>to</i>)
the [[Wikipedia FAQ]]</nowiki></nowiki></pre>
</td>
</tr>
<tr>
<td>
'''Pagkokomento ng batayan ng pahina:'''<br>
''hindi ipinapakita sa pahina''
* Ginagamit upang mag-iwan ng mga komento sa isang pahina para sa mga patnugot sa hinaharap.
</td>
<td>
<pre><nowiki><!-- magkomento rito --></nowiki></pre>
</td>
</tr>
</table>
== Mga tabla ==
=== Paglalagay ng Tala ng mga Nilalaman ''(Table of Contents, o TOC)'' ===
Sa pangkasalukuyang katayuan ng wikang pang-''wiki markup'' o wikang pananda ng wiki, lumilitaw ang ''Tala ng mga Nilalaman'' kapag umabot na sa apat ang bilang ng mga ulong pambungad (''header''), o matapos ang mga seksiyong pambungad. Mauutusang mawala ang Tala ng mga Nilalaman kapag maglalagay ka ng <nowiki>__NOTOC__ </nowiki> kahit saan. Tingnan din ang ''[[Wikipedia:Section#Compact_TOC|compact TOC]]'' (maliit na Tala ng mga Nilalaman) para sa mga pambungad na pang-abakada at pang-taon.
=== Mga tabla ===
Tingnan ang ''[[m:MediaWiki User's Guide: Using tables|Gabay ng Pangtagagamit ng MediaWiki: Paggamit ng mga tabla]]'' para sa mga hakbang at paraan ng paggamit at paggawa ng mga talaang tabla. Mayroon pang usapin kung kailan maaaring gamitin ang mga tabla sa ''[[Wikipedia:How to use tables|Wikipedia:Paano gumamit ng mga tabla]]''.
==Mga bagay na nababago (''variable'')==
<table>
<tr><th>Kodigo<th>Epekto
<tr><td><nowiki>{{CURRENTMONTH}}</nowiki>
<td>{{CURRENTMONTH}}
<tr><td><nowiki>{{CURRENTMONTHNAME}}</nowiki>
<td>{{CURRENTMONTHNAME}}
<tr><td><nowiki>{{CURRENTMONTHNAMEGEN}}</nowiki>
<td>{{CURRENTMONTHNAMEGEN}}
<tr><td><nowiki>{{CURRENTDAY}}</nowiki>
<td>{{CURRENTDAY}}
<tr><td><nowiki>{{CURRENTDAYNAME}}</nowiki>
<td>{{CURRENTDAYNAME}}
<tr><td><nowiki>{{CURRENTYEAR}}</nowiki>
<td>{{CURRENTYEAR}}
<tr><td><nowiki>{{CURRENTTIME}}</nowiki>
<td>{{CURRENTTIME}}
<tr><td><nowiki>{{NUMBEROFARTICLES}}</nowiki>
<td>{{NUMBEROFARTICLES}}
</table>
Ang ''NUMBER OF ARTICLES:'' ay ang bilang ng mga pahina na nasa pangunahing espasyo ng pangalan na naglalaman ng isang kawing at hindi isang pagtuturo papunta sa ibang pahina (''redirect''), katulad ng bilang ng mga artikulo, mga usbong na naglalaman ng isang kawing, at mga pahina ng paglilinaw.
==Mga kulay na HTML==
{| align="center" cellpadding="8" cellspacing="1" border="0" style="padding:8px; border:1px solid #999999; font-family:Courier; color:black"
|+ style="font-family:Arial, sans-serif" |[[HTML]] 4: VGA-16
|- style="color:#FFFFFF;"
| width="200" style="background-color:black;"|itim
| width="90" style="background-color:#000100;"|#000000
| width="200" style="background-color:silver;"|pilak
| width="90" style="background-color:#C0C0C0;"|#C0C0C0
|- style="color:#FFFFFF;"
| style="background-color:maroon;"|marun (''maroon'', kastanyang magulang / pulang magulang)
| style="background-color:#800000;"|#800000
| style="background-color:red;"|pula
| style="background-color:#FF0000"|#FF0000
|-
| style="background-color:green;color:#FFFFFF;"|lunti
| style="background-color:#008000;"|#008000
| style="background-color:lime;" |dayap (''lime'')
| style="background-color:#00FF00"|#00FF00
|-
| style="background-color:olive;color:#FFFFFF;"|oliba
| style="background-color:#808000;"|#808000
| style="background-color:yellow"|dilaw
| style="background-color:#FFFF00"|#FFFF00
|- style="color:#FFFFFF;"
| style="background-color:navy;"|bughaw-marino (''navy blue'')
| style="background-color:#000080;"|#000080
| style="background-color:blue;"|bughaw
| style="background-color:#0000FF"|#0000FF
|- style="color:#FFFFFF;"
| style="background-color:purple;"|purpura
| style="background-color:#800080;"|#800080
| style="background-color:fuchsia"|''fuchsia''
| style="background-color:#FF00FF"|#FF00FF
|-
| style="background-color:teal;color:#FFFFFF;"|''teal''
| style="background-color:#008080;"|#008080
| style="background-color:aqua;"|''aqua''
| style="background-color:#00FFFF"|#00FFFF
|-
| style="background-color:gray;"|abo
| style="background-color:#808080;"|#808080
| style="background-color:white"|puti
| style="background-color:#FFFFFF"|#FFFFFF
|}
==Tingnan din==
*[[Wikipedia:Suleras]]
*[[Wikipedia:Usbong]]
[[Kaurian:Wikipedia|Paano baguhin ang isang pahina]]
[[Kaurian:Mga gabay sa istilo]]
m1v26sm4rdhtl20pvnvinxx0ji1dp2p
Internet
0
1369
2221740
2167636
2026-08-26T07:21:32Z
Rinconada227
157375
2221740
wikitext
text/x-wiki
{{multiple issues|
{{copyedit|date=Enero 2024}}
{{better translation|date=Enero 2014}}
{{Refimprove|date=Nobyembre 2024}}
}}
:''Tungkol sa ''' Internet''' ang artikulong ito, ang malawak na computer network na maaaring gamitin ng publiko sa buong mundo. Mas pangkalahatang kataga ang '''''isang'' internet'''<nowiki/>'' para sa anumang magkakasamang magkakabit na mga ''[[computer network]]'' na pinagkabit sa pamamagitan ng [[internetworking]]''.''
Ang '''Internet''' (o '''internet''') ay tumutukoy sa pandaigdig na systema ng magkakaugnay na mga [[Network ng kompyuter|computer network]] na gumagamit ng [[Internet Protocol]] (IP) para makipagpalitan ng [[datos]] sa pagitan ng mga network at mga device. Isa itong ''[[Internetworking|network ng mga network]]'' na binubuo ng mga pampribado, pampubliko, akademiko, pangnegosyo, at pampamahalaang mga network na sumasaklaw kapuwa sa lokal at pandaigdig, at pinagdurugtong ng maraming iba't ibang elektroniko, ''wireless'', at optikal na mga teknolohiyang pang-networking. Malawak ang saklaw ng impormasyon at mga serbisyong matatagpuan sa Internet, tulad ng makakarugtong na mga dokumentong ''[[hypertext]]'' at mga [[Application software|aplikasyon]] ng [[World Wide Web]] (WWW), [[elektronikong liham]], [[telepono]], at pagbabahagi ng mga [[File (Computing)|file]].
Nagsimula ang Internet sa mga pagsasaliksik na nagpasimula ng ''[[time-sharing]]'' ng mga computer, pagkakalikha ng ''[[packet switching]]'' noong dekada ng 1960, at ang disenyo ng mga computer network para sa [[data communication]].<ref>{{Cite web |date=30 Mayo 2015 |title=A Flaw in the Design |url=https://www.washingtonpost.com/sf/business/2015/05/30/net-of-insecurity-part-1/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201108111512/https://www.washingtonpost.com/sf/business/2015/05/30/net-of-insecurity-part-1/ |archive-date=8 Nobyembre 2020 |access-date=20 Pebrero 2020 |quote=The Internet was born of a big idea: Messages could be chopped into chunks, sent through a network in a series of transmissions, then reassembled by destination computers quickly and efficiently. Historians credit seminal insights to Welsh scientist Donald W. Davies and American engineer Paul Baran. ... The most important institutional force ... was the Pentagon's Advanced Research Projects Agency (ARPA) ... as ARPA began work on a groundbreaking computer network, the agency recruited scientists affiliated with the nation's top universities.}}</ref><ref>{{Cite book |last=Yates |first=David M. |url=https://books.google.com/books?id=ToMfAQAAIAAJ&q=packet+switch |title=Turing's Legacy: A History of Computing at the National Physical Laboratory 1945-1995 |publisher=National Museum of Science and Industry |year=1997 |isbn=978-0-901805-94-2 |pages=132-4 |quote=Davies's invention of packet switching and design of computer communication networks… were a cornerstone of the development which led to the Internet.}}</ref> Nagsimula ang mga tuntunin para magkaroon ng internetworking sa Internet (''communication protocols'') sa pananaliksik at paglinang na kinomisyon ng [[Defense Advanced Research Projects Agency]] (DARPA) ng Department of Defense ng [[Estados Unidos]] noong 1970s sa tulong ng mga unibersidad at mananaliksik sa buong Estados Unidos at pati na sa United Kingdom at France.
Binago, pinagbuti, o pinalitan pa nga ng Internet ang karamihan sa mga tradisyunal na communication media, kasama na ang [[telepono]], [[radyo]], [[telebisyon]], papel na liham, at mga diyaryo. Bunga nito, lumaganap ang mga bagong serbisyo gaya ng [[elektronikong liham]], telepono sa Internet (VoIP), telebisyon sa Internet o streaming, mga musikang online, diyaryong digital, at [[video streaming]]. Sumunod sa mga teknolohiyang pang-website ang mga diyaryo, aklat, at iba pang nakalimbag na mga publikasyon, at ang iba ay nabago tungo sa pagiging [[blog]], web feeds, at tagapagtipon ng mga balita online. Dahil sa Internet, naging posible at napabilis ang mga bagong anyo ng personal na interaksyon sa pamamagitan ng [[instant messaging]], mga forum sa Internet, at mga [[social networking service]]. Naging mayabog din para sa malalaking retailer, maliliit na komersiyo, at mga negosyante ang online shopping dahil pinalalawak nito ang kanilang presensya para sa mas malaking merkado at makapagbili ng buong mga produkto at serbisyo nang online. Apektado ng mga serbisyong negosyo-sa-negosyo at pinansyal sa Internet ang mga kawing ng suplay sa maraming industriya.
Walang sentralisadong pamahalaan ang Internet, kapuwa sa pagsasagawang teknolohikal at maging mga tuntunin sa paggamit; ang bawat isang kasaping network ang nagtatakda ng sarili nitong mga tuntunin.<ref>{{Cite web |date=2008-03-03 |title=Who owns the Internet? |url=https://computer.howstuffworks.com/internet/basics/who-owns-internet.htm |access-date=2024-11-07 |website=HowStuffWorks |language=en-us}}</ref> May kinalaman sa depinisyon ng dalawang pangunahing talapangalanan (''namespace'') sa Internet, ang talaan ng [[Internet Protocol|Internet Protocol address]] (IP address) at ang [[Domain Name System]] (DNS), itinatakda ito ng isang nangangalagang organisasyon, ang [[Internet Corporation for Assigned Names and Numbers]] (ICANN). Gawain naman ng Internet Engineering Task Force (IETF) ang pagtukoy sa teknikal na pundasyon at estandardisasyon ng mga pangunahing protocol. Ang IETF ay isang organisasyong non-profit ng mga bahagyang magkakaugnay na mga kasapi mula sa iba't ibang bansa na maaaring salihan nino man sa pamamagitan ng pag-aambag ng kanilang kasanayang teknikal.<ref>{{Cite journal |last=Hoffman |first=Paul E. |last2=Harris |first2=Susan R. |date=2006-09 |title=The Tao of IETF - A Novice's Guide to the Internet Engineering Task Force |url=https://datatracker.ietf.org/doc/html/rfc4677}}</ref>
== Pagbuo ng Internet ==
{{Pangunahin|Kasaysayan ng Internet}}
Noong 1969, nagsimula bilang [[ARPANET]] ang mga sentral na network na binubuo ng Internet. Binuo ito ng [[United States Department of Defense]] [[Advanced Research Projects Agency]] (ARPA). Kabilang sa mga naunang pagsasaliksik na inambag sa ARPANET ang gawa sa mga di-sentralisadong network, [[teoriya ng pagpila]], at packet switching. Noong 1 Enero 1983, pinalitan ang sentral na networking protocol ng ARPANET mula sa [[NCP]] patungong [[TCP/IP]], na siyang naging simula ng Internet sa pagkilala natin sa ngayon.
Noong 1986, isa sa naging mahalagang hakbang sa pagsulong nito ang paggawa ng [[National Science Foundation]] (NSF) ng isang pamantasang backbone, ang [[NSFNet]]. Kabilang ang [[Usenet]] at [[Bitnet]] sa mga mahahalagang magkakaibang network na matagumpay na nabigyan ng lugar sa loob ng Internet.
Sa loob ng [[dekada 1990]], matagumpay na nabigyan ng lugar ng Internet ang karamihan sa mga nakaraang umiiral na computer network (nanatiling hiwalay ang ilan sa mga network katulad ng [[Fidonent]]). Kadalasang iniuugnay ang paglagong ito sa kakulangan ng sentral na pangangasiwa, na pinahintulot ang pundamental na paglago ng network, gayun din ang paggiging di-proprietary ng mga Internet protocol, na pinapalakas ang loob ng mga nagtitinda (''vendor'') sa paggamit ng ibang sistema at iniiwasan ang isang kompanya na gamitan ang kapangyarihan na kontrolin.
== Ang Internet sa ngayon ==
Bukod sa hindi mapaniwalaan at masalimuot na pisikal na koneksiyon na binubuo ng imprastraktura nito, binibigkis ang Internet ng mga bilateral o multilateral na kontratang pangkalakalan ''(commercial)'' (halimbawa [[peering agreement]]) at mga teknikal na detalye o [[protocol]] na sinasalarawan kung paaano magpalitan ng mga [[datos]] sa ibabaw ng network.
Hindi tulad ng mga lumang [[sistema ng komunikasyon]], sinadyang binalangkas ang [[Internet protocol suite]] para maging [[agnostiko]] na may pagkakilala sa suportang pisikal na tagapamagitan. Maaaring magdala ng trapiko sa Internet ang kahit anong pangkomunikasyon na network, nakakawad man o hindi, na maaaring magdala ng digital na datos sa dalawang direksiyon. Sa gayon, dumadaloy ang mga Internet packet sa mga nakakawad na network katulad ng tansong kawad, magkasuyong kable (''coaxial cable''), at fiber optic; at sa mga walang kawad na network katulad ng [[Wi-Fi]]. Ito ang binubuo ng Internet kapag sama-sama ang lahat ng mga network na ito na binabahagi ang parehong mataas na antas na mga protocol.
Nagmula ang mga Internet protocol mula sa mga usapin sa loob ng Internet Engineering Task Force ([[IETF]]) at kanilang mga gumagawang pangkat, na bukas sa paglahok ng publiko at repaso. Nililikha ng mga kumiteng ito ang mga dokumento na kilala bilang mga dokumento ng [[Request for Comments]] (RFCs). Naiakyat ang katayuan ng ibang RFCs bilang [[Pamantayang Internet]] ng Internet Architecture Board ([[IAB]]).
Ilan sa mga higit na ginagamit na mga protocol sa [[Internet protocol suite]] ang [[Internet Protocol|IP]], [[Transmission Control Protocol|TCP]], [[User Datagram Protocol|UDP]], [[Domain Name System|DNS]], [[Point-to-Point Protocol|PPP]], [[Serial line IP|SLIP]], [[ICMP]], [[Post Office Protocol|POP3]], [[Internet Message Access Protocol|IMAP]], [[Simple Mail Transfer Protocol|SMTP]], [[HTTP]], [[HTTPS]], [[Secure shell|SSH]], [[Telnet]], [[File transfer protocol|FTP]], [[LDAP]], at [[Secure Sockets Layer|SSL]].
Ilan sa mga tanyag na serbisyo sa Internet na binubuo ng mga protocol na ito ang [[e-mail]], [[Usenet]] newsgroups, [[pagbabahagi ng mga file]], the [[World Wide Web]], [[Gopher protocol|Gopher]], [[Session (agham pangkompyuter)|session access]], [[WAIS]], [[finger protocol|finger]], [[Internet relay chat|IRC]], [[MUD]], at [[MUSH]]. Sa mga nabanggit na ito, malinaw na ang e-mail at ang World Wide Web ang higit na ginagamit, at marami na ibang mga serbisyo ang ginawa sa ibabaw nito, katulad ng mga [[mailing list]] at [[weblog]]. Ginawang posible ng Internet ang magbigay ng serbisyong real-time katulad ng [[radyong web]] at mga [[webcast]] na maaaring pasukin saan man sa daigdig.
Hindi nilikha sa ganitong paraan ang ilan sa mga ibang tanyag na serbisyo sa Internet, ngunit nakasalig sa sistemang proprietary sa simula. Kabilang dito ang [[Internet relay chat|IRC]], [[ICQ]], [[AOL Instant Messenger|AIM]], at [[Gnutella]].
Maraming naganap na mga pagsusuri sa Internet at sa kanyang kayarian. Halimbawa, natukoy na mga halimbawa ng [[scale-free network]] ang kayarian ng Internet IP routing at mga hypertext link ng World Wide Web.
Katulad ng kung papaano kumakabit ang mga pangkalakalan ''(commercial)'' na mga tagapagbigay ng Internet sa pamamagitan ng mga [[Internet exchange point]]{{clarify}}, kumakabit patungo sa mga malalaking subnetwork ang mga pangsaliksik na network katulad ng:
* [[GEANT]]
* [[Internet2]]
* [[Little Global Ring Network for Advanced Application Development|Little GLORIAD]]
Binuo naman ito sa palibot ng halos tila mas maliit na mga network. Tignan din ang listahan ng [[mga pang-akademyang organisasayon ng kompyuter network]].
== Kultura ng Internet ==
Mayroong malalalim na makabuluhang epekto ang Internet sa [[kaalaman]] at mga [[pananaw ng mundo]]. Sa pamamagitan ng paggamit ng [[Pananaliksik ng keyword|keyword sa pananaliksik]] sa Internet, gamit ang mga [[search engine]], katulad ng [[Google]], milyon-milyon sa buong mundo ang may madali, sandaling pagpasok sa isang malawak na halaga at magkakaibang mga online na impormasyon. Kompara sa mga [[ensiklopedya]] at tradisyunal na mga [[aklatan]], kinakatawan ng Internet ang isang biglaan at sukdulang [[desentralisasyon]] ng impormasyon at datos.
[[Ingles]] ang higit na ginagamit na [[wika]] para sa pakikipagusap sa Internet, dahil sa pinagmulan ng Internet, sa paglago ng ginagampanan ng Ingles bilang internasyonal na wika, at ang mahinang kakayahan ng sinaunang mga kompyuter na tanggapin ang mga karakter liban sa kanlurang [[alpabeto]].
Lumago nang sapat ang Internet sa mga nakaraang taon, na makukuha sa karamihan sa mga sumulong na bansa ang sapat na nilalamang katutubong-wika para sa isang kapaki-pakinabang na karanasan.
Sa Internet, maaaring makipag-usap ang mga tao na may pambihirang kawilihan o kundisyon at makipagtulungan sa pamamagitan ng hindi mabilang na mga pamamaraan, nang walang sagabal sa layo.
== Mga kasalukuyan at potensiyal na suliranin ==
Maraming mga negatibong publisidad ang Internet, kasama ang kapakinabangan nito, mula sa tunay na mga pag-alala hanggang sa ma-tabloid na pagkakalat ng takot.
* [[Pag-abuso sa bata]]
* Pornograpiya
* Copyright infringement
* Mga virus, trojan, ispaywer, malwer
* [[Pag-crack ng seguridad]]
* Hindi na usong teknolohiya
* Sariling pagkasira ng mga [[subkultura]]
== Pagpasok sa Internet ==
Kabilang ang [[dial-up]], landline [[broadband]] (sa ibabaw ng magkasuyong kable, fiber optic o tansong kawad) at [[satellite Internet|satellite]] sa karaniwang pamamaraan sa pagpasok sa Internet sa loob ng bahay o opisina.
Sa mga [[pampublikong lugar]], kabilang ang mga [[aklatan]] at [[kapihang Internet]] sa mga lugar na ginagamit upang pumasok sa Internet, kung saan may mga kompyuter na may koneksiyon sa Internet. Maaari din pasukin ang Internet sa mga ibang pampublikong lugar katulad sa bulwagan ng paliparan, minsan ang paggamit nito ng sandali habang nakatayô. Maraming mga kataga ang ginagamit katulad ng "public Internet kiosk", "public access terminal, "Web [[payphone]]".
Binibigay naman ng [[Wi-Fi]] ang walang kawad na pagpasok sa Internet. Kabilang sa mga [[hotspot]] na nagbibigay ng ganoong pagpasok ang mga [[kapihang Wi-Fi]], kung saan kailangan magdala ng isang gumagamit ng sarili niyang kagamitan na walang kawad katulad ng [[laptop]] o [[PDA]]. Maaari na walang bayad ang mga serbisyong ito, libre sa mga mamimili lamang, o may bayad. Hindi limitado ang isang hotspot sa isang lokasyon lamang. Maaari na nasa buong kampus o parke ito, kahit na sa mga kasuluk-sulukan ng [[lungsod]].
Bukod sa Wi-Fi, mayroon mga pagsubok ang naganap sa proprietary na mga walang kawad na mobile network, at nakatakdang walang kawad na serbisyo. Hindi masyadong malaganap ang serbisyong ito dahil sa mataas na halaga ng pangangalap nito, na pinapasa bilang kabayaran sa mataas na paggamit ng mga gumagamit.
Kabilang ang [[Timog Korea]], [[Sweden]], [[Finland]], [[Canada]] at ang [[Estados Unidos]] sa mga bansa kung saan isang produkto ang pagpasok sa Internet na ginagamit ng nakakarami sa [[populasyon]]. Lumalago nang mabilis ang paggamit ng Internet sa buong daigdig ng nakaraang dekada, bagaman tila bumagal ang paglago noong pagkatapos ng 2000. Natatapos na ang bahagi ng mabilis na paglago ng mga industriyalisadong bansa, habang nagiging malaganap ang paggamit doon, ngunit patuloy ang paglaganap sa [[Aprika]], [[Latinoamerika]], ang [[Carribean]] at sa [[Gitnang Silangan]].
Isang paraan upang maging tulay sa tinatawag nilang [[digital divide]] ang pagpapalawak ng pagpasok sa Internet.
== Tingnan din ==
* [[Listahan ng paksa tungkol sa Internet]]
* [[Hatirang pangmadla]]
* [[Bogon filtering]]
* [[Catanet]]
* [[Cybersex]]
* [[Demokrasya sa Internet]]
* [[Dinamiko sa Internet]]
* [[Extranet]]
* [[Flamewar]]
* [[Hacktibismo]] or [[Kulturang Hacker]]
* [[Internet Archive]]
* [[Internet Troll]]
* [[Intranet]]
* [[ICANN]]
* [[Madilim na web]]
* [[Mga patawa sa Internet]]
* [[NANOG]]
* [[Netiquette]]
* [[Network Mapping]]
* [[Open Directory Project]]
* [[Pamamahagi ng file]]
* [[Pag-flame]]
* [[Pagkakaroon ng kaibigan sa Internet]]
* [[Salitang kalye sa Internet]]
* [[Sining sa Internet]]
* [[Web browser]]
* [[Web Directory]]
* [[Web hosting]]
* [[WebQuest]]
== Mga sanggunian ==
{{reflist}}
== Mga kawing panlabas ==
{{Commonscat|Internet}}
[[Kategorya:Internet| ]]
[[Kategorya:Midyang panlahat]]
[[Kategorya:Mga network ng kompyuter]]
[[Kategorya:Mga serbisyong publiko]]
[[Kategorya:Mga pangunahing paksa]]
__FORCETOC__
11gejdp0wzkl5y8aaezk2fm7iunv2km
Kasakistan
0
2323
2221724
2163349
2026-08-26T04:32:55Z
InternetArchiveBot
113521
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2221724
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
| conventional_long_name = Republika ng Kasakistan
| common_name = Kasakistan
| native_name = {{ubl|{{native name|kk|Қазақстан Республикасы|italics=off}}|{{smaller|{{lang|kk-Latn|Qazaqstan Respublikasy}}}}|{{native name|ru|Республика Казахстан|italics=off}}|{{smaller|{{transliteration|ru|Respublika Kazakhstan}}}}}}
| image_flag = Flag of Kazakhstan.svg
| flag_width = 135px
| image_coat = Emblem of Kazakhstan latin.svg
| symbol_width = 69px
| symbol_type = Emblema
| anthem = {{langx|kk|Менің Қазақстаным|italics=off|link=no}}<br />{{transl|kk|[[Menıñ Qazaqstanym]]}}<br />"Aking Kasakistan"{{parabr}}{{center|[[File:Kazakhstan National Anthem 2012.ogg]]}}
| image_map = Kazakhstan (orthographic projection).svg
| map_caption = Lokasyon ng Republika ng Kasakistan ('''lunti''').
| capital = [[Astana]]<br />{{Coord|51|10|N|71|26|E|type:city}}
| largest_city = [[Almaty]]<br />{{Coord|43|16|39|N|76|53|45|E|type:city}}
| official_languages = [[Wikang Kasaho|Kasaho]]<br/>[[Wikang Ruso|Ruso]] (ko-opisyal)
| demonym = [[#Demograpiya|Kasaho{{*}}Kasako]]
| government_type = {{nowrap|[[Unitaryong]] [[republikang]]}} [[semi-presidensyal]]
| leader_title1 = [[Pangulo ng Kasakistan|Pangulo]]
| leader_name1 = [[Kassym-Jomart Tokayev]]
| leader_title2 = [[Punong Ministro ng Kasakistan|Punong Ministro]]
| leader_name2 = {{#statements:P1308|from=Q2416315}}
| legislature = [[Parlamento ng Kasakistan|Parlamento]]
| upper_house = [[Senado ng Kasakistan|Senado]]
| lower_house = [[Asembleya ng Kasakistan|Asembleya]]
| sovereignty_type = [[Kasaysayan ng Kasakistan|Kasakistan]]
| established_event1 = [[Kazakh Khanate]]
| established_date1 = 1465
| established_event2 = [[Alash Autonomy]]
| established_date2 = 13 December 1917
| established_event3 = [[Kirghiz Autonomous Socialist Soviet Republic (1920–25)|Kirghiz ASSR]]
| established_date3 = 26 August 1920
| established_event4 = [[Kazakh Autonomous Socialist Soviet Republic|Kazakh ASSR]]
| established_date4 = {{nowrap|19 June 1925}}
| established_event5 = [[Kazakh Soviet Socialist Republic|Kazakh SSR]]
| established_date5 = 5 December 1936
| established_event6 = Declaration of Sovereignty
| established_date6 = 25 October 1990
| established_event7 = Reconstituted as the Republic of Kazakhstan
| established_date7 = 10 December 1991
| established_event8 = Independence from [[Soviet Union|USSR]]
| established_date8 = 16 December 1991
| established_event9 = [[Alma-Ata Protocol|CIS Accession]]
| established_date9 = 21 December 1991
| established_event10 = [[Dissolution of the Soviet Union|Recognised]]
| established_date10 = {{nowrap|26 December 1991}}
| established_event11 = [[United Nations Security Council Resolution 732|Admitted to the]] [[United Nations|UN]]
| established_date11 = 2 March 1992
| established_event12 = {{nowrap|[[Constitution of Kazakhstan|Current constitution]]}}
| established_date12 = 30 August 1995
| area_km2 = 2,724,900
| area_rank = ika-9
| area_sq_mi = 1,052,085 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| percent_water = 1.7
| population_estimate = {{Increase}} 19,122,423
| population_estimate_year = 2022
| population_estimate_rank = ika-64
| population_density_km2 = 7
| population_density_sq_mi = 18
| population_density_rank = ika-236
| GDP_PPP = {{increase}} $569.813 bilyon
| GDP_PPP_year = 2020
| GDP_PPP_rank = ika-41
| GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $30,178
| GDP_PPP_per_capita_rank = ika-53
| GDP_nominal = {{increase}} $179.332 bilyon
| GDP_nominal_year = 2020
| GDP_nominal_rank = ika-55
| GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $9,686
| GDP_nominal_per_capita_rank = ika-69
| Gini = 27.5 <!--number only-->
| Gini_year = 2017
| Gini_change = increase <!--increase/decrease/steady-->
| HDI = 0.825 <!--number only-->
| HDI_year = 2019<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
| HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady-->
| HDI_rank = ika-51
| currency = [[Kazakhstani tenge|Tenge]] (₸)
| currency_code = KZT
| time_zone = [[Time in Kazakhstan|West{{\}}East]]
| utc_offset = [[UTC+05:00|+5]]{{\}}[[UTC+06:00|+6]]
| time_zone_DST =
| date_format = yyyy.dd.mm<br/>dd.mm.yyyy (Ruso)
| drives_on = kanan
| calling_code = +7-6xx, +7-7xx
| cctld = {{unbulleted list |[[.kz]] |[[.қаз]]}}
}}
Ang '''Kasakistan''' ([[Wikang Kasaho|Kasaho]]: {{lang|kk|Қазақстан}}, <small>tr.</small> ''Qazaqstan''), opisyal na '''Republika ng Kasakistan''', ay bansang transkontinental na pangunahing matatagpuan sa [[Gitnang Asya]] at bahagya sa [[Silangang Europa]]. Hinahangganan ito ng [[Rusya]] sa hilaga at kanluran, [[Tsina]] sa silangan, [[Usbekistan]] sa timog, [[Kirgistan]] sa timog-silangan, at [[Turkmenistan]] sa timog-kanluran; mayroon din ito ng baybayin sa [[Dagat Kaspiyo]]. Sumasaklaw ng mahigit 2,724,900 km<sup>2</sup> at may 19 milyong residente, ito ang ikasiyam na pinakamalaking bansa sa mundo ngunit isa sa may pinakamababang pampopulasyong densidad, na mas mababa sa 6 na tao bawat kilometrong kuwadrado. Ang kabisera nito'y [[Astana]] at ang pinakamalaking lungsod nito'y [[Alma Ata]].
Sa malaking bahagi ng moderno nitong kasaysayan, iba't-ibang tribong lagalag ang nanirahan sa teritoryong nasasakupan ng Kazakhstan. Noong ika-16 na siglo, nanaig ang mga [[Kazakh]] bilang isang natatanging pangkat, na nahahati sa tatlong [[Juz]]. Nagsimulang dumating ang mga [[Russian]] sa mga [[kaparangan ng Kazakhstan|kaparangan ng]] Kasakistan noong ika-18 siglo, at noong kalagitnaan ng ika-19 na siglo ang kabuuan ng bansa ay naging bahagi na ng [[Imperyong Ruso]]. Pagkaraan ng [[Himagsikang Ruso noong 1917|Rebolusyon sa Russia]] noong 1917 at ang sumunod pang [[Russian Civil War|digmaang-sibil]], ilang-ulit na isinaayos ang teritoryo ng Kasakistan bago ito naging [[Kazakh Soviet Socialist Republic]] noong 1936, na bahagi ng [[USSR]].
Ang Kasakistan ang huli sa mga republikang Sobyet na nagpahayag ng [[kasarinlan]] nito noong 16 Disyembre 1991. Si [[Nursultan Nazarbayev]] ang lider nito noong kapanuhunan ng [[komunismo]], ang naging una at hanggang sa ngayo'y [[Pangulo ng Kazakhstan|pangulo]] ng bansa. Pinananatili ni Nazarbayev ang mahigpit na kontrol sa politika ng bansa. Mula noong kasarinlan, nagsulong ang Kasakistan ng balanseng [[polisiyang panlabas]] at nagsasagawa ng paraan upang mapaunlad ang ekonomiya, lalo na ang industriya ng [[hydrocarbon]].<ref>[http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1539999,00.html Zarakhovich, Yuri. "Kazakhstan Comes on Strong."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100903191013/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1539999,00.html |date=2010-09-03 }} ''Time.com'' Web. 24 Dis. 2011. {{in lang|en}}</ref> Matapos ang panahong Sobyet, nakakitaan ng aktibong pakikilahok ang bansa sa mga samahang internasyonal, kasama na rito ang [[United Nations]], [[Euro-Atlantic Partnership Council]], [[Commonwealth of Independent States]] at [[Shanghai Cooperation Organisation]]. Isa ang Kasakistan sa anim na mga bansang dating bahagi ng USSR na may ugnayan sa [[NATO]] na nagpapatupad ng [[Individual Partnership Action Plan]].
Dahil na rin sa malawakang pagpapatapon sa Kasakistan ng iba't-ibang grupong etniko noong pamumuno ni [[Joseph Stalin|Stalin]], naghalo-halo ang iba't-ibang kultura at etniko sa bansa. Ang 16.6 milyong populasyon nito ay may 131 etnisidad, kasama rito ang [[Kazakh]], [[Russian]], [[Uyghur]], [[Ukrainian]], [[Uzbek]], [[Tatar]], at [[German]]. Nasa 63 porsiyento ng populasyon ang Kazakh.<ref name="Census2009">{{cite web|title=Перепись населения Республики Казахстан 2009 года. Краткие итоги. (Census for the Republic of Kazakhstan 2009. Short Summary)|url=http://www.stat.kz/p_perepis/Documents/%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C%20%D1%80%D1%83%D1%81.pdf|publisher=Republic of Kazakhstan Statistical Agency|accessdate=10 December 2010|language=Russian|archive-date=23 Hulyo 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723084204/http://www.stat.kz/p_perepis/Documents/%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C%20%D1%80%D1%83%D1%81.pdf|url-status=dead}}</ref> Pinahihintulutan sa Kasakistan ang kalayaan sa pananampalataya at maraming relihiyon ang matatagpuan sa bansa. [[Islam]] ang pangunahing panampalataya sa Kasakistan ng 70 porsiyento ng mamamayan nito, habang malaking bahagi naman ng natitira ay [[Kristiyanismo]]. Ang [[wikang Kasaho]] ay ang [[wikang pambansa]], samantala opisyal na wika rin ang [[Wikang Ruso|Ruso]] na kapantay ng Kasaho sa mga pampublikong institusyon.<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kz.html Kazakhstan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200529075040/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kz.html |date=2020-05-29 }} [http://www.kazakhstan.orexca.com/kazakhstan_constitution.shtml The constitution of Kazakhstan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090418182407/http://www.kazakhstan.orexca.com/kazakhstan_constitution.shtml |date=2009-04-18 }} [http://www.constcouncil.kz/eng/norpb/constrk/ CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071020060732/http://www.constcouncil.kz/eng/norpb/constrk/ |date=2007-10-20 }} CIA, The Word Factbook The constitution of Kazakhstan: 1. The state language of the Republic of Kazakhstan shall be the Kazakh language. 2. In state institutions and local self-administrative bodies the Russian language shall be officially used on equal grounds along with the Kazakh language. {{in lang|en}}</ref>
{{English2|Kazakhstan}}
== Mga teritoryong pampangasiwaan ==
{{Talaan ng mga territoryong pampangasiwaan|Q232}}
== Talababa ==
{{reflist|group="*"}}
== Mga sanggunian ==
{{reflist}}
{{CIS}}
{{Eurasian Economic Community}}
{{Europa}}
{{Asya}}
[[Kategorya:Kazakhstan|*]]
[[Kategorya:Mga bansa sa Asya]]
[[Kategorya:Mga bansa sa Europa]]
6cphbmnvwslian2et9dxsufwi0iud8t
Fernando Poe Jr.
0
3963
2221712
2157565
2026-08-26T01:37:07Z
Võ Tru. Kiên
165721
/* Kamatayan */
2221712
wikitext
text/x-wiki
{{Kahong-kabatiran pambansang alagad sining
| sagisag =
| lakingsagisag = 150px
| larangan = [[Pelikula]]
| taon =
| bgcolour =
| name = Fernando Poe Jr.
| image = Fernando poe jr.jpg
| imagesize = 250px
| caption = Si Fernando Poe, Jr. noong 1959
| birthname = Ronald Allan Kelley Poe
| birthdate = {{birth date|1939|8|20}}
| birthplace =
| deathdate = {{death date and age|2004|12|14|1939|8|20}}
| deathplace =
| nationality = [[Pilipinas|Pilipino]]
| field = [[aktor]], [[direktor]], [[politika]], [[pelikula]], [[telebisyon]]
| training =
| movement =
| famous works =
| patrons =
| influenced by =
| influenced =
| awards =
}}
Si '''Ronald Allan Kelley Poe''' (20 Agosto 1939 – 14 Disyembre 2004), higit na kilala bilang '''Fernando Poe Jr.''', ay isang dating [[aktor]], [[direktor]], [[politika|politiko]] sa [[Pilipinas]] na isang idolo at maraming nakakakilala. Kilala rin siya sa mga palayaw na '''FPJ''' o '''Da King'''. Ginagamit niya ang alyas na '''Ronwaldo Reyes''' sa mga pelikulang siya ang direktor.
==Kabatirang pansarili==
Ipinanganak si Fernando Poe Jr. noong 20 Agosto 1939 sa [[Maynila]],<ref>{{cite web | url=http://sc.judiciary.gov.ph/jurisprudence/2004/mar2004/161434.HTM | title=Tecson vs Comelec | work=G.R. No. 161434 | date=3 Marso 2004 | accessdate=15 Disyembre 2014 | archive-date=14 Disyembre 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141214120522/http://sc.judiciary.gov.ph/jurisprudence/2004/mar2004/161434.HTM | url-status=dead }}</ref> [[Pilipinas]], kina [[Fernando Poe, Sr.]], isang ring dating aktor, at [[Bessie Kelley|Elizabeth Gatbonton Kelley]] na taga [[Candaba, Pampanga|Candaba]], [[Pampanga]] na may [[Estados Unidos|Amerikanong]] magulang.<ref>http://ivanhenares.blogspot.com/2006/12/ninoy-and-fpj-death-masks-on-display.html</ref> Ang orihinal na apelyido ng pamilya ay binaybay na ''Pou'', mula sa kanyang mandudulang lolo na si [[Lorenzo Pou]], isang [[Kapuluang Balear|Katalan]] mula sa [[Mallorca]], na namuhay sa Pilipinas upang [[negosyo|magnegosyo]].
Pinakasalan niya ang aktres na si [[Susan Roces]] noong Disyembre 1968 sa isang seremonyang sibil. Ikinasal din sila sa [[simbahang Katoliko]] at sina [[Ferdinand Marcos]] at [[Imelda Marcos]] (na [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulo]] at Unang Ginang ng Pilipinas noong mga panahon na iyon) ang mga naging ninong at ninang. Si Mary Grace lamang ang kanilang anak na ampon.
Bagaman, isang kilalang tao si Poe, hindi siya gaanong bukas sa kanyang pansariling buhay. Bagaman, noong Pebrero 2004, inamin ni Poe na mayroon siyang anak sa ibang babae. Si Ronian, o Ron Allan ay anak ni Poe kay [[Anna Marin]] na dating aktres. Nang kalaunan din, inihayag na mayroon din siyang anak sa dating modelo na si Rowena Moran na si [[Lovi Poe|Lovi]], na naging artista na rin.
==Karera sa pag-arte==
[[File:Fernando Poe Jr.jpg|thumb|Fernando Poe, Jr.]]
Una siyang gumanap bilang [[Palaris]] sa ''[[Anak ni Palaris]]'' sa ilalim ng [[Deegar Cinema Inc.]] noong 1955 noong siya ay 16 taong gulang. Hindi ganoon kabilis ay kanyang pagsikat at sumama siya sa ilang pelikulang hindi siya ang bida tulad ng [[Simaron]] ng [[Everlasting Pictures]], [[Babaing Mandarambong]] ng [[Everlasting Pictures]] at ang kauna-unahang [[Lo-Waist Gang]] na pawang taong 1956''.
Isa siyang produkto ng [[Premiere Production]] kung kaya't ginawa niya ang mga pelikulang [[Bicol Express]], [[Pepeng Kaliwete]], [[May Pasikat Ba sa Kano]]?, [[Atrebida]], [[Laban sa Lahat]] at marami pang iba, samantalang ang mga pelikulang [[Kamay ni Cain]], [[Tipin]], [[Obra-Maestra]] naman ang ginawa niya sa [[People's Pictures]].
==Pagtakbo bilang pangulo==
Tumakbo si poe kay christian dignadice bilang pangulo sa ilalim ng Koalisyon ng Nagkakaisang Pilipino (KNP) sa halalang pambansa ng Pilipinas noong 2004. Katambal nya sa halalang ito bilang kandidatong pang pangalawang-pangulo si Senador Loren Legarda-Leviste. Natalo sya sa halalang ito. Mayroon lamang siyang 9,158,999 bilang na boto, samantalang mayroong 9,674,597 boto ang nanalo na si [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Gloria Macapagal-Arroyo]]. Paniwala ng mga tagasuporta ni Poe, na kabilang na rin ang mga taga-suporta ni [[Joseph Estrada]], na huwad ang resulta ng halalan at iprinotesta ito ni Poe sa [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]]. Ngunit, pagkatapos ng kanyang kamatayan, ibinasura ito ng Korte. Muntik na siyang hindi nakapagkandidato dahil sa mga katanungan ukol sa kaniyang [[pagkamamamayan]]g Pilipino.
==Kamatayan==
[[Talaksan:Tomb_of_Fernando_Poe_Jr._and_Susan_Roces_in_November_1,_2022_(57680).jpg|thumb]]
Na-[[stroke]] siya noong 10 Disyembre 2004 at dinala sa Ospital ng St. Luke. Noong hating gabi ng 14 Disyembre 2004, sumakabilang-buhay si FPJ sa istrok, sa edad na 65 taong gulang. Inihatid siya sa kanyang huling hantungan sa katabi ang puntod ng tatay niyang si [[Fernando Poe Sr.]] at ng nanay niyang si [[Elizabeth Kelley]] sa [[Manila North Cemetery]], [[Lungsod ng Maynila]].
==Pagiging Pambansang Alagad ng Sining==
Noong Mayo 2006, tinanghal ng Pambansang Komisyon sa Kultura at mga Sining ng Pilipinas si Poe bilang Pambansang Alagad ng Sining (''National Artist'') para sa [[pelikula]]. Ngunit hindi ito tinanggap ng asawa ni Poe na si [[Susan Roces]] dahil daw magiging ''public display'' (pampubliko pagtatanghal) lamang ito sang-ayon kay Roces.<ref>{{cite news|url=http://news.inq7.net/breaking/index.php?index=1&story_id=76842|title=''Poe, six others proclaimed National Artists''|publisher=[[INQ7.net]]|date=May 24, 2006}}</ref>
==Ang musika==
Ang Album Ni ''[[Fernando Poe Jr.]]''
*1 Doon Lang
*2 Kumusta Ka
*3 Usahay
*4 Ang Daigidig Ko'y Ikaw
*5 Ang Tangi Kong Pag-Ibig
*6 Sa Aking Pag-iisa
*7 Damdamin
*8 Ang Tao'y Marupok
*9 Sa Aking Hiram Na Buhay (My Way)
*10 Kapalaran
==Mga pelikula==
*1955 - ''[[Anak ni Palaris]]''
*1955 - ''[[Rosita Nobles]]''
*1956 - ''[[Simaron]]''
*1956 - ''[[Babaing Mandarambong]]''
*1956 - ''[[Lo' Waist Gang]]''
*1957 - ''[[Bakasyon Grande]]''
*1957 - ''[[Kamay ni Cain]]''
*1957 - ''[[Bicol Express]]''
*1957 - ''[[Los Lacuacheros]]''
*1957 - ''[[H-Line Gang]]''
*1957 - ''[[Yaya Maria]]''
*1957 - ''[[Student Canteen]]''
*1957 - ''[[Tipin]]''
*1958 - ''[[Lutong Makaw]]''
*1958 - ''[[Pepeng Kaliwete]]''
*1958 - ''[[May Pasikat ba sa Kano?]]''
*1958 - ''[[Obra-Maestra]]''
*1958 - ''[[Atrebida]]''
*1958 - ''[[Lo'Waist Gang at si Og sa Mindoro]]''
*1958 - ''[[Laban sa Lahat]]''
*1959 - ''[[Anak ng Bulkan]]''
*1960 - ''[[Markado]]''
*1961 - ''[[Baril sa Baril]]"
*1961 - ''[[Sandata at Pangako]]''
*1961 - ''[[The Place: Pasong Diablo]]''
*1963 - ''[[Sigaw ng Digmaan]]"
*1964 - ''[[Intramuros]]''
*1965 - ''[[The Ravagers]]'' sa US, [[Only the Brave Know Hell]] sa PHL, ([[Hanggang May Kalaban]])
*1967 - ''[[Mga Alabok sa Lupa]]"
*1968 - ''[[To Susan with Love]]''
*1968 - ''[[Tatlong Hari]]"
*1968 - ''[[Tanging Ikaw]]"
*1968 - ''[[Sorrento]]"
*1968 - ''[[Ang Pagbabalik ni Daniel Barrion]]''
*1968 - ''[[Ang Mangliligpit]]''
*1968 - ''[[Magpakailan Man]]"
*1968 - ''[[Dos por Dos]]"
*1968 - ''[[Ang Dayuhan]]''
*1968 - ''[[Baril at Rosario]]"
*1968 - ''[[Barbaro Cristobal]]''
*1968 - ''[[Alyas 1 2 3]]''
*1969 - ''[[Perlas ng Silangan]]"
*1970 - ''[[Santiago]]''
*1970 - ''[[Divina Gracia]]''
*1971 - ''[[Asedillo]]''
*1972 - ''[[Santo Domingo]]''
*1972 - ''[[Magiting at Pusakal]]"
*1972 - ''[[Ang Alamat]]''
*1973 - ''[[Esteban]]''
*1974 - ''[[Batya't Palo-Palo]]"
*1975 - ''[[Happy Days Are Here Again]]''
*1976 - ''[[Bato sa Buhangin]]"
*1977 - ''[[Tutubing Kalabaw, Tutubing Karayom]]"
*1977 - ''[[Totoy Bato]]''
*1977 - ''[[Bontoc]]''
*1977 - ''[[Little Christmas Tree]]''
*1977 - ''[[Tundo:Isla Puting Bato]]''
*1978 - ''[[It Happened One Night]]''
*1978 - ''[[Ang Lalaki, ang Alamat, at ang Baril]]"
*1978 - ''[[Kumander Ulupong]]''
*1978 - ''[[Patayin si Mediavillo]]''
*1978 - ''[[King]]''
*1979 - ''[[Isa para sa Lahat, Lahat para sa Isa]]''
*1979 - ''[[At Muling Nagbaga ang Lupa]]''
*1979 - ''[[Mahal... Saan Ka Nanggaling Kagabi?]]''
*1979 - ''[[Durugin si Totoy Bato]]''
*1980 - ''[[Aguila]]''
*1980 - ''[[Mahal, Ginabi Ka na Naman?]]''
*1980 - ''[[Ang Lihim ng Guadalupe]]''
*1980 - ''[[Kalibre .45]]''
*1980 - ''[[Ang Panday (pelikula ng 1980)|Ang Panday]]''
*1981 - ''[[Ang Maestro]]''
*1981 - ''[[Bandido sa Sapang Bato]]''
*1981 - ''[[Sierra Madre (pelikula)]]''
*1981 - ''[[Pagbabalik ng Panday]]''
*1982 - ''[[Manedyer... Si Kumander]]''
*1982 - ''[[Daniel Bartolo ng Sapang Bato]]''
*1982 - ''[[Ang Panday: Ikatlong Yugto]]''
*1983 - ''[[Umpisahan Mo, Tatapusin Ko!]]''
*1983 - ''[[Roman Rapido]]''
*1983 - ''[[Isang Bala Ka Lang]]''
*1984 - ''[[Sigaw ng Katarungan!]]''
*1984 - ''[[Daang Hari]]''
*1984 - ''[[Ang Padrino]]''
*1984 - ''[[Ang Panday IV: Ika-Apat Na Aklat]]''
*1985 - ''[[Partida]]''
*1985 - ''[[Isa-isa Lang]]''
*1986 - ''[[Muslim .357]]''
*1986 - ''[[Batang Quiapo]]''
*1986 - ''[[Iyo ang Tondo, Kanya ang Cavite]]''
*1987 - ''[[Kapag Lumaban ang Api]]''
*1987 - ''[[Batas sa Aking Kamay]]''
*1987 - ''[[No Retreat... No Surrender... Si Kumander]]''
*1987 - ''[[Kapag Puno Na ang Salop]]''
*1988 - ''[[One Day, Isang Araw]]''
*1988 - ''[[Sheman: Mistress of the Universe]]''
*1988 - ''[[Gawa Na ang Bala Na Papatay sa Iyo]]''
*1989 - ''[[Agila ng Maynila]]''
*1989 - ''[[Wanted: Pamilya Banal]]''
*1989 - ''[[Ako ang Huhusga (Kapag Puno Na ang Salop Part II)]]''
*1990 - ''[[Kahit Konting Pagtingin]]''
*1990 - ''[[Hindi Ka Na Sisikatan ng Araw (Kapag Puno Na ang Salop Part III)]]''
*1990 - ''[[May Isang Tsuper ng Taxi]]''
*1991 - ''[[Mabuting Kaibigan... Kasamang Kaaway]]''
*1992 - ''[[Dito sa Pitong Gatang]]''
*1994 - ''[[Walang Matigas Na Tinapay sa Mainit Na Kape]]''
*1995 - ''[[Minsan Pa (Kahit Konting Pagtingin, part 2)]]''
*1995 - ''[[Kahit Butas ng Karayom]]''
*1996 - ''[[Ang Syota Kong Balikbayan]]''
*1996 - ''[[Isang Bala Ka Lang, part II]]''
*1996 - ''[[Ikaw ang Mahal Ko]]''
*1996 - ''[[Hagedorn]]''
*1997 - ''[[Ang Probinsyano]]''
*1997 - ''[[Eseng ng Tondo]]''
*1997 - ''[[Epimaco Velasco]]''
*1998 - ''[[Pagbabalik ng Probinsyano]]''
*1999 - ''[[Hindi pa Tapos ang Laban]]''
*1999 - ''[[Alyas Lakay]]''
*1999 - ''[[Isusumbong Kita sa Tatay Ko...]]''
*2000 - ''[[Ang Dalubhasa]]''
*2000 - ''[[Ayos Na ang Kasunod]]''
*2002 - ''[[Batas ng Lansangan]]''
*2002 - ''[[Ang Alamat ng Lawin]]''
*2003 - ''[[Pakners]]''
*''[[Isang Dakota na Bigas]]''
*''[[Tatak Barbaro]]''
==Mga sanggunian==
<references />
{{Mga Pambansang Alagad ng Sining ng Pilipinas}}
{{Authority control}}
{{BD|1939|2004|Poe, Fernando 02}}
[[Kategorya:Fernando Poe Jr.| ]]
[[Kategorya:Mga direktor ng pelikula mula sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga Katalan]]
[[Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga pambansang alagad ng sining ng Pilipinas]]
[[Kategorya:Mga Pilipinong liping-Irlandes]]
[[Kategorya:Mga Pilipinong liping-Kastila]]
[[Kategorya:Mga Panggasinan]]
[[Kategorya:Mga politiko ng Pilipinas]]
[[Kategorya:Showbiz sa Pilipinas]]
r9qvref5tq9tqpv70e9fcu2jbwhprh4
Digmaang Malamig
0
4514
2221709
2213175
2026-08-26T00:44:43Z
InternetArchiveBot
113521
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2221709
wikitext
text/x-wiki
{{Lito|Digmaang Taglamig}}[[Talaksan:President Ronald Reagan and Soviet General Secretary Gorbachev at The First Summit in Geneva Switzerland - DPLA - b534f3d00bb05c3cc293789b180d2116.jpg|thumb|right|300px|Ang dating [[Pangulo ng Estados Unidos|Pangulo ng]] [[Estados Unidos]] na si [[Ronald Reagan]] (nasa kaliwa) at ang dating [[Pangulo ng Unyong Sobyet|Pangulo ng]] [[Unyong Sobyet]] na si [[Mikhail Gorbachev]].]]
{{History Of The Cold War}}
Ang '''Digmaang Malamig'''<ref>{{Cite web |title=Pag-unawa sa ICC |url=https://www.icc-cpi.int/sites/default/files/2023-10/ICCAtAGlanceTAG-v.1-rgb.pdf |access-date=2024-09-10 |website=www.icc-cpi.int |publisher=International Criminal Court |quote=Noong 1990, pagkatapos ng '''Digmaang Malamig''', ang mga hukuman katulad ng Internasyonal na Hukumang Pangkrimen...}}</ref> ({{lang-en|Cold War}}) ay panahon ng tensiyong politikal at tensiyong militar na naganap pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Ito ay nangyari mula 1945 hanggang 1991, nangyari ito dahil sa tensiyon ng kompetensiya sa Ekonomiya, ang hindi pagkakasundo ng mga politiko, at tensiyong militar, ang "digmaan" ay sa pagitan ng mga kaunlarang mga bansa kasáma ang [[Estados Unidos]] at ang [[Unyong Sobyet]] kasáma ang mga kaalyado nito. Pinatanyag ang katawagang "Digmaang Malamig" ng tagapayong pampolitika at tagapondo na Amerikanong si [[Bernard Baruch]]{{Fact|date=Marso 2008}} sa isang debate noong Abril 1947 tungkol sa [[Paniniwalang Truman]].
Ang paghihirap ng Digmaang Malamig ang humubog sa mga kasalukuyang pangyayari. Ito ang labanáng pandiplomatiko at pangkabuhayan at alitan sa ideolohiya at Kanlurang [[kapitalismo]] laban sa [[komunismo]] ng Silangang [[Europa]]. Walang tuwirang alitang militar ang dalawang bansa (Amerika at Unyong Sobyet). Naging labanán ito ng ideolohiya at tinawag na Digmaang Malamig dahil walang naganap na putúkan o tuwirang komprontasyon (ang mga ''proxy war'' ay hindi tuwiran) sa pagitan ng dalawang bansa.
== Pagsisimula ==
Namuo ang ang Digmaan pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] sa pagitan ng Estados Unidos at mga kaalyado nito at sa kabiláng panig ang mga pangkat ng mga Bansa sa pamumuno ng [[Unyong Sobyet]]. Walang tuwirang alitang militar ang dalawang makapangyarihang bansa. Sa halip, umiral ang labanáng pandiplomatiko at pangkabuhayan at hidwaan tungkol sa ideolohiya at Kanlurang kapitalismo laban sa komunismo ng [[Silangang Europa]].
Tunghayan ang balangkas ng mga pagkakaiba sa pananaw ng dalawang bansa:
{| class="wikitable"
!Estados Unidos
!Unyong Sobyet
|-
|Hayaan ang mga bansa sa Silangang Europa na maging malaya
|Kontrolin ang mga bansa sa silangang Europa upang magsilbing
''buffer state'' o proteksiyon ang bansa sa ano mang banta
|-
|Palakasin ang ekonomiya ng [[Kanlurang Alemanya]]
|Kunin ang yaman ng Alemanya bílang bayad-pinsala nito noong
digmaan at gawing mahina ang Alemanya
|-
|Demokrasya at Kapitalismo
|Komunismo
|-
|Magkaroon ng kontrol sa mga yaman ng Europa
|Gamiting ang yaman ng mga bansa sa Silangang Europa
upang ibangon ang ekonomiya nito
|}
Sa simula, nakasentro ang Digmaang ito sa paggamit ng lakas-militar ng Unyong Sobyet at ang pagtatatag ng komunistang pamahalaan sa Silangang Europa. Bunsod ng epektibong paggamit ng proganda ng US at USSR ay lumaganap ang pangamba, tákot, at pagkamuhi sa daigdig. Sa Estados Unidos ay nagdulot ito ng tákot at pangamba sa marami na baká gawing komunista ang [[Kanlurang Europa]] pagkatapos makontrol ang [[Silangang Europa]]. Tinawag itong "Red Scare" (Filipino: ''Tákot sa Pula''). Habang sa USSR naman ay kinilala ang mga Amerikano bílang mga ''racist'' at mararahas na tao.
== Pagkasangkot ng Estados Unidos ==
Lumawak ang pagkakaiba sa politika ng dalawang panig dahil sa hidwaan sa ideolohiya. Naniniwala ang mga pinúnong [[Marxist-Leninist]] na wawasakin ng [[kapitalismo]] ang sistemang [[Sobyet]]. Ang [[Estados Unidos]] naman ay may paniniwala at hinala na magpapalawak ng teritoryo at sasakupin ng [[Union of Soviet Socialist Republics]] (USSR) ang [[mundo]].
Pagkatapos ng mahabang panahong pagkakaibigan, nag-away ang [[Estados Unidos]] at [[Rusya]] tungkol sa mga suliranin sa [[Asya]]. Nagsimula ang kanilang alitan noong 1917 nang agawin ng mga komunista ang kapangyarihan at itinatag ang [[Unyong Sobyet]] at nagpahayag ng digmaang ideolohikal laban sa mga kapitalistang bansa sa kanluran.
Nakialam ang Estados Unidos sa Unyong Sobyet sa pagpapadalá ng 10,000 tropa sa pagitan ng 1918 at 1920 at tumangging kilalanin ang bagong [[Estado]] hanggang noong 1933. Nagtulong ang dalawang bansa laban sa [[Alemanya]] noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Noong ika-4 hanggang 11 Pebrero 1945, nagpulong sina Pangulong [[Franklin D. Roosevelt]] ng Estados Unidos, Púnong Ministro [[Winston Churchill]] ng [[Britanya]] at [[Joseph Stalin]] ng [[USSR]] sa dating palasyo ni [[Czar Nicholas II]] sa [[Crimea]] sa timog dalampasigan ng [[Dagat Itim]] upang pag-usapan ang kapalaran ng daigdig.
[[Talaksan:Yalta summit 1945 with Churchill, Roosevelt, Stalin.jpg|thumb|right|Ang "[[Allies of World War II|Big Three]]" sa Yalta Conference, [[Winston Churchill]], [[Franklin D. Roosevelt]] at [[Joseph Stalin]]]]
Napagkasunduan na mananatili ang impluwensiya ng USSR sa mga pook na sinakop ng [[Hukbong Pula]] sa Silangang Europa. Bukod doon, mahahati ang Alemanya sa apat na sona na nasa pangangasiwa ng Britanya, Estados Unidos at Pransiya sa kanluran at ang Unyong Sobyet sa silangan. Hinati rin ang [[Berlin]] na nasa loob ng sona ng Soviet sa ganitong paraan.
[[Talaksan:EasternBloc BorderChange38-48.svg|left|thumb|200px|Sakop ng [[Unyong Sobyet]]]]
{{see|Eastern Bloc|Cominform}}
Nakakapangyari ang Komunismo sa mga pangangasiwa sa [[Silangang Alemanya]], [[Rumanya]], [[Bulgarya]], [[Poland]], [[Czechoslovakia]], [[Hungary]], at [[Albanya]]. Naging komunista na rin ang pamahalaan ng [[Yugoslavia]]. Subalit tiniwalag ito ni [[Stalin]] noong 1948. Sa bagong Silangang Europa, pinigilan ang lahat ng kontra sa komunismo at nabawasan ang maraming kalayaang tinatamasa ng mga [[mamamayan]]. Dito nahati ang Europa at sinimulan ang pagtatayo ng [[Iron Curtain]].
Nagwakas ang pagtutulungan ng Estados Unidos at USSR sa pagitan ng 1944-1945 nang gamitin ni Stalin ang [[Hukbong Pula]] upang kontrolin ang Silangang Europa. Tinutulan ni Pangulong [[Harry S. Truman]] ang patakaran ni Stalin. Kumilos siya upang pag-isahin ang Europa sa pamumuno ng Amerika. Nawalan ng tiwala sa isat-isa ang dalawa nang hindi nila tinupad ang kasunduan sa Digmaan. Hindi sinunod ni Stalin ang pangakong magkakaroon ng Halalan sa Silangang Europa. Hindi naman tinupad ni Pangulong Truman ang pangakong Reparasyon upang itayong muli ang [[Unyong Sobyet]] na nasira noong digmaan.
Nagsimula ang labanan ng [[Estados Unidos]] at [[Unyong Sobyet]] sa pagkontrol sa [[Alemanya]] at ibang estratehikong lugar tulad ng [[Dardanelles]] at ang mga kipot na magkakarugtong sa [[Dagat Itim]], [[Dagat Aegean]], at [[Dagat Mediterranean]]. Noong [[Marso]] 1946, ipinahayag ni [[Harry S. Truman|Pangulong Truman]] na magbibigay ang Estados Unidos ng tulong pangkabuhayan at militar sa mga bansa na susuporta sa mga mamamayan na nakikipaglaban sa pagtatangka ng mga armadong [[minorya]] na supilin nila. Tinawag ang patakarang ito na [[Truman Doctrine]]. Sa taong din ito ginawang popular ng mamamahayag na si Walter Lippman ang terminolohiyang ''Cold War''.
== Paglawak ng Digmaan ==
Noong 1948 inlunsad ang 13 [[bilyong]] [[dolyar]] na [[Marshall Plan]] na naglalayong itayong muli ang kanlurang Europa. sinagot ito ni Stalin sa pamamagitan ng pagpapalawak ng teritoryo sa Silangang Europa. Dahil dito, nanganib ang kalagayan ng Kanluranin sa Germany. Kumilos naman si Pangulong Truman at tumulong sa pagtatatag ng alyansang militar, ang [[NATO|North Atlantic Treaty Organization]](NATO), at sa pagtatatag ng malayang [[West Germany]]. Nang iminungkahi ng mga makakapanalig sa [[Kanluran]] ang pagbabago sa pananalapi sa sinakop na [[Germany]], hindi sumangayon ang [[USSR]]. Gayunpaman, sinimulan ito ng West Germany sa mga sinakop nilang Sona. Bilang ganti, isinara ng Unyong Sobyet ang lahat ng daanang lupa patungong Kanlurang Berlin noong [[Hunyo]] 1948. Subalit nagpadala ang [[Estados Unidos]] at [[United Kingdom]] ng mga suplay sa [[Kanlurang Berlin]] sa pamamagitan ng [[eroplano]]. Nagwakas ito noong [[Mayo]] 1948.
Hanggang 1989, tanging [[Romania]], [[Albania]], [[Yugoslavia]] lamang ang nakawala sa kamay ng [[Moscow]].Kapag nagtangka ang ibang mga bansa sa silangang Europa na ipatupad ang malayang patakaran, kaagad iginigiit ng USSR ang kanyang sariling patakaran. Dalawang halimbawa nito nang magkaroon ng pagbabago sa pamahalaan ng Hungary noong 1956 at sa Czechoslovakia noong 1968. Nilusob ang mga ito ng militar at noong 1981 ideneklara ang Batas Militar upang masawata ang malayang kalakalang unyon.
Lumawak ang Digmaang Malamig noong 1949-1950 nang pinasabog ng Unyong Sobyet ang kanyang unang Bombang Atomika. Pinaalis ng mga komunista sa [[Tsina]] sa pamumuno ni [[Mao Zedong]] ang pamahalaang [[Nasyonalista]] ni [[Chiang Kai-shek]] at nagtatag ng bagong pamahalaan Sila ay nakipagalyansa kay Stalin. Samantala, hindi kinilala ng Estados Unidos ang pamahalaan ni Mao. Sa [[Hapon]], pinabilis ang pagunlad ng ekonomiya upang salungatin ang komunismo sa [[Asya]].
== Digmaan sa Korea ==
''Para sa detalyadong impormasyon, puntahan ang [[Digmaan sa Korea]]''
Humantong ang unang bahagi ng Digmaang Malamig sa paglusob ng [[Hilagang Korea]] sa [[Timog Korea]] noong 26 Hunyo 1950. Dito nasangkot ang Estados Unidos sa Digmaan sa Asya. Nahati ang Korea sa ''[[38th parallel]]'' sa dalawa noong 1948. Nagtatag ang bawat panig ng pamahalaan-komunista sa Hilaga at maka-Estados Unidos naman sa Timog. Noong Hunyo 1950, nilusob ng Hilagang Korea ang Timog Korea. Nagpadala ang United Nations ng hukbong sandatahan upang tulungan ang Timog Korea. Tumulong din ang Estados Unidos at lumaban kasapi ng Timog Korea, sa pamumuno ni [[Heneral Douglas MacArthur]]. Itinaboy ng magkasanib na puwersa ang mga taga-Hilagang Korea sa hangganan ng [[Tsina]]. Dito kumilos kaagad si Mao Zedong.
Gumawa ng surpresang paglusob ang Tsina hanggang maitaboy ang hukbo ng [[mga Nagkakaisang Bansa]] at maibalik ang lumang hangganan noong 1951. Nagpatuloy pa ang labanán sa loob ng dalawang taon. Nang magbanta ang Estados Unidos ng [[Sandatang nuklear]], saka lamang nilagdaan ang tigil putukan. Naibalik sa Korea ang dating kalagayan pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Subalit nagpatuloy ang Digmaang Malamig at pumasok sa bagong anyo. Namatay si Stalin at natapos ang panunungkulan ni [[Pangulong Truman]] subalit nagpatuloy ang dalawang panig sa kanilang pakikipaglaban tungkol sa Europa.
== Labanan Sa Dalawang Panig ==
Sinikap ng USSR na bigyan ng proteksiyon ang nababawasang populasyon ng komunistang [[East Germany]] sa pamamagitan ng pagtatayo ng Berlin Wall noong 1961. Sinikap din ng bawat panig na maimpluwensiyahan ang mga bagong bansa sa [[Asya]], [[Africa]], [[Central America]], [[South America]] at [[Latin America]].
== Pag-anib ng Cuba Sa USSR ==
Nagkaroon ng krisis noong 1962 nang maglagay ang USSR ng mga missile sa [[Cuba]], ang bago nilang kaanib. Nagbanta si Pangulong [[John F. Kennedy]] ng ganting [[Sandatang nuklear|nuklear]]. Inalis ng Sobyet ang mga missile kapalit ng pangako ni Pangulong Kennedy na hindi lulusubin ang Cuba. Humina ang Unyong Sobyet nang humiwalay ang [[Tsina]] sa [[Moscow]]. Kasabay pa nito ang lumalaking impluwensiya ng Nasyonalismo kaysa Komunismo.
== Digmaan Sa Biyetnam ==
''Para sa detalyadong impormasyon, puntahan ang'' [[Digmaang Biyetnam]]
[[Talaksan:Vietconginterrogation.jpg|thumb|upright|Isang [[NLF activist]] na inaresto habang nagaganap ang pagatake ng mga Amerikano sa isang base ng Amerika malapit sa [[Cambodia]]n Border.]]
Sa kabilang dako, nakipaglaban ang Estados Unidos sa Digmaan sa Vietnam kung saan 57,000 [[Amerikano]] ang namatay sa layong mapanatili ang [[South Vietnam|Timog Biyetnam]]. Nariyan pa ang Estados Unidos sa pangunguna sa [[ekonomiya]] na sinundan ng [[Hapon]] at [[West Germany]].
== Mga Estratehiya ng Dalawang Panig ==
Upang mahirapan ang bawat hamon, gumamit ng mga estratehiya ang Unyong Sobyet at Estados Unidos. Tinawag na [[Containment]] ang estratehiya ng Estados Unidos kung saan sinasagot ang pang-aapi o pagpipilit ng [[Unyong Sobyet]] saanman ito nagaganap. Gumamit naman ang [[Kremlin]] ng estratehiyang pangganti laban sa Containment ng Estados Unidos.
Noong dekada-50, gumamit ng lakas-militar ang Estados Unidos upang mahadlangan ang komunismo. Nagtatag ito ng mga bagong alyansa tulad ng [[Southeast Asian Treaty Organization]]([[SEATO]]) at sa [[Gitnang Silangan]], ang [[Central Treaty Organization]]([[CENTO]]) at nagbigay ng tulong militar at pangkabuhayan sa anumang [[bansa]] na nasa panganib ng paglusong ng pwersang [[komunismo]].
Noong 1956, gumamit ang USSR ng dalawang bagong istratehiya. Ang una ay pangkabuhayan at militar na kompetisyon laban sa Estados Uinidos. Ang pangalawa ay ang paghahati ng mga makapangyarihang bansa sa kanluran sa pamamagitan ng pagpupumilit ng Unyong Sobyet na paalisin ang mga kanluranin sa Berlin. Noong 1955, itinatag ang [[Kasunduan ng Varsovia]] bilang kasagutan sa pag-aarmas ng [[Kanlurang Germany]]. Dahil dito, nagkaroon ng bagong komprontasyon ang Estados Unidos at USSR. Naging mas mapanganib ang mundo dahil kapwa may mga [[Sandatang nuklear]] ang dalawang panig. Higit na naging mapanganib nang magkaroon ng krisis sa [[Berlin]] at [[Cuba]].
== Karakterisasyon ng Digmaang Malamig ==
Sa panahon ng digmaan, kakaiba ang kalagayan ng mundo. Sa dalawang panig, may paulit-ulit at dumarami silang away nagbabantaan ang bawat isa sa pamamagitan ng paniniktik gamit ang ''[[intelligence agencies]]'', elektronikong kasangkapan, matataas na lipad ng eroplano at ''[[spacecraft]]''. Naapektuhan din ang mga mamamayan dahil sinisira ang karapatan nila sa pamamagitan ng [[pahayagan]], [[propaganda]], [[radyo]] at [[telebisyon]].
== Talababa at malayuang pagbabasa ==
{{refbegin|colwidth=30em}}
*Davis, Simon, and Joseph Smith. ''The A to Z of the Cold War'' (Scarecrow, 2005), encyclopedia focused on military aspects
* {{cite book| last=Friedman| first = Norman| title= The Fifty-Year War: Conflict and Strategy in the Cold War| url=https://archive.org/details/fiftyyearwarconf0000frie|publisher= Naval Institute Press| year=2007| isbn=1591142873}}
* {{Cite book|title=Russia, the Soviet Union and the United States. An Interpretative History|url=https://archive.org/details/russiasovietunio00gadd|last=Gaddis|first=John Lewis|year=1990|publisher=McGraw-Hill|isbn=0075572583|ref=harv|postscript=.}}
* {{cite book|title=We Now Know: Rethinking Cold War History|url=https://archive.org/details/wenowknowrethink0000gadd|author=[[John Lewis Gaddis|Gaddis, John Lewis]]|year=1997|publisher=Oxford University Press|isbn=0198780702}}
* {{Cite book|title=The Cold War: A New History|url=https://archive.org/details/coldwarnewhistor00gadd|last=Gaddis|first=John Lewis|year=2005|publisher=Penguin Press|isbn=1594200629|ref=harv|postscript=.}}
* {{Cite book|last=Garthoff|first=Raymond|title=Détente and Confrontation: American-Soviet Relations from Nixon to Reagan|url=https://archive.org/details/detenteconfronta0000gart|year=1994|publisher=Brookings Institution Press|isbn=0815730411|ref=harv|postscript=.}}
* Haslam, Jonathan. ''Russia's Cold War: From the October Revolution to the Fall of the Wall'' (Yale University Press; 2011) 512 pages
* Hoffman, David E. ''The Dead Hand: The Untold Story of the Cold War Arms Race and Its Dangerous Legacy'' (2010)
* Hopkins, Michael F. "Continuing Debate and New Approaches in Cold War History," ''Historical Journal,'' Disyembre 2007, Vol. 50 Issue 4, pp 913–934, historiography
* Johnston, Gordon. "Revisiting the cultural Cold War," ''Social History,'' Agosto 2010, Vol. 35 Issue 3, pp 290–307
* {{cite book| last=Lüthi| first =Lorenz M| title= The Sino-Soviet split: Cold War in the communist world|publisher= Princeton University Press| year=2008|isbn=0691135908}}
* {{cite book|last=LaFeber| first=Walter|title= America, Russia, and the Cold War, 1945-2002|url=https://archive.org/details/americarussiacol0000lafe_v6a4|publisher= McGraw-Hill |year=2002|isbn=0072849037|ref=harv|postscript=.}}
* {{Cite book|last=Leffler| first = Melvyn| title= A Preponderance of Power: National Security, the Truman Administration, and the Cold War|url=https://archive.org/details/preponderanceofp0000leff|publisher= Stanford University Press| year=1992|isbn=0804722188|ref=harv|postscript=.}}
* Leffler, Melvyn P. and Odd Arne Westad, eds. ''The Cambridge History of the Cold War'' (3 vol, 2010) 2000pp; new essays by leading scholars
* {{Cite book|last=Lewkowicz| first = Nicolas| title= The German Question and the International Order, 1943-48|url=https://archive.org/details/germanquestionin0000lewk|publisher= Palgrave Macmillan| year=2010|isbn=9780230248120|ref=harv|postscript=.}}
* {{cite book|author=[[Geir Lundestad|Lundestad, Geir]]|title=East, West, North, South: Major Developments in International Politics since 1945|year=2005|publisher=Oxford University Press|isbn=1412907489}}
* {{cite book|first=Robert|title=The Cold War: A Very Short Introduction|publisher=Oxford University Press|isbn=0192801783|year=2003|last=McMahon}}
* {{cite book| last=Lüthi| first =Lorenz M| title= The Sino-Soviet split: Cold War in the communist world|publisher= Princeton University Press| year=2008|isbn=0691135908}}
* {{Cite book|last=Malkasian|first=Carter| title= The Korean War: Essential Histories|url=https://archive.org/details/koreanwar0000malk|publisher= Osprey Publishing| year=2001|isbn=1841762822|ref=harv|postscript=.}}
* Mastny, Vojtech. ''The Cold War and Soviet insecurity: the Stalin years'' (1996) [http://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=acls;cc=acls;view=toc;idno=heb00281.0001.001 online edition]
* {{Cite book|title=Russian Image on the Western Screen: Trends, Stereotypes, Myths, Illusions|last=Fedorov|first=Alexander|year=2011|publisher=Lambert Academic Publishing, |isbn=978-3843393300}}
* {{Cite book|last=Miller|first=Roger Gene|title=To Save a City: The Berlin Airlift, 1948-1949|url=https://archive.org/details/tosavecityberlin0000mill_b0n4|publisher=Texas A&M University Press|year=2000|isbn=0890969671|ref=harv|postscript=.}}
* {{Cite book|last=Njolstad|first=Olav| title= The Last Decade of the Cold War|publisher= Routledge| year=2004|isbn=071468371X|ref=harv|postscript=.}}
* {{cite book|last=Nolan|first=Peter|title=China's Rise, Russia's Fall|url=https://archive.org/details/chinasriserussia0000nola|year=1995|publisher=St. Martin's Press|isbn=0312127146}}
* {{Cite book|last=Pearson|first=Raymond|title=The Rise and Fall of the Soviet Empire|url=https://archive.org/details/risefallofsoviet0000pear|publisher=Macmillan|year=1998|isbn=0312174071|ref=harv|postscript=.}}
* {{Cite book|last=Plokhy|first=S.M.|author2=|title=Yalta: The Price of Peace|url=https://archive.org/details/yaltapriceofpeac0000plok|publisher=Penguin?| year=2010|isbn=0670021415|ref=harv|postscript=.}}
* {{cite book| last=Porter| first = Bruce| author2=Karsh, Efraim| title= The USSR in Third World Conflicts: Soviet Arms and Diplomacy in Local Wars| url=https://archive.org/details/ussrinthirdworld0000port_d7u1|publisher= Cambridge University Press| year=1984|isbn=0521310644}}
* {{Cite book|last=Puddington|first=Arch| title= Broadcasting Freedom: The Cold War Triumph of Radio Free Europe and Radio Liberty|publisher= University Press of Kentucky|year= 2003|isbn=0813190452|ref=harv|postscript=.}}
* {{Cite book|last=Roberts|first=Geoffrey |title=Stalin's Wars: From World War to Cold War, 1939–1953 |url=https://archive.org/details/stalinswarsfromw0000robe|publisher=Yale University Press |year=2006 |isbn=0300112041|ref=harv|postscript=.}}
* {{cite book|last=Stone|first=Norman|author2=|title= The Atlantic and Its Enemies: A History of the Cold War|url=https://archive.org/details/atlanticitsenemi0000ston_z5m0|publisher= Basic Books Press| year=2010|isbn=0465020437}}
* {{Cite book|last=Taubman|first=William|title=Khrushchev: The Man and His Era|year=2004|publisher=W. W. Norton & Company|isbn=0393324842|ref=harv|postscript=.}}; Pulitzer Prize
* {{Cite book|last=Tompson|first=William J|title=Khrushchev: A Political Life|year=1997|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=0312163606|ref=harv|postscript=.}}
* Tucker, Spencer, ed. ''Encyclopedia of the Cold War: A Political, Social, and Military History'' (5 vol. 2008), world coverage
* Walker, Martin. ''The Cold War: A History'' (1995), British perspective
* {{Cite book|last=Wettig|first=Gerhard|title=Stalin and the Cold War in Europe|publisher=Rowman & Littlefield|year=2008|isbn=0742555429|ref=harv|postscript=.}}
* {{Cite book|last=Zubok| first = Vladislav| author2=Pleshakov, Constantine| title= Inside the Kremlin's Cold War: From Stalin to Khrushchev|url=https://archive.org/details/insidekremlinsco00zubo|publisher= Harvard University Press| year=1996|isbn=0674455312|ref=harv|postscript=.}}
* Zubok, Vladislav M. ''A Failed Empire: The Soviet Union in the Cold War from Stalin to Gorbachev'' (2008)
=== Primaryang pinagkuhanan ===
* {{cite book| author=[[Christopher Andrew (historian)|Andrew, Christopher]]| author2=[[Vasili Mitrokhin|Mitrokhin, Vasili]]| title= The Sword and the Shield: The Mitrokhin Archive and the Secret History of the KGB| url=https://archive.org/details/swordshieldmitro00andr|publisher= Basic Books| year=2000|isbn=0585418284}}
* {{Cite book|last=Dobrynin|first=Anatoly|title=In Confidence: Moscow's Ambassador to Six Cold War Presidents|url=https://archive.org/details/inconfidencemosc0000dobr_d2k5|publisher=University of Washington Press| year=2001|isbn=0295980818|ref=harv|postscript=.}}
*Hanhimaki, Jussi and Odd Arne Westad, eds. ''The Cold War: A History in Documents and Eyewitness Accounts'' (Oxford University Press, 2003). ISBN 0-19-927280-8.
* {{cite book|author=Sakwa, Richard|title= The rise and fall of the Soviet Union, 1917-1991|url=https://archive.org/details/risefallofsoviet0000sakw|publisher=Routledge|year=1999|isbn=0415122902|ref=harv|postscript=.}}
* {{cite book|author=Cardona, Luis|title= Cold War KFA|publisher=Routledge|year=2007|ref=harv|postscript=.|unused_data=Barcelona, Spain}}
{{refend}}
=== Mga sanggunian ===
{{reflist}}
=== Mga panlabas na link ===
{{Sister project links|Cold War}}
;Arkibo
* [http://www.osaarchivum.org/guide/ Open Society Archives, Budapest (Hungary), one of the biggest history of communism and cold war archives in the world] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511130424/http://www.osaarchivum.org/guide/ |date=2011-05-11 }}
* [http://www.cybertrn.demon.co.uk/ An archive of UK civil defence material] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081222065026/http://www.cybertrn.demon.co.uk/ |date=2008-12-22 }}
* [http://www.conelrad.com/ CONELRAD Cold War Pop Culture Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200729202943/http://www.conelrad.com/ |date=2020-07-29 }}
* [http://archives.cbc.ca/IDD-1-71-274/conflict_war/cold_war/ CBC Digital Archives{{ndash}} Cold War Culture: The Nuclear Fear of the 1950s and 1960s]
* [http://www.cwihp.org/ The Cold War International History Project (CWIHP)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210219000630/http://www.cwihp.org/ |date=2021-02-19 }}
* [http://coldwarfiles.org/ The Cold War Files] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080918203432/http://coldwarfiles.org/ |date=2008-09-18 }}
* [http://www.cnn.com/SPECIALS/cold.war/ CNN Cold War Knowledge Bank] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081217154418/http://www.cnn.com/SPECIALS/cold.war/ |date=2008-12-17 }} comparison of articles on Cold War topics in the Western and the Soviet press between 1945 and 1991
* [http://community.theblackvault.com/articles/entry/The-CAESAR-POLO-and-ESAU-Papers- The CAESAR, POLO, and ESAU Papers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090710182023/http://community.theblackvault.com/articles/entry/The-CAESAR-POLO-and-ESAU-Papers- |date=2009-07-10 }}–This collection of declassified analytic monographs and reference aids, designated within the Central Intelligence Agency (CIA) Directorate of Intelligence (DI) as the CAESAR, ESAU, and POLO series, highlights the CIA's efforts from the 1950s through the mid-1970s to pursue in-depth research on Soviet and Chinese internal politics and Sino-Soviet relations. The documents reflect the views of seasoned analysts who had followed closely their special areas of research and whose views were shaped in often heated debate.
;Bibliyograpiya
* [http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=issues/Arms+Race Annotated bibliography for the arms race from the Alsos Digital Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060203121815/http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=issues%2FArms+Race |date=2006-02-03 }}
* [http://en.citizendium.org/wiki/Cold_War%2C_Bibliography Annotated bibliography from ''Citizendium''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090822044939/http://en.citizendium.org/wiki/Cold_War%2C_Bibliography |date=2009-08-22 }}
;Balita
* [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/themes/world_politics/cold_war/default.stm Video and audio news reports from during the cold war]
;Edukasyonal na pinagkuhanan
* [http://www.nps.gov/history/NR/twhp/wwwlps/lessons/128mimi/ ''Minuteman Missile National Historic Site: Protecting a Legacy of the Cold War ,'' a National Park Service Teaching with Historic Places (TwHP) lesson plan]
;Terminolohiya
* [http://georgeorwellnovels.com/essays/you-and-the-atom-bomb/ You and the Atom Bomb (1945)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430032354/http://georgeorwellnovels.com/essays/you-and-the-atom-bomb/ |date=2011-04-30 }} Complete essay by George Orwell with first published use of the term "cold war". Notes on [http://georgeorwellnovels.com/essays/tribune-and-the-atom-bomb-letters/ Orwell's essay] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718080632/http://georgeorwellnovels.com/essays/tribune-and-the-atom-bomb-letters/ |date=2011-07-18 }}.
{{Template group
|list =
{{Cold War}}
}}
[[Kategorya:Pandaigdigang pagaaway]]
[[Kategorya:Digmaang kinasangkutan ng Unyong Sobyet]]
[[Kategorya:Digmaang kinasangkutan ng Estados Unidos]]
[[Kategorya:Ika-20 siglo]]
[[Kategorya:Digmaan]]
[[Kategorya:Digmaang Malamig| ]]
[[Kategorya:Kasaysayan]]
96m0okbcvs1vwnpuioi643wzmctz0up
Gil de Leon
0
15532
2221694
2146872
2026-08-25T14:31:43Z
Buszmail
67296
2221694
wikitext
text/x-wiki
{{BLP unsourced|date=Setyembre 2017}}
{{Infobox person/Wikidata}}
Si '''Gil de Leon''' (Hunyo 25, 1919 – Pebrero 19, 1992) ay isang artista sa Pilipinas. Siya ang ama nina [[Christopher de Leon]] at [[Pinky de Leon]], na kapwa mga artista rin. Isa sa mga ginanapan niyang pelikula ang ''[[Ang Daigdig ay Isang Patak ng Luha]]'' noong 1976.
{{DEFAULTSORT:De Leon, Gil}}
[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]]
[[Kategorya:LVN Pictures|Leon de, Gil]]
[[Kategorya:Mga nanalo ng Gawad FAMAS]]
[[Kategorya:Ipinanganak noong 1919]]
[[Kategorya:Namatay noong 1992]]
{{Pilipinas-artista-stub}}
{{pelikula-stub}}
blha668s1qaacsgdkke99bg6kxze3iy
Bunga
0
40518
2221742
2192152
2026-08-26T08:10:46Z
Rinconada227
157375
/* A */
2221742
wikitext
text/x-wiki
{{redirect|Bunga|produkto ng dalawang o mas bilang|Pagpaparami (matematika)}}
[[Talaksan:Fruit Stall in Barcelona Market.jpg|right|thumb|350px|''Para sa ibang gamit, tingnan din ang [[bunga (paglilinaw)]].''Isang tindahan ng prutas sa [[Lungsod ng Barcelona|Barcelona]], [[Espanya]]]]
Ang '''bunga''' o '''prutas''' ([[Ingles]]: ''fruit''; [[Kastila]]: ''fruta'') ay mga produkto ng mga [[halaman]] o [[punong namumunga]], katulad ng [[mansanas]], [[saging]], [[sintunis]], at [[ubas]]. Ito ay lumalabas sa [[puno]] upang kainin ang mismong prutas at para rin dumami ang lahi ng mga punong ito dahil kadalasan ang mga [[Buto ng halaman|buto]] ng isang puno ay nasa bunga.<ref name="TE">[[Leo James English]], ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, {{ISBN|971-91055-0-X}}</ref>
== Ang talaan mga bungang kahoy ==
=== A ===
* [[Abukado]] (''Avocado'')
* [[Alpay]] (''Lychee'')
* [[Aprikot]] (''Apricot'')
* [[Arandanong bughaw]] (''Blueberry'')
* [[Atis]] (''Srikaya'')
<gallery>
Avokádo.jpg|thumb|Abukado
Litchi chinensis on white background.jpg|thumb|Alpay
Apricots.jpg|thumb|Apricot
9582Atis Philippines fruit 11.jpg|thumb|Atis
</gallery>
=== B ===
* [[Balimbing]] (''Starfruit'')
* [[Bayabas]] (''Guava'')
* [[Buko]] (''Coconut'')
<gallery>
Star fruit.jpg|thumb|Balimbing
Guava bangalore.jpg|thumb|Bayabas
Coconuts, Andamans.jpg|thumb|Buko
</gallery>
=== D ===
* [[Dalandan]] (''Orange'')
* [[Dayap]] (''Lime'')
* [[Durian]] (''Durian'')
<gallery>
Local Orange Variety of Kozan - Kozan Yerli Portakal 04.jpg|thumb|Dalandan
Two limes.jpg|thumb|Dayap
Durian x.jpg|thumb|Durian
</gallery>
=== G ===
* [[Guyabano]] (''Soursop'')
<gallery>
3621jfAnnona muricata Soursop Guyabano Philippines Pampangafvf 09.JPG|thumb|Guyabano
</gallery>
=== K ===
* [[Kaimito]] (''Cainito'')
* [[Kamatis]] (''Tomato'')
* [[Karmay]] (''Ceremai'')
* [[:es:Cerasus |Kerasus]] (''Cherry'')
* [[Kaong]] (''Enau'')
<gallery>
Star apple - Chrysophyllum cainito.jpg|thumb|Kaimito
Red tomatoes. img 08.jpg|thumb|Kamatis
Phyllanthus acidus2.jpg|thumb|Karmay
Sweet cherries in basket 2018 G2.jpg|thumb|Kerasus
</gallery>
=== L ===
* [[Langka]] (''Jackfruit'')
* [[Lansones]] (''Duku''/''Langsat'')
* [[Limon]] (''Lemon'')
* [[:es:Longan |Longan]] (''Longan'')
=== M ===
* [[Mangga]] (''Mango'')
* [[Mansanas]] (''Apple'')
* [[Milon]] (''Melon'')
* [[Mabolo]] ('' Mabolo'')
=== P ===
* [[Pakwan]] (''Watermelon'')
* [[Papaya]] (''Papaya'')
* [[Peras]] (''Pear'')
* [[Presas]] (''Strawberry'')
* [[Pinya]] (''Pineapple'')
* [[Pipino]] (''Cucumber'')
=== R ===
* [[Rambutan]] (''Rambutan'')
=== S ===
* [[Saging]] (''Banana'')
* [[Seresa]] (''Cherry'')
* [[Suha]] (''Pear'')
=== T ===
* [[Tsokolate]] (''Chocolate'')
=== U ===
* [[Ubas (prutas)|Ubas]] (''Grape'')
== Mga sanggunian ==
{{reflist}}
{{Usbong|Biyolohiya}}
{{Botany}}
[[Kategorya:Prutas|*]]
js4ejag5imvr0gpvvpglni34jnwz4e6
2221743
2221742
2026-08-26T08:17:13Z
Rinconada227
157375
/* P */
2221743
wikitext
text/x-wiki
{{redirect|Bunga|produkto ng dalawang o mas bilang|Pagpaparami (matematika)}}
[[Talaksan:Fruit Stall in Barcelona Market.jpg|right|thumb|350px|''Para sa ibang gamit, tingnan din ang [[bunga (paglilinaw)]].''Isang tindahan ng prutas sa [[Lungsod ng Barcelona|Barcelona]], [[Espanya]]]]
Ang '''bunga''' o '''prutas''' ([[Ingles]]: ''fruit''; [[Kastila]]: ''fruta'') ay mga produkto ng mga [[halaman]] o [[punong namumunga]], katulad ng [[mansanas]], [[saging]], [[sintunis]], at [[ubas]]. Ito ay lumalabas sa [[puno]] upang kainin ang mismong prutas at para rin dumami ang lahi ng mga punong ito dahil kadalasan ang mga [[Buto ng halaman|buto]] ng isang puno ay nasa bunga.<ref name="TE">[[Leo James English]], ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, {{ISBN|971-91055-0-X}}</ref>
== Ang talaan mga bungang kahoy ==
=== A ===
* [[Abukado]] (''Avocado'')
* [[Alpay]] (''Lychee'')
* [[Aprikot]] (''Apricot'')
* [[Arandanong bughaw]] (''Blueberry'')
* [[Atis]] (''Srikaya'')
<gallery>
Avokádo.jpg|thumb|Abukado
Litchi chinensis on white background.jpg|thumb|Alpay
Apricots.jpg|thumb|Apricot
9582Atis Philippines fruit 11.jpg|thumb|Atis
</gallery>
=== B ===
* [[Balimbing]] (''Starfruit'')
* [[Bayabas]] (''Guava'')
* [[Buko]] (''Coconut'')
<gallery>
Star fruit.jpg|thumb|Balimbing
Guava bangalore.jpg|thumb|Bayabas
Coconuts, Andamans.jpg|thumb|Buko
</gallery>
=== D ===
* [[Dalandan]] (''Orange'')
* [[Dayap]] (''Lime'')
* [[Durian]] (''Durian'')
<gallery>
Local Orange Variety of Kozan - Kozan Yerli Portakal 04.jpg|thumb|Dalandan
Two limes.jpg|thumb|Dayap
Durian x.jpg|thumb|Durian
</gallery>
=== G ===
* [[Guyabano]] (''Soursop'')
<gallery>
3621jfAnnona muricata Soursop Guyabano Philippines Pampangafvf 09.JPG|thumb|Guyabano
</gallery>
=== K ===
* [[Kaimito]] (''Cainito'')
* [[Kamatis]] (''Tomato'')
* [[Karmay]] (''Ceremai'')
* [[:es:Cerasus |Kerasus]] (''Cherry'')
* [[Kaong]] (''Enau'')
<gallery>
Star apple - Chrysophyllum cainito.jpg|thumb|Kaimito
Red tomatoes. img 08.jpg|thumb|Kamatis
Phyllanthus acidus2.jpg|thumb|Karmay
Sweet cherries in basket 2018 G2.jpg|thumb|Kerasus
</gallery>
=== L ===
* [[Langka]] (''Jackfruit'')
* [[Lansones]] (''Duku''/''Langsat'')
* [[Limon]] (''Lemon'')
* [[:es:Longan |Longan]] (''Longan'')
=== M ===
* [[Mangga]] (''Mango'')
* [[Mansanas]] (''Apple'')
* [[Milon]] (''Melon'')
* [[Mabolo]] ('' Mabolo'')
=== P ===
* [[Pakwan]] (''Watermelon'')
* [[Papaya]] (''Papaya'')
* [[Peras]] (''Pear'')
* [[Presas]] (''Strawberry'')
* [[Pinya]] (''Pineapple'')
* [[Pipino]] (''Cucumber'')
* [[Pulang arandano]] (''Cranberry'')
=== R ===
* [[Rambutan]] (''Rambutan'')
=== S ===
* [[Saging]] (''Banana'')
* [[Seresa]] (''Cherry'')
* [[Suha]] (''Pear'')
=== T ===
* [[Tsokolate]] (''Chocolate'')
=== U ===
* [[Ubas (prutas)|Ubas]] (''Grape'')
== Mga sanggunian ==
{{reflist}}
{{Usbong|Biyolohiya}}
{{Botany}}
[[Kategorya:Prutas|*]]
2yw0au055r4hh99ng6hxek4sadpmiuz
Largabista
0
48965
2221756
1970561
2026-08-26T10:39:42Z
Rinconada227
157375
2221756
wikitext
text/x-wiki
[[Talaksan:Porro binocular.jpg|thumb|right|Pagpapakita kung paano nakakatanaw sa pamamagitan ng largabista.]]
[[Talaksan:Fernglas(alt).JPG|thumb|right|Isang largabista.]]
[[Talaksan:Szinhazitavcso.jpg|thumb|right|Largabistang may uring Galileano.]]
Ang '''largabista'''<ref name=JETE>{{cite-JETE|Largabista}}</ref>, '''duhansipat''', o '''binokulo''' ([[Wikang Kastila|Kastila]]: ''binoculares'', [[wikang Ingles|Ingles]]: ''binoculars'', ''field glasses'') ay isang uri ng espesyal na aparatong may magkaparis na mga lenteng pangteleskopyo na ginagamit sa pagtanaw ng malalayong tanawin sa isang pook.
== Etimolohiya ==
Nagmula ang largabista sa mga pinagsamang mga salitang [[wikang Kastila|Kastilang]] ''larga'' (malayo) at ''vista'' (tanawin).<ref name=JETE/>
== Mga sanggunian ==
{{reflist}}
[[Kategorya:Teleskopyo]]
{{stub|Astronomiya|Teknolohiya}}
[[oc:Jumelles]]
dwq3zxz5qwgwjcp8ezkdxxevpu0pjss
Heograpiyang pantao
0
57428
2221713
2089743
2026-08-26T02:00:00Z
GinawaSaHapon
102500
Tapos na.
2221713
wikitext
text/x-wiki
{{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit sa paksa -->
[[File:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg|thumb|Isang komposisyon ng mga larawang kinunan noong 1994 at 1995 mula sa labas ng [[Daigdig]] na nagpapakita sa mga ilaw ng mga [[lungsod]] ng tao.]]
'''Heógrapíyang pantáo''' o '''antrópoheógrapíya''' ang isa sa dalawang pangunahing sangay ng [[heograpiya]] na nakatutok sa mga [[tao]] kumpara sa [[heograpiyang pisikal]], na nakatutok naman sa pisikal na katangian ng [[Daigdig]]. Pinag-aaralan sa larangang ito ang interaksyon ng mga tao sa kapaligiran nito. Nakatuon ito sa mga relasyon sa espasyo sa pagitan ng mga [[pamayanan]], [[kultura]], [[ekonomiya]], [[lipunan]], at [[pamumuhay]]. Ilan sa halimbawa nito ang [[Paglago ng lungsod|paglago]] at [[Pag-unlad ng lungsod|pag-unlad]] ng mga [[lungsod]].<ref name="HGDICT">{{Cite encyclopedia |year=2000 |title=Human Geography |encyclopedia=The Dictionary of Human Geography |publisher=Blackwell |location=Oxford |last=Johnston |first=Ron |editor-last=Johnston |editor-first=Ron |pages=353–360 |language=en |trans-title=Heograpiyang Pantao |editor2-last=Gregory |editor2-first=Derek |editor3-last=Pratt |editor3-first=Geraldine |display-editors=3 |editor4-last=Watts |editor4-first=Michael}}</ref> Gumagamit ito ng mga kaparaanang [[Heograpiyang kuwantitatibo|kuwantitatibo]] at [[Heograpiyang kuwalitatibo|kuwalitatibo]] upang mailarawan ang mga interaksyon na ito.<ref>{{Cite web |last=Russel |first=Polly |title=Human Geography |trans-title=Heograpiyang Pantao |url=http://www.bl.uk/reshelp/findhelpsubject/socsci/humangeog/humangeography.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170226212854/http://www.bl.uk/reshelp/findhelpsubject/socsci/humangeog/humangeography.html |archive-date=26 February 2017 |access-date= |website=British Library |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reinhold |first=Dennie |date=7 February 2017 |title=Human Geography |trans-title=Heograpiyang Pantao |url=https://www.geog.uni-heidelberg.de/human/index_en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923015926/https://www.geog.uni-heidelberg.de/human/index_en.html |archive-date=23 September 2024 |access-date= |website= |publisher=University of Heidelberg |language=en}}</ref> Isa itong multidisiplinaryong larangan, na gumagamit sa mga konseptong mula sa [[sosyolohiya]], [[antropolohiya]], [[ekonomika]], at [[Likas na agham|agham pangkalikasan]], upang maunawaan pa nang husto kung paano nakakaapekto ang mga gawain ng tao sa mga lugar na tinitirhan nito.<ref>{{Cite book |last=Rubenstein |first=James M. |title=Cultural Landscape, The: An Introduction to Human Geography |publisher=Pearson |year=2020 |isbn=9780135729625 |edition=13 |language=en |trans-title=Tanawing Pangkultura, Ang: Isang Panimula sa Heograpiyang Pantao}}</ref>
== Kasaysayan ==
{{See also|Kasaysayan ng heograpiya}}
[[Talaksan:Snow-cholera-map-1.jpg|thumb|Ang aktuwal na mapang ginamit ni John Snow na nagpapakita sa mga klaster ng kaso ng kolera (mga parihaba) sa kasagsagan ng epidemya sa London noong 1854. Mapapansin na nakasentro ang mga kaso sa paligid ng isang kontaminadong poso sa salubungan ng Broad Street (ngayon [[Broadwick Street]]) at Cambridge Street (ngayon Lexington Street) malapit sa Little Windmill Street.]]
Itinatag ang [[Royal Geographical Society]] sa [[Inglatera]] noong 1830. Itinalaga naman ang pinakaunang propesor ng heograpiya sa [[Reyno Unido]] noong 1883, habang itinuturing naman si [[Halford John Mackinder]] bilang ang unang mahalagang heograpo mula sa Reyno Unido, na itinalaga naman bilang propesor ng heograpiya sa [[Paaralan ng Ekonomika ng London]] noong 1922. Samantala, itinatag naman ang [[National Geographic Society]] sa [[Estados Unidos]] noong 1888; kilala ang samahan sa paglalathala nila ng magasin na ''[[National Geographic]]'', na isa sa mga pinakasikat na magasin ng heograpiya magpahanggang ngayon.
Isa sa mga pinakaunang halimbawa ng paggamit sa mga kaparaanan ng heograpiya upang maglarawan ng mga bagay bukod sa pisikal na katangian ng Daigdig ang pagmamapa ni [[John Snow]] sa apektadong lugar sa [[London]] sa kasagsagan ng [[paglaganap ng kolera sa Broad Street noong 1854]]. Ipinakita niya sa mapa ang mga klaster ng kaso ng [[kolera]] na malapit sa isang [[poso]] sa naturang lansangan. Bagamat mas tanyag ang naturang kaso sa [[epidemiyolohiya]], itinuturing pa rin ito bilang isa sa mga pinakaunang halimbawa ng [[heograpiyang pangkalusugan]].
Nagsimula lamang maging hiwalay na sangay ng heograpiya ang heograpiyang pantao noong dulo ng ika-19 na siglo. Isa sa mga pinakaunang teorya ng larangan ang determinismong pangkapaligiran, na pinasikat nina Carl Ritter at iba pa. Ayon dito, nakadepende ang kaunlaran ng isang lipunan sa paligid nito. Gayunpaman, unti-unti itong pinuna dahil sa kawalan nito ng metodolohiyang maituturing na matibay, bukod sa paggamit sa teoryang ito upang bigyang-katuwiran ang rasismo at imperyalismo noong panahong yon. Pagsapit ng ika-20 siglo, pinalitan ito ng heograpiyang panrehiyon, na naghahati sa mundo sa mga rehiyon upang maunawaan ang mga pisikal na katangian na natatangi sa lugar na yon.
Sinimulan ding punain ng mga heograpo ang heograpiyang panrehiyon noong dekada 1960s sa kasagsagan ng rebolusyong kuwantitatibo sa larangan ng heograpiya. Pinuna nila ang masyadong pagiging deskriptibo nito na hindi masusukat. Sinimulang gamitin ng mga heograpo ang mga modelong mula sa matematika at estadistika upang lutasin ang mga problema sa espasyo. Sa panahong ito nagsimulang gamitin ng mga heograpo ang sistemang pang-impormasyong pangheograpiya (GIS) bunsod ng mabilis na pag-unlad ng teknolohiya, partikular na ang mga kompyuter.<ref name="HGDICT" />
== Sanggunian ==
{{Reflist}}{{Human geography}}{{Geography topics}}{{Environmental social science}}{{Social sciences}}{{Authority control}}{{DEFAULTSORT:Pantao}}
[[Kategorya:Heograpiyang pantao]]
[[Kategorya:Antropolohiya]]
sws00wzej4kbvbbaylkb2pwj3rh5xwm
2221719
2221713
2026-08-26T02:55:28Z
GinawaSaHapon
102500
2221719
wikitext
text/x-wiki
{{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit sa paksa -->
[[File:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Earth's_City_Lights_by_DMSP,_1994-1995_(large).jpg|thumb|Isang komposisyon ng mga larawang kinunan noong 1994 at 1995 mula sa labas ng [[Daigdig]] na nagpapakita sa mga ilaw ng mga [[lungsod]] ng tao.]]
'''Heógrapíyang pantáo''' o '''antrópoheógrapíya''' ang isa sa dalawang pangunahing sangay ng [[heograpiya]] na nakatutok sa mga [[tao]] kumpara sa [[heograpiyang pisikal]], na nakatutok naman sa pisikal na katangian ng [[Daigdig]]. Pinag-aaralan sa larangang ito ang interaksyon ng mga tao sa kapaligiran nito. Nakatuon ito sa mga relasyon sa espasyo sa pagitan ng mga [[pamayanan]], [[kultura]], [[ekonomiya]], [[lipunan]], at [[pamumuhay]]. Ilan sa halimbawa nito ang [[Paglago ng lungsod|paglago]] at [[Pag-unlad ng lungsod|pag-unlad]] ng mga [[lungsod]].<ref name="HGDICT">{{Cite encyclopedia |year=2000 |title=Human Geography |encyclopedia=The Dictionary of Human Geography |publisher=Blackwell |location=Oxford |last=Johnston |first=Ron |editor-last=Johnston |editor-first=Ron |pages=353–360 |language=en |trans-title=Heograpiyang Pantao |editor2-last=Gregory |editor2-first=Derek |editor3-last=Pratt |editor3-first=Geraldine |display-editors=3 |editor4-last=Watts |editor4-first=Michael}}</ref> Gumagamit ito ng mga kaparaanang [[Heograpiyang kuwantitatibo|kuwantitatibo]] at [[Heograpiyang kuwalitatibo|kuwalitatibo]] upang mailarawan ang mga interaksyon na ito.<ref>{{Cite web |last=Russel |first=Polly |title=Human Geography |trans-title=Heograpiyang Pantao |url=http://www.bl.uk/reshelp/findhelpsubject/socsci/humangeog/humangeography.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170226212854/http://www.bl.uk/reshelp/findhelpsubject/socsci/humangeog/humangeography.html |archive-date=26 February 2017 |access-date= |website=British Library |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reinhold |first=Dennie |date=7 February 2017 |title=Human Geography |trans-title=Heograpiyang Pantao |url=https://www.geog.uni-heidelberg.de/human/index_en.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923015926/https://www.geog.uni-heidelberg.de/human/index_en.html |archive-date=23 September 2024 |access-date= |website= |publisher=University of Heidelberg |language=en}}</ref> Isa itong multidisiplinaryong larangan, na gumagamit sa mga konseptong mula sa [[sosyolohiya]], [[antropolohiya]], [[ekonomika]], at [[Likas na agham|agham pangkalikasan]], upang maunawaan pa nang husto kung paano nakakaapekto ang mga gawain ng tao sa mga lugar na tinitirhan nito.<ref>{{Cite book |last=Rubenstein |first=James M. |title=Cultural Landscape, The: An Introduction to Human Geography |publisher=Pearson |year=2020 |isbn=9780135729625 |edition=13 |language=en |trans-title=Tanawing Pangkultura, Ang: Isang Panimula sa Heograpiyang Pantao}}</ref>
== Kasaysayan ==
{{See also|Kasaysayan ng heograpiya}}
[[Talaksan:Snow-cholera-map-1.jpg|thumb|Ang aktuwal na mapang ginamit ni John Snow na nagpapakita sa mga klaster ng kaso ng kolera (mga parihaba) sa kasagsagan ng epidemya sa London noong 1854. Mapapansin na nakasentro ang mga kaso sa paligid ng isang kontaminadong poso sa salubungan ng Broad Street (ngayon [[Broadwick Street]]) at Cambridge Street (ngayon Lexington Street) malapit sa Little Windmill Street.]]
Itinatag ang [[Royal Geographical Society]] sa [[Inglatera]] noong 1830. Itinalaga naman ang pinakaunang propesor ng heograpiya sa [[Reyno Unido]] noong 1883, habang itinuturing naman si [[Halford John Mackinder]] bilang ang unang mahalagang heograpo mula sa Reyno Unido, na itinalaga naman bilang propesor ng heograpiya sa [[Paaralan ng Ekonomika ng London]] noong 1922. Samantala, itinatag naman ang [[National Geographic Society]] sa [[Estados Unidos]] noong 1888; kilala ang samahan sa paglalathala nila ng magasin na ''[[National Geographic]]'', na isa sa mga pinakasikat na magasin ng heograpiya magpahanggang ngayon.
Isa sa mga pinakaunang halimbawa ng paggamit sa mga kaparaanan ng heograpiya upang maglarawan ng mga bagay bukod sa pisikal na katangian ng Daigdig ang pagmamapa ni [[John Snow]] sa apektadong lugar sa [[London]] sa kasagsagan ng [[paglaganap ng kolera sa Broad Street noong 1854]]. Ipinakita niya sa mapa ang mga klaster ng kaso ng [[kolera]] na malapit sa isang [[poso]] sa naturang lansangan. Bagamat mas tanyag ang naturang kaso sa [[epidemiyolohiya]], itinuturing pa rin ito bilang isa sa mga pinakaunang halimbawa ng [[heograpiyang pangkalusugan]].
Nagsimula lamang maging hiwalay na sangay ng heograpiya ang heograpiyang pantao noong dulo ng ika-19 na siglo. Isa sa mga pinakaunang teorya ng larangan ang determinismong pangkapaligiran, na pinasikat nina Carl Ritter at iba pa. Ayon dito, nakadepende ang kaunlaran ng isang lipunan sa paligid nito. Gayunpaman, unti-unti itong pinuna dahil sa kawalan nito ng metodolohiyang maituturing na matibay, bukod sa paggamit sa teoryang ito upang bigyang-katuwiran ang rasismo at imperyalismo noong panahong yon. Pagsapit ng ika-20 siglo, pinalitan ito ng heograpiyang panrehiyon, na naghahati sa mundo sa mga rehiyon upang maunawaan ang mga pisikal na katangian na natatangi sa lugar na yon.
Sinimulan ding punain ng mga heograpo ang heograpiyang panrehiyon noong dekada 1960s sa kasagsagan ng rebolusyong kuwantitatibo sa larangan ng heograpiya. Pinuna nila ang masyadong pagiging deskriptibo nito na hindi masusukat. Sinimulang gamitin ng mga heograpo ang mga modelong mula sa matematika at estadistika upang lutasin ang mga problema sa espasyo. Sa panahong ito nagsimulang gamitin ng mga heograpo ang sistemang pang-impormasyong pangheograpiya (GIS) bunsod ng mabilis na pag-unlad ng teknolohiya, partikular na ang mga kompyuter.<ref name="HGDICT" />
== Sanggunian ==
{{Reflist}}{{Human geography}}{{Geography topics}}{{Social sciences}}{{Authority control}}{{DEFAULTSORT:Pantao}}
[[Kategorya:Heograpiyang pantao]]
[[Kategorya:Antropolohiya]]
rfmsyd3a2nhumj189z1u578j9jd9koz
Alan Turing
0
98740
2221706
2221378
2026-08-25T22:15:17Z
InternetArchiveBot
113521
Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2221706
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Scientist
| name = Alan Mathison Turing
| image = Turing statue Surrey.jpg
| image_size =
| caption =
| birth_date = {{Birth date|1912|6|23|df=yes}}
| birth_place = [[Maida Vale]], London, England, United Kingdom
| death_date = {{Death date and age|1954|6|7|1912|6|23|df=yes}}
| death_place = [[Wilmslow]], Cheshire, England, United Kingdom
| nationality = British
| field = [[Mathematics]], [[Cryptanalysis]], [[Computer science]]
| work_institutions = University of Cambridge<br />[[Government Code and Cypher School]]<br />[[National Physical Laboratory, UK|National Physical Laboratory]]<br />[[University of Manchester]]
| alma_mater = [[King's College, Cambridge]]<br />[[Princeton University]]
| doctoral_advisor = [[Alonzo Church]]
| doctoral_students = [[Robin Gandy]]
| known_for = [[Halting problem]]<br />[[Turing machine]]<br />[[Cryptanalysis of the Enigma]]<br />[[Automatic Computing Engine]]<br />[[Turing Award]]<br />[[Turing Test]]<br />[[Turing pattern]]s
| prizes = [[Officer of the Order of the British Empire]]<br />[[Fellow of the Royal Society]]
}}
Si '''Alan Mathison Turing''', <small>[[Orden ng Imperyong Britaniko|OBE]]</small>, <small>[[Fellow of the Royal Society|FRS]]</small> ({{pronEng|ˈtjʊ (ə)rɪŋ}}) (23 Hunyo 1912 – 7 Hunyo 1954) ay isang [[Gran Britanya|Briton]] na [[matematiko]], [[lohiko]] (o [[lohisyano]]), [[kriptoanalisis|kriptoanalista]] at [[agham pangkompyuter|siyentista ng kompyuter]].
Kanyang naimpluwensiyahan ang pagpapaunlad ng [[agham pangkompyuter]], pagbibigay ng pormalisasyon ng mga konsepto ng "[[algoritmo]]" at "[[komputasyon]]" sa isang [[makinang Turing]], na malaki ang ginampananang papel sa pagkakalikha ng modernong kompyuter. Si Turing ay itinuturing na ama ng ''[[agham pangkompyuter]]'' at ''[[Intelehensiyang artipisyal]]''.
Sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], si "Turing" ay naglingkod at minsang naging pinuno ng Hut 8 sa ''Government Code and Cypher School'' sa Bletchley Park, isang sentro sa Britanya na responsable sa pagbasag ng mga sekretong kodigo ng mga [[Aleman]] noong panahon ni [[Adolf Hitler]]. Siya ay lumikha ng ilang tekniko sa pagbasag ng mga [[sipero]] ([[algoritmo]] ng [[enkripsiyon]]) ng Alemanya kabilang ang paraan ng elektromekanikal na makinang [[bombe]] na makakahanap ng mga kompigurasyon ng makinang [[Enigma]] (ang makinang ginamit ng pamahalaan at militar ng Alemanya upang ilihim ang mga pinadadalang mensahe ng kanilang mga sundalo). Pagkatapos ng digmaan, siya ay nagtrabaho sa Pambansang Laboratoryong Pisikal (''National Physical Laboratory''), kung saan kanyang nilikha ang isa sa mga unang na disenyo ng ACE, na isang "inilalaang programang pangkompyuter" (''stored program'').
Tungo sa huling bahagi ng kanyang buhay, si Turing ay naging interesado sa matematikang biyolohikal. Siya ay sumulat ng isang papel tungkol sa kemikal na batayan ng morpohenesis (''morphogenesis'') at kanyang hinulaan ang isang umiikot na reaksiyong kemikal tulad ng [[reaksiyong Belousov-Zhabotinsky]], na unang napagmasdan at napatunayan noong dekada 1960.
Ang [[homoseksuwalidad]] ni Turing ay nagresulta sa isang kriminal na pag-uusig noong 1952, kung saan ang homoseksuwalidad sa mga panahong ito ay itinuturing pang ilegal sa [[Britanya]]. Kanyang tinanggap ang parusang paginom ng mga pambabaeng hormone (estrogen) kapalit ng parusang pagkakabilanggo. Siya ay namatay noong 1954 mula sa pagkalasyon ng [[cyanide]], mga dalawang linggo bago ang kanyang ika-apatnapu't dalawang (42) kaarawan. Natukoy ng isang pagsusuri na ang kamatayan ni Turing ay isang [[pagpapatiwakal]] ngunit ang kanyang ina ay naniniwalang ito'y isang aksidental na kamatayan. Noong 10 Setyembre 2009, pagkatapos ng isang kampanya sa [[internet]], humingi ng patawad ang Punong Ministro ng Britanya na si [[Gordon Brown]] sa ngalan ng pamahalaan ng Britanya sa nangyaring pagtrato kay Turing pagkatapos ng digmaan.
== Talambuhay ==
=== Kabataan ===
[[Talaksan:Turing Plaque.jpg|thumbnail|Isang plakang pag-alala na nagmamarka sa naging tirahan ni Alan Turing sa Wilmslo, Cheshire, Inglatera]]
Si Alan Turing ay ipinaglihi sa [[India]]. Ang kanyang amang si Julius Mathison Turing, ay isang miyembro sibil na paglilingkod sa India. Ang kanyang mga magulang na si Julius at Ethel Sara Stoney (1881–1976, na anak na babae ni Edward Waller Stoney, punong inhinyero ng Madras Railways) ay nagnais na palakihin ang kanilang magiging anak na si Alan sa Inglatera, kaya sila bumalik sa Maida Vale, London, kung saan ipinanganak si Alan Turing noong 23 Hunyo 1912. Si Alan ay mayroong kuya na nagngangalang John. Dahil sa ang paglilingkod sibil sa India ng kanyang ama ay aktibo pa rin sa mga panahong ito, ang mga magulang ni Alan ay madalas maglakbay sa pagitan ng Hastings, Inglatera at India, kung saan ang kanilang dalawang anak ay iniwan na manatali sa tahanan ng isang retiradong mag-asawang sundalo. Sa murang edad pa lang ay kinakitaan na si Alan Turing ng mga palatandaan ng pagiging isang [[henyo]] na kanyang ipinamalas sa kanyang pagtanda.
Si Turing ay ipinasok ng kanyang mga magulang sa St Michael, isang paaralan sa 20 Charles Road, St. Leonards on Sea, sa edad na anim na. Ang punong guro ay napansin ang katalinuhan ni Turing sa simula pa lamang gayundin ang mga ibang pang mga naging kanyang guro. Noong 1926, sa edad na 14, siya ay nag-aral sa Sherborne School, isang tanyag na independiyenteng paaralan sa isang palengkeng bayan sa Sherborne sa Dorset. Ang kanyang unang pagpasok sa paaral ay naging kasabay ng isang malawakang protesta sa Britanya ngunit dahil siya ay determinado na pumasok sa unang araw, siya'y nagtungo sa paaralan na higit 60 milya ang layo mula sa Southampton gamit ang isang bisekleta at humihinto tuwing gabi sa isang paupahang tuluyan.
Ang pagkahilig ni Turing sa matematika at agham ay hindi nagdulot sa kanya ng paggalang mula sa ilang mga guro sa Sherborne, dahil sa ang paaralang ito ay nagbibigay diin sa pagaaral ng mga klasiko. Ang kanyang punong-guro ay sumulat pa sa kanyang mga magulang na nagsasaad na: "
''Umaasa ako na hindi siya mahulog sa pagitan ng dalawang upuan. Kung siya ay mananatili sa isang pampublikong paaralan, siya ay dapat magnais na matuto. Kung siya ay nagnanais lamang na maging spesyalistang siyentipiko, kanya lamang sinasayang ang kanyang panahon sa isang pampublikong paaralan''". Sa kabila nito, si Turing ay patuloy na nagpakita ng kahanga hangang kakayahan sa mga mga paksang kanyang minamahal, ang paglutas ng mga mahirap na problema sa [[calculus]] noong 1927 kahit hindi siya nag-aral ng panimulang calculus. Noong 1928, sa edad na 16, natagpuan ni Turing ang mga isinulat ni Albert Einstein. Hindi niya lamang ito naunawaan, kanya ring nasagot ang pagtatanong ni Einstein sa mga [[batas ni Newton ng mosyon]] sa isang aklat na hindi dito hayagang inihayag.
Ang pagsisikap ni Turing sa kanyang pag-aaral ay tumindi dahil sa malapit na pagkakaibigang nabuo sa pagitan niya at ng isa pang mas matandang estudyante na nagngangalang Christoper Morcom. Si Morcom ang unang lalaking minahal ni Turing, ngunit ito ay biglaang namatay mga ilang linggo bago matapos ang kanilang huling semestro sa Sherborne. Si Morcom ay namatay mula sa komplikasyon ng tuberkolosis na nakukuha sa isang baka, na nakuha nito matapos uminom ng isang gatas sa isang may sakit na baka noong ito'y bata pa lamang. Dahil sa pangyayaring ito, ang pananampalatayang panrelihiyon ni Turing ay nawala at siya'y naging isang [[ateista]]. Tinanggap ni Turing na ang lahat ng pangyayari sa mundo, kabilang na ang mga galaw ng utak ng tao, ay may materyal na paliwanag ngunit siya ay naniniwala pa rin sa pag-iral ng espirito ng isang tao pagkatapos mamatay.
=== Edukasyon sa unibersidad at mga pagsasaliksik ni Turing ===
[[Talaksan:Alan Turing Memorial Closer.jpg|thumb|right|Estatwang pag-ala ala kay Alan Turing]]
Pagkatapos mag-aral sa Sherborne, si Turing ay nag-aral sa King's College sa [[Unibersidad ng Cambridge]]. Siya ay nagaral dito mula sa 1931 hanggang 1934, at nakakapagtapos kung saan kanyang nakamit ang pangunahing mga parangal sa Matematika. Noong 1935, siya ay inihalal na kapanalig (fellow) sa King's College dahil sa naging impluwensiya ng kanyang tesis tungkol sa [[central limit theorem]].
Noong 1928, Ang Alemang matematiko na si [[David Hilbert]] ay tumawag ng pansin sa ''[[Entscheidungsproblem]]'' (problema ng desisyon). Sa mahusay na papel na isinulat ni Turing na "''On Computable Numbers (mga bilang na matutukoy ng isang nagwawakas na algoritmo), with an Application to the Entscheidungsproblem''" (na kanyang isinumite noong 28 Mayo 1936 at itinanghal noong 12 Nobyembre), kanyang binago ang mga resulta na isinulat ng matematikong si [[Kurt Godel]] noong 1931 tungkol sa limitasyon ng pagpapatunay (proof) at komputasyon, kung saan pinalitan ni Turing ang pangkalahatang nakabatay-sa-aritmetikang pormal na lenggwahe ng isang [[makinang Turing]], na mga makinang pormal at simple. Pinatunayan ni Turing na ang makinang Turing ay may kakayahang gumawa ng anumang pagkukuwenta kung ito ay maisasalarawan bilang isang [[algoritmo]]. Kanya ding pinatunayan na walang solusyon sa Entscheidungsproblem sa pamamagitan ng pagpapakita na ang [[paghintong problema]] (halting problem) sa isang makinang Turing ay hindi madedesisyonan o hindi malalaman kung ito ay hihinto. Bagaman ang pagpapatunay ni Turing ay inilimbag pagkatapos ng parehong pagpapatunay na ginawa ng matematikong si [[Alonzo Church]] tungkol sa kanyang [[kalkulong lambda]], walang kaalaman si Turing sa isinulat ni Alonzo Church.
Ang paraan ni Turing ng pagpapatunay (proof) ay itinuring na mas magagamit at mas mahusay. Ang ideya ni Turing ng mga pangkalahatang makinang Turing ay kakaiba dahil ang ideya ng mga gayung makina ay may kakayahang gawin ang anumang gawin ng ibang makina, samakatuwid ay may kakayahang magkuwenta ng anumang pwedeng ikwenta. Ang makinang Turing hanggang sa araw na ito ang sentral na paksa sa pag-aaral ng [[teorya ng komputasyon]].
Sa kanyang sariling biograpiya, isinulat ni Turing na siya ay nalungkot sa pagtanggap ng kanyang 1936 na papel dahil dalawang tao lamang ang pumansin - sina Heinrich Scholz at Richard Bevan Braithwaite. Ang papel na ito ay nagpapakilala rin sa ideya ng mga maaaring ipaliwanag na mga numero (definable numbers).
Mula Setiyembre 1936 hanggang Hulyo 1938 kanyang ginugol ang kanyang panahon sa ''Institute for Advanced Study sa Princeton'', New Jersey, Estados Unidos at nag-aral sa ilalim ni Alonzo Church. Bilang karagdagan sa kanyang palaging pagsasaliksik matematikal, pinag-aralan din ni Turing ang [[kriptolohiya]] (pag-aaral ng tiyak at matibay na paglilihim ng mga data) at ginawa ang tatlo sa apat na yugto ng elektromekanikal na tagapagpapadami ng bilang [[binaryo]]. Noong Hunyo 1938, kanyang nakamit ang kanyang PhD mula sa Unibersidad ng Princeton sa Estados Unidos. Ang kanyang tesis na ''Systems of Logic Based on Ordinals'' ay nagpapakilala ng konsepto ng lohikang ordinal at ang ideya ng relatibong pagkukwenta, kung saan ang mga makinang Turing ay nagdadagdag ng mga tinatawag na oracle, na lumulutas sa mga problemang hindi malulutas ng isang makinang Turing.
Si Turing ay bumalik sa Cambridge, Inglatera at dumalo sa mga pagtuturo ng matematikong si [[Ludwig Wittgenstein]] tungkol sa mga pundasyon ng matematika. Ang dalawang ito ay nagtalo at hindi nagkasundo dahil sa pagtatanggol ni Turing ng [[pormalismo]] samantalang si Wittgenstein ay nangatwiran na ang matematika ay hindi tumutuklas ng mga basehang katotohanan kundi lumilikha lamang nito. Si Turing ay nagsimula ring magtrabaho sa kaunting oras lamang sa ''Government Code and Cypher School'' (GCCS).
=== Kriptanalisis ===
[[Talaksan:EnigmaMachineLabeled.jpg|right|thumbnail|Tatlong rotor na makinang Enigma na may plugboard (''Steckerbrett''). Ang enigma ang makinang ginamit ng Alemanya sa ilalim ni Hitler upang ilihim ang mga mensaheng ipinapadala ng mga sundalo nito mula sa mga kaaway na bansa kabilang na ang Britanya at Estados Unidos]]
Noong panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig|ikalawang digmaang pandaigdig]], si Turing ang pangunahing kalahok sa isang sikretong operasyon ng pamahalaang Britanya sa Bletchley Park na naglalayong basagin ang mga [[sipero]] (algoritmo ng [[enkripsiyon]]) ng [[Alemanya]]. Sa pagpapaunlad at mas lalong pagpapabilis ng makinang kriptanalitiko na ginawa nina Marian Rejewski, Jerzy Różycki at Henryk Zygalski ng Cipher Bureau sa Poland, si Turing ay nagdisenyo ng makinang ''[[Turing Bombe]]'' na mas mabilis at mas epektibo sa pagbasag ng parehong makinang ''Enigma'' at ''Lorenz SZ 40/42''. Ang ''Turing Bombe'' ang nagbigay sa Britanya ng mga pangunang babala sa mga plano ni [[Adolf Hitler]] na nagresulta sa pagkatalo ni Hitler sa [[Labanan sa Atlantiko]] at pagikli ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig|ikalawang digmaang pandaigdig]] ng dalawang taon.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1212910/How-Britain-drove-greatest-genius-Alan-Turing-suicide--just-gay.html How Britain drove its greatest genius Alan Turing to suicide just for being gay], 12 Setyembre 2009, DailyMail</ref><ref>[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1165535/The-Wider-View-Nazi-codebreaker-shortened-Second-World-War-years.html The Wider View: Nazi codebreaker which shortened the Second World War by two years], 20 Hunyo 2009, DailyMail</ref>
Si Turing ay ginawaran ng Order of the British Empire (OBE) noong 1945 para sa kanyang pagsisilbi sa panahon ng digmaan ngunit ang kanyang mga inambag sa kriptanalisis ay itinagong sekreto ng Britanya hanggang 1970 sa kadahilanang panseguridad nito.
== Intelehensiyang artipisyal at pagsubok na Turing (Turing test) ==
{{main|Intelehensiyang artipisyal}}
Mula 1945 hanggang 1947 si Turing ay nanirahan sa ''Church Street, Hampton'' at dito dinesenyo ang ''Automatic Computing Engine'' (ACE) sa ''National Physical Laboratory''. Siya ay nagsumite ng isang papel noong Pebreo 19, 1946 na naglalaman ng kauna unahang detalyadong disenyo ng isang inilalaang-programang kompyuter (stored-program computer).
[[Talaksan:Modern-captcha.jpg|thumb|290px|Ang kabaligtaran ng ''Turing Test'' na CAPTCHA ay ginagamit sa [[internet]] upang mapigilan ang isang bot sa pang aabuso sa paggamit ng isang [[server]].]]
Noong 1948, si Turing ay iniluklok na Reader (senyor na akademiko) sa kagawarang matematika sa Manchester na ngayon ay bahagi na ng ''University of Manchester''. Noong 1949, siya ay naglingkod bilang kahaliling direktor ng laboratoryo ng pagkukwenta sa University of Manchester at gumawa ng [[software]] para sa kauna unahang inilalaang programang kompyuter na Manchester Mark 1. Sa mga panahon ding ito kanyang ipinagpatuloy ang mga pananaliksik abstrakto. Sa papel na "Computing machinery and intelligence" (Mind, Oktubre 1950), tinalakay ni Turing ang problema ng "[[Intelehensiyang artipisyal]]" at iminungkahi ang isang eksperimento na tinatawag na [[Turing Test]]. Ang [[Pagsubok na Turing]] (''Turing Test'') ang naging batayan sa [[agham pangkompyuter]] upang matukoy kung ang isang makina ay nagpapamalas ng katalinuhan. Ayon sa Pagsubok na Turing, ang isang makina ay maituturing na matalino kung hindi matukoy ng isang taong nagtatanong dito kung ang kanyang tinatanong ay isang makina o isang tao. Sa papel ding ito, iminungkahi ni Turing na imbes gumawa ng mga programang gumagaya sa pag-iisip ng isang matandang tao, mas mabuting gumawa ng mas simpleng makina na gumagaya sa isip ng isang bata at ito'y isailalim sa pagkatuto. Ang kabaligtaran ng "Turing Test" na tinatawag na CAPTCHA ("'''C'''ompletely '''A'''utomated '''P'''ublic '''T'''uring test to tell '''C'''omputers and '''H'''umans '''A'''part") ay karaniwang ginagamit sa [[internet]]. Ang CAPTCHA ay paraan upang matukoy ng isang makina (gaya ng [[server]]) kung ang gumagamit nito ay isang tao o isang kompyuter (bot).
Noong 1948, si Turing (sa tulong ang kanyang dating kakilala na si D. G. Champernowne) ay lumikha ng isang [[software]] pang [[chess]] sa isang [[modernong kompyuter]] na hindi pa naiimbento. Si Turing din ang nagimbento ng algoritmong LU decomposition method na ginagamit ngayon sa paglutas ng ''equations matrix''.
== Kriminal na paguusig dahil sa kanyang homosekwalidad ==
Noong Enero 1952, nakilala ni Turing si Arnold Murray sa labas ng sinehan sa Manchester. Pagkatapos ng pananghaliang pakikipagtipanan (''dating''), si Murray ay inimbitahan ni Turing na pumunta sa kanyang bahay na tinanggap naman ni Murray ngunit hindi tinupad. Ang dalawa ay nagkita muli sa Manchester noong sumunod na Lunes at si Murray ay pumayag na samahan si Turing sa kanyang bahay. Pagkatapos ng ilang linggo, si Murray ay muling bumisita sa bahay ni Turing at nananitili ng isang gabi dito. Pagkatapos nito, si Murray ay tumulong sa isang kasabwat sa pagpapasok at pagnanakaw sa bahay ni Turing na nagtulak kay Turing upang iulat ang krimen sa pulisya. Sa imbestigasyon na ginawa ng mga pulis, inamin ni Turing na meron siyang relasyon kay Murray. Sa panahong ito, ang [[homoseksuwalidad]] ay itinuturing pang isang krimen sa Britanya na nagresulta upang si Turing at Murray ay kasuhan ng ''sobrang kahalayan'' sa ilalim ng seksiyong 11 ng ''Criminal Law Amendment Act 1885 ng Britanya''. Si Turing ay binigyan ng dalawang opsiyon sa parusang tatanggapin : ang pagkabilanggo o probasyon sa isang kondisyon na siya'y sasailalim sa isang [[pagkakapon]]g kemikal sa pamamagitan ng pag-inom ng estrogen (hormone ng babae) upang mabawasan ang libido. Kanyang tinanggap ang kemikal na pagkakapon. Ang naging kumbiksiyon ni Turing ay nagresulta rin sa pagkaalis ng kanyang ''security clearance'' (karapatang maging bahagi ng sikretong operasyon ng pamalaan) at inalis sa kanyang trabahong kriptanalitiko sa Government Code and Cypher Schools sa Bletchley Park. Ang kanyang pasaporte ng Britanya ay hindi binawi ng pamahalaang Britanya ngunit siya'y hindi pinayagang makapasok sa Estados Unidos. Sa panahong ito, may pagkabahala sa publiko sa ginagawang pagbibitag sa mga homosekswal na [[espiya]] ng mga ahente ng [[Soviet Union]] (dating Russia) dahil sa paglalantad ng dalawang miyembro ng ''Cambridge Five'' na sina Guy Burgess at Donald Maclean. Bagaman si Turing ay hindi inakusahan ng pang eespiya, siya ay pinagbawalan ng pamahalaan ng Britanya na talakayin ang kanyang naging trabahong kriptanaliko sa Bletchely Park.
== Kamatayan ==
Noong 8 Hunyo 1954, si Turing ay natagpuang patay ng kanyang tagalinis ng bahay. Sa [[awtopsiya]]ng ginawa, ang resulta ng kamatayan ay pagkalason sa [[cyanide]]. Natagpuan din ang isang mansanas na kinain ng kalahati sa tabi ng katawan ni Turing na pinaniniwalaang paraan ni Turing upang makain ang cyanide. Ang katawan ni Turing ay sinunog (cremated) sa Woking Crematorium noong 12 Hunyo 1954. Ayon sa ina ni Turing, ang kamatayan nito ay isang aksidental dahil sa hindi maingat nitong pagtatago sa mga laboratoryong kemikal. Iminungkahi ng manunulat na si David Leavitt na maaaring ang pagkain ni Turing ng mansanas na may cyanide ay isang paggaya sa eksena ng pelikulang [[Snow White]] na ipinalabas noong 1937 na isang paboritong kuwento ni Turing.
== Paghingi ng tawad ng pamahalaan ng Britanya ==
Noong Agosto 2009, si John Graham-Cumming ay nagsimula ng petisyon na humihikayat sa Pamahalaan ng Britanya na posityumus (pagkatapos ng kamatayan) na humingi ng tawad sa [[paglilitis]] ni Alan Turing bilang [[homosekswal]]. Ang petisyong ito ay tumanggap ng libo libong mga lagda. Kinilala ng Punong Ministor ng Britanya na si [[Gordon Brown]] ang petisyong ito, at naglabas ng pahayag noong Setyember 10, 2009 na humihingi ng tawad kay Turing at naglalarawan ng pagtrato kay Turing bilang "nakapangingilabot":
{{cquote|Ang libo libong tao ay nagsama sama upang humingi ng hustisya para kay Alan Turing at pagkilala sa nakakapangilabot na pagtrato sa kanya. Bagaman si Turing ay pinakitunguhan ng batas nang panahong iyon at hindi na natin maibabalik ang panahon, ang kanyang pagtrato ay siyempre labis na hindi patas at ako ay nagagalak na magkaroon ng pagkakataon na magsabi kung gaano kalalim akong humihingi ng tawad at tayong lahat sa nangyari sa kanya. Kaya sa ngalan ng Pamahalaan ng Britanya, at sa mga nabubuhay ng malaya, salamat sa ginawa ni Alan, ako ay taas noong nagsasabi na: kami'y humihingi ng tawad, ikaw ay karapat dapat ng mas mabuti [pagtrato].}}
== Mga Parangal ==
[[Talaksan:Sackville Park Turing plaque.jpg|thumb|right|Pag ala-alang statwang plaka kay Turing sa Sackville Park, Manchester]]
Ang Turing Award na ipinangalan sa "ama ng agham pangkompyuter" na si Alan Turing ang taunang gantimpala na ibinibigay ng Association for Computing Machinery (ACM) sa mga indibidwal sa kanilang kontribusyon sa siyentipikong komunidad pangkompyuter. Ang gantimpalang ito ay itinuturing na pinakamataas na pagkakakilanlan sa [[agham pangkompyuter]] at katumbas ng [[Gantimpalang Nobel]].
Noong 2002, si Turing ay nirangguhan na dalawampu't isa sa ''BBC'' nationwide poll ng [[100 Pinakadakilang mga Briton]].<ref>{{Cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/2208671.stm | title = 100 great British heroes | date = 21 Agosto 2002 |work=BBC News }}</ref>
=== Mga parangal ng mga unibersidad sa buong mundo ===
[[Talaksan:Alan Turing Building 1.jpg|thumb|right|Gusaling Alan Turing sa [[University of Manchester]]]]
*Ang ''Kwartong Turing'' sa [[University of Edinburgh School of Informatics|University of Edinburgh's School of Informatics]] ay naglalaman ng skultura ng ulo ni Turing na ginawa ni [[Eduardo Paolozzi]], at isang (#42/50) ng kanyang [http://www.synth.co.uk/images/paolozzi2.html Turing prints (2000)].
*Ang [[University of Surrey]] ay may statwa ni Turing sa kanilang pangunahing [[piazza]].
*Ang [[Istanbul Bilgi University]] ay nagsasagawa ng taunang kumperensiya sa [[teoriya ng komputasyon]] na tinatawag na ''Mga Araw na Turing''.<ref name="bilgiuniv">{{cite web | url = http://cs.bilgi.edu.tr/pages/turing_days/ | title = Turing Days @ İstanbul Bilgi University | accessdate = 29 Oktubre 2011 | archive-date = 2013-08-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130801193650/http://cs.bilgi.edu.tr/pages/turing_days/ | url-status = dead }}</ref>
*Ang [[University of Texas at Austin]] ay may honours na programang ng [[agham pangkompyuter]] na pinangalanang ''Mga skolar ni Turing''.<ref name="texturingschol">{{cite web |url=http://www.cs.utexas.edu/academics/undergraduate/honors/turing/ |title=Turing Scholars Program at the University of Texas at Austin |accessdate=16 Agosto 2009 |archive-date=2010-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100217072341/http://www.cs.utexas.edu/academics/undergraduate/honors/turing/ |url-status=dead }}</ref>
*Noong simula nang 1960's, pinangalanan ng [[Stanford University]] ang kaisa-isang kwarto na pinagtuturuan ng gusaling Bulwagang Polya Matematika na ''Alan Turing Auditorium''.<ref name="stanforduniv">{{cite web | url = http://archive.computerhistory.org/resources/text/Knuth_Don_X4100/PDF_index/k-8-pdf/k-8-u2679-Stanford-Comp-Dedication.pdf | title = Polya Hall, Stanford University | accessdate =14 Hunyo 2011 }}</ref>
*Isa sa mga ampiteatro ng kagawarang Agham Pangkompyuter ng ([[Laboratoire d'Informatique Fondamentale de Lille|LIFL]]<ref name="lifl">{{cite web |url=http://www.lifl.fr/ |title=Laboratoire d'Informatique Fondamentale de Lille |accessdate=3 Disyembre 2010 |archive-date=22 Hulyo 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100722014047/http://www.lifl.fr/ |url-status=dead }}</ref>) sa [[Unibersidad ng Lille]] sa hilagang [[Pransiya]] ay ipinangalan bilang parangal kay Alan Turing. (ang iba pang ampiteatro ay ipinangalan kay [[Kurt Gödel]]).
*Ang Kagawaran ng Agham Pangkompyuter ng [[Pontifical Catholic University of Chile]], [[Polytechnic University of Puerto Rico]], [[University of the Andes, Colombia|Los Andes University]] in [[Bogotá]], Colombia, [[King's College, Cambridge]] at [[Bangor University]] sa [[Wales]] ay may mga laboratoryo ng kompyuter na ipinangalan kay Turing.
*Ang [[The University of Manchester]], [[The Open University]], [[Oxford Brookes University]] at [[Aarhus University]] (in [[Århus]], Denmark) ay may mga gusaling nakapangalan kay Turing.
*Ang ''Alan Turing Road'' sa [[Surrey Research Park]] ay ipinangalan kay Alan Turing.
*Ang [[Carnegie Mellon University]] ay may [[granito]]ng bangkuan na matatagpuan sa The Hornbostel Mall na may pangalang "A. M. Turing" na nakaukit sa tuktok, "Read" sa ibaba ng kaliwang hita at "Write" sa ibaba ng kanang hita.
*Ang [[EISTI|École Internationale des Sciences du Traitement de l'Information]] ay pinangalanan ang kamakailan lang na nakuhang ikatlong gusaling na "Turing".
*Ang [[University of Ghent]] ay mayroong isa sa mga pangunahing kwarto ng kompyuter na ginagamit ng mga matematiko at siyentipiko ng kompyuter na ipinangalan kay Alan Turing.
*Ang [[University of Oregon]] ay may iskultura ng ulo ni Turing sa gilid ng gusaling pang agham kompyuter na tinatawag na Deschutes Hall.<ref name="Oregon">{{cite web|url=http://www.mathcomp.leeds.ac.uk/turing2012/files/oregon.html|title=Turing at the University of Oregon|accessdate=1 Nobyembre 2011|archive-date=2012-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114151918/http://www.mathcomp.leeds.ac.uk/turing2012/files/oregon.html|url-status=dead}}</ref>
== Sanggunian ==
{{reflist}}
== Mga sanggunian ==
{{Refbegin|colwidth=30em}}
* {{ Cite book | last = Agar | first = Jon | title = The government machine: a revolutionary history of the computer | publisher=MIT Press | year = 2003 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 978-0-262-01202-7 }}
* {{ Cite book | last = Alexander | first = C. Hugh O'D. | author-link = Conel Hugh O'Donel Alexander | date = ''circa'' 1945 | title = Cryptographic History of Work on the German Naval Enigma | url = http://www.ellsbury.com/gne/gne-000.htm | publisher=The National Archives, Kew, Reference HW 25/1}}
* {{ Cite book | last = Beniger | first = James | title = The control revolution: technological and economic origins of the information society | publisher=Harvard University Press | year = 1986 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-674-16986-7 }}
* {{Cite book | last = Babbage | first = Charles | author-link = Charles Babbage | year = 1864
| publication-date = 2008 | editor-last = Campbell-Kelly | editor-first = Martin | editor-link = Martin Campbell-Kelly | title = Passages from the life of a philosopher | publisher=Rough Draft Printing | isbn = 978-1-60386-092-5 | ref = harv | postscript = <!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}} }}
* {{ Cite book | last = Bodanis | first = David | author-link = David Bodanis | title = Electric Universe: How Electricity Switched on the Modern World | year = 2005 |publisher=Three Rivers Press | location = New York | isbn = 0-307-33598-4 | oclc = 61684223 }}
* {{Cite book | last = Campbell-Kelly | first = Martin | authorlink = Martin Campbell-Kelly | last2 = Aspray | first2 = William | title = Computer: A History of the Information Machine | publisher=Basic Books | year = 1996 | location = New York | isbn = 0-465-02989-2 }}
* {{Cite book | last = Ceruzzi | first = Paul | authorlink = Paul Ceruzzi | title = A History of Modern Computing | url = https://archive.org/details/historyofmodernc00ceru | publisher=MIT Press | year = 1998 | location = Cambridge, Massachusetts, and London | isbn = 0-262-53169-0}}
* {{ Cite book | last = Chandler | first = Alfred | authorlink = Alfred Chandler | title = The Visible Hand: The Managerial Revolution in American Business | publisher=Belknap Press | year = 1977 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-674-94052-0 }}
* {{ Cite journal | last = Copeland | first = B. Jack | authorlink = B. Jack Copeland | title = Colossus: Its Origins and Originators | journal=[[IEEE Annals of the History of Computing]] | volume = 26 | issue = 4 | pages = 38–45 | year = 2004 |doi = 10.1109/MAHC.2004.26 | ref = harv }}
* {{ Cite book | last = Copeland | first = B. Jack (ed.)| title = The Essential Turing | year = 2004 | publisher=Oxford University Press | location = Oxford | isbn = 0-19-825079-7 | oclc = 156728127 224173329 48931664 57434580 57530137 59399569 }}
* {{ Cite book | last = Copeland (ed.) | first = B. Jack | title = Alan Turing's Automatic Computing Engine | url = https://archive.org/details/alanturingsautom0000unse_k5v2 | year = 2005 | publisher=Oxford University Press | location = Oxford | isbn = 0-19-856593-3 | oclc = 224640979 56539230 }}
* {{ Cite book | last = Copeland | first = B. Jack | title = Colossus: The secrets of Bletchley Park's code-breaking computers | url = https://archive.org/details/colossussecretso0000unse | year = 2006 | publisher=Oxford University Press | isbn = 978-0-19-284055-4 | ref = harv }}
* {{ Cite book | last = Edwards | first = Paul N | title = The closed world: computers and the politics of discourse in Cold War America | publisher=MIT Press | year = 1996 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-262-55028-8 }}
* {{ Cite book | last = Hodges | first = Andrew | authorlink = Hodges, Andrew | year = 1983 | title = Alan Turing: the enigma |location = London | publisher=Burnett Books | isbn = 0-04-510060-8 | ref = harv }}
* {{ Cite book | last = Hochhuth | first = Rolf | authorlink = Rolf Hochhuth | title = Alan Turing: en berättelse | publisher=Symposion | year = 1988 | isbn = 978-91-7868-109-9 }}
* {{ Cite book | last = Leavitt | first = David | authorlink = David Leavitt | year = 2007 | title = The man who knew too much: Alan Turing and the invention of the computer | publisher=Phoenix | isbn = 978-0-7538-2200-5 | ref = harv }}
* {{ Cite book | last = Levin | first = Janna | authorlink = Janna Levin | title = A Madman Dreams Of Turing Machines | publisher=Knopf | year = 2006 | location = New York | isbn = 978-1-4000-3240-2 }}
* {{ Cite book | last = Lewin | first = Ronald | authorlink = Ronald Lewin | title = Ultra Goes to War: The Secret Story | edition = Classic Penguin | series = Classic Military History | year = 1978 | publication-date = 2001 | publisher=Hutchinson & Co | location = London, England | isbn = 978-1-56649-231-7 | ref = harv }}
* {{Cite book| last = Lubar | first = Steven | year = 1993 | title = Infoculture | location = Boston, Massachusetts and New York | publisher=Houghton Mifflin | isbn = 0-395-57042-5}}
* {{ Cite document | last = Mahon | first = A.P. | title = The History of Hut Eight 1939–1945 | publisher=UK National Archives Reference HW 25/2 | year = 1945 | url = http://www.ellsbury.com/hut8/hut8-000.htm | accessdate =10 Disyembre 2009 | ref = harv }}
*{{MacTutor Biography|id=Turing|title=Alan Mathison Turing}}
*Petzold, Charles (2008). "[[The Annotated Turing]]: A Guided Tour through Alan Turing's Historic Paper on Computability and the Turing Machine". [[Indianapolis]]: Wiley Publishing. ISBN 978-0-470-22905-7
*Smith, Roger (1997). ''Fontana History of the Human Sciences''. London: Fontana.
*Weizenbaum, Joseph (1976). ''Computer Power and Human Reason''. London: W.H. Freeman. ISBN 0-7167-0463-3
* {{Cite book | last = Turing | first = Sara Stoney | title = Alan M Turing | publisher=W Heffer | year = 1959 }} Turing's mother, who survived him by many years, wrote this 157-page biography of her son, glorifying his life. It was published in 1959, and so could not cover his war work. Scarcely 300 copies were sold (Sara Turing to Lyn Newman, 1967, Library of [[St John's College, Cambridge]]). The six-page foreword by [[Lyn Irvine]] includes reminiscences and is more frequently quoted.
* {{Cite book | last = Whitemore | first = Hugh | authorlink = Hugh Whitemore | last2 = Hodges | first2 = Andrew | authorlink2 = Andrew Hodges | title = Breaking the code | publisher=S. French | year = 1988 }} This 1986 Hugh Whitemore play tells the story of Turing's life and death. In the original West End and Broadway runs, [[Derek Jacobi]] played Turing and he recreated the role in a 1997 television film based on the play made jointly by the BBC and [[WGBH-TV|WGBH, Boston]]. The play is published by Amber Lane Press, [[Oxford]], ASIN: B000B7TM0Q
*Williams, Michael R. (1985) ''A History of Computing Technology'', [[Englewood Cliffs]], [[New Jersey]]: [[Prentice-Hall]], ISBN 0-8186-7739-2
*{{Cite book|last=Yates |first=David M. |title=Turing's Legacy: A history of computing at the National Physical Laboratory 1945–1995 |year=1997 |publisher=[[Science Museum, London|London Science Museum]] |location=London |isbn=0-901805-94-7 |oclc=123794619 40624091 }}
{{Refend}}
== Karagdagang babasahin ==
*{{MathGenealogy|id=8014}}
*{{cite journal|title=The Mind and the Computing Machine: Alan Turing and others|journal=[[The Rutherford Journal]]|url=http://www.rutherfordjournal.org/article010111.html |editor = Jack Copeland|ref=harv}}
*{{cite encyclopaedia |last=Hodges |first=Andrew |editor=Edward N. Zalta |encyclopedia=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]] |title=Alan Turing |url=http://plato.stanford.edu/entries/turing/ |accessdate=10 Enero 2011 |edition=Winter 2009 |date=27 Agosto 2007 |publisher=[[Stanford University]] |ref=harv}}
*{{cite journal|last=Gray|first=Paul|date=29 Marso 1999|title=Computer Scientist: Alan Turing|journal=TIME|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990624,00.html|ref=harv|access-date=24 Septiyembre 2011|archive-date=19 Enero 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110119181237/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990624,00.html|url-status=dead}}
* Gleick, James, ''[[The Information: A History, a Theory, a Flood|The Information: A History, A Theory, A Flood]]'', New York: Pantheon, 2011, ISBN 978-0-375-42372-7
* Leavitt, David, ''The Man Who Knew Too Much: Alan Turing and the Invention of the Computer'', W. W. Norton, 2006
== Panlabas na kawing ==
{{Wikiquote}}
{{Commons category|Alan Turing}}
*[http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} Alan Turing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} RKBExplorer
*[http://www.turingcentenary.eu/ Alan Turing Year]
*[http://cie2012.eu/ CiE 2012: Turing Centenary Conference]
*[https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ Visual Turing]
*[http://www.wolframalpha.com/examples/TuringMachines.html Turing Machine calculators] at [[Wolfram Alpha]]
*[http://www.turing.org.uk/ Alan Turing] site maintained by [[Andrew Hodges]] including a [http://www.turing.org.uk/bio/part1.html short biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }}
*[http://www.alanturing.net/ AlanTuring.net – Turing Archive for the History of Computing] by [[Jack Copeland]]
*[http://www.turingarchive.org/ The Turing Archive]{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – naglalaman ng mga hindi nailambag na dokumento mula sa contains Kings College, Cambridge archive
*{{cite journal|last=Jones|first=G. James|date=11 Disyembre 2001|title=Alan Turing – Towards a Digital Mind: Part 1|journal=System Toolbox|publisher=The Binary Freedom Project|url=http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3|ref=harv|access-date=2011-09-24|archive-date=2007-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20070803163318/http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3|url-status=dead}}
*[http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ Sherborne School Archives] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} – naglalaman ng mga papel tungkol sa panahon ni Alan Turing sa Sherborne School
=== Mga papel ===
*[https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper Ekstensibong talaan ng mga papel ni Turing, mga ulat at pagtuturo at mga isinaling bersiyon] BibNetWiki
*{{Turing 1950}}
*[http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=116 Oral history interview with Donald W. Davies], [[Charles Babbage Institute]], University of Minnesota; inilalarawan ang mga proyeto sa U.K. [[National Physical Laboratory (United Kingdom)|National Physical Laboratory]], mula sa pagdidisenyong ginawa ni Alan Turing noong 1947 sa paggawa ng [[Automatic Computing Engine|ACE computers]]
* [http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=81 Oral history interview with Nicholas C. Metropolis], [[Charles Babbage Institute]], University of Minnesota. Si Metropolis ang kauna unahang direkto ng [[Los Alamos National Laboratory]]; kabilang sa mga paksa ang relasyong pang akademiko sa pagitan ni Alan Turing at [[John von Neumann]]
{{authority control}}
{{BD|1912|1954|Turing, Alan}}
[[Kategorya:Mga siyentipiko ng kompyuter]]
[[Kategorya:Mga matematikong Ingles]]
g3scn35js4sqp7zvwh94xlb7fdhypwn
Giovanni Bellini
0
116050
2221714
1401855
2026-08-26T02:17:33Z
InternetArchiveBot
113521
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2221714
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person/Wikidata}}
Si '''Giovanni Bellini''' (sirka 1430 – 1516<ref>Hindi nakatala ang tiyak na petsa ng kanyang kamatayan, subalit nalalamang patay na siya noong 29 Nobyembre 1516 - [http://assets.cambridge.org/97805216/62963/sample/9780521662963ws.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110912025236/http://assets.cambridge.org/97805216/62963/sample/9780521662963ws.pdf |date=2011-09-12 }}</ref>) ay isang [[Italya]]nong pintor noong panahon ng [[Renasimyento]], na maaaring higit na pinakakilala sa mag-anak na Bellini ng mga pintor na [[Benesyano]]. Ama niya si [[Jacopo Bellini]], kapatid na lalaki niya si [[Gentile Bellini]], at [[kapatid sa batas|kapatid]] na lalaki niya sa batas si [[Andrea Mantegna]]. Itinuturing siya bilang nagdulot ng napakalaking pagbabago sa pagpipintang Benesyano, na nagdala rito papunta sa isang estilong mas nakasisiya sa pandama at mas makulay. Sa pamamagitan ng paggamit ng mga pinturang langis na malinaw at mabagal matuyo, nakalikha si Bellini ng malalim at mayamang mga tinta o bakas ng kulay at detalyadong mga dilim o anino sa larawang nakapinta. Nagkaroon ng malaking epekto sa paaralan ng Benesyanong pagpipinta, partikular na sa kanyang mga mag-aaral na sina [[Giorgione]] at [[Titian]] (kilala rin bilang [[Tiziano Vecellio]] o [[Vecelli]]), ang kanyang marangyang pagkukulay at matatas na atmosperikong mga tanawin.
== Mga sanggunian ==
{{reflist}}
{{BD|1430|1516|Bellini, Giovanni}}
[[Kategorya:Mga pintor]]
[[Kategorya:Mga Italyano]]
{{stub|Talambuhay|Italya|Sining}}
qxvkrsevxm8k85xqr510otc39191kv8
Dolly Parton
0
125132
2221703
2088340
2026-08-25T20:33:40Z
Mananaliksik
2510
dagdag petsa ng kamatayan
2221703
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox musical artist
|name = Dolly Parton
|image = Dolly Parton in Nashville 2.jpg
|caption = Si Parton noong 2005
|background = solo_singer
|birth_name = Dolly Rebecca Parton
|alias = Dolly
|birth_date = {{birth date and age|1946|1|19|}}
|birth_place= [[Sevierville, Tennessee]], [[Estados Unidos|E.U.]]
| death_date = {{death date and age|2026|8|25|1946|1|19|mf=yes}}
| death_place = [[Nashville, Tennessee]], [[Estados Unidos|E.U.]]
|genre = [[Country music|Country]], [[Country Pop]], [[Bluegrass music|Bluegrass]]
|instrument = Tinig, gitara, [[banjo]], [[autoharpa]], piano, tambol, [[appalachian dulcimer|apalakyanong dulsimero]], harmonika, [[pennywhistle|pitong-lata]], [[tagapagrekord]] (rekorder), [[fiddle|biyolin]], gitarang baho, saksopono
|occupation = Mang-aawit na manunulat ng awitin, prodyuser ng rekord, aktres, may-akda, pilantropo, musikera, negosyante
|years_active = 1957–kasalukuyan |label = [[Goldband Records|Goldband]] (1957–59)<br /> Mercury Records (1962–64)<br />[[Monument Records|Monument]] (1965–67)<br /> [[RCA Nashville|RCA]] (1967–86)<br /> [[Columbia Records|CBS]] (1987–95)<br /> [[Rising Tide Records|Rising Tide]] (1995–97)<br /> [[Decca Records|Decca]] (1997–98)<br /> [[Sugar Hill Records (bluegrass)|Sugar Hill]] (1999–2006)<br /> Dolly Records (2007–kasalukuyan)
|associated_acts = [[Reba McEntire]], [[Porter Wagoner]], [[Cat Stevens]], [[Kenny Rogers]], [[Emmylou Harris]], [[Linda Ronstadt]], [[Loretta Lynn]], [[Tammy Wynette]], [[Shania Twain]], [[Juice Newton]], [[Stella Parton]], The Larkins, [[Altan (band)|Altan]], [[Billy Ray Cyrus]], [[Miley Cyrus]], [[Willie Nelson]], [[Alison Krauss]], [[Ricky Van Shelton]], [[Vince Gill]], [[Carrie Underwood]]
|website = [http://www.dollypartonmusic.net/ dollypartonmusic.net]/<br />
}}
Si '''Dolly Rebecca Parton Dean'''<ref>{{Cite web |date=2026-08-25 |title=Dolly Parton, country music icon, dies at 80 |url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/dolly-parton-county-music-icon-dies-80-rcna236277 |access-date=2026-08-25 |website=NBC News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-03-04 |title=Dolly Parton Gave Rare Insight Into Marriage With Husband Carl Dean Months Before His Death |url=https://www.eonline.com/news/1414273/dolly-parton-gave-rare-insight-into-marriage-with-husband-carl-dean-months-before-his-death |access-date=2026-08-25 |website=E! Online}}</ref> (19 Enero 1946<ref>Dolly Parton, isang panayam ni Dale Winton, BBC Radio 2, ika-1900 na oras, Sabado, 27 Agosto 2011</ref> - 25 Agosto 2026) ay isang [[Estados Unidos|Amerikanang]] mang-aawit na nagsusulat ng awit, may-akda, manunugtog ng maraming iba't ibang mga instrumentong pangmusika (isa siyang multi-instrumentalista), aktres, at pilantropo, na higit na nakikilala dahil sa kanyang mga gawain sa musikang ''[[country music|country]]''. Lumitaw siyang bida sa mga pelikulang ''[[9 to 5 (pelikula)|9 to 5]]'', ''[[The Best Little Whorehouse in Texas (pelikula)|The Best Little Whorehouse in Texas]]'', ''[[Steel Magnolias]]'', ''[[Straight Talk]]'', ''[[Unlikely Angel]]'' at ''[[Joyful Noise (pelikula)|Joyful Noise]]''. Isa siya sa pinaka matagumpay na mga artistang panglalawigan o pang-''country'' (pangkabukiran) sa lahat ng kapanahhunan; na may tinatayang 100 milyon sa pagbebenta ng mga album. Isa rin siya sa [[List of best-selling music artists#100 million to 119 million records|pinaka mabentang mga artista sa lahat ng mga panahon]].<ref>{{cite news
| title = Chart Beat Thursday: Ke$ha, Janet, Reba
| work=Billboard
| date = 24 Disyembre 2009
| url = http://www.billboard.com/column/chartbeat/chart-beat-thursday-ke-ha-janet-reba-1004055444.story#/column/chartbeat/chart-beat-thursday-ke-ha-janet-reba-1004055444.story
| accessdate =26 Disyembre 2009 }}</ref> Nakikilala siya bilang "Ang Reyna ng Tugtuging Country".<ref name = "Daily Record">{{Cite news|url=http://www.dailyrecord.co.uk/news/editors-choice/2011/04/17/country-music-legend-dolly-parton-spills-secrets-of-her-incredible-56-year-career-86908-23067894/|title=Country music legend Dolly Parton spills secrets of her incredible 56-year career|work = [[Daily Record (Scotland)|Daily Record]] |author= Sloan, Billy|date=April 17, 2011|accessdate=24 Setyembre 2011}}</ref> Noong 2011, napangalanan siya bilang isa sa ''"100 Hottest Women of All-Time"'' (100 Pinaka Maiinit na mga Babae sa Lahat ng Panahon) ng ''[[Men's Health (magasin)|Men's Health]]''.<ref>{{cite web|title=The 100 Hottest Women of All-Time|url=http://www.menshealth.com/sex-women/hottest-women-all-time|work=[[Men's Health (magasin)|Men's Health]]|accessdate=27 Marso 2012|year=2011}}</ref>
==Diskograpiya==
Mga album na pang-estudyo:
* 1967: ''[[Hello, I'm Dolly]]''
* 1968: ''[[Just Because I'm a Woman (1968 album)|Just Because I'm a Woman]]''
* 1969: ''[[In the Good Old Days (When Times Were Bad)]]''
* 1969: ''[[My Blue Ridge Mountain Boy]]''
* 1970: ''[[The Fairest of Them All (Dolly Parton album)|The Fairest of Them All]]''
* 1971: ''[[Golden Streets of Glory]]''
* 1971: ''[[Joshua (album)|Joshua]]''
* 1971: ''[[Coat of Many Colors]]''
* 1972: ''[[Touch Your Woman]]''
* 1972: ''[[My Favorite Songwriter: Porter Wagoner]]''
* 1973: ''[[My Tennessee Mountain Home]]''
* 1973: ''[[Bubbling Over (album)|Bubbling Over]]''
* 1974: ''[[Jolene (album)|Jolene]]''
* 1974: ''[[Love Is Like a Butterfly]]''
* 1975: ''[[The Bargain Store]]''
* 1975: ''[[Dolly: The Seeker/We Used To]]''
* 1976: ''[[All I Can Do (album)|All I Can Do]]''
* 1977: ''[[New Harvest - First Gathering|New Harvest... First Gathering]]''
* 1977: ''[[Here You Come Again (album)|Here You Come Again]]''
* 1978: ''[[Heartbreaker (Dolly Parton album)|Heartbreaker]]''
* 1979: ''[[Great Balls of Fire (Dolly Parton album)|Great Balls of Fire]]''
* 1980: ''[[Dolly, Dolly, Dolly]]''
* 1980: ''[[9 to 5 and Odd Jobs]]''
* 1982: ''[[Heartbreak Express]]''
* 1983: ''[[Burlap & Satin]]''
* 1984: ''[[The Great Pretender (Dolly Parton album)|The Great Pretender]]''
* 1985: ''[[Real Love (Dolly Parton album)|Real Love]]''
* 1987: ''[[Rainbow (Dolly Parton album)|Rainbow]]''
* 1989: ''[[White Limozeen]]''
* 1991: ''[[Eagle When She Flies]]''
* 1993: ''[[Slow Dancing with the Moon]]''
* 1996: ''[[Something Special (Dolly Parton album)|Something Special]]''
* 1996: ''[[Treasures (Dolly Parton album)|Treasures]]''
* 1998: ''[[Hungry Again]]''
* 1999: ''[[The Grass Is Blue]]''
* 2001: ''[[Little Sparrow]]''
* 2002: ''[[Halos & Horns]]''
* 2003: ''[[For God and Country (Dolly Parton album)|For God and Country]]''
* 2005: ''[[Those Were the Days (Dolly Parton album)|Those Were the Days]]''
* 2008: ''[[Backwoods Barbie]]''
* 2011: ''[[Better Day (Dolly Parton album)|Better Day]]''
==Mga pelikula at mga palabas sa telebisyon==
{| class="wikitable sortable plainrowheaders"
|+ Talaan ng mga pagtatanghal sa pelikula
|-
! scope="col" | Pamagat ng Pelikula
! scope="col" | Taon Inilabas
! scope="col" | Papel na ginampanan
! scope="col" class="unsortable" | Dagdag Kaalaman
! scope="col" class="unsortable" | Kabuuang Kita
|-
! scope="row" | ''[[9 to 5 (film)|9 to 5]]''
| style="text-align:center;"| 1980
| Doralee Rhodes
| Nominated—[[Golden Globe Award for Best Actress – Motion Picture Musical or Comedy]]
| $107,000,000
|-
! scope="row" | ''{{sortname|The|Best Little Whorehouse in Texas|The Best Little Whorehouse in Texas (film)}}''
| style="text-align:center;"| 1982
| Mona Stangley
| Nominated—[[Golden Globe Award for Best Actress – Motion Picture Musical or Comedy]]
| $72,000,000
|-
! scope="row" | ''[[Rhinestone (film)|Rhinestone]]''
| style="text-align:center;"| 1984
| Jake
|
| $32,000,000
|-
! scope="row" | ''[[Steel Magnolias]]''
| style="text-align:center;"| 1989
| Truvy Jones
|
| $98,000,000
|-
! scope="row" | ''[[Straight Talk]]''
| style="text-align:center;"| 1992
| Shirlee Kenyon
|
| $28,000,000
|-
! scope="row" | ''{{sortname|The|Beverly Hillbillies|The Beverly Hillbillies (film)}}''
| style="text-align:center;"| 1993
| Sarili
| cameo appearance
| $113,000,000
|-
! scope="row" | ''Frank McKlusky, C.I.''
| style="text-align:center;"| 2002
| Edith McKlusky
|
| $18,000,000
|-
! scope="row" | ''[[Miss Congeniality 2: Armed and Fabulous]]''
| style="text-align:center;"| 2005
| Sarili
| cameo appearance
| $102,000,000
|-
! scope="row" | ''[[Gnomeo and Juliet]]''
| style="text-align:center;"| 2011
| Dolly Gnome
| voice
| $29,000,000
|-
! scope="row" | ''[[The Year Dolly Parton Was My Mom (Film)|The Year Dolly Parton Was My Mom]]''
| style="text-align:center;"| 2011
| Sarili
| Voice cameo
|
|-
! scope="row" | ''[[Joyful Noise (film)|Joyful Noise]]''
| style="text-align:center;"| 2012
| G.G. Sparrow
|
|
|}
{| class="wikitable sortable plainrowheaders"
|+ Talaan ng mga pagtatanghal sa telebisyon
|-
! scope="col" | Programa
! scope="col" | Taon Inilabas
! scope="col" | Papel na ginampanan
! scope="col" class="unsortable" | Dagdag Kaalaman
! scope="col" class="unsortable" | Pamagat ng Kabanata
|-
! scope="row" | ''Dolly and Carol in Nashville''
| style="text-align:center;"| 1979
| Trudy/Sarili
| Pelikulang Pantelebisyon
|
|-
! scope="row" | ''Lily: Sold Out''
| style="text-align:center;"| 1981
| Sarili
| Pelikulang Pantelebisyon
|
|-
! scope="row" | ''{{sortname|A|Smoky Mountain Christmas}}''
| style="text-align:center;"| 1986
| Lorna Davis
| Pelikulang Pantelebisyon
|
|-
! scope="row" | ''Wild Texas Wind''
| style="text-align:center;"| 1991
| Thiola "Big T" Rayfield
| Pelikulang Pantelebisyon
|
|-
! scope="row" | ''[[Heavens to Betsy (1994 TV series)|Heavens to Betsy]]''
| style="text-align:center;"| 1994
| Betsy Baxter
| Seryeng Pantelebisyon
| Unang kabanata, Hindi sumahimpapawid
|-
! scope="row" | ''Mindin' My Own Business''
| style="text-align:center;"| 1994
| Catering business owner
| Unang kabanata, Hindi sumahimpapawid
|
|-
! scope="row" | ''[[Unlikely Angel]]''
| style="text-align:center;"| 1996
| Ruby Diamond
| Pelikulang pantelebisyon
|
|-
! scope="row" | ''[[The Magic School Bus]]''
| style="text-align:center;"| 1996
| Katrina Eloise 'Murph' Murphy
| Seryeng pantelebisyon
| "The Family Holiday Special"
|-
! scope="row" | ''[[Blue Valley Songbird]]''
| style="text-align:center;"| 1999
| Leanna Taylor
| Pelikulang pantelebisyon
|
|-
! scope="row" | ''[[Reba (TV series)|Reba]]''
| style="text-align:center;"| 2005
| Dolly Majors
| Seryeng Pantelebisyon
| "Reba's Rules of Real Estate"
|-
! scope="row" | ''[[Hannah Montana]]''
| style="text-align:center;"| 2006, 2007, 2010
| [[Aunt Dolly]]
| Seryeng pantelebisyon
| {{ubl|"Good Golly Miss Dolly" (2006)|"I Will Always Loathe You" (2007)|"Kiss It All Goodbye" (2010)}}
|}
{| class="wikitable sortable plainrowheaders"
|+ Talaan ng mga pagtatanghal sa telebisyon bilang isang mang-aawit
|-
! scope="col" | Pamagat
! scope="col" | Taon
! scope="col" | Papel
! scope="col" class="unsortable" | Dagdag Kaalaman
! scope="col" class="unsortable" | Kabanata
|-
! scope="row" | ''{{sortname|The|Porter Wagoner Show}}''
| style="text-align:center;"| 1967–1974
| regular na mang-aawit
|
| All
|-
! scope="row" | ''[[Dolly!]]''
| style="text-align:center;"| 1976–1977
| host at tagapagtanghal
|
| All
|-
! scope="row" | ''[[Cher... Special]]''
| style="text-align:center;"| 1978
| Sarili
| Nominated—[[Primetime Emmy Award for Individual Performance in a Variety or Music Program|Emmy Award for Individual Performance in a Variety or Music Program]]
|
|-
! scope="row" | ''{{sortname|The|Lily Tomlin Special|nolink=1}}''
| style="text-align:center;"| 1981
|
|
|
|-
! scope="row" | ''[[Alvin and the Chipmunks (TV series)|Alvin and the Chipmunks]]''
| style="text-align:center;"| {{sort|1987|1987}}
| Sarili
|
| isang kabanata
|-
! scope="row" | ''[[Dolly (TV series)|Dolly]]''
| style="text-align:center;"| {{sort|1987.5|1987–1988}}
| host
|
| 22 kabanata
|-
! scope="row" | ''Bob Hope's Christmas Special''
| style="text-align:center;"| 1988
| Sarili
|
|
|-
! scope="row" | ''[[Designing Women]]''
| style="text-align:center;"| 1990
| Sarili – The Guardian Movie Star
|
| "The First Day of the Last Decade of the Entire 20th century: Part 1 & 2"
|-
! scope="row" | ''[[Babes]]''
| style="text-align:center;"| 1991
| Sarili
| Cameo appearance
| "Hello Dolly"
|-
! scope="row" | ''[[Big Dreams and Broken Hearts: The Dottie West Story]]''
| style="text-align:center;"| 1995
| Sarili
| Cameo appearance
|
|-
! scope="row" | ''Naomi & Wynonna: Love Can Build a Bridge''
| style="text-align:center;"| 1995
| Sarili
|
|
|-
! scope="row" | ''Get to the Heart: The Barbara Mandrell Story''
| style="text-align:center;"| 1997
| Sarili
| Cameo appearance
|
|-
! scope="row" | ''{{sortname|The|Simpsons}}''
| style="text-align:center;"| 1999
| Sarili
|
| "[[Sunday, Cruddy Sunday]]"
|-
! scope="row" | ''[[Jackie's Back]]''
| style="text-align:center;"| 1999
| Sarili
| Cameo appearance
|
|-
! scope="row" | ''[[Bette (TV series)|Bette]]''
| style="text-align:center;"| 2000
| Sarili
| Cameo appearance
| "Halloween"
|-
! scope="row" | ''[[19 Kids and Counting]]"
| style="text-align:center;"| 2009
| Sarili
| Cameo
| "Duggars Go To Dollywood"
|}
==Mga sanggunian==
{{Reflist|2}}
==Bibliyograpiya==
* {{cite book
| last = Cash | first = Johnny | authorlink = Johnny Cash
| title = Cash; the Autobiography
| url = https://archive.org/details/cashautobiograph0000cash | year = 1998 | isbn = | ref = harv}}
* {{cite book
| last = Nash | first = Alanna
| authorlink = Alanna Nash
| title = Dolly
| url = https://archive.org/details/dolly0000nash | publisher=[[Reed Books]]
| year= 1978 | location = Los Angeles, California | isbn = 0891695230 | ref = harv}}
* {{cite book
| last = Parton | first = Dolly
| title = Dolly: My Life And Other Unfinished Business
| url = https://archive.org/details/dollymylifeother00part_0 | publisher=[[Harper Collins]]
| year = 1994 | isbn = 0060177209 | ref = harv}}
* {{cite book
| last = Whitburn | first = Joel | authorlink = Joel Whitburn
| title = Top Country Songs 1944–2005
| publisher=[[Billboard charts|Billboard]]/[[Record Research|Record Research Inc.]]
| year = 2005 | isbn = 0-89820-165-9 | ref = harv}}
==Mga dagdag na babasahin==
* {{Cite book|last=Miller|first=Stephen|title=Smart Blonde: Dolly Parton|url=https://archive.org/details/smartblondedolly0000mill_j5t1|publisher=[[Omnibus Press]]|year=2008|isbn=978186097607|ref=harv|postscript=<!--None-->}}.
* {{Cite book|last=Nash|first=Alanna|authorlink=Alanna Nash|title=Dolly: The Biography|url=https://archive.org/details/dollybiography0000nash|publisher=[[Cooper Square Press]]|year=2002|isbn=9780815412427|ref=harv|postscript=<!--None-->}}.
* {{Cite book|last=Pasternak|first=Judith Mahoney|title=Dolly Parton|publisher=[[Sterling Publishing]]|year=1998|isbn=9781567995572|ref=harv|postscript=<!--None-->}}.
==Mga kawing panlabas==
{{wikiquote}}
{{commonscat|Dolly Parton}}
* [http://www.dollypartonmusic.net/ dollypartonmusic.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150622025454/http://www.dollypartonmusic.net/ |date=2015-06-22 }}, (opisyal na websayt ng musika)
* [http://www.dollyparton.com/ dollyparton.com], (opisyal na websayt – hindi ganap na nailunsad mula noong 23 Disyembre 2009 at nangangailangan ng [[Adobe Flash]])
* {{imdb name|id=0000573|name=Dolly Parton}}
* {{worldcat id|lccn-n79-128064}}
* [http://www.countrymusichalloffame.com/site/inductees.aspx?cid=150 "Dolly Parton"], pahina ng pagluluklok sa [http://www.countrymusichalloffame.com/ countrymusichalloffame.com], opisyal na websayt ng [[Country Music Hall of Fame and Museum|Bulwagan ng Katanyagan at Museo ng ''Country Music'']]
* [http://www.legacyrecordings.com/Dolly-Parton.aspx "Dolly Parton"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080629033318/http://www.legacyrecordings.com/Dolly-Parton.aspx |date=2008-06-29 }}, talambuhay sa [http://www.legacyrecordings.com/ legacyrecordings.com], opisyal na websayt ng [[Legacy Recordings]]
* [http://countrymusicpride.com/2008/11/dolly-parton-interview/ "Dolly Parton – Interview"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100327143732/http://countrymusicpride.com/2008/11/dolly-parton-interview/ |date=2010-03-27 }}, napaskil noong 18 Nobyembre 2008, sa countrymusicpride.com
* [http://www.charlierose.com/view/interview/10356 "A Conversation with Singer and Actress Dolly Parton"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141221223652/http://www.charlierose.com/view/interview/10356 |date=2014-12-21 }}, isang panayam na nakabidyo noong 5 Hunyo 2009 (nangangailangan ng [[Adobe Flash]]), mula sa [[Charlie Rose (palabas ng talakayan)|''Charlie Rose'']] (palabas ng talakayan), isang programang pantelebisyon ng [[PBS]], sa [http://www.charlierose.com/view/interview/10356 charlierose.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141221223652/http://www.charlierose.com/view/interview/10356 |date=2014-12-21 }}, opisyal na websayt ni Charlie Rose
* [http://www.youtube.com/watch?v=LzNDFflbHsw Nakabidyong panayam kay Dolly Parton] mula sa palabas ng talakayan na '[[Parkinson (seryeng pantelebisyon)|Parkinson]]' sa BBC
* {{cite episode | title = Dolly Parton: The Real Queen Of All Media | url = http://www.cbsnews.com/stories/2009/04/02/60minutes/main4914137_page1.shtml | series = 60 Minutes | airdate = 7 Hunyo 2009 | network = CBS | credits = Reporter: Morley Safer | access-date = 8 Nobiyembre 2011 | archive-date = 17 Mayo 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130517095929/http://www.cbsnews.com/stories/2009/04/02/60minutes/main4914137_page1.shtml | url-status = dead }}
* [http://www.dolly-parton.net/ Dolly-Parton.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111102160022/http://dolly-parton.net/ |date=2011-11-02 }}, (sityo ng tagapagtangkili)
{{BD|1946||Parton, Dolly}}
{{Authority control}}
[[Kategorya:Mga artista mula sa Estados Unidos]]
[[Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Estados Unidos]]
[[Kategorya:Mga kompositor mula sa Estados Unidos]]
[[Kategorya:Mga liriko mula sa Estados Unidos]]
tnx6rrky0hhuzfx74mwbo53ocpweh4d
2221744
2221703
2026-08-26T09:02:30Z
Allyriana000
119761
Dinagdag ang kaniyang Maagang buhay
2221744
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox musical artist
|name = Dolly Parton
|image = Young-Dolly-Parton.jpg
|caption = si Parton noong 1977
|background = solo_singer
|birth_name = Dolly Rebecca Parton
|alias = Dolly
|birth_date = {{birth date and age|1946|1|19|}}
|birth_place= [[Sevierville, Tennessee]], [[Estados Unidos|E.U.]]
| death_date = {{death date and age|2026|8|25|1946|1|19|mf=yes}}
| death_place = [[Nashville, Tennessee]], [[Estados Unidos|E.U.]]
|genre = [[Country music|Country]], [[Country Pop]], [[Bluegrass music|Bluegrass]]
|instrument = Tinig, gitara, [[banjo]], [[autoharpa]], piano, tambol, [[appalachian dulcimer|apalakyanong dulsimero]], harmonika, [[pennywhistle|pitong-lata]], [[tagapagrekord]] (rekorder), [[fiddle|biyolin]], gitarang baho, saksopono
|occupation = Mang-aawit na manunulat ng awitin, prodyuser ng rekord, aktres, may-akda, pilantropo, musikera, negosyante
|years_active = 1957–kasalukuyan |label = [[Goldband Records|Goldband]] (1957–59)<br /> Mercury Records (1962–64)<br />[[Monument Records|Monument]] (1965–67)<br /> [[RCA Nashville|RCA]] (1967–86)<br /> [[Columbia Records|CBS]] (1987–95)<br /> [[Rising Tide Records|Rising Tide]] (1995–97)<br /> [[Decca Records|Decca]] (1997–98)<br /> [[Sugar Hill Records (bluegrass)|Sugar Hill]] (1999–2006)<br /> Dolly Records (2007–kasalukuyan)
|associated_acts = [[Reba McEntire]], [[Porter Wagoner]], [[Cat Stevens]], [[Kenny Rogers]], [[Emmylou Harris]], [[Linda Ronstadt]], [[Loretta Lynn]], [[Tammy Wynette]], [[Shania Twain]], [[Juice Newton]], [[Stella Parton]], The Larkins, [[Altan (band)|Altan]], [[Billy Ray Cyrus]], [[Miley Cyrus]], [[Willie Nelson]], [[Alison Krauss]], [[Ricky Van Shelton]], [[Vince Gill]], [[Carrie Underwood]]
|website = [http://www.dollypartonmusic.net/ dollypartonmusic.net]/<br />
}}
Si '''Dolly Rebecca Parton Dean'''<ref>{{Cite web |date=2026-08-25 |title=Dolly Parton, country music icon, dies at 80 |url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/dolly-parton-county-music-icon-dies-80-rcna236277 |access-date=2026-08-25 |website=NBC News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-03-04 |title=Dolly Parton Gave Rare Insight Into Marriage With Husband Carl Dean Months Before His Death |url=https://www.eonline.com/news/1414273/dolly-parton-gave-rare-insight-into-marriage-with-husband-carl-dean-months-before-his-death |access-date=2026-08-25 |website=E! Online}}</ref> (19 Enero 1946<ref>Dolly Parton, isang panayam ni Dale Winton, BBC Radio 2, ika-1900 na oras, Sabado, 27 Agosto 2011</ref> - 25 Agosto 2026) ay isang [[Estados Unidos|Amerikanang]] mang-aawit na nagsusulat ng awit, may-akda, manunugtog ng maraming iba't ibang mga instrumentong pangmusika (isa siyang multi-instrumentalista), aktres, at pilantropo, na higit na nakikilala dahil sa kanyang mga gawain sa musikang ''[[country music|country]]''. Lumitaw siyang bida sa mga pelikulang ''[[9 to 5 (pelikula)|9 to 5]]'', ''[[The Best Little Whorehouse in Texas (pelikula)|The Best Little Whorehouse in Texas]]'', ''[[Steel Magnolias]]'', ''[[Straight Talk]]'', ''[[Unlikely Angel]]'' at ''[[Joyful Noise (pelikula)|Joyful Noise]]''. Isa siya sa pinaka matagumpay na mga artistang panglalawigan o pang-''country'' (pangkabukiran) sa lahat ng kapanahhunan; na may tinatayang 100 milyon sa pagbebenta ng mga album. Isa rin siya sa [[List of best-selling music artists#100 million to 119 million records|pinaka mabentang mga artista sa lahat ng mga panahon]].<ref>{{cite news
| title = Chart Beat Thursday: Ke$ha, Janet, Reba
| work=Billboard
| date = 24 Disyembre 2009
| url = http://www.billboard.com/column/chartbeat/chart-beat-thursday-ke-ha-janet-reba-1004055444.story#/column/chartbeat/chart-beat-thursday-ke-ha-janet-reba-1004055444.story
| accessdate =26 Disyembre 2009 }}</ref> Nakikilala siya bilang "Ang Reyna ng Tugtuging Country".<ref name = "Daily Record">{{Cite news|url=http://www.dailyrecord.co.uk/news/editors-choice/2011/04/17/country-music-legend-dolly-parton-spills-secrets-of-her-incredible-56-year-career-86908-23067894/|title=Country music legend Dolly Parton spills secrets of her incredible 56-year career|work = [[Daily Record (Scotland)|Daily Record]] |author= Sloan, Billy|date=April 17, 2011|accessdate=24 Setyembre 2011}}</ref> Noong 2011, napangalanan siya bilang isa sa ''"100 Hottest Women of All-Time"'' (100 Pinaka Maiinit na mga Babae sa Lahat ng Panahon) ng ''[[Men's Health (magasin)|Men's Health]]''.<ref>{{cite web|title=The 100 Hottest Women of All-Time|url=http://www.menshealth.com/sex-women/hottest-women-all-time|work=[[Men's Health (magasin)|Men's Health]]|accessdate=27 Marso 2012|year=2011}}</ref>
== Maagang buhay ==
Ipinanganak si Dolly Rebecca Parton noong 19 Enero 1946, sa isang dampang may isang silid sa pampang ng Little Pigeon River sa Pittman Center, Tennessee.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=hRB0DQAAQBAJ |title=Dolly on Dolly: interviews and encounters with Dolly Parton |publisher=Chicago Review Press |year=2017 |isbn=978-1-61373-519-0 |editor-last=Schmidt |editor-first=Randy L. |quote=But if you want to know the names of some hollers and some ridges and some knobs where I lived, I was born at Pittman Center on Pittman Center Road. |access-date= |via=Google Books}}</ref><ref>{{cite magazine |last=Uitti |first=Jacob |date=13 Oktubre 2023 |title=Then & Now: Dolly Parton |url=https://americansongwriter.com/then-now-dolly-parton/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016154443/https://americansongwriter.com/then-now-dolly-parton/ |archive-date=16 Oktubre 2023 |access-date=26 Agosto 2026 |magazine=American Songwriter}}</ref> Siya ang ikaapat sa labindalawang anak nina Avie Lee Caroline (ipinanganak na Owens; 1923–2003) at Robert Lee Parton Sr. (1921–2000).<ref>{{cite news |date=16 Mayo 2011 |title=Upland Chronicles: Dolly Parton: Sevier's hometown celebrity |language=en |work=The Mountain Press |location=Sevierville, Tennessee}}</ref> Ang kaniyang mga kapatid ay sina: Willadeene (ipinanganak 1940), David Wilburn (1942–2024),<ref>{{cite news |title=David W. Parton |language=en |url=https://www.farrarfuneralhome.com/obituaries/david-parton |access-date=26 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260725183631/https://www.farrarfuneralhome.com/obituaries/david-parton |archive-date=25 Hulyo 2026}}</ref> Coy Denver (1943–2026),<ref>{{cite news |title=Coy 'Denver' Parton |language=en |url=https://www.atchleyfuneralhome.com/obituaries/Coy-Denver-Parton?obId=49101464 |access-date=26 Agosto 2026}}</ref> Robert Lee "Bobby" (ipinanganak 1948), Stella Mae (ipinanganak 1949), Cassie Nan (ipinanganak 1951), Randle Huston "Randy" (1953–2021),<ref>{{cite news |last=Dukes |first=Billy |date=21 Enero 2021 |title=Dolly Parton's Brother, Singer Randy Parton, Has Died |language=en |work=Taste of Country |url=https://tasteofcountry.com/dolly-partons-brother-randy-parton-dead-dies/ |access-date=26 Agosto 2026}}</ref> Larry Gerald (1955–1955),<ref>{{cite news |date=7 Hulyo 1955 |title=Parton, Larry Gerald |language=en |page=22 |work=The Knoxville Journal |publisher= |url=https://www.newspapers.com/article/the-knoxville-journal-larry-parton/178934597/ |access-date=26 Agosto 2026 |via=Newspapers.com}}</ref> ang kambal na sina Frieda Estelle (ipinanganak 1957) at Floyd Estel (1957–2018), at Rachel Ann (ipinanganak 1959). Nagmula ang gitnang pangalan ni Parton sa kaniyang lola sa talampakan na si Rebecca (ipinanganak na Dunn) Whitted.<ref>{{Cite web |date=19 Enero 2026 |title=Dolly Parton at 80 … the Queen of Country, and so much more |url=https://www.newsletter.co.uk/news/people/dolly-parton-at-80-the-queen-of-country-and-so-much-more-5476724 |access-date=26 Agosto 2026 |website=Belfast News Letter |language=en}}</ref>
==Diskograpiya==
Mga album na pang-estudyo:
* 1967: ''[[Hello, I'm Dolly]]''
* 1968: ''[[Just Because I'm a Woman (1968 album)|Just Because I'm a Woman]]''
* 1969: ''[[In the Good Old Days (When Times Were Bad)]]''
* 1969: ''[[My Blue Ridge Mountain Boy]]''
* 1970: ''[[The Fairest of Them All (Dolly Parton album)|The Fairest of Them All]]''
* 1971: ''[[Golden Streets of Glory]]''
* 1971: ''[[Joshua (album)|Joshua]]''
* 1971: ''[[Coat of Many Colors]]''
* 1972: ''[[Touch Your Woman]]''
* 1972: ''[[My Favorite Songwriter: Porter Wagoner]]''
* 1973: ''[[My Tennessee Mountain Home]]''
* 1973: ''[[Bubbling Over (album)|Bubbling Over]]''
* 1974: ''[[Jolene (album)|Jolene]]''
* 1974: ''[[Love Is Like a Butterfly]]''
* 1975: ''[[The Bargain Store]]''
* 1975: ''[[Dolly: The Seeker/We Used To]]''
* 1976: ''[[All I Can Do (album)|All I Can Do]]''
* 1977: ''[[New Harvest - First Gathering|New Harvest... First Gathering]]''
* 1977: ''[[Here You Come Again (album)|Here You Come Again]]''
* 1978: ''[[Heartbreaker (Dolly Parton album)|Heartbreaker]]''
* 1979: ''[[Great Balls of Fire (Dolly Parton album)|Great Balls of Fire]]''
* 1980: ''[[Dolly, Dolly, Dolly]]''
* 1980: ''[[9 to 5 and Odd Jobs]]''
* 1982: ''[[Heartbreak Express]]''
* 1983: ''[[Burlap & Satin]]''
* 1984: ''[[The Great Pretender (Dolly Parton album)|The Great Pretender]]''
* 1985: ''[[Real Love (Dolly Parton album)|Real Love]]''
* 1987: ''[[Rainbow (Dolly Parton album)|Rainbow]]''
* 1989: ''[[White Limozeen]]''
* 1991: ''[[Eagle When She Flies]]''
* 1993: ''[[Slow Dancing with the Moon]]''
* 1996: ''[[Something Special (Dolly Parton album)|Something Special]]''
* 1996: ''[[Treasures (Dolly Parton album)|Treasures]]''
* 1998: ''[[Hungry Again]]''
* 1999: ''[[The Grass Is Blue]]''
* 2001: ''[[Little Sparrow]]''
* 2002: ''[[Halos & Horns]]''
* 2003: ''[[For God and Country (Dolly Parton album)|For God and Country]]''
* 2005: ''[[Those Were the Days (Dolly Parton album)|Those Were the Days]]''
* 2008: ''[[Backwoods Barbie]]''
* 2011: ''[[Better Day (Dolly Parton album)|Better Day]]''
==Mga pelikula at mga palabas sa telebisyon==
{| class="wikitable sortable plainrowheaders"
|+ Talaan ng mga pagtatanghal sa pelikula
|-
! scope="col" | Pamagat ng Pelikula
! scope="col" | Taon Inilabas
! scope="col" | Papel na ginampanan
! scope="col" class="unsortable" | Dagdag Kaalaman
! scope="col" class="unsortable" | Kabuuang Kita
|-
! scope="row" | ''[[9 to 5 (film)|9 to 5]]''
| style="text-align:center;"| 1980
| Doralee Rhodes
| Nominated—[[Golden Globe Award for Best Actress – Motion Picture Musical or Comedy]]
| $107,000,000
|-
! scope="row" | ''{{sortname|The|Best Little Whorehouse in Texas|The Best Little Whorehouse in Texas (film)}}''
| style="text-align:center;"| 1982
| Mona Stangley
| Nominated—[[Golden Globe Award for Best Actress – Motion Picture Musical or Comedy]]
| $72,000,000
|-
! scope="row" | ''[[Rhinestone (film)|Rhinestone]]''
| style="text-align:center;"| 1984
| Jake
|
| $32,000,000
|-
! scope="row" | ''[[Steel Magnolias]]''
| style="text-align:center;"| 1989
| Truvy Jones
|
| $98,000,000
|-
! scope="row" | ''[[Straight Talk]]''
| style="text-align:center;"| 1992
| Shirlee Kenyon
|
| $28,000,000
|-
! scope="row" | ''{{sortname|The|Beverly Hillbillies|The Beverly Hillbillies (film)}}''
| style="text-align:center;"| 1993
| Sarili
| cameo appearance
| $113,000,000
|-
! scope="row" | ''Frank McKlusky, C.I.''
| style="text-align:center;"| 2002
| Edith McKlusky
|
| $18,000,000
|-
! scope="row" | ''[[Miss Congeniality 2: Armed and Fabulous]]''
| style="text-align:center;"| 2005
| Sarili
| cameo appearance
| $102,000,000
|-
! scope="row" | ''[[Gnomeo and Juliet]]''
| style="text-align:center;"| 2011
| Dolly Gnome
| voice
| $29,000,000
|-
! scope="row" | ''[[The Year Dolly Parton Was My Mom (Film)|The Year Dolly Parton Was My Mom]]''
| style="text-align:center;"| 2011
| Sarili
| Voice cameo
|
|-
! scope="row" | ''[[Joyful Noise (film)|Joyful Noise]]''
| style="text-align:center;"| 2012
| G.G. Sparrow
|
|
|}
{| class="wikitable sortable plainrowheaders"
|+ Talaan ng mga pagtatanghal sa telebisyon
|-
! scope="col" | Programa
! scope="col" | Taon Inilabas
! scope="col" | Papel na ginampanan
! scope="col" class="unsortable" | Dagdag Kaalaman
! scope="col" class="unsortable" | Pamagat ng Kabanata
|-
! scope="row" | ''Dolly and Carol in Nashville''
| style="text-align:center;"| 1979
| Trudy/Sarili
| Pelikulang Pantelebisyon
|
|-
! scope="row" | ''Lily: Sold Out''
| style="text-align:center;"| 1981
| Sarili
| Pelikulang Pantelebisyon
|
|-
! scope="row" | ''{{sortname|A|Smoky Mountain Christmas}}''
| style="text-align:center;"| 1986
| Lorna Davis
| Pelikulang Pantelebisyon
|
|-
! scope="row" | ''Wild Texas Wind''
| style="text-align:center;"| 1991
| Thiola "Big T" Rayfield
| Pelikulang Pantelebisyon
|
|-
! scope="row" | ''[[Heavens to Betsy (1994 TV series)|Heavens to Betsy]]''
| style="text-align:center;"| 1994
| Betsy Baxter
| Seryeng Pantelebisyon
| Unang kabanata, Hindi sumahimpapawid
|-
! scope="row" | ''Mindin' My Own Business''
| style="text-align:center;"| 1994
| Catering business owner
| Unang kabanata, Hindi sumahimpapawid
|
|-
! scope="row" | ''[[Unlikely Angel]]''
| style="text-align:center;"| 1996
| Ruby Diamond
| Pelikulang pantelebisyon
|
|-
! scope="row" | ''[[The Magic School Bus]]''
| style="text-align:center;"| 1996
| Katrina Eloise 'Murph' Murphy
| Seryeng pantelebisyon
| "The Family Holiday Special"
|-
! scope="row" | ''[[Blue Valley Songbird]]''
| style="text-align:center;"| 1999
| Leanna Taylor
| Pelikulang pantelebisyon
|
|-
! scope="row" | ''[[Reba (TV series)|Reba]]''
| style="text-align:center;"| 2005
| Dolly Majors
| Seryeng Pantelebisyon
| "Reba's Rules of Real Estate"
|-
! scope="row" | ''[[Hannah Montana]]''
| style="text-align:center;"| 2006, 2007, 2010
| [[Aunt Dolly]]
| Seryeng pantelebisyon
| {{ubl|"Good Golly Miss Dolly" (2006)|"I Will Always Loathe You" (2007)|"Kiss It All Goodbye" (2010)}}
|}
{| class="wikitable sortable plainrowheaders"
|+ Talaan ng mga pagtatanghal sa telebisyon bilang isang mang-aawit
|-
! scope="col" | Pamagat
! scope="col" | Taon
! scope="col" | Papel
! scope="col" class="unsortable" | Dagdag Kaalaman
! scope="col" class="unsortable" | Kabanata
|-
! scope="row" | ''{{sortname|The|Porter Wagoner Show}}''
| style="text-align:center;"| 1967–1974
| regular na mang-aawit
|
| All
|-
! scope="row" | ''[[Dolly!]]''
| style="text-align:center;"| 1976–1977
| host at tagapagtanghal
|
| All
|-
! scope="row" | ''[[Cher... Special]]''
| style="text-align:center;"| 1978
| Sarili
| Nominated—[[Primetime Emmy Award for Individual Performance in a Variety or Music Program|Emmy Award for Individual Performance in a Variety or Music Program]]
|
|-
! scope="row" | ''{{sortname|The|Lily Tomlin Special|nolink=1}}''
| style="text-align:center;"| 1981
|
|
|
|-
! scope="row" | ''[[Alvin and the Chipmunks (TV series)|Alvin and the Chipmunks]]''
| style="text-align:center;"| {{sort|1987|1987}}
| Sarili
|
| isang kabanata
|-
! scope="row" | ''[[Dolly (TV series)|Dolly]]''
| style="text-align:center;"| {{sort|1987.5|1987–1988}}
| host
|
| 22 kabanata
|-
! scope="row" | ''Bob Hope's Christmas Special''
| style="text-align:center;"| 1988
| Sarili
|
|
|-
! scope="row" | ''[[Designing Women]]''
| style="text-align:center;"| 1990
| Sarili – The Guardian Movie Star
|
| "The First Day of the Last Decade of the Entire 20th century: Part 1 & 2"
|-
! scope="row" | ''[[Babes]]''
| style="text-align:center;"| 1991
| Sarili
| Cameo appearance
| "Hello Dolly"
|-
! scope="row" | ''[[Big Dreams and Broken Hearts: The Dottie West Story]]''
| style="text-align:center;"| 1995
| Sarili
| Cameo appearance
|
|-
! scope="row" | ''Naomi & Wynonna: Love Can Build a Bridge''
| style="text-align:center;"| 1995
| Sarili
|
|
|-
! scope="row" | ''Get to the Heart: The Barbara Mandrell Story''
| style="text-align:center;"| 1997
| Sarili
| Cameo appearance
|
|-
! scope="row" | ''{{sortname|The|Simpsons}}''
| style="text-align:center;"| 1999
| Sarili
|
| "[[Sunday, Cruddy Sunday]]"
|-
! scope="row" | ''[[Jackie's Back]]''
| style="text-align:center;"| 1999
| Sarili
| Cameo appearance
|
|-
! scope="row" | ''[[Bette (TV series)|Bette]]''
| style="text-align:center;"| 2000
| Sarili
| Cameo appearance
| "Halloween"
|-
! scope="row" | ''[[19 Kids and Counting]]"
| style="text-align:center;"| 2009
| Sarili
| Cameo
| "Duggars Go To Dollywood"
|}
==Mga sanggunian==
{{Reflist|2}}
==Bibliyograpiya==
* {{cite book
| last = Cash | first = Johnny | authorlink = Johnny Cash
| title = Cash; the Autobiography
| url = https://archive.org/details/cashautobiograph0000cash | year = 1998 | isbn = | ref = harv}}
* {{cite book
| last = Nash | first = Alanna
| authorlink = Alanna Nash
| title = Dolly
| url = https://archive.org/details/dolly0000nash | publisher=[[Reed Books]]
| year= 1978 | location = Los Angeles, California | isbn = 0891695230 | ref = harv}}
* {{cite book
| last = Parton | first = Dolly
| title = Dolly: My Life And Other Unfinished Business
| url = https://archive.org/details/dollymylifeother00part_0 | publisher=[[Harper Collins]]
| year = 1994 | isbn = 0060177209 | ref = harv}}
* {{cite book
| last = Whitburn | first = Joel | authorlink = Joel Whitburn
| title = Top Country Songs 1944–2005
| publisher=[[Billboard charts|Billboard]]/[[Record Research|Record Research Inc.]]
| year = 2005 | isbn = 0-89820-165-9 | ref = harv}}
==Mga dagdag na babasahin==
* {{Cite book|last=Miller|first=Stephen|title=Smart Blonde: Dolly Parton|url=https://archive.org/details/smartblondedolly0000mill_j5t1|publisher=[[Omnibus Press]]|year=2008|isbn=978186097607|ref=harv|postscript=<!--None-->}}.
* {{Cite book|last=Nash|first=Alanna|authorlink=Alanna Nash|title=Dolly: The Biography|url=https://archive.org/details/dollybiography0000nash|publisher=[[Cooper Square Press]]|year=2002|isbn=9780815412427|ref=harv|postscript=<!--None-->}}.
* {{Cite book|last=Pasternak|first=Judith Mahoney|title=Dolly Parton|publisher=[[Sterling Publishing]]|year=1998|isbn=9781567995572|ref=harv|postscript=<!--None-->}}.
==Mga kawing panlabas==
{{wikiquote}}
{{commonscat|Dolly Parton}}
* [http://www.dollypartonmusic.net/ dollypartonmusic.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150622025454/http://www.dollypartonmusic.net/ |date=2015-06-22 }}, (opisyal na websayt ng musika)
* [http://www.dollyparton.com/ dollyparton.com], (opisyal na websayt – hindi ganap na nailunsad mula noong 23 Disyembre 2009 at nangangailangan ng [[Adobe Flash]])
* {{imdb name|id=0000573|name=Dolly Parton}}
* {{worldcat id|lccn-n79-128064}}
* [http://www.countrymusichalloffame.com/site/inductees.aspx?cid=150 "Dolly Parton"], pahina ng pagluluklok sa [http://www.countrymusichalloffame.com/ countrymusichalloffame.com], opisyal na websayt ng [[Country Music Hall of Fame and Museum|Bulwagan ng Katanyagan at Museo ng ''Country Music'']]
* [http://www.legacyrecordings.com/Dolly-Parton.aspx "Dolly Parton"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080629033318/http://www.legacyrecordings.com/Dolly-Parton.aspx |date=2008-06-29 }}, talambuhay sa [http://www.legacyrecordings.com/ legacyrecordings.com], opisyal na websayt ng [[Legacy Recordings]]
* [http://countrymusicpride.com/2008/11/dolly-parton-interview/ "Dolly Parton – Interview"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100327143732/http://countrymusicpride.com/2008/11/dolly-parton-interview/ |date=2010-03-27 }}, napaskil noong 18 Nobyembre 2008, sa countrymusicpride.com
* [http://www.charlierose.com/view/interview/10356 "A Conversation with Singer and Actress Dolly Parton"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141221223652/http://www.charlierose.com/view/interview/10356 |date=2014-12-21 }}, isang panayam na nakabidyo noong 5 Hunyo 2009 (nangangailangan ng [[Adobe Flash]]), mula sa [[Charlie Rose (palabas ng talakayan)|''Charlie Rose'']] (palabas ng talakayan), isang programang pantelebisyon ng [[PBS]], sa [http://www.charlierose.com/view/interview/10356 charlierose.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141221223652/http://www.charlierose.com/view/interview/10356 |date=2014-12-21 }}, opisyal na websayt ni Charlie Rose
* [http://www.youtube.com/watch?v=LzNDFflbHsw Nakabidyong panayam kay Dolly Parton] mula sa palabas ng talakayan na '[[Parkinson (seryeng pantelebisyon)|Parkinson]]' sa BBC
* {{cite episode | title = Dolly Parton: The Real Queen Of All Media | url = http://www.cbsnews.com/stories/2009/04/02/60minutes/main4914137_page1.shtml | series = 60 Minutes | airdate = 7 Hunyo 2009 | network = CBS | credits = Reporter: Morley Safer | access-date = 8 Nobiyembre 2011 | archive-date = 17 Mayo 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130517095929/http://www.cbsnews.com/stories/2009/04/02/60minutes/main4914137_page1.shtml | url-status = dead }}
* [http://www.dolly-parton.net/ Dolly-Parton.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111102160022/http://dolly-parton.net/ |date=2011-11-02 }}, (sityo ng tagapagtangkili)
{{BD|1946||Parton, Dolly}}
{{Authority control}}
[[Kategorya:Mga artista mula sa Estados Unidos]]
[[Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Estados Unidos]]
[[Kategorya:Mga kompositor mula sa Estados Unidos]]
[[Kategorya:Mga liriko mula sa Estados Unidos]]
9bpfwy6ymj4vczn5r7sp18czb4x5jgl
Indibiduwalismo
0
168383
2221720
2085652
2026-08-26T03:37:53Z
GinawaSaHapon
102500
Nilipat ni GinawaSaHapon ang pahinang [[Indibidwalismo]] sa [[Indibiduwalismo]] mula sa redirect: Consistency sa indibiduwal
2085652
wikitext
text/x-wiki
Ang '''Indibidwalismo''' ay ang paninindigang [[moral]], [[pilosopiyang pampolitika]], ideyolohiya, o pananaw na panlipunan na nagbibigay-diin sa "ang kahalagahang moral ng [[indibidwal]]".<ref name="britannica.com">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/286303/individualism "Individualism" sa Encyclopedia Britannica Online]</ref> Isinusulong ng mga indibidwalista ang pagsasakatuparan ng mga layunin o mga nais ng isang tao, kaya't ang pinahahalagahan ay ang [[kalayaan]] at pansariling kapakanan<ref name="thefreedictionary.com">[http://www.thefreedictionary.com/individualism "individualism" sa The Free Dictionary]</ref> habang tinututulan ang karamihan sa panlabas na mga panghihimasok sa pansariling mga kainaman, maging ng [[lipunan]], [[mag-anak]] o anumang iba pang pangkat o [[institusyon]].<ref name="thefreedictionary.com"/>
Ginagawa ng indibidwalismo na maging tuon ng pansin nito ang indibidwal<ref name="britannica.com"/> kung kaya't nagsisimula "na may pundamental na premisa o pahayag na ang indibidwal na tao ay may pangunahing kahalagahan sa pagpupunyagi para sa kalayaan." Ang [[Liberalismong klasikal]] (kasama ang [[libertaryanismo]]), [[eksistensiyalismo]] at [[anarkismo]] (natatangi na ang [[anarkismong indibidwalismo]]) at [[obhetismo]] ay mga halimbawa ng mga kilusang ginagamit ang indibidwal na tao bilang isang panggitnang yunit ng pagsusuri.<ref name="ReferenceA">[[L. Susan Brown]]. ''[[The Politics of Individualism: Liberalism, Liberal Feminism, and Anarchism]]''. BLACK ROSE BOOKS LID. 1993</ref>
Ginamit din ito bilang isang termino o katagang nagpapahiwatig ng "kalidad ng pagiging isang [[indibidwal]]; [[indibidwalidad]]"<ref name="thefreedictionary.com"/> kaugnay na pag-ari ng "Isang katangiang pang-indibidwal; isang [[sumpong]] o [[idiosinkrasya]]."<ref name="thefreedictionary.com"/> Kaya't ang indibidwalismo ay may kaugnayan din sa mga kagustuhan at estilo ng pamumuhay na artistiko at [[Bohemiano]] kung saan mayroong tendensiya o pagpaling papunta sa paglikha ng sarili at eksperimentasyon na kabaligtaran ng tradisyon o mga opinyon at ugaling popular ng masa o nakararami,<ref name="thefreedictionary.com"/><ref name="jstor.org">http://www.jstor.org/pss/2570771 Bohemianism: the underworld of Art by George S. Snyderman and William Josephs</ref> at gayundin ng mga posisyon at etikang [[humanista]].<ref>"Ang pangunahing katangiang intelektuwal ng kapanahunan ay ang pagpabalik, sa isang partikular na antas, ng pilosopiyang sekular at makatao ng Gresya at Roma. Isa pang usong humanista na hindi maaaring balewalain ay ang muling pagsilang ng indibidwalismo, na pinaunlad ng Gresya at Roma hanggang sa malaking kaantasan, ngunit pinigilan ng pagbangon ng isang sistemang may pagbibigay ng antas sa loob ng lipunan noong bandang huling panahon ng Imperyong Romano, ng Simbahan at ng peudalismo noong Gitnang mga Kapanahunan.[http://www.historyguide.org/intellect/humanism.html "The history guide: Lectures on Modern European Intellectual History"]</ref><ref>"Ang antroposentrisidad at indibidwalismo... Humanismo at Italyanong sining ay magkahalintulad sa pagbibigay ng mahalagang pagtutuon sa karanasan ng tao, kapwa sa pang-araw-araw na kahalagahan nito at sa positibo at negatibong kasukdulan nito... Ang pagtuon ng sining ng [[Renasimyento]] sa tao, bilang karagdagan, ay hindi lamang isang pangkalahatang pagsusog sa karanasang makamundo. Katulad ng mga humanista, binigyang-diin ng mga Italyanong alagad ng sining ang autonomiya at dangal ng indibidwal." [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/275932/humanism/11824/Anthropocentricity-and-individualism "Humanism" on Encyclopedia Britannica]</ref>
==Mga sanggunian==
{{Reflist}}
[[Kategorya:Indibiduwalismo]]
[[Kategorya:Ideolohiya]]
flglrtfnkjl6zmc5z6jhs9ml2qxop7s
Usapan:Indibiduwalismo
1
168395
2221722
949949
2026-08-26T03:37:53Z
GinawaSaHapon
102500
Inilipat ni GinawaSaHapon ang pahinang [[Usapan:Indibidwalismo]] sa [[Usapan:Indibiduwalismo]]: Consistency sa indibiduwal
949949
wikitext
text/x-wiki
{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan|Disyembre 2|2011}}
6v77udbnj7tdv8gptcc3nlmca146shy
Indibiduwal
0
176276
2221734
2179340
2026-08-26T06:32:42Z
GinawaSaHapon
102500
Inayos. Tapos na.
2221734
wikitext
text/x-wiki
{{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit sa paksa -->
{{About|entidad|konsepto|Indibiduwalismo}}{{Confuse|Sarili}}
'''Indibiduwál''' (sinusulat ding '''indibidwál''') ang tawag sa isang hiwalay na [[entidad]]. Sa karaniwang paggamit sa salitang ito, tumutukoy ito sa isang partikular na [[tao]], bagamat maaari itong gamitin upang tumukoy sa kahit anong entidad na hindi tao. '''Indibiduwalidád''' (o '''indibidwalidád''') ang tawag sa estado o kalidad ng buhay ng isang entidad; [[pagkatao]] ang katumbas nito sa mga tao, na tumutukoy naman sa pagiging natatangi nito mula sa ibang mga tao dahil sa kanyang mga [[mithiin]] sa buhay, mga [[Pangangalaga sa sarili|pangangailangan]], [[layunin]], at [[karapatan]]. Ginagamit din ang konsepto ng indibiduwal sa maraming larangan tulad ng sa [[pilosopiya]], [[batas]], at [[biolohiya]]. Isa ang indibiduwal sa mga pangunahing kailangan upang makagawa ng [[sibilisasyon]], na nakakaapekto sa magiging kultura, [[moralidad]], [[paniniwala]], at iba pang mga aspeto ng [[lipunan]] na kinabibilangan nito.
== Etimolohiya ==
Nagmula ang salitang "indibiduwal" mula sa [[wikang Kastila]] {{Lang|es|individual}}, na may kaugnayan sa [[salitang Ingles]] na may kaparehong pagbaybay ngunit magkaiba ng pagbasa. Parehong may kahulugan ito noong ika-15 siglo bilang "[[Pahati|hindi nahahati]]", na karaniwang tumutukoy sa isang bagay na mabibilang. Kalaunan, nagkaroon ito ng kahulugan na "paghihiwalay" magmula noong ika-17 siglo, bagamat ginagamit pa rin ang orihinal na kahulugan nito sa ilang mga larangan kagaya ng sa [[estadistika]] at [[metapisika]].<ref>{{Cite book |last=Klein |first=Anne C. |url=http://archive.org/details/meetinggreatblis0000klei |title=Meeting the Great Bliss Queen : Buddhists, feminists, and the art of the self |date=1995 |publisher=Beacon Press |others=Internet Archive |isbn=978-0-8070-7306-3 |location=Boston |language=en |trans-title=Pagkita sa Dakilang Reyna ng Ligaya: Mga Budista, pemenista, at ang sining ng sarili}}</ref>
== Kahulugan ==
=== Biolohiya ===
Sa [[biolohiya]], karaniwang tumutukoy ang indibiduwal sa isang [[organismo]], lalo na sa [[pilosopiya ng biolohiya]]. Ginagamit din ang kataga upang tumukoy sa iba pang mga yunit ng [[buhay]] kagaya ng [[hene]] at [[henoma]].<ref name="Wilson">{{Cite journal |last=Wilson |first=R |year=2007 |title=The biological notion of individual |trans-title=Ang biolohikal na nosyon ng indibiduwal |url=http://plato.stanford.edu/entries/biology-individual/ |journal=Stanford Encyclopedia of Philosophy |language=en}}</ref>
=== Pilosopiya ===
Tinitingnan sa empiristang kagaya nina [[Ibn Tufail]] noong ika-12 siglo at ni [[John Locke]] noong ika-17 siglo ang mga indibiduwal bilang mga ''[[tabula rasa]]'' o mga "blangkong tabla" sa simula, na hinuhulma ng edukasyon at karanasan habang lumalaki sila.<ref name="Russell">{{Cite book |last=Russell |first=G. A. |title=The Arabick Interest of the Natural Philosophers in Seventeenth-Century England |date=1994 |publisher=Brill |isbn=90-04-09459-8 |pages=224-262 |language=en |trans-title=Ang Interes ng mga Arabo sa mga Likas na Pilosopo ng Inglatera ng Ikalabinpitong Siglo}}</ref> Samantala, tinitingnan naman ni [[Hegel]] ang kasaysayan bilang ang ebolusyon ng [[isip]] habang sinusubukan nito ang mga konsepto sa pisikal na mundo; mula rito, gumagawa ng sari-sariling pananaw ang mga indibiduwal at napagtatanto na bahagi sila ng isang mas malaking grupo kagaya ng [[pamilya]], [[pamayanan]], o [[partido]].<ref>{{Cite journal |last=Zovko |first=Jure |date=2018-05-12 |title=Hegel's concept of education from the point of view of his idea of 'second nature' |trans-title=Konsepto ni Hegel ng edukasyon mula sa pananaw ng kanyang ideya na 'pangalawang kalikasan' |journal=Educational Philosophy and Theory |language=en |volume=50 |issue=6–7 |pages=652–661 |doi=10.1080/00131857.2017.1374842 |issn=0013-1857 |s2cid=149279317}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Hegel |first1=Georg Wilhelm Friedrich |url=https://www.amazon.com/gp/product/B004EYSWG2/ref=dbs_a_def_rwt_hsch_vapi_taft_p1_i1 |title=Georg Wilhelm Friedrich Hegel: The Science of Logic |date=19 August 2010 |publisher=Cambridge University Press |edition= |language=en |translator=Di Giovanni |translator-first=George |trans-title=Georg Wilhelm Friedrich Hegel: Ang Agham ng Lohika |access-date= |translator-link=George di Giovanni |via=}}</ref> Tinitingnan naman sa [[obhetibismo]] ni [[Ayn Rand]] ang bawat tao bilang malalaya sa isa't isa na may soberanya at nagtataglay ng mga hindi maaalis na karapatan sa kanilang buhay dahil sa pagiging [[Rasyonalismo|rasyonal]] nila.<ref>{{Cite web |title=Individualism |trans-title=Indibiduwalismo |url=https://aynrandlexicon.com/%20#%20site%20base%20urllexicon/individualism.html |access-date=2026-08-26 |website=Ayn Rand Lexicon |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |title=Individual Rights |trans-title=Mga Indibiduwal na Karapatan |url=http://aynrandlexicon.com:80/lexicon/individualrights.html |access-date=2026-08-26 |website=Ayn Rand Lexicon |language=en-us}}</ref>
== Tingnan din ==
* [[Kalayaan]]
* [[Kamalayan]]
* [[Katauhan]]
* [[Pagkakakilanlan]]
* [[Sarili]]
== Sanggunian ==
{{Reflist}}
[[Kategorya:Sarili]]
[[Kategorya:Indibiduwalismo]]
s06jq0n76yxb4vhecgmdxifge17qi3w
2221735
2221734
2026-08-26T06:33:20Z
GinawaSaHapon
102500
2221735
wikitext
text/x-wiki
{{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit sa paksa -->
{{About|entidad|konsepto|Indibiduwalismo}}{{Confuse|Sarili}}
'''Indibiduwál''' (sinusulat ding '''indibidwál''') ang tawag sa isang hiwalay na [[entidad]]. Sa karaniwang paggamit sa salitang ito, tumutukoy ito sa isang partikular na [[tao]], bagamat maaari itong gamitin upang tumukoy sa kahit anong entidad na hindi tao. '''Indibiduwalidád''' (o '''indibidwalidád''') ang tawag sa estado o kalidad ng buhay ng isang entidad; [[pagkatao]] ang katumbas nito sa mga tao, na tumutukoy naman sa pagiging natatangi nito mula sa ibang mga tao dahil sa kanyang mga [[mithiin]] sa buhay, mga [[Pangangalaga sa sarili|pangangailangan]], [[layunin]], at [[karapatan]]. Ginagamit din ang konsepto ng indibiduwal sa maraming larangan tulad ng sa [[pilosopiya]], [[batas]], at [[biolohiya]]. Isa ang indibiduwal sa mga pangunahing kailangan upang makagawa ng [[sibilisasyon]], na nakakaapekto sa magiging kultura, [[moralidad]], [[paniniwala]], at iba pang mga aspeto ng [[lipunan]] na kinabibilangan nito.
== Etimolohiya ==
Nagmula ang salitang "indibiduwal" mula sa [[wikang Kastila]] {{Lang|es|individual}}, na may kaugnayan sa [[salitang Ingles]] na may kaparehong pagbaybay ngunit magkaiba ng pagbasa. Parehong may kahulugan ito noong ika-15 siglo bilang "[[Pahati|hindi nahahati]]", na karaniwang tumutukoy sa isang bagay na mabibilang. Kalaunan, nagkaroon ito ng kahulugan na "paghihiwalay" magmula noong ika-17 siglo, bagamat ginagamit pa rin ang orihinal na kahulugan nito sa ilang mga larangan kagaya ng sa [[estadistika]] at [[metapisika]].<ref>{{Cite book |last=Klein |first=Anne C. |url=http://archive.org/details/meetinggreatblis0000klei |title=Meeting the Great Bliss Queen : Buddhists, feminists, and the art of the self |date=1995 |publisher=Beacon Press |others=Internet Archive |isbn=978-0-8070-7306-3 |location=Boston |language=en |trans-title=Pagkita sa Dakilang Reyna ng Ligaya: Mga Budista, pemenista, at ang sining ng sarili}}</ref>
== Kahulugan ==
=== Biolohiya ===
Sa [[biolohiya]], karaniwang tumutukoy ang indibiduwal sa isang [[organismo]], lalo na sa [[pilosopiya ng biolohiya]]. Ginagamit din ang kataga upang tumukoy sa iba pang mga yunit ng [[buhay]] kagaya ng [[hene]] at [[henoma]].<ref name="Wilson">{{Cite journal |last=Wilson |first=R |year=2007 |title=The biological notion of individual |trans-title=Ang biolohikal na nosyon ng indibiduwal |url=http://plato.stanford.edu/entries/biology-individual/ |journal=Stanford Encyclopedia of Philosophy |language=en}}</ref>
=== Pilosopiya ===
Tinitingnan sa empiristang kagaya nina [[Ibn Tufail]] noong ika-12 siglo at ni [[John Locke]] noong ika-17 siglo ang mga indibiduwal bilang mga ''[[tabula rasa]]'' o mga "blangkong tabla" sa simula, na hinuhulma ng edukasyon at karanasan habang lumalaki sila.<ref name="Russell">{{Cite book |last=Russell |first=G. A. |title=The Arabick Interest of the Natural Philosophers in Seventeenth-Century England |date=1994 |publisher=Brill |isbn=90-04-09459-8 |pages=224-262 |language=en |trans-title=Ang Interes ng mga Arabo sa mga Likas na Pilosopo ng Inglatera ng Ikalabinpitong Siglo}}</ref> Samantala, tinitingnan naman ni [[Hegel]] ang kasaysayan bilang ang ebolusyon ng [[isip]] habang sinusubukan nito ang mga konsepto sa pisikal na mundo; mula rito, gumagawa ng sari-sariling pananaw ang mga indibiduwal at napagtatanto na bahagi sila ng isang mas malaking grupo kagaya ng [[pamilya]], [[pamayanan]], o [[partido]].<ref>{{Cite journal |last=Zovko |first=Jure |date=2018-05-12 |title=Hegel's concept of education from the point of view of his idea of 'second nature' |trans-title=Konsepto ni Hegel ng edukasyon mula sa pananaw ng kanyang ideya na 'pangalawang kalikasan' |journal=Educational Philosophy and Theory |language=en |volume=50 |issue=6–7 |pages=652–661 |doi=10.1080/00131857.2017.1374842 |issn=0013-1857 |s2cid=149279317}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Hegel |first1=Georg Wilhelm Friedrich |url=https://www.amazon.com/gp/product/B004EYSWG2/ref=dbs_a_def_rwt_hsch_vapi_taft_p1_i1 |title=Georg Wilhelm Friedrich Hegel: The Science of Logic |date=19 August 2010 |publisher=Cambridge University Press |edition= |language=en |translator=Di Giovanni |translator-first=George |trans-title=Georg Wilhelm Friedrich Hegel: Ang Agham ng Lohika |access-date= |translator-link=George di Giovanni |via=}}</ref> Tinitingnan naman sa [[obhetibismo]] ni [[Ayn Rand]] ang bawat tao bilang malalaya sa isa't isa na may soberanya at nagtataglay ng mga hindi maaalis na karapatan sa kanilang buhay dahil sa pagiging [[Rasyonalismo|rasyonal]] nila.<ref>{{Cite web |title=Individualism |trans-title=Indibiduwalismo |url=https://aynrandlexicon.com/%20#%20site%20base%20urllexicon/individualism.html |access-date=2026-08-26 |website=Ayn Rand Lexicon |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |title=Individual Rights |trans-title=Mga Indibiduwal na Karapatan |url=http://aynrandlexicon.com:80/lexicon/individualrights.html |access-date=2026-08-26 |website=Ayn Rand Lexicon |language=en-us}}</ref>
== Tingnan din ==
* [[Kalayaan]]
* [[Kamalayan]]
* [[Katauhan]]
* [[Pagkakakilanlan]]
* [[Sarili]]
== Sanggunian ==
{{Reflist}}
[[Kategorya:Sarili]]
[[Kategorya:Indibiduwalismo]]
568baxhaeiocqpsq3joi6fdyghc8cxk
2221736
2221735
2026-08-26T06:34:21Z
GinawaSaHapon
102500
2221736
wikitext
text/x-wiki
{{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit sa paksa -->
{{About|entidad|konsepto|Indibiduwalismo}}{{Confuse|Sarili}}
'''Indibiduwál''' (sinusulat ding '''indibidwál''') ang tawag sa isang hiwalay na [[entidad]]. Sa karaniwang paggamit sa salitang ito, tumutukoy ito sa isang partikular na [[tao]], bagamat maaari itong gamitin upang tumukoy sa kahit anong entidad na hindi tao. '''Indibiduwalidád''' (o '''indibidwalidád''') ang tawag sa estado o kalidad ng buhay ng isang entidad; [[pagkatao]] ang katumbas nito sa mga tao, na tumutukoy naman sa pagiging natatangi nito mula sa ibang mga tao dahil sa kanyang mga [[mithiin]] sa buhay, mga [[Pangangalaga sa sarili|pangangailangan]], [[layunin]], at [[karapatan]]. Ginagamit din ang konsepto ng indibiduwal sa maraming larangan tulad ng sa [[pilosopiya]], [[batas]], at [[biolohiya]]. Isa ang indibiduwal sa mga pangunahing kailangan upang makagawa ng [[sibilisasyon]], na nakakaapekto sa magiging [[kultura]], [[moralidad]], [[paniniwala]], at iba pang mga aspeto ng [[lipunan]] na kinabibilangan nito.
== Etimolohiya ==
Nagmula ang salitang "indibiduwal" mula sa [[wikang Kastila]] {{Lang|es|individual}}, na may kaugnayan sa [[salitang Ingles]] na may kaparehong pagbaybay ngunit magkaiba ng pagbasa. Parehong may kahulugan ito noong ika-15 siglo bilang "[[Pahati|hindi nahahati]]", na karaniwang tumutukoy sa isang bagay na mabibilang. Kalaunan, nagkaroon ito ng kahulugan na "paghihiwalay" magmula noong ika-17 siglo, bagamat ginagamit pa rin ang orihinal na kahulugan nito sa ilang mga larangan kagaya ng sa [[estadistika]] at [[metapisika]].<ref>{{Cite book |last=Klein |first=Anne C. |url=http://archive.org/details/meetinggreatblis0000klei |title=Meeting the Great Bliss Queen : Buddhists, feminists, and the art of the self |date=1995 |publisher=Beacon Press |others=Internet Archive |isbn=978-0-8070-7306-3 |location=Boston |language=en |trans-title=Pagkita sa Dakilang Reyna ng Ligaya: Mga Budista, pemenista, at ang sining ng sarili}}</ref>
== Kahulugan ==
=== Biolohiya ===
Sa [[biolohiya]], karaniwang tumutukoy ang indibiduwal sa isang [[organismo]], lalo na sa [[pilosopiya ng biolohiya]]. Ginagamit din ang kataga upang tumukoy sa iba pang mga yunit ng [[buhay]] kagaya ng [[hene]] at [[henoma]].<ref name="Wilson">{{Cite journal |last=Wilson |first=R |year=2007 |title=The biological notion of individual |trans-title=Ang biolohikal na nosyon ng indibiduwal |url=http://plato.stanford.edu/entries/biology-individual/ |journal=Stanford Encyclopedia of Philosophy |language=en}}</ref>
=== Pilosopiya ===
Tinitingnan sa empiristang kagaya nina [[Ibn Tufail]] noong ika-12 siglo at ni [[John Locke]] noong ika-17 siglo ang mga indibiduwal bilang mga ''[[tabula rasa]]'' o mga "blangkong tabla" sa simula, na hinuhulma ng edukasyon at karanasan habang lumalaki sila.<ref name="Russell">{{Cite book |last=Russell |first=G. A. |title=The Arabick Interest of the Natural Philosophers in Seventeenth-Century England |date=1994 |publisher=Brill |isbn=90-04-09459-8 |pages=224-262 |language=en |trans-title=Ang Interes ng mga Arabo sa mga Likas na Pilosopo ng Inglatera ng Ikalabinpitong Siglo}}</ref> Samantala, tinitingnan naman ni [[Hegel]] ang kasaysayan bilang ang ebolusyon ng [[isip]] habang sinusubukan nito ang mga konsepto sa pisikal na mundo; mula rito, gumagawa ng sari-sariling pananaw ang mga indibiduwal at napagtatanto na bahagi sila ng isang mas malaking grupo kagaya ng [[pamilya]], [[pamayanan]], o [[partido]].<ref>{{Cite journal |last=Zovko |first=Jure |date=2018-05-12 |title=Hegel's concept of education from the point of view of his idea of 'second nature' |trans-title=Konsepto ni Hegel ng edukasyon mula sa pananaw ng kanyang ideya na 'pangalawang kalikasan' |journal=Educational Philosophy and Theory |language=en |volume=50 |issue=6–7 |pages=652–661 |doi=10.1080/00131857.2017.1374842 |issn=0013-1857 |s2cid=149279317}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Hegel |first1=Georg Wilhelm Friedrich |url=https://www.amazon.com/gp/product/B004EYSWG2/ref=dbs_a_def_rwt_hsch_vapi_taft_p1_i1 |title=Georg Wilhelm Friedrich Hegel: The Science of Logic |date=19 August 2010 |publisher=Cambridge University Press |edition= |language=en |translator=Di Giovanni |translator-first=George |trans-title=Georg Wilhelm Friedrich Hegel: Ang Agham ng Lohika |access-date= |translator-link=George di Giovanni |via=}}</ref> Tinitingnan naman sa [[obhetibismo]] ni [[Ayn Rand]] ang bawat tao bilang malalaya sa isa't isa na may soberanya at nagtataglay ng mga hindi maaalis na karapatan sa kanilang buhay dahil sa pagiging [[Rasyonalismo|rasyonal]] nila.<ref>{{Cite web |title=Individualism |trans-title=Indibiduwalismo |url=https://aynrandlexicon.com/%20#%20site%20base%20urllexicon/individualism.html |access-date=2026-08-26 |website=Ayn Rand Lexicon |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |title=Individual Rights |trans-title=Mga Indibiduwal na Karapatan |url=http://aynrandlexicon.com:80/lexicon/individualrights.html |access-date=2026-08-26 |website=Ayn Rand Lexicon |language=en-us}}</ref>
== Tingnan din ==
* [[Kalayaan]]
* [[Kamalayan]]
* [[Katauhan]]
* [[Pagkakakilanlan]]
* [[Sarili]]
== Sanggunian ==
{{Reflist}}
[[Kategorya:Sarili]]
[[Kategorya:Indibiduwalismo]]
ii8p8rlpwalpc8gw3tybagirmbj025x
2221738
2221736
2026-08-26T06:37:12Z
GinawaSaHapon
102500
2221738
wikitext
text/x-wiki
{{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit sa paksa -->
{{About|entidad|konsepto|Indibiduwalismo}}{{Confuse|Sarili}}
'''Indibiduwál''' (sinusulat ding '''indibidwál''') ang tawag sa isang hiwalay na [[entidad]]. Sa karaniwang paggamit sa salitang ito, tumutukoy ito sa isang partikular na [[tao]], bagamat maaari itong gamitin upang tumukoy sa kahit anong entidad na hindi tao. '''Indibiduwalidád''' (o '''indibidwalidád''') ang tawag sa estado o kalidad ng buhay ng isang entidad; [[pagkatao]] ang katumbas nito sa mga tao, na tumutukoy naman sa pagiging natatangi nito mula sa ibang mga tao dahil sa kanyang mga [[mithiin]] sa buhay, mga [[Pangangalaga sa sarili|pangangailangan]], [[layunin]], at [[karapatan]]. Ginagamit din ang konsepto ng indibiduwal sa maraming larangan tulad ng sa [[pilosopiya]], [[batas]], at [[biolohiya]]. Isa ang indibiduwal sa mga pangunahing kailangan upang makagawa ng [[sibilisasyon]], na nakakaapekto sa magiging [[kultura]], [[moralidad]], [[paniniwala]], at iba pang mga aspeto ng [[lipunan]] na kinabibilangan nito.
== Etimolohiya ==
Nagmula ang salitang "indibiduwal" mula sa [[wikang Kastila]] {{Lang|es|individual}}, na may kaugnayan sa [[salitang Ingles]] na may kaparehong pagbaybay ngunit magkaiba ng pagbasa. Parehong may kahulugan ito noong ika-15 siglo bilang "[[Pahati|hindi nahahati]]", na karaniwang tumutukoy sa isang bagay na mabibilang. Kalaunan, nagkaroon ito ng kahulugan na "paghihiwalay" magmula noong ika-17 siglo, bagamat ginagamit pa rin ang orihinal na kahulugan nito sa ilang mga larangan kagaya ng sa [[estadistika]] at [[metapisika]].<ref>{{Cite book |last=Klein |first=Anne C. |url=http://archive.org/details/meetinggreatblis0000klei |title=Meeting the Great Bliss Queen : Buddhists, feminists, and the art of the self |date=1995 |publisher=Beacon Press |others=Internet Archive |isbn=978-0-8070-7306-3 |location=Boston |language=en |trans-title=Pagkita sa Dakilang Reyna ng Ligaya: Mga Budista, pemenista, at ang sining ng sarili}}</ref>
== Kahulugan ==
=== Biolohiya ===
Sa [[biolohiya]], karaniwang tumutukoy ang indibiduwal sa isang [[organismo]], lalo na sa [[pilosopiya ng biolohiya]]. Ginagamit din ang kataga upang tumukoy sa iba pang mga yunit ng [[buhay]] kagaya ng [[hene]] at [[henoma]].<ref name="Wilson">{{Cite journal |last=Wilson |first=R |year=2007 |title=The biological notion of individual |trans-title=Ang biolohikal na nosyon ng indibiduwal |url=http://plato.stanford.edu/entries/biology-individual/ |journal=Stanford Encyclopedia of Philosophy |language=en}}</ref>
=== Pilosopiya ===
Tinitingnan sa [[Empirismo|empiristang]] kagaya nina [[Ibn Tufail]] noong ika-12 siglo at ni [[John Locke]] noong ika-17 siglo ang mga indibiduwal bilang mga ''[[tabula rasa]]'' o mga "blangkong tabla" sa simula, na hinuhulma ng edukasyon at karanasan habang lumalaki sila.<ref name="Russell">{{Cite book |last=Russell |first=G. A. |title=The Arabick Interest of the Natural Philosophers in Seventeenth-Century England |date=1994 |publisher=Brill |isbn=90-04-09459-8 |pages=224-262 |language=en |trans-title=Ang Interes ng mga Arabo sa mga Likas na Pilosopo ng Inglatera ng Ikalabinpitong Siglo}}</ref> Samantala, tinitingnan naman ni [[Hegel]] ang kasaysayan bilang ang ebolusyon ng [[isip]] habang sinusubukan nito ang mga konsepto sa pisikal na mundo; mula rito, gumagawa ng sari-sariling pananaw ang mga indibiduwal at napagtatanto na bahagi sila ng isang mas malaking grupo kagaya ng [[pamilya]], [[pamayanan]], o [[partido]].<ref>{{Cite journal |last=Zovko |first=Jure |date=2018-05-12 |title=Hegel's concept of education from the point of view of his idea of 'second nature' |trans-title=Konsepto ni Hegel ng edukasyon mula sa pananaw ng kanyang ideya na 'pangalawang kalikasan' |journal=Educational Philosophy and Theory |language=en |volume=50 |issue=6–7 |pages=652–661 |doi=10.1080/00131857.2017.1374842 |issn=0013-1857 |s2cid=149279317}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Hegel |first1=Georg Wilhelm Friedrich |url=https://www.amazon.com/gp/product/B004EYSWG2/ref=dbs_a_def_rwt_hsch_vapi_taft_p1_i1 |title=Georg Wilhelm Friedrich Hegel: The Science of Logic |date=19 August 2010 |publisher=Cambridge University Press |edition= |language=en |translator=Di Giovanni |translator-first=George |trans-title=Georg Wilhelm Friedrich Hegel: Ang Agham ng Lohika |access-date= |translator-link=George di Giovanni |via=}}</ref> Tinitingnan naman sa [[obhetibismo]] ni [[Ayn Rand]] ang bawat tao bilang malalaya sa isa't isa na may soberanya at nagtataglay ng mga hindi maaalis na karapatan sa kanilang buhay dahil sa pagiging [[Rasyonalismo|rasyonal]] nila.<ref>{{Cite web |title=Individualism |trans-title=Indibiduwalismo |url=https://aynrandlexicon.com/%20#%20site%20base%20urllexicon/individualism.html |access-date=2026-08-26 |website=Ayn Rand Lexicon |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |title=Individual Rights |trans-title=Mga Indibiduwal na Karapatan |url=http://aynrandlexicon.com:80/lexicon/individualrights.html |access-date=2026-08-26 |website=Ayn Rand Lexicon |language=en-us}}</ref>
== Tingnan din ==
* [[Kalayaan]]
* [[Kamalayan]]
* [[Katauhan]]
* [[Pagkakakilanlan]]
* [[Sarili]]
== Sanggunian ==
{{Reflist}}
[[Kategorya:Sarili]]
[[Kategorya:Indibiduwalismo]]
c3clbx4ct3f5bvgw3pxxpe6du03g5px
2221739
2221738
2026-08-26T06:37:26Z
GinawaSaHapon
102500
2221739
wikitext
text/x-wiki
{{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit sa paksa -->
{{About|entidad|konsepto|Indibiduwalismo}}{{Confuse|Sarili}}
'''Indibiduwál''' (sinusulat ding '''indibidwál''') ang tawag sa isang hiwalay na [[entidad]]. Sa karaniwang paggamit sa salitang ito, tumutukoy ito sa isang partikular na [[tao]], bagamat maaari itong gamitin upang tumukoy sa kahit anong entidad na hindi tao. '''Indibiduwalidád''' (o '''indibidwalidád''') ang tawag sa estado o kalidad ng buhay ng isang entidad; [[pagkatao]] ang katumbas nito sa mga tao, na tumutukoy naman sa pagiging natatangi nito mula sa ibang mga tao dahil sa kanyang mga [[mithiin]] sa buhay, mga [[Pangangalaga sa sarili|pangangailangan]], [[layunin]], at [[karapatan]]. Ginagamit din ang konsepto ng indibiduwal sa maraming larangan tulad ng sa [[pilosopiya]], [[batas]], at [[biolohiya]]. Isa ang indibiduwal sa mga pangunahing kailangan upang makagawa ng [[sibilisasyon]], na nakakaapekto sa magiging [[kultura]], [[moralidad]], [[paniniwala]], at iba pang mga aspeto ng [[lipunan]] na kinabibilangan nito.
== Etimolohiya ==
Nagmula ang salitang "indibiduwal" mula sa [[wikang Kastila]] {{Lang|es|individual}}, na may kaugnayan sa [[salitang Ingles]] na may kaparehong pagbaybay ngunit magkaiba ng pagbasa. Parehong may kahulugan ito noong ika-15 siglo bilang "[[Pahati|hindi nahahati]]", na karaniwang tumutukoy sa isang bagay na mabibilang. Kalaunan, nagkaroon ito ng kahulugan na "paghihiwalay" magmula noong ika-17 siglo, bagamat ginagamit pa rin ang orihinal na kahulugan nito sa ilang mga larangan kagaya ng sa [[estadistika]] at [[metapisika]].<ref>{{Cite book |last=Klein |first=Anne C. |url=http://archive.org/details/meetinggreatblis0000klei |title=Meeting the Great Bliss Queen : Buddhists, feminists, and the art of the self |date=1995 |publisher=Beacon Press |others=Internet Archive |isbn=978-0-8070-7306-3 |location=Boston |language=en |trans-title=Pagkita sa Dakilang Reyna ng Ligaya: Mga Budista, pemenista, at ang sining ng sarili}}</ref>
== Kahulugan ==
=== Biolohiya ===
Sa [[biolohiya]], karaniwang tumutukoy ang indibiduwal sa isang [[organismo]], lalo na sa [[pilosopiya ng biolohiya]]. Ginagamit din ang kataga upang tumukoy sa iba pang mga yunit ng [[buhay]] kagaya ng [[hene]] at [[henoma]].<ref name="Wilson">{{Cite journal |last=Wilson |first=R |year=2007 |title=The biological notion of individual |trans-title=Ang biolohikal na nosyon ng indibiduwal |url=http://plato.stanford.edu/entries/biology-individual/ |journal=Stanford Encyclopedia of Philosophy |language=en}}</ref>
=== Pilosopiya ===
Tinitingnan ng mga [[Empirismo|empiristang]] kagaya nina [[Ibn Tufail]] noong ika-12 siglo at ni [[John Locke]] noong ika-17 siglo ang mga indibiduwal bilang mga ''[[tabula rasa]]'' o mga "blangkong tabla" sa simula, na hinuhulma ng edukasyon at karanasan habang lumalaki sila.<ref name="Russell">{{Cite book |last=Russell |first=G. A. |title=The Arabick Interest of the Natural Philosophers in Seventeenth-Century England |date=1994 |publisher=Brill |isbn=90-04-09459-8 |pages=224-262 |language=en |trans-title=Ang Interes ng mga Arabo sa mga Likas na Pilosopo ng Inglatera ng Ikalabinpitong Siglo}}</ref> Samantala, tinitingnan naman ni [[Hegel]] ang kasaysayan bilang ang ebolusyon ng [[isip]] habang sinusubukan nito ang mga konsepto sa pisikal na mundo; mula rito, gumagawa ng sari-sariling pananaw ang mga indibiduwal at napagtatanto na bahagi sila ng isang mas malaking grupo kagaya ng [[pamilya]], [[pamayanan]], o [[partido]].<ref>{{Cite journal |last=Zovko |first=Jure |date=2018-05-12 |title=Hegel's concept of education from the point of view of his idea of 'second nature' |trans-title=Konsepto ni Hegel ng edukasyon mula sa pananaw ng kanyang ideya na 'pangalawang kalikasan' |journal=Educational Philosophy and Theory |language=en |volume=50 |issue=6–7 |pages=652–661 |doi=10.1080/00131857.2017.1374842 |issn=0013-1857 |s2cid=149279317}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Hegel |first1=Georg Wilhelm Friedrich |url=https://www.amazon.com/gp/product/B004EYSWG2/ref=dbs_a_def_rwt_hsch_vapi_taft_p1_i1 |title=Georg Wilhelm Friedrich Hegel: The Science of Logic |date=19 August 2010 |publisher=Cambridge University Press |edition= |language=en |translator=Di Giovanni |translator-first=George |trans-title=Georg Wilhelm Friedrich Hegel: Ang Agham ng Lohika |access-date= |translator-link=George di Giovanni |via=}}</ref> Tinitingnan naman sa [[obhetibismo]] ni [[Ayn Rand]] ang bawat tao bilang malalaya sa isa't isa na may soberanya at nagtataglay ng mga hindi maaalis na karapatan sa kanilang buhay dahil sa pagiging [[Rasyonalismo|rasyonal]] nila.<ref>{{Cite web |title=Individualism |trans-title=Indibiduwalismo |url=https://aynrandlexicon.com/%20#%20site%20base%20urllexicon/individualism.html |access-date=2026-08-26 |website=Ayn Rand Lexicon |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |title=Individual Rights |trans-title=Mga Indibiduwal na Karapatan |url=http://aynrandlexicon.com:80/lexicon/individualrights.html |access-date=2026-08-26 |website=Ayn Rand Lexicon |language=en-us}}</ref>
== Tingnan din ==
* [[Kalayaan]]
* [[Kamalayan]]
* [[Katauhan]]
* [[Pagkakakilanlan]]
* [[Sarili]]
== Sanggunian ==
{{Reflist}}
[[Kategorya:Sarili]]
[[Kategorya:Indibiduwalismo]]
44zj5p2ef8y9ah0gxylp0lri9cgnp2j
Kim Il-sung
0
232869
2221674
2221564
2026-08-25T12:53:12Z
Jojit fb
38
/* Talababa */
2221674
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix = Dakilang Mariskal ng Republika<br>Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name = Kim Il-sung
| native_name = {{nobold|김일성}}
| image = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption = Si Kim noong dekada 1950.
| office1 = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]<br>Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1 = (Komite Sentral)<br />12 Oktubre 1966
| term_end1 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1 = Kalihim
| 1namedata1 = Choe Yong-gon<br>Kim Il<br>Pak Kum-chol<br>Ri Hyo-son<br>Kim Kwang-hyop<br>Sok San<br>Ho Pong-hak<br>Kim Yong-ju<br>Pak Yong-guk<br>Kim To-man<br>Ri Kuk-jin<br>Kim Jung-rin<br>Yang Hyong-sop<br>O Jin-u<br>Kim Tong-gyu<br>Han Ik-su<br>Hyon Mu-gwang<br>Kim Jong-il<br>Hwang Jang-yop<br>Kim Yong-nam<br>Kim Hwan<br>Yon Hyong-muk<br>Yun Ki-bok<br>Hong Si-hak
| successor1 = [[Kim Jong-il]]
| office2 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]<br>Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2 = 28 Disyembre 1972
| term_end2 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2 = Premiyer
| 1namedata2 = Kim Il<br>Pak Song-chol<br>Ri Jong-ok<br>Kang Song-san<br>Ri Kun-mo<br>Yon Hyong-muk<br>Kang Song-san
| 2blankname2 = Pangalawang Pangulo
| 2namedata2 = Choe Yong-gon<br />Kang Ryang-uk<br />Kim Tong-kyu<br />Kim Il<br />Pak Song-chol<br />Rim Chun-chu<br />Ri Jong-ok<br />Kim Pyong-sik
| office3 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]<br>Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3 = (Gabinete)<br />9 Setyembre 1948
| term_end3 = 28 Disyembre 1972
| successor3 = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3 = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3 = [[Kim Il]]
| 2blankname3 = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3 = Pak Hon-yong<br />Hong Myong-hui<br />Kim Chaek<br />Kim Il<br />Jong Il-ryong<br />Nam Il<br />Pak Ui-wan<br />Jong Jun-thaek<br />Kim Kwang-hyop<br />Kim Chang-man<br />Ri Jong-ok<br />Ri Ju-yon<br />Pak Song-chol<br />Choe Yong-jin
| birth_name = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)<br />{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater = Akademyang Militar ng Whasung<br />Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse = Kim Jong-suk (1941-49)<br />Kim Song-ae (1952-94)
| children = [[Kim Jong-il]]<br />Kim Man-il<br />Kim Kyong-hui<br />Kim Kyong-jin<br />Kim Pyong-il<br />Kim Yong-il
| parents = Kim Hyong-jik (ama)<br/>Kang Pan-sok (ina)
| allegiance = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]<br>{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]<br>{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]<br>''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})<br>Dakilang Mariskal
| commands = Kataas-taasang Komandante
| unit = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo<br>[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]<br>[[Digmaang Koreano]]<br>[[Digmaang Malamig]]
| signature = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes =
<center style="background-color:#FCF;">'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''</center>
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''<br/>([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
<center>{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}</center>
}}
</center>
}}
Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.
Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.
Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].
Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang "Dakilang Pinuno", na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang "Araw ng Araw". Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].
==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang "Kim Il-sung".]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang "Kim Il-sung" ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.<ref name="Becker 2005">{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}</ref>{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.<ref>{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}</ref> Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng "pangalawang" Kim sa kanyang mga talaarawan.<ref name="Lankov 2002">{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}</ref> Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.<ref name="Cumings 2005">{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton & Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}</ref>{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.<ref>{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}</ref>{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912. Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].<ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |url-status=dead |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}</ref>
Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.<ref>https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739</ref>
Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, "mataas" si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang "laging pinuno sa [[futbol]]" at "isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot".<ref>{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}</ref>
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na "masigasig" at "naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase".<ref>{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}</ref>
Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].<ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref>
[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa "handulong ng mga Hapones". Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.<ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&lpg=PA24&ots=YiKIyIWckn&dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}</ref><ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)</ref>
Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.<ref>Kim Il-Sung, "On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism" on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref>
[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang "Kim Maging ang [[Araw]]". Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: "Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay "Isang Bituin". Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin."<ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}</ref>
Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang "Dibisyon ni Kim Il-sung". Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang "[[Tigre]]". Ipinadala ng mga Hapones ang "Yunit Maeda" upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone | first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&pg=PA270 | page=270|language=en}}</ref>
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay "nilikha mula sa sero". Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay "ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga," kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.<ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history | South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}</ref><ref>Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).</ref>
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]
Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na "Dakilang Pinuno". Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.<ref>{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&pg=PA13 | page=13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref name="Suh1988">{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&q=kim+il+sung+health+care&pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}</ref>
[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref><ref>Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)</ref>
[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref>
[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang "manghaharang na taksil na si Syngman Rhee". Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}<ref>{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}
[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]] sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.<ref>{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}<ref>
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
</ref><ref>
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
</ref>
[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]] noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}<ref>{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=September 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh}}</ref><ref name=mossman>{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 June 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51}}</ref><ref name=sandler>{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]}}</ref>
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.<ref>David Halberstam. Halberstam, David (25 September 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Kindle Edition.</ref><ref>Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story.</ref><ref>Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=12 October 2013 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166.</ref>
[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].<ref>{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}</ref>
Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.<ref>{{cite web
|url = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|title = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
|publisher = [[Seoul National University Hospital]]
|date = 4 June 2010
|access-date = 19 July 2012
|url-status = dead
|archive-url = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|archive-date = 20 January 2013
|df = dmy-all
}}</ref><ref>{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=[[United States Institute of Peace]] |access-date=23 December 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 June 2015 }}</ref><ref>cf. the Truth and Reconciliation Commission's preliminary March 2009 report: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 March 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=[[Truth and Reconciliation Commission (South Korea)]]|date=March 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.}}</ref><ref>{{cite news
|url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
|title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
|newspaper=The San Diego Union Tribune
|date=10 July 2010
|access-date=11 June 2019
|quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
}}</ref>
===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at Mga Sumunod na Taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.<ref>{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=[[W. W. Norton & Company]]|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings}}</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration}}</ref>
[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong "[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]" na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan. <ref>Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}}</ref><ref>Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf "Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=24 February 2015 }}, ''Asia Program Special Report'', September 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars.</ref><ref>Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978.</ref><ref>{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014}}</ref>
[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.<ref>{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 March 2014}}</ref>
[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.<ref>Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.</ref><ref>{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}</ref>
[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang [[songbun]] kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: "ubod,” "mabuway", o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.<ref>[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref>
Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.<ref name="Kim-IlSungLegacy">[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref><ref>''[[Black Book of Communism]]'', pg. 564.</ref><ref>[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=7 June 2013}}. [[Freedom House]], 2012.</ref><ref>[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by [[Rudolph Rummel]].</ref>
===Mga Huling Taon ng Pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu & Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]
Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.<ref>{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 August 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times}}</ref><ref>Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195.</ref><ref>Howard W. French, [https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630230338/http://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |date=30 June 2017 }}, ''The New York Times'' (17 March 1997).</ref>
[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng "mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]" na ang "ideolohiya na gumagabay sa [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]] at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay [[rebisyunista]]”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na "sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na "ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig" at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.<ref>{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 October 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 September 2009 |website = CEU.hu }}</ref><ref>Enver Hoxha, ''"[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]"'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania," Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549.</ref>
[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng [[Hukbong Bayan ng Vietnam]] ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang [[USS Pueblo]] ay bahagi ng kampanyang ito.<ref>{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=May 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 May 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 November 2012 }}</ref>
[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong [[paniktik]] sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa [[Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano]], ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.<ref>[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref>
{{multiple image
| align = left
| direction = horizontal
| caption_align = center
| width1 = 130
| image1 = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
| width2 = 120
| image2 = Kim Jong-il Portrait.jpg
| footer = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng [[O Chin-u]], isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa [[Ika-anim na Kongreso ng Partido]] ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.<ref>{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 February 2017 }}.</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 March 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 March 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 November 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York }}</ref>
[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.<ref>{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 March 2016}}</ref>
[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si [[Juan Reynaldo Sanchez]], isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at [[tagapagbalita]] sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.<ref>Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', [[Penguin Press]] (2014) p. 234.</ref><ref>{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2}}</ref>
Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa [[Yongbyon]]. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng [[Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko]] nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].<ref>{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 September 2018| publisher=A&E Television Networks| access-date=3 July 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy | Arms Control Association|archive-date=22 April 2012|website=www.armscontrol.org}}</ref>
==Kamatayan at Pang-estadong Libing==
===Mga Detalye ng Pagkamatay at Pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa [[Hyangsan]] dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa [[Koreanong Telebisyong Sentral]] sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si [[Chon Hyong-kyu]] noong Hulyo 9, 1994.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 July 1994}}</ref><ref>[[Barbara Demick|Demick, Barbara]]: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE</ref>
Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong [[mosoliem]] sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c ''Scenes of lamentation after Kim Il-sung’s death'']</ref><ref>{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 July 1997 | access-date = 9 May 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead }}</ref>
===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa [[marmol]] na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] na ang mga Hilagang Koreano ay "matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il". Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang "ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung". Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang "tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa".<ref>The Independent, 11 July 1994, Monday, "The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea"</ref><ref>"South Korea assumes "for now" that Kim Il-sung died of natural causes", South Korean news agency, Seoul, in English, 11 July 1994, Monday</ref>
====Mga Pandaigdigang Reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay "magpapatuloy kung naaangkop". Sinabi ni Clinton: "Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan."<ref>{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 July 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 }}</ref>
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si [[Viktor Chernomyrdin]].<ref>Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, "The Evolution of Russian-Korea Relations", Asian Survey, vol. 34, no. 9 (1994).</ref>
===Serbisyong Punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si [[O Jin-u]] at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing<ref>{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 July 1994}}</ref>:
{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:
{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.
Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.
Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.
Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.
Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}
- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita
Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.<ref>''The Straits Times'' (Singapore) "Kim Il Sung dies of heart attack", 10 July 1994</ref><ref>{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316}}</ref>
===Komite ng Libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina<ref>{{Cite web |title=Kim Il Sung |publisher=The Gale Group Inc. |year=2004 |access-date=7 February 2019 |url=https://www.encyclopedia.com/people/history/korean-history-biographies/kim-il-sung*1G23410800083 |work=Cold War Reference Library |via=Encyclopedia.com }}{{Dead link|date=November 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 July 1994 |archive-date=18 August 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 }} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}</ref>:
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}
==Kulto ng Pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=December 23, 2011 |access-date=January 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=March 14, 2012 }}</ref><ref>{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |access-date=January 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |archive-date=June 27, 2014 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1}}</ref><ref>{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720}}</ref>
[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]])]]
Ayon kay [[Hwang Jang-yop]], ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng "Dakilang Pinuno". Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan" at "ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim".<ref>{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=January 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=January 4, 2013 }}</ref>
Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng "Araw", "Dakilang Tagapangulo", "Makalangit na Pinuno" at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng "Dalawahang Bayaning Gintong Medalya". Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].
<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton & Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=April 3, 2012 |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=February 1, 2014 }}</ref><ref>{{harvnb|Suh|1988|p=320}}</ref>
[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang [[Pistang Arirang]]]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang "mga salita ng tagubilin" mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all }}</ref>
[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng "biyaya ng Tagapangulo". Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si [[Kang Chol-hwan]], isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: "Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?"<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}</ref><ref>{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=January 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=November 5, 2012 }}</ref><ref>Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}.</ref>
[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na [[Kasama sa Siglo]], sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: "Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito."<ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.</ref></blockquote>
[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: "Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya."<ref>{{harvnb|Suh|1988|p=316}}</ref>
[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na ""Araw ng Araw" noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.<ref>{{Cite book| chapter = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}</ref><ref>{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}</ref>
Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, "Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan." Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].<ref>{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}</ref>
Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang "Walang Hangganang Pangulo". Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.<ref>{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Martin|2006|p=508}}</ref><ref>[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}</ref>
Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).<ref>{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}</ref><ref>{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}</ref><ref>{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}</ref><ref>{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}</ref>
Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' ("walang hangganang buhay") ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong "Walang Hangganang Pinuno".<ref>{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}</ref><ref>{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}</ref><ref name="Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)">{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}</ref>
==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]
Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.<ref>None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.</ref><ref>{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}</ref>
Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. <ref>https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/</ref><ref>http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home | NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic | NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}</ref>
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang "Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung" o "Pinuno". Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: "Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea" or "Dakilang Pinunong Kasamang <big>Kim Il-sung</big> ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea".<ref>{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820}}</ref>
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |공화국의 영원한 주석
| align="center" |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align="center" | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 대원수
| align="center" |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align="center" | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan="3" |Partido
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align="center" |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan="3" |Estado
|-
| align="center" |내각 총리
| align="center" |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국의 주석
| align="center" |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan="3" |Hukbo
|-
| align="center" |조선인민군 최고사령관
| align="center" |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align="center" |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class="wikitable"
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |수령님
| align="center" |''Suryŏngnim''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |경애하는 수령님
| align="center" |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align="center" |Iginagalang na Pinuno
|-
| align="center" |어버이 수령님
| align="center" |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align="center" |Makaamang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령님
| align="center" |''Widaehan Suryŏngnim''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령
| align="center" |''Widaehan Suryŏng''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |수령
| align="center" |''Suryŏng''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |민족의 태양
| align="center" |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Bansa
|-
| align="center" |주석님
| align="center" |''Ch'usŏngnim''
| align="center" |Pangulo
|-
| align="center" |20세기의 태양
| align="center" |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align="center" |주체조선의 영원한 수령
| align="center" |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align="center" |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926. Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging "napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat" at ang ''Kinolektang mga Gawa'' "na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan". Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.
Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang "titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya". Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
|-
! colspan=2 width="450px" | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden "Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan" (postumong iginawad)
|}
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
* {{Cite book|last=Kampen |first=Thomas |date=2006 |title=Zhou Enlai: A Political Life . By BARBARA BARNOUIN and YU CHANGGEN [Hong Kong: Chinese University Press, 2006. vi + 397 pp. $25.00. ISBN 962-996-280-2.] |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0305741006320632/type/journal_article |journal=The China Quarterly |language=en |volume=188 |pages=1139–1140 |doi=10.1017/S0305741006320632|language=en |issn=0674021959}}
29mul5k94sgohkdxne98g9gnqx5ehbt
2221675
2221674
2026-08-25T12:55:06Z
Jojit fb
38
/* Talababa */
2221675
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix = Dakilang Mariskal ng Republika<br>Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name = Kim Il-sung
| native_name = {{nobold|김일성}}
| image = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption = Si Kim noong dekada 1950.
| office1 = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]<br>Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1 = (Komite Sentral)<br />12 Oktubre 1966
| term_end1 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1 = Kalihim
| 1namedata1 = Choe Yong-gon<br>Kim Il<br>Pak Kum-chol<br>Ri Hyo-son<br>Kim Kwang-hyop<br>Sok San<br>Ho Pong-hak<br>Kim Yong-ju<br>Pak Yong-guk<br>Kim To-man<br>Ri Kuk-jin<br>Kim Jung-rin<br>Yang Hyong-sop<br>O Jin-u<br>Kim Tong-gyu<br>Han Ik-su<br>Hyon Mu-gwang<br>Kim Jong-il<br>Hwang Jang-yop<br>Kim Yong-nam<br>Kim Hwan<br>Yon Hyong-muk<br>Yun Ki-bok<br>Hong Si-hak
| successor1 = [[Kim Jong-il]]
| office2 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]<br>Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2 = 28 Disyembre 1972
| term_end2 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2 = Premiyer
| 1namedata2 = Kim Il<br>Pak Song-chol<br>Ri Jong-ok<br>Kang Song-san<br>Ri Kun-mo<br>Yon Hyong-muk<br>Kang Song-san
| 2blankname2 = Pangalawang Pangulo
| 2namedata2 = Choe Yong-gon<br />Kang Ryang-uk<br />Kim Tong-kyu<br />Kim Il<br />Pak Song-chol<br />Rim Chun-chu<br />Ri Jong-ok<br />Kim Pyong-sik
| office3 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]<br>Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3 = (Gabinete)<br />9 Setyembre 1948
| term_end3 = 28 Disyembre 1972
| successor3 = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3 = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3 = [[Kim Il]]
| 2blankname3 = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3 = Pak Hon-yong<br />Hong Myong-hui<br />Kim Chaek<br />Kim Il<br />Jong Il-ryong<br />Nam Il<br />Pak Ui-wan<br />Jong Jun-thaek<br />Kim Kwang-hyop<br />Kim Chang-man<br />Ri Jong-ok<br />Ri Ju-yon<br />Pak Song-chol<br />Choe Yong-jin
| birth_name = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)<br />{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater = Akademyang Militar ng Whasung<br />Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse = Kim Jong-suk (1941-49)<br />Kim Song-ae (1952-94)
| children = [[Kim Jong-il]]<br />Kim Man-il<br />Kim Kyong-hui<br />Kim Kyong-jin<br />Kim Pyong-il<br />Kim Yong-il
| parents = Kim Hyong-jik (ama)<br/>Kang Pan-sok (ina)
| allegiance = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]<br>{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]<br>{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]<br>''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})<br>Dakilang Mariskal
| commands = Kataas-taasang Komandante
| unit = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo<br>[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]<br>[[Digmaang Koreano]]<br>[[Digmaang Malamig]]
| signature = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes =
<center style="background-color:#FCF;">'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''</center>
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''<br/>([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
<center>{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}</center>
}}
</center>
}}
Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.
Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.
Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].
Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang "Dakilang Pinuno", na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang "Araw ng Araw". Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].
==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang "Kim Il-sung".]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang "Kim Il-sung" ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.<ref name="Becker 2005">{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}</ref>{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.<ref>{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}</ref> Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng "pangalawang" Kim sa kanyang mga talaarawan.<ref name="Lankov 2002">{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}</ref> Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.<ref name="Cumings 2005">{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton & Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}</ref>{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.<ref>{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}</ref>{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912. Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].<ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |url-status=dead |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}</ref>
Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.<ref>https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739</ref>
Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, "mataas" si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang "laging pinuno sa [[futbol]]" at "isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot".<ref>{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}</ref>
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na "masigasig" at "naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase".<ref>{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}</ref>
Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].<ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref>
[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa "handulong ng mga Hapones". Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.<ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&lpg=PA24&ots=YiKIyIWckn&dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}</ref><ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)</ref>
Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.<ref>Kim Il-Sung, "On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism" on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref>
[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang "Kim Maging ang [[Araw]]". Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: "Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay "Isang Bituin". Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin."<ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}</ref>
Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang "Dibisyon ni Kim Il-sung". Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang "[[Tigre]]". Ipinadala ng mga Hapones ang "Yunit Maeda" upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone | first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&pg=PA270 | page=270|language=en}}</ref>
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay "nilikha mula sa sero". Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay "ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga," kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.<ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history | South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}</ref><ref>Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).</ref>
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]
Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na "Dakilang Pinuno". Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.<ref>{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&pg=PA13 | page=13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref name="Suh1988">{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&q=kim+il+sung+health+care&pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}</ref>
[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref><ref>Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)</ref>
[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref>
[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang "manghaharang na taksil na si Syngman Rhee". Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}<ref>{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}
[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]] sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.<ref>{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}<ref>
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
</ref><ref>
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
</ref>
[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]] noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}<ref>{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=September 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh}}</ref><ref name=mossman>{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 June 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51}}</ref><ref name=sandler>{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]}}</ref>
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.<ref>David Halberstam. Halberstam, David (25 September 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Kindle Edition.</ref><ref>Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story.</ref><ref>Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=12 October 2013 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166.</ref>
[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].<ref>{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}</ref>
Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.<ref>{{cite web
|url = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|title = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
|publisher = [[Seoul National University Hospital]]
|date = 4 June 2010
|access-date = 19 July 2012
|url-status = dead
|archive-url = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|archive-date = 20 January 2013
|df = dmy-all
}}</ref><ref>{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=[[United States Institute of Peace]] |access-date=23 December 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 June 2015 }}</ref><ref>cf. the Truth and Reconciliation Commission's preliminary March 2009 report: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 March 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=[[Truth and Reconciliation Commission (South Korea)]]|date=March 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.}}</ref><ref>{{cite news
|url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
|title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
|newspaper=The San Diego Union Tribune
|date=10 July 2010
|access-date=11 June 2019
|quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
}}</ref>
===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at Mga Sumunod na Taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.<ref>{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=[[W. W. Norton & Company]]|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings}}</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration}}</ref>
[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong "[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]" na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan. <ref>Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}}</ref><ref>Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf "Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=24 February 2015 }}, ''Asia Program Special Report'', September 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars.</ref><ref>Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978.</ref><ref>{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014}}</ref>
[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.<ref>{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 March 2014}}</ref>
[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.<ref>Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.</ref><ref>{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}</ref>
[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang [[songbun]] kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: "ubod,” "mabuway", o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.<ref>[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref>
Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.<ref name="Kim-IlSungLegacy">[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref><ref>''[[Black Book of Communism]]'', pg. 564.</ref><ref>[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=7 June 2013}}. [[Freedom House]], 2012.</ref><ref>[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by [[Rudolph Rummel]].</ref>
===Mga Huling Taon ng Pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu & Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]
Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.<ref>{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 August 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times}}</ref><ref>Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195.</ref><ref>Howard W. French, [https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630230338/http://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |date=30 June 2017 }}, ''The New York Times'' (17 March 1997).</ref>
[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng "mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]" na ang "ideolohiya na gumagabay sa [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]] at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay [[rebisyunista]]”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na "sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na "ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig" at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.<ref>{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 October 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 September 2009 |website = CEU.hu }}</ref><ref>Enver Hoxha, ''"[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]"'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania," Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549.</ref>
[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng [[Hukbong Bayan ng Vietnam]] ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang [[USS Pueblo]] ay bahagi ng kampanyang ito.<ref>{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=May 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 May 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 November 2012 }}</ref>
[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong [[paniktik]] sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa [[Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano]], ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.<ref>[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref>
{{multiple image
| align = left
| direction = horizontal
| caption_align = center
| width1 = 130
| image1 = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
| width2 = 120
| image2 = Kim Jong-il Portrait.jpg
| footer = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng [[O Chin-u]], isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa [[Ika-anim na Kongreso ng Partido]] ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.<ref>{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 February 2017 }}.</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 March 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 March 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 November 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York }}</ref>
[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.<ref>{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 March 2016}}</ref>
[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si [[Juan Reynaldo Sanchez]], isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at [[tagapagbalita]] sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.<ref>Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', [[Penguin Press]] (2014) p. 234.</ref><ref>{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2}}</ref>
Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa [[Yongbyon]]. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng [[Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko]] nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].<ref>{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 September 2018| publisher=A&E Television Networks| access-date=3 July 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy | Arms Control Association|archive-date=22 April 2012|website=www.armscontrol.org}}</ref>
==Kamatayan at Pang-estadong Libing==
===Mga Detalye ng Pagkamatay at Pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa [[Hyangsan]] dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa [[Koreanong Telebisyong Sentral]] sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si [[Chon Hyong-kyu]] noong Hulyo 9, 1994.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 July 1994}}</ref><ref>[[Barbara Demick|Demick, Barbara]]: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE</ref>
Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong [[mosoliem]] sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c ''Scenes of lamentation after Kim Il-sung’s death'']</ref><ref>{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 July 1997 | access-date = 9 May 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead }}</ref>
===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa [[marmol]] na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] na ang mga Hilagang Koreano ay "matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il". Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang "ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung". Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang "tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa".<ref>The Independent, 11 July 1994, Monday, "The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea"</ref><ref>"South Korea assumes "for now" that Kim Il-sung died of natural causes", South Korean news agency, Seoul, in English, 11 July 1994, Monday</ref>
====Mga Pandaigdigang Reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay "magpapatuloy kung naaangkop". Sinabi ni Clinton: "Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan."<ref>{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 July 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 }}</ref>
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si [[Viktor Chernomyrdin]].<ref>Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, "The Evolution of Russian-Korea Relations", Asian Survey, vol. 34, no. 9 (1994).</ref>
===Serbisyong Punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si [[O Jin-u]] at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing<ref>{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 July 1994}}</ref>:
{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:
{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.
Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.
Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.
Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.
Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}
- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita
Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.<ref>''The Straits Times'' (Singapore) "Kim Il Sung dies of heart attack", 10 July 1994</ref><ref>{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316}}</ref>
===Komite ng Libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina<ref>{{Cite web |title=Kim Il Sung |publisher=The Gale Group Inc. |year=2004 |access-date=7 February 2019 |url=https://www.encyclopedia.com/people/history/korean-history-biographies/kim-il-sung*1G23410800083 |work=Cold War Reference Library |via=Encyclopedia.com }}{{Dead link|date=November 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 July 1994 |archive-date=18 August 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 }} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}</ref>:
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}
==Kulto ng Pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=December 23, 2011 |access-date=January 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=March 14, 2012 }}</ref><ref>{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |access-date=January 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |archive-date=June 27, 2014 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1}}</ref><ref>{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720}}</ref>
[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]])]]
Ayon kay [[Hwang Jang-yop]], ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng "Dakilang Pinuno". Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan" at "ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim".<ref>{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=January 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=January 4, 2013 }}</ref>
Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng "Araw", "Dakilang Tagapangulo", "Makalangit na Pinuno" at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng "Dalawahang Bayaning Gintong Medalya". Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].
<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton & Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=April 3, 2012 |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=February 1, 2014 }}</ref><ref>{{harvnb|Suh|1988|p=320}}</ref>
[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang [[Pistang Arirang]]]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang "mga salita ng tagubilin" mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all }}</ref>
[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng "biyaya ng Tagapangulo". Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si [[Kang Chol-hwan]], isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: "Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?"<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}</ref><ref>{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=January 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=November 5, 2012 }}</ref><ref>Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}.</ref>
[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na [[Kasama sa Siglo]], sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: "Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito."<ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.</ref></blockquote>
[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: "Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya."<ref>{{harvnb|Suh|1988|p=316}}</ref>
[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na ""Araw ng Araw" noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.<ref>{{Cite book| chapter = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}</ref><ref>{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}</ref>
Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, "Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan." Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].<ref>{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}</ref>
Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang "Walang Hangganang Pangulo". Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.<ref>{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Martin|2006|p=508}}</ref><ref>[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}</ref>
Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).<ref>{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}</ref><ref>{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}</ref><ref>{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}</ref><ref>{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}</ref>
Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' ("walang hangganang buhay") ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong "Walang Hangganang Pinuno".<ref>{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}</ref><ref>{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}</ref><ref name="Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)">{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}</ref>
==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]
Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.<ref>None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.</ref><ref>{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}</ref>
Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. <ref>https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/</ref><ref>http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home | NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic | NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}</ref>
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang "Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung" o "Pinuno". Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: "Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea" or "Dakilang Pinunong Kasamang <big>Kim Il-sung</big> ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea".<ref>{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820}}</ref>
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |공화국의 영원한 주석
| align="center" |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align="center" | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 대원수
| align="center" |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align="center" | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan="3" |Partido
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align="center" |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan="3" |Estado
|-
| align="center" |내각 총리
| align="center" |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국의 주석
| align="center" |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan="3" |Hukbo
|-
| align="center" |조선인민군 최고사령관
| align="center" |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align="center" |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class="wikitable"
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |수령님
| align="center" |''Suryŏngnim''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |경애하는 수령님
| align="center" |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align="center" |Iginagalang na Pinuno
|-
| align="center" |어버이 수령님
| align="center" |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align="center" |Makaamang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령님
| align="center" |''Widaehan Suryŏngnim''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령
| align="center" |''Widaehan Suryŏng''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |수령
| align="center" |''Suryŏng''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |민족의 태양
| align="center" |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Bansa
|-
| align="center" |주석님
| align="center" |''Ch'usŏngnim''
| align="center" |Pangulo
|-
| align="center" |20세기의 태양
| align="center" |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align="center" |주체조선의 영원한 수령
| align="center" |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align="center" |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926. Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging "napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat" at ang ''Kinolektang mga Gawa'' "na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan". Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.
Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang "titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya". Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
|-
! colspan=2 width="450px" | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden "Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan" (postumong iginawad)
|}
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
* {{Cite book|last=Kampen |first=Thomas |date=2006 |title=Zhou Enlai: A Political Life . By BARBARA BARNOUIN and YU CHANGGEN [Hong Kong: Chinese University Press, 2006. vi + 397 pp. $25.00. ISBN 962-996-280-2.] |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0305741006320632/type/journal_article |journal=The China Quarterly |language=en |volume=188 |pages=1139–1140 |doi=10.1017/S0305741006320632|language=en |isbn=0674021959}}
ojyhrh7xwbmq9egpp3leojdl2pcdif9
2221676
2221675
2026-08-25T12:59:47Z
Jojit fb
38
/* Talababa */
2221676
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix = Dakilang Mariskal ng Republika<br>Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name = Kim Il-sung
| native_name = {{nobold|김일성}}
| image = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption = Si Kim noong dekada 1950.
| office1 = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]<br>Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1 = (Komite Sentral)<br />12 Oktubre 1966
| term_end1 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1 = Kalihim
| 1namedata1 = Choe Yong-gon<br>Kim Il<br>Pak Kum-chol<br>Ri Hyo-son<br>Kim Kwang-hyop<br>Sok San<br>Ho Pong-hak<br>Kim Yong-ju<br>Pak Yong-guk<br>Kim To-man<br>Ri Kuk-jin<br>Kim Jung-rin<br>Yang Hyong-sop<br>O Jin-u<br>Kim Tong-gyu<br>Han Ik-su<br>Hyon Mu-gwang<br>Kim Jong-il<br>Hwang Jang-yop<br>Kim Yong-nam<br>Kim Hwan<br>Yon Hyong-muk<br>Yun Ki-bok<br>Hong Si-hak
| successor1 = [[Kim Jong-il]]
| office2 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]<br>Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2 = 28 Disyembre 1972
| term_end2 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2 = Premiyer
| 1namedata2 = Kim Il<br>Pak Song-chol<br>Ri Jong-ok<br>Kang Song-san<br>Ri Kun-mo<br>Yon Hyong-muk<br>Kang Song-san
| 2blankname2 = Pangalawang Pangulo
| 2namedata2 = Choe Yong-gon<br />Kang Ryang-uk<br />Kim Tong-kyu<br />Kim Il<br />Pak Song-chol<br />Rim Chun-chu<br />Ri Jong-ok<br />Kim Pyong-sik
| office3 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]<br>Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3 = (Gabinete)<br />9 Setyembre 1948
| term_end3 = 28 Disyembre 1972
| successor3 = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3 = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3 = [[Kim Il]]
| 2blankname3 = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3 = Pak Hon-yong<br />Hong Myong-hui<br />Kim Chaek<br />Kim Il<br />Jong Il-ryong<br />Nam Il<br />Pak Ui-wan<br />Jong Jun-thaek<br />Kim Kwang-hyop<br />Kim Chang-man<br />Ri Jong-ok<br />Ri Ju-yon<br />Pak Song-chol<br />Choe Yong-jin
| birth_name = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)<br />{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater = Akademyang Militar ng Whasung<br />Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse = Kim Jong-suk (1941-49)<br />Kim Song-ae (1952-94)
| children = [[Kim Jong-il]]<br />Kim Man-il<br />Kim Kyong-hui<br />Kim Kyong-jin<br />Kim Pyong-il<br />Kim Yong-il
| parents = Kim Hyong-jik (ama)<br/>Kang Pan-sok (ina)
| allegiance = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]<br>{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]<br>{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]<br>''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})<br>Dakilang Mariskal
| commands = Kataas-taasang Komandante
| unit = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo<br>[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]<br>[[Digmaang Koreano]]<br>[[Digmaang Malamig]]
| signature = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes =
<center style="background-color:#FCF;">'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''</center>
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''<br/>([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
<center>{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}</center>
}}
</center>
}}
Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.
Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.
Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].
Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang "Dakilang Pinuno", na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang "Araw ng Araw". Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].
==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang "Kim Il-sung".]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang "Kim Il-sung" ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.<ref name="Becker 2005">{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}</ref>{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.<ref>{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}</ref> Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng "pangalawang" Kim sa kanyang mga talaarawan.<ref name="Lankov 2002">{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}</ref> Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.<ref name="Cumings 2005">{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton & Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}</ref>{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.<ref>{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}</ref>{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912. Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].<ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |url-status=dead |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}</ref>
Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.<ref>https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739</ref>
Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, "mataas" si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang "laging pinuno sa [[futbol]]" at "isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot".<ref>{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}</ref>
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na "masigasig" at "naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase".<ref>{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}</ref>
Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].<ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref>
[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa "handulong ng mga Hapones". Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.<ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&lpg=PA24&ots=YiKIyIWckn&dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}</ref><ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)</ref>
Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.<ref>Kim Il-Sung, "On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism" on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref>
[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang "Kim Maging ang [[Araw]]". Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: "Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay "Isang Bituin". Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin."<ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}</ref>
Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang "Dibisyon ni Kim Il-sung". Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang "[[Tigre]]". Ipinadala ng mga Hapones ang "Yunit Maeda" upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone | first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&pg=PA270 | page=270|language=en}}</ref>
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay "nilikha mula sa sero". Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay "ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga," kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.<ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history | South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}</ref><ref>Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).</ref>
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]
Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na "Dakilang Pinuno". Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.<ref>{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&pg=PA13 | page=13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref name="Suh1988">{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&q=kim+il+sung+health+care&pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}</ref>
[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref><ref>Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)</ref>
[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref>
[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang "manghaharang na taksil na si Syngman Rhee". Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}<ref>{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}
[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]] sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.<ref>{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}<ref>
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
</ref><ref>
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
</ref>
[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]] noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}<ref>{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=September 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh}}</ref><ref name=mossman>{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 June 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51}}</ref><ref name=sandler>{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]}}</ref>
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.<ref>David Halberstam. Halberstam, David (25 September 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Kindle Edition.</ref><ref>Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story.</ref><ref>Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=12 October 2013 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166.</ref>
[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].<ref>{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}</ref>
Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.<ref>{{cite web
|url = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|title = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
|publisher = [[Seoul National University Hospital]]
|date = 4 June 2010
|access-date = 19 July 2012
|url-status = dead
|archive-url = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|archive-date = 20 January 2013
|df = dmy-all
}}</ref><ref>{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=[[United States Institute of Peace]] |access-date=23 December 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 June 2015 }}</ref><ref>cf. the Truth and Reconciliation Commission's preliminary March 2009 report: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 March 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=[[Truth and Reconciliation Commission (South Korea)]]|date=March 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.}}</ref><ref>{{cite news
|url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
|title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
|newspaper=The San Diego Union Tribune
|date=10 July 2010
|access-date=11 June 2019
|quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
}}</ref>
===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at Mga Sumunod na Taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.<ref>{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=[[W. W. Norton & Company]]|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings}}</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration}}</ref>
[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong "[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]" na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan. <ref>Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}}</ref><ref>Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf "Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=24 February 2015 }}, ''Asia Program Special Report'', September 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars.</ref><ref>Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978.</ref><ref>{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014}}</ref>
[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.<ref>{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 March 2014}}</ref>
[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.<ref>Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.</ref><ref>{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}</ref>
[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang [[songbun]] kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: "ubod,” "mabuway", o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.<ref>[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref>
Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.<ref name="Kim-IlSungLegacy">[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref><ref>''[[Black Book of Communism]]'', pg. 564.</ref><ref>[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=7 June 2013}}. [[Freedom House]], 2012.</ref><ref>[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by [[Rudolph Rummel]].</ref>
===Mga Huling Taon ng Pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu & Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]
Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.<ref>{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 August 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times}}</ref><ref>Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195.</ref><ref>Howard W. French, [https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630230338/http://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |date=30 June 2017 }}, ''The New York Times'' (17 March 1997).</ref>
[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng "mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]" na ang "ideolohiya na gumagabay sa [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]] at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay [[rebisyunista]]”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na "sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na "ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig" at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.<ref>{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 October 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 September 2009 |website = CEU.hu }}</ref><ref>Enver Hoxha, ''"[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]"'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania," Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549.</ref>
[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng [[Hukbong Bayan ng Vietnam]] ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang [[USS Pueblo]] ay bahagi ng kampanyang ito.<ref>{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=May 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 May 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 November 2012 }}</ref>
[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong [[paniktik]] sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa [[Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano]], ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.<ref>[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref>
{{multiple image
| align = left
| direction = horizontal
| caption_align = center
| width1 = 130
| image1 = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
| width2 = 120
| image2 = Kim Jong-il Portrait.jpg
| footer = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng [[O Chin-u]], isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa [[Ika-anim na Kongreso ng Partido]] ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.<ref>{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 February 2017 }}.</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 March 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 March 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 November 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York }}</ref>
[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.<ref>{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 March 2016}}</ref>
[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si [[Juan Reynaldo Sanchez]], isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at [[tagapagbalita]] sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.<ref>Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', [[Penguin Press]] (2014) p. 234.</ref><ref>{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2}}</ref>
Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa [[Yongbyon]]. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng [[Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko]] nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].<ref>{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 September 2018| publisher=A&E Television Networks| access-date=3 July 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy | Arms Control Association|archive-date=22 April 2012|website=www.armscontrol.org}}</ref>
==Kamatayan at Pang-estadong Libing==
===Mga Detalye ng Pagkamatay at Pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa [[Hyangsan]] dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa [[Koreanong Telebisyong Sentral]] sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si [[Chon Hyong-kyu]] noong Hulyo 9, 1994.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 July 1994}}</ref><ref>[[Barbara Demick|Demick, Barbara]]: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE</ref>
Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong [[mosoliem]] sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c ''Scenes of lamentation after Kim Il-sung’s death'']</ref><ref>{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 July 1997 | access-date = 9 May 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead }}</ref>
===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa [[marmol]] na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] na ang mga Hilagang Koreano ay "matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il". Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang "ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung". Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang "tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa".<ref>The Independent, 11 July 1994, Monday, "The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea"</ref><ref>"South Korea assumes "for now" that Kim Il-sung died of natural causes", South Korean news agency, Seoul, in English, 11 July 1994, Monday</ref>
====Mga Pandaigdigang Reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay "magpapatuloy kung naaangkop". Sinabi ni Clinton: "Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan."<ref>{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 July 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 }}</ref>
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si [[Viktor Chernomyrdin]].<ref>Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, "The Evolution of Russian-Korea Relations", Asian Survey, vol. 34, no. 9 (1994).</ref>
===Serbisyong Punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si [[O Jin-u]] at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing<ref>{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 July 1994}}</ref>:
{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:
{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.
Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.
Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.
Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.
Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}
- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita
Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.<ref>''The Straits Times'' (Singapore) "Kim Il Sung dies of heart attack", 10 July 1994</ref><ref>{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316}}</ref>
===Komite ng Libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina<ref>{{Cite web |title=Kim Il Sung |publisher=The Gale Group Inc. |year=2004 |access-date=7 February 2019 |url=https://www.encyclopedia.com/people/history/korean-history-biographies/kim-il-sung*1G23410800083 |work=Cold War Reference Library |via=Encyclopedia.com }}{{Dead link|date=November 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 July 1994 |archive-date=18 August 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 }} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}</ref>:
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}
==Kulto ng Pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=December 23, 2011 |access-date=January 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=March 14, 2012 }}</ref><ref>{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |access-date=January 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |archive-date=June 27, 2014 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1}}</ref><ref>{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720}}</ref>
[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]])]]
Ayon kay [[Hwang Jang-yop]], ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng "Dakilang Pinuno". Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan" at "ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim".<ref>{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=January 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=January 4, 2013 }}</ref>
Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng "Araw", "Dakilang Tagapangulo", "Makalangit na Pinuno" at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng "Dalawahang Bayaning Gintong Medalya". Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].
<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton & Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=April 3, 2012 |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=February 1, 2014 }}</ref><ref>{{harvnb|Suh|1988|p=320}}</ref>
[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang [[Pistang Arirang]]]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang "mga salita ng tagubilin" mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all }}</ref>
[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng "biyaya ng Tagapangulo". Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si [[Kang Chol-hwan]], isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: "Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?"<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}</ref><ref>{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=January 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=November 5, 2012 }}</ref><ref>Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}.</ref>
[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na [[Kasama sa Siglo]], sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: "Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito."<ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.</ref></blockquote>
[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: "Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya."<ref>{{harvnb|Suh|1988|p=316}}</ref>
[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na ""Araw ng Araw" noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.<ref>{{Cite book| chapter = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}</ref><ref>{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}</ref>
Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, "Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan." Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].<ref>{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}</ref>
Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang "Walang Hangganang Pangulo". Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.<ref>{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Martin|2006|p=508}}</ref><ref>[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}</ref>
Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).<ref>{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}</ref><ref>{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}</ref><ref>{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}</ref><ref>{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}</ref>
Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' ("walang hangganang buhay") ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong "Walang Hangganang Pinuno".<ref>{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}</ref><ref>{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}</ref><ref name="Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)">{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}</ref>
==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]
Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.<ref>None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.</ref><ref>{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}</ref>
Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. <ref>https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/</ref><ref>http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home | NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic | NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}</ref>
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang "Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung" o "Pinuno". Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: "Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea" or "Dakilang Pinunong Kasamang <big>Kim Il-sung</big> ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea".<ref>{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820}}</ref>
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |공화국의 영원한 주석
| align="center" |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align="center" | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 대원수
| align="center" |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align="center" | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan="3" |Partido
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align="center" |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan="3" |Estado
|-
| align="center" |내각 총리
| align="center" |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국의 주석
| align="center" |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan="3" |Hukbo
|-
| align="center" |조선인민군 최고사령관
| align="center" |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align="center" |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class="wikitable"
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |수령님
| align="center" |''Suryŏngnim''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |경애하는 수령님
| align="center" |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align="center" |Iginagalang na Pinuno
|-
| align="center" |어버이 수령님
| align="center" |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align="center" |Makaamang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령님
| align="center" |''Widaehan Suryŏngnim''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령
| align="center" |''Widaehan Suryŏng''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |수령
| align="center" |''Suryŏng''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |민족의 태양
| align="center" |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Bansa
|-
| align="center" |주석님
| align="center" |''Ch'usŏngnim''
| align="center" |Pangulo
|-
| align="center" |20세기의 태양
| align="center" |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align="center" |주체조선의 영원한 수령
| align="center" |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align="center" |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926. Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging "napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat" at ang ''Kinolektang mga Gawa'' "na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan". Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.
Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang "titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya". Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
|-
! colspan=2 width="450px" | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden "Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan" (postumong iginawad)
|}
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
* <ref>{{Cite book |last=Barnouin |first=Barbara |title=Zhou Enlai: a political life |last2=Yu |first2=Chang geng |date=2006 |publisher=Chinese University Press |isbn=978-962-996-280-7 |location=Hong Kong}}</ref>
* {{Cite book|last=Kampen |first=Thomas |date=2006 |title=Zhou Enlai: A Political Life . By BARBARA BARNOUIN and YU CHANGGEN [Hong Kong: Chinese University Press, 2006. vi + 397 pp. $25.00. ISBN 962-996-280-2.] |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0305741006320632/type/journal_article |journal=The China Quarterly |volume=188 |pages=1139–1140 |doi=10.1017/S0305741006320632|language=en |isbn=0674021959}}
tpet52yjeynv8yi4czl18lnp9ro0vsj
2221677
2221676
2026-08-25T13:00:12Z
Jojit fb
38
/* Talababa */
2221677
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix = Dakilang Mariskal ng Republika<br>Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name = Kim Il-sung
| native_name = {{nobold|김일성}}
| image = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption = Si Kim noong dekada 1950.
| office1 = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]<br>Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1 = (Komite Sentral)<br />12 Oktubre 1966
| term_end1 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1 = Kalihim
| 1namedata1 = Choe Yong-gon<br>Kim Il<br>Pak Kum-chol<br>Ri Hyo-son<br>Kim Kwang-hyop<br>Sok San<br>Ho Pong-hak<br>Kim Yong-ju<br>Pak Yong-guk<br>Kim To-man<br>Ri Kuk-jin<br>Kim Jung-rin<br>Yang Hyong-sop<br>O Jin-u<br>Kim Tong-gyu<br>Han Ik-su<br>Hyon Mu-gwang<br>Kim Jong-il<br>Hwang Jang-yop<br>Kim Yong-nam<br>Kim Hwan<br>Yon Hyong-muk<br>Yun Ki-bok<br>Hong Si-hak
| successor1 = [[Kim Jong-il]]
| office2 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]<br>Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2 = 28 Disyembre 1972
| term_end2 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2 = Premiyer
| 1namedata2 = Kim Il<br>Pak Song-chol<br>Ri Jong-ok<br>Kang Song-san<br>Ri Kun-mo<br>Yon Hyong-muk<br>Kang Song-san
| 2blankname2 = Pangalawang Pangulo
| 2namedata2 = Choe Yong-gon<br />Kang Ryang-uk<br />Kim Tong-kyu<br />Kim Il<br />Pak Song-chol<br />Rim Chun-chu<br />Ri Jong-ok<br />Kim Pyong-sik
| office3 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]<br>Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3 = (Gabinete)<br />9 Setyembre 1948
| term_end3 = 28 Disyembre 1972
| successor3 = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3 = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3 = [[Kim Il]]
| 2blankname3 = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3 = Pak Hon-yong<br />Hong Myong-hui<br />Kim Chaek<br />Kim Il<br />Jong Il-ryong<br />Nam Il<br />Pak Ui-wan<br />Jong Jun-thaek<br />Kim Kwang-hyop<br />Kim Chang-man<br />Ri Jong-ok<br />Ri Ju-yon<br />Pak Song-chol<br />Choe Yong-jin
| birth_name = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)<br />{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater = Akademyang Militar ng Whasung<br />Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse = Kim Jong-suk (1941-49)<br />Kim Song-ae (1952-94)
| children = [[Kim Jong-il]]<br />Kim Man-il<br />Kim Kyong-hui<br />Kim Kyong-jin<br />Kim Pyong-il<br />Kim Yong-il
| parents = Kim Hyong-jik (ama)<br/>Kang Pan-sok (ina)
| allegiance = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]<br>{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]<br>{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]<br>''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})<br>Dakilang Mariskal
| commands = Kataas-taasang Komandante
| unit = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo<br>[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]<br>[[Digmaang Koreano]]<br>[[Digmaang Malamig]]
| signature = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes =
<center style="background-color:#FCF;">'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''</center>
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''<br/>([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
<center>{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}</center>
}}
</center>
}}
Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.
Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.
Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].
Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang "Dakilang Pinuno", na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang "Araw ng Araw". Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].
==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang "Kim Il-sung".]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang "Kim Il-sung" ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.<ref name="Becker 2005">{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}</ref>{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.<ref>{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}</ref> Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng "pangalawang" Kim sa kanyang mga talaarawan.<ref name="Lankov 2002">{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}</ref> Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.<ref name="Cumings 2005">{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton & Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}</ref>{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.<ref>{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}</ref>{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912. Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].<ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |url-status=dead |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}</ref>
Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.<ref>https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739</ref>
Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, "mataas" si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang "laging pinuno sa [[futbol]]" at "isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot".<ref>{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}</ref>
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na "masigasig" at "naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase".<ref>{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}</ref>
Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].<ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref>
[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa "handulong ng mga Hapones". Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.<ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&lpg=PA24&ots=YiKIyIWckn&dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}</ref><ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)</ref>
Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.<ref>Kim Il-Sung, "On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism" on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref>
[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang "Kim Maging ang [[Araw]]". Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: "Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay "Isang Bituin". Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin."<ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}</ref>
Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang "Dibisyon ni Kim Il-sung". Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang "[[Tigre]]". Ipinadala ng mga Hapones ang "Yunit Maeda" upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone | first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&pg=PA270 | page=270|language=en}}</ref>
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay "nilikha mula sa sero". Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay "ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga," kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.<ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history | South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}</ref><ref>Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).</ref>
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]
Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na "Dakilang Pinuno". Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.<ref>{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&pg=PA13 | page=13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref name="Suh1988">{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&q=kim+il+sung+health+care&pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}</ref>
[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref><ref>Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)</ref>
[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref>
[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang "manghaharang na taksil na si Syngman Rhee". Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}<ref>{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}
[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]] sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.<ref>{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}<ref>
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
</ref><ref>
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
</ref>
[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]] noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}<ref>{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=September 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh}}</ref><ref name=mossman>{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 June 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51}}</ref><ref name=sandler>{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]}}</ref>
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.<ref>David Halberstam. Halberstam, David (25 September 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Kindle Edition.</ref><ref>Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story.</ref><ref>Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=12 October 2013 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166.</ref>
[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].<ref>{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}</ref>
Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.<ref>{{cite web
|url = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|title = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
|publisher = [[Seoul National University Hospital]]
|date = 4 June 2010
|access-date = 19 July 2012
|url-status = dead
|archive-url = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|archive-date = 20 January 2013
|df = dmy-all
}}</ref><ref>{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=[[United States Institute of Peace]] |access-date=23 December 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 June 2015 }}</ref><ref>cf. the Truth and Reconciliation Commission's preliminary March 2009 report: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 March 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=[[Truth and Reconciliation Commission (South Korea)]]|date=March 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.}}</ref><ref>{{cite news
|url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
|title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
|newspaper=The San Diego Union Tribune
|date=10 July 2010
|access-date=11 June 2019
|quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
}}</ref>
===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at Mga Sumunod na Taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.<ref>{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=[[W. W. Norton & Company]]|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings}}</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration}}</ref>
[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong "[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]" na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan. <ref>Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}}</ref><ref>Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf "Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=24 February 2015 }}, ''Asia Program Special Report'', September 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars.</ref><ref>Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978.</ref><ref>{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014}}</ref>
[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.<ref>{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 March 2014}}</ref>
[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.<ref>Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.</ref><ref>{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}</ref>
[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang [[songbun]] kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: "ubod,” "mabuway", o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.<ref>[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref>
Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.<ref name="Kim-IlSungLegacy">[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref><ref>''[[Black Book of Communism]]'', pg. 564.</ref><ref>[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=7 June 2013}}. [[Freedom House]], 2012.</ref><ref>[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by [[Rudolph Rummel]].</ref>
===Mga Huling Taon ng Pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu & Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]
Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.<ref>{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 August 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times}}</ref><ref>Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195.</ref><ref>Howard W. French, [https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630230338/http://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |date=30 June 2017 }}, ''The New York Times'' (17 March 1997).</ref>
[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng "mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]" na ang "ideolohiya na gumagabay sa [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]] at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay [[rebisyunista]]”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na "sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na "ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig" at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.<ref>{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 October 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 September 2009 |website = CEU.hu }}</ref><ref>Enver Hoxha, ''"[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]"'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania," Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549.</ref>
[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng [[Hukbong Bayan ng Vietnam]] ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang [[USS Pueblo]] ay bahagi ng kampanyang ito.<ref>{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=May 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 May 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 November 2012 }}</ref>
[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong [[paniktik]] sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa [[Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano]], ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.<ref>[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref>
{{multiple image
| align = left
| direction = horizontal
| caption_align = center
| width1 = 130
| image1 = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
| width2 = 120
| image2 = Kim Jong-il Portrait.jpg
| footer = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng [[O Chin-u]], isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa [[Ika-anim na Kongreso ng Partido]] ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.<ref>{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 February 2017 }}.</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 March 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 March 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 November 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York }}</ref>
[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.<ref>{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 March 2016}}</ref>
[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si [[Juan Reynaldo Sanchez]], isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at [[tagapagbalita]] sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.<ref>Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', [[Penguin Press]] (2014) p. 234.</ref><ref>{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2}}</ref>
Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa [[Yongbyon]]. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng [[Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko]] nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].<ref>{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 September 2018| publisher=A&E Television Networks| access-date=3 July 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy | Arms Control Association|archive-date=22 April 2012|website=www.armscontrol.org}}</ref>
==Kamatayan at Pang-estadong Libing==
===Mga Detalye ng Pagkamatay at Pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa [[Hyangsan]] dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa [[Koreanong Telebisyong Sentral]] sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si [[Chon Hyong-kyu]] noong Hulyo 9, 1994.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 July 1994}}</ref><ref>[[Barbara Demick|Demick, Barbara]]: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE</ref>
Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong [[mosoliem]] sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c ''Scenes of lamentation after Kim Il-sung’s death'']</ref><ref>{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 July 1997 | access-date = 9 May 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead }}</ref>
===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa [[marmol]] na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] na ang mga Hilagang Koreano ay "matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il". Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang "ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung". Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang "tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa".<ref>The Independent, 11 July 1994, Monday, "The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea"</ref><ref>"South Korea assumes "for now" that Kim Il-sung died of natural causes", South Korean news agency, Seoul, in English, 11 July 1994, Monday</ref>
====Mga Pandaigdigang Reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay "magpapatuloy kung naaangkop". Sinabi ni Clinton: "Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan."<ref>{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 July 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 }}</ref>
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si [[Viktor Chernomyrdin]].<ref>Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, "The Evolution of Russian-Korea Relations", Asian Survey, vol. 34, no. 9 (1994).</ref>
===Serbisyong Punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si [[O Jin-u]] at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing<ref>{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 July 1994}}</ref>:
{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:
{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.
Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.
Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.
Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.
Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}
- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita
Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.<ref>''The Straits Times'' (Singapore) "Kim Il Sung dies of heart attack", 10 July 1994</ref><ref>{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316}}</ref>
===Komite ng Libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina<ref>{{Cite web |title=Kim Il Sung |publisher=The Gale Group Inc. |year=2004 |access-date=7 February 2019 |url=https://www.encyclopedia.com/people/history/korean-history-biographies/kim-il-sung*1G23410800083 |work=Cold War Reference Library |via=Encyclopedia.com }}{{Dead link|date=November 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 July 1994 |archive-date=18 August 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 }} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}</ref>:
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}
==Kulto ng Pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=December 23, 2011 |access-date=January 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=March 14, 2012 }}</ref><ref>{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |access-date=January 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |archive-date=June 27, 2014 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1}}</ref><ref>{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720}}</ref>
[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]])]]
Ayon kay [[Hwang Jang-yop]], ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng "Dakilang Pinuno". Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan" at "ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim".<ref>{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=January 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=January 4, 2013 }}</ref>
Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng "Araw", "Dakilang Tagapangulo", "Makalangit na Pinuno" at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng "Dalawahang Bayaning Gintong Medalya". Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].
<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton & Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=April 3, 2012 |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=February 1, 2014 }}</ref><ref>{{harvnb|Suh|1988|p=320}}</ref>
[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang [[Pistang Arirang]]]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang "mga salita ng tagubilin" mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all }}</ref>
[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng "biyaya ng Tagapangulo". Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si [[Kang Chol-hwan]], isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: "Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?"<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}</ref><ref>{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=January 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=November 5, 2012 }}</ref><ref>Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}.</ref>
[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na [[Kasama sa Siglo]], sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: "Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito."<ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.</ref></blockquote>
[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: "Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya."<ref>{{harvnb|Suh|1988|p=316}}</ref>
[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na ""Araw ng Araw" noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.<ref>{{Cite book| chapter = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}</ref><ref>{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}</ref>
Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, "Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan." Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].<ref>{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}</ref>
Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang "Walang Hangganang Pangulo". Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.<ref>{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Martin|2006|p=508}}</ref><ref>[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}</ref>
Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).<ref>{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}</ref><ref>{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}</ref><ref>{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}</ref><ref>{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}</ref>
Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' ("walang hangganang buhay") ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong "Walang Hangganang Pinuno".<ref>{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}</ref><ref>{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}</ref><ref name="Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)">{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}</ref>
==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]
Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.<ref>None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.</ref><ref>{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}</ref>
Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. <ref>https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/</ref><ref>http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home | NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic | NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}</ref>
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang "Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung" o "Pinuno". Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: "Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea" or "Dakilang Pinunong Kasamang <big>Kim Il-sung</big> ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea".<ref>{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820}}</ref>
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |공화국의 영원한 주석
| align="center" |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align="center" | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 대원수
| align="center" |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align="center" | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan="3" |Partido
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align="center" |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan="3" |Estado
|-
| align="center" |내각 총리
| align="center" |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국의 주석
| align="center" |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan="3" |Hukbo
|-
| align="center" |조선인민군 최고사령관
| align="center" |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align="center" |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class="wikitable"
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |수령님
| align="center" |''Suryŏngnim''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |경애하는 수령님
| align="center" |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align="center" |Iginagalang na Pinuno
|-
| align="center" |어버이 수령님
| align="center" |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align="center" |Makaamang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령님
| align="center" |''Widaehan Suryŏngnim''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령
| align="center" |''Widaehan Suryŏng''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |수령
| align="center" |''Suryŏng''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |민족의 태양
| align="center" |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Bansa
|-
| align="center" |주석님
| align="center" |''Ch'usŏngnim''
| align="center" |Pangulo
|-
| align="center" |20세기의 태양
| align="center" |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align="center" |주체조선의 영원한 수령
| align="center" |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align="center" |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926. Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging "napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat" at ang ''Kinolektang mga Gawa'' "na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan". Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.
Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang "titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya". Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
|-
! colspan=2 width="450px" | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden "Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan" (postumong iginawad)
|}
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
*{{Cite book |last=Barnouin |first=Barbara |title=Zhou Enlai: a political life |last2=Yu |first2=Chang geng |date=2006 |publisher=Chinese University Press |isbn=978-962-996-280-7 |location=Hong Kong}}
k7hhl0x7e40c0y2dcb0mwn1vz5mntah
2221678
2221677
2026-08-25T13:03:21Z
Jojit fb
38
/* Pamamahala sa Hilagang Korea */
2221678
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix = Dakilang Mariskal ng Republika<br>Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name = Kim Il-sung
| native_name = {{nobold|김일성}}
| image = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption = Si Kim noong dekada 1950.
| office1 = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]<br>Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1 = (Komite Sentral)<br />12 Oktubre 1966
| term_end1 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1 = Kalihim
| 1namedata1 = Choe Yong-gon<br>Kim Il<br>Pak Kum-chol<br>Ri Hyo-son<br>Kim Kwang-hyop<br>Sok San<br>Ho Pong-hak<br>Kim Yong-ju<br>Pak Yong-guk<br>Kim To-man<br>Ri Kuk-jin<br>Kim Jung-rin<br>Yang Hyong-sop<br>O Jin-u<br>Kim Tong-gyu<br>Han Ik-su<br>Hyon Mu-gwang<br>Kim Jong-il<br>Hwang Jang-yop<br>Kim Yong-nam<br>Kim Hwan<br>Yon Hyong-muk<br>Yun Ki-bok<br>Hong Si-hak
| successor1 = [[Kim Jong-il]]
| office2 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]<br>Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2 = 28 Disyembre 1972
| term_end2 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2 = Premiyer
| 1namedata2 = Kim Il<br>Pak Song-chol<br>Ri Jong-ok<br>Kang Song-san<br>Ri Kun-mo<br>Yon Hyong-muk<br>Kang Song-san
| 2blankname2 = Pangalawang Pangulo
| 2namedata2 = Choe Yong-gon<br />Kang Ryang-uk<br />Kim Tong-kyu<br />Kim Il<br />Pak Song-chol<br />Rim Chun-chu<br />Ri Jong-ok<br />Kim Pyong-sik
| office3 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]<br>Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3 = (Gabinete)<br />9 Setyembre 1948
| term_end3 = 28 Disyembre 1972
| successor3 = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3 = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3 = [[Kim Il]]
| 2blankname3 = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3 = Pak Hon-yong<br />Hong Myong-hui<br />Kim Chaek<br />Kim Il<br />Jong Il-ryong<br />Nam Il<br />Pak Ui-wan<br />Jong Jun-thaek<br />Kim Kwang-hyop<br />Kim Chang-man<br />Ri Jong-ok<br />Ri Ju-yon<br />Pak Song-chol<br />Choe Yong-jin
| birth_name = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)<br />{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater = Akademyang Militar ng Whasung<br />Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse = Kim Jong-suk (1941-49)<br />Kim Song-ae (1952-94)
| children = [[Kim Jong-il]]<br />Kim Man-il<br />Kim Kyong-hui<br />Kim Kyong-jin<br />Kim Pyong-il<br />Kim Yong-il
| parents = Kim Hyong-jik (ama)<br/>Kang Pan-sok (ina)
| allegiance = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]<br>{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]<br>{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]<br>''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})<br>Dakilang Mariskal
| commands = Kataas-taasang Komandante
| unit = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo<br>[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]<br>[[Digmaang Koreano]]<br>[[Digmaang Malamig]]
| signature = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes =
<center style="background-color:#FCF;">'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''</center>
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''<br/>([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
<center>{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}</center>
}}
</center>
}}
Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.
Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.
Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].
Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang "Dakilang Pinuno", na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang "Araw ng Araw". Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].
==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang "Kim Il-sung".]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang "Kim Il-sung" ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.<ref name="Becker 2005">{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}</ref>{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.<ref>{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}</ref> Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng "pangalawang" Kim sa kanyang mga talaarawan.<ref name="Lankov 2002">{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}</ref> Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.<ref name="Cumings 2005">{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton & Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}</ref>{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.<ref>{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}</ref>{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912. Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].<ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |url-status=dead |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}</ref>
Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.<ref>https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739</ref>
Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, "mataas" si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang "laging pinuno sa [[futbol]]" at "isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot".<ref>{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}</ref>
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na "masigasig" at "naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase".<ref>{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}</ref>
Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].<ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref>
[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa "handulong ng mga Hapones". Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.<ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&lpg=PA24&ots=YiKIyIWckn&dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}</ref><ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)</ref>
Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.<ref>Kim Il-Sung, "On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism" on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref>
[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang "Kim Maging ang [[Araw]]". Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: "Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay "Isang Bituin". Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin."<ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}</ref>
Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang "Dibisyon ni Kim Il-sung". Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang "[[Tigre]]". Ipinadala ng mga Hapones ang "Yunit Maeda" upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone | first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&pg=PA270 | page=270|language=en}}</ref>
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay "nilikha mula sa sero". Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay "ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga," kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.<ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history | South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}</ref><ref>Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).</ref>
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]
Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na "Dakilang Pinuno". Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.<ref>{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&pg=PA13 | page=13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref name="Suh1988">{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&q=kim+il+sung+health+care&pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}</ref>
[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref><ref>Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)</ref>
[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref>
[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang "manghaharang na taksil na si Syngman Rhee". Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}<ref>{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}
[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]] sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.<ref>{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}<ref>
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
</ref><ref>
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
</ref>
[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]] noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}<ref>{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=Setyembre 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh|title=抗美援朝战争史}}</ref><ref name="mossman">{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 Hunyo 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51|language=en}}</ref><ref name="sandler">{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]|language=en}}</ref>
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.<ref>David Halberstam. Halberstam, David (25 September 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Kindle Edition.</ref><ref>Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story.</ref><ref>Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=12 October 2013 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166.</ref>
[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].<ref>{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}</ref>
Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.<ref>{{cite web
|url = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|title = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
|publisher = [[Seoul National University Hospital]]
|date = 4 June 2010
|access-date = 19 July 2012
|url-status = dead
|archive-url = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|archive-date = 20 January 2013
|df = dmy-all
}}</ref><ref>{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=[[United States Institute of Peace]] |access-date=23 December 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 June 2015 }}</ref><ref>cf. the Truth and Reconciliation Commission's preliminary March 2009 report: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 March 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=[[Truth and Reconciliation Commission (South Korea)]]|date=March 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.}}</ref><ref>{{cite news
|url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
|title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
|newspaper=The San Diego Union Tribune
|date=10 July 2010
|access-date=11 June 2019
|quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
}}</ref>
===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at Mga Sumunod na Taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.<ref>{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=[[W. W. Norton & Company]]|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings}}</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration}}</ref>
[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong "[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]" na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan. <ref>Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}}</ref><ref>Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf "Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=24 February 2015 }}, ''Asia Program Special Report'', September 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars.</ref><ref>Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978.</ref><ref>{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014}}</ref>
[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.<ref>{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 March 2014}}</ref>
[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.<ref>Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.</ref><ref>{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}</ref>
[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang [[songbun]] kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: "ubod,” "mabuway", o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.<ref>[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref>
Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.<ref name="Kim-IlSungLegacy">[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref><ref>''[[Black Book of Communism]]'', pg. 564.</ref><ref>[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=7 June 2013}}. [[Freedom House]], 2012.</ref><ref>[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by [[Rudolph Rummel]].</ref>
===Mga Huling Taon ng Pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu & Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]
Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.<ref>{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 August 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times}}</ref><ref>Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195.</ref><ref>Howard W. French, [https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630230338/http://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |date=30 June 2017 }}, ''The New York Times'' (17 March 1997).</ref>
[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng "mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]" na ang "ideolohiya na gumagabay sa [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]] at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay [[rebisyunista]]”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na "sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na "ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig" at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.<ref>{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 October 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 September 2009 |website = CEU.hu }}</ref><ref>Enver Hoxha, ''"[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]"'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania," Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549.</ref>
[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng [[Hukbong Bayan ng Vietnam]] ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang [[USS Pueblo]] ay bahagi ng kampanyang ito.<ref>{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=May 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 May 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 November 2012 }}</ref>
[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong [[paniktik]] sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa [[Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano]], ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.<ref>[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref>
{{multiple image
| align = left
| direction = horizontal
| caption_align = center
| width1 = 130
| image1 = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
| width2 = 120
| image2 = Kim Jong-il Portrait.jpg
| footer = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng [[O Chin-u]], isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa [[Ika-anim na Kongreso ng Partido]] ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.<ref>{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 February 2017 }}.</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 March 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 March 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 November 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York }}</ref>
[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.<ref>{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 March 2016}}</ref>
[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si [[Juan Reynaldo Sanchez]], isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at [[tagapagbalita]] sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.<ref>Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', [[Penguin Press]] (2014) p. 234.</ref><ref>{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2}}</ref>
Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa [[Yongbyon]]. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng [[Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko]] nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].<ref>{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 September 2018| publisher=A&E Television Networks| access-date=3 July 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy | Arms Control Association|archive-date=22 April 2012|website=www.armscontrol.org}}</ref>
==Kamatayan at Pang-estadong Libing==
===Mga Detalye ng Pagkamatay at Pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa [[Hyangsan]] dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa [[Koreanong Telebisyong Sentral]] sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si [[Chon Hyong-kyu]] noong Hulyo 9, 1994.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 July 1994}}</ref><ref>[[Barbara Demick|Demick, Barbara]]: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE</ref>
Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong [[mosoliem]] sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c ''Scenes of lamentation after Kim Il-sung’s death'']</ref><ref>{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 July 1997 | access-date = 9 May 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead }}</ref>
===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa [[marmol]] na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] na ang mga Hilagang Koreano ay "matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il". Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang "ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung". Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang "tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa".<ref>The Independent, 11 July 1994, Monday, "The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea"</ref><ref>"South Korea assumes "for now" that Kim Il-sung died of natural causes", South Korean news agency, Seoul, in English, 11 July 1994, Monday</ref>
====Mga Pandaigdigang Reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay "magpapatuloy kung naaangkop". Sinabi ni Clinton: "Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan."<ref>{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 July 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 }}</ref>
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si [[Viktor Chernomyrdin]].<ref>Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, "The Evolution of Russian-Korea Relations", Asian Survey, vol. 34, no. 9 (1994).</ref>
===Serbisyong Punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si [[O Jin-u]] at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing<ref>{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 July 1994}}</ref>:
{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:
{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.
Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.
Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.
Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.
Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}
- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita
Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.<ref>''The Straits Times'' (Singapore) "Kim Il Sung dies of heart attack", 10 July 1994</ref><ref>{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316}}</ref>
===Komite ng Libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina<ref>{{Cite web |title=Kim Il Sung |publisher=The Gale Group Inc. |year=2004 |access-date=7 February 2019 |url=https://www.encyclopedia.com/people/history/korean-history-biographies/kim-il-sung*1G23410800083 |work=Cold War Reference Library |via=Encyclopedia.com }}{{Dead link|date=November 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 July 1994 |archive-date=18 August 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 }} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}</ref>:
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}
==Kulto ng Pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=December 23, 2011 |access-date=January 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=March 14, 2012 }}</ref><ref>{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |access-date=January 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |archive-date=June 27, 2014 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1}}</ref><ref>{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720}}</ref>
[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]])]]
Ayon kay [[Hwang Jang-yop]], ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng "Dakilang Pinuno". Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan" at "ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim".<ref>{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=January 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=January 4, 2013 }}</ref>
Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng "Araw", "Dakilang Tagapangulo", "Makalangit na Pinuno" at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng "Dalawahang Bayaning Gintong Medalya". Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].
<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton & Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=April 3, 2012 |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=February 1, 2014 }}</ref><ref>{{harvnb|Suh|1988|p=320}}</ref>
[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang [[Pistang Arirang]]]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang "mga salita ng tagubilin" mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all }}</ref>
[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng "biyaya ng Tagapangulo". Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si [[Kang Chol-hwan]], isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: "Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?"<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}</ref><ref>{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=January 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=November 5, 2012 }}</ref><ref>Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}.</ref>
[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na [[Kasama sa Siglo]], sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: "Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito."<ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.</ref></blockquote>
[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: "Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya."<ref>{{harvnb|Suh|1988|p=316}}</ref>
[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na ""Araw ng Araw" noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.<ref>{{Cite book| chapter = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}</ref><ref>{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}</ref>
Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, "Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan." Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].<ref>{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}</ref>
Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang "Walang Hangganang Pangulo". Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.<ref>{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Martin|2006|p=508}}</ref><ref>[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}</ref>
Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).<ref>{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}</ref><ref>{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}</ref><ref>{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}</ref><ref>{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}</ref>
Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' ("walang hangganang buhay") ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong "Walang Hangganang Pinuno".<ref>{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}</ref><ref>{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}</ref><ref name="Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)">{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}</ref>
==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]
Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.<ref>None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.</ref><ref>{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}</ref>
Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. <ref>https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/</ref><ref>http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home | NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic | NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}</ref>
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang "Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung" o "Pinuno". Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: "Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea" or "Dakilang Pinunong Kasamang <big>Kim Il-sung</big> ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea".<ref>{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820}}</ref>
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |공화국의 영원한 주석
| align="center" |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align="center" | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 대원수
| align="center" |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align="center" | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan="3" |Partido
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align="center" |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan="3" |Estado
|-
| align="center" |내각 총리
| align="center" |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국의 주석
| align="center" |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan="3" |Hukbo
|-
| align="center" |조선인민군 최고사령관
| align="center" |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align="center" |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class="wikitable"
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |수령님
| align="center" |''Suryŏngnim''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |경애하는 수령님
| align="center" |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align="center" |Iginagalang na Pinuno
|-
| align="center" |어버이 수령님
| align="center" |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align="center" |Makaamang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령님
| align="center" |''Widaehan Suryŏngnim''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령
| align="center" |''Widaehan Suryŏng''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |수령
| align="center" |''Suryŏng''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |민족의 태양
| align="center" |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Bansa
|-
| align="center" |주석님
| align="center" |''Ch'usŏngnim''
| align="center" |Pangulo
|-
| align="center" |20세기의 태양
| align="center" |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align="center" |주체조선의 영원한 수령
| align="center" |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align="center" |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926. Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging "napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat" at ang ''Kinolektang mga Gawa'' "na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan". Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.
Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang "titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya". Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
|-
! colspan=2 width="450px" | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden "Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan" (postumong iginawad)
|}
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
*{{Cite book |last=Barnouin |first=Barbara |title=Zhou Enlai: a political life |last2=Yu |first2=Chang geng |date=2006 |publisher=Chinese University Press |isbn=978-962-996-280-7 |location=Hong Kong}}
cofjovqqvs78ic8eoy8u4s3m8glxovq
2221679
2221678
2026-08-25T13:06:33Z
Jojit fb
38
/* Pamamahala sa Hilagang Korea */
2221679
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix = Dakilang Mariskal ng Republika<br>Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name = Kim Il-sung
| native_name = {{nobold|김일성}}
| image = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption = Si Kim noong dekada 1950.
| office1 = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]<br>Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1 = (Komite Sentral)<br />12 Oktubre 1966
| term_end1 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1 = Kalihim
| 1namedata1 = Choe Yong-gon<br>Kim Il<br>Pak Kum-chol<br>Ri Hyo-son<br>Kim Kwang-hyop<br>Sok San<br>Ho Pong-hak<br>Kim Yong-ju<br>Pak Yong-guk<br>Kim To-man<br>Ri Kuk-jin<br>Kim Jung-rin<br>Yang Hyong-sop<br>O Jin-u<br>Kim Tong-gyu<br>Han Ik-su<br>Hyon Mu-gwang<br>Kim Jong-il<br>Hwang Jang-yop<br>Kim Yong-nam<br>Kim Hwan<br>Yon Hyong-muk<br>Yun Ki-bok<br>Hong Si-hak
| successor1 = [[Kim Jong-il]]
| office2 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]<br>Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2 = 28 Disyembre 1972
| term_end2 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2 = Premiyer
| 1namedata2 = Kim Il<br>Pak Song-chol<br>Ri Jong-ok<br>Kang Song-san<br>Ri Kun-mo<br>Yon Hyong-muk<br>Kang Song-san
| 2blankname2 = Pangalawang Pangulo
| 2namedata2 = Choe Yong-gon<br />Kang Ryang-uk<br />Kim Tong-kyu<br />Kim Il<br />Pak Song-chol<br />Rim Chun-chu<br />Ri Jong-ok<br />Kim Pyong-sik
| office3 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]<br>Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3 = (Gabinete)<br />9 Setyembre 1948
| term_end3 = 28 Disyembre 1972
| successor3 = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3 = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3 = [[Kim Il]]
| 2blankname3 = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3 = Pak Hon-yong<br />Hong Myong-hui<br />Kim Chaek<br />Kim Il<br />Jong Il-ryong<br />Nam Il<br />Pak Ui-wan<br />Jong Jun-thaek<br />Kim Kwang-hyop<br />Kim Chang-man<br />Ri Jong-ok<br />Ri Ju-yon<br />Pak Song-chol<br />Choe Yong-jin
| birth_name = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)<br />{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater = Akademyang Militar ng Whasung<br />Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse = Kim Jong-suk (1941-49)<br />Kim Song-ae (1952-94)
| children = [[Kim Jong-il]]<br />Kim Man-il<br />Kim Kyong-hui<br />Kim Kyong-jin<br />Kim Pyong-il<br />Kim Yong-il
| parents = Kim Hyong-jik (ama)<br/>Kang Pan-sok (ina)
| allegiance = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]<br>{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]<br>{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]<br>''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})<br>Dakilang Mariskal
| commands = Kataas-taasang Komandante
| unit = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo<br>[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]<br>[[Digmaang Koreano]]<br>[[Digmaang Malamig]]
| signature = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes =
<center style="background-color:#FCF;">'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''</center>
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''<br/>([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
<center>{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}</center>
}}
</center>
}}
Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.
Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.
Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].
Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang "Dakilang Pinuno", na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang "Araw ng Araw". Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].
==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang "Kim Il-sung".]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang "Kim Il-sung" ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.<ref name="Becker 2005">{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}</ref>{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.<ref>{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}</ref> Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng "pangalawang" Kim sa kanyang mga talaarawan.<ref name="Lankov 2002">{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}</ref> Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.<ref name="Cumings 2005">{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton & Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}</ref>{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.<ref>{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}</ref>{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912. Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].<ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |url-status=dead |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}</ref>
Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.<ref>https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739</ref>
Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, "mataas" si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang "laging pinuno sa [[futbol]]" at "isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot".<ref>{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}</ref>
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na "masigasig" at "naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase".<ref>{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}</ref>
Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].<ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref>
[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa "handulong ng mga Hapones". Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.<ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&lpg=PA24&ots=YiKIyIWckn&dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}</ref><ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)</ref>
Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.<ref>Kim Il-Sung, "On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism" on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref>
[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang "Kim Maging ang [[Araw]]". Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: "Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay "Isang Bituin". Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin."<ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}</ref>
Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang "Dibisyon ni Kim Il-sung". Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang "[[Tigre]]". Ipinadala ng mga Hapones ang "Yunit Maeda" upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone | first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&pg=PA270 | page=270|language=en}}</ref>
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay "nilikha mula sa sero". Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay "ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga," kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.<ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history | South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}</ref><ref>Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).</ref>
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]
Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na "Dakilang Pinuno". Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.<ref>{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&pg=PA13 | page=13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref name="Suh1988">{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&q=kim+il+sung+health+care&pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}</ref>
[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref><ref>Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)</ref>
[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref>
[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang "manghaharang na taksil na si Syngman Rhee". Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}<ref>{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}
[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]] sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.<ref>{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}<ref>
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
</ref><ref>
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
</ref>
[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]] noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}<ref>{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=Setyembre 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh|title=抗美援朝战争史}}</ref><ref name="mossman">{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 Hunyo 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51|language=en}}</ref><ref name="sandler">{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]|language=en}}</ref>
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.<ref>David Halberstam. Halberstam, David (25 Setyembre 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Edisyong Kindle (sa Ingles)</ref><ref>Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story. (sa Ingles)</ref><ref>Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=2013-10-12 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166. (sa Ingles)</ref>
[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].<ref>{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}</ref>
Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.<ref>{{cite web
|url = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|title = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
|publisher = [[Seoul National University Hospital]]
|date = 4 June 2010
|access-date = 19 July 2012
|url-status = dead
|archive-url = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|archive-date = 20 January 2013
|df = dmy-all
}}</ref><ref>{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=[[United States Institute of Peace]] |access-date=23 December 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 June 2015 }}</ref><ref>cf. the Truth and Reconciliation Commission's preliminary March 2009 report: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 March 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=[[Truth and Reconciliation Commission (South Korea)]]|date=March 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.}}</ref><ref>{{cite news
|url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
|title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
|newspaper=The San Diego Union Tribune
|date=10 July 2010
|access-date=11 June 2019
|quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
}}</ref>
===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at Mga Sumunod na Taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.<ref>{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=[[W. W. Norton & Company]]|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings}}</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration}}</ref>
[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong "[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]" na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan. <ref>Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}}</ref><ref>Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf "Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=24 February 2015 }}, ''Asia Program Special Report'', September 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars.</ref><ref>Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978.</ref><ref>{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014}}</ref>
[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.<ref>{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 March 2014}}</ref>
[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.<ref>Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.</ref><ref>{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}</ref>
[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang [[songbun]] kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: "ubod,” "mabuway", o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.<ref>[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref>
Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.<ref name="Kim-IlSungLegacy">[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref><ref>''[[Black Book of Communism]]'', pg. 564.</ref><ref>[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=7 June 2013}}. [[Freedom House]], 2012.</ref><ref>[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by [[Rudolph Rummel]].</ref>
===Mga Huling Taon ng Pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu & Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]
Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.<ref>{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 August 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times}}</ref><ref>Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195.</ref><ref>Howard W. French, [https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630230338/http://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |date=30 June 2017 }}, ''The New York Times'' (17 March 1997).</ref>
[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng "mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]" na ang "ideolohiya na gumagabay sa [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]] at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay [[rebisyunista]]”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na "sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na "ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig" at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.<ref>{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 October 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 September 2009 |website = CEU.hu }}</ref><ref>Enver Hoxha, ''"[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]"'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania," Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549.</ref>
[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng [[Hukbong Bayan ng Vietnam]] ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang [[USS Pueblo]] ay bahagi ng kampanyang ito.<ref>{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=May 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 May 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 November 2012 }}</ref>
[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong [[paniktik]] sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa [[Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano]], ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.<ref>[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref>
{{multiple image
| align = left
| direction = horizontal
| caption_align = center
| width1 = 130
| image1 = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
| width2 = 120
| image2 = Kim Jong-il Portrait.jpg
| footer = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng [[O Chin-u]], isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa [[Ika-anim na Kongreso ng Partido]] ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.<ref>{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 February 2017 }}.</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 March 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 March 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 November 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York }}</ref>
[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.<ref>{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 March 2016}}</ref>
[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si [[Juan Reynaldo Sanchez]], isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at [[tagapagbalita]] sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.<ref>Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', [[Penguin Press]] (2014) p. 234.</ref><ref>{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2}}</ref>
Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa [[Yongbyon]]. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng [[Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko]] nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].<ref>{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 September 2018| publisher=A&E Television Networks| access-date=3 July 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy | Arms Control Association|archive-date=22 April 2012|website=www.armscontrol.org}}</ref>
==Kamatayan at Pang-estadong Libing==
===Mga Detalye ng Pagkamatay at Pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa [[Hyangsan]] dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa [[Koreanong Telebisyong Sentral]] sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si [[Chon Hyong-kyu]] noong Hulyo 9, 1994.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 July 1994}}</ref><ref>[[Barbara Demick|Demick, Barbara]]: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE</ref>
Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong [[mosoliem]] sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c ''Scenes of lamentation after Kim Il-sung’s death'']</ref><ref>{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 July 1997 | access-date = 9 May 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead }}</ref>
===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa [[marmol]] na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] na ang mga Hilagang Koreano ay "matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il". Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang "ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung". Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang "tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa".<ref>The Independent, 11 July 1994, Monday, "The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea"</ref><ref>"South Korea assumes "for now" that Kim Il-sung died of natural causes", South Korean news agency, Seoul, in English, 11 July 1994, Monday</ref>
====Mga Pandaigdigang Reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay "magpapatuloy kung naaangkop". Sinabi ni Clinton: "Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan."<ref>{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 July 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 }}</ref>
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si [[Viktor Chernomyrdin]].<ref>Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, "The Evolution of Russian-Korea Relations", Asian Survey, vol. 34, no. 9 (1994).</ref>
===Serbisyong Punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si [[O Jin-u]] at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing<ref>{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 July 1994}}</ref>:
{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:
{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.
Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.
Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.
Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.
Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}
- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita
Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.<ref>''The Straits Times'' (Singapore) "Kim Il Sung dies of heart attack", 10 July 1994</ref><ref>{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316}}</ref>
===Komite ng Libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina<ref>{{Cite web |title=Kim Il Sung |publisher=The Gale Group Inc. |year=2004 |access-date=7 February 2019 |url=https://www.encyclopedia.com/people/history/korean-history-biographies/kim-il-sung*1G23410800083 |work=Cold War Reference Library |via=Encyclopedia.com }}{{Dead link|date=November 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 July 1994 |archive-date=18 August 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 }} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}</ref>:
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}
==Kulto ng Pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=December 23, 2011 |access-date=January 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=March 14, 2012 }}</ref><ref>{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |access-date=January 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |archive-date=June 27, 2014 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1}}</ref><ref>{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720}}</ref>
[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]])]]
Ayon kay [[Hwang Jang-yop]], ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng "Dakilang Pinuno". Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan" at "ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim".<ref>{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=January 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=January 4, 2013 }}</ref>
Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng "Araw", "Dakilang Tagapangulo", "Makalangit na Pinuno" at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng "Dalawahang Bayaning Gintong Medalya". Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].
<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton & Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=April 3, 2012 |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=February 1, 2014 }}</ref><ref>{{harvnb|Suh|1988|p=320}}</ref>
[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang [[Pistang Arirang]]]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang "mga salita ng tagubilin" mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all }}</ref>
[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng "biyaya ng Tagapangulo". Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si [[Kang Chol-hwan]], isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: "Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?"<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}</ref><ref>{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=January 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=November 5, 2012 }}</ref><ref>Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}.</ref>
[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na [[Kasama sa Siglo]], sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: "Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito."<ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.</ref></blockquote>
[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: "Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya."<ref>{{harvnb|Suh|1988|p=316}}</ref>
[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na ""Araw ng Araw" noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.<ref>{{Cite book| chapter = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}</ref><ref>{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}</ref>
Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, "Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan." Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].<ref>{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}</ref>
Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang "Walang Hangganang Pangulo". Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.<ref>{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Martin|2006|p=508}}</ref><ref>[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}</ref>
Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).<ref>{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}</ref><ref>{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}</ref><ref>{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}</ref><ref>{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}</ref>
Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' ("walang hangganang buhay") ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong "Walang Hangganang Pinuno".<ref>{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}</ref><ref>{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}</ref><ref name="Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)">{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}</ref>
==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]
Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.<ref>None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.</ref><ref>{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}</ref>
Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. <ref>https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/</ref><ref>http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home | NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic | NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}</ref>
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang "Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung" o "Pinuno". Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: "Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea" or "Dakilang Pinunong Kasamang <big>Kim Il-sung</big> ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea".<ref>{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820}}</ref>
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |공화국의 영원한 주석
| align="center" |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align="center" | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 대원수
| align="center" |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align="center" | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan="3" |Partido
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align="center" |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan="3" |Estado
|-
| align="center" |내각 총리
| align="center" |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국의 주석
| align="center" |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan="3" |Hukbo
|-
| align="center" |조선인민군 최고사령관
| align="center" |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align="center" |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class="wikitable"
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |수령님
| align="center" |''Suryŏngnim''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |경애하는 수령님
| align="center" |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align="center" |Iginagalang na Pinuno
|-
| align="center" |어버이 수령님
| align="center" |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align="center" |Makaamang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령님
| align="center" |''Widaehan Suryŏngnim''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령
| align="center" |''Widaehan Suryŏng''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |수령
| align="center" |''Suryŏng''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |민족의 태양
| align="center" |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Bansa
|-
| align="center" |주석님
| align="center" |''Ch'usŏngnim''
| align="center" |Pangulo
|-
| align="center" |20세기의 태양
| align="center" |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align="center" |주체조선의 영원한 수령
| align="center" |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align="center" |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926. Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging "napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat" at ang ''Kinolektang mga Gawa'' "na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan". Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.
Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang "titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya". Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
|-
! colspan=2 width="450px" | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden "Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan" (postumong iginawad)
|}
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
*{{Cite book |last=Barnouin |first=Barbara |title=Zhou Enlai: a political life |last2=Yu |first2=Chang geng |date=2006 |publisher=Chinese University Press |isbn=978-962-996-280-7 |location=Hong Kong}}
jchp0k3ohfcy6b26z60t91l6sayi4cl
2221680
2221679
2026-08-25T13:12:28Z
Jojit fb
38
/* Pagkatapos ng Digmaang Koreano at Mga Sumunod na Taon */
2221680
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix = Dakilang Mariskal ng Republika<br>Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name = Kim Il-sung
| native_name = {{nobold|김일성}}
| image = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption = Si Kim noong dekada 1950.
| office1 = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]<br>Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1 = (Komite Sentral)<br />12 Oktubre 1966
| term_end1 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1 = Kalihim
| 1namedata1 = Choe Yong-gon<br>Kim Il<br>Pak Kum-chol<br>Ri Hyo-son<br>Kim Kwang-hyop<br>Sok San<br>Ho Pong-hak<br>Kim Yong-ju<br>Pak Yong-guk<br>Kim To-man<br>Ri Kuk-jin<br>Kim Jung-rin<br>Yang Hyong-sop<br>O Jin-u<br>Kim Tong-gyu<br>Han Ik-su<br>Hyon Mu-gwang<br>Kim Jong-il<br>Hwang Jang-yop<br>Kim Yong-nam<br>Kim Hwan<br>Yon Hyong-muk<br>Yun Ki-bok<br>Hong Si-hak
| successor1 = [[Kim Jong-il]]
| office2 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]<br>Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2 = 28 Disyembre 1972
| term_end2 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2 = Premiyer
| 1namedata2 = Kim Il<br>Pak Song-chol<br>Ri Jong-ok<br>Kang Song-san<br>Ri Kun-mo<br>Yon Hyong-muk<br>Kang Song-san
| 2blankname2 = Pangalawang Pangulo
| 2namedata2 = Choe Yong-gon<br />Kang Ryang-uk<br />Kim Tong-kyu<br />Kim Il<br />Pak Song-chol<br />Rim Chun-chu<br />Ri Jong-ok<br />Kim Pyong-sik
| office3 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]<br>Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3 = (Gabinete)<br />9 Setyembre 1948
| term_end3 = 28 Disyembre 1972
| successor3 = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3 = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3 = [[Kim Il]]
| 2blankname3 = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3 = Pak Hon-yong<br />Hong Myong-hui<br />Kim Chaek<br />Kim Il<br />Jong Il-ryong<br />Nam Il<br />Pak Ui-wan<br />Jong Jun-thaek<br />Kim Kwang-hyop<br />Kim Chang-man<br />Ri Jong-ok<br />Ri Ju-yon<br />Pak Song-chol<br />Choe Yong-jin
| birth_name = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)<br />{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater = Akademyang Militar ng Whasung<br />Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse = Kim Jong-suk (1941-49)<br />Kim Song-ae (1952-94)
| children = [[Kim Jong-il]]<br />Kim Man-il<br />Kim Kyong-hui<br />Kim Kyong-jin<br />Kim Pyong-il<br />Kim Yong-il
| parents = Kim Hyong-jik (ama)<br/>Kang Pan-sok (ina)
| allegiance = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]<br>{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]<br>{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]<br>''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})<br>Dakilang Mariskal
| commands = Kataas-taasang Komandante
| unit = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo<br>[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]<br>[[Digmaang Koreano]]<br>[[Digmaang Malamig]]
| signature = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes =
<center style="background-color:#FCF;">'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''</center>
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''<br/>([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
<center>{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}</center>
}}
</center>
}}
Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.
Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.
Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].
Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang "Dakilang Pinuno", na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang "Araw ng Araw". Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].
==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang "Kim Il-sung".]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang "Kim Il-sung" ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.<ref name="Becker 2005">{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}</ref>{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.<ref>{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}</ref> Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng "pangalawang" Kim sa kanyang mga talaarawan.<ref name="Lankov 2002">{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}</ref> Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.<ref name="Cumings 2005">{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton & Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}</ref>{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.<ref>{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}</ref>{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912. Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].<ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |url-status=dead |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}</ref>
Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.<ref>https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739</ref>
Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, "mataas" si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang "laging pinuno sa [[futbol]]" at "isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot".<ref>{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}</ref>
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na "masigasig" at "naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase".<ref>{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}</ref>
Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].<ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref>
[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa "handulong ng mga Hapones". Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.<ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&lpg=PA24&ots=YiKIyIWckn&dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}</ref><ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)</ref>
Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.<ref>Kim Il-Sung, "On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism" on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref>
[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang "Kim Maging ang [[Araw]]". Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: "Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay "Isang Bituin". Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin."<ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}</ref>
Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang "Dibisyon ni Kim Il-sung". Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang "[[Tigre]]". Ipinadala ng mga Hapones ang "Yunit Maeda" upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone | first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&pg=PA270 | page=270|language=en}}</ref>
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay "nilikha mula sa sero". Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay "ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga," kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.<ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history | South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}</ref><ref>Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).</ref>
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]
Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na "Dakilang Pinuno". Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.<ref>{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&pg=PA13 | page=13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref name="Suh1988">{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&q=kim+il+sung+health+care&pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}</ref>
[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref><ref>Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)</ref>
[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref>
[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang "manghaharang na taksil na si Syngman Rhee". Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}<ref>{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}
[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]] sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.<ref>{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}<ref>
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
</ref><ref>
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
</ref>
[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]] noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}<ref>{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=Setyembre 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh|title=抗美援朝战争史}}</ref><ref name="mossman">{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 Hunyo 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51|language=en}}</ref><ref name="sandler">{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]|language=en}}</ref>
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.<ref>David Halberstam. Halberstam, David (25 Setyembre 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Edisyong Kindle (sa Ingles)</ref><ref>Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story. (sa Ingles)</ref><ref>Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=2013-10-12 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166. (sa Ingles)</ref>
[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].<ref>{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}</ref>
Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.<ref>{{cite web
|url = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|title = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
|publisher = Seoul National University Hospital
|date = 4 Hunyo 2010
|access-date = 19 Hulyo 2012
|url-status = dead
|archive-url = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|archive-date = 20 Enero 2013
|df = dmy-all
|language=ko}}</ref><ref>{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=United States Institute of Peace |access-date=23 Disyembre 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 Hunyo 2015 |language=en}}</ref><ref>ihambing sa paunang ulat ng Truth and Reconciliation Commission noong Marso 2009: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 Marso 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|date=Marso 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.|language=en}}</ref><ref>{{cite news
|url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
|title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
|newspaper=The San Diego Union Tribune
|date=10 Hulyo 2010
|access-date=11 Hunyo 2019
|quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
|language=en}}</ref>
===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at Mga Sumunod na Taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.<ref>{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=[[W. W. Norton & Company]]|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings}}</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration}}</ref>
[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong "[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]" na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan. <ref>Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}}</ref><ref>Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf "Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=24 February 2015 }}, ''Asia Program Special Report'', September 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars.</ref><ref>Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978.</ref><ref>{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014}}</ref>
[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.<ref>{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 March 2014}}</ref>
[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.<ref>Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.</ref><ref>{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}</ref>
[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang [[songbun]] kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: "ubod,” "mabuway", o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.<ref>[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref>
Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.<ref name="Kim-IlSungLegacy">[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref><ref>''[[Black Book of Communism]]'', pg. 564.</ref><ref>[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=7 June 2013}}. [[Freedom House]], 2012.</ref><ref>[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by [[Rudolph Rummel]].</ref>
===Mga Huling Taon ng Pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu & Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]
Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.<ref>{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 August 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times}}</ref><ref>Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195.</ref><ref>Howard W. French, [https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630230338/http://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |date=30 June 2017 }}, ''The New York Times'' (17 March 1997).</ref>
[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng "mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]" na ang "ideolohiya na gumagabay sa [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]] at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay [[rebisyunista]]”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na "sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na "ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig" at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.<ref>{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 October 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 September 2009 |website = CEU.hu }}</ref><ref>Enver Hoxha, ''"[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]"'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania," Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549.</ref>
[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng [[Hukbong Bayan ng Vietnam]] ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang [[USS Pueblo]] ay bahagi ng kampanyang ito.<ref>{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=May 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 May 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 November 2012 }}</ref>
[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong [[paniktik]] sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa [[Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano]], ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.<ref>[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref>
{{multiple image
| align = left
| direction = horizontal
| caption_align = center
| width1 = 130
| image1 = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
| width2 = 120
| image2 = Kim Jong-il Portrait.jpg
| footer = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng [[O Chin-u]], isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa [[Ika-anim na Kongreso ng Partido]] ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.<ref>{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 February 2017 }}.</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 March 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 March 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 November 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York }}</ref>
[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.<ref>{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 March 2016}}</ref>
[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si [[Juan Reynaldo Sanchez]], isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at [[tagapagbalita]] sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.<ref>Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', [[Penguin Press]] (2014) p. 234.</ref><ref>{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2}}</ref>
Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa [[Yongbyon]]. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng [[Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko]] nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].<ref>{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 September 2018| publisher=A&E Television Networks| access-date=3 July 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy | Arms Control Association|archive-date=22 April 2012|website=www.armscontrol.org}}</ref>
==Kamatayan at Pang-estadong Libing==
===Mga Detalye ng Pagkamatay at Pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa [[Hyangsan]] dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa [[Koreanong Telebisyong Sentral]] sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si [[Chon Hyong-kyu]] noong Hulyo 9, 1994.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 July 1994}}</ref><ref>[[Barbara Demick|Demick, Barbara]]: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE</ref>
Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong [[mosoliem]] sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c ''Scenes of lamentation after Kim Il-sung’s death'']</ref><ref>{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 July 1997 | access-date = 9 May 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead }}</ref>
===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa [[marmol]] na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] na ang mga Hilagang Koreano ay "matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il". Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang "ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung". Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang "tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa".<ref>The Independent, 11 July 1994, Monday, "The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea"</ref><ref>"South Korea assumes "for now" that Kim Il-sung died of natural causes", South Korean news agency, Seoul, in English, 11 July 1994, Monday</ref>
====Mga Pandaigdigang Reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay "magpapatuloy kung naaangkop". Sinabi ni Clinton: "Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan."<ref>{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 July 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 }}</ref>
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si [[Viktor Chernomyrdin]].<ref>Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, "The Evolution of Russian-Korea Relations", Asian Survey, vol. 34, no. 9 (1994).</ref>
===Serbisyong Punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si [[O Jin-u]] at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing<ref>{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 July 1994}}</ref>:
{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:
{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.
Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.
Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.
Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.
Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}
- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita
Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.<ref>''The Straits Times'' (Singapore) "Kim Il Sung dies of heart attack", 10 July 1994</ref><ref>{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316}}</ref>
===Komite ng Libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina<ref>{{Cite web |title=Kim Il Sung |publisher=The Gale Group Inc. |year=2004 |access-date=7 February 2019 |url=https://www.encyclopedia.com/people/history/korean-history-biographies/kim-il-sung*1G23410800083 |work=Cold War Reference Library |via=Encyclopedia.com }}{{Dead link|date=November 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 July 1994 |archive-date=18 August 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 }} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}</ref>:
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}
==Kulto ng Pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=December 23, 2011 |access-date=January 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=March 14, 2012 }}</ref><ref>{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |access-date=January 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |archive-date=June 27, 2014 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1}}</ref><ref>{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720}}</ref>
[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]])]]
Ayon kay [[Hwang Jang-yop]], ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng "Dakilang Pinuno". Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan" at "ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim".<ref>{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=January 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=January 4, 2013 }}</ref>
Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng "Araw", "Dakilang Tagapangulo", "Makalangit na Pinuno" at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng "Dalawahang Bayaning Gintong Medalya". Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].
<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton & Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=April 3, 2012 |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=February 1, 2014 }}</ref><ref>{{harvnb|Suh|1988|p=320}}</ref>
[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang [[Pistang Arirang]]]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang "mga salita ng tagubilin" mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all }}</ref>
[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng "biyaya ng Tagapangulo". Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si [[Kang Chol-hwan]], isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: "Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?"<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}</ref><ref>{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=January 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=November 5, 2012 }}</ref><ref>Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}.</ref>
[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na [[Kasama sa Siglo]], sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: "Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito."<ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.</ref></blockquote>
[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: "Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya."<ref>{{harvnb|Suh|1988|p=316}}</ref>
[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na ""Araw ng Araw" noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.<ref>{{Cite book| chapter = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}</ref><ref>{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}</ref>
Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, "Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan." Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].<ref>{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}</ref>
Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang "Walang Hangganang Pangulo". Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.<ref>{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Martin|2006|p=508}}</ref><ref>[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}</ref>
Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).<ref>{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}</ref><ref>{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}</ref><ref>{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}</ref><ref>{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}</ref>
Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' ("walang hangganang buhay") ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong "Walang Hangganang Pinuno".<ref>{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}</ref><ref>{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}</ref><ref name="Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)">{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}</ref>
==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]
Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.<ref>None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.</ref><ref>{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}</ref>
Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. <ref>https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/</ref><ref>http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home | NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic | NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}</ref>
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang "Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung" o "Pinuno". Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: "Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea" or "Dakilang Pinunong Kasamang <big>Kim Il-sung</big> ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea".<ref>{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820}}</ref>
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |공화국의 영원한 주석
| align="center" |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align="center" | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 대원수
| align="center" |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align="center" | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan="3" |Partido
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align="center" |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan="3" |Estado
|-
| align="center" |내각 총리
| align="center" |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국의 주석
| align="center" |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan="3" |Hukbo
|-
| align="center" |조선인민군 최고사령관
| align="center" |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align="center" |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class="wikitable"
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |수령님
| align="center" |''Suryŏngnim''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |경애하는 수령님
| align="center" |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align="center" |Iginagalang na Pinuno
|-
| align="center" |어버이 수령님
| align="center" |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align="center" |Makaamang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령님
| align="center" |''Widaehan Suryŏngnim''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령
| align="center" |''Widaehan Suryŏng''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |수령
| align="center" |''Suryŏng''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |민족의 태양
| align="center" |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Bansa
|-
| align="center" |주석님
| align="center" |''Ch'usŏngnim''
| align="center" |Pangulo
|-
| align="center" |20세기의 태양
| align="center" |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align="center" |주체조선의 영원한 수령
| align="center" |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align="center" |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926. Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging "napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat" at ang ''Kinolektang mga Gawa'' "na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan". Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.
Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang "titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya". Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
|-
! colspan=2 width="450px" | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden "Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan" (postumong iginawad)
|}
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
*{{Cite book |last=Barnouin |first=Barbara |title=Zhou Enlai: a political life |last2=Yu |first2=Chang geng |date=2006 |publisher=Chinese University Press |isbn=978-962-996-280-7 |location=Hong Kong}}
3rosujfiklqttp2l7prhq7jt0wwq4k1
2221681
2221680
2026-08-25T13:16:09Z
Jojit fb
38
/* Pagkatapos ng Digmaang Koreano at Mga Sumunod na Taon */
2221681
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix = Dakilang Mariskal ng Republika<br>Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name = Kim Il-sung
| native_name = {{nobold|김일성}}
| image = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption = Si Kim noong dekada 1950.
| office1 = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]<br>Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1 = (Komite Sentral)<br />12 Oktubre 1966
| term_end1 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1 = Kalihim
| 1namedata1 = Choe Yong-gon<br>Kim Il<br>Pak Kum-chol<br>Ri Hyo-son<br>Kim Kwang-hyop<br>Sok San<br>Ho Pong-hak<br>Kim Yong-ju<br>Pak Yong-guk<br>Kim To-man<br>Ri Kuk-jin<br>Kim Jung-rin<br>Yang Hyong-sop<br>O Jin-u<br>Kim Tong-gyu<br>Han Ik-su<br>Hyon Mu-gwang<br>Kim Jong-il<br>Hwang Jang-yop<br>Kim Yong-nam<br>Kim Hwan<br>Yon Hyong-muk<br>Yun Ki-bok<br>Hong Si-hak
| successor1 = [[Kim Jong-il]]
| office2 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]<br>Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2 = 28 Disyembre 1972
| term_end2 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2 = Premiyer
| 1namedata2 = Kim Il<br>Pak Song-chol<br>Ri Jong-ok<br>Kang Song-san<br>Ri Kun-mo<br>Yon Hyong-muk<br>Kang Song-san
| 2blankname2 = Pangalawang Pangulo
| 2namedata2 = Choe Yong-gon<br />Kang Ryang-uk<br />Kim Tong-kyu<br />Kim Il<br />Pak Song-chol<br />Rim Chun-chu<br />Ri Jong-ok<br />Kim Pyong-sik
| office3 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]<br>Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3 = (Gabinete)<br />9 Setyembre 1948
| term_end3 = 28 Disyembre 1972
| successor3 = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3 = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3 = [[Kim Il]]
| 2blankname3 = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3 = Pak Hon-yong<br />Hong Myong-hui<br />Kim Chaek<br />Kim Il<br />Jong Il-ryong<br />Nam Il<br />Pak Ui-wan<br />Jong Jun-thaek<br />Kim Kwang-hyop<br />Kim Chang-man<br />Ri Jong-ok<br />Ri Ju-yon<br />Pak Song-chol<br />Choe Yong-jin
| birth_name = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)<br />{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater = Akademyang Militar ng Whasung<br />Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse = Kim Jong-suk (1941-49)<br />Kim Song-ae (1952-94)
| children = [[Kim Jong-il]]<br />Kim Man-il<br />Kim Kyong-hui<br />Kim Kyong-jin<br />Kim Pyong-il<br />Kim Yong-il
| parents = Kim Hyong-jik (ama)<br/>Kang Pan-sok (ina)
| allegiance = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]<br>{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]<br>{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]<br>''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})<br>Dakilang Mariskal
| commands = Kataas-taasang Komandante
| unit = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo<br>[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]<br>[[Digmaang Koreano]]<br>[[Digmaang Malamig]]
| signature = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes =
<center style="background-color:#FCF;">'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''</center>
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''<br/>([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
<center>{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}</center>
}}
</center>
}}
Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.
Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.
Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].
Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang "Dakilang Pinuno", na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang "Araw ng Araw". Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].
==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang "Kim Il-sung".]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang "Kim Il-sung" ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.<ref name="Becker 2005">{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}</ref>{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.<ref>{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}</ref> Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng "pangalawang" Kim sa kanyang mga talaarawan.<ref name="Lankov 2002">{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}</ref> Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.<ref name="Cumings 2005">{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton & Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}</ref>{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.<ref>{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}</ref>{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912. Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].<ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |url-status=dead |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}</ref>
Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.<ref>https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739</ref>
Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, "mataas" si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang "laging pinuno sa [[futbol]]" at "isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot".<ref>{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}</ref>
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na "masigasig" at "naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase".<ref>{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}</ref>
Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].<ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref>
[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa "handulong ng mga Hapones". Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.<ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&lpg=PA24&ots=YiKIyIWckn&dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}</ref><ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)</ref>
Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.<ref>Kim Il-Sung, "On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism" on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref>
[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang "Kim Maging ang [[Araw]]". Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: "Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay "Isang Bituin". Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin."<ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}</ref>
Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang "Dibisyon ni Kim Il-sung". Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang "[[Tigre]]". Ipinadala ng mga Hapones ang "Yunit Maeda" upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone | first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&pg=PA270 | page=270|language=en}}</ref>
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay "nilikha mula sa sero". Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay "ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga," kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.<ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history | South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}</ref><ref>Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).</ref>
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]
Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na "Dakilang Pinuno". Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.<ref>{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&pg=PA13 | page=13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref name="Suh1988">{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&q=kim+il+sung+health+care&pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}</ref>
[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref><ref>Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)</ref>
[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref>
[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang "manghaharang na taksil na si Syngman Rhee". Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}<ref>{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}
[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]] sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.<ref>{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}<ref>
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
</ref><ref>
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
</ref>
[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]] noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}<ref>{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=Setyembre 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh|title=抗美援朝战争史}}</ref><ref name="mossman">{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 Hunyo 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51|language=en}}</ref><ref name="sandler">{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]|language=en}}</ref>
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.<ref>David Halberstam. Halberstam, David (25 Setyembre 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Edisyong Kindle (sa Ingles)</ref><ref>Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story. (sa Ingles)</ref><ref>Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=2013-10-12 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166. (sa Ingles)</ref>
[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].<ref>{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}</ref>
Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.<ref>{{cite web
|url = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|title = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
|publisher = Seoul National University Hospital
|date = 4 Hunyo 2010
|access-date = 19 Hulyo 2012
|url-status = dead
|archive-url = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|archive-date = 20 Enero 2013
|df = dmy-all
|language=ko}}</ref><ref>{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=United States Institute of Peace |access-date=23 Disyembre 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 Hunyo 2015 |language=en}}</ref><ref>ihambing sa paunang ulat ng Truth and Reconciliation Commission noong Marso 2009: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 Marso 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|date=Marso 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.|language=en}}</ref><ref>{{cite news
|url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
|title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
|newspaper=The San Diego Union Tribune
|date=10 Hulyo 2010
|access-date=11 Hunyo 2019
|quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
|language=en}}</ref>
===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.<ref>{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=[[W. W. Norton & Company]]|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings}}</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration}}</ref>
[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong "[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]" na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan. <ref>Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}}</ref><ref>Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf "Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=24 February 2015 }}, ''Asia Program Special Report'', September 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars.</ref><ref>Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978.</ref><ref>{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014}}</ref>
[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.<ref>{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 March 2014}}</ref>
[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.<ref>Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.</ref><ref>{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}</ref>
[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang [[songbun]] kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: "ubod,” "mabuway", o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.<ref>[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref>
Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.<ref name="Kim-IlSungLegacy">[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref><ref>''[[Black Book of Communism]]'', pg. 564.</ref><ref>[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=7 June 2013}}. [[Freedom House]], 2012.</ref><ref>[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by [[Rudolph Rummel]].</ref>
===Mga Huling Taon ng Pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu & Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]
Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.<ref>{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 August 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times}}</ref><ref>Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195.</ref><ref>Howard W. French, [https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630230338/http://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |date=30 June 2017 }}, ''The New York Times'' (17 March 1997).</ref>
[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng "mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]" na ang "ideolohiya na gumagabay sa [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]] at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay [[rebisyunista]]”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na "sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na "ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig" at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.<ref>{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 October 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 September 2009 |website = CEU.hu }}</ref><ref>Enver Hoxha, ''"[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]"'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania," Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549.</ref>
[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng [[Hukbong Bayan ng Vietnam]] ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang [[USS Pueblo]] ay bahagi ng kampanyang ito.<ref>{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=May 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 May 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 November 2012 }}</ref>
[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong [[paniktik]] sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa [[Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano]], ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.<ref>[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref>
{{multiple image
| align = left
| direction = horizontal
| caption_align = center
| width1 = 130
| image1 = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
| width2 = 120
| image2 = Kim Jong-il Portrait.jpg
| footer = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng [[O Chin-u]], isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa [[Ika-anim na Kongreso ng Partido]] ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.<ref>{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 February 2017 }}.</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 March 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 March 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 November 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York }}</ref>
[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.<ref>{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 March 2016}}</ref>
[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si [[Juan Reynaldo Sanchez]], isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at [[tagapagbalita]] sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.<ref>Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', [[Penguin Press]] (2014) p. 234.</ref><ref>{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2}}</ref>
Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa [[Yongbyon]]. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng [[Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko]] nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].<ref>{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 September 2018| publisher=A&E Television Networks| access-date=3 July 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy | Arms Control Association|archive-date=22 April 2012|website=www.armscontrol.org}}</ref>
==Kamatayan at Pang-estadong Libing==
===Mga Detalye ng Pagkamatay at Pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa [[Hyangsan]] dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa [[Koreanong Telebisyong Sentral]] sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si [[Chon Hyong-kyu]] noong Hulyo 9, 1994.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 July 1994}}</ref><ref>[[Barbara Demick|Demick, Barbara]]: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE</ref>
Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong [[mosoliem]] sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c ''Scenes of lamentation after Kim Il-sung’s death'']</ref><ref>{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 July 1997 | access-date = 9 May 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead }}</ref>
===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa [[marmol]] na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] na ang mga Hilagang Koreano ay "matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il". Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang "ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung". Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang "tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa".<ref>The Independent, 11 July 1994, Monday, "The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea"</ref><ref>"South Korea assumes "for now" that Kim Il-sung died of natural causes", South Korean news agency, Seoul, in English, 11 July 1994, Monday</ref>
====Mga Pandaigdigang Reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay "magpapatuloy kung naaangkop". Sinabi ni Clinton: "Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan."<ref>{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 July 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 }}</ref>
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si [[Viktor Chernomyrdin]].<ref>Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, "The Evolution of Russian-Korea Relations", Asian Survey, vol. 34, no. 9 (1994).</ref>
===Serbisyong Punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si [[O Jin-u]] at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing<ref>{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 July 1994}}</ref>:
{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:
{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.
Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.
Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.
Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.
Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}
- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita
Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.<ref>''The Straits Times'' (Singapore) "Kim Il Sung dies of heart attack", 10 July 1994</ref><ref>{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316}}</ref>
===Komite ng Libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina<ref>{{Cite web |title=Kim Il Sung |publisher=The Gale Group Inc. |year=2004 |access-date=7 February 2019 |url=https://www.encyclopedia.com/people/history/korean-history-biographies/kim-il-sung*1G23410800083 |work=Cold War Reference Library |via=Encyclopedia.com }}{{Dead link|date=November 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 July 1994 |archive-date=18 August 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 }} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}</ref>:
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}
==Kulto ng Pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=December 23, 2011 |access-date=January 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=March 14, 2012 }}</ref><ref>{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |access-date=January 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |archive-date=June 27, 2014 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1}}</ref><ref>{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720}}</ref>
[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]])]]
Ayon kay [[Hwang Jang-yop]], ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng "Dakilang Pinuno". Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan" at "ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim".<ref>{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=January 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=January 4, 2013 }}</ref>
Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng "Araw", "Dakilang Tagapangulo", "Makalangit na Pinuno" at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng "Dalawahang Bayaning Gintong Medalya". Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].
<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton & Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=April 3, 2012 |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=February 1, 2014 }}</ref><ref>{{harvnb|Suh|1988|p=320}}</ref>
[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang [[Pistang Arirang]]]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang "mga salita ng tagubilin" mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all }}</ref>
[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng "biyaya ng Tagapangulo". Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si [[Kang Chol-hwan]], isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: "Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?"<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}</ref><ref>{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=January 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=November 5, 2012 }}</ref><ref>Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}.</ref>
[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na [[Kasama sa Siglo]], sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: "Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito."<ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.</ref></blockquote>
[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: "Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya."<ref>{{harvnb|Suh|1988|p=316}}</ref>
[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na ""Araw ng Araw" noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.<ref>{{Cite book| chapter = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}</ref><ref>{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}</ref>
Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, "Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan." Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].<ref>{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}</ref>
Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang "Walang Hangganang Pangulo". Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.<ref>{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Martin|2006|p=508}}</ref><ref>[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}</ref>
Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).<ref>{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}</ref><ref>{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}</ref><ref>{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}</ref><ref>{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}</ref>
Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' ("walang hangganang buhay") ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong "Walang Hangganang Pinuno".<ref>{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}</ref><ref>{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}</ref><ref name="Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)">{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}</ref>
==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]
Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.<ref>None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.</ref><ref>{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}</ref>
Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. <ref>https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/</ref><ref>http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home | NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic | NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}</ref>
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang "Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung" o "Pinuno". Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: "Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea" or "Dakilang Pinunong Kasamang <big>Kim Il-sung</big> ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea".<ref>{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820}}</ref>
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |공화국의 영원한 주석
| align="center" |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align="center" | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 대원수
| align="center" |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align="center" | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan="3" |Partido
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align="center" |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan="3" |Estado
|-
| align="center" |내각 총리
| align="center" |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국의 주석
| align="center" |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan="3" |Hukbo
|-
| align="center" |조선인민군 최고사령관
| align="center" |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align="center" |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class="wikitable"
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |수령님
| align="center" |''Suryŏngnim''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |경애하는 수령님
| align="center" |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align="center" |Iginagalang na Pinuno
|-
| align="center" |어버이 수령님
| align="center" |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align="center" |Makaamang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령님
| align="center" |''Widaehan Suryŏngnim''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령
| align="center" |''Widaehan Suryŏng''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |수령
| align="center" |''Suryŏng''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |민족의 태양
| align="center" |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Bansa
|-
| align="center" |주석님
| align="center" |''Ch'usŏngnim''
| align="center" |Pangulo
|-
| align="center" |20세기의 태양
| align="center" |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align="center" |주체조선의 영원한 수령
| align="center" |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align="center" |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926. Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging "napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat" at ang ''Kinolektang mga Gawa'' "na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan". Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.
Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang "titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya". Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
|-
! colspan=2 width="450px" | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden "Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan" (postumong iginawad)
|}
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
*{{Cite book |last=Barnouin |first=Barbara |title=Zhou Enlai: a political life |last2=Yu |first2=Chang geng |date=2006 |publisher=Chinese University Press |isbn=978-962-996-280-7 |location=Hong Kong}}
10hunj00xbw25ng32p0uk4ff2n9xwc7
2221682
2221681
2026-08-25T13:17:40Z
Jojit fb
38
/* Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon */
2221682
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix = Dakilang Mariskal ng Republika<br>Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name = Kim Il-sung
| native_name = {{nobold|김일성}}
| image = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption = Si Kim noong dekada 1950.
| office1 = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]<br>Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1 = (Komite Sentral)<br />12 Oktubre 1966
| term_end1 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1 = Kalihim
| 1namedata1 = Choe Yong-gon<br>Kim Il<br>Pak Kum-chol<br>Ri Hyo-son<br>Kim Kwang-hyop<br>Sok San<br>Ho Pong-hak<br>Kim Yong-ju<br>Pak Yong-guk<br>Kim To-man<br>Ri Kuk-jin<br>Kim Jung-rin<br>Yang Hyong-sop<br>O Jin-u<br>Kim Tong-gyu<br>Han Ik-su<br>Hyon Mu-gwang<br>Kim Jong-il<br>Hwang Jang-yop<br>Kim Yong-nam<br>Kim Hwan<br>Yon Hyong-muk<br>Yun Ki-bok<br>Hong Si-hak
| successor1 = [[Kim Jong-il]]
| office2 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]<br>Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2 = 28 Disyembre 1972
| term_end2 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2 = Premiyer
| 1namedata2 = Kim Il<br>Pak Song-chol<br>Ri Jong-ok<br>Kang Song-san<br>Ri Kun-mo<br>Yon Hyong-muk<br>Kang Song-san
| 2blankname2 = Pangalawang Pangulo
| 2namedata2 = Choe Yong-gon<br />Kang Ryang-uk<br />Kim Tong-kyu<br />Kim Il<br />Pak Song-chol<br />Rim Chun-chu<br />Ri Jong-ok<br />Kim Pyong-sik
| office3 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]<br>Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3 = (Gabinete)<br />9 Setyembre 1948
| term_end3 = 28 Disyembre 1972
| successor3 = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3 = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3 = [[Kim Il]]
| 2blankname3 = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3 = Pak Hon-yong<br />Hong Myong-hui<br />Kim Chaek<br />Kim Il<br />Jong Il-ryong<br />Nam Il<br />Pak Ui-wan<br />Jong Jun-thaek<br />Kim Kwang-hyop<br />Kim Chang-man<br />Ri Jong-ok<br />Ri Ju-yon<br />Pak Song-chol<br />Choe Yong-jin
| birth_name = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)<br />{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater = Akademyang Militar ng Whasung<br />Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse = Kim Jong-suk (1941-49)<br />Kim Song-ae (1952-94)
| children = [[Kim Jong-il]]<br />Kim Man-il<br />Kim Kyong-hui<br />Kim Kyong-jin<br />Kim Pyong-il<br />Kim Yong-il
| parents = Kim Hyong-jik (ama)<br/>Kang Pan-sok (ina)
| allegiance = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]<br>{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]<br>{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]<br>''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})<br>Dakilang Mariskal
| commands = Kataas-taasang Komandante
| unit = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo<br>[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]<br>[[Digmaang Koreano]]<br>[[Digmaang Malamig]]
| signature = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes =
<center style="background-color:#FCF;">'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''</center>
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''<br/>([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
<center>{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}</center>
}}
</center>
}}
Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.
Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.
Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].
Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang "Dakilang Pinuno", na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang "Araw ng Araw". Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].
==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang "Kim Il-sung".]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang "Kim Il-sung" ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.<ref name="Becker 2005">{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}</ref>{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.<ref>{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}</ref> Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng "pangalawang" Kim sa kanyang mga talaarawan.<ref name="Lankov 2002">{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}</ref> Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.<ref name="Cumings 2005">{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton & Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}</ref>{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.<ref>{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}</ref>{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912. Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].<ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |url-status=dead |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}</ref>
Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.<ref>https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739</ref>
Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, "mataas" si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang "laging pinuno sa [[futbol]]" at "isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot".<ref>{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}</ref>
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na "masigasig" at "naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase".<ref>{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}</ref>
Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].<ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref>
[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa "handulong ng mga Hapones". Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.<ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&lpg=PA24&ots=YiKIyIWckn&dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}</ref><ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)</ref>
Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.<ref>Kim Il-Sung, "On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism" on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref>
[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang "Kim Maging ang [[Araw]]". Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: "Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay "Isang Bituin". Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin."<ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}</ref>
Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang "Dibisyon ni Kim Il-sung". Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang "[[Tigre]]". Ipinadala ng mga Hapones ang "Yunit Maeda" upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone | first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&pg=PA270 | page=270|language=en}}</ref>
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay "nilikha mula sa sero". Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay "ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga," kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.<ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history | South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}</ref><ref>Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).</ref>
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]
Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na "Dakilang Pinuno". Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.<ref>{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&pg=PA13 | page=13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref name="Suh1988">{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&q=kim+il+sung+health+care&pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}</ref>
[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref><ref>Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)</ref>
[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref>
[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang "manghaharang na taksil na si Syngman Rhee". Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}<ref>{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}
[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]] sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.<ref>{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}<ref>
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
</ref><ref>
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
</ref>
[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]] noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}<ref>{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=Setyembre 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh|title=抗美援朝战争史}}</ref><ref name="mossman">{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 Hunyo 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51|language=en}}</ref><ref name="sandler">{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]|language=en}}</ref>
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.<ref>David Halberstam. Halberstam, David (25 Setyembre 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Edisyong Kindle (sa Ingles)</ref><ref>Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story. (sa Ingles)</ref><ref>Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=2013-10-12 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166. (sa Ingles)</ref>
[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].<ref>{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}</ref>
Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.<ref>{{cite web
|url = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|title = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
|publisher = Seoul National University Hospital
|date = 4 Hunyo 2010
|access-date = 19 Hulyo 2012
|url-status = dead
|archive-url = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|archive-date = 20 Enero 2013
|df = dmy-all
|language=ko}}</ref><ref>{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=United States Institute of Peace |access-date=23 Disyembre 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 Hunyo 2015 |language=en}}</ref><ref>ihambing sa paunang ulat ng Truth and Reconciliation Commission noong Marso 2009: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 Marso 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|date=Marso 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.|language=en}}</ref><ref>{{cite news
|url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
|title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
|newspaper=The San Diego Union Tribune
|date=10 Hulyo 2010
|access-date=11 Hunyo 2019
|quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
|language=en}}</ref>
===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.<ref>{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]|language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration|language=en}}</ref>
[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong "[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]" na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan. <ref>Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}}</ref><ref>Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf "Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=24 February 2015 }}, ''Asia Program Special Report'', September 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars.</ref><ref>Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978.</ref><ref>{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014}}</ref>
[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.<ref>{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 March 2014}}</ref>
[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.<ref>Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.</ref><ref>{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}</ref>
[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang [[songbun]] kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: "ubod,” "mabuway", o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.<ref>[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref>
Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.<ref name="Kim-IlSungLegacy">[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref><ref>''[[Black Book of Communism]]'', pg. 564.</ref><ref>[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=7 June 2013}}. [[Freedom House]], 2012.</ref><ref>[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by [[Rudolph Rummel]].</ref>
===Mga Huling Taon ng Pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu & Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]
Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.<ref>{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 August 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times}}</ref><ref>Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195.</ref><ref>Howard W. French, [https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630230338/http://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |date=30 June 2017 }}, ''The New York Times'' (17 March 1997).</ref>
[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng "mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]" na ang "ideolohiya na gumagabay sa [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]] at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay [[rebisyunista]]”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na "sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na "ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig" at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.<ref>{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 October 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 September 2009 |website = CEU.hu }}</ref><ref>Enver Hoxha, ''"[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]"'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania," Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549.</ref>
[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng [[Hukbong Bayan ng Vietnam]] ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang [[USS Pueblo]] ay bahagi ng kampanyang ito.<ref>{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=May 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 May 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 November 2012 }}</ref>
[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong [[paniktik]] sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa [[Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano]], ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.<ref>[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref>
{{multiple image
| align = left
| direction = horizontal
| caption_align = center
| width1 = 130
| image1 = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
| width2 = 120
| image2 = Kim Jong-il Portrait.jpg
| footer = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng [[O Chin-u]], isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa [[Ika-anim na Kongreso ng Partido]] ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.<ref>{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 February 2017 }}.</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 March 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 March 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 November 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York }}</ref>
[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.<ref>{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 March 2016}}</ref>
[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si [[Juan Reynaldo Sanchez]], isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at [[tagapagbalita]] sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.<ref>Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', [[Penguin Press]] (2014) p. 234.</ref><ref>{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2}}</ref>
Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa [[Yongbyon]]. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng [[Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko]] nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].<ref>{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 September 2018| publisher=A&E Television Networks| access-date=3 July 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy | Arms Control Association|archive-date=22 April 2012|website=www.armscontrol.org}}</ref>
==Kamatayan at Pang-estadong Libing==
===Mga Detalye ng Pagkamatay at Pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa [[Hyangsan]] dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa [[Koreanong Telebisyong Sentral]] sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si [[Chon Hyong-kyu]] noong Hulyo 9, 1994.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 July 1994}}</ref><ref>[[Barbara Demick|Demick, Barbara]]: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE</ref>
Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong [[mosoliem]] sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c ''Scenes of lamentation after Kim Il-sung’s death'']</ref><ref>{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 July 1997 | access-date = 9 May 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead }}</ref>
===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa [[marmol]] na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] na ang mga Hilagang Koreano ay "matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il". Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang "ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung". Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang "tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa".<ref>The Independent, 11 July 1994, Monday, "The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea"</ref><ref>"South Korea assumes "for now" that Kim Il-sung died of natural causes", South Korean news agency, Seoul, in English, 11 July 1994, Monday</ref>
====Mga Pandaigdigang Reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay "magpapatuloy kung naaangkop". Sinabi ni Clinton: "Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan."<ref>{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 July 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 }}</ref>
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si [[Viktor Chernomyrdin]].<ref>Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, "The Evolution of Russian-Korea Relations", Asian Survey, vol. 34, no. 9 (1994).</ref>
===Serbisyong Punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si [[O Jin-u]] at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing<ref>{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 July 1994}}</ref>:
{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:
{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.
Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.
Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.
Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.
Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}
- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita
Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.<ref>''The Straits Times'' (Singapore) "Kim Il Sung dies of heart attack", 10 July 1994</ref><ref>{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316}}</ref>
===Komite ng Libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina<ref>{{Cite web |title=Kim Il Sung |publisher=The Gale Group Inc. |year=2004 |access-date=7 February 2019 |url=https://www.encyclopedia.com/people/history/korean-history-biographies/kim-il-sung*1G23410800083 |work=Cold War Reference Library |via=Encyclopedia.com }}{{Dead link|date=November 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 July 1994 |archive-date=18 August 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 }} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}</ref>:
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}
==Kulto ng Pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=December 23, 2011 |access-date=January 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=March 14, 2012 }}</ref><ref>{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |access-date=January 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |archive-date=June 27, 2014 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1}}</ref><ref>{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720}}</ref>
[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]])]]
Ayon kay [[Hwang Jang-yop]], ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng "Dakilang Pinuno". Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan" at "ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim".<ref>{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=January 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=January 4, 2013 }}</ref>
Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng "Araw", "Dakilang Tagapangulo", "Makalangit na Pinuno" at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng "Dalawahang Bayaning Gintong Medalya". Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].
<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton & Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=April 3, 2012 |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=February 1, 2014 }}</ref><ref>{{harvnb|Suh|1988|p=320}}</ref>
[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang [[Pistang Arirang]]]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang "mga salita ng tagubilin" mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all }}</ref>
[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng "biyaya ng Tagapangulo". Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si [[Kang Chol-hwan]], isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: "Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?"<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}</ref><ref>{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=January 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=November 5, 2012 }}</ref><ref>Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}.</ref>
[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na [[Kasama sa Siglo]], sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: "Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito."<ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.</ref></blockquote>
[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: "Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya."<ref>{{harvnb|Suh|1988|p=316}}</ref>
[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na ""Araw ng Araw" noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.<ref>{{Cite book| chapter = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}</ref><ref>{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}</ref>
Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, "Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan." Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].<ref>{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}</ref>
Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang "Walang Hangganang Pangulo". Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.<ref>{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Martin|2006|p=508}}</ref><ref>[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}</ref>
Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).<ref>{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}</ref><ref>{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}</ref><ref>{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}</ref><ref>{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}</ref>
Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' ("walang hangganang buhay") ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong "Walang Hangganang Pinuno".<ref>{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}</ref><ref>{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}</ref><ref name="Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)">{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}</ref>
==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]
Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.<ref>None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.</ref><ref>{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}</ref>
Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. <ref>https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/</ref><ref>http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home | NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic | NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}</ref>
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang "Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung" o "Pinuno". Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: "Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea" or "Dakilang Pinunong Kasamang <big>Kim Il-sung</big> ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea".<ref>{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820}}</ref>
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |공화국의 영원한 주석
| align="center" |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align="center" | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 대원수
| align="center" |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align="center" | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan="3" |Partido
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align="center" |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan="3" |Estado
|-
| align="center" |내각 총리
| align="center" |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국의 주석
| align="center" |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan="3" |Hukbo
|-
| align="center" |조선인민군 최고사령관
| align="center" |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align="center" |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class="wikitable"
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |수령님
| align="center" |''Suryŏngnim''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |경애하는 수령님
| align="center" |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align="center" |Iginagalang na Pinuno
|-
| align="center" |어버이 수령님
| align="center" |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align="center" |Makaamang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령님
| align="center" |''Widaehan Suryŏngnim''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령
| align="center" |''Widaehan Suryŏng''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |수령
| align="center" |''Suryŏng''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |민족의 태양
| align="center" |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Bansa
|-
| align="center" |주석님
| align="center" |''Ch'usŏngnim''
| align="center" |Pangulo
|-
| align="center" |20세기의 태양
| align="center" |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align="center" |주체조선의 영원한 수령
| align="center" |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align="center" |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926. Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging "napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat" at ang ''Kinolektang mga Gawa'' "na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan". Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.
Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang "titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya". Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
|-
! colspan=2 width="450px" | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden "Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan" (postumong iginawad)
|}
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
*{{Cite book |last=Barnouin |first=Barbara |title=Zhou Enlai: a political life |last2=Yu |first2=Chang geng |date=2006 |publisher=Chinese University Press |isbn=978-962-996-280-7 |location=Hong Kong}}
pfdx7l22nkoisjemm0dxk5bj9avva5d
2221725
2221682
2026-08-26T05:19:12Z
Jojit fb
38
/* Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon */
2221725
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix = Dakilang Mariskal ng Republika<br>Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name = Kim Il-sung
| native_name = {{nobold|김일성}}
| image = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption = Si Kim noong dekada 1950.
| office1 = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]<br>Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1 = (Komite Sentral)<br />12 Oktubre 1966
| term_end1 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1 = Kalihim
| 1namedata1 = Choe Yong-gon<br>Kim Il<br>Pak Kum-chol<br>Ri Hyo-son<br>Kim Kwang-hyop<br>Sok San<br>Ho Pong-hak<br>Kim Yong-ju<br>Pak Yong-guk<br>Kim To-man<br>Ri Kuk-jin<br>Kim Jung-rin<br>Yang Hyong-sop<br>O Jin-u<br>Kim Tong-gyu<br>Han Ik-su<br>Hyon Mu-gwang<br>Kim Jong-il<br>Hwang Jang-yop<br>Kim Yong-nam<br>Kim Hwan<br>Yon Hyong-muk<br>Yun Ki-bok<br>Hong Si-hak
| successor1 = [[Kim Jong-il]]
| office2 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]<br>Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2 = 28 Disyembre 1972
| term_end2 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2 = Premiyer
| 1namedata2 = Kim Il<br>Pak Song-chol<br>Ri Jong-ok<br>Kang Song-san<br>Ri Kun-mo<br>Yon Hyong-muk<br>Kang Song-san
| 2blankname2 = Pangalawang Pangulo
| 2namedata2 = Choe Yong-gon<br />Kang Ryang-uk<br />Kim Tong-kyu<br />Kim Il<br />Pak Song-chol<br />Rim Chun-chu<br />Ri Jong-ok<br />Kim Pyong-sik
| office3 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]<br>Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3 = (Gabinete)<br />9 Setyembre 1948
| term_end3 = 28 Disyembre 1972
| successor3 = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3 = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3 = [[Kim Il]]
| 2blankname3 = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3 = Pak Hon-yong<br />Hong Myong-hui<br />Kim Chaek<br />Kim Il<br />Jong Il-ryong<br />Nam Il<br />Pak Ui-wan<br />Jong Jun-thaek<br />Kim Kwang-hyop<br />Kim Chang-man<br />Ri Jong-ok<br />Ri Ju-yon<br />Pak Song-chol<br />Choe Yong-jin
| birth_name = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)<br />{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater = Akademyang Militar ng Whasung<br />Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse = Kim Jong-suk (1941-49)<br />Kim Song-ae (1952-94)
| children = [[Kim Jong-il]]<br />Kim Man-il<br />Kim Kyong-hui<br />Kim Kyong-jin<br />Kim Pyong-il<br />Kim Yong-il
| parents = Kim Hyong-jik (ama)<br/>Kang Pan-sok (ina)
| allegiance = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]<br>{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]<br>{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]<br>''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})<br>Dakilang Mariskal
| commands = Kataas-taasang Komandante
| unit = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo<br>[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]<br>[[Digmaang Koreano]]<br>[[Digmaang Malamig]]
| signature = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes =
<center style="background-color:#FCF;">'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''</center>
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''<br/>([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
<center>{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}</center>
}}
</center>
}}
Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.
Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.
Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].
Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang "Dakilang Pinuno", na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang "Araw ng Araw". Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].
==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang "Kim Il-sung".]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang "Kim Il-sung" ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.<ref name="Becker 2005">{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}</ref>{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.<ref>{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}</ref> Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng "pangalawang" Kim sa kanyang mga talaarawan.<ref name="Lankov 2002">{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}</ref> Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.<ref name="Cumings 2005">{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton & Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}</ref>{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.<ref>{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}</ref>{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912. Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].<ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |url-status=dead |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}</ref>
Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.<ref>https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739</ref>
Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, "mataas" si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang "laging pinuno sa [[futbol]]" at "isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot".<ref>{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}</ref>
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na "masigasig" at "naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase".<ref>{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}</ref>
Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].<ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref>
[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa "handulong ng mga Hapones". Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.<ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&lpg=PA24&ots=YiKIyIWckn&dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}</ref><ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)</ref>
Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.<ref>Kim Il-Sung, "On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism" on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref>
[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang "Kim Maging ang [[Araw]]". Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: "Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay "Isang Bituin". Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin."<ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}</ref>
Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang "Dibisyon ni Kim Il-sung". Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang "[[Tigre]]". Ipinadala ng mga Hapones ang "Yunit Maeda" upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone | first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&pg=PA270 | page=270|language=en}}</ref>
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay "nilikha mula sa sero". Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay "ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga," kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.<ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history | South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}</ref><ref>Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).</ref>
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]
Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na "Dakilang Pinuno". Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.<ref>{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&pg=PA13 | page=13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref name="Suh1988">{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&q=kim+il+sung+health+care&pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}</ref>
[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref><ref>Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)</ref>
[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref>
[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang "manghaharang na taksil na si Syngman Rhee". Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}<ref>{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}
[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]] sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.<ref>{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}<ref>
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
</ref><ref>
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
</ref>
[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]] noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}<ref>{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=Setyembre 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh|title=抗美援朝战争史}}</ref><ref name="mossman">{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 Hunyo 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51|language=en}}</ref><ref name="sandler">{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]|language=en}}</ref>
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.<ref>David Halberstam. Halberstam, David (25 Setyembre 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Edisyong Kindle (sa Ingles)</ref><ref>Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story. (sa Ingles)</ref><ref>Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=2013-10-12 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166. (sa Ingles)</ref>
[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].<ref>{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}</ref>
Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.<ref>{{cite web
|url = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|title = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
|publisher = Seoul National University Hospital
|date = 4 Hunyo 2010
|access-date = 19 Hulyo 2012
|url-status = dead
|archive-url = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|archive-date = 20 Enero 2013
|df = dmy-all
|language=ko}}</ref><ref>{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=United States Institute of Peace |access-date=23 Disyembre 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 Hunyo 2015 |language=en}}</ref><ref>ihambing sa paunang ulat ng Truth and Reconciliation Commission noong Marso 2009: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 Marso 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|date=Marso 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.|language=en}}</ref><ref>{{cite news
|url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
|title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
|newspaper=The San Diego Union Tribune
|date=10 Hulyo 2010
|access-date=11 Hunyo 2019
|quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
|language=en}}</ref>
===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.<ref>{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]|language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration|language=en}}</ref>
[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong "[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]" na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan. <ref>Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}}</ref><ref>Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf "Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=24 February 2015 }}, ''Asia Program Special Report'', September 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars.</ref><ref>Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978.</ref><ref>{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014}}</ref>
[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.<ref>{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 March 2014}}</ref>
[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.<ref>Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.</ref><ref>{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}</ref>
[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang songbun kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: "ubod,” "mabuway", o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.<ref>[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref>
Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.<ref name="Kim-IlSungLegacy">[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref><ref>''[[Black Book of Communism]]'', pg. 564.</ref><ref>[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=7 June 2013}}. [[Freedom House]], 2012.</ref><ref>[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by [[Rudolph Rummel]].</ref>
===Mga Huling Taon ng Pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu & Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]
Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.<ref>{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 August 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times}}</ref><ref>Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195.</ref><ref>Howard W. French, [https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630230338/http://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |date=30 June 2017 }}, ''The New York Times'' (17 March 1997).</ref>
[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng "mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]" na ang "ideolohiya na gumagabay sa [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]] at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay [[rebisyunista]]”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na "sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na "ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig" at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.<ref>{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 October 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 September 2009 |website = CEU.hu }}</ref><ref>Enver Hoxha, ''"[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]"'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania," Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549.</ref>
[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng [[Hukbong Bayan ng Vietnam]] ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang [[USS Pueblo]] ay bahagi ng kampanyang ito.<ref>{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=May 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 May 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 November 2012 }}</ref>
[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong [[paniktik]] sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa [[Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano]], ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.<ref>[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref>
{{multiple image
| align = left
| direction = horizontal
| caption_align = center
| width1 = 130
| image1 = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
| width2 = 120
| image2 = Kim Jong-il Portrait.jpg
| footer = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng [[O Chin-u]], isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa [[Ika-anim na Kongreso ng Partido]] ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.<ref>{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 February 2017 }}.</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 March 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 March 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 November 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York }}</ref>
[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.<ref>{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 March 2016}}</ref>
[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si [[Juan Reynaldo Sanchez]], isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at [[tagapagbalita]] sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.<ref>Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', [[Penguin Press]] (2014) p. 234.</ref><ref>{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2}}</ref>
Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa [[Yongbyon]]. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng [[Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko]] nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].<ref>{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 September 2018| publisher=A&E Television Networks| access-date=3 July 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy | Arms Control Association|archive-date=22 April 2012|website=www.armscontrol.org}}</ref>
==Kamatayan at Pang-estadong Libing==
===Mga Detalye ng Pagkamatay at Pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa [[Hyangsan]] dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa [[Koreanong Telebisyong Sentral]] sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si [[Chon Hyong-kyu]] noong Hulyo 9, 1994.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 July 1994}}</ref><ref>[[Barbara Demick|Demick, Barbara]]: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE</ref>
Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong [[mosoliem]] sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c ''Scenes of lamentation after Kim Il-sung’s death'']</ref><ref>{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 July 1997 | access-date = 9 May 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead }}</ref>
===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa [[marmol]] na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] na ang mga Hilagang Koreano ay "matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il". Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang "ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung". Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang "tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa".<ref>The Independent, 11 July 1994, Monday, "The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea"</ref><ref>"South Korea assumes "for now" that Kim Il-sung died of natural causes", South Korean news agency, Seoul, in English, 11 July 1994, Monday</ref>
====Mga Pandaigdigang Reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay "magpapatuloy kung naaangkop". Sinabi ni Clinton: "Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan."<ref>{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 July 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 }}</ref>
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si [[Viktor Chernomyrdin]].<ref>Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, "The Evolution of Russian-Korea Relations", Asian Survey, vol. 34, no. 9 (1994).</ref>
===Serbisyong Punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si [[O Jin-u]] at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing<ref>{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 July 1994}}</ref>:
{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:
{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.
Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.
Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.
Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.
Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}
- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita
Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.<ref>''The Straits Times'' (Singapore) "Kim Il Sung dies of heart attack", 10 July 1994</ref><ref>{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316}}</ref>
===Komite ng Libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina<ref>{{Cite web |title=Kim Il Sung |publisher=The Gale Group Inc. |year=2004 |access-date=7 February 2019 |url=https://www.encyclopedia.com/people/history/korean-history-biographies/kim-il-sung*1G23410800083 |work=Cold War Reference Library |via=Encyclopedia.com }}{{Dead link|date=November 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 July 1994 |archive-date=18 August 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 }} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}</ref>:
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}
==Kulto ng Pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=December 23, 2011 |access-date=January 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=March 14, 2012 }}</ref><ref>{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |access-date=January 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |archive-date=June 27, 2014 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1}}</ref><ref>{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720}}</ref>
[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]])]]
Ayon kay [[Hwang Jang-yop]], ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng "Dakilang Pinuno". Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan" at "ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim".<ref>{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=January 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=January 4, 2013 }}</ref>
Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng "Araw", "Dakilang Tagapangulo", "Makalangit na Pinuno" at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng "Dalawahang Bayaning Gintong Medalya". Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].
<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton & Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=April 3, 2012 |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=February 1, 2014 }}</ref><ref>{{harvnb|Suh|1988|p=320}}</ref>
[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang [[Pistang Arirang]]]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang "mga salita ng tagubilin" mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all }}</ref>
[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng "biyaya ng Tagapangulo". Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si [[Kang Chol-hwan]], isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: "Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?"<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}</ref><ref>{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=January 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=November 5, 2012 }}</ref><ref>Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}.</ref>
[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na [[Kasama sa Siglo]], sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: "Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito."<ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.</ref></blockquote>
[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: "Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya."<ref>{{harvnb|Suh|1988|p=316}}</ref>
[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na ""Araw ng Araw" noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.<ref>{{Cite book| chapter = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}</ref><ref>{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}</ref>
Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, "Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan." Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].<ref>{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}</ref>
Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang "Walang Hangganang Pangulo". Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.<ref>{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Martin|2006|p=508}}</ref><ref>[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}</ref>
Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).<ref>{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}</ref><ref>{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}</ref><ref>{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}</ref><ref>{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}</ref>
Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' ("walang hangganang buhay") ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong "Walang Hangganang Pinuno".<ref>{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}</ref><ref>{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}</ref><ref name="Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)">{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}</ref>
==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]
Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.<ref>None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.</ref><ref>{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}</ref>
Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. <ref>https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/</ref><ref>http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home | NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic | NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}</ref>
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang "Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung" o "Pinuno". Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: "Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea" or "Dakilang Pinunong Kasamang <big>Kim Il-sung</big> ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea".<ref>{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820}}</ref>
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |공화국의 영원한 주석
| align="center" |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align="center" | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 대원수
| align="center" |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align="center" | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan="3" |Partido
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align="center" |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan="3" |Estado
|-
| align="center" |내각 총리
| align="center" |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국의 주석
| align="center" |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan="3" |Hukbo
|-
| align="center" |조선인민군 최고사령관
| align="center" |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align="center" |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class="wikitable"
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |수령님
| align="center" |''Suryŏngnim''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |경애하는 수령님
| align="center" |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align="center" |Iginagalang na Pinuno
|-
| align="center" |어버이 수령님
| align="center" |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align="center" |Makaamang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령님
| align="center" |''Widaehan Suryŏngnim''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령
| align="center" |''Widaehan Suryŏng''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |수령
| align="center" |''Suryŏng''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |민족의 태양
| align="center" |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Bansa
|-
| align="center" |주석님
| align="center" |''Ch'usŏngnim''
| align="center" |Pangulo
|-
| align="center" |20세기의 태양
| align="center" |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align="center" |주체조선의 영원한 수령
| align="center" |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align="center" |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926. Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging "napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat" at ang ''Kinolektang mga Gawa'' "na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan". Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.
Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang "titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya". Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
|-
! colspan=2 width="450px" | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden "Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan" (postumong iginawad)
|}
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
*{{Cite book |last=Barnouin |first=Barbara |title=Zhou Enlai: a political life |last2=Yu |first2=Chang geng |date=2006 |publisher=Chinese University Press |isbn=978-962-996-280-7 |location=Hong Kong}}
p3vpye3z4rbq5hexd73dk6qmmcnmio1
2221726
2221725
2026-08-26T05:27:52Z
Jojit fb
38
/* Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon */
2221726
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix = Dakilang Mariskal ng Republika<br>Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name = Kim Il-sung
| native_name = {{nobold|김일성}}
| image = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption = Si Kim noong dekada 1950.
| office1 = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]<br>Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1 = (Komite Sentral)<br />12 Oktubre 1966
| term_end1 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1 = Kalihim
| 1namedata1 = Choe Yong-gon<br>Kim Il<br>Pak Kum-chol<br>Ri Hyo-son<br>Kim Kwang-hyop<br>Sok San<br>Ho Pong-hak<br>Kim Yong-ju<br>Pak Yong-guk<br>Kim To-man<br>Ri Kuk-jin<br>Kim Jung-rin<br>Yang Hyong-sop<br>O Jin-u<br>Kim Tong-gyu<br>Han Ik-su<br>Hyon Mu-gwang<br>Kim Jong-il<br>Hwang Jang-yop<br>Kim Yong-nam<br>Kim Hwan<br>Yon Hyong-muk<br>Yun Ki-bok<br>Hong Si-hak
| successor1 = [[Kim Jong-il]]
| office2 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]<br>Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2 = 28 Disyembre 1972
| term_end2 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2 = Premiyer
| 1namedata2 = Kim Il<br>Pak Song-chol<br>Ri Jong-ok<br>Kang Song-san<br>Ri Kun-mo<br>Yon Hyong-muk<br>Kang Song-san
| 2blankname2 = Pangalawang Pangulo
| 2namedata2 = Choe Yong-gon<br />Kang Ryang-uk<br />Kim Tong-kyu<br />Kim Il<br />Pak Song-chol<br />Rim Chun-chu<br />Ri Jong-ok<br />Kim Pyong-sik
| office3 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]<br>Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3 = (Gabinete)<br />9 Setyembre 1948
| term_end3 = 28 Disyembre 1972
| successor3 = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3 = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3 = [[Kim Il]]
| 2blankname3 = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3 = Pak Hon-yong<br />Hong Myong-hui<br />Kim Chaek<br />Kim Il<br />Jong Il-ryong<br />Nam Il<br />Pak Ui-wan<br />Jong Jun-thaek<br />Kim Kwang-hyop<br />Kim Chang-man<br />Ri Jong-ok<br />Ri Ju-yon<br />Pak Song-chol<br />Choe Yong-jin
| birth_name = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)<br />{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater = Akademyang Militar ng Whasung<br />Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse = Kim Jong-suk (1941-49)<br />Kim Song-ae (1952-94)
| children = [[Kim Jong-il]]<br />Kim Man-il<br />Kim Kyong-hui<br />Kim Kyong-jin<br />Kim Pyong-il<br />Kim Yong-il
| parents = Kim Hyong-jik (ama)<br/>Kang Pan-sok (ina)
| allegiance = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]<br>{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]<br>{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]<br>''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})<br>Dakilang Mariskal
| commands = Kataas-taasang Komandante
| unit = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo<br>[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]<br>[[Digmaang Koreano]]<br>[[Digmaang Malamig]]
| signature = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes =
<center style="background-color:#FCF;">'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''</center>
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''<br/>([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
<center>{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}</center>
}}
</center>
}}
Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.
Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.
Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].
Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang "Dakilang Pinuno", na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang "Araw ng Araw". Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].
==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang "Kim Il-sung".]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang "Kim Il-sung" ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.<ref name="Becker 2005">{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}</ref>{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.<ref>{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}</ref> Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng "pangalawang" Kim sa kanyang mga talaarawan.<ref name="Lankov 2002">{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}</ref> Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.<ref name="Cumings 2005">{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton & Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}</ref>{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.<ref>{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}</ref>{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912. Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].<ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |url-status=dead |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}</ref>
Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.<ref>https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739</ref>
Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, "mataas" si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang "laging pinuno sa [[futbol]]" at "isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot".<ref>{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}</ref>
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na "masigasig" at "naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase".<ref>{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}</ref>
Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].<ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref>
[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa "handulong ng mga Hapones". Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.<ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&lpg=PA24&ots=YiKIyIWckn&dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}</ref><ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)</ref>
Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.<ref>Kim Il-Sung, "On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism" on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref>
[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang "Kim Maging ang [[Araw]]". Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: "Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay "Isang Bituin". Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin."<ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}</ref>
Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang "Dibisyon ni Kim Il-sung". Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang "[[Tigre]]". Ipinadala ng mga Hapones ang "Yunit Maeda" upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone | first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&pg=PA270 | page=270|language=en}}</ref>
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay "nilikha mula sa sero". Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay "ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga," kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.<ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history | South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}</ref><ref>Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).</ref>
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]
Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na "Dakilang Pinuno". Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.<ref>{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&pg=PA13 | page=13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref name="Suh1988">{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&q=kim+il+sung+health+care&pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}</ref>
[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref><ref>Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)</ref>
[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref>
[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang "manghaharang na taksil na si Syngman Rhee". Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}<ref>{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}
[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]] sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.<ref>{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}<ref>
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
</ref><ref>
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
</ref>
[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]] noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}<ref>{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=Setyembre 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh|title=抗美援朝战争史}}</ref><ref name="mossman">{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 Hunyo 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51|language=en}}</ref><ref name="sandler">{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]|language=en}}</ref>
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.<ref>David Halberstam. Halberstam, David (25 Setyembre 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Edisyong Kindle (sa Ingles)</ref><ref>Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story. (sa Ingles)</ref><ref>Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=2013-10-12 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166. (sa Ingles)</ref>
[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].<ref>{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}</ref>
Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.<ref>{{cite web
|url = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|title = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
|publisher = Seoul National University Hospital
|date = 4 Hunyo 2010
|access-date = 19 Hulyo 2012
|url-status = dead
|archive-url = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|archive-date = 20 Enero 2013
|df = dmy-all
|language=ko}}</ref><ref>{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=United States Institute of Peace |access-date=23 Disyembre 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 Hunyo 2015 |language=en}}</ref><ref>ihambing sa paunang ulat ng Truth and Reconciliation Commission noong Marso 2009: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 Marso 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|date=Marso 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.|language=en}}</ref><ref>{{cite news
|url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
|title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
|newspaper=The San Diego Union Tribune
|date=10 Hulyo 2010
|access-date=11 Hunyo 2019
|quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
|language=en}}</ref>
===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.<ref>{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]|language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration|language=en}}</ref>
[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong "[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]" na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan.<ref>Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}} (sa Ingles)</ref><ref>Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf "Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=2015-02-24 }}, ''Asia Program Special Report'', Setyembre 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars. (sa Ingles)</ref><ref>Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014|language=en}}</ref>
[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.<ref>{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 March 2014}}</ref>
[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.<ref>Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.</ref><ref>{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}</ref>
[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang songbun kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: "ubod,” "mabuway", o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.<ref>[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref>
Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.<ref name="Kim-IlSungLegacy">[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref><ref>''[[Black Book of Communism]]'', pg. 564.</ref><ref>[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=7 June 2013}}. [[Freedom House]], 2012.</ref><ref>[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by [[Rudolph Rummel]].</ref>
===Mga Huling Taon ng Pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu & Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]
Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.<ref>{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 August 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times}}</ref><ref>Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195.</ref><ref>Howard W. French, [https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630230338/http://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |date=30 June 2017 }}, ''The New York Times'' (17 March 1997).</ref>
[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng "mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]" na ang "ideolohiya na gumagabay sa [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]] at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay [[rebisyunista]]”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na "sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na "ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig" at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.<ref>{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 October 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 September 2009 |website = CEU.hu }}</ref><ref>Enver Hoxha, ''"[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]"'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania," Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549.</ref>
[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng [[Hukbong Bayan ng Vietnam]] ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang [[USS Pueblo]] ay bahagi ng kampanyang ito.<ref>{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=May 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 May 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 November 2012 }}</ref>
[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong [[paniktik]] sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa [[Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano]], ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.<ref>[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref>
{{multiple image
| align = left
| direction = horizontal
| caption_align = center
| width1 = 130
| image1 = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
| width2 = 120
| image2 = Kim Jong-il Portrait.jpg
| footer = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng [[O Chin-u]], isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa [[Ika-anim na Kongreso ng Partido]] ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.<ref>{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 February 2017 }}.</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 March 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 March 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 November 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York }}</ref>
[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.<ref>{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 March 2016}}</ref>
[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si [[Juan Reynaldo Sanchez]], isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at [[tagapagbalita]] sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.<ref>Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', [[Penguin Press]] (2014) p. 234.</ref><ref>{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2}}</ref>
Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa [[Yongbyon]]. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng [[Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko]] nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].<ref>{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 September 2018| publisher=A&E Television Networks| access-date=3 July 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy | Arms Control Association|archive-date=22 April 2012|website=www.armscontrol.org}}</ref>
==Kamatayan at Pang-estadong Libing==
===Mga Detalye ng Pagkamatay at Pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa [[Hyangsan]] dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa [[Koreanong Telebisyong Sentral]] sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si [[Chon Hyong-kyu]] noong Hulyo 9, 1994.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 July 1994}}</ref><ref>[[Barbara Demick|Demick, Barbara]]: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE</ref>
Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong [[mosoliem]] sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c ''Scenes of lamentation after Kim Il-sung’s death'']</ref><ref>{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 July 1997 | access-date = 9 May 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead }}</ref>
===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa [[marmol]] na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] na ang mga Hilagang Koreano ay "matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il". Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang "ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung". Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang "tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa".<ref>The Independent, 11 July 1994, Monday, "The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea"</ref><ref>"South Korea assumes "for now" that Kim Il-sung died of natural causes", South Korean news agency, Seoul, in English, 11 July 1994, Monday</ref>
====Mga Pandaigdigang Reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay "magpapatuloy kung naaangkop". Sinabi ni Clinton: "Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan."<ref>{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 July 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 }}</ref>
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si [[Viktor Chernomyrdin]].<ref>Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, "The Evolution of Russian-Korea Relations", Asian Survey, vol. 34, no. 9 (1994).</ref>
===Serbisyong Punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si [[O Jin-u]] at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing<ref>{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 July 1994}}</ref>:
{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:
{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.
Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.
Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.
Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.
Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}
- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita
Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.<ref>''The Straits Times'' (Singapore) "Kim Il Sung dies of heart attack", 10 July 1994</ref><ref>{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316}}</ref>
===Komite ng Libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina<ref>{{Cite web |title=Kim Il Sung |publisher=The Gale Group Inc. |year=2004 |access-date=7 February 2019 |url=https://www.encyclopedia.com/people/history/korean-history-biographies/kim-il-sung*1G23410800083 |work=Cold War Reference Library |via=Encyclopedia.com }}{{Dead link|date=November 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 July 1994 |archive-date=18 August 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 }} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}</ref>:
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}
==Kulto ng Pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=December 23, 2011 |access-date=January 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=March 14, 2012 }}</ref><ref>{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |access-date=January 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |archive-date=June 27, 2014 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1}}</ref><ref>{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720}}</ref>
[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]])]]
Ayon kay [[Hwang Jang-yop]], ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng "Dakilang Pinuno". Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan" at "ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim".<ref>{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=January 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=January 4, 2013 }}</ref>
Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng "Araw", "Dakilang Tagapangulo", "Makalangit na Pinuno" at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng "Dalawahang Bayaning Gintong Medalya". Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].
<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton & Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=April 3, 2012 |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=February 1, 2014 }}</ref><ref>{{harvnb|Suh|1988|p=320}}</ref>
[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang [[Pistang Arirang]]]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang "mga salita ng tagubilin" mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all }}</ref>
[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng "biyaya ng Tagapangulo". Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si [[Kang Chol-hwan]], isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: "Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?"<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}</ref><ref>{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=January 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=November 5, 2012 }}</ref><ref>Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}.</ref>
[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na [[Kasama sa Siglo]], sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: "Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito."<ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.</ref></blockquote>
[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: "Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya."<ref>{{harvnb|Suh|1988|p=316}}</ref>
[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na ""Araw ng Araw" noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.<ref>{{Cite book| chapter = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}</ref><ref>{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}</ref>
Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, "Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan." Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].<ref>{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}</ref>
Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang "Walang Hangganang Pangulo". Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.<ref>{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Martin|2006|p=508}}</ref><ref>[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}</ref>
Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).<ref>{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}</ref><ref>{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}</ref><ref>{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}</ref><ref>{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}</ref>
Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' ("walang hangganang buhay") ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong "Walang Hangganang Pinuno".<ref>{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}</ref><ref>{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}</ref><ref name="Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)">{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}</ref>
==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]
Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.<ref>None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.</ref><ref>{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}</ref>
Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. <ref>https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/</ref><ref>http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home | NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic | NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}</ref>
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang "Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung" o "Pinuno". Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: "Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea" or "Dakilang Pinunong Kasamang <big>Kim Il-sung</big> ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea".<ref>{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820}}</ref>
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |공화국의 영원한 주석
| align="center" |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align="center" | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 대원수
| align="center" |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align="center" | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan="3" |Partido
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align="center" |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan="3" |Estado
|-
| align="center" |내각 총리
| align="center" |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국의 주석
| align="center" |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan="3" |Hukbo
|-
| align="center" |조선인민군 최고사령관
| align="center" |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align="center" |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class="wikitable"
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |수령님
| align="center" |''Suryŏngnim''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |경애하는 수령님
| align="center" |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align="center" |Iginagalang na Pinuno
|-
| align="center" |어버이 수령님
| align="center" |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align="center" |Makaamang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령님
| align="center" |''Widaehan Suryŏngnim''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령
| align="center" |''Widaehan Suryŏng''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |수령
| align="center" |''Suryŏng''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |민족의 태양
| align="center" |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Bansa
|-
| align="center" |주석님
| align="center" |''Ch'usŏngnim''
| align="center" |Pangulo
|-
| align="center" |20세기의 태양
| align="center" |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align="center" |주체조선의 영원한 수령
| align="center" |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align="center" |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926. Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging "napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat" at ang ''Kinolektang mga Gawa'' "na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan". Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.
Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang "titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya". Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
|-
! colspan=2 width="450px" | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden "Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan" (postumong iginawad)
|}
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
*{{Cite book |last=Barnouin |first=Barbara |title=Zhou Enlai: a political life |last2=Yu |first2=Chang geng |date=2006 |publisher=Chinese University Press |isbn=978-962-996-280-7 |location=Hong Kong}}
mey9tkkwpqm7dbxbmxyd3gplj2jcyfb
2221727
2221726
2026-08-26T05:29:26Z
Jojit fb
38
/* Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon */
2221727
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix = Dakilang Mariskal ng Republika<br>Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name = Kim Il-sung
| native_name = {{nobold|김일성}}
| image = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption = Si Kim noong dekada 1950.
| office1 = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]<br>Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1 = (Komite Sentral)<br />12 Oktubre 1966
| term_end1 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1 = Kalihim
| 1namedata1 = Choe Yong-gon<br>Kim Il<br>Pak Kum-chol<br>Ri Hyo-son<br>Kim Kwang-hyop<br>Sok San<br>Ho Pong-hak<br>Kim Yong-ju<br>Pak Yong-guk<br>Kim To-man<br>Ri Kuk-jin<br>Kim Jung-rin<br>Yang Hyong-sop<br>O Jin-u<br>Kim Tong-gyu<br>Han Ik-su<br>Hyon Mu-gwang<br>Kim Jong-il<br>Hwang Jang-yop<br>Kim Yong-nam<br>Kim Hwan<br>Yon Hyong-muk<br>Yun Ki-bok<br>Hong Si-hak
| successor1 = [[Kim Jong-il]]
| office2 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]<br>Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2 = 28 Disyembre 1972
| term_end2 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2 = Premiyer
| 1namedata2 = Kim Il<br>Pak Song-chol<br>Ri Jong-ok<br>Kang Song-san<br>Ri Kun-mo<br>Yon Hyong-muk<br>Kang Song-san
| 2blankname2 = Pangalawang Pangulo
| 2namedata2 = Choe Yong-gon<br />Kang Ryang-uk<br />Kim Tong-kyu<br />Kim Il<br />Pak Song-chol<br />Rim Chun-chu<br />Ri Jong-ok<br />Kim Pyong-sik
| office3 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]<br>Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3 = (Gabinete)<br />9 Setyembre 1948
| term_end3 = 28 Disyembre 1972
| successor3 = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3 = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3 = [[Kim Il]]
| 2blankname3 = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3 = Pak Hon-yong<br />Hong Myong-hui<br />Kim Chaek<br />Kim Il<br />Jong Il-ryong<br />Nam Il<br />Pak Ui-wan<br />Jong Jun-thaek<br />Kim Kwang-hyop<br />Kim Chang-man<br />Ri Jong-ok<br />Ri Ju-yon<br />Pak Song-chol<br />Choe Yong-jin
| birth_name = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)<br />{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater = Akademyang Militar ng Whasung<br />Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse = Kim Jong-suk (1941-49)<br />Kim Song-ae (1952-94)
| children = [[Kim Jong-il]]<br />Kim Man-il<br />Kim Kyong-hui<br />Kim Kyong-jin<br />Kim Pyong-il<br />Kim Yong-il
| parents = Kim Hyong-jik (ama)<br/>Kang Pan-sok (ina)
| allegiance = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]<br>{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]<br>{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]<br>''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})<br>Dakilang Mariskal
| commands = Kataas-taasang Komandante
| unit = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo<br>[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]<br>[[Digmaang Koreano]]<br>[[Digmaang Malamig]]
| signature = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes =
<center style="background-color:#FCF;">'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''</center>
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''<br/>([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
<center>{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}</center>
}}
</center>
}}
Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.
Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.
Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].
Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang "Dakilang Pinuno", na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang "Araw ng Araw". Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].
==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang "Kim Il-sung".]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang "Kim Il-sung" ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.<ref name="Becker 2005">{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}</ref>{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.<ref>{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}</ref> Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng "pangalawang" Kim sa kanyang mga talaarawan.<ref name="Lankov 2002">{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}</ref> Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.<ref name="Cumings 2005">{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton & Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}</ref>{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.<ref>{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}</ref>{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912. Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].<ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |url-status=dead |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}</ref>
Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.<ref>https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739</ref>
Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, "mataas" si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang "laging pinuno sa [[futbol]]" at "isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot".<ref>{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}</ref>
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na "masigasig" at "naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase".<ref>{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}</ref>
Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].<ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref>
[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa "handulong ng mga Hapones". Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.<ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&lpg=PA24&ots=YiKIyIWckn&dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}</ref><ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)</ref>
Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.<ref>Kim Il-Sung, "On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism" on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref>
[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang "Kim Maging ang [[Araw]]". Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: "Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay "Isang Bituin". Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin."<ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}</ref>
Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang "Dibisyon ni Kim Il-sung". Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang "[[Tigre]]". Ipinadala ng mga Hapones ang "Yunit Maeda" upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone | first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&pg=PA270 | page=270|language=en}}</ref>
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay "nilikha mula sa sero". Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay "ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga," kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.<ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history | South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}</ref><ref>Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).</ref>
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]
Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na "Dakilang Pinuno". Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.<ref>{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&pg=PA13 | page=13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref name="Suh1988">{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&q=kim+il+sung+health+care&pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}</ref>
[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref><ref>Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)</ref>
[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref>
[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang "manghaharang na taksil na si Syngman Rhee". Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}<ref>{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}
[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]] sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.<ref>{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}<ref>
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
</ref><ref>
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
</ref>
[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]] noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}<ref>{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=Setyembre 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh|title=抗美援朝战争史}}</ref><ref name="mossman">{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 Hunyo 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51|language=en}}</ref><ref name="sandler">{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]|language=en}}</ref>
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.<ref>David Halberstam. Halberstam, David (25 Setyembre 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Edisyong Kindle (sa Ingles)</ref><ref>Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story. (sa Ingles)</ref><ref>Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=2013-10-12 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166. (sa Ingles)</ref>
[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].<ref>{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}</ref>
Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.<ref>{{cite web
|url = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|title = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
|publisher = Seoul National University Hospital
|date = 4 Hunyo 2010
|access-date = 19 Hulyo 2012
|url-status = dead
|archive-url = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|archive-date = 20 Enero 2013
|df = dmy-all
|language=ko}}</ref><ref>{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=United States Institute of Peace |access-date=23 Disyembre 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 Hunyo 2015 |language=en}}</ref><ref>ihambing sa paunang ulat ng Truth and Reconciliation Commission noong Marso 2009: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 Marso 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|date=Marso 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.|language=en}}</ref><ref>{{cite news
|url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
|title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
|newspaper=The San Diego Union Tribune
|date=10 Hulyo 2010
|access-date=11 Hunyo 2019
|quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
|language=en}}</ref>
===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.<ref>{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]|language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration|language=en}}</ref>
[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong "[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]" na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan.<ref>Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}} (sa Ingles)</ref><ref>Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf "Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=2015-02-24 }}, ''Asia Program Special Report'', Setyembre 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars. (sa Ingles)</ref><ref>Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014|language=en}}</ref>
[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.<ref>{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 Marso 2014|language=en}}</ref>
[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.<ref>Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.</ref><ref>{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}</ref>
[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang songbun kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: "ubod,” "mabuway", o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.<ref>[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref>
Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.<ref name="Kim-IlSungLegacy">[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref><ref>''[[Black Book of Communism]]'', pg. 564.</ref><ref>[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=7 June 2013}}. [[Freedom House]], 2012.</ref><ref>[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by [[Rudolph Rummel]].</ref>
===Mga Huling Taon ng Pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu & Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]
Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.<ref>{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 August 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times}}</ref><ref>Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195.</ref><ref>Howard W. French, [https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630230338/http://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |date=30 June 2017 }}, ''The New York Times'' (17 March 1997).</ref>
[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng "mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]" na ang "ideolohiya na gumagabay sa [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]] at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay [[rebisyunista]]”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na "sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na "ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig" at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.<ref>{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 October 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 September 2009 |website = CEU.hu }}</ref><ref>Enver Hoxha, ''"[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]"'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania," Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549.</ref>
[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng [[Hukbong Bayan ng Vietnam]] ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang [[USS Pueblo]] ay bahagi ng kampanyang ito.<ref>{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=May 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 May 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 November 2012 }}</ref>
[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong [[paniktik]] sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa [[Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano]], ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.<ref>[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref>
{{multiple image
| align = left
| direction = horizontal
| caption_align = center
| width1 = 130
| image1 = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
| width2 = 120
| image2 = Kim Jong-il Portrait.jpg
| footer = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng [[O Chin-u]], isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa [[Ika-anim na Kongreso ng Partido]] ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.<ref>{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 February 2017 }}.</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 March 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 March 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 November 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York }}</ref>
[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.<ref>{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 March 2016}}</ref>
[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si [[Juan Reynaldo Sanchez]], isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at [[tagapagbalita]] sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.<ref>Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', [[Penguin Press]] (2014) p. 234.</ref><ref>{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2}}</ref>
Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa [[Yongbyon]]. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng [[Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko]] nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].<ref>{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 September 2018| publisher=A&E Television Networks| access-date=3 July 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy | Arms Control Association|archive-date=22 April 2012|website=www.armscontrol.org}}</ref>
==Kamatayan at Pang-estadong Libing==
===Mga Detalye ng Pagkamatay at Pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa [[Hyangsan]] dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa [[Koreanong Telebisyong Sentral]] sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si [[Chon Hyong-kyu]] noong Hulyo 9, 1994.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 July 1994}}</ref><ref>[[Barbara Demick|Demick, Barbara]]: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE</ref>
Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong [[mosoliem]] sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c ''Scenes of lamentation after Kim Il-sung’s death'']</ref><ref>{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 July 1997 | access-date = 9 May 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead }}</ref>
===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa [[marmol]] na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] na ang mga Hilagang Koreano ay "matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il". Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang "ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung". Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang "tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa".<ref>The Independent, 11 July 1994, Monday, "The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea"</ref><ref>"South Korea assumes "for now" that Kim Il-sung died of natural causes", South Korean news agency, Seoul, in English, 11 July 1994, Monday</ref>
====Mga Pandaigdigang Reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay "magpapatuloy kung naaangkop". Sinabi ni Clinton: "Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan."<ref>{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 July 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 }}</ref>
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si [[Viktor Chernomyrdin]].<ref>Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, "The Evolution of Russian-Korea Relations", Asian Survey, vol. 34, no. 9 (1994).</ref>
===Serbisyong Punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si [[O Jin-u]] at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing<ref>{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 July 1994}}</ref>:
{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:
{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.
Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.
Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.
Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.
Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}
- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita
Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.<ref>''The Straits Times'' (Singapore) "Kim Il Sung dies of heart attack", 10 July 1994</ref><ref>{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316}}</ref>
===Komite ng Libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina<ref>{{Cite web |title=Kim Il Sung |publisher=The Gale Group Inc. |year=2004 |access-date=7 February 2019 |url=https://www.encyclopedia.com/people/history/korean-history-biographies/kim-il-sung*1G23410800083 |work=Cold War Reference Library |via=Encyclopedia.com }}{{Dead link|date=November 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 July 1994 |archive-date=18 August 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 }} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}</ref>:
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}
==Kulto ng Pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=December 23, 2011 |access-date=January 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=March 14, 2012 }}</ref><ref>{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |access-date=January 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |archive-date=June 27, 2014 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1}}</ref><ref>{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720}}</ref>
[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]])]]
Ayon kay [[Hwang Jang-yop]], ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng "Dakilang Pinuno". Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan" at "ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim".<ref>{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=January 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=January 4, 2013 }}</ref>
Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng "Araw", "Dakilang Tagapangulo", "Makalangit na Pinuno" at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng "Dalawahang Bayaning Gintong Medalya". Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].
<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton & Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=April 3, 2012 |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=February 1, 2014 }}</ref><ref>{{harvnb|Suh|1988|p=320}}</ref>
[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang [[Pistang Arirang]]]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang "mga salita ng tagubilin" mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all }}</ref>
[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng "biyaya ng Tagapangulo". Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si [[Kang Chol-hwan]], isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: "Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?"<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}</ref><ref>{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=January 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=November 5, 2012 }}</ref><ref>Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}.</ref>
[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na [[Kasama sa Siglo]], sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: "Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito."<ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.</ref></blockquote>
[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: "Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya."<ref>{{harvnb|Suh|1988|p=316}}</ref>
[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na ""Araw ng Araw" noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.<ref>{{Cite book| chapter = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}</ref><ref>{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}</ref>
Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, "Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan." Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].<ref>{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}</ref>
Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang "Walang Hangganang Pangulo". Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.<ref>{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Martin|2006|p=508}}</ref><ref>[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}</ref>
Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).<ref>{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}</ref><ref>{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}</ref><ref>{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}</ref><ref>{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}</ref>
Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' ("walang hangganang buhay") ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong "Walang Hangganang Pinuno".<ref>{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}</ref><ref>{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}</ref><ref name="Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)">{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}</ref>
==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]
Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.<ref>None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.</ref><ref>{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}</ref>
Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. <ref>https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/</ref><ref>http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home | NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic | NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}</ref>
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang "Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung" o "Pinuno". Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: "Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea" or "Dakilang Pinunong Kasamang <big>Kim Il-sung</big> ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea".<ref>{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820}}</ref>
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |공화국의 영원한 주석
| align="center" |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align="center" | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 대원수
| align="center" |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align="center" | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan="3" |Partido
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align="center" |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan="3" |Estado
|-
| align="center" |내각 총리
| align="center" |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국의 주석
| align="center" |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan="3" |Hukbo
|-
| align="center" |조선인민군 최고사령관
| align="center" |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align="center" |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class="wikitable"
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |수령님
| align="center" |''Suryŏngnim''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |경애하는 수령님
| align="center" |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align="center" |Iginagalang na Pinuno
|-
| align="center" |어버이 수령님
| align="center" |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align="center" |Makaamang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령님
| align="center" |''Widaehan Suryŏngnim''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령
| align="center" |''Widaehan Suryŏng''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |수령
| align="center" |''Suryŏng''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |민족의 태양
| align="center" |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Bansa
|-
| align="center" |주석님
| align="center" |''Ch'usŏngnim''
| align="center" |Pangulo
|-
| align="center" |20세기의 태양
| align="center" |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align="center" |주체조선의 영원한 수령
| align="center" |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align="center" |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926. Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging "napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat" at ang ''Kinolektang mga Gawa'' "na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan". Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.
Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang "titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya". Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
|-
! colspan=2 width="450px" | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden "Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan" (postumong iginawad)
|}
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
*{{Cite book |last=Barnouin |first=Barbara |title=Zhou Enlai: a political life |last2=Yu |first2=Chang geng |date=2006 |publisher=Chinese University Press |isbn=978-962-996-280-7 |location=Hong Kong}}
3q2ikgwpemj0dj16ta7nw5twmw45b03
2221728
2221727
2026-08-26T05:52:23Z
Jojit fb
38
/* Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon */
2221728
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix = Dakilang Mariskal ng Republika<br>Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name = Kim Il-sung
| native_name = {{nobold|김일성}}
| image = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption = Si Kim noong dekada 1950.
| office1 = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]<br>Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1 = (Komite Sentral)<br />12 Oktubre 1966
| term_end1 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1 = Kalihim
| 1namedata1 = Choe Yong-gon<br>Kim Il<br>Pak Kum-chol<br>Ri Hyo-son<br>Kim Kwang-hyop<br>Sok San<br>Ho Pong-hak<br>Kim Yong-ju<br>Pak Yong-guk<br>Kim To-man<br>Ri Kuk-jin<br>Kim Jung-rin<br>Yang Hyong-sop<br>O Jin-u<br>Kim Tong-gyu<br>Han Ik-su<br>Hyon Mu-gwang<br>Kim Jong-il<br>Hwang Jang-yop<br>Kim Yong-nam<br>Kim Hwan<br>Yon Hyong-muk<br>Yun Ki-bok<br>Hong Si-hak
| successor1 = [[Kim Jong-il]]
| office2 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]<br>Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2 = 28 Disyembre 1972
| term_end2 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2 = Premiyer
| 1namedata2 = Kim Il<br>Pak Song-chol<br>Ri Jong-ok<br>Kang Song-san<br>Ri Kun-mo<br>Yon Hyong-muk<br>Kang Song-san
| 2blankname2 = Pangalawang Pangulo
| 2namedata2 = Choe Yong-gon<br />Kang Ryang-uk<br />Kim Tong-kyu<br />Kim Il<br />Pak Song-chol<br />Rim Chun-chu<br />Ri Jong-ok<br />Kim Pyong-sik
| office3 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]<br>Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3 = (Gabinete)<br />9 Setyembre 1948
| term_end3 = 28 Disyembre 1972
| successor3 = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3 = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3 = [[Kim Il]]
| 2blankname3 = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3 = Pak Hon-yong<br />Hong Myong-hui<br />Kim Chaek<br />Kim Il<br />Jong Il-ryong<br />Nam Il<br />Pak Ui-wan<br />Jong Jun-thaek<br />Kim Kwang-hyop<br />Kim Chang-man<br />Ri Jong-ok<br />Ri Ju-yon<br />Pak Song-chol<br />Choe Yong-jin
| birth_name = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)<br />{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater = Akademyang Militar ng Whasung<br />Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse = Kim Jong-suk (1941-49)<br />Kim Song-ae (1952-94)
| children = [[Kim Jong-il]]<br />Kim Man-il<br />Kim Kyong-hui<br />Kim Kyong-jin<br />Kim Pyong-il<br />Kim Yong-il
| parents = Kim Hyong-jik (ama)<br/>Kang Pan-sok (ina)
| allegiance = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]<br>{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]<br>{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]<br>''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})<br>Dakilang Mariskal
| commands = Kataas-taasang Komandante
| unit = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo<br>[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]<br>[[Digmaang Koreano]]<br>[[Digmaang Malamig]]
| signature = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes =
<center style="background-color:#FCF;">'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''</center>
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''<br/>([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
<center>{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}</center>
}}
</center>
}}
Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.
Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.
Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].
Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang "Dakilang Pinuno", na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang "Araw ng Araw". Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].
==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang "Kim Il-sung".]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang "Kim Il-sung" ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.<ref name="Becker 2005">{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}</ref>{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.<ref>{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}</ref> Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng "pangalawang" Kim sa kanyang mga talaarawan.<ref name="Lankov 2002">{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}</ref> Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.<ref name="Cumings 2005">{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton & Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}</ref>{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.<ref>{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}</ref>{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912. Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].<ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |url-status=dead |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}</ref>
Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.<ref>https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739</ref>
Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, "mataas" si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang "laging pinuno sa [[futbol]]" at "isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot".<ref>{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}</ref>
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na "masigasig" at "naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase".<ref>{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}</ref>
Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].<ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref>
[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa "handulong ng mga Hapones". Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.<ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&lpg=PA24&ots=YiKIyIWckn&dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}</ref><ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)</ref>
Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.<ref>Kim Il-Sung, "On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism" on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref>
[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang "Kim Maging ang [[Araw]]". Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: "Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay "Isang Bituin". Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin."<ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}</ref>
Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang "Dibisyon ni Kim Il-sung". Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang "[[Tigre]]". Ipinadala ng mga Hapones ang "Yunit Maeda" upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone | first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&pg=PA270 | page=270|language=en}}</ref>
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay "nilikha mula sa sero". Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay "ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga," kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.<ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history | South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}</ref><ref>Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).</ref>
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]
Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na "Dakilang Pinuno". Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.<ref>{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&pg=PA13 | page=13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref name="Suh1988">{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&q=kim+il+sung+health+care&pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}</ref>
[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref><ref>Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)</ref>
[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref>
[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang "manghaharang na taksil na si Syngman Rhee". Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}<ref>{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}
[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]] sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.<ref>{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}<ref>
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
</ref><ref>
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
</ref>
[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]] noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}<ref>{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=Setyembre 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh|title=抗美援朝战争史}}</ref><ref name="mossman">{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 Hunyo 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51|language=en}}</ref><ref name="sandler">{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]|language=en}}</ref>
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.<ref>David Halberstam. Halberstam, David (25 Setyembre 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Edisyong Kindle (sa Ingles)</ref><ref>Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story. (sa Ingles)</ref><ref>Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=2013-10-12 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166. (sa Ingles)</ref>
[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].<ref>{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}</ref>
Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.<ref>{{cite web
|url = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|title = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
|publisher = Seoul National University Hospital
|date = 4 Hunyo 2010
|access-date = 19 Hulyo 2012
|url-status = dead
|archive-url = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|archive-date = 20 Enero 2013
|df = dmy-all
|language=ko}}</ref><ref>{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=United States Institute of Peace |access-date=23 Disyembre 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 Hunyo 2015 |language=en}}</ref><ref>ihambing sa paunang ulat ng Truth and Reconciliation Commission noong Marso 2009: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 Marso 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|date=Marso 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.|language=en}}</ref><ref>{{cite news
|url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
|title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
|newspaper=The San Diego Union Tribune
|date=10 Hulyo 2010
|access-date=11 Hunyo 2019
|quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
|language=en}}</ref>
===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.<ref>{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]|language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration|language=en}}</ref>
[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong "[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]" na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan.<ref>Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}} (sa Ingles)</ref><ref>Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf "Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=2015-02-24 }}, ''Asia Program Special Report'', Setyembre 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars. (sa Ingles)</ref><ref>Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014|language=en}}</ref>
[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.<ref>{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 Marso 2014|language=en}}</ref>
[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.<ref>Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.</ref><ref>{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}</ref>
[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang songbun kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: "ubod,” "mabuway", o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.<ref>{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}</ref>
Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.<ref name="Kim-IlSungLegacy">{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}</ref><ref>''Black Book of Communism'', pg. 564. (sa Ingles)</ref><ref>[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=2013-06-07}}. Freedom House, 2012. (sa Ingles)</ref><ref>[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by Rudolph Rummel. (sa Ingles)</ref>
===Mga Huling Taon ng Pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu & Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]
Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.<ref>{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 August 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times}}</ref><ref>Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195.</ref><ref>Howard W. French, [https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630230338/http://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |date=30 June 2017 }}, ''The New York Times'' (17 March 1997).</ref>
[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng "mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]" na ang "ideolohiya na gumagabay sa [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]] at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay [[rebisyunista]]”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na "sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na "ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig" at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.<ref>{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 October 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 September 2009 |website = CEU.hu }}</ref><ref>Enver Hoxha, ''"[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]"'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania," Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549.</ref>
[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng [[Hukbong Bayan ng Vietnam]] ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang [[USS Pueblo]] ay bahagi ng kampanyang ito.<ref>{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=May 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 May 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 November 2012 }}</ref>
[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong [[paniktik]] sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa [[Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano]], ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.<ref>[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref>
{{multiple image
| align = left
| direction = horizontal
| caption_align = center
| width1 = 130
| image1 = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
| width2 = 120
| image2 = Kim Jong-il Portrait.jpg
| footer = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng [[O Chin-u]], isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa [[Ika-anim na Kongreso ng Partido]] ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.<ref>{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 February 2017 }}.</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 March 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 March 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 November 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York }}</ref>
[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.<ref>{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 March 2016}}</ref>
[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si [[Juan Reynaldo Sanchez]], isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at [[tagapagbalita]] sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.<ref>Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', [[Penguin Press]] (2014) p. 234.</ref><ref>{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2}}</ref>
Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa [[Yongbyon]]. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng [[Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko]] nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].<ref>{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 September 2018| publisher=A&E Television Networks| access-date=3 July 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy | Arms Control Association|archive-date=22 April 2012|website=www.armscontrol.org}}</ref>
==Kamatayan at Pang-estadong Libing==
===Mga Detalye ng Pagkamatay at Pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa [[Hyangsan]] dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa [[Koreanong Telebisyong Sentral]] sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si [[Chon Hyong-kyu]] noong Hulyo 9, 1994.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 July 1994}}</ref><ref>[[Barbara Demick|Demick, Barbara]]: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE</ref>
Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong [[mosoliem]] sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c ''Scenes of lamentation after Kim Il-sung’s death'']</ref><ref>{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 July 1997 | access-date = 9 May 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead }}</ref>
===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa [[marmol]] na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] na ang mga Hilagang Koreano ay "matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il". Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang "ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung". Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang "tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa".<ref>The Independent, 11 July 1994, Monday, "The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea"</ref><ref>"South Korea assumes "for now" that Kim Il-sung died of natural causes", South Korean news agency, Seoul, in English, 11 July 1994, Monday</ref>
====Mga Pandaigdigang Reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay "magpapatuloy kung naaangkop". Sinabi ni Clinton: "Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan."<ref>{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 July 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 }}</ref>
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si [[Viktor Chernomyrdin]].<ref>Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, "The Evolution of Russian-Korea Relations", Asian Survey, vol. 34, no. 9 (1994).</ref>
===Serbisyong Punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si [[O Jin-u]] at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing<ref>{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 July 1994}}</ref>:
{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:
{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.
Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.
Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.
Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.
Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}
- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita
Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.<ref>''The Straits Times'' (Singapore) "Kim Il Sung dies of heart attack", 10 July 1994</ref><ref>{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316}}</ref>
===Komite ng Libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina<ref>{{Cite web |title=Kim Il Sung |publisher=The Gale Group Inc. |year=2004 |access-date=7 February 2019 |url=https://www.encyclopedia.com/people/history/korean-history-biographies/kim-il-sung*1G23410800083 |work=Cold War Reference Library |via=Encyclopedia.com }}{{Dead link|date=November 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 July 1994 |archive-date=18 August 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 }} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}</ref>:
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}
==Kulto ng Pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=December 23, 2011 |access-date=January 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=March 14, 2012 }}</ref><ref>{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |access-date=January 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |archive-date=June 27, 2014 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1}}</ref><ref>{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720}}</ref>
[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]])]]
Ayon kay [[Hwang Jang-yop]], ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng "Dakilang Pinuno". Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan" at "ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim".<ref>{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=January 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=January 4, 2013 }}</ref>
Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng "Araw", "Dakilang Tagapangulo", "Makalangit na Pinuno" at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng "Dalawahang Bayaning Gintong Medalya". Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].
<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton & Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=April 3, 2012 |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=February 1, 2014 }}</ref><ref>{{harvnb|Suh|1988|p=320}}</ref>
[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang [[Pistang Arirang]]]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang "mga salita ng tagubilin" mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all }}</ref>
[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng "biyaya ng Tagapangulo". Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si [[Kang Chol-hwan]], isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: "Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?"<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}</ref><ref>{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=January 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=November 5, 2012 }}</ref><ref>Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}.</ref>
[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na [[Kasama sa Siglo]], sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: "Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito."<ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.</ref></blockquote>
[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: "Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya."<ref>{{harvnb|Suh|1988|p=316}}</ref>
[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na ""Araw ng Araw" noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.<ref>{{Cite book| chapter = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}</ref><ref>{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}</ref>
Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, "Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan." Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].<ref>{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}</ref>
Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang "Walang Hangganang Pangulo". Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.<ref>{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Martin|2006|p=508}}</ref><ref>[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}</ref>
Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).<ref>{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}</ref><ref>{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}</ref><ref>{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}</ref><ref>{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}</ref>
Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' ("walang hangganang buhay") ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong "Walang Hangganang Pinuno".<ref>{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}</ref><ref>{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}</ref><ref name="Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)">{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}</ref>
==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]
Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.<ref>None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.</ref><ref>{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}</ref>
Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. <ref>https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/</ref><ref>http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home | NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic | NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}</ref>
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang "Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung" o "Pinuno". Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: "Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea" or "Dakilang Pinunong Kasamang <big>Kim Il-sung</big> ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea".<ref>{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820}}</ref>
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |공화국의 영원한 주석
| align="center" |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align="center" | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 대원수
| align="center" |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align="center" | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan="3" |Partido
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align="center" |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan="3" |Estado
|-
| align="center" |내각 총리
| align="center" |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국의 주석
| align="center" |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan="3" |Hukbo
|-
| align="center" |조선인민군 최고사령관
| align="center" |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align="center" |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class="wikitable"
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |수령님
| align="center" |''Suryŏngnim''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |경애하는 수령님
| align="center" |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align="center" |Iginagalang na Pinuno
|-
| align="center" |어버이 수령님
| align="center" |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align="center" |Makaamang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령님
| align="center" |''Widaehan Suryŏngnim''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령
| align="center" |''Widaehan Suryŏng''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |수령
| align="center" |''Suryŏng''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |민족의 태양
| align="center" |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Bansa
|-
| align="center" |주석님
| align="center" |''Ch'usŏngnim''
| align="center" |Pangulo
|-
| align="center" |20세기의 태양
| align="center" |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align="center" |주체조선의 영원한 수령
| align="center" |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align="center" |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926. Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging "napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat" at ang ''Kinolektang mga Gawa'' "na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan". Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.
Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang "titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya". Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
|-
! colspan=2 width="450px" | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden "Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan" (postumong iginawad)
|}
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
*{{Cite book |last=Barnouin |first=Barbara |title=Zhou Enlai: a political life |last2=Yu |first2=Chang geng |date=2006 |publisher=Chinese University Press |isbn=978-962-996-280-7 |location=Hong Kong}}
ooa4gw99zgimnqzlh13jpkls0xhrw8p
2221729
2221728
2026-08-26T05:55:12Z
Jojit fb
38
/* Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon */
2221729
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix = Dakilang Mariskal ng Republika<br>Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name = Kim Il-sung
| native_name = {{nobold|김일성}}
| image = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption = Si Kim noong dekada 1950.
| office1 = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]<br>Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1 = (Komite Sentral)<br />12 Oktubre 1966
| term_end1 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1 = Kalihim
| 1namedata1 = Choe Yong-gon<br>Kim Il<br>Pak Kum-chol<br>Ri Hyo-son<br>Kim Kwang-hyop<br>Sok San<br>Ho Pong-hak<br>Kim Yong-ju<br>Pak Yong-guk<br>Kim To-man<br>Ri Kuk-jin<br>Kim Jung-rin<br>Yang Hyong-sop<br>O Jin-u<br>Kim Tong-gyu<br>Han Ik-su<br>Hyon Mu-gwang<br>Kim Jong-il<br>Hwang Jang-yop<br>Kim Yong-nam<br>Kim Hwan<br>Yon Hyong-muk<br>Yun Ki-bok<br>Hong Si-hak
| successor1 = [[Kim Jong-il]]
| office2 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]<br>Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2 = 28 Disyembre 1972
| term_end2 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2 = Premiyer
| 1namedata2 = Kim Il<br>Pak Song-chol<br>Ri Jong-ok<br>Kang Song-san<br>Ri Kun-mo<br>Yon Hyong-muk<br>Kang Song-san
| 2blankname2 = Pangalawang Pangulo
| 2namedata2 = Choe Yong-gon<br />Kang Ryang-uk<br />Kim Tong-kyu<br />Kim Il<br />Pak Song-chol<br />Rim Chun-chu<br />Ri Jong-ok<br />Kim Pyong-sik
| office3 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]<br>Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3 = (Gabinete)<br />9 Setyembre 1948
| term_end3 = 28 Disyembre 1972
| successor3 = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3 = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3 = [[Kim Il]]
| 2blankname3 = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3 = Pak Hon-yong<br />Hong Myong-hui<br />Kim Chaek<br />Kim Il<br />Jong Il-ryong<br />Nam Il<br />Pak Ui-wan<br />Jong Jun-thaek<br />Kim Kwang-hyop<br />Kim Chang-man<br />Ri Jong-ok<br />Ri Ju-yon<br />Pak Song-chol<br />Choe Yong-jin
| birth_name = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)<br />{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater = Akademyang Militar ng Whasung<br />Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse = Kim Jong-suk (1941-49)<br />Kim Song-ae (1952-94)
| children = [[Kim Jong-il]]<br />Kim Man-il<br />Kim Kyong-hui<br />Kim Kyong-jin<br />Kim Pyong-il<br />Kim Yong-il
| parents = Kim Hyong-jik (ama)<br/>Kang Pan-sok (ina)
| allegiance = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]<br>{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]<br>{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]<br>''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})<br>Dakilang Mariskal
| commands = Kataas-taasang Komandante
| unit = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo<br>[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]<br>[[Digmaang Koreano]]<br>[[Digmaang Malamig]]
| signature = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes =
<center style="background-color:#FCF;">'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''</center>
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''<br/>([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
<center>{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}</center>
}}
</center>
}}
Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.
Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.
Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].
Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang "Dakilang Pinuno", na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang "Araw ng Araw". Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].
==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang "Kim Il-sung".]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang "Kim Il-sung" ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.<ref name="Becker 2005">{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}</ref>{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.<ref>{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}</ref> Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng "pangalawang" Kim sa kanyang mga talaarawan.<ref name="Lankov 2002">{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}</ref> Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.<ref name="Cumings 2005">{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton & Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}</ref>{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.<ref>{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}</ref>{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912. Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].<ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |url-status=dead |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}</ref>
Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.<ref>https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739</ref>
Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, "mataas" si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang "laging pinuno sa [[futbol]]" at "isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot".<ref>{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}</ref>
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na "masigasig" at "naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase".<ref>{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}</ref>
Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].<ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref>
[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa "handulong ng mga Hapones". Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.<ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&lpg=PA24&ots=YiKIyIWckn&dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}</ref><ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)</ref>
Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.<ref>Kim Il-Sung, "On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism" on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref>
[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang "Kim Maging ang [[Araw]]". Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: "Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay "Isang Bituin". Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin."<ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}</ref>
Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang "Dibisyon ni Kim Il-sung". Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang "[[Tigre]]". Ipinadala ng mga Hapones ang "Yunit Maeda" upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone | first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&pg=PA270 | page=270|language=en}}</ref>
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay "nilikha mula sa sero". Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay "ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga," kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.<ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history | South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}</ref><ref>Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).</ref>
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]
Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na "Dakilang Pinuno". Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.<ref>{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&pg=PA13 | page=13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref name="Suh1988">{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&q=kim+il+sung+health+care&pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}</ref>
[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref><ref>Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)</ref>
[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref>
[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang "manghaharang na taksil na si Syngman Rhee". Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}<ref>{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}
[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]] sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.<ref>{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}<ref>
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
</ref><ref>
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
</ref>
[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]] noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}<ref>{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=Setyembre 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh|title=抗美援朝战争史}}</ref><ref name="mossman">{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 Hunyo 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51|language=en}}</ref><ref name="sandler">{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]|language=en}}</ref>
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.<ref>David Halberstam. Halberstam, David (25 Setyembre 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Edisyong Kindle (sa Ingles)</ref><ref>Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story. (sa Ingles)</ref><ref>Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=2013-10-12 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166. (sa Ingles)</ref>
[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].<ref>{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}</ref>
Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.<ref>{{cite web
|url = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|title = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
|publisher = Seoul National University Hospital
|date = 4 Hunyo 2010
|access-date = 19 Hulyo 2012
|url-status = dead
|archive-url = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|archive-date = 20 Enero 2013
|df = dmy-all
|language=ko}}</ref><ref>{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=United States Institute of Peace |access-date=23 Disyembre 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 Hunyo 2015 |language=en}}</ref><ref>ihambing sa paunang ulat ng Truth and Reconciliation Commission noong Marso 2009: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 Marso 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|date=Marso 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.|language=en}}</ref><ref>{{cite news
|url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
|title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
|newspaper=The San Diego Union Tribune
|date=10 Hulyo 2010
|access-date=11 Hunyo 2019
|quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
|language=en}}</ref>
===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.<ref>{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]|language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration|language=en}}</ref>
[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong "[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]" na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan.<ref>Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}} (sa Ingles)</ref><ref>Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf "Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=2015-02-24 }}, ''Asia Program Special Report'', Setyembre 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars. (sa Ingles)</ref><ref>Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014|language=en}}</ref>
[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.<ref>{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 Marso 2014|language=en}}</ref>
[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.<ref>Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.</ref><ref>{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}</ref>
[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang songbun kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: "ubod,” "mabuway", o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.<ref>{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}</ref>
Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.<ref name="Kim-IlSungLegacy">{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}</ref><ref>''Black Book of Communism'', pg. 564. (sa Ingles)</ref><ref>[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=2013-06-07}}. Freedom House, 2012. (sa Ingles)</ref><ref>[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by Rudolph Rummel. (sa Ingles)</ref>
===Mga huling taon ng pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu & Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]
Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.<ref>{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 August 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times}}</ref><ref>Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195.</ref><ref>Howard W. French, [https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630230338/http://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |date=30 June 2017 }}, ''The New York Times'' (17 March 1997).</ref>
[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng "mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]" na ang "ideolohiya na gumagabay sa Partido ng Mga Manggagawa ng Korea at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay rebisyunista”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na "sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na "ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig" at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.<ref>{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 October 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 September 2009 |website = CEU.hu }}</ref><ref>Enver Hoxha, ''"[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]"'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania," Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549.</ref>
[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng Hukbong Bayan ng Vietnam ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang USS Pueblo ay bahagi ng kampanyang ito.<ref>{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=May 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 May 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 November 2012 }}</ref>
[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong paniktik sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano, ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.<ref>[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref>
{{multiple image
| align = left
| direction = horizontal
| caption_align = center
| width1 = 130
| image1 = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
| width2 = 120
| image2 = Kim Jong-il Portrait.jpg
| footer = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng [[O Chin-u]], isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa [[Ika-anim na Kongreso ng Partido]] ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.<ref>{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 February 2017 }}.</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 March 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 March 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 November 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York }}</ref>
[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.<ref>{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 March 2016}}</ref>
[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si [[Juan Reynaldo Sanchez]], isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at [[tagapagbalita]] sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.<ref>Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', [[Penguin Press]] (2014) p. 234.</ref><ref>{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2}}</ref>
Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa [[Yongbyon]]. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng [[Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko]] nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].<ref>{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 September 2018| publisher=A&E Television Networks| access-date=3 July 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy | Arms Control Association|archive-date=22 April 2012|website=www.armscontrol.org}}</ref>
==Kamatayan at Pang-estadong Libing==
===Mga Detalye ng Pagkamatay at Pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa [[Hyangsan]] dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa [[Koreanong Telebisyong Sentral]] sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si [[Chon Hyong-kyu]] noong Hulyo 9, 1994.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 July 1994}}</ref><ref>[[Barbara Demick|Demick, Barbara]]: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE</ref>
Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong [[mosoliem]] sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c ''Scenes of lamentation after Kim Il-sung’s death'']</ref><ref>{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 July 1997 | access-date = 9 May 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead }}</ref>
===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa [[marmol]] na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] na ang mga Hilagang Koreano ay "matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il". Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang "ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung". Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang "tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa".<ref>The Independent, 11 July 1994, Monday, "The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea"</ref><ref>"South Korea assumes "for now" that Kim Il-sung died of natural causes", South Korean news agency, Seoul, in English, 11 July 1994, Monday</ref>
====Mga Pandaigdigang Reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay "magpapatuloy kung naaangkop". Sinabi ni Clinton: "Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan."<ref>{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 July 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 }}</ref>
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si [[Viktor Chernomyrdin]].<ref>Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, "The Evolution of Russian-Korea Relations", Asian Survey, vol. 34, no. 9 (1994).</ref>
===Serbisyong Punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si [[O Jin-u]] at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing<ref>{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 July 1994}}</ref>:
{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:
{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.
Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.
Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.
Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.
Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}
- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita
Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.<ref>''The Straits Times'' (Singapore) "Kim Il Sung dies of heart attack", 10 July 1994</ref><ref>{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316}}</ref>
===Komite ng Libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina<ref>{{Cite web |title=Kim Il Sung |publisher=The Gale Group Inc. |year=2004 |access-date=7 February 2019 |url=https://www.encyclopedia.com/people/history/korean-history-biographies/kim-il-sung*1G23410800083 |work=Cold War Reference Library |via=Encyclopedia.com }}{{Dead link|date=November 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 July 1994 |archive-date=18 August 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 }} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}</ref>:
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}
==Kulto ng Pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=December 23, 2011 |access-date=January 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=March 14, 2012 }}</ref><ref>{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |access-date=January 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |archive-date=June 27, 2014 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1}}</ref><ref>{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720}}</ref>
[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]])]]
Ayon kay [[Hwang Jang-yop]], ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng "Dakilang Pinuno". Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan" at "ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim".<ref>{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=January 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=January 4, 2013 }}</ref>
Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng "Araw", "Dakilang Tagapangulo", "Makalangit na Pinuno" at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng "Dalawahang Bayaning Gintong Medalya". Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].
<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton & Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=April 3, 2012 |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=February 1, 2014 }}</ref><ref>{{harvnb|Suh|1988|p=320}}</ref>
[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang [[Pistang Arirang]]]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang "mga salita ng tagubilin" mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all }}</ref>
[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng "biyaya ng Tagapangulo". Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si [[Kang Chol-hwan]], isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: "Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?"<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}</ref><ref>{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=January 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=November 5, 2012 }}</ref><ref>Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}.</ref>
[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na [[Kasama sa Siglo]], sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: "Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito."<ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.</ref></blockquote>
[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: "Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya."<ref>{{harvnb|Suh|1988|p=316}}</ref>
[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na ""Araw ng Araw" noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.<ref>{{Cite book| chapter = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}</ref><ref>{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}</ref>
Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, "Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan." Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].<ref>{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}</ref>
Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang "Walang Hangganang Pangulo". Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.<ref>{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Martin|2006|p=508}}</ref><ref>[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}</ref>
Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).<ref>{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}</ref><ref>{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}</ref><ref>{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}</ref><ref>{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}</ref>
Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' ("walang hangganang buhay") ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong "Walang Hangganang Pinuno".<ref>{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}</ref><ref>{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}</ref><ref name="Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)">{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}</ref>
==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]
Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.<ref>None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.</ref><ref>{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}</ref>
Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. <ref>https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/</ref><ref>http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home | NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic | NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}</ref>
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang "Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung" o "Pinuno". Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: "Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea" or "Dakilang Pinunong Kasamang <big>Kim Il-sung</big> ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea".<ref>{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820}}</ref>
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |공화국의 영원한 주석
| align="center" |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align="center" | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 대원수
| align="center" |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align="center" | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan="3" |Partido
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align="center" |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan="3" |Estado
|-
| align="center" |내각 총리
| align="center" |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국의 주석
| align="center" |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan="3" |Hukbo
|-
| align="center" |조선인민군 최고사령관
| align="center" |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align="center" |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class="wikitable"
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |수령님
| align="center" |''Suryŏngnim''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |경애하는 수령님
| align="center" |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align="center" |Iginagalang na Pinuno
|-
| align="center" |어버이 수령님
| align="center" |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align="center" |Makaamang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령님
| align="center" |''Widaehan Suryŏngnim''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령
| align="center" |''Widaehan Suryŏng''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |수령
| align="center" |''Suryŏng''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |민족의 태양
| align="center" |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Bansa
|-
| align="center" |주석님
| align="center" |''Ch'usŏngnim''
| align="center" |Pangulo
|-
| align="center" |20세기의 태양
| align="center" |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align="center" |주체조선의 영원한 수령
| align="center" |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align="center" |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926. Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging "napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat" at ang ''Kinolektang mga Gawa'' "na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan". Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.
Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang "titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya". Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
|-
! colspan=2 width="450px" | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden "Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan" (postumong iginawad)
|}
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
*{{Cite book |last=Barnouin |first=Barbara |title=Zhou Enlai: a political life |last2=Yu |first2=Chang geng |date=2006 |publisher=Chinese University Press |isbn=978-962-996-280-7 |location=Hong Kong}}
r32sg4wai0ddr65td7vxes81t3qlebw
2221730
2221729
2026-08-26T05:57:07Z
Jojit fb
38
/* Mga huling taon ng pamamahala */
2221730
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix = Dakilang Mariskal ng Republika<br>Walang Hanggang Pinuno ng Juche Korea
| name = Kim Il-sung
| native_name = {{nobold|김일성}}
| image = Kim Il-sung in 1950.jpg
| caption = Si Kim noong dekada 1950.
| office1 = [[File:WPK Emblem.svg|30px]]<br>Ika-1 Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| term_start1 = (Komite Sentral)<br />12 Oktubre 1966
| term_end1 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname1 = Kalihim
| 1namedata1 = Choe Yong-gon<br>Kim Il<br>Pak Kum-chol<br>Ri Hyo-son<br>Kim Kwang-hyop<br>Sok San<br>Ho Pong-hak<br>Kim Yong-ju<br>Pak Yong-guk<br>Kim To-man<br>Ri Kuk-jin<br>Kim Jung-rin<br>Yang Hyong-sop<br>O Jin-u<br>Kim Tong-gyu<br>Han Ik-su<br>Hyon Mu-gwang<br>Kim Jong-il<br>Hwang Jang-yop<br>Kim Yong-nam<br>Kim Hwan<br>Yon Hyong-muk<br>Yun Ki-bok<br>Hong Si-hak
| successor1 = [[Kim Jong-il]]
| office2 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]] [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|30px]]<br>Pangulo ng [[Hilagang Korea]]
| term_start2 = 28 Disyembre 1972
| term_end2 = 8 Hulyo 1994
| 1blankname2 = Premiyer
| 1namedata2 = Kim Il<br>Pak Song-chol<br>Ri Jong-ok<br>Kang Song-san<br>Ri Kun-mo<br>Yon Hyong-muk<br>Kang Song-san
| 2blankname2 = Pangalawang Pangulo
| 2namedata2 = Choe Yong-gon<br />Kang Ryang-uk<br />Kim Tong-kyu<br />Kim Il<br />Pak Song-chol<br />Rim Chun-chu<br />Ri Jong-ok<br />Kim Pyong-sik
| office3 = [[File:Emblem of North Korea.svg|25px]]<br>Ika-1 Premiyer ng [[Hilagang Korea]]
| term_start3 = (Gabinete)<br />9 Setyembre 1948
| term_end3 = 28 Disyembre 1972
| successor3 = [[Kim Il]] (Konseho ng Pangasiwaan)
| 1blankname3 = Unang Pangalawang Premiyer
| 1namedata3 = [[Kim Il]]
| 2blankname3 = Pangalawang Premiyer
| 2namedata3 = Pak Hon-yong<br />Hong Myong-hui<br />Kim Chaek<br />Kim Il<br />Jong Il-ryong<br />Nam Il<br />Pak Ui-wan<br />Jong Jun-thaek<br />Kim Kwang-hyop<br />Kim Chang-man<br />Ri Jong-ok<br />Ri Ju-yon<br />Pak Song-chol<br />Choe Yong-jin
| birth_name = Kim Song-ju ({{lang|ko|김성주}})
| birth_date = {{birth date|df=yes|1912|4|15}}
| birth_place = Heijō, Heian'nan-dō, Chōsen
| death_date = {{death date and age|df=yes|1994|7|8|1912|4|15}}
| death_place = Hyangsan, Hilagang Pyongan, [[Hilagang Korea]]
| resting_place = Palasyong Araw ng Kumsusan, [[Pyongyang]]
| party = {{Flagicon image|Flag of the Workers' Party of Korea.svg}} [[Partido Manggagawa ng Korea]]
| otherparty = {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} Partido Manggagawa ng Hilagang Korea (1946–1949)<br />{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[Partido Komunista ng Tsina]] (1931–1946)
| alma_mater = Akademyang Militar ng Whasung<br />Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen
| spouse = Kim Jong-suk (1941-49)<br />Kim Song-ae (1952-94)
| children = [[Kim Jong-il]]<br />Kim Man-il<br />Kim Kyong-hui<br />Kim Kyong-jin<br />Kim Pyong-il<br />Kim Yong-il
| parents = Kim Hyong-jik (ama)<br/>Kang Pan-sok (ina)
| allegiance = {{unbulleted list|{{Flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[Unyong Sobyetiko]]|{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Tsinang Komunista}}
| branch = {{Flagicon image|Flag of the Korean People's Army Ground Force (1993-2023).svg}} [[Hukbong Bayan ng Korea]]<br>{{Flagicon image|Red Army flag (Fictitious).svg}} [[Hukbong Pula]]<br>{{Flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party (Pre-1996).svg}} Nagkakaisang Hukbong Anti-Hapones sa Hilagang-Silangan
| serviceyears = {{unbulleted list|1948–1994|1941–1945}}
| rank = [[File:DPRK-Army-OF-12.svg|30px]]<br>''Taewŏnsu'' ({{lang|ko-Hang-KP|대원수}})<br>Dakilang Mariskal
| commands = Kataas-taasang Komandante
| unit = Ika-88 Seperadong Brigadang Riple ([[Hukbong Pula]])
| battles = Kilusang Anti-Hapones sa Manchukuo<br>[[Digmaang Sobyetiko–Hapones]]<br>[[Digmaang Koreano]]<br>[[Digmaang Malamig]]
| signature = Kim Il Sung Signature.svg
| footnotes =
<center style="background-color:#FCF;">'''Pagkakasapi sa Institusyong Sentral at Ibang Tanggapang Hinawakan'''</center>
{{unbulleted list
| list_style = text-align: left
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1992-1993: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1982–1994: Tagapangulo; Komisyong Militar Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1980–1994: Kasapi; Presidyo ng Kawanihang Pampolitika ng Ika-6 Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of North Korea.svg|15px]] 1972-1992: Tagapangulo; Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Komiteng Bayang Sentral ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1982: Tagapangulo; Komisyong Militar ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1970–1980: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1994: Kalihiman ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1966–1970: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1961–1970: Tagapangulo; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1956–1961: Kasapi; Komiteng Permanente ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Emblem of the Supreme Commander of the Korean People's Army.png|15px]] 1950-1972: Kataas-taasang Komandante; Hukbong Bayan ng Korea (hanggang 1991)
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1949–1966: Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:Supreme People's Assembly of the DPRK.svg|15px]] 1948–1994: Diputado; Ika-1-9 na Kataas-taasang Asembleyang Bayan
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1947–1948: Tagapangulo; Komiteng Bayan ng Hilagang Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1994: Kasapi; Ika-1-6 na Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| [[File:WPK symbol.svg|15px]] 1946–1956: Kasapi; Komiteng Pampolitika ng Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Korea
| {{Flagicon image|Flag of the National Council of Korean Trade Unions.svg}} 1946–1949: Pangalawang Tagapangulo; Komite Sentral ng Partido Manggagawa ng Hilagang Korea
| {{Flagicon image|Flag of the Provisional People's Committee for North Korea.svg}} 1946–1947: Tagapangulo; Komiteng Bayang Probisyonal ng Hilagang Korea
| [[File:Workers' Party of North Korea star.png|15px]] 1945–1946: Tagapangulo; Kawanihan ng Hilagang Korea ng Partido Komunista ng Korea
}}
----
'''{{flagicon|North Korea}} Ika-1 [[Kataas-taasang Pinuno (Hilagang Korea)|Kataas-taasang Pinuno]] ng [[Hilagang Korea]]'''<br/>([[Setyembre 9]], [[1948]] - [[Hulyo 8]], [[1994]])
<center>{{flatlist|* [[Kim Jong-il]] {{big|'''→'''}}</center>
}}
</center>
}}
Si '''Kim Il-sung''' ([[Abril 15]], [[1912]] – [[Hulyo 8]], [[1994]]), ipinanganak na '''Kim Song-ju''', ay isang Koreanong [[rebolusyonaryo]], [[militar]], at [[politiko]] na kilala bilang pigurang tagapagtatag ng [[Hilagang Korea]] at unang kataas-taasang pinuno nito. Namahala siya mula sa pagkalikha ng bansa noong 1948 hanggang sa kanyang pagkamatay nang 1994, kung kailan hinalinhan siya ng kanyang panganay na anak na si [[Kim Jong-il]]. Naglingkod siya bilang unang premiyer at tanging pangulo ng Hilagang Korea, Tagapangulo at Pangkalahatang Kalihim ng [[Partido Manggagawa ng Korea]], at Kataas-taasang Komandante ng [[Hukbong Bayan ng Korea]]. Inilahad niya ang pilosopiyang [[Juche]], ang pampamahalaang ideolohiya ng Hilagang Korea na nakabatay sa [[sosyalismo]], pag-asa sa sarili, at nasyonalismong Koreano.
Isinilang sa isang Kristiyano at aktibistang pamilya sa panahon ng paglupig sa Korea, naging gerilyang anti-Hapones si Kim sa kanyang pagkabata. Naimpluwensyahan siya ng mga makakaliwang ideolohiya at sumali sa mga organisasyong radikal tulad ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Matapos mahati ang tangway sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay naglingkod siya bilang pinuno ng pamahalaang probisyonal sa sonang Sobyetiko at nangasiwa sa pagkatatag ng kasalukuyang estado ng Hilagang Korea. Pinasimuno niya ang pagsalakay sa [[Timog Korea]] noong 1950 na humantong ng [[Digmaang Koreano]], na tumigil noong 1953 sa pagkapatas at armistisyo.
Muling itinayo ni Kim ang bansa sa ilalim ng isang sentralisadong ekonomiyang planado. Nagtamasa ang Hilagang Korea ng mas mataas na antas ng pamumuhay kaysa sa Timog noong dekada 1960 at 1970, na noo'y dumaranas ng krisis sa politika at ekonomiya. Nagpabago-bago ang kanyang pakikipag-ugnay sa [[Unyong Sobyetiko]] at [[Tsina]] matapos ang paghahating Sino-Sobyetiko, partikular nang pinagsikapan niyang ilagay ang Juche sa praktika sa pamamagitan ng mga polisiyang isolasyonista at pagiging malaya sa mga larangan ng politika, ekonomiya, at militar. Gayunpaman, labis pa rin na umasa ang Hilagang Korea ng mga subsidyo at pinansiyal na tulong mula sa USSR at [[Silangang Bloke]], at lubos na naapektuhan ang ekonomiya ng bansa nang nabuwag ang mga ito. Sa panahong ito ay nanatiling kritikal ang Hilagang Korea sa itinuturing nitong imperyalistang presensya ng mga pwersang pandepensa ng Estados Unidos sa katimugan. Inagaw ng bansa ang barkong USS Pueblo noong 1968, na bahagi ng kampanyang impiltrasyon at subersyon para ipag-isa ang Korea sa ilalim ng pamamahala ng hilagang estado. Pumanaw siya sa edad na 82 noong 1994 sa kanyang tinatahanan sa Hyangsan dahil sa [[atake sa puso]].
Itinuturing si Kim na isang [[totalitaryong]] [[diktador]] na may [[kulto ng personalidad]] na mas matindi kina [[Josef Stalin]] at [[Mao Zedong]]. Maihahalintulad ang paglalarawan sa kanya sa imahe ng isang Konfusyanong ama na karapat-dapat sa lubusang paggalang at pagmamahal ng sambayanan. Binigyan siya ng iba't-ibang titulong di-opisyal at papuri lamang, ngunit ang pinakamahalaga rito ay ang "Dakilang Pinuno", na naging kolokyal na katawagan upang tukuyin siya. Ang kalendaryong Juche na nagsisilbing sistema ng pagbibilang ng mga taon sa bansa ay nagsisimula sa 1912, ang taon ng kanyang kapanganakan, at ipinagdidiriwang ang kanyang kaarawan sa Abril 15 bilang "Araw ng Araw". Nakatalaga siya sa [[Saligang Batas ng Hilagang Korea|saligang batas]] bilang walang hanggang pinuno ng Juche Korea. Tinatayang mahigit 1.6 na milyong tao ang namatay sa ilalim ng kanyang rehimen sa pagpupurga at pagpapatapon sa kampo ng sapilitang paggawa. Nasa tanggapan ng halos 46 na taon, siya ang ikatlong pinakamatagal na di-haring punong pampamahalaan sa ika-20 dantaon, kung saan nadaanan niya sa termino ang anim na pangulo ng Timog Korea at sampu sa Estados Unidos. Sinundan siya sa panunugkulan ng kanyang anak na si Kim Jong-il, at sa gayo'y naging unang inunong komunista na nagtatag ng pamamahalang dinastiko; patuloy na naghahari ang kanyang pamilya sa Hilagang Korea, na kasalukuyang pinangungunahan ng kanyang apong si [[Kim Jong-un]].
==Maagang yugto ng buhay==
===Kontrobersya sa pagkakakilanlan===
[[File:Kinkouzui.jpg|thumb|left|150px|Si Kim Kyung-cheon, isang pinunong militar na hinahalaang gumamit ng pangalang "Kim Il-sung".]]
Sinasabi ng iilang sanggunian na ang pangalang "Kim Il-sung" ay ginamit noon ni Kim Kyung-cheon, isang sikat na pinuno sa kilusan para sa kalayaang Koreano.<ref name="Becker 2005">{{cite book|last=Becker|first=Jasper Martin|url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck|title=Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea|date=1 Mayo 2005|publisher=Prensa ng Pamantasang Oxford|isbn=978-0-19-803810-8|language=en}}</ref>{{rp|44}} Iniulat ni Grigory Mekler, isang Sobyetikong opisyal na kasama ni Kim noong panahon ng pamahalaang probisyonal, na kinuha ni Kim ang alyas na ito mula sa isang dating komandante na nasawi.<ref>{{cite news|date=10 Enero 2003|title=Soviets groomed Kim Il Sung for leadership |work=Vladivostok News|url=http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610172839/http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM|archive-date=10 Hunyo 2009|language=en}}</ref> Gayunpaman, tinalo ng Rusong istoryador na si Andrei Lankov na malabong totoo ang salaysay. Kilala ng ilang saksi si Kim bago at pagkatapos ng kanyang panahon sa Unyong Sobyetiko, kabilang ang kanyang superyor na si [[Zhou Baozhong]], na ibinasura ang pahayag ng "pangalawang" Kim sa kanyang mga talaarawan.<ref name="Lankov 2002">{{cite book|last=Lankov|first=Andrei Nikolaevich|title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea (1945–1960)|publisher=Prensa ng Pamantasang Rutgers|date=30 Hunyo 2002|isbn=978-0813531175|language=en}}</ref> Itinuro naman ng Amerikanong mananalaysay na si Bruce Cumings na ang mga Hapones na opisyal mula sa Hukbo ng Kwantung ay nagpatunay sa kanyang katanyagan bilang isang rebolusyonaryong pigura.<ref name="Cumings 2005">{{cite book |last=Cumings|first=Bruce|url=https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History (Updated)|date=17 Setyembre 2005|publisher=W W Norton & Co|isbn=978-0-393-32702-1|location=Bagong York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518130003/https://books.google.com/books?id=yKN_q-TqYYgC&pg=160-161|archive-date=18 Mayo 2016|language=en}}</ref>{{rp|160–161}} Karaniwang tinatanggap ang pananaw na habang minamalabis ang mga gawa ni Kim ng kanyang kulto ng personalidad, isa siyang makabuluhang pinunong gerilya.<ref>{{cite book|last=Buzo|first=Adrian |title=The Making of Modern Korea (1st Edition)|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|publisher=Routledge|date=7 Abril 2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=Londres|language=en}}</ref>{{rp|56}}
===Kapanganakan at pagkabata===
[[File:Kim Il-sung's birthplace.jpg|thumb|left|250px|Lugar ng kapanganakan ni Kim Il-sung]]
[[File:Early years of Kim Il-sung.jpg|thumb|left|175px|Litrato ni Kim Il-sung noong bata pa siya]]
Ipinanganak si Kim noong Abril 15, 1912. Karaniwang sinasang-ayonan na isinilang siya sa maliit na nayon ng Mangyungbong (noo'y tinatawag na Namni) na malapit sa [[Pyongyang]], ngunit ayon sa isang maagang kalahating-opisyal na talambuhay ni Kim Il-sung na inilathala noong 1964 sa [[Hapon]] na may Hilagang Koreanong suporta, ipinanganak si Kim sa tahanan ng kanyang ina sa Chingjong, at kalaunan ay lumaki sa Mangyungbong. Ang kanyang mga magulang ay sina [[Kim Hyong-jik]], isang [[guro]], [[parmakolohiya|parmakolohista]] sa [[damong-gamot]], at aktibista para sa kalayaan ng Korea, at si [[Kang Pan-sok]], isa ring aktibista kagaya ng kanyang asawa. Binigyan nila si Kim ng pangalang Kim Song-ju. Mayroon siyang dalawang nakababatang kapatid na sina [[Kim Chol-ju]] at [[Kim Yong-ju]]. Galing ang pamilya ni Kim mula sa [[Jeonju]], Hilagang Jeolla at ang kanyang lolo sa tuhod (sa kanyang ama) na si [[:en:Kim Ung-u|Kim Ung-u]] ay nanatili sa Mangyongdae noong 1860. Lumaki si Kim sa isang [[Kristiyanismo|Kristiyanong]] pamilya, partikular na sumusunod sa sektang [[Presbyterianismo]]. Ang kanyang lolo sa ina ay isang [[Protestantismo|Protestanteng]] ministro, ang kanyang ama ay pumunta sa isang paaralang misyonero, at ang kanyang mga magulang ay aktibo sa pamayanan ng [[relihiyon]]. Ang pamilya ni Kim ay sumali sa mga aktibidad na kontra-Hapones at tumakas sa [[Manchuria]] noong 1920 kagaya ng karamihan ng mga Koreanong pamilya upang makaiwas sa [[taggutom]] at sa pang-aapi ng mga Hapones sa panahon noong sakop pa ng [[Hapon]] ang [[Korea]].<ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 3| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book |author=[[Andrei Lankov]] |title=The DPRK yesterday and today. Informal history of North Korea |url=https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |page=[https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=73 73] |date=2004 |publisher=Восток-Запад (English: East-West) |location=Moscow |id=243895 |access-date=2021-12-14 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802205207/https://www.litmir.me/br/?b=243895&p=1 |url-status=dead |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |publisher=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book | author=Baik Bong | title=Kim il Sung: Volume I: From Birth to Triumphant Return to Homeland | publisher=Dar Al-talia | location=Beirut, Lebanon | year=1973| page = 12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Under construction - Awesome site in the making! |url=https://www.kimjongiliathemovie.com/ |access-date=2026-08-12 |website=www.kimjongiliathemovie.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |location=London |work=The Independent |title=The Rage Against God, By Peter Hitchens |first=Sholto |last=Byrnes |date=7 Mayo 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100512025421/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/the-rage-against-god-by-peter-hitchens-1965109.html |archive-date=12 Mayo 2010 |language=en}}</ref>
Ayon sa kanyang opisyal na sariling [[talambuhay]], nag-aral siya sa iba't ibang paaralan noong kanyang pagkabata. Nagsimula ang kanyang pormal na edukasyon sa ikalimang baitang sa Mababang Paaralan ng Changduk, kung saan ang kanyang lolo sa ina ay ang [[punong-guro]] ng paaralan. Noong nanatili ang kanyang pamilya sa Linjiang, isang [[lungsod]] sa timog ng lalawigang [[Jilin]], ay pinaturuan ng kanyang ama si Kim sa isang tagapagturo ng [[wikang Tsino]] sa loob ng isang taon at kalahati at pinaaral niya si Kim sa Mababang Paaralan ng Linjiang. Nakasaad din sa kanyang talambuhay na nagpatuloy siya ng kanyang pag-aaral sa Mababang Paaralan ng Paldo-gu, isang apat-na-taong Tsinong paaralan kung saan ang lahat ay itinuro sa wikang Tsino, at sa Unang Paaralang Panggitna ng Muson.<ref>https://oregondigital.org/downloads/oregondigital:df72cx739</ref>
Ayon kay Dgro. Kim Hyung-suk, isang retiradong dalubguro at pilosopo na dumalo sa parehong mababang paaralan kay Kim, "mataas" si Kim noong siya'y bata pa. Ulat niya na sinasabi ng mga nakakatanda sa paaralang iyon na si Kim ang "laging pinuno sa [[futbol]]" at "isang batang palautos na laging inuutusan ang mga batang nasa kanyang palibot".<ref>{{Citation |last=BBC News |title=The man who met the founder of North Korea - BBC News |date=2021-09-05 |url=https://www.youtube.com/watch?v=nZu1BU6JmXI |language=en |access-date=2026-08-12}}</ref>
===Mga komunista at gerilyang aktibidad===
[[File:Kim Il-sung in 1927.jpg|thumb|left|175px|Si Kim noong nag-aaral pa siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]]]]
[[File:Shang Yue portrait.jpg|thumb|left|175px|Si [[:en:Shang Yue|Shang Yue]], isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isang impluwensiya ni Kim]]
Sinasabi ng mga Hilagang Koreano at ng ibang mapagkukunan na itinatag ni Kim ang Unyong Ibagsak-ang-Imperyalismo noong Oktubre 1926 at pinamunuan ito sa edad na 14, ngunit pinaniniwalaan ng iba na ang may-ari ng unyon ay ang Unyong Magbubukid ng Gilheuk na pinamunuan ni Lee Jong-rak. Sa kanyang edukasyon, nag-aral si Kim sa Akademiyang Militar ng Whasung noong 1926 ngunit umalis siya noong 1927 dahil ayon sa kanya ang mga pamaraan ng pagsasanay dito ay luma na. Pagkatapos nito ay nag-aral siya sa [[Mataas na Paaralan ng Jilin Yuwen]] sa [[Tsina]] hanggang 1930 noong tinanggihan niya ang mga [[pyudal]] na [[kaugalian]] ng mga nakatatandang Koreano roon at noong nagkaroon siya ng interes sa mga [[komunismo|komunistang]] [[ideolohiya]]. Sa paaralang ito nakilala ni Kim si Shang Yue, isang [[Marxismo|Marxistang]] dalubguro na naging isa sa mga impluwensya ni Kim noong panahon ng kanyang pag-aaral dito. Ayon sa kanyang sariling talambuhay, nagpakilala si Shang sa kanya ng mga klasikong Tsinong teksto tulad ng [[:en:Dream of the Red Chamber|Panaginip ng Pulang Kamara]] ni [[:en:Cao Xuequin|Cao Xeuquin]] at mga magkapanahong panitikan nina [[Lu Xun]] at Chen Duxiu, pati na rin ang panitikang Ruso, kabilang ang Ina at Mga Kaaway ni [[Maxim Gorky]]. Pinatibay din ni Shang ang mga pananaw ni Kim sa pagkamakabansang magbubukid at hinikayat si Kim na maging proletaryong manunulat, kung saan palagi niyang binigyang-diin ang panlipunang layunin ng panitikan. Ang impluwensya ni Shang ay makikita sa mga pampolitikang dula na isinulat ni Kim, kagaya ng [[Dagat ng Dugo]] na kanyang isinulat noong 1930s. Inulat ng anak ni Shang na inilarawan ng kanyang tatay si Kim na "masigasig" at "naglalagay ng mga magagandang tanong sa loob at labas ng klase".<ref>{{Cite web|title=Kim Il-sung Death Anniversary: How the North Korea Founder Created a Cult of Personality |last=Smith |first=Lydia |work=International Business Times UK |date=8 Hulyo 2014 |access-date=1 Oktubre 2014 |url=http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150839/http://www.ibtimes.co.uk/kim-il-sung-death-anniversary-how-north-korea-founder-became-cult-personality-1455758 |archive-date=6 Oktubre 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last=David-West |first=Alzo |date=January 2009 |title=The Literary Ideas of Kim Il Sung and Kim Jong Il: An Introduction to North Korean Meta-Authorial Perspectives |url=http://clogic.eserver.org/2009/david-west.pdf |journal=Cultural Logic |volume=12 |pages=5–6 |access-date=April 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123131224/http://clogic.eserver.org/2009/David-west.pdf |archive-date=November 23, 2015 |df=mdy-all |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Chih-yu |first1=Shih |date=May 28, 2014 |title=Harmonious Intervention: China's Quest for Relational Security |url=https://books.google.com/books?id=ZMiaBAAAQBAJ&pg=PA69 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |page=69 |isbn=978-1-4094-6487-7 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://encykorea.aks.ac.kr/Contents/Item/E0066846|title = 타도제국주의동맹(打倒帝國主義同盟) - 한국민족문화대백과사전|language=ko}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |work=The New York Times |title=Carter Wins Release of American in North Korea |first1=Choe |last1=Sang-Hun |first2=Sharon |last2=Lafraniere |date=27 Agosto 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630231240/http://www.nytimes.com/2010/08/28/world/asia/28korea.html?_r=1&hp |archive-date=30 Hunyo 2017 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Bradley K. Martin|title=Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url=https://books.google.com/books?id=qoZx6hOCNukC&pg=PA23|date=Abril 1, 2007|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-1-4299-0699-9|page=23|language=en}}</ref>
Natapos ang pormal na edukasyon ni Kim nang arestuhin at ipakulong siya ng mga pulisya dahil sa kanyang mga subersibong gawain. Sa edad na 17, si Kim ang naging pinakabatang miyembro ng isang lihim na Marxistang organisasyon na may hindi hihigit sa dalawampung miyembro na pinamunuan ni Ho So, na kabilang sa Timog Manchuriang Komunistang Kapisanang Kabataan. Natuklasan ng pulisya ang grupo tatlong linggo matapos itong mabuo noong 1929, at ikinulong muli si Kim ng ilang buwan. Sumali si Kim sa [[Partido Komunista ng Tsina]] noong 1931 at sa iba`t-ibang mga grupong gerilya laban sa [[Hapon]] sa hilagang Tsina. Pinaalis si Kim sa [[Komunistang Internasyonal]] (kilala rin bilang ang Ikatlong Internasyonal) noong 1930 dahil sa kanyang sobrang [[pagkamakabansa]].<ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |year=2002 | page = 52|isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 7| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref>
[[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalong Hapones na pumapasok sa [[Shenyang]] pagkatapos ang [[Pangyayari sa Mukden]]]]
[[File:Northeast Anti-Japanese United Army SOLDIERS.jpg|thumb|left|225px|Mga sundalo ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones]]
Noong Mayo 30, 1930, naganap ang isang kusang marahas na pag-aalsa sa silangang [[Manchuria]] kung saan inatake ng mga magbubukid ang ilang lokal na nayon sa ngalan ng paglaban sa "handulong ng mga Hapones". Madaling nasugpo ng mga awtoridad ang hindi planado, hindi nakatutok, at daskol na pag-aalsa. Dahil dito, nagsimulang magplano ang mga Hapones ng pagsakop sa Manchuria. Diumano'y binalaan ni Kim ang mga delegado laban sa mga hindi planadong pag-aalsa gaya ng pag-aalsa noong Mayo 30, 1930 sa silangang Manchuria sa isang talumpati sa isang pulong ng mga delegado ng Batang Komunistang Liga noong Mayo 20, 1931 sa Yenchi, isang kondehan sa Manchuria.<ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'' (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973)3. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book|last=Yamamuro |first=Shin'ichi |date=2006 |title=Manchuria Under Japanese Dominion |url=https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&q=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |access-date=8 Pebrero 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518062413/https://books.google.com/books?id=7Jx0BAAAQBAJ&lpg=PA24&ots=YiKIyIWckn&dq=may%2030%201930%20manchuria%20uprising&pg=PA24 |archive-date=18 Mayo 2016 |isbn=9780812239126 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Suh|first=Dae-Sook|title=Korean Communism, 1945–1980: A Reference Guide to the Political System|year=1981|location=Honolulu|publisher=The University Press of Hawaii|isbn=978-0-8248-0740-5|pages=9, 19|language=en}}</ref><ref>Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp.1-15. (sa Ingles)</ref>
Naganap ang [[Pangyayari sa Mukden]] noong Setyembre 18, 1931, kung saan mayroong sumabog na [[dinamita]] na malapit sa isang riles ng tren ng mga Hapones sa bayan ng Mukden (ngayo'y [[Shenyang]]) sa Manchuria. Bagama't walang pinsalang naganap, ginamit ng mga Hapones ang insidente bilang dahilan upang magpadala ng sandatahang lakas sa Manchuria at magtalaga ng papet na pamahalaan, kung saan nabuo ang papet na estadong [[Manchukuo]]. Noong 1935, naging miyembro si Kim ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones, isang grupong gerilya na pinamunuan ng [[Partido Komunista ng Tsina]]. Si Kim ay hinirang sa parehong taon upang maglingkod bilang komisar sa politika para sa ika-3 pagtuklap ng ikalawang dibisyon, na binubuo ng humigit-kumulang 160 sundalo. Dito nakilala ni Kim si Wei Zhengmin, ang lalaking magiging tagapayo niya bilang komunista. Siya ang agarang superyor na opisyal ni Kim na nagsilbi noong panahong iyon bilang tagapangulo ng Pampolitikang Komite ng Hilagang-Silangang Nagkakaisang Hukbong Kontra-Hapones. Direktang nag-ulat si Wei kay Kang Sheng, isang miyembro ng partido na may mataas na ranggo na malapit kay [[Mao Zedong]] sa Yan'an, hanggang sa kamatayan ni Wei noong Marso 8, 1941.<ref>Kim Il-Sung, "On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism" on 16 December 1931 contained in ''On Juche in Our Revolution'', pp. 17-20. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 8-10| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref>
[[File:소련군 88여단 시절 김일성과 동료.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (dulong kaliwa) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:1943-10-05-제88여단 대원.jpg|thumb|left|200px|Si Kim (unang linya, ikalawa mula sa kanan) at ng kanyang mga kasama sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]]]]
[[File:Amur River.JPG|thumb|right|200px|Ang [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]]]
Noong 1935 ay pinalitan ni Kim ang kanyang pangalan sa Kim Il-sung na nangangahulugang "Kim Maging ang [[Araw]]". Sa kanyang talambuhay na [[:en:With the Century|Kasama sa Siglo]], nagsulat si Kim tungkol sa pangalang ito: "Sa panahon na kumalat ang kantang Bituin ng Korea, pinalitan ng mga kasama ko ang pangalan ko at sinimulan akong tawagin na Han Byol ... ibig sabihin ay "Isang Bituin". Si Pyon Tae U at ibang may pampublikong pag-iisip sa Wujiazi at ang mga kabataang komunista gaya ni Choe Il Chon ang nagmungkahi na palitan ang pangalan ko sa Kim Il Sung. Kaya tinawag ako sa tatlong pangalan, Song Ju, Han Byol at Il Sung. ... Hindi ko ginusto na tinawag ako sa ibang pangalan. Hindi pa rin ako nagparaya sa mga taong pumupuri sa akin sa pamamagitan ng paghahambing sa akin sa isang bituin o sa araw; hindi ito nababagay sa akin, [bilang isang] binata. Ngunit hindi ako pinakinggan ng aking mga kasama, gaano man kahigpit ang pagsaway ko sa kanila o pinagtalunan ito.... Noong tagsibol ng 1931 nang nanatili ako ng mga tatlong linggo sa bilangguan, nang inaresto ng mga kumander ng militar sa Guyushu, na ang pangalang Kim Il Sung ay lumabas sa mga pahayagan sa unang pagkakataon. Hanggang sa mga oras na iyon karamihan sa aking mga kakilala ay tinawag ako sa aking tunay na pangalan, Song Ju. Sa mga huling taon nang simulan ko ang armadong pakikibaka sa silangang Manchuria na tinawag ako sa isang pangalan, Kim Il Sung, ng aking mga kasama. Itinaguyod ako ng aking mga kasama bilang kanilang pinuno, binigyan ako ng bagong pangalan at kumanta sila ng mga awit tungkol sa akin. Sa gayon ay ipinahayag nila ang kanilang kaloob-loobang damdamin."<ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/30 30]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1994|title=With the Century|volume=2|url=http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|location=Pyongyang|page=110-111|publisher=Foreign Languages Publishing House|oclc=28377167|access-date=17 Oktubre 2014|archive-date=21 Oktubre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021030932/http://www.naenara.com.kp/en/book/download.php?2+2002#.pdf|url-status=dead|language=en}}</ref>
Si Kim ay hinirang bilang kumander ng Ika-6 na dibisyon noong 1937 sa edad na 24, kung saan kontrolado niya ang ilang daang mga yunit na nakilala bilang ang "Dibisyon ni Kim Il-sung". Habang pinangasiwaan niya ang dibisyon na ito, sinalakay niya ang Pochonbo noong Hunyo 4, 1937. Kahit ang nakuha lamang ng dibisyon ni Kim ay isang maliit na bayan na hawak ng Hapon sa loob lamang ng hangganan ng Korea sa loob ng ilang oras, isinaalang-alang na ito bilang isang tagumpay ng militar dahil nahihirapan noon ang mga gerilyang yunit na makakuha ng teritoryo ng kalaban. Pagkatapos ng tagumpay na ito ay nagkaroon si Kim ng katanyagan sa mga Tsinong gerilya at pinakinabangan ito ng mga Hilagang Koreanong talambuhay kung saan itinuring nila ang pangyayari bilang isang dakilang tagumpay para sa Korea. Para sa mga Hapones, itinuring nila si Kim bilang isa sa mga pinakaepektibo at tanyag na mga gerilyang pinuno ng Korea, at dahil dito kinilala siya ng mga Hapones bilang ang "[[Tigre]]". Ipinadala ng mga Hapones ang "Yunit Maeda" upang hulihin siya noong Pebrero 1940. Sa parehong taon ay dinukot ng mga Hapones si Kim Hye-sun, isang babae na hinalaan na ang unang asawa ni Kim. Matapos siyang gamitin bilang isang prenda upang subukang kumbinsihin ang mga gerilyang Koreano na sumuko, agad-agad siyang pinapatay. Si Kim ay hinirang na kumander ng ika-2 rehiyon ng pagpapatakbo para sa ika-1 hukbo, ngunit sa pagtatapos ng 1940 ay siya na lang ang natirang pinuno ng ika-1 hukbo na buhay. Dahil hinahanap siya ng mga tropang Hapones, tumakas si Kim at ng mga natitira sa kanyang hukbo patungong [[Unyong Sobyet]] sa pamamagitan ng pagtawid sa [[:en:Amur|Ilog ng Amur]]. Nang makarating siya at ng kanyang mga katropa ay ipinadala sila sa isang kampo sa Vyatskoye na malapit sa [[Khabarovsk]], kung saan sinanay sila ulit ng mga Sobyet. Noong Agosto 1942, inatasan si Kim at ng kanyang hukbo sa [[Ika-88 na Hiwalay na Brigadang Riple]] na kabilang sa [[Pulang Hukbo ng Mga Manggagawa at Magsasaka]] (Pulang Hukbo). Ang naging superyor ni Kim noong panahong ito ay si [[Zhou Baozhong]], ang kumander ng brigada. Si Kim ay naging isang komandante sa Pulang Hukbo at nagsilbi rito hanggang sa wakas ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page = [https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea's Twentieth-Century Odyssey | url = https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 | url-access = registration | last = Robinson | first = Michael E | year = 2007 | publisher = University of Hawaii Press | location = Honolulu | isbn = 978-0-8248-3174-5 | pages = [https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/87 87, 155] |language=en}}</ref><ref>{{cite book | title = Korea since 1850 | url = https://archive.org/details/koreasince18500000lone | last1 = Lone | first1 = Stewart| last2 = McCormack | first2 = Gavan | publisher = Longman Cheshire | location = Melbourne | year = 1993 | page=[https://archive.org/details/koreasince18500000lone/page/100 100] |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last=Lankov |first=Andrei |title=From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945–1960 |publisher=Rutgers University Press |page = 53-54|year=2002 |isbn=978-0813531175 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/160 160]-161|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite web|language=zh-hant|url=http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|date=23 Disyembre 2011|access-date=1 Hunyo 2019|script-title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼|website=people.com.cn|author=寸麗香|archive-date=1 Hunyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190601054229/http://dangshi.people.com.cn/BIG5/16700257.html|url-status=dead|title=zh:金日成父子與周保中父女的兩代友誼}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nknews.org/2019/02/how-an-obscure-red-army-unit-became-the-cradle-of-the-north-korean-elite/|date=4 Pebrero 2019|access-date=1 Hunyo 2019|title=How an obscure Red Army unit became the cradle of the North Korean elite|publisher=NK News|author=Fyodor Tertitskiy|language=en}}</ref><ref>{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | page = 50| isbn = 0231065736 | url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>https://scholarworks.arcadia.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1011&context=senior_theses</ref><ref>{{cite book | last=Buzo | first=Adrian | title=The Making of Modern Korea | edition = 3 | location = London | publisher=Routledge | year=2016 | isbn=978-1-317-42278-5 | url=https://books.google.com/books?id=lDolDwAAQBAJ&pg=PA270 | page=270|language=en}}</ref>
===Pagbabalik sa Korea===
[[File:1945-10-14 만경대를 찾은 김일성.jpg|thumb|left|225px|Pagbisita ni Kim (itinuturo ng palaso) at pakikipagkita sa kanyang mga kamag-anak at taganayon pagkatapos ng Kongreso ng Bayan noong Oktubre 14, 1945]]
[[File:Kim Il-sung and Pak Hon-yong, Baik Namun in Pyungyang.jpg|thumb|right|225px|Si Kim (kaliwa) at [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] (kanan) sa [[Pyongyang]] noong 1948]]
[[File:Soviet_military_advisers_attending_North_Korean_mass_event.jpg|thumb|left|225px|Si Kim (unahan, kanan) sa kanyang kauna-unahang pagpakita sa publiko noong Oktubre 14, 1945 sa Kongreso ng Bayan ng Lungsod ng Pyongyang]]
[[File:1946-02-08 북조선임시인민위원회 성립 경축 대회.jpg|thumb|right|225px|Pagdiriwang ng pagkatatag ng [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong Pebrero 8, 1946]]
Nagdeklara ng digmaan ang Unyong Sobyet laban sa Hapon noong Agosto 8, 1945, at pumasok ang Pulang Hukbo sa Pyongyang noong Agosto 24, 1945. Inutusan ni [[Joseph Stalin]] si [[:en:Lavrenity Beria|Lavrentiy Beria]] na magrekomenda ng isang komunistang pinuno para sa mga teritoryo na nasakop ng Unyong Sobyet. Nakilala ni Beria si Kim ng ilang beses bago niya siyang inirekomenda kay Stalin. Dumating si Kim sa daungan ng [[Wonsan]] noong Setyembre 19, 1945 pagkatapos ng 26 na taong destiyero. Ayon kay Leonid Vassin, isang opisyal ng Ministeryo ng Gawaing Panloob ng Unyong Sobyet, si Kim ay "nilikha mula sa sero". Hindi siya noon mahusay sa [[wikang Koreano]], nakatanggap lamang siya ng walong taong pormal na edukasyon, at lahat ng ito ay nasa [[wikang Tsino]]. Kinailangan niyang turuang magbasa ng isang talumpati (na inihanda ng ministeryo para sa kanya) sa isang kongreso ng Partido Komunista tatlong araw pagkatapos niyang dumating. Noong Disyembre 1945 ay ginawa si Kim na Unang Kalihim ng [[:en:North Korean Branch Bureau|Kawanihan ng Sangay ng Hilagang Korea]] ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]]. Noong una ay mas ginusto ng mga Sobyet si [[:en:Cho Man-sik|Cho Man-sik]] na mamuno ng isang sikat na prenteng pamahalaan, ngunit tumanggi si Cho na suportahan ang isang pagkakatiwala na suportado ng Mga Nagkakaisang Bansa at nakipagsagupaan kay Kim. Si Heneral [[:en:Terentii Shtykov|Terentii Shtykov]], ang nanguna sa pananakop ng mga Sobyet ng Hilagang Korea, ay sumuporta kay Kim kaysa kay [[:en:Pak Hon-yong|Pak Hon-yong]] upang pamunuan ang [[:en:Provisional People's Committee of North Korea|Probisyonal na Komite ng Bayan ng Hilagang Korea]] noong ika-8 ng Pebrero noong 1946. Bilang tagapangulo ng komite, si Kim ay "ang nangunang administratibong pinuno sa Hilaga," kahit na nasa ilalim siya ni Heneral Shtykov hanggang sa pakikialam ng mga Tsino sa Digmaang Koreano. Upang palakasin ang kanyang kapangyarihan, itinatag ni Kim ang [[Koreanong Hukbong Bayan]] at kumalap ng mga gerilya at dating sundalo na lumaban sa mga [[Imperyo ng Hapon|Hapones]] at [[Kuomintang|Makabansang Tsino]]. Gamit ang mga Sobyet na tagapayo at kagamitan, bumuo si Kim ng isang malaking hukbo na bihasa sa mga taktika sa pagsalingit at pakikidigmang gerilya. Bago ang pagsalakay ni Kim sa Timog Korea noong 1950, binigyan ni Stalin ang Koreanong Hukbong Bayan ng mga modernong [[tangke|tangkeng]] katamtaman ang laki na gawa ng mga Sobyet, trak, [[pampaigkas]], at mga maliliit na [[sandata]]. Bumuo din si Kim ng isang hukbong panghimpapawid na noong una ay mayroon ng mga manlalabang gawa ng mga Sobyet na pinaaandar ng elise at sasakyang panghimpapawid na pang-atake. Nang maglaon, ang mga Hilagang Koreanong kandidato para sa posisyong piloto ay ipinadala sa Unyong Sobyet at Tsina upang magsanay sa MiG-15 sasakyang panghimpapawid na jet sa mga lihim na himpilan.<ref>{{cite web |url=http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |title=Soviet Officer Reveals Secrets of Mangyongdae |work=Daily NK |access-date=15 Abril 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211183034/http://www.dailynk.com/english/read.php?num=11335&cataId=nk03600 |archive-date=11 Pebrero 2014 |date=2 Enero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ysfine.com/wisdom/wk01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528043524/http://ysfine.com/wisdom/wk01.html|url-status=dead|title=Wisdom of Korea|archive-date=28 Mayo 2013|website=ysfine.com|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history|work=South China Morning Post|access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=56 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/51 51]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Armstrong|first=Charles|date=15 Abril 2013|title=The North Korean Revolution, 1945–1950|publisher=Cornell University Press.|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last=Lankov |first=Andrei |date=25 Enero 2012 |title=Terenti Shtykov: the other ruler of nascent N. Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |newspaper=The Korea Times |access-date=14 Abril 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417010008/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2012/01/363_103451.html |archive-date=17 Abril 2015 }}</ref><ref>{{cite web|last=O'Neill|first=Mark|url=http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |title=Kim Il-sung's secret history | South China Morning Post |publisher=Scmp.com |access-date=15 Abril 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227095258/http://www.scmp.com/article/727755/kim-il-sungs-secret-history |archive-date=27 Pebrero 2014 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|title= Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty|url= https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart|author= Bradley K. Martin|publisher= Thomas Dunne Books|year= 2004|page = [https://archive.org/details/underlovingcareo0000mart/page/56 56]|isbn= 978-0-312-32322-6|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306013620/http://fas.org/irp/world/rok/nis-docs/defense02.htm|url-status=dead|title=Defense|archive-date=6 Marso 2016|language=en}}</ref><ref>Blair, Clay, ''The Forgotten War: America in Korea'', (sa Ingles) Naval Institute Press (2003).</ref>
==Pamamahala sa Hilagang Korea==
===Pag-angat sa kapangyarihan at Digmaang Koreano===
[[File:28.08.1946 Labour Party North Korea.jpg|thumb|right|Kim Il-sung (nasa gitna) at [[Kim Tu-bong]] (pangalawa mula sa kanan) sa magkasamang pagpupulong ng [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] at ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]] sa [[Pyongyang]] noong Agosto 28, 1946]]
Sa kabila ng plano ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na magsagawa ng panlahatang Koreanong [[halalan]], nagsagawa ang mga Sobyet ng mga halalan sa hilaga na naganap noong Agosto 25, 1948 para sa isang [[:en:Supreme People's Assembly|Kataas-taasang Asembleyo ng Bayan]]. Ang mga botante ay binigyan ng isang listahan mula sa [[:en:Democratic Front for the Reunification of Korea|Demokratikong Prente para sa Muling Pagkakaisa ng Amang Bayan]] na dominado ng mga [[komunismo|komunista]]. Ang [[Demokratikong Republikang Bayan ng Korea]] ay iprinoklama noong Setyembre 9, 1948, mahigit isang buwan matapos maiproklama ang [[Republika ng Korea]] sa timog noong Agosto 15, 1948. Itinalaga si Kim ng mga Sobyet bilang primerong republika. Ang partido ay pinamunuan ni [[Kim Tu-bong]], ngunit si Kim ang nagtaglay ng totoong kapangyarihan sa partido. Noong Oktubre 12, kinilala ng Unyong Sobyet ang gobyerno ni Kim bilang ang soberanong pamahalaan ng buong [[Korea|Koreanong tangway]], kabilang na ang [[Timog Korea]]. Ang Partido Komunista ay nagsama sa [[:en:New People's Party of Korea|Bagong Partido ng Bayan ng Korea]] upang mabuo ang [[Partido ng Mga Manggagawa ng Hilagang Korea]], kung saan itinalaga si Kim bilang pangalawang tagapangulo. Sa panahong ito ay nagsimulang magtaguyod si Kim ng kanyang [[kulto ng pagkatao]]. Nagpatayo ng mga rebulto niya sa Hilagang Korea, at sinimulan niyang tukuyin ang kanyang sarili na "Dakilang Pinuno". Sumagawa si Kim ng mga reporma noong Pebrero ng 1946. Mahigit sa 50% ng maaarong lupain ay muling ipinamahagi, isang 8-oras na araw ng trabaho ay naiproklama at ang lahat ng mabibigat na [[industriya]] ay naisabansa. Nagkaroon ng mga mabuting pagbabago sa kalusugan ng populasyon noong isinabansa niya ang [[pangangalagang pangkalusugan]] na pwedeng pakinabangan ng lahat ng mamamayan.<ref>{{cite book | last=Malkasian | first=Carter | title=The Korean War 1950-1953 | location=Chicago | publisher=Fitzroy Dearborn | year=2001 | isbn=978-1-57958-364-4 | url=https://books.google.com/books?id=ZGoA65bSFpQC&pg=PA13 | page=13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419051757/http://www.ncnk.org/resources/briefing-papers/all-briefing-papers/dprk-diplomatic-relations|url-status=dead|title=DPRK Diplomatic Relations|date=11 Abril 2017|archive-date=19 Abril 2014|website=NCNK|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305052724/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_03c.htm|url-status=dead|title=Norht Korea A to Z|publisher=KBS World|archive-date=5 Marso 2008|language=en}}</ref><ref>{{cite book|author=Jasper Becker |title=Rogue Regime : Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |url=https://archive.org/details/rogueregimekimjo00beck |url-access=registration |page=53 |date=1 Mayo 2005 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-803810-8 |language=en}}</ref><ref name="Suh1988">{{cite book | last = Suh | first = Dae-sook | title = Kim Il Sung: The North Korean Leader | location = New York | publisher = Columbia University Press | year = 1988 | isbn = 0231065736 | page = 68| url = https://archive.org/details/00book729884 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ&q=kim+il+sung+health+care&pg=PA104 |title=Kim Jong Il's North Korea|isbn=9781467703550|last1=Behnke|first1=Alison|date=1 Agosto 2012|language=en}}</ref>
[[File:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|250px|Teritoryong nagbabago noong nagaganap ang digmaan {{legend|#d45444|Mga puwersa ng [[Hilagang Korea]], [[Tsina]], at [[Unyong Sobyet]]}}{{legend|#4cd444|Mga puwersa ng [[Estados Unidos]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Timog Korea]]}}]]
Ipinapahiwatig ng mga arkibal na materyal na ang desisyon na lusubin ng Hilagang Korea ang Timog ay desisyon ni Kim at hindi desisyon ng mga Sobyet. Iminumungkahi ng ebidensiya na ang intelihensiyang Sobyet, sa pamamagitan ng mga mapagkukunang [[espiya]] sa pamahalaan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] at ng [[:en:Secret Intelligence Service|Sikretong Serbisyong Intelihensiya]] ng [[United Kingdom|Pinagkaisang Kaharian]] ay nakakuha ng impormasyon tungkol sa mga limitasyon ng Amerika sa mga tipon ng bombang atomiko at programa sa pagtanggol, kaya't naisip si Stalin na ang administrasyon ni [[Harry Truman]] ay hindi makikialam sa Korea.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, no. 4 (Winter 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref><ref>Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., ''Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster'', Little Brown, Boston (1994) (sa Ingles)</ref>
[[File:A-bomb (RDS-1).jpg|thumb|250px|Ang [[:en:RDS-1|RDS-1]], ang [[sandatang nukleyar]] na ginamit ng [[Unyong Sobyet]] sa kanilang kauna-unahang [[nukleyar]] na pagsubok]]
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|250px|Ang [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] kung saan ang [[Korea|Koreanong tangway]] ay noo'y hinati, nang kalaunan ay nahati ito sa [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong 1949, binawasan ng militar ng Timog Korea at [[Estados Unidos]] aktibong bilang ng mga katutubong komunistang gerilya sa Timog mula 5,000 hanggang 1,000. Gayunpaman, naniniwala si Kim Il-sung na ang malawakang pag-aalsa ay nagpapahina sa militar ng Timog Korea at ang pagsalakay ng Hilagang Korea ay sasalubungin ng karamihan sa populasyon ng Timog Korea. Sinimulan ni Kim na humingi ng suporta ni [[Stalin]] para sa isang pagsalakay noong Marso 1949, kung naglalakbay siya sa [[Mosku]] upang subukang hikayatin siyang suportahan ang kanyang minimithing paglusob ng Timog Korea. Noong una ay hindi inisip ni Stalin na ang oras na iyon ay ang tamang panahon para sa isang digmaan sa Korea. Ang mga pwersa ng [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] ay nakasangkot pa rin sa [[Digmaang Sibil ng Tsina]] habang ang mga puwersa ng Amerika ay nanatiling nakatalaga sa Timog Korea. Ngunit pagsapit ng [[tagsibol]] ng 1950, naniniwala siya na nagbago ang estratehikong sitwasyon. Nakuha ng mga pwersa ng Tsinong hukbo sa ilalim ni Mao Zedong ang huling tagumpay sa [[Tsina]], ang mga pwersa ng Amerika ay umatras mula sa Korea, at pinasabog ng mga Sobyet ang kanilang kauna-unahang [[sandatang nukleyar]] na sinira ang atomikong monopolyo ng Amerika. At dahil hindi direktang nakialam ang Amerika sa upang pigilan ang tagumpay ng mga komunista sa Tsina, naisip ni Stalin na mas mawawalan sila ng gusto na lumaban sa Korea, na may hindi gaanong estratehikong kahalagahan. Naunawaan na rin ng mga Sobyet ang mga palahudyatan na ginamit ng Amerika para makipag-ugnayan sa kanilang embahada sa Mosku, at ang pagbabasa ng mga dispatsyong ito ay nakakumbinsi kay Stalin na ang Korea ay walang kahalagahan sa Amerika para magkaroon ng nukleyar na labanan sa dalawang estado. Nagbigay si Stalin ng pahintulot kay kim noong Abril ng 1950 na salakayin ang Timog sa ilalim ng kondisyon na papayag si [[Mao Zedong]] na magpadala ng mga tropa kung kinakailangan. Nilinaw ni Stalin na hindi lantarang sasali sa giyera ang mga pwersang Sobyet upang maiwasan ang direktang labanan sa Estados Unidos. Nakipagpulong si Kim kay Mao noong Mayo ng 1950. Nag-aalala si Mao na makikialam ang Amerika ngunit sumang-ayon siya na suportahan ang pagsalakay. Nanawagan si Kim ng komperensya sa Haeju noong Hunyo 15-17 ng 1950 at halalan para sa buong Korea noong Agosto 5-8. Nagpadala ang Hilaga ng tatlong diplomatiko noong Hunyo 11 sa Timog bilang isang alok para sa kapayapaan na tahasang tinanggihan ni [[Syngman Rhee]], ang unang pangulo ng Timog Korea. Binago ni Kim ang kanyang planong pangdigmaan na limitadong operasyon sa Tangway ng Ongjin noong Hunyo 21 at ginawa niya itong pangkalahatang atake sa [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]] dahil nag-aalala siya na nalaman ng mga ahente ng Timog ang mga plano ng paglusob at pinapalakas ng mga puwersa ng Timog Korea ang kanilang mga depensa. Sumang-ayon si Stalin sa pagbabago ng plano.<ref>Weathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", ''The Journal of American-East Asian Relations'' 2, vlg. 4 (Tagniyebe 1993): 432 (sa Ingles)</ref><ref>Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, ''Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War'' (1993) (sa Ingles)</ref><ref>Mansourov, Aleksandr Y., ''Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives'', Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Tagniyebe 1995/1996): 94–107 (sa Ingles)</ref>
[[File:Douglas MacArthur in Korea, 1950.jpg|thumb|225px|Si Heneral [[Douglas MacArthur]], isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] heneral na lumaban para sa [[Timog Korea]] noong [[Digmaang Koreano]]]]
[[File:國共內戰時期周恩來.jpg|thumb|left|200px|Si [[Zhou Enlai]], ang unang premiyer ng [[Tsina]]]]
Nagsimula ang Digmaang Koreano sa madaling araw ng Linggo noong Hunyo 25, 1950, noong tumawid ang Koreanong Hukbong Bayan sa ika-38 hilera sa likod ng putukan ng artilerya. Nabigyang-katwiran ang hukbo sa pag-aakusa na unang umatake ang mga tropa ng Timog Korea at balak nilang pataying angna sila ang unang nag-atake pag-atake nito sa pag-aangkin na unang sumalakay ang mga tropang ROK at nilalayon ng KPA na arestuhin at bitayin ang "manghaharang na taksil na si Syngman Rhee". Noong ika-30 ng Hunyo ng parehong taon, limang araw pagkatapos ng pagsiklab ng digmaan, nagpasya si [[Zhou Enlai]], isang dating premiyer ng [[Tsina]] at pangalawang tagapangulo ng Sentral na Komiteng Pangmilitar ng [[Partido Komunista ng Tsina]] na magpadala ng grupo ng Tsinong tauhang pangmilitar na intelihensiya sa Hilagang Korea upang magtatag ng mas mahusay na pakikipag-ugnayan kay Kim Il-sung at para magtipon ng mga materyales tungkol sa pakikipaglaban. Nagpatuloy ang labanan sa tangway, at pagsapit ng Agosto ay patuloy na naitulak ng Koreanong Hukbong Bayan ang hukbo ng Timog Korea at ang [[:en:Eighth United States Army|Ikawalong Hukbo ng Estados Unidos]] patungong timog. Sa kanilang pagsulong, pinatay ng hukbo ng Hilagang Korea ang mga intelektwal at mga empleyado ng pamahalaan ng Timog, at noong Agosto 20 ay binalaan ni Heneral [[Douglas MacArthur]] si Kim na siya ang mananagot sa mga kasamaan ng kanyang hukbo. Bagama't ang mga unang tagumpay ni Kim ay naging dahilan na hulaan niya na ang digmaan ay matatapos sa Agosto, ang mga pinunong Tsino ay naging pesimista.{{sfn|Stokesbury|1990|p=14}}<ref>{{cite journal |last1=Chen |first1=Jian |title=China's Changing Aims during the Korean War, 1950—1951 |journal=The Journal of American-East Asian Relations |date=1992 |volume=1 |issue=1 |pages=8–41 |jstor=23613365 |url=https://www.jstor.org/stable/23613365 |access-date=26 Enero 2021 |issn=1058-3947|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|p= 56}}
[[File:Pusan Perimeter breakout.gif|thumb|200px|Mapa ng pagtakas mula sa [[Pusan]]]]
[[File:Incheon SK.png|thumb|left|200px|[[Incheon]] (kulay rosas), [[Timog Korea]] (kulay berde)]]
Noong Setyembre 16 ay sinimulan ng Ikawalong Hukbo tumakas mula sa Pusan. Ang Puwersang Gawaing Lynch, Ika-3 Batalyon, Ika-7 Kabalyerang Rehimyento, at dalawang yunit ng Ika-70 Tangkeng Batalyon ay sumulong sa 171.2 km ng teritoryo ng Koreanong Hukbong Bayan upang sumali sa Ika-7 Impanteryang Dibisyon sa [[Osan]] sa Setyembre 27. Mabilis na natalo ng X Corps ang mga tagapagtanggol ng Koreanong Hukbong Bayan sa paligid ng Seoul, kaya nagbabantang bitag ang pangunahing puwersa ng hukbo sa Timog Korea. Noong Setyembre 18 ay ipinadala ni Stalin si Heneral [[:en:Matvei Zakharov|Matvei Vasilevich Zakharov]] sa Hilagang Korea upang payuhan si Kim Il-sung na ihinto ang kanyang opensiba sa paligid ng Pusan at muling italaga ang kanyang mga pwersa upang ipagtanggol ang Seoul. Bilang pangkalahatang kumander ng mga pwersang Tsino, iminungkahi ni Zhou Enlai na dapat subukan ng mga Hilagang Koreano na paalisin ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] kung mayroon silang reserbang hindi bababa sa 100,000 tao; kung hindi, pinayuhan niya ang mga Hilagang Koreano na bawiin ang kanilang mga pwersa sa hilaga. Noong Setyembre 25 ay muling nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul. Ang mga pagsalakay sa himpapawid ng Estados Unidos ay nagdulot ng mga matitinding pinsala sa Koreanong Hukbong Bayan, kung saan nasira ang karamihan sa mga tangke at artilerya nila. Ang mga tropa ng hukbong bayan sa timog, sa halip na epektibong umatras sa hilaga, ay mabilis na nagkawatak-watak, na iniwan ang Pyongyang na masusugatan. Sa panahon ng pangkalahatang pag-urong, 25,000 hanggang 30,000 sundalo lamang ng Koreanong Hukbong Bayan ang nakaabot sa mga linya para sa nabanggit na hukbo. Noong Setyembre 27 ay nagpatawag si Stalin ng isang emerhensyang pulong ng Politburo, kung saan kinondena niya ang kawalan ng kakayahan ng atasan ng hukbong bayan at pinanagot niya ang mga Sobyet na tagapayo ng militar.<ref>{{cite book|last=Hoyt | first=Edwin P. |title=On to the Yalu |url=https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt | location=New York | publisher=Stein and Day |year=1984 | page=[https://archive.org/details/ontoyalu00hoyt/page/104 104]|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |access-date=27 Marso 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |archive-date=8 Marso 2010|language=en}}</ref>{{sfn|Stokesbury|1990|pp=71–72}}{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=143}}<ref>
{{cite book |last=Schnabel |first=James F |title=United States Army in the Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher=United States Army Center of Military History |year=1992 |orig-year=1972 |id=CMH Pub 20-1-1 |pages=155–92, 212, 283–84, 288–89, 304 |isbn=978-0160359552 |url=http://www.history.army.mil/books/P&D.HTM |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |archive-date=17 Mayo 2011|language=en}}
</ref><ref>
{{cite book |author=Korea Institute of Military History |title=The Korean War: Korea Institute of Military History |year=2000 |series=3-volume set |volume=1, 2 |publisher=Bison Books, University of Nebraska Press |pages=512–29, 730 |isbn=978-0803277946|language=en}}
</ref>
[[File:1954 deng hua.jpg|thumb|left|250px|Tatlong kumander ng [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]] noong panahon ng [[Digmaang Koreano]]. Mula kaliwa hanggang kanan: Chen Geng (1952), Peng Dehuai (1950–1952) and Deng Hua (1952–1953)]]
[[File:Mosaic depicting late Kim Il Sung and KPA comrades during Korean War (10170739753).jpg|thumb|right|250px|Isang mosaik ni Kim Il-sung at ng kanyang mga kasama noong [[Digmaang Koreano]]]]
Noong ika-1 ng Oktubre ng 1950, ang araw kung kailan tumawid ang mga tropa ng Mga Nagkakaisang Bansa sa ika-38 na hilera, ang Sobyet na embahador ay nagpadala ng telegrama mula kay Stalin kay Mao at Zhou na humihiling na magpadala ang Tsina ng lima hanggang anim na dibisyon sa Korea. Sa parehong oras, si Kim Il-sung ay nagpadala ng mga desperadong panawagan kay Mao para sa Tsinong pamamagitang pangmilitar. Nilinaw ulit ni Stalin na ang mga puwersang Sobyet ay hindi direktang makikialam. Noong Oktubre 8, muling itinalaga ni Mao ang Hukbong Mapagpalaya ng Bayan Hilagang-Silangang Duluhang Puwersa bilang [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Hindi nagbigay ang Tsina ng direktang suportang hanggang halos nakarating na ang mga tropa ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] ang [[Ilog ng Yalu]] noong noong 1950. Sa simula ng giyera noong Hunyo at Hulyo, nakuha ng mga puwersa ng Hilaga ang [[Seoul]] at ang ang karamihan sa Timog ngunit noong Setyembre naitulak sila pabalik dahil sa ganting-salakay na pinamunuan ng [[Estados Unidos ng Amerika]] na nagsimula sa atake ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Incheon]] na sinundan ng pinagsamang opensiba ng Timog Korea, Estados Unidos ng Amerika, at ng Mga Nagkakaisang Bansa sa [[Pusan]]. Pagsapit ng Oktubre, nakuha ng mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Seoul at linusob nila ang Hilagang Korea upang muling pagsamahin ang bansa sa ilalim ng Timog Korea. Noong Oktubre 19, nadakip ng mga tropa ng Estados Unidos at Timog Korea ang Pyongyang kaya napilitan si Kim at ng kanyang gobyerno na tumakas sa [[Sinuiju]] at sa [[:en:Kanggye|Kanggye]].{{sfn|Barnouin|Yu|2006|p=144}}<ref>{{cite book |author=Chinese Military Science Academy| trans-title = History of War to Resist America and Aid Korea| script-title=zh:抗美援朝战争史 |volume=I |page=160 |date=Setyembre 2000 |publisher=Chinese Military Science Academy Publishing House |location=Beijing |isbn=978-7801373908 |language=zh|title=抗美援朝战争史}}</ref><ref name="mossman">{{cite book |last=Mossman |first=Billy |date=29 Hunyo 2005 |title=United States Army in the Korean War: Ebb and Flow November 1950-July 1951|publisher=University Press of the Pacific |page=51|language=en}}</ref><ref name="sandler">{{cite book |last=Sandler |first=Stanley |date=1999 |title=The Korean War: No Victors, No Vanquished |url=https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand |url-access=registration |publisher=The University Press of Kentucky |page=[https://archive.org/details/koreanwarnovicto0000sand/page/108 108]|language=en}}</ref>
[[File:Korea DMZ.svg|thumb|right|250px|Ang [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]]]]
Noong Oktubre 25, 1950, pagkatapos magpadala ng Tsina ng mga babala na makialam kung hindi huminto ang Mga Nagkakaisang Bansa sa kanilang pagsulong, ay tumawid sa Ilog ng Yalu ang libu-libong tropa ng Tsina at pumasok sa giyera bilang mga kaalyado ng Koreanong Hukbong Bayan. Noong Disyembre 17, 1950, inalisan ng Tsina si Kim Il-sung ng karapatan sa pamumuno ng kanyang hukbo. Napilitan ang mga pwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa na umalis at nakuha ng mga Tsinong tropa ang Pyongyang noong Disyembre at Seoul noong Enero 1951. Noong Marso, nagsimula ang mga puwersa ng Mga Nagkakaisang Bansa ng bagong pagsalakay at muling nakuha nila ang Seoul at sumulong sila patungong Hilaga hanggang muli silang huminto sa lugar na hilaga lamang ng [[ika-38 hilera sa hilaga|ika-38 hilera]]. Matapos ang ilang beses ng mga opensiba at kontra-opensiba ng magkabilang panig, ang labanan ay nanatili sa permanenteng [[:en:Military Demarcation Line|Linyang Militar ng Demarkasyon]] noong 27 Hulyo 1953. Nilagdaan ang isang kasunduang armistisyo noong parehong araw.<ref>David Halberstam. Halberstam, David (25 Setyembre 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Edisyong Kindle (sa Ingles)</ref><ref>Jung Chang and Jon Halliday, MAO: The Unknown Story. (sa Ingles)</ref><ref>Bethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, [http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012043824/http://www.eui.eu/Documents/DepartmentsCentres/SPS/Seminars/SeminarsF09/PVSEMF08/LacinaGleditschMonitoringTrendsInGlobalCombatEJP2005.pdf |date=2013-10-12 }}, European Journal of Population (2005) 21: 145–166. (sa Ingles)</ref>
[[File:Kim Il-sung signing the armistice agreement.jpg|thumb|left|250px|Si Kim Il-sung na nilalagdaan ang [[:en:Korean Armistice Agreement|Koreanong Kasunduang Armistisyo]]]]
Ang mga dokumento ng Tsino at Ruso mula noon ay nagpapakita na si Kim ay naging lalong desperado na magtatag ng armistisyo dahil ang posibilidad na ang karagdagang pakikipaglaban upang mapagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamamahala ay naging malabo dahil sa presensiya ng Estados Unidos at Mga Nagkakaisang Bansa. Ikinagalit din ni Kim ang pagsakop ng mga Tsino sa karamihan ng labanan sa kanyang bansa, kung saan ang mga pwersang Tsino ay nakatalaga sa gitna ng mga nasa harapan na linya at ang Koreanong Hukbong Bayan ay limitado sa mga tabing-dagat ng harapan. Tungkol sa mga pagkakamali ng Hilagang Korea, binalaan si Kim tungkol sa posibilidad ng pagsalakay sa Incheon, ngunit hindi niya ito pinansin. Nagkaroon din ng pakiramdam na ang mga Hilagang Koreano ay nagbayad ng kaunti lamang sa digmaan kumpara sa mga Tsino na nakipaglaban para sa kanilang bansa sa loob ng ilang [[dekada]] laban sa mga kalaban na may mas mahusay na [[teknolohiya]].<ref>{{cite web|url=http://teachingamericanhistory.org/static/neh/interactives/timeline/data/102550.html|title=25 October 1950|website=teachingamericanhistory.org}}</ref>
Maraming kalupitan at pagmasaker ng mga sibilyan ang naigawa ng magkabilang panig noong panahon ng digmaan. Noong ika-28 ng Hunyo ng 1950 ay ginawa ng mga tropa ng Hilagang Korea ang masaker ng [[:en:Seoul National University Hospital massacre|Ospital ng Pambansang Pamantasan ng Seoul]]. Ayon sa [[:en:Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|Komisyong Pangkatotohanan at Pagkakasundo]] ng [[Timog Korea]], ang Hilagang Korea ay may kagagawan ng 18% ng kabuuang krimeng pangdigmaan noong digmaan, habang ang Timog Korea ay responsable sa natitirang 82%. Mahigit sa 2.5 milyong katao ang namatay sa panahon ng Digmaang Koreano.<ref>{{cite web
|url = http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|title = 서울대병원, 6.25전쟁 참전 용사들을 위한 추모제 가져
|publisher = Seoul National University Hospital
|date = 4 Hunyo 2010
|access-date = 19 Hulyo 2012
|url-status = dead
|archive-url = https://web.archive.org/web/20130120040603/http://www.snuh.org/pub/snuh/sub02/sub01/1179268_3957.jsp
|archive-date = 20 Enero 2013
|df = dmy-all
|language=ko}}</ref><ref>{{cite web|title=Truth Commission: South Korea 2005 |url=http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |publisher=United States Institute of Peace |access-date=23 Disyembre 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610224046/http://www.usip.org/publications/truth-commission-south-korea-2005 |archive-date=10 Hunyo 2015 |language=en}}</ref><ref>ihambing sa paunang ulat ng Truth and Reconciliation Commission noong Marso 2009: {{cite web|url=http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171441/http://jinsil.go.kr/pdf/%EC%98%81%EB%AC%B8%EB%B0%B1%EC%84%9C_20MS%ED%8C%8C%EC%9D%BC_0205.pdf|url-status=dead|archive-date=3 Marso 2016|title=Truth and Reconciliation: Activities of the Past Three Years|publisher=Truth and Reconciliation Commission (South Korea)|date=Marso 2009|page=39|quote=Out of those 9,600 petitions, South Korean forces conducted 7,922 individual massacres and North Korean forces conducted 1,687 individual massacres.|language=en}}</ref><ref>{{cite news
|url=https://www.sandiegouniontribune.com/sdut-korea-bloodbath-probe-ends-us-escapes-much-blame-2010jul10-story.html
|title=Korea bloodbath probe ends; US escapes much blame
|newspaper=The San Diego Union Tribune
|date=10 Hulyo 2010
|access-date=11 Hunyo 2019
|quote=Last November, after investigating petitions from surviving relatives, the commission announced it had verified and identified 4,934 execution victims. But historian Kim Dong-choon, the former commissioner who led that investigation, estimates at least 60,000 to 110,000 died, and similar numbers were summarily executed when northern troops were driven from South Korea later in 1950 and alleged southern collaborators were rounded up. 'I am estimating conservatively,' he said. Korean War historian Park Myung-lim, methodically reviewing prison records, said he believes perhaps 200,000 were slaughtered in mid-1950 alone.
|language=en}}</ref>
===Pagkatapos ng Digmaang Koreano at mga sumunod na taon===
[[File:Bundesarchiv Bild 183-38870-0003, Berlin, Otto Nagel, Otto Grotewohl, Kim Ir Sen.jpg|thumb|225px|Si Kim sa kanyang dalaw sa [[Silangang Alemanya]] noong 1956, kung saan kinakausap niya ang pintor na si [[:en:Otto Nagel|Otto Nagel]] at ang punong ministro na si [[:en:Otto Grotewhol|Otto Grotewhol]]]]
Sa katapusan ng [[Digmaang Koreano]], sa kabila ng kabiguan na maipagkaisa ang Korea sa ilalim ng kanyang pamumuno, iprinoklama ni Kim Il-sung ang digmaan bilang isang tagumpay sa diwa na siya'y nanatili sa kapangyarihan sa hilaga. Ngunit naiwan ng tatlong-taong gera ang Hilagang Korea na wasak, kaya sinimulan ni Kim ang muling pagtatayo ng bansa. Inilunsad niya ang limang taong pambansang pang-ekonomiyang plano upang maitaguyod ang isang planadong [[ekonomiya]] kung saan ang lahat ng [[industriya]] ay naging pagmamay-ari ng [[estado]] at lahat ng [[agrikultura]] ay kinolektiba. Nakatutok noon ang ekonomiya ng bansa sa mabibigat na industriya at sa paggawa ng mga [[sandata]]. Pagsapit ng 1960s sandaling naging mas maunlad ang pamumuhay ng Hilaga kaysa sa Timog, na noo’y puno ng kawalang-tatag ng politika at mga krisis sa ekonomiya. Pinanatili ng Hilagang Korea at Timog Korea ang kanilang mga [[sandatahang lakas]] upang ipagtanggol ang [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Nanatili ang mga puwersa ng Estados Unidos sa timog.<ref>{{cite book|title=The Making of Modern Korea|url=https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo|last=Buzo|first=Adrian|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-0-415-23749-9|location=London|page=[https://archive.org/details/makingofmodernko0000buzo/page/140 140]|language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=Korea's Place in the Sun: A Modern History|url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi|last=Cumings|first=Bruce|publisher=W. W. Norton & Company|year=2005|isbn=978-0-393-32702-1|location=New York|page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun0000cumi/page/434 434]|author-link=Bruce Cumings|language=en}}</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/koreastwentieth00robi|title=Korea's Twentieth-Century Odyssey|last=Robinson|first=Michael E|publisher=University of Hawaii Press|year=2007|isbn=978-0-8248-3174-5|location=Honolulu|page=[https://archive.org/details/koreastwentieth00robi/page/153 153]|url-access=registration|language=en}}</ref>
[[File:庆祝朝鲜“八一五”解放十周年大会.jpg|thumb|250px|left|Si Kim Il-sung (gitna) kasama ang mga piling tao ng partido at mga dayuhang bisita noong Agosto 1955]]
Sa mga sumunod na taon, itinatag ni Kim ang kanyang sarili bilang isang malayang pinuno ng pandaigdigang [[komunismo]]. Sumali siya kay [[Mao Zedong]] noong 1956 sa kampong "[[:en:anti-revisionism|kontra-rebisyunista]]" na hindi tumanggap ng programang [[:en:De-Stalinization|Di-Stalinisasyon]] ni [[Nikita Khrushchev]], ngunit hindi siya naging [[Maoismo|Maoista]]. Pinalakas niya noong panahong ito ang kanyang kapangyarihan sa kilusang komunista ng Korea. Pinurga niya ang kanyang mga kalaban kagaya ni Pak Hon-yong, ang tagapangulo ng Sentral Komite ng [[:en:Communist Party of Korea|Partido Komunista ng Korea]] noong 1955, at si Choe Chang-ik, isang miyembro ng Ika-1 Gabinete ng Hilagang Korea. Sa talumpating [[:en:On Eliminating Dogmatism and Formalism and Establishing Juche in Ideological Work|Sa Pag-aalis ng Dogmatismo at Pormalismo at Pagtatatag ng Juche sa Gawaing Ideolohikal]] (tinatawag ding Talumpating Juche) ni Kim noong 1955, na nagbigay-diin sa kalayaan ng Korea, ay nagsimula sa konteksto ng pakikibaka sa kapangyarihan ni Kim laban sa mga pinuno na tulad ni Pak, na may suportang [[Sobyet]]. Ito ay hindi gaanong napansin noong panahong iyon hanggang nagsimulang magsalita ang [[medya]] ng estado tungkol dito noong 1963. Ang talumpating Juche ang unang pagkakataon na binanggit ang ideolohiyang [[Juche]] sa ngalan.<ref>Lankov, Andrei N., ''Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956'', Honolulu: Hawaii University Press (2004), {{ISBN|978-0-8248-2809-7}} (sa Ingles)</ref><ref>Timothy Hildebrandt, [http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf "Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150224234236/http://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/asia_rpt115b.pdf |date=2015-02-24 }}, ''Asia Program Special Report'', Setyembre 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars. (sa Ingles)</ref><ref>Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975. University of Alabama. 1978. (sa Ingles)</ref><ref>{{cite book|last=French|first=Paul|title=North Korea: State of Paranoia|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=2014|language=en}}</ref>
[[File:Kim Il-sung.jpg|thumb|250px|left|Isang Hilagang Koreanong poster na ipinapakita si Kim Il-sung]]
[[File:Mosaic Mural at Puhung Station.jpg|thumb|250px|right|Isang mosaikong mural ni Kim Il-sung sa Istasyong Puhung]]
Ang [[kulto ng pagkatao]] ni Kim ay lumago noong panahon na ito, at ito ay pinuna ng pamahalaan. Si Li Sangjo, ang embahador ng Hilagang Korea sa Unyong Sobyet ay nag-ulat na naging isang kriminal na pagkasala ang simpleng pagsusulat sa larawan ni Kim sa mga pahayagan at naiangat na siya sa lugar nina [[Karl Marx]], [[Vladimir Lenin]], [[Mao Zedong]], at [[Joseph Stalin]] sa komunistang panteon. Inakusahan din niya si Kim sa pagbabago ng kasaysayan para ipalabas na ang kanyang paksyon lamang ang nagpalaya ng Korea mula sa mga Hapon, kung saan binabalewala niya ang tulong ng Tsinong [[:en:People's Volunteer Army|Hukbong Boluntaryong Bayan]]. Bilang karagdagan, sinabi ni Li na habang naganap ang proseso ng kolektibisasyon ng agrikultura, ay pilit na kinuha mula sa mga magsasaka ang mga butil, at ito raw ay nagresulta sa hindi bababa sa 300 na pagpakamatay. Sinabi rin niya na si Kim ang gumawa ng halos lahat ng mga desisyon at paghihirang. Dagdag niya na higit sa 30,000 katao ang kinulong dahil sa hindi makatarungan at mga malilit na bagay kagaya ng hindi paglimbag ng larawan ni Kim sa di-kalidad na papel o paggamit ng mga pahayagan na may larawan niya upang ibalot sa mga parsela. Ang pagkumpiska ng butil at pagkolekta ng buwis ay isinagawa kasama ang karahasan, pambubugbog, at mga banta ng pagkakakulong.<ref>{{cite web|last=Ri|first=Sang-jo|title=Letter from Ri Sang-jo to the Central Committee of the Korean Workers Party|url=https://digitalarchive.wilsoncenter.org/document/114152|publisher=Woodrow Wilson Center|access-date=5 Marso 2014|language=en}}</ref>
[[File:Map of the location of political prison camps (kwanliso) and ordinary prison camps (kyohwaso) in North Korea (United Nations, 2014).pdf|thumb|200px|right|Mapa ng mga lokasyon ng mga pampolitikang kampong bilangguan (kwalliso) at mga karaniwang kampong bilangguan (kyohwaso) sa [[Hilagang Korea]]]]
Noong [[:en:August Faction Incident|Pangyayaring Paksyong Agosto]] noong 1956 ay matagumpay na nilabanan ni Kim Il-sung ang mga pagsisikap ng Sobyet at Tsino na patalsikin siya sa kapangyarihan para sa mga maka-Sobyet na Koreano o mga Koreano na kabilang sa maka-Tsinong paksyong Yan'an. Ang mga huling tropang Tsino ay umalis sa bansa noong Oktubre 1958, na siyang pinagkasunduan bilang pinakahuling petsa kung kailan naging epektibong may [[kasarinlan]] ang Hilagang Korea, ngunit pinaniniwalaan ng ilang iskolar na ang pangyayari noong Agosto 1956 ay nagpakita ng kasarinlan ng Hilagang Korea.<ref>Chung, Chin O. ''Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958-1975''. University of Alabama, 1978, p. 45.</ref><ref>{{cite journal|jstor=2643582|author1=Kim Young Kun|last2=Zagoria|first2=Donald S.|title=North Korea and the Major Powers|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1975-12_15_12/page/1017|journal=Asian Survey|volume=15|number=12|date=December 1975|pages=1017–1035|doi=10.2307/2643582}}</ref>
[[File:Victorious Fatherland Liberation War Museum, Pyongyang, North Korea-1.jpg|thumb|250px|left|Isang kuwadro ni Kim Il-sung sa Museo ng Matagumpay na Digmaang Pagpapalaya ng Amang Bayan sa [[Pyongyang]]]]
Sa panahon ng paglago ng kanyang kapangyarihan ay nilikha niya ang kastang songbun kung saan inuri ang mga tao sa Hilagang Korea sa tatlong grupo: "ubod,” "mabuway", o “pagalit”. Ito ay nakabatay sa [[politika|pampolitika]], [[lipunan|panlipunan]], at [[ekonomiya|pang-ekonomiyang]] posisyon ng tao. Ang sistemang ito na ginagamit hanggang ngayon ang nagpapasiya ng lahat ng aspeto ng tao sa lipunan, kung ano ang makukuha na [[edukasyon]], [[bahay]], [[trabaho]], [[pagkain]], kakayahan na sumali sa [[politika]], at kung saan pwede manirahan ang isang tao. Ang mga taong nasa “pagalit” na kategorya kagaya ng mga may-ari ng lupa, mga intelektuwal, at ang mga dating tagasuporta ng pananakop ng Hapon sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nilipat sa mga mahihirap na hilagang lalawigan. Nang dumating ang panahon ng [[taggutom]] noong 1990s, ang mga taong nanirahan sa mga lugar na ito ang naging pinakaapektado.<ref>{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}</ref>
Marami ding pag-aabuso sa mga [[karapatang pantao]] ang nangyari sa Hilagang Korea sa kanyang pamamahala. Pinarusahan ni Kim ang mga tunay at pinaghinalaang tao na hindi nagsang-ayon sa kanya sa pamamagitan ng pagpupurga kagaya ng mga pampublikong pagpatay at [[sapilitang pagkawala]]. Nilagay ang mga ibang hindi sumang-ayon sa kanya at ng kanilang mga pamilya sa kategoryang “pagalit”, at ang karamihan sa kanila ay nilagay sa mga bilangguan na tinawag na kwalliso, kung saan pinilit silang magtroso, magmina, at mag-ani ng mga pananim. Ang karamihan sa mga bilanggo ay nanirahan dito habang buhay, at ang kalagayan ng kanilang pamumuhay at pagtatrabaho ay madalas na nakamamatay, kung saan ang iba ay halos mamatay sa gutom, tinanggihan ng pangangalagang medikal, tinanggihan ng wastong tirahan at damit, isinailalim sa karahasan na sekswal, at pagmamaltrato sa kanila ng mga bantay.<ref name="Kim-IlSungLegacy">{{Cite web |date=2016-04-13 |title=North Korea: Kim Il-Sung’s Catastrophic Rights Legacy {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy |access-date=2026-08-26 |language=en}}</ref><ref>''Black Book of Communism'', pg. 564. (sa Ingles)</ref><ref>[https://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf The Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130607174811/http://www.freedomhouse.org/sites/default/files/Worst%20of%20the%20Worst%202012%20final%20report.pdf|date=2013-06-07}}. Freedom House, 2012. (sa Ingles)</ref><ref>[https://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM Statistics of democide - Chapter 10 - Statistics Of North Korean Democide - Estimates, Calculations, And Sources] by Rudolph Rummel. (sa Ingles)</ref>
===Mga huling taon ng pamamahala===
[[File:Nicolae Ceaușescu & Kim Il-sung, North Korea 1971.jpg|thumb|right|Pagbati ni Kim sa unang Pangulo ng [[Rumanya]] na si [[Nicolae Ceaușescu]] sa kanyang bisita sa Pyongyang noong 1971]]
[[File:Bundesarchiv Bild 183-1984-0601-041, Berlin, Besuch Kim Il Sung- Erich Honecker.jpg|thumb|left|Si Kim at si [[Erich Honecker]], pinuno noon ng [[Silangang Alemanya]], sa pagbisita ni Kim sa Silangang Alemanya noong 1984]]
Sa kabila ng pagtutol niya sa Di-Stalinisasyon, hindi pinutol ni Kim ang pakikipag-ugnay niya sa Unyong Sobyet, at hindi rin siya nakilahok sa [[:en:Sino-Soviet Split|Pagkakahiwalay ng Tsino-Sobyet]]. Naging mas matalik ang ugnayan ni Kim sa Unyong Sobyet matapos mapalitan si [[Nikita Khrushchev]] ni [[Leonid Brezhnev]] noong 1964. Sa parehong oras, si Kim ay nakahiwalay sa hinding matatag na istilo ng pamumuno ni Mao, lalo na noong [[Pangkalinangang Himagsikan]] noong huling bahagi ng 1960, kung saan hinatulan siya ng mga [[:en:Red Guards|Pulang Guwardya]] ni Mao. Muling itinatag ni Kim ang mga pakikipag-ugnayan niya sa mga bansang komunista sa [[Europa|Silangang Europa]], lalong lalo na sa [[Silangang Alemanya]] ni [[Erich Honecker]] at sa [[Rumanya]] ni [[Nicolae Ceaușescu]]. Si Ceaușescu ay partikular na naimpluwensyahan ng [[ideolohiya]] ni Kim, at ang kulto ng pagkatao ni Ceausescu sa Rumanya ay halos magkapareho ng sa kanya. Bagama’t isang matibay na kontra-komunista, si [[Mobutu Sese Seko]] ng [[Zaire]] ay naimpluwensyahan din ng istilo ng pamamahala ni Kim.<ref>{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823201728/http://atimes.com/atimes/Korea/NH24Dg01.html|url-status=unfit|archive-date=23 Agosto 2012|title=Brezhnev-Kim Il-Sung relations|work=Asia Times|language=en}}</ref><ref>Behr, Edward Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991 page 195. (sa Ingles)</ref><ref>{{Cite news |last=French |first=Howard W. |date=1997-03-17 |title=With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1997/03/17/world/with-rebel-gains-and-mobutu-in-france-nation-is-in-effect-without-a-government.html |access-date=2026-08-26 |issn=0362-4331}}</ref>
[[File:HODŽA druhá míza crop.jpg|thumb|left|200px|Si [[Enver Hoxha]], isang [[komunismo|komunistang]] pinuno ng Albanya na naging kaaway ni Kim Il-sung]]
Gayunpaman, si [[Enver Hoxha]] ng [[Albanya]] ay naging mabangis na kaaway ng Hilagang Korea at ni Kim Il-sung, na nagsusulat noong Hunyo 1977 na mauunawaan ng "mga tunay na [[Marxismo-Leninismo|Marxista-Leninista]]" na ang "ideolohiya na gumagabay sa Partido ng Mga Manggagawa ng Korea at ng [[Partido Komunista ng Tsina]] ay rebisyunista”. Sa paglaon ng buwang iyon ay idinagdag niya na "sa Pyongyang, naniniwala ako na kahit si [[Josip Broz|Tito]] ay mamamangha sa mga proporsyon ng kulto ng kanyang host [Kim Il-sung], na umabot sa antas na hindi pa naririnig saanman, alinman sa nakaraan o kasalukuyang panahon., lalo't na sa isang bansa na tinatawag ang kanyang sarili na [[sosyalismo|sosyalista]]. Karagdagan pa niyang sinabi na "ang pamumuno ng Partido Komunista ng Tsina ay nagtaksil [sa mga manggagawa]. Sa Korea, rin, maaari nating sabihin na ang pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea ay lumulubog sa parehong tubig" at sinabi niya na si Kim Il-sung ay humihingi ng tulong mula sa ibang mga bansa, lalo na sa Silangang Bloc at di-nakahanay na mga bansa tulad ng [[Yugoslavia]]. Bilang resulta, ang relasyon sa pagitan ng Hilagang Korea at Albanya ay nanatiling tensiyonado hanggang sa kamatayan ni Hoxha noong 1985. Sa panahong ito, pinalaganap ni Kim ang kanyang kulto ng pagkatao. Inilahad niya niya ang ideolohiyang Juche bilang pagsalungat sa ideya ng Hilagang Korea bilang isang estadong satelayt ng Tsina o Unyong Sobyet.<ref>{{cite web |url=http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |title=Albanian Leader's 'Reflections on China,' Volume II |access-date=30 October 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908153112/http://files.osa.ceu.hu/holdings/300/8/3/text/117-1-7.shtml |archive-date=8 September 2009 |website = CEU.hu }}</ref><ref>Enver Hoxha, ''"[https://www.marxists.org/reference/archive/hoxha/works/ebooks/reflections_on_china_volume_2.pdf Reflections on China II: Extracts from the Political Diary]"'', Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania," Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549.</ref>
[[File:Laika ac USS Pueblo (7960099660).jpg|thumb|right|250px|Ang [[USS Pueblo]] sa [[Hilagang Korea]] noong 2012]]
Noong Abril 1975, nakuha ng Hukbong Bayan ng Vietnam ng kabisera ng [[Timog Vietnam]]. Hinangaan ni Kim ang mga pagsisikap ng pinuno ng [[Hilagang Vietnam]] na si [[Ho Chi Minh]] na muling ipagkaisa ang [[Vietnam]] sa pamamagitan ng pakikidigmang gerilya. Kasama ng tagumpay ng komunistang himagsikan sa [[Indotsina]], naisip ni Kim na salakayin muli ang Timog Korea. Bumisita si Kim sa Tsina noong Abril ng taong iyon at nakipagpulong kina Mao Zedong at [[Zhou Enlai]] upang humingi ng tulong na [[militar]]. Sa kabila ng mga inaasahan ng Pyongyang, gayunpaman, tumanggi ang [[Beijing]] na tulungan ang Hilagang Korea para sa isa nanamang digmaan sa Korea. Ang mga pagsisikap sa paglusot at subersyon ay lubos na pinalakas laban sa mga pwersa ng Estados Unidos at sa pamumuno sa Timog Korea. Ang mga pagsisikap na ito ay umabot sa rurok sa isang pagtatangka na salakayin ang [[Bahay na Bughaw]] at patayin si [[Park Chung-hee]], ang ikatlong pangulo ng Timog Korea. Ang mga tropa ng Hilagang Korea ay naging mas agresibo sa mga pwersa ng Estados Unidos sa loob at paligid ng Timog Korea, at nasangkot ang mga tropa ng Hukbong Estados Unidos sa labanan sa [[Korean Demilitarized Zone|Koreanong Di-Militarisadong Pook]]. Ang paghuli noong 1968 sa mga tripulante ng [[barko|barkong]] [[ispiya]] na ang USS Pueblo ay bahagi ng kampanyang ito.<ref>{{cite book|last=Lankov|first=Andrei|title=The Real North Korea: Life and Politics in the Failed Stalinist Utopia|url=https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank|year=2015|page=[https://archive.org/details/realnorthkoreali0000lank/page/30 30]-33|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-939003-8}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing#_ftn2 |title=NKIDP e-Dossier No. 7: East German Documents on Kim Il Sung's April 1975 Trip to Beijing |author=Ria Chae |date=May 2012 |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars |series=North Korea International Documentation Project |access-date=30 May 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104124051/http://www.wilsoncenter.org/publication/nkidp-e-dossier-no-7-east-german-documents-kim-il-sung%E2%80%99s-april-1975-trip-to-beijing |archive-date=4 November 2012 }}</ref>
[[File:Korean_Airlines_YS-11A_Cargo_type_大韓航空.jpg|thumb|right|250px|Isang Koreanong Airlines NAMC YS-11 noong 1971, katulad ng [[eroplano|eroplanong]] dinukot ng mga [[ahente]] ng [[Hilagang Korea]]]]
Ang kaugalian ng pamahalaang Hilagang Korea sa pagdukot ng mga dayuhang mamamayan, tulad ng mga [[Timog Korea|Timog Koreano]], [[Hapon|Hapones]], [[Tsina|Tsino]], [[Thailand|Thai]], at [[Rumanya|Rumano]], ay isa pang kasanayan ni Kim Il-Sung na nananatili hanggang sa kasalukuyan. Plinano ni Kim ang mga operasyong ito upang sakupin ang mga taong maaaring magamit upang suportahan ang mga operasyong paniktik sa ibang bansa ng Hilagang Korea, o yaong may mga teknikal na kasanayan upang mapanatili ang [[imprastraktura]] ng ekonomiya ng [[sosyalistang estado]] sa mga [[sakahan]], [[konstruksiyon]], [[ospital]], at mabigat na [[industriya]]. Ayon sa Unyon ng Mga Pamilya ng Mga Dinukot noong Digmaang Koreano, ang mga dinukot ng Hilagang Korea pagkatapos ng digmaan ay kinabibilangan ng 2,919 sibil na tagapaglingkod, 1,613 pulisya, 190 panghukumang opisyal at abogado, at 424 medikal na propesyonal. Sa pag-hijack at pag-agaw ng lipad ng Koreanong Airlines YS-11 noong 1969 ng mga ahente ng North Korea, ang mga piloto at mekaniko, at iba pang may espesyal na kasanayan, ang tanging hindi pinahintulutang bumalik sa Timog Korea. Ang kabuuang bilang ng mga dayuhang dinukot at nawala ay hindi pa rin alam, ngunit tinatayang kabilang ang higit sa 200,000 katao. Ang karamihan sa mga pagkawala ay nangyari o konektado sa Digmaang Koreano, ngunit daan-daang mga Timog Koreano at Hapones ang dinukot sa pagitan ng 1960s at 1980s. Ang ilang mga Timog Koreano at Tsino ay tila dinukot din noong 2000s at 2010s. Hindi bababa sa 100,000 katao ang nananatiling nawala.<ref>[https://www.hrw.org/news/2016/04/13/north-korea-kim-il-sungs-catastrophic-rights-legacy North Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy] 13 April 2016. [[Human Rights Watch]], 2016.</ref>
{{multiple image
| align = left
| direction = horizontal
| caption_align = center
| width1 = 130
| image1 = Kim Il Sung portrait Grand People's Study House cropped.jpg
| width2 = 120
| image2 = Kim Jong-il Portrait.jpg
| footer = Mga nakaraang litrato nina Kim Il-sung (kaliwa) at Kim Jong-il (kanan)
}}
Nagkaroon ng bagong konstitusyon na iprinoklama noong Disyembre 1972 at nalikha ng isang ehekutibong panguluhan. Sinuko ni Kim ang kanyang posisyon bilang punong ministro at naihalal siya bilang [[pangulo]]. Noong 1980 ay napagpasyahan niya na ang kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] ang hahalili sa kanya, at sinuportahan ito ng hukbo dahil sa rebolusyonaryong tala ni Kim Il-sung at ng suporta ng [[O Chin-u]], isang beteranong ministro ng tanggulan. Sa [[Ika-anim na Kongreso ng Partido]] ay iprinoklama ni Kim sa publiko na ang kanyang anak ang magiging kanyang kahalili. Noong Abril 14, 1975, itinigil ng Hilagang Korea ang pinakapormal na paggamit nila ng mga tradisyonal na yunit at pinalitan nila ito ng [[sistemang metriko]]. Noong 1986, kumalat ang isang bulungan na si Kim ay pinatay, kaya't naging aktuwal ang pag-aalala para sa kakayahan ni Kim Jong-il na palitan ang kanyang ama. Gayon pa man, binulaanan ni Kim ang istorya sa sa pamamagitan ng paggawa ng isang serye ng mga pampublikong pagpapakita. Ngunit pinagtatalunan ito, at sinasabi na ang insidente ay nakatulong sa pagtatatag ng pagkakasunud-sunod ng paghalili, na sa kalaunan ay naganap sa pagkamatay ni Kim Il-sung noong 1994.<ref>{{citation|ref={{harvid|APLMF|2015}} |contribution=DPR Korea |contribution-url=http://www.aplmf.org/dpr-korea.html |title=Official site |url=http://www.aplmf.org |publisher=Asia–Pacific Legal Metrology Forum |date=2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209124429/http://www.aplmf.org/ |archive-date=9 February 2017 }}.</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |title=Kim Il Sung, at 74, Is Reported Dead |access-date=19 March 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200122/http://www.nytimes.com/1986/11/17/world/kim-il-sung-at-74-is-reported-dead.html?pagewanted=all |archive-date=19 March 2017 |newspaper=The New York Times |date=17 November 1986 |last1=Haberman |first1=Clyde |last2=Times |first2=Special to The New York }}</ref>
[[File:KimIlSungCalciumDeposit1970.png|thumb|250px|Nakikita ang depositong kaltsyum ni Kim noong nagkaroon siya ng diplomatikong pagpupulong sa Tagapangulo ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Mao Zedong]] sa [[Beijing]] noong 1970.]]
Noong mga panahon na ito ay nagkaroon ang Hilagang Korea ng mga paghihirap sa ekonomiya. Naging mas maunlad ang Timog Korea dahil sa pamumuhunan at tulong na militar ng Hapon at Amerika at sa pag-unlad ng ekonomiya, habang ang ekonomiya North Korea ay tumimik at bumagsak noong 1980s. Ang praktikal na epekto ng [[Juche]] ay ng putulin ang bansa mula sa halos lahat ng dayuhang kalakalan upang gawin itong ganap na umaasa sa sarili. Ang mga repormang pang-ekonomiya ni [[Deng Xiaoping]] sa Tsina mula 1979 ay nangahulugan na ang pakikipagkalakalan sa namamatay na ekonomiya ng Hilagang Korea ay binabaan ang interes ng Tsina sa bansa. Ang mga himagsikan sa [[Europa| Silangang Europa]] noong 1989 at sa [[Unyong Sobyet]] noong 1989–1992 ay tinapos ang paghihiwalay ng Hilagang Korea. Ang mga kaganapang ito ay humantong sa tumataas na kahirapan sa ekonomiya dahil tinangihhan ni Kim na gumawa ng anumang mga repormang pang-ekonomiya o pampolitika.<ref>{{cite book|title=Korea|url=https://archive.org/details/korea0000blut|last=Bluth|first=Christoph|publisher=Polity Press|year=2008|isbn=978-07456-3357-2|location=Cambridge|page=[https://archive.org/details/korea0000blut/page/34 34]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/From-1970-to-the-death-of-Kim-Il-Sung|title=North Korea - From 1970 to the death of Kim Il-Sung|work=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310010727/http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/37-8-310.shtml|url-status=dead|title=North Korea's Trade With the Soviet Union and Eastern Europe|publisher=Open Society Archives|archive-date=10 March 2016}}</ref>
[[File:80th Anniversary Kim Il-Sung.jpg|thumb|left|250px|Si Kim at mga pandaigdigang bisita sa seremonya ng kanyang ika-80 [[kaarawan]] noong 1992]]
Simula noong 1970s, nagkaroon si Kim ng depositong [[kalsiyo|kaltsyum]] sa kanang bahagi ng kanyang likod ng kanyang leeg. Matagal nang pinaniniwalaan na ang lapit nito sa kanyang [[utak]] at [[gulugod]] ay naging dahilan upang hindi ito maoperahan. Gayunpaman, si [[Juan Reynaldo Sanchez]], isang depektong guwardya ni [[Fidel Castro]] na nakilala ni Kim noong 1986 ay sumulat nang maglaon na ang sariling paranoya ni Kim ang pumigil dito na maoperahan. Dahil hindi itong kaakit-akit na tingnan, ang mga Koreanong [[litratisa]] at [[tagapagbalita]] sa Hilaga ay pinilit na kumuha ng litrato kay Kim habang nakatayo siyang pakaliwa upang hindi ito makita sa mga litrato. Habang tumagal ay umabot ito sa laki ng [[beysbol]] noong 1980.<ref>Juan Reinaldo Sanchez, ''The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo'', [[Penguin Press]] (2014) p. 234.</ref><ref>{{cite book|last=Cumings|first=Bruce|title=North Korea: Another Country|url=https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/northkoreaanothe00cumi/page/115 115]|year=2003|publisher=New Press|location=New York|isbn=978-1-56584-940-2}}</ref>
Ginawa ni Kim si Kim Jong-il na pinuno ng [[Koreanong Hukbong Bayan]] noong 1991 at ng [[Komisyon ng Tanggulang Pambansa]] ng Hilagang Korea noong 1993 upang matiyak na masundan siya ng kanyang anak sa pamumuno. Noong mga unang bahagi ng 1994 ay nagsimulang mamuhunan si Kim sa kapangyarihang [[nukleyar]] upang mabawi ang mga kakulangan sa [[enerhiya]] na dulot ng mga problema sa [[ekonomiya]]. Noong Mayo 19, 1994 ay inutusan niya na idiskarga ang ginamit na nukleyar na [[gasolina]] mula sa pinagtatalunang pasilidad ng nukleyar na pagsasaliksik sa [[Yongbyon]]. Sa kabila ng paulit-ulit na pagwika ng mga Kanluraning bansa, nagpatuloy si Kim sa pagsasagawa ng pagsasaliksik na nukleyar at ipinagpatuloy niya ang programang pagpapayaman ng [[uranyo]]. Noong Hunyo 1994 ay naglakbay sa Pyongyang ang ika-39 na pangulo ng Amerika na si [[Jimmy Carter]] upang hikayatin si Kim na makipag-ayos sa Administrasyong Clinton sa kanyang programang nukleyar. Namangha ng [[Estados Unidos]] at ng [[Pandaigdigang Ahensiya ng Enerhiyang Atomiko]] nang pumayag si Kim na ihinto ang kanyang programang nukleyar na pagsasaliksik at tila nagsimula sa isang bagong pagbubukas sa [[Kanluran]].<ref>{{cite web| last=Blakemore| first=Erin| title=Bill Clinton Once Struck a Nuclear Deal With North Korea| website=history.com| url=https://www.history.com/news/north-korea-nuclear-deal-bill-clinton-agreed-framework| date=1 September 2018| publisher=A&E Television Networks| access-date=3 July 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|archive-url=https://web.archive.org/web/20120422115356/http://www.armscontrol.org/factsheets/dprkchron|url-status=dead|title=Chronology of U.S.-North Korean Nuclear and Missile Diplomacy | Arms Control Association|archive-date=22 April 2012|website=www.armscontrol.org}}</ref>
==Kamatayan at Pang-estadong Libing==
===Mga Detalye ng Pagkamatay at Pagbabalita===
[[File:Kim Il Sung Portrait-3.jpg|thumb|left|175px|Isang nakaraang litrato ni Kim Il-sung]]
Noong unang bahagi ng umaga ng Hulyo 8, 1994 ay gumuho si Kim sa [[Hyangsan]] dahil sa biglaang [[atake sa puso]]. Pagkatapos ng atake sa puso, inutusan ni [[Kim Jong-il]] na umalis ang mga doktor na palaging nasa tabi ng kanyang ama, at inayos ang paglipad ng pinakamahusay na mga doktor sa bansa mula sa Pyongyang. Pagkaraan ng ilang oras, dumating ang mga doktor mula sa Pyongyang, ngunit sa kabila ng kanilang pagsisikap na iligtas siya, namatay si Kim Il-sung noong alas dos ng madaling araw sa lokal na oras. Ang kanyang kamatayan ay idineklara makalipas ang tatlumpu't apat na oras, iginagalang ang tradisyonal na panahon ng pagluluksang [[Confucian]]. Ang kanyang pagkamatay ay inihayag sa [[Koreanong Telebisyong Sentral]] sa tanghali ng tagapagtanghal ng balita na si [[Chon Hyong-kyu]] noong Hulyo 9, 1994.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/07/09/world/kim-il-sung-dead-at-age-82-led-north-korea-5-decades-was-near-talks-with-south.html|title=KIM IL SUNG DEAD AT AGE 82; LED NORTH KOREA 5 DECADES; WAS NEAR TALKS WITH SOUTH |work=The New York Times |date=9 July 1994}}</ref><ref>[[Barbara Demick|Demick, Barbara]]: ''Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea''. p. 92</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=GDq2Y1sfIiE</ref>
Ang pagkamatay ni Kim Il-sung ay nagresulta sa pagluluksa sa buong bansa at isang sampung araw na panahon ng pagluluksa ay idineklara ni Kim Jong-il. Ang kanyang libing sa Pyongyang ay dinaluhan ng daan-daang libong tao mula sa iba't-ibang sulok ng Hilagang Korea. Ang bangkay ni Kim Il-sung ay inilagay sa isang pampublikong [[mosoliem]] sa Pangmemoryal na Palasyong Kumsusan (ngayo'y [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]), kung saan ang kanyang nakapreserba at nakaembalsamadong katawan ay nakahiga sa ilalim ng isang salamin na kabaong. Nakapatong ang kanyang ulo sa isang tradisyonal na Koreanong unan at natatakpan siya ng bandila ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang newsreel na bidyo ng kanyang libing sa Pyongyang ay naibrodkast sa iba't-ibang network, at maaring panoorin sa iba't-ibang website. Nagkaroon ng karagdagang panahon ng pagluluksa na tumagal hanggang sa ikatlong anibersaryo ng kamatayan ni Kim noong 1997.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5zYsUqAYg6c ''Scenes of lamentation after Kim Il-sung’s death'']</ref><ref>{{Cite web | title = North Korea ends mourning for Kim Il Sung | agency = CNN | date = 8 July 1997 | access-date = 9 May 2015 | url = http://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | archive-date = 19 Mayo 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150519004336/https://edition.cnn.com/WORLD/9707/08/north.korea/ | url-status = dead }}</ref>
===Reaksyon===
[[File:Kim Il-sung Mausoleum.jpg|thumb|right|175px|Isang puting rebulto ni Kim Il-sung na gawa sa [[marmol]] na dati'y nasa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]]. Ito'y pinalitan ng dalawang kahawig na higanteng rebulto ni Kim Il-sung at Kim Jong-il na gawa sa [[waks]]]]
====Tangway ng Korea====
*{{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]] – Noong ika-9 ng Hulyo ay sinabi ng [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] na ang mga Hilagang Koreano ay "matatag na nagpasiya na manatiling tapat sa patnubay ng Mahal na Pinuno na si Kim Jong-il". Inilarawan si Kim Jong-il ng ahensya bilang "ang maaasahang tagapagmana ng mga mapanghimagsikang nagawa ni Dakilang Pinunong Kim Il-sung". Sa ibang palatuntunan sa radyo ay inilarawan si Kim Jong-il bilang ang "tagapagmana ng himagsikan ng Hilagang Korea at hepe ng mga mapanghimagsikang pwersa".<ref>The Independent, 11 July 1994, Monday, "The Korean Succession: Fears of power struggle in North Korea"</ref><ref>"South Korea assumes "for now" that Kim Il-sung died of natural causes", South Korean news agency, Seoul, in English, 11 July 1994, Monday</ref>
====Mga Pandaigdigang Reaksyon====
*{{flagicon|United States}} [[Estados Unidos ng Amerika]] – Ipinahayag ni [[Bill Clinton]], ang ika-42 na pangulo ng Estados Unidos at ang pangulo ng panahong iyon ang kanyang pag-asa na ang mga pag-uusap ay "magpapatuloy kung naaangkop". Sinabi ni Clinton: "Ako ay nagpaabot ng taos-pusong pakikiramay sa mga mamamayan ng Hilagang Korea sa pagkamatay ni Pangulong Kim Il-sung. Pinahahalagahan namin ang kanyang pamumuno sa pagpapatuloy ng mga pag-uusap sa pagitan ng ating mga pamahalaan."<ref>{{cite news | newspaper=The Washington Post | date=9 July 1994 | title=North Korean President Kim Il Sung Dies at 82 }}</ref>
*{{flagicon|Russia}} [[Rusya]]: Hindi nagpadala si noo'y Pangulong [[Boris Yeltsin]], ang unang pangulo ng Pederasyong Ruso ng pakikiramay dahil sa mahigpit na relasyon ng dalawang bansa sa panahong iyon, sa halip ay ipinagkatiwala niya ang tungkulin sa noo'y Punong Ministro na si [[Viktor Chernomyrdin]].<ref>Eugene Bazhanov and Natasha Bazhanov, "The Evolution of Russian-Korea Relations", Asian Survey, vol. 34, no. 9 (1994).</ref>
===Serbisyong Punerarya===
Si Kim Jong-il ang nagsilbing tagapangulo ng komite ng libing. Kasama rin sa komite ang Ministro ng Tanggulan na si [[O Jin-u]] at ang pangalawang pangulo na si [[Kim Yong-ju]], ang isa sa kanyang mga nakababatang kapatid. Ang komite ay naglabas ng pahayag tungkol sa libing<ref>{{cite news|title=State funeral committee issues communique: foreign delegations not allowed|newspaper=Korean Central News Agency, Pyongyang, in English|date=9 July 1994}}</ref>:
{{Quotation|Inilathala ng Komiteng Panglibing ng Estado ang sumusunod na desisyon para sa buong partido, sa lahat ng mga tao at sa buong hukbo upang ipahayag ang pinakamalalim na pakikiramay sa pagkamatay ng dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung at magdalamhati sa kanya nang may matinding pagpipitagan:
{{quotation|Ang kabaong ng respetadong pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay ilalagay sa estado sa Kumsusang Bulwagan ng Pagtitipon.
Ang panahon mula ika-8 ng Hulyo hanggang ika-17 ng Hulyo 1994, ay itinakda bilang panahon ng pagluluksa para sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung. Ang mga magdadalamhati ay bibisita sa bier mula ika-11 ng Hulyo hanggang ika-16 ng Hulyo 1994.
Ang serbisyo ng pagluluksa para sa huling paghihiwalay sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung ay taimtim na gaganapin sa Pyongyang, ang kabisera ng himagsikan, sa ika-17 ng Hulyo 1994.
Sa oras ng serbisyo sa pagluluksa sa Pyongyang, magpapaputok ng saludo ng artilerya sa Pyongyang at ang mga upuan sa probinsiya at ang mga tao sa buong bansa ay magoobserba ng tatlong minutong katahimikan at lahat ng mga lokomotibo at barko ay sabay-sabay na tutunog ng mga sipol bilang pag-alaala sa iginagalang na pinuno na si Kasamang Kim Il-sung.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga organo at proyekto sa buong bansa at ang mga serbisyong memoryal ay gaganapin sa lahat ng mga lalawigan, lungsod at county habang ang serbisyong memoryal ay ginaganap sa Pyongyang.
Sa panahon ng pagluluksa, ang mga organo at proyekto ay magsasabit ng watawat sa kalahating palo, at lahat ng mga kanta at sayaw, laro at libangan ay ipagbabawal.
Hindi tatanggapin ang mga dayuhang pagluluksang delegasyon.}}}}
- Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita
Ang pang-estadong libing ay naganap noong ika-17 ng Hulyo at sinamahan ito ng pagobserba ng tatlong minuto ng katahimikan sa buong bansa. Higit sa dalawang milyong tao ang dumalo sa libing.<ref>''The Straits Times'' (Singapore) "Kim Il Sung dies of heart attack", 10 July 1994</ref><ref>{{cite book|last1=Gall|first1=Timothy L|last2=Gall|first2=Susan B|title=Worldmark Chronology of the Nations: Asia|volume=3|year=1999|publisher=Gale Group|location=Farmington Hills|isbn=0-7876-0521-2|page=316}}</ref>
===Komite ng Libing===
Ang komite ng libing ay pinamunuan ni Kim Jong-il at mayroon ng 273 miyembro, kabilang sina<ref>{{Cite web |title=Kim Il Sung |publisher=The Gale Group Inc. |year=2004 |access-date=7 February 2019 |url=https://www.encyclopedia.com/people/history/korean-history-biographies/kim-il-sung*1G23410800083 |work=Cold War Reference Library |via=Encyclopedia.com }}{{Dead link|date=November 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |script-title=ko:금수산 의사당서 10일장/김일성 장례 어떻게 치르나 |work=Seoul Shinmun |date=10 July 1994 |archive-date=18 August 2020 |url=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818043027/http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 |language=ko |page=5 }} [http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http://www.seoul.co.kr/news/newsView.php?id=19940710005003 Alt URL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190209123937/http://125.209.214.38/search2.naver?where=web_html&u=http%3A%2F%2Fwww.seoul.co.kr%2Fnews%2FnewsView.php%3Fid%3D19940710005003 |date=2019-02-09 }}</ref>:
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kim Jong-il]]
* O Jin-u
* Kang Song-san
* Ri Jong-ok
* Pak Song-chol
* Kim Yong-ju
* Kim Pyong-sik
* Kim Yong-nam
* Choe Kwang
* Kye Ung-thae
* Jon Pyong-ho
* Han Song-ryong
* So Yun-sok
* Kim Chang-man
* Choe Thae-bok
* Choe Yong-rim
* Hong Song-nam
* Kang Hui-won
* Yang Hyong-sop
* Hong Sok-hyong
* Yon Hyong-muk
* Ri Son-il
* Kim Chol-su
* Kim Ki-nam
* Kim Kuk-thae
* Hwang Jang-yop
* Kim Pok-sin
* Kim Chang-ju
* Kim Yun-hyok
* Jang Chol
* Kong Jin-tae
* Yun Ki-bok
* Pak Nam-gi
* Jon Mun-sop
* Yu Mi-yong
* Hyon Jun-kuk
* Won Tong-ku
* Ri Ha-il
* Kim Ik-hyon
* Ri Chang-son
* O Kuk-ryol
* Kwon Hui-kyong
* Kang Sok-sung
* Choe Hui-jong
* No Myong-kwon
* Jong Ha-chol
* Kim Tu-nam
* Paek Hak-rim
* Chi Chang-ik
* Ri Yong-u
* Ri Chi-chang
* Choe Pok-hyon
* Kim Chang-o
* Ri Sok-paek
* Pak Yong-sop
* Ri Chol-pong
* Jong Jun-ki
* Hwang Sun-hui
* Sin Sang-kyun
* Jong Ha-chol
* Kim Ki-ryong
* Kang Hyon-su
* Pak Sung-kil
* Kim Hak-chol
* Paek Pom-su
* Choe Mun-son
* Im Hyong-ku
* Ri Kun-mo
* Hyon Chol-kyu
* Ri Kil-song
* Im Su-man
* Ri Ul-sol
* Kim Pong-ryul
* Kim Kwang-sin
* Kim Jong-gak
* O Ryong-pang
* Kim Myong-kuk
* O Yun-hwi
* Kim Pyok-sik
* Jang Song-u
* Jon Jin-su
* Chu Sang-jong
* Kim Yong-chul
* Cho Myong-rok
* Kim Il-chol
* Paek Chang-sik
* Kim Yong-hun
* Kang Tong-yun
* Pak Chi-su
* Han In-chol
* Kim Ha-kyu
* Nam Sang-nak
* Hyon Chol-hae
* Ri Pong-won
* Kim Pyong-yul
* Chu Song-il
* Choe Yong-hae
* Choe Song-suk
* Kim Song-ae
* Paek In-jun
* Ri Mong-ho
* Mun Song-sul
* Yom Ki-sun
* Ri Yong-chol
* Jang Song-paek
* Kim Si-hak
{{div col end}}
==Kulto ng Pagkatao==
[[File:Pyongyang Mural.jpg|thumb|Isang mural ng Kim Il-sung na nagbibigay ng talumpati sa Pyongyang]]
Ang kulto ng pagkatao na nakapaligid kay Kim Il-sung ay ang pinakalaganap sa Hilagang Korea. Bagama't mayroong tunay na pagmamahal kay Kim, ito ay minamanipula ng pamahalaan para sa mga layuning pampolitika. Nagsimula ito noong 1949 sa paglitaw ng mga unang rebulto ni Kim. Ang pagpintuho sa kanya ay nagkaroon ng ganap na epekto kasunod ng malawakang pagpurga noong 1953. Noong 1967, si Kim Jong-il ay itinalaga sa kagawaran ng [[propaganda]] at [[impormasyon]] ng estado, kung saan sinimulan niyang ituon ang kanyang lakas sa pagpapaunlad ng pamimitagan sa kanyang ama. Noong panahong ito, ang paggamit ng titulong Suryong (Dakilang Pinuno) upang tukuyin si Kim ay naging nakagawian.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |title=The stage management of the grief for Kim Jong-il |author=Dean Nelson |newspaper=The Telegraph |date=December 23, 2011 |access-date=January 9, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314011224/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/northkorea/8975559/The-stage-management-of-the-grief-for-Kim-Jong-il.html |archive-date=March 14, 2012 }}</ref><ref>{{cite book|last=Portal |first=Jane |title=Art Under Control in North Korea |url=https://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |access-date=January 27, 2013 |year=2005 |publisher=Reaktion Books |location=United Kingdom |isbn=9781861898388 |page=98 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627025935/http://books.google.com/books?id=_V3qAQAAQBAJ&pg=PA98 |archive-date=June 27, 2014 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=John |last=Cha |title=Exit Emperor Kim Jong-il |url=https://archive.org/details/exitemperorkimjo0000chaj |publisher=Abbott Press |location=United States |year=2012 |isbn=978-1-4582-0216-1}}</ref><ref>{{cite book |first=Jae-Cheon |last=Lim |title=Kim Jong-il's Leadership of North Korea |url=https://archive.org/details/kimjongilsleader0000imch |publisher=Routledge |year=2008 |isbn=9780203884720}}</ref>
[[File:Laika ac Pyongyang (7968444776).jpg|thumb|Isang mural na may imahe ni Kim Il-sung sa Pyongyang, kasama ang [[martilyo]], [[kaligrapiya|pang-kaligrapiyang pinsel]], at [[karit (isang kamay)|karit]] (ang simbolo ng [[Partido ng Mga Manggagawa ng Korea]])]]
Ayon kay [[Hwang Jang-yop]], ang pangalawang pinakamataas na antas na Hilagang Koreanong tumakas, ang bansa ay lubusang pinamumunuan ng nag-iisang ideolohiya ng "Dakilang Pinuno". Dagdag pa niya na noong panahon ng Di-Stalinisasyon sa Unyong Sobyet, nang mabuwag ang kulto ng pagkatao ni Stalin noong 1956, ang kulto ng pagkatao ni Kim ay sinimulang pinuna ng mga Hilagang Koreanong nag-aaral sa Unyong Sobyet. Nang bumalik sila sa Hilagang Korea ay “napapailalim sa masinsinang interogasyon na tumagal ng ilang buwan" at "ang mga nakitang hindi bababa sa kahina-hinala ay pinatay nang palihim".<ref>{{cite web|url=http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |title=The Problems of Human Rights in North Korea |author=Hwang Jang-yop |publisher=Columbia Law School |year=2006 |access-date=January 22, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104210611/http://www2.law.columbia.edu/course_00S_L9436_001/North%20Korea%20materials/hwang%20jang3.html |archive-date=January 4, 2013 }}</ref>
Ayon sa mga opisyal na [[talambuhay]], si Kim Il-sung ay nagmula sa isang mahabang angkan ng mga pinuno at ang opisyal na modernong [[kasaysayan]] ng Hilagang Korea ay nakatuon sa kanyang buhay at mga aktibidad. Siya ay kinikilala na halos nag-iisang tumalo sa mga [[Hapones]] sa pagtatapos ng pananakop sa [[Korea]], kung saan binabalewala ang tulong ng mga [[Sobyet]] at [[Amerikano]] at sa muling pagtatayo ng bansa pagkatapos ng Digmaang Koreano. Sa kabuuan ng kanyang buhay ay pinagkalooban siya ng mga titulo tulad ng "Araw", "Dakilang Tagapangulo", "Makalangit na Pinuno" at marami pang iba, pati na rin ang mga parangal tulad ng "Dalawahang Bayaning Gintong Medalya". Ang mga titulo at parangal na ito ay kadalasang ibinibigay niya sa kanyang sarili at ang pagsasagawa na ito ay inulit ng kanyang anak. Ang [[Koreanong Sentral na Ahensiyang Pambalita]] ay patuloy na nag-uulat sa mga titulo na ipinagkaloob kay Kim Il-sung ng mga pinuno sa iba't-ibang bansa kabilang sina [[Mao Zedong]] ng [[Tsina]], [[Fidel Castro]] ng [[Cuba]], at [[Jimmy Carter]] ng [[Estados Unidos]].
<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |first=Bruce |last=Cumings |title=Korea's Place in the Sun: A Modern History |url=https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc |url-access=registration |publisher=W W Norton & Co |location=United States |year=1997 |page=[https://archive.org/details/koreasplaceinsun00bruc/page/160 160] |isbn=0-393-04011-9 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |title=Humankind Awards Many Titles to Kim Il Sung |publisher=Korean Central News Agency |date=April 3, 2012 |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201134244/http://www.kcna.co.jp/item/2012/201204/news03/20120403-27ee.html |archive-date=February 1, 2014 }}</ref><ref>{{harvnb|Suh|1988|p=320}}</ref>
[[File:Image of Kim Il-sung.jpg|thumb|Larawan ni Kim sa isang [[Pistang Arirang]]]]
Lahat ng mga pangunahing publikasyon kagaya ng mga [[pahayagan]] at [[aklat-aralin]] ay dapat mayroong kasamang "mga salita ng tagubilin" mula kay Kim Il-sung. Bukod pa rito, ang kanyang pangalan ay dapat na nakasulat bilang isang salita sa isang linya, hindi ito maaaring hatiin sa dalawang bahagi kung may pagkakasira sa pahina o ang linya ng text ay maubusan ng silid (halimbawa: Kim Il-sung, hindi Kim Il -...sung).<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |title=The Bewildering Cult of Kim |publisher=New Focus International |date=May 27, 2013 |access-date=May 27, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074839/http://newfocusintl.com/bewildering-cult-of-kim/?fb_source=pubv1 |archive-date=April 7, 2014 |df=mdy-all }}</ref>
[[File:Sinpyong Lake, North Korea (2921982738).jpg|thumb|Isang Hilagang Koreanong [[propaganda|propagandang]] poster na inilalarawan si Kim Il-sung (kaliwa) at ng kanyang anak na si [[Kim Jong-il]] (kanan) sa [[Bundok Paektu]]]]
Ang mga batang Hilagang Koreano ay tinuruan sa paaralan na sila ay pinakain, binihisan at inaalagaan sa lahat ng aspeto ng "biyaya ng Tagapangulo". Ang mga malalaking [[mababang paaralan]] sa bansa ay may nakalaan na silid para sa mga panayam na partikular na tumatalakay kay Kim Il-sung (kilala bilang Surian ng Pananaliksik ni Kim Il-sung). Ang mga silid na ito ay inaalagaang mabuti, gawa sa mga materyales na matataas ang kalidad, at may modelo ng kanyang lugar ng kapanganakan. Ang laki ng mga larawan niya na sa mga pampublikong gusali ay inaayos upang maging kasukat sa laki ng gusaling pinagbibidahan ng mga ito. Ang kanyang lugar ng kapanganakan ay naging isang lugar ng [[pamamakay]]. Sumulat si [[Kang Chol-hwan]], isang tumakas mula sa Hilagang Korea, tungkol sa kanyang pagkabata roon: "Sa aking mga pambatang mata at sa lahat ng aking mga kaibigan, sina Kim Il-sung at Kim Jong-il ay mga walang kapintasang nilalang, hindi dinungisan ng anumang baseng gawain ng tao. Kumbinsido ako noon, tulad naming lahat, na ni isa sa kanila ay hindi umihi o dumumi. Sino ang makakaisip ng ganoong mga bagay sa mga [[diyos]]?"<ref>{{cite web|url=http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |title=Kim Il-sung (1912~1994) |publisher=KBS World Radio |access-date=March 15, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319020430/http://world.kbs.co.kr/english/event/nkorea_nuclear/general_04a.htm |archive-date=March 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Demick|2009|pp=120–123}}</ref><ref>{{cite web|url=http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |title=Nothing to Envy Excerpt |first=Barbara |last=Demick |publisher=Nothingtoenvy.com |access-date=January 8, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105210450/http://nothingtoenvy.com/nothing-to-envy-excerpt/ |archive-date=November 5, 2012 }}</ref><ref>Chol-hwan Kang and Pierre Rigoulot (2005). ''The Aquariums of Pyongyang: Ten Years in the North Korean Gulag'', Basic Books, p. 3. {{ISBN|0-465-01104-7}}.</ref>
[[File:Visitors Paying Their Respects To Kim Il-Sung.jpg|thumb|200px|Orihinal na rebulto ni Kim Il-sung sa [[Burol ng Mansu]] (1972-2012)]]
Sa kanyang talambuhay na [[Kasama sa Siglo]], sinabi ni Kim Il-sung ang isang anekdota na kinasasangkutan ng kanyang ama at lolo na nagbibigay ng katwiran para sa uri na pagtatanghal ng mga pinuno ng Hilagang Korea. Sinasabi ng talambuhay na bilang isang batang mag-aaral, ang ama ni Kim Il-sung ay madalas na ipinapadala ng [[alak]] para sa isa niyang guro na madalas uminom, hanggang sa isang araw ay nakita ng kanyang ama ang kanyang lasing na guro na nahulog sa isang kanal na una ang kanyang ulo. Ito ay humantong sa isang paghaharap kung saan pinahiya ng batang mag-aaral ang nahihiyang guro hanggang sa tuluyang isinuko ng guro ang pag-iinom ng ulak. Iginuhit ng lolo ni Kim Il-sung ang moral ng kuwentong ito: "Kung ang mga mag-aaral ay sumilip sa pansariling buhay ng kanilang guro nang madalas, mawawala ang kanilang paghanga sa kanya; dapat bigyan ng guro ang kanyang mga mag-aaral ng matatag na paniniwala na ang kanilang guro ay hindi kumakain o umiihi; saka lamang niyang maipapanatili ang kanyang awtoridad sa paaralan; kaya dapat gumawa ang isang guro ng screen at tumira sa likod nito."<ref>{{cite book|author=Kim Il-sung|date=1992|title=With the Century|volume=1|at=Chapter 3.2.|url=http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm|access-date=2014-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140828045348/http://ndfsk.dyndns.org/kuguk8/rem/rem-1.htm |archive-date=2014-08-28 }}. Note that the version of ''With the Century'' available at the official North Korean government web site (https://web.archive.org/web/20051231095503/http://www.korea-dpr.com/articles-ng/biography-kimilsung.htm) includes the anecdote and the grandfather's moral, but omits the detail about the necessity of screening eating/urinating from pupils.</ref></blockquote>
[[File:Kimilsungia1.JPG|thumb|200px|Litrato ng isang [[Kimilsungia]]]]
Ang [[mananalambuhay]] na si Dae-Sook Suh ay nagsabi: "Ang laki ng paglalangis ay madalas na humahanggan sa [[panatisismo]]. Ang kanyang larawan ay ipinapakita muna bago ang pambansang [[watawat]] at pambansang [[sagisag]]; ang [[Awit ni Heneral Kim Il-sung]] ay tinutugtog bago ang [[Aegukka|pambansang awit]]; ang pinakamahusay na [[surian]] ng mas mataas na pag-aaral ay ipinangalan sa kanya; ang pinakamataas na paaralan ng partido ay ipinangalan din sa kanya; at may mga [[kanta]], [[tula]], [[sanaysay]], [[kwento]], at kahit [[bulaklak]] na ipinangalan sa kanya."<ref>{{harvnb|Suh|1988|p=316}}</ref>
[[File:North Korea (5015886634).jpg|thumb|200px|Isang [[kalendaryong Juche]] para sa Juche 99]]
Ang [[Araw ng Araw]] ay isang taunang pampublikong [[holiday]] sa Hilagang Korea na ipinagdidiriwang sa Abril 15, ang anibersaryo ng kapanganakan ni Kim. Ito ang pinakamahalagang pambansang holiday sa bansa, at itinuturing na katumbas ng [[Pasko]] sa Hilagang Korea. Ang kaarawan ni Kim, na naging opisyal na holiday mula noong 1968, ay pinangalan muli na ""Araw ng Araw" noong Hulyo 8, 1997, tatlong taon pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ginugunita ang holiday ng mga Hilagang Koreano sa pamamagitan ng pagbisita sa mga lokasyon na may kaugnayan sa buhay ng pinuno, tulad ng libu-libong mga estatwa na nakakalat sa buong bansa, o sa Mangyongdae, ang lugar ng kanyang kapanganakan sa Pyongyang, ang kabisera ng bansa. Ang mga pinakamahalagang pagdiriwang ay nagaganap sa kabisera, kabilang ang mga pagbisita sa [[Palasyong Kumsusan ng Araw]], kung saan nakahimlay ang katawan ni Kim, at ang [[Maringal na Bantayog sa Burol ng Mansu]], na nagtatampok ng napakataas na rebulto ng pinuno.<ref>{{Cite book| chapter = Birthday of Kim Il-sung| publisher = Omnigraphics| via = TheFreeDictionary.com| title = Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary| edition = Fourth| date = 2010| access-date = 3 May 2015| chapter-url = http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Birthday+of+Kim+Il-Sung}}</ref><ref>{{Cite web| title = Korean defectors recall 'Day of the Sun'| author = Calum MacLeod| others = Contributing: Jueyoung Song, Duck Hwa Hong| work = USA Today| date = 26 April 2013| access-date = 6 April 2015| url = https://www.usatoday.com/story/news/world/2013/04/15/north-korea-defectors/2085161/}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|access-date=3 May 2015|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220|via= Google Books}}</ref>
Ang [[Kimilsungia]] ay isang [[orkidyas]] na ipinangalan kay Kim Il-sung ng unang pangulo ng [[Indonesia]] na si [[Sukarno]]. Ipinangalan ito sa kanya noong 1965 sa isa niyang pagbisita sa [[Mga Botanikal na Hardin ng Bogor]] sa [[Bogor]], [[Indonesia]]. Ayon sa isang talumpati ni Kim Jong-il noong 2005, nais ni Sukarno at ng direktor ng hardin na pangalanan ang bulaklak kay Kim Il-sung. Tumanggi si Kim, ngunit iginiit ni Sukarno, "Hindi. Nagbigay ka ng mga napakalaking serbisyo sa sangkatauhan, kaya karapat-dapat ka ng mataas na karangalan." Sa loob ng bansa, ang Kimilsungia at [[Kimjongilia]] ay ginagamit sa pag-idolo sa pamumuno ng [[dinastiyang Kim]].<ref>{{cite news|url=https://news.yahoo.com/no-bombs-just-blooms-north-korean-flower-show-092149306.html |title=No bombs, just blooms at North Korean flower show |author=Sebastien Berger |newspaper=[[Yahoo! News]] |date=April 13, 2018 |access-date=July 23, 2020 }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |title=Flowers and North Korea |author=David R Arnott |publisher=NBC News |date=April 6, 2011 |access-date=July 25, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130526083536/http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/04/06/6417291-flowers-and-north-korea?lite |archive-date=May 26, 2013 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Angélil |first1=Marc |last2=Hehl |first2=Rainer |title=Collectivize: Essays on the Political Economy of Territory, Vol. 2 |year=2013 |publisher=Ruby Press |location=Berlin |isbn=978-3-944074-03-0 |page=99}}</ref>
Nang mamatay si Kim Il-sung noong 1994, idineklara ni Kim Jong-il ang isang pambansang panahon ng pagluluksa sa loob ng tatlong taon. Ang mga napatunayang lumabag sa mga tuntunin sa pagluluksa (tulad ng pag-inom) ay pinarusahan. Pagkatapos ng kanyang kamatayan siya ay nirebisa ang [[saligang batas]]. Ang posisyon ng pangulo ay ibinuwag at idineklara si Kim bilang ang "Walang Hangganang Pangulo". Ang pambungad ng Saligang Batas ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea na sinusugan noong Setyembre 5, 1998 ay nagbabasa: “Sa ilalim ng pamumuno ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea, ang Demokratikong Republikang Bayan ng Korea at ang mga Koreano ay bibigyan ng mataas na pagpapahalaga ang dakilang pinuno na si Kasamang Kim Il-sung bilang ang walang hanggang Pangulo ng Republika…” Nang namatay si Kim Il-sung, lubos na pinalawak ni Kim Jong-il ang kulto ng pagkatao sa bansa.<ref>{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |title=Kim Jong Il publicly mourned by thousandsg |publisher=CBS News |date=December 21, 2011 |access-date=August 31, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019141409/http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57346034/kim-jong-il-publicly-mourned-by-thousands/ |archive-date=October 19, 2013 }}</ref><ref>{{harvnb|Martin|2006|p=508}}</ref><ref>[[s:Constitution of North Korea (1972, rev. 1998)|Constitution of North Korea (1972)]] Wikisource</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |title=Kim Jong-Il: Leader of North Korea who deepened the cult of personality in his country following the death of his father |author=David McNeill |newspaper=The Independent |date=December 20, 2011 |access-date=February 14, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214172856/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kim-jongil-leader-of-north-korea-who-deepened-the-cult-of-personality-in-his-country-following-the-death-of-his-father-6279399.html |archive-date=December 14, 2013 }}</ref>
Noong ikatlong anibersaryo ni Kim Il-sung noong 1997 ay ipinakilala rin ang [[kalendaryong Juche]], isang kalendaryo kung saan nagsisimula sa taon ng pagkasilang si Kim Il-sung noong 1912 (Juche 1). Ang kalendaryo ay sinimulang ipatupad noong Setyembre 9, 1997, ang [[Araw ng Pagkatatag ng Republika]]. Sa petsang iyon, ang mga [[pahayagan]], mga ahensya ng [[balita]], mga istasyon ng [[radyo]], [[pampublikong sasakyan]], at mga [[sertipiko]] ng kapanganakan ay nagsimulang gumamit ng kalendaryong Juche. Ginagamit lang ang [[kalendaryong Griyego]] para sa mga taon bago ang 1912. Ang taong 2021 ay tumutugma sa Juche 110 (walang taon 0).<ref>{{cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |title=North Korea celebrates 'Juche 101' |author=Ben Piven |publisher=Al Jazeera |date=April 10, 2012 |access-date=August 22, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523235040/http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/04/2012410111258757121.html |archive-date=May 23, 2013 }}</ref><ref>{{cite book|first=Hy-Sang |last=Lee |title=North Korea: A Strange Socialist Fortress |url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |access-date=August 22, 2013 |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2001 |page=220 |isbn=9780275969172 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111115031/http://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220 |archive-date=January 11, 2014 }}</ref><ref>{{cite book|author=Andrew Logie|title=The Answers: North Korea: How do you solve a problem like North Korea?|url=https://books.google.com/books?id=6e2IAAAAQBAJ&pg=PA57|date=17 September 2012|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-4398-90-9|pages=57}}</ref><ref>{{cite book|author=Hy-Sang Lee|title=North Korea: A Strange Socialist Fortress|url=https://books.google.com/books?id=6Rx8Q_cxqvkC&pg=PA220|year=2001|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96917-2|page=220}}</ref><ref>{{Cite web | title = Juche era available in Korea | agency = KCNA | date = 10 September 1997 | access-date = 15 August 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150603005609/http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | url = http://www.kcna.co.jp/item/1997/9709/news9/10.htm | archive-date= 3 June 2015 }}</ref>
Mayroong higit 500 na mga estatwa ni Kim sa Hilagang Korea, katulad ng mga estatwa at monumento na inilagay ng mga pinuno ng Silangang Bloc bilang parangal sa kanilang mga sarili. Ang mga pinakatanyag ay nasa [[Pamantasang Kim Il-sung]], Istadyum ni Kim Il-sung, Burol ng Mansudae, Tulay ni Kim Il-sung, at ang Walang Kamatayang Rebulto ni Kim Il-sung. Ang ilang mga estatwa ay inulat na nawasak ng mga bomba at graffiti ng mga dissidenteng Hilagang Koreano. Ang mga monumentong ''Yong Saeng'' ("walang hangganang buhay") ay itinayo sa buong bansa, bawat isa ay inialay sa yumaong "Walang Hangganang Pinuno".<ref>{{cite book|last=Portal|first=Jane|title=Art under control in North Korea|url=https://archive.org/details/artundercontroli0000port|publisher=Reaktion Books|year=2005|page=[https://archive.org/details/artundercontroli0000port/page/82 82]|isbn=978-1-86189-236-2}}</ref><ref>{{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |work=The Chosun Ilbo |title=N.Korean Dynasty's Authority Challenged |date=13 February 2012 |access-date=9 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929195034/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2012/02/13/2012021301372.html |archive-date=29 September 2012 }}</ref><ref name="Controversy Stirs over Kim Monument at PUST (NK Daily)">{{cite web|url=http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222|title=Controversy Stirs Over Kim Monument at PUST|work=Daily NK|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412062252/http://www.dailynk.com/english/read.php?cataId=nk01500&num=6222 |archive-date=12 April 2010|access-date=24 April 2010}}</ref>
==Pansariling Buhay==
[[File:Fahey DSCF3023 (6074798813).jpg|thumb|Litrato ni Kim Il-sung kasama si [[Kim Jong-suk]] at nang kanilang dalawang anak na si [[Kim Jong-il]] at [[Kim Kyong-hui]]]]
Dalawang beses nag-asawa si Kim Il-sung. Ang kanyang unang asawa, si [[Kim Jong-suk]] (1917–1949), ay nagkaroon ng tatlong anak sa kanya, dalawang anak na lalaki at isang anak na babae. Si [[Kim Jong-il]] (1941-2011), ang kanyang panganay na anak, ang naging kahalili niya sa Hilagang Korea, samakatuwid ginawa siyang ikalawang kataas-taasang pinuno ng bansa. Si [[Kim Man-il]] (1944-1947), ang kanyang ikalawang anak ay sinasabing namatay sa palanguyan sa kanyang tinitirhang mansyon noong 1940s dahil sa aksidente sa paglangoy (ngunit sinasabi rin na namatay siya dahil nahulog siya sa isang [[balon]]). Si [[Kim Kyong-hui]] (1946-kasalukuyan) ang kasalukuyang Kalihim para sa Organisasyon ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea. Ang kanyang asawa na si [[Jang Song-thaek]] ay pinatay noong Disyembre 2013 sa Pyongyang matapos kasuhan ng pagtataksil at korapsyon. Namatay si Kim Jong-suk noong 1949 habang nanganganak ng isang batang babae na patay nang lumabas.<ref>None of the sources appear to be entirely authoritative, and many show a bias towards or opposed to the Kim regime. {{Cite web|title=Kim Family |date=25 September 2009 |publisher=North Korea Leadership Watch |url=https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717111813/https://nkleadershipwatch.wordpress.com/kim-family/ |archivedate=17 July 2015 |url-status=live}} gives a date of July 1947. Sources such as {{Cite book|author=Behnke, Alison |year=2008 |title=Kim Jong Il's North Korea |edition=first |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Twenty-First Century Books |page=45 |isbn=978-0-8225-7282-4 |url=https://books.google.com/books?id=1FaXAgAAQBAJ}} give a generic 1947. While sources like {{Cite book|year=2002|title=North Korea: General Secretary Kim Jong-il Handbook |location=Washington, D.C. |publisher=International Business Publications|page=38 |isbn=978-0-7397-6344-5 |url=https://books.google.com/books?id=baRrfmjDnbYC}} give a generic 1948.</ref><ref>{{Cite news|author=Chung Byoung-sun|date=22 August 2002|title=Sergeyevna Remembers Kim Jong Il|newspaper=Chosunilbo|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20021124073259/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200208/200208220040.html|archivedate=24 November 2002|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25359939|title=North Korean leader's uncle 'executed over corruption'|date=12 December 2013|publisher=BBC|access-date=12 December 2013}}</ref>
Nag-asawa ulit si Kim noong 1952 kay [[Kim Song-ae]] (1924–2014). Nagkaroon sila ng tatlong anak, isang anak na babae at dalawang anak na lalaki. Ang kanyang unang anak ay si [[Kim Kyong-jin]] (1951-kasalukuyan), na nagpakasal kay [[Kim Kwang-sop]], ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Austria]] hanggang sa kanyang pagretiro. Ang kanyang ikatlong anak na si [[Kim Pyong-il]] (1954-kasalukuyan) ang naging embahador ng Hilagang Korea sa [[Unggarya]], [[Bulgarya]], [[Pinlandiya]], [[Polonya]], at sa [[Republikang Tseko]]. Ang kanyang ikatlong anak ay si [[Kim Yong-il]] (1955-2000) na isang [[inhinyero]] na nagtrabaho sa mga programang [[nukleyar]] ng Hilagang Korea at sa gitna at silangang [[Europa]]. Namatay siya dahil sa [[sirosis]] sa [[atay]] noong 2000. <ref>https://www.nknews.org/2019/12/kim-kwang-sop-north-korean-ambassador-to-austria-since-1993-wraps-up-posting/</ref><ref>http://www.nkleadershipwatch.org/leadership-biographies/kim-yong-il-kim-yong-il/</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|title=Kim Pyong Il, long-time North Korean ambassador in Europe, returns home | NK News|date=8 November 2019|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=1 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501192209/https://www.nknews.org/2019/11/kim-pyong-il-long-time-north-korean-ambassador-in-europe-returns-home/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|title=North Korea appoints new ambassador to Czech Republic | NK News|date=30 January 2020|website=NK News - North Korea News|access-date=23 April 2020|archive-date=26 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426202055/https://www.nknews.org/2020/01/north-korea-appoints-new-ambassador-to-czech-republic/|url-status=live}}</ref>
==Mga Titulo==
Maraming hinawakan si Kim na titulo at posisyon sa kanyang buhay. Sa kabila ng kanyang pagkamatay noong 1994, siya ay kasalukuyang Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea at Walang Hangganang Pangulo ng Republika. Kapag binabanggit siya sa Hilagang Koreanong [[midya]] at mga [[pahayagan]] ay karaniwan siyang tinutukoy bilang "Dakilang Pinunong Kasamang Kim Il-sung" o "Pinuno". Kapag ang kanyang pangalan ay sinusulat, ito ay palaging binibigyang-diin ng isang espesyal na [[ponte|ponteng]] bold o malaki. Halimbawa ay: "Dakilang Pinunong Kasamang '''Kim Il-sung''' ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea" or "Dakilang Pinunong Kasamang <big>Kim Il-sung</big> ay ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Layunin ng Juche, ang Tagapagtatag ng Sosyalistang Korea".<ref>{{Cite web|title=위대한 수령 김일성동지는 주체의 사회주의위업의 개척자, 사회주의조선의 시조이시다|url=http://www.uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820|url-status=dead|access-date=2021-12-04|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702034457/http://uriminzokkiri.com/index.php?ptype=cgisas&mtype=view&no=1194820}}</ref>
===Mga Kasalukuyang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
![[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
! Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |공화국의 영원한 주석
| align="center" |''Gonghwagug-ŭi Yŏngwŏnhan Ch'usǒk''
| align="center" | Walang Hangganang Pangulo ng Republika
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 대원수
| align="center" |''Chosŏn-Minjujuŭi-Inmin-Gonghwaguk Taewŏnsu''
| align="center" | Pinakamataas na Mariskal ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
|}
===Mga Nakaraang Hawak na Titulo at Posisyon===
{| class="wikitable"
![[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
!Panunungkulan
|-
! colspan="3" |Partido
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |24 Hunyo 1949 - 12 Oktubre 1966
|-
| align="center" |조선로동당 중앙위원회 총비서
| align="center" |Pangkalahatang Kalihim ng Sentral Komite ng Partido ng Mga Manggagawa ng Korea
| align="center" |12 Oktubre 1966 - 8 Hulyo 1994
|-
! colspan="3" |Estado
|-
| align="center" |내각 총리
| align="center" |Premiyer ng Gabinete ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |9 Setyembre 1948 – 28 Disyembre 1972
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국의 주석
| align="center" |Pangulo ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 8 Hulyo 1994
|-
| align="center" |조선민주주의인민공화국 국방위원회 위원장
| align="center" |Tagapangulo ng Komisyon ng Tanggulang Pambansa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea
| align="center" |28 Disyembre 1972 – 9 Abril 1993
|-
! colspan="3" |Hukbo
|-
| align="center" |조선인민군 최고사령관
| align="center" |Kataas-taasang Kumander ng Koreanong Hukbong Bayan
| align="center" |4 Hulyo 1950 - 24 Disyembre 1991
|}
===Mga Pinalaganap na Titulo===
{| class="wikitable"
!width=300| [[Chosŏn'gŭl]] ([[Hanja]])
!width=300| [[Romanisasyon|Romanisasyong]] [[McCune–Reischauer]]
!width=300| Pagsasalin sa [[wikang Filipino|Filipino]]
|-
| align="center" |수령님
| align="center" |''Suryŏngnim''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |경애하는 수령님
| align="center" |''Kyŏngaehanŭn Suryŏngnim''
| align="center" |Iginagalang na Pinuno
|-
| align="center" |어버이 수령님
| align="center" |''Ŏbŏi Suryŏngnim''
| align="center" |Makaamang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령님
| align="center" |''Widaehan Suryŏngnim''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |위대한 수령
| align="center" |''Widaehan Suryŏng''
| align="center" |Dakilang Pinuno
|-
| align="center" |수령
| align="center" |''Suryŏng''
| align="center" |Pinuno
|-
| align="center" |민족의 태양
| align="center" |''Minjog-ŭi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Bansa
|-
| align="center" |주석님
| align="center" |''Ch'usŏngnim''
| align="center" |Pangulo
|-
| align="center" |20세기의 태양
| align="center" |''Isipsegi-ǔi T'aeyang''
| align="center" |Araw ng Ika-20 Siglo
|-
| align="center" |주체조선의 영원한 수령
| align="center" |''Chuch'e-Ch'osŏn-ŭi Yŏngwŏnhan Suryŏng''
| align="center" |Walang Hangganang Pinuno ng Juche Korea
|}
==Bibliograpiya==
[[File:North Korea (5015250703).jpg|thumb|225px|right|Mga kasulatan nina Kim Il-sung at Kim Jong-il sa isang lokal na librerya sa Hilagang Korea.]]
Ayon sa mga sangguniang pampamahalaan, umaabot ang mga gawa ni Kim Il-sung sa humigit-kumulang 10,800 talumpati, ulat, aklat, tratado at iba pang uri ng sulat. Mula 1980, halos 60 sa kanila ang itinuring na partikular at mahalaga ng mga dayuhang tagamasid. Nililimbag ang mga akda ni Kim sa kay daming koleksyon. Kabilang dito ang 100-tomong ''Kumpletong mga Gawa ni Kim Il-sung'', 50-tomong ''Kinolektang mga Gawa'', at 15-tomong ''Piniling mga Gawa''; ang pinakaunang gawa sa ''Pinalaking Edisyon ng Kumpletong Koleksyon'' ay mula Oktubre 1926. Sa Hilagang Korea, nilalathala ang mga ito ng Palimbagan ng Partido Manggagawa ng Korea, ngunit ang mga prenteng organisasyon sa Hapon ay naglilimbag din ng mga edisyong di-opisyal sa wikang Koreano. Sinasabi ng pang-estadong propaganda na naglathala ang mga palimbagan sa 110 bansa ng mga gawa ni Kim Il-sung, at nagsalin ng mga ito sa 60 wika. Nang pumanaw si Kim, lumawak ang mga koleksyon ng kanyang mga gawa sa mga di-praktikal na laki na umabot ito sa punto na kahit ang ''Piniling mga Gawa'' ay naging "napakahaba at magastos para magamit sa pangkatang pag-aaral, ang tanging uring nadama ng rehimen na ligtas sa paghikayat" at ang ''Kinolektang mga Gawa'' "na hindi angkop sa anumang layuning pampropaganda maliban sa akayin ang mga manghang mag-aaral sa nakaraan". Sa paglaganap ng kuryente at oras sa paglibang, ang mga napakalaking koleksyong ito ay nawalan ng katanyagan.
Lahat ng gawa bago bumalik si Kim sa Korea noong Setyembre 1945 ay itinuturing na di-makasaysayan. Walang maaasahang tala ng mga ito mula sa kanilang sinasabing panahon at nagsimula lamang silang lumitaw noong dekada 1970. Makikita sa nilalaman ng mga ito na isinulat sila upang suportahan ang pampolitikang pananaw sa Hilagang Korea, at ang istilo nila'y kay Kim sa kanyang mga sumunod na taon. Isang halimbawa nito ay ang ''Sa Pag-oorganisa at Pagtaguyod ng Sandatahang Pakikibaka Laban sa Imperyalismong Hapones'' mula petsang Disyembre 1931 na tumatalakay sa mga di-kilalang welga ng uring manggagawa sa Korea na malayo sa kinaroroonan ni Kim sa Manchuria at malamang na hindi alam ng isang bata at walang pinag-aralang gerilya dahil sa sensura ng Hapon. Isa pang instansya nito ay ang ''Proklamasyon'' ng petsang 1 Hunyo 1937, na nagsasaad na sapilitang binabalangkas ng Hapon ang mga Koreano upang salakayin ang Tsina at sumali sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, samantalang hindi ito naganap hanggang Hulyo 1937 at Disyembre 1941 ayon sa pagkakabanggit. Gayunpaman, may pagkakahawig ang mga ito sa istilo ng kanyang pagkakasulat. Totoo rin ito sa kanyang mga huling gawa, kung saan may iilang tila'y pantasmang isinulat para sa kanya. Iniuugnay ni Suh Dae-sook ang kakulangan ng pantasmang manunulat sa makikilalang istilo ng pagsulat na patuloy na lumago at sa reyalidad na ang iilan sa kanyang mga tauhan ay tumagal sa politika nang hindi naipasailalim sa pagpupurga. Paminsan-minsan ay nagbibigay si Kim ng mga tala sa mga paksang teknikal, ngunit parehong nanggagaling sa kanya ang mga teksto at patakaran. Marami sa kanyang sumunod na akda ay dumaan sa edisyon sa mga kasunod na publikasyon upang tumugma sa sitwasyong pampulitika, kadalasa'y sa pamamagitan ng pag-aalis ng mga banggit sa papel ng Unyong Sobyetiko at Tsina sa maagang politika ng Hilagang Korea at pagtanggal ng mga pangalan ng mga pinurgang opisyal.
==Gantimpala at Dekorasyon==
Ayon sa estado ng Hilagang Korea, iginawad ng bansa kay Kim ang "titulo ng Bayani ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea nang tatlong beses, ang titulo ng Bayani ng Paggawa ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea, 26 na orden at 3 na medalya". Bilang karagdagan, ipinagkaloob sa kanya ng mga bansa at dayuhang organisasyon ang 74 na orden at 152 na medalya.
===Pambansang Karangalan===
{| class="wikitable" style="text-align:left;"
|-
! colspan=2 width="450px" | Gantimpalang Natanggap mula sa {{flagicon|North Korea}} [[Hilagang Korea]]
|-
| [[File:DPRK Hero of Labour ribbon.gif|80px|border]]
| Bayani ng Paggawa (iginawad noong 7 Setyembre 1958)
|-
| [[File:DPRK Medal for Agricultural Merits.png|80px|border]]
| Medalya ng mga Meritong Agrikultural
|-
| [[File:DPRK Medal of Military Service Honor.png|80px|border]]
| Medalya ng Dangal ng Lingkod Militar
|-
| [[File:DPRK ribbon bar - Hero of the Republic V2.svg|80px|border]]
| Bayani ng Republika (tatlong beses)
|-
| [[File:FreedomAndIndependence1Ribbon.jpg|80px|border]]
| Orden ng Kalayaan at Kasarinlan (Ika-1 Uri, iginawad ng dalawang beses)
|-
| [[File:PRK Order of the National Flag - 1st Class BAR.png|80px]]
| Orden ng Pambansang Watawat (Ika-1 Uri na may kadenang panleeg, iginawad ng anim na beses)
|-
| [[File:DPRK 20th Anniversary Order.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden ng Pagtatatag ng Demokratikong Republikang Bayan ng Korea (iginawad ng dalawang beses)
|-
|[[File:DPRK Commemorative Order 60th Year Anniversary Of the Fatherland Liberation War Victory.png|80px|border]]
| Pangunitang Orden "Ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay sa Digmaang Mapagpalaya ng Amang Bayan" (postumong iginawad)
|}
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Talababa==
* {{Cite book |last=Stokesbury |first=James L. |url=https://openlibrary.org/books/OL2216174M/A_short_history_of_the_Korean_War |title=A short history of the Korean War |date=1990 |publisher=Quill |isbn=978-0-688-09513-0 |location=New York|language=en}}
*{{Cite book |last=Barnouin |first=Barbara |title=Zhou Enlai: a political life |last2=Yu |first2=Chang geng |date=2006 |publisher=Chinese University Press |isbn=978-962-996-280-7 |location=Hong Kong}}
4hac7370r666umpxl4txnoqhv5dgduq
Unibersidad ng Antioquia
0
285423
2221710
1976330
2026-08-26T01:26:18Z
Aubreyjanev
159817
Nagdagdag ng impormasyon na may sanggunian
2221710
wikitext
text/x-wiki
[[Talaksan:Centenario_UdeA-San_Ignacio.jpg|alt=San Ignacio Building|thumb|Gusaling San Ignacio]]
Ang '''Unibersidad ng Antioquia''' ([[Wikang Español|Español]]: ''Universidad de Antioquia'', [[Wikang Ingles|Ingles]]: ''University of Antioquia''), na tinatawag din na '''UdeA''' , ay isang pampublikong [[unibersidad]] sa [[pananaliksik]] na matatagpuan sa lungsod ng [[Medellín]], sa departamento ng [[Antioquia]], [[Colombia]], na may mga rehiyonal na kampus sa [[Amalfi, Antioquia|Amalfi]], [[Andes, Antioquia|Andes]], [[Caucasia, Antioquia|Caucasia]], [[Carmen de Viboral]], [[Envigado]], [[Puerto Berrío]], [[Santa Fe de Antioquia]], [[Segovia, Antioquia|Segovia]], [[Sonsón]], [[Turbo, Kolombiya|Turbo]] at [[Yarumal]] . <ref name="RegionalCampuses">{{Cite web|title=Universidad de Antioquia - Sedes|url=http://www.udea.edu.co/portal/page/portal/portal/L.sedes|language=Kastila|accessdate=Disyembre 19, 2011|archive-date=Hunyo 8, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120608115627/http://www.udea.edu.co/portal/page/portal/portal/L.sedes|url-status=dead}}</ref> Ito ang pinakamatandang pamantasang departamental sa Colombia, na itinatag noong 1803 ng isang ''Royal Decre''e na iginawad ni Haring [[Carlos IV ng Espanya|Carlos IV ng España sa]] ilalim ng pangalang ''Colegio de Franciscanos''. <ref name="HistoricalOutline">{{Cite web|title=Universidad de Antioquia - Historia|url=http://www.udea.edu.co/portal/page/portal/portal/a.InformacionInstitucional/a.QuienesSomos/D.Historia|language=Kastila|accessdate=Disyembre 19, 2011|archive-date=Hunyo 5, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120605145128/http://www.udea.edu.co/portal/page/portal/portal/a.InformacionInstitucional/a.QuienesSomos/D.Historia|url-status=dead}}</ref> <ref name="LibraryLuisArango">{{Cite web|title=Universidad de Antioquia, dos siglos de historia|url=http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/noviembre2003/curioso.htm|language=Kastila|accessdate=Disyembre 19, 2011|archive-date=Nobiyembre 5, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111105062611/http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/noviembre2003/curioso.htm|url-status=dead}}</ref> Ito ay itinuturing na isa sa pinakamahusay na mga unibersidad ng Colombia. Bilang isa sa pinakamalaking institusyon ng mataas na edukasyon sa bansa, mayroon itong kabuuang 13 kampus na matatagpuan sa iba't ibang bahagi ng rehiyon<ref>{{Cite web |date=2025-04-04 |title=University of Antioquia |url=https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/university-antioquia |access-date=2026-08-26 |website=Times Higher Education (THE) |language=en}}</ref>.
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
{{coord|format=dms|display=title}}
{{Stub|Edukasyon}}
[[Kategorya:Mga pamantasan]]
7ftw4f4qw6eqqxoeq8hke2kgqdr9p0g
Reward
0
299785
2221757
2147389
2026-08-26T10:48:27Z
InternetArchiveBot
113521
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2221757
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox song
| name = Reward
| version =
| cover =
| cover_size =
| alt =
| border =
| caption =
| type =
| artist = [[The Teardrop Explodes]]
| album = [[Kilimanjaro (album)|Kilimanjaro]]
| EP =
| language =
| English_title =
| A-side =
| B-side = Strange House in the Snow
| written =
| published =
| released = 1981
| recorded =
| studio =
| venue =
| genre = [[New wave]]
| length = {{Duration|m=2|s=53}}
| label = [[Mercury Records|Mercury]]
| writer = [[Alan Gill]], [[Julian Cope]]
| composer =
| lyricist =
| producer = [[Clive Langer]], [[Alan Winstanley]]
| chronology =
| prev_title = When I Dream
| prev_year = 1980
| prev_version =
| next_title = Treason (It's Just a Story)
| next_year = 1981
| next_version =
| tracks =
| misc =
}}
Ang "'''Reward'''" ay isang awit ng Ingles band na [[The Teardrop Explodes]]. Ito ay pinakawalan bilang isang solong sa unang bahagi ng 1981 at ito ay ang pinakamalaking hit ng banda, na sumisilip sa No. 6 sa UK at No. 11 sa Ireland.<ref>{{cite web|url=https://www.officialcharts.com/search/singles/reward/|title=The Teardrop Explodes - "Reward" Peak Position|publisher=[[Official Charts Company]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.irishcharts.ie/search/placement|title=The Irish Charts - All there is to know|access-date=2020-08-04|archive-date=2015-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20151107043329/http://www.irishcharts.ie/search/placement|url-status=dead}}</ref> Ang kanta ay hindi una kasama sa orihinal na 1980 UK at Europa na naglabas ng kanilang debut album na ''[[Kilimanjaro (album)|Kilimanjaro]]'', ngunit kasama sa paglabas ng 1980 US kasama ang track na "Suffocate" (pinapalitan ang dalawang mga track mula sa paglabas ng UK). Ang "Reward" ay idinagdag sa paglaon ng mga pag-press ng album mula 1981.
Ang paglikha ng kanta ay nagsimula kay [[Alan Gill]] na nagmungkahi ng isang bassline para kay [[Julian Cope]] at himig para kay [[David Balfe]]. Ang pambungad na liriko ni Julian Cope, "Bless my cotton socks, I’m in the news" ay sumasalamin sa kanyang paghinga sa tagumpay ng kanilang burgeoning habang ang paggamit ng [[trumpeta]] ay naiimpluwensyahan ng Love's ''[[Forever Changes]]''. Binubuo at kinontrol ng Cope ang paghahalo kaya ang paggawa at pagrekord ay nagawa nang higit pa sa isang beses upang makamit ang mabangis na tulin na nais niya.<ref>{{citation|url=https://www.theguardian.com/music/2015/mar/03/how-we-made-reward-the-teardrop-explodes-julian-cope|title=The Teardrop Explodes: how we made Reward|author=Dave Simpson|newspaper=The Guardian|date=3 March 2015}}</ref>
== Mga Sanggunian ==
{{Reflist}}
[[Kategorya:Mga awitin ng The Teardrop Explodes]]
[[Kategorya:Mga awit]]
rpzf2bargliymb48824p40quf7x6b01
Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigan ng Ancona
0
301938
2221700
2221611
2026-08-25T18:57:56Z
ListeriaBot
79921
Wikidata list updated [V2]
2221700
wikitext
text/x-wiki
Ang sumusunod ay talaan ng mga [[comune]] ng Lalawigan ng [[Lalawigan ng Ancona|Ancona]], [[Marche]], sa [[Italya]].
{{Wikidata list|sparql=
SELECT ?item
WHERE
{
?item wdt:P31 wd:Q747074 .
?item wdt:P131 wd:Q16114 .
}
|columns=P635:ISTAT,label/it:Comune,P2046:Lawak,P1082:Populasyon
|section=
|min_section=
|sort=P635
|links=text
|thumb=
|autolist=
|references=all
|summary=itemnumber
}}
{| class='wikitable sortable'
! ISTAT
! Comune
! Lawak
! Populasyon
|-
| 042001
| Agugliano
| 21.89 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 4799<ref name="ref_204c1ab4d1a0f46b14b968d13f576127fa86a9e41d1d0ba263037aad950e7ebb">http://demo.istat.it/pop2018/index3.html</ref>
|-
| 042002
| Ancona
| 124.84 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 98356<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042003
| Arcevia
| 128.33 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 4231<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042004
| Barbara
| 11.04 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 1271<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042005
| Belvedere Ostrense
| 29.45 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 2093<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042006
| Camerano
| 20 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 7084<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042007
| Camerata Picena
| 11.89 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 2486<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042008
| Castelbellino
| 6.05 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 4919<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042010
| Castelfidardo
| 33.39 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 18419<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042011
| Castelleone di Suasa
| 15.92 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 1542<ref name="ref_bec4adcf2cd30585ec09316adfc23e7d8417379dd3598c38143d1f74b8522776">https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=it</ref>
|-
| 042012
| Castelplanio
| 15.32 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 3531<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042013
| Cerreto d'Esi
| 16.91 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 3374<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042014
| Chiaravalle
| 17.6 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 14289<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042015
| Corinaldo
| 49.28 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 4767<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042016
| Cupramontana
| 27.4 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 4364<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042017
| Fabriano
| 272.08 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 28918<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042018
| Falconara Marittima
| 25.82 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 25530<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042019
| Filottrano
| 71.2 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 8917<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042020
| Genga
| 73.16 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 1682<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042021
| Jesi
| 108.9 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 39137<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042022
| Loreto
| 17.9 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 12899<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042023
| Maiolati Spontini
| 21.49 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 5986<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042024
| Mergo
| 7.28 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 996<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042025
| Monsano
| 14.66 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 3289<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042026
| Montecarotto
| 24.39 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 1836<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042027
| Montemarciano
| 22.31 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 9762<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042029
| Monte Roberto
| 13.51 kilometro kuwadrado<br/>13.57 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 3027<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042030
| Monte San Vito
| 21.81 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 6704<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042031
| Morro d'Alba
| 19.46 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 1798<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042032
| Numana
| 10.94 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 3741<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042033
| Offagna
| 10.63 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 2047<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042034
| Osimo
| 106.74 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 34687<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042035
| Ostra
| 47.25 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 6282<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042036
| Ostra Vetere
| 30.02 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 3110<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042037
| Poggio San Marcello
| 13.36 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 672<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042038
| Polverigi
| 24.98 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 4582<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042040
| Rosora
| 9.41 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 1818<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042041
| San Marcello
| 25.78 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 1996<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042042
| San Paolo di Jesi
| 10.11 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 894<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042043
| Santa Maria Nuova
| 18.29 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 3942<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042044
| Sassoferrato
| 137.23 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 6841<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042045
| Senigallia
| 117.77 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 43863<ref name="ref_aa8afab87dbbab39c6dd94127b193dec575be4ca25f33708513d65a8dc0489b5">https://demo.istat.it/app/?i=P02&l=it</ref>
|-
| 042046
| Serra de' Conti
| 24.54 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 3559<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042047
| Serra San Quirico
| 49.33 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 2540<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042048
| Sirolo
| 16.68 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 4097<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042049
| Staffolo
| 27.5 kilometro kuwadrado<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref>
| 2087<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|-
| 042050
| Trecastelli
| 38.66 kilometro kuwadrado
| 7500<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref>
|}
----
∑ 47 items.
{{Wikidata list end}}
== Sanggunian ==
{{reflist}}
[[Kategorya:Mga lalawigan ng Italya|Ancona]]
noa9clp92jo4jdpep38k0y1xlo3ruqr
Seven Seas
0
308244
2221759
2121997
2026-08-26T11:39:47Z
InternetArchiveBot
113521
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2221759
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox song|name=Seven Seas|genre=[[Post-punk]], [[alternative rock]]|next_year=1985|next_title=[[Bring on the Dancing Horses]]|prev_year=1984|prev_title=[[Silver (awit)|Silver]]|producer=[[Echo & the Bunnymen|The Bunnymen]]|writer=[[Will Sergeant]], [[Ian McCulloch]], [[Les Pattinson]], [[Pete de Freitas]]|label=[[Korova]] <small>(UK)</small><br />[[Warner Music Group|WEA]] <small>(Worldwide)</small>|length=3:19|venue=|alt=|studio=|recorded=|released=6 July 1984|B-side="[[The Killing Moon]]" / "Stars Are Stars" / "Villiers Terrace"|A-side="Seven Seas" / "[[All You Need Is Love]]"|album=[[Ocean Rain]]|artist=[[Echo & the Bunnymen]]|type=single|misc={{External music video|{{YouTube|LbYxP11rbSM|”Seven Seas”}}}}}}Ang "'''Seven Seas'''" ay isang solong ni [[Echo & the Bunnymen]] na pinakawalan noong 6 Hulyo 1984. Ito ang pangatlong solong pinakawalan mula sa kanilang 1984 album na ''[[Ocean Rain]]''. Naabot nito ang bilang 16 sa [[UK Singles Chart]]<ref name="guinness2">{{Cite book|year=2006|editor-last=Roberts|editor-first=David|title=[[Guinness Book of British Hit Singles & Albums|British Hit Singles & Albums]]|edition=19th|publisher=[[HIT Entertainment]]|isbn=1-904994-10-5}}</ref> at numero 10 sa [[Irish Singles Chart]].<ref name="irma2">{{cite web|title=The Irish Charts – All there is to know|url=http://www.irishcharts.ie/search/placement|publisher=[[Irish Recorded Music Association|IRMA]]|year=2008|accessdate=29 April 2008|archive-date=7 Nobiyembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151107043329/http://www.irishcharts.ie/search/placement|url-status=dead}}</ref>
Sa isang paggunita sa muling pagsuri ng kanta, sinabi ng [[AllMusic]] journalist na si Dave Thompson: "Anuman ang surreal lyrics, ang kanilang nakaka-engganyong kahulugan ay lumilitaw nang kamangha-mangha sa kalagayan ng napakagandang piraso."
== Pangkalahatang-ideya ==
Ang solong ay pinakawalan bilang isang 7-pulgadang solong at isang 12-pulgadang solong. Ang [[Gilid-A at gilid-B|A-side]] ng 7-pulgadang solong ay ang pamagat ng track, "Seven Seas", at ang [[Gilid-A at gilid-B|B-side]] ay isang live na bersyon ng pabalat ng kanta ng [[The Beatles]] na "[[All You Need Is Love]]". Ang A-side ng 12-pulgadang solong binubuo ng pamagat ng track at "All You Need Is Love". Ang panig na B ay binubuo ng "[[The Killing Moon]]", "Stars Are Stars" at "Villiers Terrace".
Ang "All You Need Is Love", "The Killing Moon", "Stars Are Stars" at "Villiers Terrace" ay naitala nang live sa [[Liverpool Cathedral]] para sa [[Channel 4]] program na ''Play at Home''.<ref name="discogs2">{{cite web|title=Villiers Terrace.com – The Ultimate Echo and the Bunnymen Discography|url=http://www.villiersterrace.com/disc/1979-1988.htm|publisher=Villiers Terrace.com|accessdate=20 April 2008|archive-date=11 Mayo 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080511140318/http://www.villiersterrace.com/disc/1979-1988.htm|url-status=dead}}</ref>
Ang isang may bilang na limitadong edisyon na 7-pulgada EP ay magagamit din sa dalawang mga disc, kasama ang lahat ng mga track ng 12-pulgadang solong paglabas at may idinagdag na pamagat sa pabalat ng ''Life at Brian's - Lean and Hungry''.
Ang American [[indie rock]] group na [[Velocity Girl]] ay naglabas ng isang bersyon ng pabalat ng "Seven Seas" bilang isang solong sa Heaven Records noong 1995.
== Subaybayan ang mga listahan ==
Lahat ng mga track na isinulat ni [[Will Sergeant]], [[Ian McCulloch]], [[Les Pattinson]] at [[Pete de Freitas]] maliban kung may nabanggit na ibang paraan.
; 7-pulgadang solong <small>(Korova KOW 35, WEA 249 321-7)</small>
# "Seven Seas" – 3:19
# "[[All You Need Is Love]]" ([[Lennon–McCartney]]) – 6:41
; 12-inch single <small>(Korova KOW 35T, WEA 249 320-0)</small> at 7-inch EP <small>(Korova KOW 35F)</small>
# "Seven Seas" – 3:19
# "All You Need Is Love" (Lennon–McCartney) – 6:41
# "[[The Killing Moon]]" – 3:17
# "Stars Are Stars" – 3:05
# "Villiers Terrace" – 6:52
== Tauhan ==
=== Mga musikero ===
==== Echo & the Bunnymen ====
* [[Ian McCulloch]] – vocals, guitar
* [[Will Sergeant]] – lead guitar
* [[Les Pattinson]] – bass
* [[Pete de Freitas]] – drums
==== Karagdagan ====
* Adam Peters - piano, cello
* Tim Whittaker - bongos
* Khien Luu - [[Klarinete|clarinet]], alto saxophone
* Alam Perman - harpsichord
* James Drake-Brockman - harpsichord
=== Paggawa ===
* [[Echo & the Bunnymen|The Bunnymen]] – producer, mixed by
* [[Gil Norton]] – engineer, mixed by
* Henri Loustau<ref>French sound engineer at the Studio des Dames recording studio (Paris, France), misspelled as Henri Lonstan</ref> – engineer
* Jean-Yves – assistant engineer
* Adam Peters – orchestral arrangement
* [[Anton Corbijn]] – photography
== Mga Sanggunian ==
<references />
== Mga panlabas na link ==
* [http://www.mtv.com/music/artist/echo_and_the_bunnymen/3579421/lyrics.jhtml Liriko sa MTV.com]{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
[[Kategorya:Mga awitin noong 1984]]
[[Kategorya:Mga sensilyo noong 1984]]
[[Kategorya:Mga awitin ng Echo & the Bunnymen]]
ag8um01wsszewfguxsjietyekp5ta07
Gulok
0
313400
2221715
2054905
2026-08-26T02:29:33Z
InternetArchiveBot
113521
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2221715
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox weapon
|name= Gulok
| image= Golok naga indonesia.jpg
| image_size = 350
|caption= Tradisyunal ng gulok
|origin= [[Malay Archipelago]]
|type= [[Machete]]
<!-- Type selection -->
|is_bladed= Yes
<!-- Service history -->
|service=
|used_by= [[Austronesian people|Mga Austronesyo]]
|wars=
<!-- Production history -->
|designer=
|design_date=
|manufacturer=
|unit_cost=
|production_date=
|number=
|variants=
<!-- General specifications -->
|spec_label=
|weight=
|length= 25-40cm
|part_length=
|width=
|height=
|diameter=
|crew=
<!-- Bladed weapon specifications -->
|blade_type= Matalim sa isang gilid, patapyas na talim
|hilt_type= Sungay ng Kalabaw, kahoy
|sheath_type= Sungay ng Kalabaw, kahoy
|head_type=
|haft_type=
}}
Ang '''gulok''' ay isang kagamitan na pangtaga o pang putol, katulad ng isang machete, na may maraming pagkakaiba-iba at matatagpuan sa buong kapuluan ng Malay. Ito ay ginagamit bilang isang kagamitang pang-agrikultura pati na rin isang sandata. Ang salitang gulok o ''golok'' (minsan maling baybay sa Ingles bilang "gollock") ay ginagamit sa [[Indonesia]] at [[Malaysia]] at sa [[Pilipinas]] . Pareho sa Malaysia at sa Indonesia, ang termino ay kadalasang napapapalitan ng mas mahaba at mas malawak na parang. Sa rehiyon ng [[Mga Sunda|Sundanese]] sa [[Kanlurang Java]] ito ay kilala bilang ''bedog'' .
== Paglalarawan ==
Iba-iba ang mga sukat at timbang, gayundin ang hugis ng talim, ngunit ang karaniwang haba ay 25 hanggang 50 sentimetro. Ang gulok ay may posibilidad na mas mabigat at mas maikli kaysa karaniwang machete, kadalasang ginagamit para sa pagputol ng mga puno at sanga. Karamihan sa mga tradisyonal na gulok ay gumagamit ng isang matambok na gilid at isang gilid na papatalim, kung saan ang talim ay mas maiiwasang mapigil sa pagtaga sa isang berdeng kahoy kaysa sa mga patag na talim na machete. Ang talim ay pinakamabigat sa gitna at tumutuloy palayo sa isang kurba sa isang matalim na patusok sa dulo.
Ang Gulok ay ayon sa kaugalian ay gawa sa isang carbon steel na talim ng isang mas mahinang pagpapanday kaysa sa iba pang mga malaking kutsilyo. Ginagawa nitong mas madali silang mapaganda at mapatalas, bagama't nangangailangan din ito ng mas madalas na atensyon. Bagama't maraming manggagawa ang gumagawa ng ''factory-made'' na gulok, mayroon pa ring mga produktong gawa sa mga pandayan na malawak at aktibong ginagawa sa Indonesia at Pilipinas.
== Kasaysayan ==
[[Talaksan:Pencak_Silat_Betawi_2.jpg|right|thumb| Silat Betawi demonstrasyon pagdis-arma sa isang tao na may hawak na gulok]]
Sa Indonesia, ang gulok ay madalas na nauugnay sa mga Betawi at mga karatig na [[Mga Sunda|Sundanese]] . Kinikilala ng Betawi ang dalawang uri ng gulok; ''Ang gablongan'' o ''bendo'' ay ang gamit sa bahay na ginagamit sa kusina o bukid para sa mga layuning pang-agrikultura, at ang ''gulok na'' ''simpenan'' o ''sorenam'' na ginagamit para pang proteksyon sa sarili at tradisyonal na laging dala ng mga lalaking Betawi. Ang gulok ay simbolo ng pagkalalaki at katapangan sa kultura ng Betawi. Ang ''jawara'' (lokal na malakas o kampeon sa nayon) ay palaging may gulok na nakasabit o nakatali sa baywang sa balakang. Gayunpaman, ang kaugaliang ito ay hindi na umiral mula noong 1970s, hinuhuli na ng mga awtoridad ang mga nagdadala ng gulok sa publiko at kiukumpiska ito upang itaguyod ang seguridad, batas at kaayusan, at upang mabawasan ang labanan ng mga pangkat.
Ang Sundanese, Javanese <ref>{{Cite web |url=http://www.themalayartgallery.com/other_weapons/golok_jawa_adeg_horn_perak.htm |title=Golok Jawa. |access-date=2021-11-20 |archive-date=2021-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120054448/http://www.themalayartgallery.com/other_weapons/golok_jawa_adeg_horn_perak.htm |url-status=dead }}</ref> at Malay gulok ay naitala rin. Ang paggamit ng ''gulok'' sa Malay ay naitala noong Hikayat Hang Tuah (tektong may petsang 1700) <ref>{{Cite web |url=http://mcp.anu.edu.au/N/Tuah_bib.html#b |title=Hikayat Hang Tuah - malay concordance project |access-date=2021-11-20 |archive-date=2021-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307113211/http://mcp.anu.edu.au/N/Tuah_bib.html#b |url-status=dead }}</ref> at Sejarah Melayu (1612),
== Makabagong aplikasyon ==
[[Talaksan:Golok_2.jpg|right|thumb| Ang disenyo ng Martindale ay isang modernong representasyon ng isa pang tradisyonal na uri ng gulok, ang ''Golok Bangkung'' .]]
Ang istilong gulok ay kilala sa pagiging batayan para sa British Army -issue na machete na ginamit mula noong unang bahagi ng 1950s.
== Tingnan din ==
* [[Itak]]
* [[Utak (sandata)]]
* [[Bikuko]]
* [[Susuwat]]
* [[Kampilan]]
== Mga sanggunian ==
{{reflist}}
[[Kategorya:Sandata]]
1ezt5wb6ncxdxuiv4wgdyj40fpsntpz
Tagagamit:Allyriana000
2
317584
2221698
2221607
2026-08-25T15:44:27Z
Allyriana000
119761
2221698
wikitext
text/x-wiki
{{userboxtop|align=right|backgroundcolor=#cedff2|bordercolor=#4E78A0 solid 5px;|extra-css=border-radius: 8px; padding-bottom:3px; padding-top:5px;|textcolor=black|toptext='''Allyriana000'''}}
{{User en}}
{{User Wikipedian For|year=2022|month=05|day=13}}
{{User contrib|17,480}}
{{Userboxbottom}}Magandang araw Pilipinas! Ako si Allyriana, at ako ay mahilig sa pagsubaybay sa mga patimapalak pagandahan tulad ng Miss Universe, Miss World, Miss Earth, at Miss International. Nagsimula akong mag-edit sa English Wikipedia noong Abril 4, 2021, subalit nagsimula lamang ako sa Wikipedia Tagalog noong Mayo 13, 2022.
Ako ay ipinanganak sa [[Lungsod Quezon]], kung saan ako lumaki. Ang aking mga hilig ay gumuhit ng mga ''portrait'' ng mga tao at ng mga estruktura, manood ng mga ''series'' tulad ng RuPaul's Drag Race, The Crown, Money Heist, Jujutsu Kaisen, Demon Slayer at Grey's Anatomy, at kumanta.
== Mga nagawang artikulo ==
=== Talaan ng mga artikulo ===
Ang mga artikulong naka-'''''bold''''' ay ang mga artikulong '''tapos nang ilikha''' o may mga '''sapat na sanggunian''' na para sa mga nilalaman ng artikulo. Ang mga artikulong hindi naka-''bold'' ay ang mga artikulo kinakailangan pang dagdagan ng sapat na impormasyon at sanggunian. Lahat na ng mga artikulo mula sa Cycle 1 ang naka-''bold''. 219 sa 380 na artikulo ang tapos na. Ang mga artikulong may asterisk ay mga artikulong naka-arkibo na ang mga sanggunian.
==== Cycle 1: 21 Abril 2021 - 31 Disyembre 2022 <small>(53 artikulo + 10 artikulong Ingles)</small> ====
{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 1 (619 na araw)}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
! Abril 2021
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1997''' (21; sa Ingles)
|-
! Hunyo 2021
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1996''' (2; sa Ingles)
* '''Binibining Pilipinas 1995''' (6; sa Ingles)
* '''Binibining Pilipinas 1994''' (8; sa Ingles)
* '''Binibining Pilipinas 1993''' (28; sa Ingles)
|-
! Setyembre 2021
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1964''' (20; sa Ingles)
|-
! Oktubre 2021
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1992''' (18; sa Ingles)
|-
! Nobyembre 2021
|-
|
* '''The Miss Globe 2021''' (6; sa Ingles)
|-
! Disyembre 2021
|-
|
* '''Señorita Colombia 2021''' (28; sa Ingles)
|-
! Abril 2022
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1991''' (23; sa Ingles)
|-
! Hunyo 2022
|-
|
*'''[[Nadia Ferreira]]''' (10)*
*'''[[Miss Universe Philippines]]''' (11)*
|-
! Agosto 2022
|-
|
*'''[[Miss World 2023]]''' (2)*
*'''[[Miss World 2018]]''' (3)
*'''[[Miss World 2019]]''' (5)
|-
! Setyembre 2022
|-
|
*'''[[Francisco Mañosa]]''' (1)
*'''[[Andrea Meza]]''' (19)
|-
! Oktubre 2022
|-
|
*'''[[Miss Universe 1952]]''' (4)*
*'''[[Miss Universe 1953]]''' (6)*
*'''[[Miss Universe 1954]]''' (7)*
*'''[[Miss Universe 1955]]''' (10)*
*'''[[Miss Universe 1956]]''' (10)*
*'''[[Miss Universe 1957]]''' (11)*
*'''[[Miss Universe 1958]]''' (12)*
*'''[[Miss Universe 1959]]''' (24)*
|-
|}
{{col-2}}
{|
|-
! Nobyembre 2022
|-
|
*'''[[Miss Universe 1960]]''' (5)*
*'''[[Miss Universe 1961]]''' (6)*
*'''[[Miss Universe 1962]]''' (7)*
*'''[[Miss Universe 1963]]''' (8)*
*'''[[Miss World 1951]]''' (8)
*'''[[Miss Universe 1964]]''' (9)*
*'''[[Miss Universe 1965]]''' (21)*
*'''[[Miss Universe 1966]]''' (25)*
*'''[[Miss Universe 1967]]''' (29)
|-
! Disyembre 2022
|-
|
*'''[[Miss Universe 1968]]''' (5)*
*'''[[Miss Universe 1969]]''' (8)*
*'''[[Miss World 1952]]''' (8)
*'''[[Miss World 1953]]''' (10)
*'''[[Miss Universe 1970]]''' (11)*
*'''[[Miss Universe 1971]]''' (11)
*'''[[Miss Universe 1972]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1973]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1974]]''' (13)
*'''[[Miss World 1954]]''' (22)
*'''[[Miss World 1955]]''' (23)
*'''[[Miss Universe 1975]]''' (23)
*'''[[Miss Universe 1976]]''' (23)
*'''[[Miss Universe 1977]]''' (24)
*'''[[Miss Universe 2012]]''' (24)
*'''[[Miss Universe 1978]]''' (25)
*'''[[Miss Universe 1979]]''' (25)
*'''[[Miss Universe 1980]]''' (27)
*'''[[Miss Universe 1981]]''' (27)
*'''[[Miss Universe 1982]]''' (28)
*'''[[Miss Universe 1983]]''' (28)
*'''[[Miss Universe 1984]]''' (28)
*'''[[Miss Universe 1985]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1986]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1987]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1988]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1989]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 2011]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1990]]''' (31)
|}
{{col-end}}
{{hidden end}}
==== Cycle 2: 3 Enero 2023 - 12 Disyembre 2023 <small>(86 artikulo)</small> ====
{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 2 (316 na araw)}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
|-
! Enero
|-
|
*'''[[Miss Universe 1991]]''' (3)
*'''[[Miss World 1956]]''' (4)
*'''[[Marisol Malaret]]''' (4)
*'''[[Miss Universe 2023]]''' (5)
*'''[[Miss World 2003]]''' (5)
*'''[[Fenty Beauty]]''' (5)
*'''[[Miss Universe 1992]]''' (8)
*'''[[Miss Universe 2010]]''' (8)
*'''[[Miss World 2005]]''' (8)
*'''[[Miss Universe 1993]]''' (9)
*'''[[Miss Universe 1999]]''' (9)
*'''[[Miss Universe 1994]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1995]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1996]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 2000]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 2001]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1997]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 1998]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2002]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2003]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2004]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2005]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2006]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2007]]''' (13)
*'''[[R'Bonney Gabriel]]''' (15)
*'''[[Mariam Habach]]''' (18)
*'''[[Binibining Pilipinas 1964]]''' (23)
*'''[[Binibining Pilipinas 1965]]''' (25)
*'''[[Miss Universe 2008]]''' (25)
*'''[[Miss World 1971]]''' (31)
*'''[[Miss International 2023]]''' (31)
|-
! Pebrero
|-
|
*'''[[Binibining Pilipinas 1966]]''' (2)
*'''[[Binibining Pilipinas 1967]]''' (2)
*'''[[Anna Sueangam-iam]]''' (3)
*'''[[Miss USA 1952]]''' (4)
*'''[[Binibining Pilipinas 2023]]''' (6)
*'''[[Miss World 1960]]''' (7)
*'''[[Miss Universe Philippines 2023]]''' (18)
*'''[[Julia Gama]]''' (22)
*'''[[Binibining Pilipinas 1968]]''' (24)
|-
! Marso
|-
|
*'''[[Binibining Pilipinas 1969]]''' (4)
*'''[[Miss World 1961]]''' (7)
*'''[[Miss World 1962]]''' (22)
*'''[[Miss World 1963]]''' (26)
*'''[[Miss World 1967]]''' (30)
|-
! Abril
|-
|
*[[Miss World 2011]] (12)
|}
{{col-2}}
*[[Miss World 2012]] (14)
*[[Miss World 2013]] (14)
*[[Miss World 2014]] (18)
*[[Miss World 2015]] (20)
*'''[[Binibining Pilipinas 2021]]''' (20)
{|
|-
! Mayo
|-
|
*'''[[Kapuluang Mamanuca]]''' (1)
*'''[[Miss World 1964]]''' (8)
*'''[[Miss World 1976]]''' (10)
*'''[[Miss World 1977]]''' (12)
*'''[[Miss World 1978]]''' (12)
|-
! Hunyo
|-
|
*'''[[Miss Universe 2009]]''' (1)
*'''[[Miss World 1965]]''' (1)
*'''[[Miss World 1979]]''' (1)
*'''[[Miss World 1966]]''' (3)
*'''[[Miss World 1968]]''' (3)
*'''[[Miss World 1969]]''' (3)
*'''[[Miss World 1970]]''' (3)
*'''[[Miss World 1972]]''' (3)
*'''[[Miss World 1980]]''' (5)
*'''[[Miss World 1973]]''' (6)
*'''[[Miss World 1974]]''' (6)
*'''[[Miss World 1981]]''' (6)
*'''[[Miss World 1982]]''' (6)
*'''[[Miss World 1983]]''' (7)
*'''[[Miss World 1984]]''' (7)
*'''[[Miss Universe Philippines 2024]]''' (10)
*'''[[Miss World 1985]]''' (13)
*[[Auckland]] (17)
*'''[[Miss World 1986]]''' (26)
|-
! Hulyo
|-
|
*'''[[Zozibini Tunzi]]''' (6)*
*'''[[Miss World 1987]]''' (16)
*'''[[Miss World 1988]]''' (31)
|-
! Agosto
|-
|
*'''[[Miss World 1989]]''' (1)
*'''[[Miss World 2017]]''' (10)
*'''[[Miss International 1960]]''' (10)*
|-
! Setyembre
|-
|
*[[Lalela Mswane]] (7)
*'''[[Miss World 1990]]''' (19)
|-
! Nobyembre
|-
|
*'''[[Sheynnis Palacios]]''' (19)
*'''[[Miss Universe 2024]]''' (19)
|-
! Disyembre
|-
|
*[[Miss International 2019]] (1)
*'''[[Miss International 2024]]''' (12)
|}
{{col-end}}
{{hidden end}}
'''Cycle 3: 8 Enero 2024 - 30 Disyembre 2024 <small>(95 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 3 (357 araw)}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
|-
! Enero
|-
|
*'''[[Miss World 1991]]''' (8)
*'''[[Miss World 1992]]''' (13)
*'''[[Miss World 1993]]''' (14)
*'''[[Miss World 1975]]''' (14)
*[[Demi-Leigh Tebow]] (17)
*''[[Iris Mittenaere]]'' (17)
*[[Charlie Puth]] (18)
*[[Gabriela Isler]] (18)
*'''[[Miss World 1994]]''' (27)
*'''[[Miss World 1995]]''' (27)
*'''[[Miss World 1996]]''' (28)
|-
! Pebrero
|-
|
*'''[[Miss World 1997]]''' (10)
|-
! Marso
|-
|
*'''[[Miss World 1998]]''' (2)*
*'''[[Miss World 1999]]''' (3)
*'''[[Miss World 2000]]''' (3)
*[[Miss Earth 2024]] (3)
*[[Arkitekturang bernakular]] (4)
*'''[[Miss World 2025]]''' (6)
*'''[[Miss World 2001]]''' (8)
*[[Karolina Bielawska]] (10)
*[[Krystyna Pyszková]] (13)
*'''[[Miss World 2002]]''' (15)
*[[Nguyễn Huỳnh Kim Duyên]] (17)
*[[Talaan ng mga bansa sa Miss Universe]] (17)
*[[Shopee]] (21)
|-
! Abril
|-
|
*[[Ella Mai]] (3)
*'''[[Binibining Pilipinas 2024]]''' (5)
*'''[[Miss World 2004]]''' (8)
*'''[[Miss World 2006]]''' (9)
*[[Miss World 2007]] (10)
*[[Miss World 2008]] (13)
*[[Miss World 2016]] (20)
*[[Tahanang Pilipino]] (24)
|-
! Mayo
|-
|
*[[Lacoste]] (6)
*[[Adrastea (buwan)|Adrastea]] (6)
*[[66391 Moshup]] (6)
*[[3015 Candy]] (7)
*[[3031 Houston]] (7)
*[[Loewe (tatak ng moda)|Loewe]] (8)
*[[Drita Ziri]] (9)
*[[Bretman Rock]] (9)
*[[Miss International 2018]] (10)
*[[Chelsea Anne Manalo]] (23)
*[[Miss Universe Philippines 2025]] (23)
*[[Kim Kardashian]] (23)
|-
! Hunyo
|-
|
*'''Miss World Philippines 2024''' (4; sa Ingles)
*[[Noelia Voigt]] (17)
*'''Miss Universe Thailand 2024''' (19; sa Ingles)
|}
{{col-2}}
{|
*[[Binibining Pilipinas 2009]] (26)
*[[Binibining Pilipinas 2019]] (27)
*[[Angelica Lopez]] (30)
|-
! Hulyo
|-
|
*[[Miss Earth 2003]] (5)
*[[Miss Supranational 2024]] (6)
*[[Myrna Esguerra]] (8)
*[[Alice Guo]] (16)
*[[Krishnah Gravidez]] (20)
*[[Pinoy Big Brother: Gen 11]] (21)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 10001–11000]]''' (21)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 11001–12000]]''' (21)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 12001–13000]]''' (21)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 13001–14000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 14001–15000]]''' (23)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 15001–16000]]''' (23)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 16001–17000]]''' (24)
*[[EJ Obiena]] (26)
|-
! Agosto
|-
|
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 17001–18000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 18001–19000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 19001–20000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 20001–21000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 21001–22000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 22001–23000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 23001–24000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 24001–25000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 25001–26000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 26001–27000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 27001–28000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 28001–29000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 29001–30000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 30001–31000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 31001–32000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 32001–33000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 33001–34000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 34001–35000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 35001–36000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 36001–37000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 37001–38000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 38001–39000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 39001–40000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 40001–41000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 41001–42000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 42001–43000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 43001–44000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 44001–45000]]''' (22)
|-
! Oktubre
|-
|
*'''[[Miss International 1961]]''' (15)
|-
! Nobyembre
|-
|
*[[Miss Universe 2025]] (21)
*[[Victoria Kjær Theilvig]] (21)
|-
! Disyembre
|-
|
*[[Miss International 1962]] (30)
|}{{col-end}}
{{hidden end}}'''Cycle 4: 8 Enero 2025 - 21 Nobyembre 2025 <small>(119 artikulo + 5 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 4 (317 araw)}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
|-
! Enero 2025
|-
|
*'''Miss USA 2025''' (8; sa Ingles)
*[[Miss Universe Philippines 2021]] (27)
*[[Miss Universe Thailand]] (31)
|-
! Pebrero 2025
|-
|
*[[Yllana Aduana]] (3)
*[[Maison Schiaparelli]] (8)
*[[Miss Grand International 2024]] (14)
*[[CJ Opiaza]] (14)
*[[Miss International 2025]] (21)
*'''Miss Universe 2026''' (28; sa Ingles)
|-
! Marso 2025
|-
|
*'''[[Miss Supranational 2025]]''' (3)
*[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]] (9)
*[[Sabrina Carpenter]] (21)
*'''[[Aiah]]''' (23)
*'''[[Colet (mang-aawit)|Colet]]''' (23)
*'''Binibining Pilipinas 2025''' (24; sa Ingles)
|-
! Abril 2025
|-
|
*[[Miss International 1963]] (11)
*[[Miss International 1964]] (11)
*[[Miss International 1965]] (12)
*[[Miss International 1967]] (13)
*[[Miss International 1968]] (14)
*[[Miss International 1969]] (14)
*[[Miss International 1970]] (16)
*[[Miss International 1971]] (17)
*[[Miss International 1979]] (17)
*[[Aurora Pijuan]] (17)
*[[Miss International 1972]] (18)
*[[Miss International 1973]] (21)
*[[Miss International 1974]] (29)
*[[Miss International 1975]] (29)
*[[Miss International 1976]] (29)
*[[Miss International 1977]] (29)
*[[Miss International 1978]] (29)
*[[Miss International 1980]] (30)
|-
! Mayo 2025
|-
|
*[[Binibining Pilipinas 2025]] (1)
*[[Miss International 1981]] (1)
*[[Miss International 1982]] (2)
*[[Miss International 1983]] (5)
*[[Miss International 1984]] (5)
*[[Miss International 1985]] (5)
*[[Miss International 1986]] (5)
*[[Papa Leon XIV]] (9)
*Miss World 2026 (9; sa Ingles)
*[[Miss International 1987]] (11)
*[[Miss International 1988]] (12)
*[[Miss International 1989]] (12)
*[[Miss International 1990]] (19)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 45001–46000]]''' (23)
*[[Miss International 1991]] (26)
*[[Miss International 1992]] (28)
*[[Miss International 1993]] (29)
*[[Miss International 1994]] (29)
*[[Miss International 1995]] (29)
*[[Miss International 1996]] (29)
*[[Miss International 1997]] (29)
*[[Miss International 1998]] (29)
*[[Miss International 1999]] (29)
*[[Miss International 2000]] (31)
*[[Miss International 2001]] (31)
|-
! Hunyo 2025
|-
|
*[[Miss International 2002]] (3)
*[[Miss International 2003]] (4)
*[[Miss International 2004]] (7)
*[[Miss International 2005]] (7)
*[[Miss International 2006]] (7)
*[[Miss International 2007]] (7)
*[[Miss International 2008]] (7)
*[[Miss International 2009]] (8)
|}
{{col-2}}
{|
*[[Miss International 2010]] (8)
*[[Miss International 2011]] (9)
*[[Miss International 2012]] (9)
*[[Miss International 2013]] (10)
*[[Miss International 2014]] (11)
*[[Miss International 2015]] (11)
*[[Miss International 2016]] (11)
*[[Miss International 2017]] (11)
*[[Miss Earth 2004]] (11)
*[[Miss Earth 2005]] (11)
*[[Miss Earth 2025]] (11)
*[[Miss Earth 2006]] (16)
*[[Miss Earth 2007]] (16)
*[[Katrina Johnson]] (16)
*[[Miss Earth 2008]] (18)
*[[Miss Earth 2009]] (18)
*[[Miss Earth 2010]] (19)
*[[Miss Earth 2011]] (22)
*[[Miss Earth 2012]] (22)
*[[Miss Earth 2013]] (22)
*[[Miss Earth 2014]] (22)
*[[Miss Earth 2015]] (22)
*[[Miss Earth 2016]] (23)
*[[Miss Earth 2017]] (23)
*[[Miss Earth 2018]] (23)
*[[Miss Earth 2019]] (23)
*[[Miss Earth 2020]] (23)
*[[Miss Earth 2021]] (23)
*[[Miss Supranational 2013]] (23)
*[[Miss Supranational 2022]] (27)
|-
! Hulyo 2025
|-
|
*''[[This Is For]]'' (8)
*[[Miss World 2026]] (10)
*[[3034 Climenhaga]] (31)
|-
! Agosto 2025
|-
|
*[[Miss Universe Thailand 2025]] (23)
*[[Praveenar Singh]] (23)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 46001–47000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 47001–48000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 48001–49000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 49001–50000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 50001–51000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 51001–52000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 52001–53000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 53001–54000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 54001–55000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 55001–56000]]''' (31)
|-
! Setyembre 2025
|-
|
*[[Pagpatay kay Iryna Zarutska]] (9)
*Kirk Bondad (25; sa Ingles)
*[[Curlee at Sarah Discaya]] (27)
*[[Miss Universe Philippines 2026]] (27)
|-
! Oktubre 2025
|-
|
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 56001–57000]]''' (6)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 57001–58000]]''' (6)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 58001–59000]]''' (6)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 59001–60000]]''' (6)
*'''[[Miss Grand International 2025]]''' (12)
*[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0]] (17)
*[[Emma Tiglao]] (18)
*[[Sirikit]] (26)
|-
! Nobyembre 2025
|-
|
*[[Fátima Bosch]] (21)
|-
|}
{{col-end}}
{{hidden end}}'''Cycle 5: 21 Pebrero 2026 - kasalukuyan <small>(23 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 5}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
|-
! Pebrero
|-
|
*The Miss Globe 2022 (21; sa Ingles)
|-
! Marso
|-
|
*[[Binibining Pilipinas 1970]] (9)
*[[Binibining Pilipinas 1971]] (13)
*'''Binibining Pilipinas 2026''' (23; sa Ingles)
|-
! Hulyo
|-
|
*[[Miss Universe 2026]] (21)
*'''[[Pop Mart]]''' (22)
*'''[[Miss Supranational 2026]]''' (26)
*[[Miss World 2027]] (28)
*'''[[Emilio Daez]]''' (28)
|-
! Agosto
|-
|
*[[Katrina Llegado]] (1)
*'''[[Bo's Coffee]]''' (6)
*[[Mingyu]] (9)
*[[Bea Millan-Windorski]] (10)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 60001–61000]]''' (10)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 61001–62000]]''' (10)
*[[Asia Rose Simpson]] (12)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 62001–63000]]''' (16)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 63001–64000]]''' (16)
*[[Lindol sa Kumamoto ng 2026]] (16)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 64001–65000]]''' (17)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 65001–66000]]''' (19)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 66001–67000]]''' (20)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 67001–68000]]''' (20)
*[[Miss Grand International 2026]] (22)
*'''[[Ralph de Leon]]''' (23)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 68001–69000]]''' (24)
*[[Jackie Loughery]] (25)
|-
|}
{{col-2}}{{col-end}}
{{hidden end}}
o8vr8p3f2t8bt1uhugyasd096r1xhz8
2221751
2221698
2026-08-26T09:58:47Z
Allyriana000
119761
2221751
wikitext
text/x-wiki
{{userboxtop|align=right|backgroundcolor=#cedff2|bordercolor=#4E78A0 solid 5px;|extra-css=border-radius: 8px; padding-bottom:3px; padding-top:5px;|textcolor=black|toptext='''Allyriana000'''}}
{{User en}}
{{User Wikipedian For|year=2022|month=05|day=13}}
{{User contrib|17,480}}
{{Userboxbottom}}Magandang araw Pilipinas! Ako si Allyriana, at ako ay mahilig sa pagsubaybay sa mga patimapalak pagandahan tulad ng Miss Universe, Miss World, Miss Earth, at Miss International. Nagsimula akong mag-edit sa English Wikipedia noong Abril 4, 2021, subalit nagsimula lamang ako sa Wikipedia Tagalog noong Mayo 13, 2022.
Ako ay ipinanganak sa [[Lungsod Quezon]], kung saan ako lumaki. Ang aking mga hilig ay gumuhit ng mga ''portrait'' ng mga tao at ng mga estruktura, manood ng mga ''series'' tulad ng RuPaul's Drag Race, The Crown, Money Heist, Jujutsu Kaisen, Demon Slayer at Grey's Anatomy, at kumanta.
== Mga nagawang artikulo ==
=== Talaan ng mga artikulo ===
Ang mga artikulong naka-'''''bold''''' ay ang mga artikulong '''tapos nang ilikha''' o may mga '''sapat na sanggunian''' na para sa mga nilalaman ng artikulo. Ang mga artikulong hindi naka-''bold'' ay ang mga artikulo kinakailangan pang dagdagan ng sapat na impormasyon at sanggunian. Lahat na ng mga artikulo mula sa Cycle 1 ang naka-''bold''. 219 sa 380 na artikulo ang tapos na. Ang mga artikulong may asterisk ay mga artikulong naka-arkibo na ang mga sanggunian.
==== Cycle 1: 21 Abril 2021 - 31 Disyembre 2022 <small>(53 artikulo + 10 artikulong Ingles)</small> ====
{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 1 (619 na araw)}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
! Abril 2021
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1997''' (21; sa Ingles)
|-
! Hunyo 2021
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1996''' (2; sa Ingles)
* '''Binibining Pilipinas 1995''' (6; sa Ingles)
* '''Binibining Pilipinas 1994''' (8; sa Ingles)
* '''Binibining Pilipinas 1993''' (28; sa Ingles)
|-
! Setyembre 2021
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1964''' (20; sa Ingles)
|-
! Oktubre 2021
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1992''' (18; sa Ingles)
|-
! Nobyembre 2021
|-
|
* '''The Miss Globe 2021''' (6; sa Ingles)
|-
! Disyembre 2021
|-
|
* '''Señorita Colombia 2021''' (28; sa Ingles)
|-
! Abril 2022
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1991''' (23; sa Ingles)
|-
! Hunyo 2022
|-
|
*'''[[Nadia Ferreira]]''' (10)*
*'''[[Miss Universe Philippines]]''' (11)*
|-
! Agosto 2022
|-
|
*'''[[Miss World 2023]]''' (2)*
*'''[[Miss World 2018]]''' (3)
*'''[[Miss World 2019]]''' (5)
|-
! Setyembre 2022
|-
|
*'''[[Francisco Mañosa]]''' (1)
*'''[[Andrea Meza]]''' (19)
|-
! Oktubre 2022
|-
|
*'''[[Miss Universe 1952]]''' (4)*
*'''[[Miss Universe 1953]]''' (6)*
*'''[[Miss Universe 1954]]''' (7)*
*'''[[Miss Universe 1955]]''' (10)*
*'''[[Miss Universe 1956]]''' (10)*
*'''[[Miss Universe 1957]]''' (11)*
*'''[[Miss Universe 1958]]''' (12)*
*'''[[Miss Universe 1959]]''' (24)*
|-
|}
{{col-2}}
{|
|-
! Nobyembre 2022
|-
|
*'''[[Miss Universe 1960]]''' (5)*
*'''[[Miss Universe 1961]]''' (6)*
*'''[[Miss Universe 1962]]''' (7)*
*'''[[Miss Universe 1963]]''' (8)*
*'''[[Miss World 1951]]''' (8)
*'''[[Miss Universe 1964]]''' (9)*
*'''[[Miss Universe 1965]]''' (21)*
*'''[[Miss Universe 1966]]''' (25)*
*'''[[Miss Universe 1967]]''' (29)
|-
! Disyembre 2022
|-
|
*'''[[Miss Universe 1968]]''' (5)*
*'''[[Miss Universe 1969]]''' (8)*
*'''[[Miss World 1952]]''' (8)
*'''[[Miss World 1953]]''' (10)
*'''[[Miss Universe 1970]]''' (11)*
*'''[[Miss Universe 1971]]''' (11)
*'''[[Miss Universe 1972]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1973]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1974]]''' (13)
*'''[[Miss World 1954]]''' (22)
*'''[[Miss World 1955]]''' (23)
*'''[[Miss Universe 1975]]''' (23)
*'''[[Miss Universe 1976]]''' (23)
*'''[[Miss Universe 1977]]''' (24)
*'''[[Miss Universe 2012]]''' (24)
*'''[[Miss Universe 1978]]''' (25)
*'''[[Miss Universe 1979]]''' (25)
*'''[[Miss Universe 1980]]''' (27)
*'''[[Miss Universe 1981]]''' (27)
*'''[[Miss Universe 1982]]''' (28)
*'''[[Miss Universe 1983]]''' (28)
*'''[[Miss Universe 1984]]''' (28)
*'''[[Miss Universe 1985]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1986]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1987]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1988]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1989]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 2011]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1990]]''' (31)
|}
{{col-end}}
{{hidden end}}
==== Cycle 2: 3 Enero 2023 - 12 Disyembre 2023 <small>(86 artikulo)</small> ====
{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 2 (316 na araw)}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
|-
! Enero
|-
|
*'''[[Miss Universe 1991]]''' (3)
*'''[[Miss World 1956]]''' (4)
*'''[[Marisol Malaret]]''' (4)
*'''[[Miss Universe 2023]]''' (5)
*'''[[Miss World 2003]]''' (5)
*'''[[Fenty Beauty]]''' (5)
*'''[[Miss Universe 1992]]''' (8)
*'''[[Miss Universe 2010]]''' (8)
*'''[[Miss World 2005]]''' (8)
*'''[[Miss Universe 1993]]''' (9)
*'''[[Miss Universe 1999]]''' (9)
*'''[[Miss Universe 1994]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1995]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1996]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 2000]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 2001]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1997]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 1998]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2002]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2003]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2004]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2005]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2006]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2007]]''' (13)
*'''[[R'Bonney Gabriel]]''' (15)
*'''[[Mariam Habach]]''' (18)
*'''[[Binibining Pilipinas 1964]]''' (23)
*'''[[Binibining Pilipinas 1965]]''' (25)
*'''[[Miss Universe 2008]]''' (25)
*'''[[Miss World 1971]]''' (31)
*'''[[Miss International 2023]]''' (31)
|-
! Pebrero
|-
|
*'''[[Binibining Pilipinas 1966]]''' (2)
*'''[[Binibining Pilipinas 1967]]''' (2)
*'''[[Anna Sueangam-iam]]''' (3)
*'''[[Miss USA 1952]]''' (4)
*'''[[Binibining Pilipinas 2023]]''' (6)
*'''[[Miss World 1960]]''' (7)
*'''[[Miss Universe Philippines 2023]]''' (18)
*'''[[Julia Gama]]''' (22)
*'''[[Binibining Pilipinas 1968]]''' (24)
|-
! Marso
|-
|
*'''[[Binibining Pilipinas 1969]]''' (4)
*'''[[Miss World 1961]]''' (7)
*'''[[Miss World 1962]]''' (22)
*'''[[Miss World 1963]]''' (26)
*'''[[Miss World 1967]]''' (30)
|-
! Abril
|-
|
*[[Miss World 2011]] (12)
|}
{{col-2}}
*[[Miss World 2012]] (14)
*[[Miss World 2013]] (14)
*[[Miss World 2014]] (18)
*[[Miss World 2015]] (20)
*'''[[Binibining Pilipinas 2021]]''' (20)
{|
|-
! Mayo
|-
|
*'''[[Kapuluang Mamanuca]]''' (1)
*'''[[Miss World 1964]]''' (8)
*'''[[Miss World 1976]]''' (10)
*'''[[Miss World 1977]]''' (12)
*'''[[Miss World 1978]]''' (12)
|-
! Hunyo
|-
|
*'''[[Miss Universe 2009]]''' (1)
*'''[[Miss World 1965]]''' (1)
*'''[[Miss World 1979]]''' (1)
*'''[[Miss World 1966]]''' (3)
*'''[[Miss World 1968]]''' (3)
*'''[[Miss World 1969]]''' (3)
*'''[[Miss World 1970]]''' (3)
*'''[[Miss World 1972]]''' (3)
*'''[[Miss World 1980]]''' (5)
*'''[[Miss World 1973]]''' (6)
*'''[[Miss World 1974]]''' (6)
*'''[[Miss World 1981]]''' (6)
*'''[[Miss World 1982]]''' (6)
*'''[[Miss World 1983]]''' (7)
*'''[[Miss World 1984]]''' (7)
*'''[[Miss Universe Philippines 2024]]''' (10)
*'''[[Miss World 1985]]''' (13)
*[[Auckland]] (17)
*'''[[Miss World 1986]]''' (26)
|-
! Hulyo
|-
|
*'''[[Zozibini Tunzi]]''' (6)*
*'''[[Miss World 1987]]''' (16)
*'''[[Miss World 1988]]''' (31)
|-
! Agosto
|-
|
*'''[[Miss World 1989]]''' (1)
*'''[[Miss World 2017]]''' (10)
*'''[[Miss International 1960]]''' (10)*
|-
! Setyembre
|-
|
*[[Lalela Mswane]] (7)
*'''[[Miss World 1990]]''' (19)
|-
! Nobyembre
|-
|
*'''[[Sheynnis Palacios]]''' (19)
*'''[[Miss Universe 2024]]''' (19)
|-
! Disyembre
|-
|
*[[Miss International 2019]] (1)
*'''[[Miss International 2024]]''' (12)
|}
{{col-end}}
{{hidden end}}
'''Cycle 3: 8 Enero 2024 - 30 Disyembre 2024 <small>(95 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 3 (357 araw)}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
|-
! Enero
|-
|
*'''[[Miss World 1991]]''' (8)
*'''[[Miss World 1992]]''' (13)
*'''[[Miss World 1993]]''' (14)
*'''[[Miss World 1975]]''' (14)
*[[Demi-Leigh Tebow]] (17)
*''[[Iris Mittenaere]]'' (17)
*[[Charlie Puth]] (18)
*[[Gabriela Isler]] (18)
*'''[[Miss World 1994]]''' (27)
*'''[[Miss World 1995]]''' (27)
*'''[[Miss World 1996]]''' (28)
|-
! Pebrero
|-
|
*'''[[Miss World 1997]]''' (10)
|-
! Marso
|-
|
*'''[[Miss World 1998]]''' (2)*
*'''[[Miss World 1999]]''' (3)
*'''[[Miss World 2000]]''' (3)
*[[Miss Earth 2024]] (3)
*[[Arkitekturang bernakular]] (4)
*'''[[Miss World 2025]]''' (6)
*'''[[Miss World 2001]]''' (8)
*[[Karolina Bielawska]] (10)
*[[Krystyna Pyszková]] (13)
*'''[[Miss World 2002]]''' (15)
*[[Nguyễn Huỳnh Kim Duyên]] (17)
*[[Talaan ng mga bansa sa Miss Universe]] (17)
*[[Shopee]] (21)
|-
! Abril
|-
|
*[[Ella Mai]] (3)
*'''[[Binibining Pilipinas 2024]]''' (5)
*'''[[Miss World 2004]]''' (8)
*'''[[Miss World 2006]]''' (9)
*[[Miss World 2007]] (10)
*[[Miss World 2008]] (13)
*[[Miss World 2016]] (20)
*[[Tahanang Pilipino]] (24)
|-
! Mayo
|-
|
*[[Lacoste]] (6)
*[[Adrastea (buwan)|Adrastea]] (6)
*[[66391 Moshup]] (6)
*[[3015 Candy]] (7)
*[[3031 Houston]] (7)
*[[Loewe (tatak ng moda)|Loewe]] (8)
*[[Drita Ziri]] (9)
*[[Bretman Rock]] (9)
*[[Miss International 2018]] (10)
*[[Chelsea Anne Manalo]] (23)
*[[Miss Universe Philippines 2025]] (23)
*[[Kim Kardashian]] (23)
|-
! Hunyo
|-
|
*'''Miss World Philippines 2024''' (4; sa Ingles)
*[[Noelia Voigt]] (17)
*'''Miss Universe Thailand 2024''' (19; sa Ingles)
|}
{{col-2}}
{|
*[[Binibining Pilipinas 2009]] (26)
*[[Binibining Pilipinas 2019]] (27)
*[[Angelica Lopez]] (30)
|-
! Hulyo
|-
|
*[[Miss Earth 2003]] (5)
*[[Miss Supranational 2024]] (6)
*[[Myrna Esguerra]] (8)
*[[Alice Guo]] (16)
*[[Krishnah Gravidez]] (20)
*[[Pinoy Big Brother: Gen 11]] (21)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 10001–11000]]''' (21)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 11001–12000]]''' (21)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 12001–13000]]''' (21)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 13001–14000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 14001–15000]]''' (23)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 15001–16000]]''' (23)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 16001–17000]]''' (24)
*[[EJ Obiena]] (26)
|-
! Agosto
|-
|
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 17001–18000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 18001–19000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 19001–20000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 20001–21000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 21001–22000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 22001–23000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 23001–24000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 24001–25000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 25001–26000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 26001–27000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 27001–28000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 28001–29000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 29001–30000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 30001–31000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 31001–32000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 32001–33000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 33001–34000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 34001–35000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 35001–36000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 36001–37000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 37001–38000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 38001–39000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 39001–40000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 40001–41000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 41001–42000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 42001–43000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 43001–44000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 44001–45000]]''' (22)
|-
! Oktubre
|-
|
*'''[[Miss International 1961]]''' (15)
|-
! Nobyembre
|-
|
*[[Miss Universe 2025]] (21)
*[[Victoria Kjær Theilvig]] (21)
|-
! Disyembre
|-
|
*[[Miss International 1962]] (30)
|}{{col-end}}
{{hidden end}}'''Cycle 4: 8 Enero 2025 - 21 Nobyembre 2025 <small>(119 artikulo + 5 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 4 (317 araw)}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
|-
! Enero 2025
|-
|
*'''Miss USA 2025''' (8; sa Ingles)
*[[Miss Universe Philippines 2021]] (27)
*[[Miss Universe Thailand]] (31)
|-
! Pebrero 2025
|-
|
*[[Yllana Aduana]] (3)
*[[Maison Schiaparelli]] (8)
*[[Miss Grand International 2024]] (14)
*[[CJ Opiaza]] (14)
*[[Miss International 2025]] (21)
*'''Miss Universe 2026''' (28; sa Ingles)
|-
! Marso 2025
|-
|
*'''[[Miss Supranational 2025]]''' (3)
*[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]] (9)
*[[Sabrina Carpenter]] (21)
*'''[[Aiah]]''' (23)
*'''[[Colet (mang-aawit)|Colet]]''' (23)
*'''Binibining Pilipinas 2025''' (24; sa Ingles)
|-
! Abril 2025
|-
|
*[[Miss International 1963]] (11)
*[[Miss International 1964]] (11)
*[[Miss International 1965]] (12)
*[[Miss International 1967]] (13)
*[[Miss International 1968]] (14)
*[[Miss International 1969]] (14)
*[[Miss International 1970]] (16)
*[[Miss International 1971]] (17)
*[[Miss International 1979]] (17)
*[[Aurora Pijuan]] (17)
*[[Miss International 1972]] (18)
*[[Miss International 1973]] (21)
*[[Miss International 1974]] (29)
*[[Miss International 1975]] (29)
*[[Miss International 1976]] (29)
*[[Miss International 1977]] (29)
*[[Miss International 1978]] (29)
*[[Miss International 1980]] (30)
|-
! Mayo 2025
|-
|
*[[Binibining Pilipinas 2025]] (1)
*[[Miss International 1981]] (1)
*[[Miss International 1982]] (2)
*[[Miss International 1983]] (5)
*[[Miss International 1984]] (5)
*[[Miss International 1985]] (5)
*[[Miss International 1986]] (5)
*[[Papa Leon XIV]] (9)
*Miss World 2026 (9; sa Ingles)
*[[Miss International 1987]] (11)
*[[Miss International 1988]] (12)
*[[Miss International 1989]] (12)
*[[Miss International 1990]] (19)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 45001–46000]]''' (23)
*[[Miss International 1991]] (26)
*[[Miss International 1992]] (28)
*[[Miss International 1993]] (29)
*[[Miss International 1994]] (29)
*[[Miss International 1995]] (29)
*[[Miss International 1996]] (29)
*[[Miss International 1997]] (29)
*[[Miss International 1998]] (29)
*[[Miss International 1999]] (29)
*[[Miss International 2000]] (31)
*[[Miss International 2001]] (31)
|-
! Hunyo 2025
|-
|
*[[Miss International 2002]] (3)
*[[Miss International 2003]] (4)
*[[Miss International 2004]] (7)
*[[Miss International 2005]] (7)
*[[Miss International 2006]] (7)
*[[Miss International 2007]] (7)
*[[Miss International 2008]] (7)
*[[Miss International 2009]] (8)
|}
{{col-2}}
{|
*[[Miss International 2010]] (8)
*[[Miss International 2011]] (9)
*[[Miss International 2012]] (9)
*[[Miss International 2013]] (10)
*[[Miss International 2014]] (11)
*[[Miss International 2015]] (11)
*[[Miss International 2016]] (11)
*[[Miss International 2017]] (11)
*[[Miss Earth 2004]] (11)
*[[Miss Earth 2005]] (11)
*[[Miss Earth 2025]] (11)
*[[Miss Earth 2006]] (16)
*[[Miss Earth 2007]] (16)
*[[Katrina Johnson]] (16)
*[[Miss Earth 2008]] (18)
*[[Miss Earth 2009]] (18)
*[[Miss Earth 2010]] (19)
*[[Miss Earth 2011]] (22)
*[[Miss Earth 2012]] (22)
*[[Miss Earth 2013]] (22)
*[[Miss Earth 2014]] (22)
*[[Miss Earth 2015]] (22)
*[[Miss Earth 2016]] (23)
*[[Miss Earth 2017]] (23)
*[[Miss Earth 2018]] (23)
*[[Miss Earth 2019]] (23)
*[[Miss Earth 2020]] (23)
*[[Miss Earth 2021]] (23)
*[[Miss Supranational 2013]] (23)
*[[Miss Supranational 2022]] (27)
|-
! Hulyo 2025
|-
|
*''[[This Is For]]'' (8)
*[[Miss World 2026]] (10)
*[[3034 Climenhaga]] (31)
|-
! Agosto 2025
|-
|
*[[Miss Universe Thailand 2025]] (23)
*[[Praveenar Singh]] (23)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 46001–47000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 47001–48000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 48001–49000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 49001–50000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 50001–51000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 51001–52000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 52001–53000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 53001–54000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 54001–55000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 55001–56000]]''' (31)
|-
! Setyembre 2025
|-
|
*[[Pagpatay kay Iryna Zarutska]] (9)
*Kirk Bondad (25; sa Ingles)
*[[Curlee at Sarah Discaya]] (27)
*[[Miss Universe Philippines 2026]] (27)
|-
! Oktubre 2025
|-
|
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 56001–57000]]''' (6)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 57001–58000]]''' (6)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 58001–59000]]''' (6)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 59001–60000]]''' (6)
*'''[[Miss Grand International 2025]]''' (12)
*[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0]] (17)
*[[Emma Tiglao]] (18)
*[[Sirikit]] (26)
|-
! Nobyembre 2025
|-
|
*[[Fátima Bosch]] (21)
|-
|}
{{col-end}}
{{hidden end}}'''Cycle 5: 21 Pebrero 2026 - kasalukuyan <small>(23 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 5}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
|-
! Pebrero
|-
|
*The Miss Globe 2022 (21; sa Ingles)
|-
! Marso
|-
|
*[[Binibining Pilipinas 1970]] (9)
*[[Binibining Pilipinas 1971]] (13)
*'''Binibining Pilipinas 2026''' (23; sa Ingles)
|-
! Hulyo
|-
|
*[[Miss Universe 2026]] (21)
*'''[[Pop Mart]]''' (22)
*'''[[Miss Supranational 2026]]''' (26)
*[[Miss World 2027]] (28)
*'''[[Emilio Daez]]''' (28)
|-
! Agosto
|-
|
*[[Katrina Llegado]] (1)
*'''[[Bo's Coffee]]''' (6)
*[[Mingyu]] (9)
*[[Bea Millan-Windorski]] (10)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 60001–61000]]''' (10)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 61001–62000]]''' (10)
*[[Asia Rose Simpson]] (12)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 62001–63000]]''' (16)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 63001–64000]]''' (16)
*[[Lindol sa Kumamoto ng 2026]] (16)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 64001–65000]]''' (17)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 65001–66000]]''' (19)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 66001–67000]]''' (20)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 67001–68000]]''' (20)
*[[Miss Grand International 2026]] (22)
*'''[[Ralph de Leon]]''' (23)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 68001–69000]]''' (24)
*[[Jackie Loughery]] (25)
*[[Anton Vinzon]] (26)
|-
|}
{{col-2}}{{col-end}}
{{hidden end}}
rlwa4pihevrjocepwqcio1hpdxzzu7h
2221752
2221751
2026-08-26T09:58:57Z
Allyriana000
119761
2221752
wikitext
text/x-wiki
{{userboxtop|align=right|backgroundcolor=#cedff2|bordercolor=#4E78A0 solid 5px;|extra-css=border-radius: 8px; padding-bottom:3px; padding-top:5px;|textcolor=black|toptext='''Allyriana000'''}}
{{User en}}
{{User Wikipedian For|year=2022|month=05|day=13}}
{{User contrib|17,480}}
{{Userboxbottom}}Magandang araw Pilipinas! Ako si Allyriana, at ako ay mahilig sa pagsubaybay sa mga patimapalak pagandahan tulad ng Miss Universe, Miss World, Miss Earth, at Miss International. Nagsimula akong mag-edit sa English Wikipedia noong Abril 4, 2021, subalit nagsimula lamang ako sa Wikipedia Tagalog noong Mayo 13, 2022.
Ako ay ipinanganak sa [[Lungsod Quezon]], kung saan ako lumaki. Ang aking mga hilig ay gumuhit ng mga ''portrait'' ng mga tao at ng mga estruktura, manood ng mga ''series'' tulad ng RuPaul's Drag Race, The Crown, Money Heist, Jujutsu Kaisen, Demon Slayer at Grey's Anatomy, at kumanta.
== Mga nagawang artikulo ==
=== Talaan ng mga artikulo ===
Ang mga artikulong naka-'''''bold''''' ay ang mga artikulong '''tapos nang ilikha''' o may mga '''sapat na sanggunian''' na para sa mga nilalaman ng artikulo. Ang mga artikulong hindi naka-''bold'' ay ang mga artikulo kinakailangan pang dagdagan ng sapat na impormasyon at sanggunian. Lahat na ng mga artikulo mula sa Cycle 1 ang naka-''bold''. 219 sa 381 na artikulo ang tapos na. Ang mga artikulong may asterisk ay mga artikulong naka-arkibo na ang mga sanggunian.
==== Cycle 1: 21 Abril 2021 - 31 Disyembre 2022 <small>(53 artikulo + 10 artikulong Ingles)</small> ====
{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 1 (619 na araw)}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
! Abril 2021
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1997''' (21; sa Ingles)
|-
! Hunyo 2021
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1996''' (2; sa Ingles)
* '''Binibining Pilipinas 1995''' (6; sa Ingles)
* '''Binibining Pilipinas 1994''' (8; sa Ingles)
* '''Binibining Pilipinas 1993''' (28; sa Ingles)
|-
! Setyembre 2021
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1964''' (20; sa Ingles)
|-
! Oktubre 2021
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1992''' (18; sa Ingles)
|-
! Nobyembre 2021
|-
|
* '''The Miss Globe 2021''' (6; sa Ingles)
|-
! Disyembre 2021
|-
|
* '''Señorita Colombia 2021''' (28; sa Ingles)
|-
! Abril 2022
|-
|
* '''Binibining Pilipinas 1991''' (23; sa Ingles)
|-
! Hunyo 2022
|-
|
*'''[[Nadia Ferreira]]''' (10)*
*'''[[Miss Universe Philippines]]''' (11)*
|-
! Agosto 2022
|-
|
*'''[[Miss World 2023]]''' (2)*
*'''[[Miss World 2018]]''' (3)
*'''[[Miss World 2019]]''' (5)
|-
! Setyembre 2022
|-
|
*'''[[Francisco Mañosa]]''' (1)
*'''[[Andrea Meza]]''' (19)
|-
! Oktubre 2022
|-
|
*'''[[Miss Universe 1952]]''' (4)*
*'''[[Miss Universe 1953]]''' (6)*
*'''[[Miss Universe 1954]]''' (7)*
*'''[[Miss Universe 1955]]''' (10)*
*'''[[Miss Universe 1956]]''' (10)*
*'''[[Miss Universe 1957]]''' (11)*
*'''[[Miss Universe 1958]]''' (12)*
*'''[[Miss Universe 1959]]''' (24)*
|-
|}
{{col-2}}
{|
|-
! Nobyembre 2022
|-
|
*'''[[Miss Universe 1960]]''' (5)*
*'''[[Miss Universe 1961]]''' (6)*
*'''[[Miss Universe 1962]]''' (7)*
*'''[[Miss Universe 1963]]''' (8)*
*'''[[Miss World 1951]]''' (8)
*'''[[Miss Universe 1964]]''' (9)*
*'''[[Miss Universe 1965]]''' (21)*
*'''[[Miss Universe 1966]]''' (25)*
*'''[[Miss Universe 1967]]''' (29)
|-
! Disyembre 2022
|-
|
*'''[[Miss Universe 1968]]''' (5)*
*'''[[Miss Universe 1969]]''' (8)*
*'''[[Miss World 1952]]''' (8)
*'''[[Miss World 1953]]''' (10)
*'''[[Miss Universe 1970]]''' (11)*
*'''[[Miss Universe 1971]]''' (11)
*'''[[Miss Universe 1972]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1973]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1974]]''' (13)
*'''[[Miss World 1954]]''' (22)
*'''[[Miss World 1955]]''' (23)
*'''[[Miss Universe 1975]]''' (23)
*'''[[Miss Universe 1976]]''' (23)
*'''[[Miss Universe 1977]]''' (24)
*'''[[Miss Universe 2012]]''' (24)
*'''[[Miss Universe 1978]]''' (25)
*'''[[Miss Universe 1979]]''' (25)
*'''[[Miss Universe 1980]]''' (27)
*'''[[Miss Universe 1981]]''' (27)
*'''[[Miss Universe 1982]]''' (28)
*'''[[Miss Universe 1983]]''' (28)
*'''[[Miss Universe 1984]]''' (28)
*'''[[Miss Universe 1985]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1986]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1987]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1988]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1989]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 2011]]''' (30)
*'''[[Miss Universe 1990]]''' (31)
|}
{{col-end}}
{{hidden end}}
==== Cycle 2: 3 Enero 2023 - 12 Disyembre 2023 <small>(86 artikulo)</small> ====
{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 2 (316 na araw)}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
|-
! Enero
|-
|
*'''[[Miss Universe 1991]]''' (3)
*'''[[Miss World 1956]]''' (4)
*'''[[Marisol Malaret]]''' (4)
*'''[[Miss Universe 2023]]''' (5)
*'''[[Miss World 2003]]''' (5)
*'''[[Fenty Beauty]]''' (5)
*'''[[Miss Universe 1992]]''' (8)
*'''[[Miss Universe 2010]]''' (8)
*'''[[Miss World 2005]]''' (8)
*'''[[Miss Universe 1993]]''' (9)
*'''[[Miss Universe 1999]]''' (9)
*'''[[Miss Universe 1994]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1995]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1996]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 2000]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 2001]]''' (12)
*'''[[Miss Universe 1997]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 1998]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2002]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2003]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2004]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2005]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2006]]''' (13)
*'''[[Miss Universe 2007]]''' (13)
*'''[[R'Bonney Gabriel]]''' (15)
*'''[[Mariam Habach]]''' (18)
*'''[[Binibining Pilipinas 1964]]''' (23)
*'''[[Binibining Pilipinas 1965]]''' (25)
*'''[[Miss Universe 2008]]''' (25)
*'''[[Miss World 1971]]''' (31)
*'''[[Miss International 2023]]''' (31)
|-
! Pebrero
|-
|
*'''[[Binibining Pilipinas 1966]]''' (2)
*'''[[Binibining Pilipinas 1967]]''' (2)
*'''[[Anna Sueangam-iam]]''' (3)
*'''[[Miss USA 1952]]''' (4)
*'''[[Binibining Pilipinas 2023]]''' (6)
*'''[[Miss World 1960]]''' (7)
*'''[[Miss Universe Philippines 2023]]''' (18)
*'''[[Julia Gama]]''' (22)
*'''[[Binibining Pilipinas 1968]]''' (24)
|-
! Marso
|-
|
*'''[[Binibining Pilipinas 1969]]''' (4)
*'''[[Miss World 1961]]''' (7)
*'''[[Miss World 1962]]''' (22)
*'''[[Miss World 1963]]''' (26)
*'''[[Miss World 1967]]''' (30)
|-
! Abril
|-
|
*[[Miss World 2011]] (12)
|}
{{col-2}}
*[[Miss World 2012]] (14)
*[[Miss World 2013]] (14)
*[[Miss World 2014]] (18)
*[[Miss World 2015]] (20)
*'''[[Binibining Pilipinas 2021]]''' (20)
{|
|-
! Mayo
|-
|
*'''[[Kapuluang Mamanuca]]''' (1)
*'''[[Miss World 1964]]''' (8)
*'''[[Miss World 1976]]''' (10)
*'''[[Miss World 1977]]''' (12)
*'''[[Miss World 1978]]''' (12)
|-
! Hunyo
|-
|
*'''[[Miss Universe 2009]]''' (1)
*'''[[Miss World 1965]]''' (1)
*'''[[Miss World 1979]]''' (1)
*'''[[Miss World 1966]]''' (3)
*'''[[Miss World 1968]]''' (3)
*'''[[Miss World 1969]]''' (3)
*'''[[Miss World 1970]]''' (3)
*'''[[Miss World 1972]]''' (3)
*'''[[Miss World 1980]]''' (5)
*'''[[Miss World 1973]]''' (6)
*'''[[Miss World 1974]]''' (6)
*'''[[Miss World 1981]]''' (6)
*'''[[Miss World 1982]]''' (6)
*'''[[Miss World 1983]]''' (7)
*'''[[Miss World 1984]]''' (7)
*'''[[Miss Universe Philippines 2024]]''' (10)
*'''[[Miss World 1985]]''' (13)
*[[Auckland]] (17)
*'''[[Miss World 1986]]''' (26)
|-
! Hulyo
|-
|
*'''[[Zozibini Tunzi]]''' (6)*
*'''[[Miss World 1987]]''' (16)
*'''[[Miss World 1988]]''' (31)
|-
! Agosto
|-
|
*'''[[Miss World 1989]]''' (1)
*'''[[Miss World 2017]]''' (10)
*'''[[Miss International 1960]]''' (10)*
|-
! Setyembre
|-
|
*[[Lalela Mswane]] (7)
*'''[[Miss World 1990]]''' (19)
|-
! Nobyembre
|-
|
*'''[[Sheynnis Palacios]]''' (19)
*'''[[Miss Universe 2024]]''' (19)
|-
! Disyembre
|-
|
*[[Miss International 2019]] (1)
*'''[[Miss International 2024]]''' (12)
|}
{{col-end}}
{{hidden end}}
'''Cycle 3: 8 Enero 2024 - 30 Disyembre 2024 <small>(95 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 3 (357 araw)}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
|-
! Enero
|-
|
*'''[[Miss World 1991]]''' (8)
*'''[[Miss World 1992]]''' (13)
*'''[[Miss World 1993]]''' (14)
*'''[[Miss World 1975]]''' (14)
*[[Demi-Leigh Tebow]] (17)
*''[[Iris Mittenaere]]'' (17)
*[[Charlie Puth]] (18)
*[[Gabriela Isler]] (18)
*'''[[Miss World 1994]]''' (27)
*'''[[Miss World 1995]]''' (27)
*'''[[Miss World 1996]]''' (28)
|-
! Pebrero
|-
|
*'''[[Miss World 1997]]''' (10)
|-
! Marso
|-
|
*'''[[Miss World 1998]]''' (2)*
*'''[[Miss World 1999]]''' (3)
*'''[[Miss World 2000]]''' (3)
*[[Miss Earth 2024]] (3)
*[[Arkitekturang bernakular]] (4)
*'''[[Miss World 2025]]''' (6)
*'''[[Miss World 2001]]''' (8)
*[[Karolina Bielawska]] (10)
*[[Krystyna Pyszková]] (13)
*'''[[Miss World 2002]]''' (15)
*[[Nguyễn Huỳnh Kim Duyên]] (17)
*[[Talaan ng mga bansa sa Miss Universe]] (17)
*[[Shopee]] (21)
|-
! Abril
|-
|
*[[Ella Mai]] (3)
*'''[[Binibining Pilipinas 2024]]''' (5)
*'''[[Miss World 2004]]''' (8)
*'''[[Miss World 2006]]''' (9)
*[[Miss World 2007]] (10)
*[[Miss World 2008]] (13)
*[[Miss World 2016]] (20)
*[[Tahanang Pilipino]] (24)
|-
! Mayo
|-
|
*[[Lacoste]] (6)
*[[Adrastea (buwan)|Adrastea]] (6)
*[[66391 Moshup]] (6)
*[[3015 Candy]] (7)
*[[3031 Houston]] (7)
*[[Loewe (tatak ng moda)|Loewe]] (8)
*[[Drita Ziri]] (9)
*[[Bretman Rock]] (9)
*[[Miss International 2018]] (10)
*[[Chelsea Anne Manalo]] (23)
*[[Miss Universe Philippines 2025]] (23)
*[[Kim Kardashian]] (23)
|-
! Hunyo
|-
|
*'''Miss World Philippines 2024''' (4; sa Ingles)
*[[Noelia Voigt]] (17)
*'''Miss Universe Thailand 2024''' (19; sa Ingles)
|}
{{col-2}}
{|
*[[Binibining Pilipinas 2009]] (26)
*[[Binibining Pilipinas 2019]] (27)
*[[Angelica Lopez]] (30)
|-
! Hulyo
|-
|
*[[Miss Earth 2003]] (5)
*[[Miss Supranational 2024]] (6)
*[[Myrna Esguerra]] (8)
*[[Alice Guo]] (16)
*[[Krishnah Gravidez]] (20)
*[[Pinoy Big Brother: Gen 11]] (21)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 10001–11000]]''' (21)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 11001–12000]]''' (21)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 12001–13000]]''' (21)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 13001–14000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 14001–15000]]''' (23)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 15001–16000]]''' (23)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 16001–17000]]''' (24)
*[[EJ Obiena]] (26)
|-
! Agosto
|-
|
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 17001–18000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 18001–19000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 19001–20000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 20001–21000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 21001–22000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 22001–23000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 23001–24000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 24001–25000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 25001–26000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 26001–27000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 27001–28000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 28001–29000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 29001–30000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 30001–31000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 31001–32000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 32001–33000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 33001–34000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 34001–35000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 35001–36000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 36001–37000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 37001–38000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 38001–39000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 39001–40000]]''' (13)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 40001–41000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 41001–42000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 42001–43000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 43001–44000]]''' (22)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 44001–45000]]''' (22)
|-
! Oktubre
|-
|
*'''[[Miss International 1961]]''' (15)
|-
! Nobyembre
|-
|
*[[Miss Universe 2025]] (21)
*[[Victoria Kjær Theilvig]] (21)
|-
! Disyembre
|-
|
*[[Miss International 1962]] (30)
|}{{col-end}}
{{hidden end}}'''Cycle 4: 8 Enero 2025 - 21 Nobyembre 2025 <small>(119 artikulo + 5 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 4 (317 araw)}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
|-
! Enero 2025
|-
|
*'''Miss USA 2025''' (8; sa Ingles)
*[[Miss Universe Philippines 2021]] (27)
*[[Miss Universe Thailand]] (31)
|-
! Pebrero 2025
|-
|
*[[Yllana Aduana]] (3)
*[[Maison Schiaparelli]] (8)
*[[Miss Grand International 2024]] (14)
*[[CJ Opiaza]] (14)
*[[Miss International 2025]] (21)
*'''Miss Universe 2026''' (28; sa Ingles)
|-
! Marso 2025
|-
|
*'''[[Miss Supranational 2025]]''' (3)
*[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition]] (9)
*[[Sabrina Carpenter]] (21)
*'''[[Aiah]]''' (23)
*'''[[Colet (mang-aawit)|Colet]]''' (23)
*'''Binibining Pilipinas 2025''' (24; sa Ingles)
|-
! Abril 2025
|-
|
*[[Miss International 1963]] (11)
*[[Miss International 1964]] (11)
*[[Miss International 1965]] (12)
*[[Miss International 1967]] (13)
*[[Miss International 1968]] (14)
*[[Miss International 1969]] (14)
*[[Miss International 1970]] (16)
*[[Miss International 1971]] (17)
*[[Miss International 1979]] (17)
*[[Aurora Pijuan]] (17)
*[[Miss International 1972]] (18)
*[[Miss International 1973]] (21)
*[[Miss International 1974]] (29)
*[[Miss International 1975]] (29)
*[[Miss International 1976]] (29)
*[[Miss International 1977]] (29)
*[[Miss International 1978]] (29)
*[[Miss International 1980]] (30)
|-
! Mayo 2025
|-
|
*[[Binibining Pilipinas 2025]] (1)
*[[Miss International 1981]] (1)
*[[Miss International 1982]] (2)
*[[Miss International 1983]] (5)
*[[Miss International 1984]] (5)
*[[Miss International 1985]] (5)
*[[Miss International 1986]] (5)
*[[Papa Leon XIV]] (9)
*Miss World 2026 (9; sa Ingles)
*[[Miss International 1987]] (11)
*[[Miss International 1988]] (12)
*[[Miss International 1989]] (12)
*[[Miss International 1990]] (19)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 45001–46000]]''' (23)
*[[Miss International 1991]] (26)
*[[Miss International 1992]] (28)
*[[Miss International 1993]] (29)
*[[Miss International 1994]] (29)
*[[Miss International 1995]] (29)
*[[Miss International 1996]] (29)
*[[Miss International 1997]] (29)
*[[Miss International 1998]] (29)
*[[Miss International 1999]] (29)
*[[Miss International 2000]] (31)
*[[Miss International 2001]] (31)
|-
! Hunyo 2025
|-
|
*[[Miss International 2002]] (3)
*[[Miss International 2003]] (4)
*[[Miss International 2004]] (7)
*[[Miss International 2005]] (7)
*[[Miss International 2006]] (7)
*[[Miss International 2007]] (7)
*[[Miss International 2008]] (7)
*[[Miss International 2009]] (8)
|}
{{col-2}}
{|
*[[Miss International 2010]] (8)
*[[Miss International 2011]] (9)
*[[Miss International 2012]] (9)
*[[Miss International 2013]] (10)
*[[Miss International 2014]] (11)
*[[Miss International 2015]] (11)
*[[Miss International 2016]] (11)
*[[Miss International 2017]] (11)
*[[Miss Earth 2004]] (11)
*[[Miss Earth 2005]] (11)
*[[Miss Earth 2025]] (11)
*[[Miss Earth 2006]] (16)
*[[Miss Earth 2007]] (16)
*[[Katrina Johnson]] (16)
*[[Miss Earth 2008]] (18)
*[[Miss Earth 2009]] (18)
*[[Miss Earth 2010]] (19)
*[[Miss Earth 2011]] (22)
*[[Miss Earth 2012]] (22)
*[[Miss Earth 2013]] (22)
*[[Miss Earth 2014]] (22)
*[[Miss Earth 2015]] (22)
*[[Miss Earth 2016]] (23)
*[[Miss Earth 2017]] (23)
*[[Miss Earth 2018]] (23)
*[[Miss Earth 2019]] (23)
*[[Miss Earth 2020]] (23)
*[[Miss Earth 2021]] (23)
*[[Miss Supranational 2013]] (23)
*[[Miss Supranational 2022]] (27)
|-
! Hulyo 2025
|-
|
*''[[This Is For]]'' (8)
*[[Miss World 2026]] (10)
*[[3034 Climenhaga]] (31)
|-
! Agosto 2025
|-
|
*[[Miss Universe Thailand 2025]] (23)
*[[Praveenar Singh]] (23)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 46001–47000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 47001–48000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 48001–49000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 49001–50000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 50001–51000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 51001–52000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 52001–53000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 53001–54000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 54001–55000]]''' (29)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 55001–56000]]''' (31)
|-
! Setyembre 2025
|-
|
*[[Pagpatay kay Iryna Zarutska]] (9)
*Kirk Bondad (25; sa Ingles)
*[[Curlee at Sarah Discaya]] (27)
*[[Miss Universe Philippines 2026]] (27)
|-
! Oktubre 2025
|-
|
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 56001–57000]]''' (6)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 57001–58000]]''' (6)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 58001–59000]]''' (6)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 59001–60000]]''' (6)
*'''[[Miss Grand International 2025]]''' (12)
*[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0]] (17)
*[[Emma Tiglao]] (18)
*[[Sirikit]] (26)
|-
! Nobyembre 2025
|-
|
*[[Fátima Bosch]] (21)
|-
|}
{{col-end}}
{{hidden end}}'''Cycle 5: 21 Pebrero 2026 - kasalukuyan <small>(23 artikulo + 2 artikulong Ingles)</small>'''{{hidden begin|border=#aaa 1px solid|titlestyle=text-align:center
|title= Talaan ng mga artikulo mula sa Cycle 5}}
{{col-begin}}
{{col-2}}
{|
|-
! Pebrero
|-
|
*The Miss Globe 2022 (21; sa Ingles)
|-
! Marso
|-
|
*[[Binibining Pilipinas 1970]] (9)
*[[Binibining Pilipinas 1971]] (13)
*'''Binibining Pilipinas 2026''' (23; sa Ingles)
|-
! Hulyo
|-
|
*[[Miss Universe 2026]] (21)
*'''[[Pop Mart]]''' (22)
*'''[[Miss Supranational 2026]]''' (26)
*[[Miss World 2027]] (28)
*'''[[Emilio Daez]]''' (28)
|-
! Agosto
|-
|
*[[Katrina Llegado]] (1)
*'''[[Bo's Coffee]]''' (6)
*[[Mingyu]] (9)
*[[Bea Millan-Windorski]] (10)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 60001–61000]]''' (10)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 61001–62000]]''' (10)
*[[Asia Rose Simpson]] (12)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 62001–63000]]''' (16)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 63001–64000]]''' (16)
*[[Lindol sa Kumamoto ng 2026]] (16)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 64001–65000]]''' (17)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 65001–66000]]''' (19)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 66001–67000]]''' (20)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 67001–68000]]''' (20)
*[[Miss Grand International 2026]] (22)
*'''[[Ralph de Leon]]''' (23)
*'''[[Talaan ng mga planetang menor: 68001–69000]]''' (24)
*[[Jackie Loughery]] (25)
*[[Anton Vinzon]] (26)
|-
|}
{{col-2}}{{col-end}}
{{hidden end}}
3xatdol3ipzbtb01dwe4lluggnja9dk
Trayektorya
0
324467
2221701
2033535
2026-08-25T20:11:55Z
Ysrael214
126671
Inilipat ni Ysrael214 ang pahinang [[Trahektorya]] sa [[Trayektorya]]
2033535
wikitext
text/x-wiki
{{for|landas sa lupa|Daanan}}
[[File:RiflemansRule.svg|thumb|350px|Isang larawan ng direksyonal na trahektorya ng isang [[bala]]ng nagpaputok sa isang paakyat na [[punterya]].]]
Ang isang '''trahektorya''' o '''landas ng paglipad''' ay landas na sinusundan ng isang bagay na may [[masa]] sa [[mosyon]] sa [[espasyo]] bilang isang [[punsiyon (matematika)|punsiyon]] ng [[panahon]]. Sa [[klasikong mekanika]], ang isang trahektorya ay ipinapaliwanag ng [[mekanika ni Hamilton]] ''via'' mga [[kanonikong koordinado]]: kaya, ang isang kumpletong trahektorya ay ipinapaliwanag ng posisyon at momentum, nang sabay.
Ang masa ay puwedeng isang [[panudla]] o isang [[buntabay]].<ref>{{cite book |title=The Principles of Physics |first=Rohit |last=Metha |chapter=11 |page=378 |lang=en}}</ref> Halimbawa, puwedeng isang [[ligiran]] — ang landas ng isang [[planeta]], [[asteroyd]] o [[kometa]] habang naglalakbay sa paligid ng isang sentral na masa.
Sa [[teorya ng kontrol]], ang isang trahektorya ay isang [[pangkat (matematika)|pangkat]], na inaayos sa panahon, ng mga [[estado]] ng isang [[sistemang dinamiko]] (tingnan ang e.g. [[mapa ni Poincaré]]). Sa [[diskretong matematika]], ang isang trahektorya ay isang [[sekwensiya]]ng <math>(f^k(x))_{k \in \mathbb{N}}</math> ng mga [[kantidad|halaga]]ng kinakalkula ng iteradong aplikasyon ng isang [[pagmamapa (matematika)|pagmamapa]]ng <math>f</math> sa isang elementong <math>x</math> ng niyang pinagmulan.
== Pisika na mga trahektorya ==
{{confusing|date=Hulyo 2023}}
Ang isang alam na halimbawa ng trahektorya ay landas ng isang panudla, tulad ng isang [[bola]] o [[bato]]ng inihahagis. Sa isang modelong makatuturang sinisimplehan, gumagalaw ang bagay lang sa ilalim ng impluwensiya ng unipormeng [[grabitasyonal]] na [[larangan ng puwersa (pisika)|larangan ng puwersa]] ({{lang-en|force field}}). Ito ay puwedeng isang mabuting aproksimasyon para sa isang batong inihahagis sa loob ng maikiksing [[distansiya]], halimbawa sa ibabaw ng [[Buwan (astronomiya)|Buwan]]. Sa itong simpleng aproksimasyon, ang trahektorya ay kumukuha ng [[hugis]] ng isang [[parabola]]. Kalimitan, kapag itinakda ang mga trahektorya, kailangan ang konsidera ng di-unipormeng grabitasyonal na mga [[puwersa]] at paglaban ng hangin ([[pagkalagkad]] at [[aerodinamika]]). Ito ay pokus ng disiplina ng [[balistika]].
Ang isa sa mga makakatuturang katuparan ng [[Mga batas ng mosyon ni Newton|mekanika ni Newton]] ay deribasyon ng [[mga batas mosyon ng mga planeta ni Kepler]]. Sa [[grabitasyonal na larangan]] ng isang [[masang punto]] o isang masang naituturing bilang isang perpektong [[espera]] (halimbawa [[Araw (astronomiya)|Araw]]) ang trahektorya ng isang bagay na gumagalaw ay isang [[seksiyong koniko]], kalimitang isang [[elipso]] o [[hiperbola]].{{efn|Teoretikal na, ang isang ligiran ay puwedeng isang [[radius|radial]] na tuwid na [[guhit (heometriya)|guhit]], [[bilog]], o [[parabola]]. Ang mga ito ay kasong nililimitahan, gayunman, at ang [[probabilidad]] na mangyayari sila sa [[katotohanan]] ay [[sero]].}} Ito ay sumasang ayon sa mga ligirang pinagmamasdan para sa mga [[planeta]], [[kometa]], at artipisyal na [[sasakyang pangkalawakan]] sa isang medyo mabuting aproximasyon, ngunit kung lumalapit ang isang kometa sa Araw, iimpluwensyahan din ng ibang mga puwersa tulad ng [[solar na hangin]] at [[presyon ng radiyasyon]], na babaguhin ang lipiran at magiging sanhi ng [[Buntot (kometa)|paglabas ng materyal mula sa kometa sa kalawakan]].
Mamayang tumubo ang teorya ni [[Isaac Newton|Newton]] sa sangay ng pisikang teoretikal na kilala bilang [[klasikong mekanika]]. Ginagamit ang [[matematika]] ng [[kalkulus na diperensiyal]] (na sinimulan rin ni Newton sa kaniyang kabataan). Sa paglipas ng mga siglo, ang yuta-yutang mga [[siyentipiko]] ay nag-ambag sa pag-unlad ng itong dalawang sangay. Ang klasikong mekanika ay naging isang napakaprominenteng demonstrasyon ng lakas ng [[makatuwirang kaisipan]], i.e. [[katwiran]], sa parehong [[agham]] at [[teknolohiya]]. Nakakatulong ito sa pag-unawa at paghula ng napakalaking isang hanay ng mga [[penomeno]]. Isang halimbawa nito ay ang trahektorya.
Isipin ang isang [[partikula]] na may [[masa]]ng <math>m</math>, na gumagalaw sa isang [[grabitasyonal na potensiyal|potensiyal na larangan]]g <math>V</math>. Sa mga tuntunin ng pisika, kinakatawan ng masa ang [[tigal]], at kinakatawan ng larangang <math>V</math> ang mga panlabas na puwersa ng isang partikular na uri na kilala bilang "konserbatibo". Para sa isang <math>V</math> sa kada makabuluhang posisyon, may paraan para hinuhain ang kaukulang puwersa (halimbawa, [[balani]]) na kikilos sa posisyong iyon. Ang hindi lahat ng mga puwersa ay naipapahayag nang ganito, gayunman.
Ang [[mosyon]] ng partikula ay inilalarawan ng itong [[ekwasyong diperensiyal]] ng ikalawang order:
:<math> m \frac{\mathrm{d}^2 \vec{x}(t)}{\mathrm{d}t^2} = -\nabla V(\vec{x}(t)) \text{ na may } \vec{x}=(x,y,z).</math>
Sa kanang tabi, ang [[puwersa]] ay ibinibigay sa mga tuntunin ng <math>\nabla V</math>, ang [[gradient (kalkulong bektor)|gradient]] ng potensiyal, na kinukuha sa mga posisyon sa kahabaan ng trahektorya. Ito ay matematikal na porma ng [[Ikalawang Batas ni Newton]]: ang puwersa ay katumbas ng masa pinarami nang [[arangkada]]ng beses, para sa tulad ng mga sitwasyon.
== Mga halimbawa ==
=== Unipormeng balani, na walang ni pagkalagkad ni hangin ===
[[File:Inclinedthrow.gif|thumb|400px|Mga trahektorya ng isang masang inihahagis sa isang anggulo ng 70°,<br>
{{color box|black}} na walang [[pagkalagkad]]<br>
{{color box|blue}} na may [[batas ni Stokes|pagkalagkad ni Stokes]]<br>
{{color box|green}} na may [[pluwido ni Newton|pagkalagkad ni Newton]]]]
Ang ideal na kaso ng [[mosyon]] ng isang [[panudla]], sa isang unipormeng grabitasyonal na larangan, na walang ibang mga puwersa (tulad ng pagkalagkad ng hangin) ay unang siniyasat ni [[Galileo Galilei]]. Ang pagpapabaya ng aksiyon ng [[atmospera]], sa paghubog ng isang trahektorya, ay ipinalagay ng praktikal na mga imbestigador sa buong [[Gitnang Kapanahunan]] sa [[Europa]]. Gayunman, dahil sa naagapan ang pagiging ng [[basyo]], na mamayang ipinakita sa [[Daigdig]] ng niyang katrabahong [[Evangelista Torricelli]]{{citation needed}}, naumpisahan ni Galileo ang agham sa hinaharap ng [[mekanika]].{{citation needed}} Sa isang malapit nang basyo, halimbawa sa [[Buwan (astronomiya)|Buwan]], sa esensya tama ang kaniyang parabolikong trahektoryang sinimplehan.
Sa pagsusuring sumusunod, pinopormulahan natin ang [[ekwasyon]] ng mosyon ng isang panudla bilang sinusukat mula sa isang [[inersyal na balangkas]] ({{lang-en|inertial frame}}) sa pahinga na may paggalang sa lupa. Kasama sa balangkas ang isang [[sistema ng koordinado]] ng kanang kamay, na may kaniyang orihen sa punto ng bunsod ng panudla. Ang [[x-aksis]] ay [[tangent]] sa lupa, at ang [[y-aksis]] ay [[perpendikular]] sa ito ([[paralelo]] sa mga [[guhit (heometriya)|guhit]] ng [[grabitasyonal na larangan]]). Hayaan {{mvar|g}} ang [[pamantayang balani|arangkada ng balani]]. Pagdating sa patag na lupain, hayaan inisyal na palahang na [[belosidad]] ang <math>v_h = v \cos(\theta)</math>, at hayaan inisyal na patayong belosidad ang <math>v_v = v \sin(\theta)</math>. Ipapakita din na ang [[saklaw ng isang panudla|saklaw]] ay <math>2v_h v_v/g</math>, at ang maximum na [[altitud]] ay <math>v_v^2/2g</math>. Ang maximum na saklaw para sa ilang inisyal na belosidad na {{mvar|v}} ay kinukuha kapag <math>v_h=v_v</math>, i.e. ang inisyal na [[anggulo]] ay 45°. Ang itong saklaw ay <math>v^2/g</math>, at ang maximum na altitud sa maximum na saklaw ay <math>v^2/(4g)</math>.
==== Deribasyon ng ekwasyon ng mosyon ====
Ipalagay na ang mosyon ng panudla ay sinusukat mula sa isang balangkas ng [[libreng pagkahulog]] nasa (''x'',''y'') = (0,0) kapag ''t'' = 0. Ang ekwasyon ng mosyon ng panudla sa itong balangkas (sa [[prinsipyo ng ekwibalensiya]]) ay <math>y = x \tan(\theta)</math>. Ang mga koordinado ng itong balangkas ng libreng pagkahulog, na may paggalang sa ating inersyal na balangkas, ay <math>y = - gt^2/2</math>. Kumbaga, <math>y = - g(x/v_h)^2/2</math>.
Ngayon, kapag isinalin sa inersyal na balangkas, ang mga koordinado ng panudla ay nagiging <math>y = x \tan(\theta)- g(x/v_h)^2/2</math>. Kumbaga:
: <math>y=-{g\sec^2\theta\over 2v_0^2}x^2+x\tan\theta,</math>
(kung saan ang ''v''<sub>0</sub> ay inisyal na belosidad, ang <math>\theta</math> ay anggulo ng kataasan, at ang ''g'' ay [[arangkada]] dahil sa balani).
==== Hanay at taas ====
[[Image:Ideal projectile motion for different angles.svg|thumb|350px|Mga trahektorya ng mga panudlang inihahagis sa magkaibang mga anggulo ng kataasan pero parehong belosidad ng 10 m/s sa isang basyo at na may unipormeng pababang grabitasyonal na larangan ng 10 m/s<sup>2</sup>. Ang mga punto ay nasa mga interbalo ng 0.05 s at kahabaan ng nilang mga buntot ay linyar na [[proporsiyon]]al sa kanilang belosidad. ''t'' = time (panahon) mula sa bunsod, ''T'' = time (panahon) ng lipad, ''R'' = range (saklaw), at ''H'' = highest (pinakamataas) na punto ng trahektorya (na ipinapakita ng mga pana).]]
Ang '''saklaw''', ''R'', ay pinakamalayong distansiya na nagbibiyahe ang bagay sa kahabaan ng [[x-aksis]] sa sektor na I. Ang '''inisyal na belosidad''', ''v<sub>i</sub>'', ay belosidad ng bagay sa bunsod mula sa punto ng orihen. Ang '''inisyal na anggulo''', ''θ<sub>i</sub>'', ay anggulo ng pagpapalaya ng bagay. Ang ''g'' ay grabitasyonal na hila sa bagay sa loob ng isang basyong midyum.
: <math>R={v_i^2\sin2\theta_i\over g}</math>
Ang '''kataasan''', ''h'', ay maximum na parabolikong kataasan na umaabot ang bagay sa loob ng trahektorya.
: <math>h={v_i^2\sin^2\theta_i\over 2g}</math>
==== Anggulo ng kataasan ====
[[File:Selomie Melkie - Forensics Final Project (5).jpg|thumb|Isang halimbawang ipinapakita ang kalkulasyon ng [[trahektorya ng isang panudla|trahektorya ng isang bala]].]]
Sa mga tuntunin ng anggulo ng kataasang <math>\theta</math> at inisyal na belosidad na <math>v</math>:
:<math>v_h=v \cos \theta,\quad v_v=v \sin \theta \;</math>
kaya ang saklaw ay:
:<math>R= 2 v^2 \cos(\theta) \sin(\theta) / g = v^2 \sin(2\theta) / g\,.</math>
Muling naaayos ang itong ekwasyon para mahanap ang anggulo para sa isang kinakailangang saklaw:
: <math> \theta = \frac 1 2 \sin^{-1} \left( \frac{g R}{ v^2 } \right) </math> (Ekwasyong II: anggulo ng bunsod ng panudla)
Itala na ang [[tungkuling sine]] ay may dalawang kalutasan para sa <math>\theta</math> para sa ilang saklaw na <math>d_h</math>. Ang anggulong <math>\theta</math> na ibinibigay ang maximum na saklaw ay nahahanap sa pamamagitan ng [[deribatibo]] ng <math>R</math> na may paggalang sa <math>\theta</math> at tamang pagsasaayos ng ekwasyon.
:<math>{\mathrm{d}R\over \mathrm{d}\theta}={2v^2\over g} \cos(2\theta)=0</math>
May [[di-tribiyal]] na kalutasan sa <math>2\theta=\pi/2=90^\circ</math>, o <math>\theta=45^\circ</math>. Ang maximum na saklaw ay <math>R_{\max} = v^2/g\,</math>. Sa itong anggulo <math>\sin(\pi/2)=1</math>, kaya maximum na kataasang kinukuha ay <math>{v^2 \over 4g}</math>.
Para mahanap ang anggulo na ibinibigay ang maximum na kataasan para sa ilang belosidad, kalkulahin ang deribatibo ng maximum na kataasan <math>H=v^2 \sin^2(\theta) /(2g)</math> na may paggalang sa <math>\theta</math>, kumbaga <math>{\mathrm{d}H\over \mathrm{d}\theta}=v^2 2\cos(\theta)\sin(\theta) /(2g)</math>. Ito ay sero kapag <math>\theta=\pi/2=90^\circ</math>. Kaya ang maximum na kataasan <math>H_\mathrm{max}={v^2\over 2g}</math> ay kinukuha kapag ang panudla ay pinagbabaril diretso na sa taas.
=== Mga bagay sa ligiran ===
Kung, imbes na isang unipormeng pababang grabitasyonal na puwersa, iniisip natin ang dalawang bagay sa [[ligiran]] na may mutwal na grabitasyon sa isa't isa, kinukuha ang [[mga batas mosyon ng mga planeta ni Kepler]]. Ang deribasyon ng mga ito ay isa sa pangunahing gawa ni [[Isaac Newton]] at nagbigay ng karamihan ng motibasyon para sa pag-unlad ng [[kalkulus na diperensiyal]].
== Salo ng bola ==
Kung nagbibiyahe ang isang panudla, tulad ng isang [[beysbol (bola)|beysbol]] o bola ng [[kriket]], sa [[paraboliko]]ng landas, na may bahagyang [[paglaban sa hangin]], at kung ang isang manlalaro ay may posisyon kung saan nahuhuli ito sa kaniyang pagbaba, sa kaniyang tingin ang anggulo ng kataasan ay patuloy na dumadami sa buong lipad. Ang [[tangent]] ng anggulo ng kataasan ay proporsiyonal sa panahon mula sa bunsod ng bola sa hangin, madalas sa pamamagitan ng gulpi ng [[pamalo]]. Kahit kung ang bola ay talagang bumababa, malapit sa dulo ng niyang lipad, patuloy na dumadami ang kaniyang anggulo ng kataasan ayon sa tingin ng manlalaro. Kaya nanonood ang manlalaro ng bola na parang umaakyat sa konstanteng belosidad. Ang hanap ng lugar kung saan nangyayari ito ay tumutulong sa manlalaro na iposisyon ang kanyang sarili nang tama para sa salo ng bola. Kung siya ay masyadong malapit sa ''batsman'' kung sino humampas ng bola, parang aakyat ang bola sa isang antas na tumutulin. At kung masyadong malayo sa batsman, parang mabilis na babagal, tapos bababa.
{{for|isang pruweba ng pahayag sa itaas|Trahektorya ng isang panudla#Salo ng bola}}
== Tala ==
{{notelist}}
== Sanggunian ==
{{reflist}}
[[Kategorya:Balistika]]
[[Kategorya:Mekanika]]
37rfr68dou0wy3agd0q14tz0a0u8s7g
2221704
2221701
2026-08-25T20:42:15Z
Ysrael214
126671
2221704
wikitext
text/x-wiki
{{for|landas sa lupa|Daanan}}
[[File:RiflemansRule.svg|thumb|350px|Isang larawan ng direksyonal na trayektorya ng isang [[bala]]ng nagpaputok sa isang paakyat na [[punterya]].]]
Ang isang '''trayektorya''' o '''landas ng paglipad''' ay landas na sinusundan ng isang bagay na may [[masa]] sa [[mosyon]] sa [[espasyo]] bilang isang [[punsiyon (matematika)|punsiyon]] ng [[panahon]]. Sa [[klasikong mekanika]], ang isang trayektorya ay ipinapaliwanag ng [[mekanika ni Hamilton]] ''via'' mga [[kanonikong koordinado]]: kaya, ang isang kumpletong trayektorya ay ipinapaliwanag ng posisyon at momentum, nang sabay.
Ang masa ay puwedeng isang [[panudla]] o isang [[buntabay]].<ref>{{cite book |title=The Principles of Physics |first=Rohit |last=Metha |chapter=11 |page=378 |lang=en}}</ref> Halimbawa, puwedeng isang [[ligiran]] — ang landas ng isang [[planeta]], [[asteroyd]] o [[kometa]] habang naglalakbay sa paligid ng isang sentral na masa.
Sa [[teorya ng kontrol]], ang isang trayektorya ay isang [[pangkat (matematika)|pangkat]], na inaayos sa panahon, ng mga [[estado]] ng isang [[sistemang dinamiko]] (tingnan ang e.g. [[mapa ni Poincaré]]). Sa [[diskretong matematika]], ang isang trayektorya ay isang [[sekwensiya]]ng <math>(f^k(x))_{k \in \mathbb{N}}</math> ng mga [[kantidad|halaga]]ng kinakalkula ng iteradong aplikasyon ng isang [[pagmamapa (matematika)|pagmamapa]]ng <math>f</math> sa isang elementong <math>x</math> ng niyang pinagmulan.
== Pisika na mga trayektorya ==
{{confusing|date=Hulyo 2023}}
Ang isang alam na halimbawa ng trayektorya ay landas ng isang panudla, tulad ng isang [[bola]] o [[bato]]ng inihahagis. Sa isang modelong makatuturang sinisimplehan, gumagalaw ang bagay lang sa ilalim ng impluwensiya ng unipormeng [[grabitasyonal]] na [[larangan ng puwersa (pisika)|larangan ng puwersa]] ({{lang-en|force field}}). Ito ay puwedeng isang mabuting aproksimasyon para sa isang batong inihahagis sa loob ng maikiksing [[distansiya]], halimbawa sa ibabaw ng [[Buwan (astronomiya)|Buwan]]. Sa itong simpleng aproksimasyon, ang trayektorya ay kumukuha ng [[hugis]] ng isang [[parabola]]. Kalimitan, kapag itinakda ang mga trayektorya, kailangan ang konsidera ng di-unipormeng grabitasyonal na mga [[puwersa]] at paglaban ng hangin ([[pagkalagkad]] at [[aerodinamika]]). Ito ay pokus ng disiplina ng [[balistika]].
Ang isa sa mga makakatuturang katuparan ng [[Mga batas ng mosyon ni Newton|mekanika ni Newton]] ay deribasyon ng [[mga batas mosyon ng mga planeta ni Kepler]]. Sa [[grabitasyonal na larangan]] ng isang [[masang punto]] o isang masang naituturing bilang isang perpektong [[espera]] (halimbawa [[Araw (astronomiya)|Araw]]) ang trayektorya ng isang bagay na gumagalaw ay isang [[seksiyong koniko]], kalimitang isang [[elipso]] o [[hiperbola]].{{efn|Teoretikal na, ang isang ligiran ay puwedeng isang [[radius|radial]] na tuwid na [[guhit (heometriya)|guhit]], [[bilog]], o [[parabola]]. Ang mga ito ay kasong nililimitahan, gayunman, at ang [[probabilidad]] na mangyayari sila sa [[katotohanan]] ay [[sero]].}} Ito ay sumasang ayon sa mga ligirang pinagmamasdan para sa mga [[planeta]], [[kometa]], at artipisyal na [[sasakyang pangkalawakan]] sa isang medyo mabuting aproximasyon, ngunit kung lumalapit ang isang kometa sa Araw, iimpluwensyahan din ng ibang mga puwersa tulad ng [[solar na hangin]] at [[presyon ng radiyasyon]], na babaguhin ang lipiran at magiging sanhi ng [[Buntot (kometa)|paglabas ng materyal mula sa kometa sa kalawakan]].
Mamayang tumubo ang teorya ni [[Isaac Newton|Newton]] sa sangay ng pisikang teoretikal na kilala bilang [[klasikong mekanika]]. Ginagamit ang [[matematika]] ng [[kalkulus na diperensiyal]] (na sinimulan rin ni Newton sa kaniyang kabataan). Sa paglipas ng mga siglo, ang yuta-yutang mga [[siyentipiko]] ay nag-ambag sa pag-unlad ng itong dalawang sangay. Ang klasikong mekanika ay naging isang napakaprominenteng demonstrasyon ng lakas ng [[makatuwirang kaisipan]], i.e. [[katwiran]], sa parehong [[agham]] at [[teknolohiya]]. Nakakatulong ito sa pag-unawa at paghula ng napakalaking isang hanay ng mga [[penomeno]]. Isang halimbawa nito ay ang trayektorya.
Isipin ang isang [[partikula]] na may [[masa]]ng <math>m</math>, na gumagalaw sa isang [[grabitasyonal na potensiyal|potensiyal na larangan]]g <math>V</math>. Sa mga tuntunin ng pisika, kinakatawan ng masa ang [[tigal]], at kinakatawan ng larangang <math>V</math> ang mga panlabas na puwersa ng isang partikular na uri na kilala bilang "konserbatibo". Para sa isang <math>V</math> sa kada makabuluhang posisyon, may paraan para hinuhain ang kaukulang puwersa (halimbawa, [[balani]]) na kikilos sa posisyong iyon. Ang hindi lahat ng mga puwersa ay naipapahayag nang ganito, gayunman.
Ang [[mosyon]] ng partikula ay inilalarawan ng itong [[ekwasyong diperensiyal]] ng ikalawang order:
:<math> m \frac{\mathrm{d}^2 \vec{x}(t)}{\mathrm{d}t^2} = -\nabla V(\vec{x}(t)) \text{ na may } \vec{x}=(x,y,z).</math>
Sa kanang tabi, ang [[puwersa]] ay ibinibigay sa mga tuntunin ng <math>\nabla V</math>, ang [[gradient (kalkulong bektor)|gradient]] ng potensiyal, na kinukuha sa mga posisyon sa kahabaan ng trayektorya. Ito ay matematikal na porma ng [[Ikalawang Batas ni Newton]]: ang puwersa ay katumbas ng masa pinarami nang [[arangkada]]ng beses, para sa tulad ng mga sitwasyon.
== Mga halimbawa ==
=== Unipormeng balani, na walang ni pagkalagkad ni hangin ===
[[File:Inclinedthrow.gif|thumb|400px|Mga trayektorya ng isang masang inihahagis sa isang anggulo ng 70°,<br>
{{color box|black}} na walang [[pagkalagkad]]<br>
{{color box|blue}} na may [[batas ni Stokes|pagkalagkad ni Stokes]]<br>
{{color box|green}} na may [[pluwido ni Newton|pagkalagkad ni Newton]]]]
Ang ideal na kaso ng [[mosyon]] ng isang [[panudla]], sa isang unipormeng grabitasyonal na larangan, na walang ibang mga puwersa (tulad ng pagkalagkad ng hangin) ay unang siniyasat ni [[Galileo Galilei]]. Ang pagpapabaya ng aksiyon ng [[atmospera]], sa paghubog ng isang trayektorya, ay ipinalagay ng praktikal na mga imbestigador sa buong [[Gitnang Kapanahunan]] sa [[Europa]]. Gayunman, dahil sa naagapan ang pagiging ng [[basyo]], na mamayang ipinakita sa [[Daigdig]] ng niyang katrabahong [[Evangelista Torricelli]]{{citation needed}}, naumpisahan ni Galileo ang agham sa hinaharap ng [[mekanika]].{{citation needed}} Sa isang malapit nang basyo, halimbawa sa [[Buwan (astronomiya)|Buwan]], sa esensya tama ang kaniyang parabolikong trayektoryang sinimplehan.
Sa pagsusuring sumusunod, pinopormulahan natin ang [[ekwasyon]] ng mosyon ng isang panudla bilang sinusukat mula sa isang [[inersyal na balangkas]] ({{lang-en|inertial frame}}) sa pahinga na may paggalang sa lupa. Kasama sa balangkas ang isang [[sistema ng koordinado]] ng kanang kamay, na may kaniyang orihen sa punto ng bunsod ng panudla. Ang [[x-aksis]] ay [[tangent]] sa lupa, at ang [[y-aksis]] ay [[perpendikular]] sa ito ([[paralelo]] sa mga [[guhit (heometriya)|guhit]] ng [[grabitasyonal na larangan]]). Hayaan {{mvar|g}} ang [[pamantayang balani|arangkada ng balani]]. Pagdating sa patag na lupain, hayaan inisyal na palahang na [[belosidad]] ang <math>v_h = v \cos(\theta)</math>, at hayaan inisyal na patayong belosidad ang <math>v_v = v \sin(\theta)</math>. Ipapakita din na ang [[saklaw ng isang panudla|saklaw]] ay <math>2v_h v_v/g</math>, at ang maximum na [[altitud]] ay <math>v_v^2/2g</math>. Ang maximum na saklaw para sa ilang inisyal na belosidad na {{mvar|v}} ay kinukuha kapag <math>v_h=v_v</math>, i.e. ang inisyal na [[anggulo]] ay 45°. Ang itong saklaw ay <math>v^2/g</math>, at ang maximum na altitud sa maximum na saklaw ay <math>v^2/(4g)</math>.
==== Deribasyon ng ekwasyon ng mosyon ====
Ipalagay na ang mosyon ng panudla ay sinusukat mula sa isang balangkas ng [[libreng pagkahulog]] nasa (''x'',''y'') = (0,0) kapag ''t'' = 0. Ang ekwasyon ng mosyon ng panudla sa itong balangkas (sa [[prinsipyo ng ekwibalensiya]]) ay <math>y = x \tan(\theta)</math>. Ang mga koordinado ng itong balangkas ng libreng pagkahulog, na may paggalang sa ating inersyal na balangkas, ay <math>y = - gt^2/2</math>. Kumbaga, <math>y = - g(x/v_h)^2/2</math>.
Ngayon, kapag isinalin sa inersyal na balangkas, ang mga koordinado ng panudla ay nagiging <math>y = x \tan(\theta)- g(x/v_h)^2/2</math>. Kumbaga:
: <math>y=-{g\sec^2\theta\over 2v_0^2}x^2+x\tan\theta,</math>
(kung saan ang ''v''<sub>0</sub> ay inisyal na belosidad, ang <math>\theta</math> ay anggulo ng kataasan, at ang ''g'' ay [[arangkada]] dahil sa balani).
==== Hanay at taas ====
[[Image:Ideal projectile motion for different angles.svg|thumb|350px|Mga trayektorya ng mga panudlang inihahagis sa magkaibang mga anggulo ng kataasan pero parehong belosidad ng 10 m/s sa isang basyo at na may unipormeng pababang grabitasyonal na larangan ng 10 m/s<sup>2</sup>. Ang mga punto ay nasa mga interbalo ng 0.05 s at kahabaan ng nilang mga buntot ay linyar na [[proporsiyon]]al sa kanilang belosidad. ''t'' = time (panahon) mula sa bunsod, ''T'' = time (panahon) ng lipad, ''R'' = range (saklaw), at ''H'' = highest (pinakamataas) na punto ng trayektorya (na ipinapakita ng mga pana).]]
Ang '''saklaw''', ''R'', ay pinakamalayong distansiya na nagbibiyahe ang bagay sa kahabaan ng [[x-aksis]] sa sektor na I. Ang '''inisyal na belosidad''', ''v<sub>i</sub>'', ay belosidad ng bagay sa bunsod mula sa punto ng orihen. Ang '''inisyal na anggulo''', ''θ<sub>i</sub>'', ay anggulo ng pagpapalaya ng bagay. Ang ''g'' ay grabitasyonal na hila sa bagay sa loob ng isang basyong midyum.
: <math>R={v_i^2\sin2\theta_i\over g}</math>
Ang '''kataasan''', ''h'', ay maximum na parabolikong kataasan na umaabot ang bagay sa loob ng trayektorya.
: <math>h={v_i^2\sin^2\theta_i\over 2g}</math>
==== Anggulo ng kataasan ====
[[File:Selomie Melkie - Forensics Final Project (5).jpg|thumb|Isang halimbawang ipinapakita ang kalkulasyon ng [[trayektorya ng isang panudla|trayektorya ng isang bala]].]]
Sa mga tuntunin ng anggulo ng kataasang <math>\theta</math> at inisyal na belosidad na <math>v</math>:
:<math>v_h=v \cos \theta,\quad v_v=v \sin \theta \;</math>
kaya ang saklaw ay:
:<math>R= 2 v^2 \cos(\theta) \sin(\theta) / g = v^2 \sin(2\theta) / g\,.</math>
Muling naaayos ang itong ekwasyon para mahanap ang anggulo para sa isang kinakailangang saklaw:
: <math> \theta = \frac 1 2 \sin^{-1} \left( \frac{g R}{ v^2 } \right) </math> (Ekwasyong II: anggulo ng bunsod ng panudla)
Itala na ang [[tungkuling sine]] ay may dalawang kalutasan para sa <math>\theta</math> para sa ilang saklaw na <math>d_h</math>. Ang anggulong <math>\theta</math> na ibinibigay ang maximum na saklaw ay nahahanap sa pamamagitan ng [[deribatibo]] ng <math>R</math> na may paggalang sa <math>\theta</math> at tamang pagsasaayos ng ekwasyon.
:<math>{\mathrm{d}R\over \mathrm{d}\theta}={2v^2\over g} \cos(2\theta)=0</math>
May [[di-tribiyal]] na kalutasan sa <math>2\theta=\pi/2=90^\circ</math>, o <math>\theta=45^\circ</math>. Ang maximum na saklaw ay <math>R_{\max} = v^2/g\,</math>. Sa itong anggulo <math>\sin(\pi/2)=1</math>, kaya maximum na kataasang kinukuha ay <math>{v^2 \over 4g}</math>.
Para mahanap ang anggulo na ibinibigay ang maximum na kataasan para sa ilang belosidad, kalkulahin ang deribatibo ng maximum na kataasan <math>H=v^2 \sin^2(\theta) /(2g)</math> na may paggalang sa <math>\theta</math>, kumbaga <math>{\mathrm{d}H\over \mathrm{d}\theta}=v^2 2\cos(\theta)\sin(\theta) /(2g)</math>. Ito ay sero kapag <math>\theta=\pi/2=90^\circ</math>. Kaya ang maximum na kataasan <math>H_\mathrm{max}={v^2\over 2g}</math> ay kinukuha kapag ang panudla ay pinagbabaril diretso na sa taas.
=== Mga bagay sa ligiran ===
Kung, imbes na isang unipormeng pababang grabitasyonal na puwersa, iniisip natin ang dalawang bagay sa [[ligiran]] na may mutwal na grabitasyon sa isa't isa, kinukuha ang [[mga batas mosyon ng mga planeta ni Kepler]]. Ang deribasyon ng mga ito ay isa sa pangunahing gawa ni [[Isaac Newton]] at nagbigay ng karamihan ng motibasyon para sa pag-unlad ng [[kalkulus na diperensiyal]].
== Salo ng bola ==
Kung nagbibiyahe ang isang panudla, tulad ng isang [[beysbol (bola)|beysbol]] o bola ng [[kriket]], sa [[paraboliko]]ng landas, na may bahagyang [[paglaban sa hangin]], at kung ang isang manlalaro ay may posisyon kung saan nahuhuli ito sa kaniyang pagbaba, sa kaniyang tingin ang anggulo ng kataasan ay patuloy na dumadami sa buong lipad. Ang [[tangent]] ng anggulo ng kataasan ay proporsiyonal sa panahon mula sa bunsod ng bola sa hangin, madalas sa pamamagitan ng gulpi ng [[pamalo]]. Kahit kung ang bola ay talagang bumababa, malapit sa dulo ng niyang lipad, patuloy na dumadami ang kaniyang anggulo ng kataasan ayon sa tingin ng manlalaro. Kaya nanonood ang manlalaro ng bola na parang umaakyat sa konstanteng belosidad. Ang hanap ng lugar kung saan nangyayari ito ay tumutulong sa manlalaro na iposisyon ang kanyang sarili nang tama para sa salo ng bola. Kung siya ay masyadong malapit sa ''batsman'' kung sino humampas ng bola, parang aakyat ang bola sa isang antas na tumutulin. At kung masyadong malayo sa batsman, parang mabilis na babagal, tapos bababa.
{{for|isang pruweba ng pahayag sa itaas|Trayektorya ng isang panudla#Salo ng bola}}
== Tala ==
{{notelist}}
== Sanggunian ==
{{reflist}}
[[Kategorya:Balistika]]
[[Kategorya:Mekanika]]
0vnlg9j0h6u3o7r6hlzvecv3el5om75
Eskudo ng Costa Rica
0
327219
2221711
2221474
2026-08-26T01:34:53Z
InternetArchiveBot
113521
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2221711
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox coat of arms
|name = Coat of arms of Costa Rica
|image = Coat of arms of Costa Rica.svg
|image_width = 250
|middle =
|middle_width =
|middle_caption =
|lesser =
|lesser_width =
|lesser_caption =
|armiger = [[Costa Rica|Republic of Costa Rica]]
|year_adopted = 1848 <br> (5 May 1998 alteration added smoke to volcanoes<ref>[http://www.visitcostarica.com/ict/paginas/informacion.asp National Symbols, Instituto Costarricense de Turismo] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717215236/http://www.visitcostarica.com/ict/paginas/informacion.asp |date=2011-07-17 }} Accessed 2011-07-19</ref>)
|crest = An ribbon azure bearing the legend "[[Central America|AMÉRICA CENTRAL]]".
|torse =
|shield =
|supporters =
|compartment =
|motto = [[Costa Rica|REPÚBLICA DE COSTA RICA]]
|orders =
|other_elements = A [[Console (heraldry)|console]] or.
|earlier_versions =
|use =
}}
Ang '''eskudo ng Costa Rica''' {{lang-es|escudo de Costa Rica}} ay idinisenyo noong 1848, na may mga pagbabago noong 1906, 1964, at 1998. Ang pinakahuling pagbabago ay ang pagdaragdag ng usok upang makilala ang tatlong bulkan.<ref name= "1998ExecDecree">[http://196.40.56.12/scij/scripts/TextoCompleto.dll?Texto&nNorma=43741&nVersion=46098&nTamanoLetra=10&strWebNormativa=http://www.pODgSCj/NSCJ. =sa;PWD=scij;DATABASE=SCIJ_NRM;&strServidor=\\pgr04&strUnidad=D:&strJavaScript=NO Ang 1998 Executive Decree]{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Enero 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Pebrero 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Marso 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=1998 Executive Decree]{{Dead link|date=Marso 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=1 -07-19 {{in lang|es}}</ref>
== Pre-1821 colony of Spanish Empire ==
Bago ang 1821, [[Costa Rica]] ay bahagi ng [[Imperyong Espanyol]] at walang lokal na eskudo. Ang mga braso ng naghaharing monarko ang ginamit sa halip. Ang tanging lungsod na nagkaroon ng lokal na eskudo ay ang lungsod ng [[Cartago, Costa Rica|Cartago]], na iginawad ni Haring [[Philip II ng Espanya|Phillip II]] noong 1565. Pagkatapos ng kalayaan nito mula sa [[Spain] ] noong 1821, ang [[Costa Rica]] ay nagtatag ng iba't ibang lupon ng pamahalaan na nagsisikap na magpasya sa hinaharap nito, na nagdedebate sa pagitan ng pagiging malaya (republikano) o sumali sa [[Mexican Empire]] (imperyalista). Ang kawalan ng desisyon ay humantong sa [[Labanan ng Ochomogo]] noong 5 Abril 1823, na may desisyon na manatiling independyente at ilipat ang kabiserang lungsod mula Cartago patungong San José. Dahil sa malalayong distansya at mahirap na komunikasyon noong panahong iyon, napagtanto ng mga imperyalista na ang [[Mexican Empire]] ay hindi na umiiral mula noong Marso 1823.
== Sandata ng pederal at estado ==
Noong Marso 1824, nang sumali ang Costa Rica sa [[Federal Republic of Central America|United Provinces of Central America]] na mga armas na ipinahayag ng konstitusyon ng bagong republika ay naging mga sandata ng Estado ng Costa Rica. Ang coat of arm na ito ay binubuo ng isang tatsulok, kung saan limang bulkan ang tumaas mula sa dagat na sumisimbolo sa limang miyembrong estado ng United Provinces; sa itaas ng mga bulkan ay may nagniningning na pulang [[Phrygian cap]] at isang [[bahaghari]]. Ang coat of arm na ito na may maliliit na pagbabago ay ginagamit pa rin ng pambansang coat of arms ng [[El Salvador]] at [[Nicaragua]].
Noong 2 Nobyembre 1824, pinagtibay ng Costa Rica ang unang eskudo nito bilang isang estado sa loob ng pederasyon na nagpapakita ng kanang bahagi ng dibdib ng isang hubad na lalaki at nakataas na braso na napapalibutan ng bilog ng berdeng mga bundok at ang malayang estado ng Costa Rica.<ref name="historia">[http://www.historia.fcs.ucr.ac.cr/mod-cole/2004/bandyescudos/escudos.htm History of the Coat of Arms of Costa Rica] {{webarchive|url= https://web.archive.org/web/20090120045345/http://historia.fcs.ucr.ac.cr/mod-cole/2004/bandyescudos/escudos.htm |date=2009-01-20 }} Na-access 2008-02-01 {{in lang|es}}</ref>
== Mga armas ng isang malayang estado ==
Noong 1840, pagkatapos ng pag-alis ng Costa Rica mula sa federation, isang bagong coat of arms ang pinagtibay, ang una para sa Costa Rica bilang isang soberanya at independiyenteng estado. Binubuo ito ng isang walong-tulis na nagniningning na bituin sa isang asul na patlang na napapalibutan ng dilaw na bilog na may alamat na Estado ng Costa Rica. Ang coat of arm na ito ay pinigilan noong 1842 ni [[Francisco Morazán]] sa panahon ng kanyang bigong bid na muling pagsamahin ang [[Federal Republic of Central America]]. Ang 1824 na armas ay ginamit sa panahong ito.<ref name="historia" />
==Makasaysayang eskudo ng republika==
[[File:Unang postal stamp CR 4 Reales 1863.jpg|thumb|150px|Ang disenyo ng 1848 coat of arms ay itinampok sa unang Costa Rican [[postal stamp]], na inilabas noong 1863.]]
Ang batayan ng kasalukuyang pambansang coat of arms ng Costa Rica ay pinagtibay noong Setyembre 29, 1848, sa panahon ng pagkapangulo ni Dr [[Jose Maria Castro Madriz]] kasama ang bagong watawat. Ang parehong mga disenyo ay iniuugnay kay Pacifica Fernandez, asawa ni Mr Castro Madriz. Ang mga sandata na ito ay makabuluhang binago ng batas bilang 18 ng 27 Nobyembre 1906, na nag-alis ng mga simbolo ng militar, pambansang watawat at sungay ng kasaganaan na nakapaloob sa disenyo noong 1848.<ref name="historia" />
rnoipj49bywm3kbkw148n8guv3pagne
Noelia Voigt
0
329481
2221717
2122441
2026-08-26T02:49:05Z
Allyriana000
119761
2221717
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox pageant titleholder|name=Noelia Voigt|image=|caption=|birth_name=Noelia Victoria Voigt|birth_date={{birth date and age|1999|11|1}}|birth_place=[[Sarasota]], [[Florida]], Estados Unidos|title={{ubl|[[Miss Utah USA]] 2023|[[Miss USA 2023]]}}|nationalcompetition={{ubl|Miss USA 2023|(Winner; Resigned)|[[Miss Universe 2023]]| (Top 20)}}|alma_mater=[[University of Alabama]]<ref>{{Cite web |last= Mureb |first= Kifaya |title= Noelia Voigt of Utah crowned Miss USA 2023 |url= https://www.today.com/popculture/miss-usa-2023-winner-rcna118245 |website= [[Today (American TV program)|Today.com]] |date= September 30, 2023 |language= en-US |access-date= October 1, 2023 |archive-date= October 1, 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231001054854/https://www.today.com/popculture/miss-usa-2023-winner-rcna118245 |url-status= live}}</ref>}}
Si '''Noelia Voigt''' (ipinanganak noong 1 Nobyembre 1999) ay isang Amerikanang modelo, ''interior designer'', at ''beauty pageant titleholder'' na kinoronahang [[Miss USA 2023]] noong 29 Setyembre 2023 sa Grand Sierra Resort, Reno, Nevada. Siya ang ikatlong babae mula sa Utah na nagwagi bilang Miss USA, animnapu't-tatlong taon ang kanilang huling pagkapanalo noong [[Miss USA 1960|1960]].<ref>{{Cite web |last=Rees |first=Alex |date=30 Setyembre 2023 |title=Miss USA 2023: Noelia Voigt of USA wins pageant |url=https://www.cnn.com/style/miss-usa-2023-noelia-voigt-utah/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230930143940/https://www.cnn.com/style/miss-usa-2023-noelia-voigt-utah/index.html |archive-date=30 Setyembre 2023 |access-date=30 Setyembre 2023 |website=[[CNN]] |language=en}}</ref>
Bilang Miss USA, kinatawan niya ang Estados Unidos sa [[Miss Universe 2023]] noong 18 Nobyembre 2023 sa El Salvador, kung saan siya ay nagtapos bilang isa sa Top 20.<ref>{{Cite web |last=Konstantinides |first=Anneta |title=Miss Utah has been crowned the winner of Miss USA 2023 |url=https://www.insider.com/miss-usa-pageant-winner-miss-utah-2023-9 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507182916/https://www.businessinsider.com/miss-usa-pageant-winner-miss-utah-2023-9 |archive-date=May 7, 2024 |access-date=2023-09-30 |website=Insider |language=en-US}}</ref>. Noong 6 Mayo 2024 bumitiw siya sa kaniyang titulo dahil sa pagsubok sa kalusugang pangkaisipan.<ref>{{Cite web |last=Justice |first=Bethany |date=2023-10-11 |title=Miss Utah to Miss USA: Noelia Voigt's inspiring rise in pageantry |url=https://www.uvureview.com/valley-life/miss-utah-to-miss-usa-noelia-voigt-inspires-through-pageantry/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016231029/https://www.uvureview.com/valley-life/miss-utah-to-miss-usa-noelia-voigt-inspires-through-pageantry/ |archive-date=October 16, 2023 |access-date=2023-10-17 |website=UVU REVIEW |language=en-US}}</ref>
== Buhay at pag-aaral ==
Ipinanganak si Voigt noong 1 Nobyembre 1999 sa Sarasota, Florida, Estados Unidos sa mga magulang na sina Jack Voigt, isang ''outfielder'' sa beysbol, at si Jackeline Briceño, isang Benesolana. Siya ang unang Benesolana-Amerikanang nakakuha ng titulong Miss Utah USA ,at kalaunan ay Miss USA.<ref name=":0">{{Cite web |last=Saunders |first=Angel |date=30 Setyembre 2023 |title=Miss Utah Noelia Voigt Wins Miss USA 2023 |url=https://people.com/miss-utah-noelia-voigt-wins-miss-usa-2023-7976387 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230930095653/https://people.com/miss-utah-noelia-voigt-wins-miss-usa-2023-7976387 |archive-date=30 Setyembre 2023 |access-date=16 Hulyo 2024 |website=People Magazine |language=en}}</ref> Nag-aral siya sa Pine View School for the Gifted sa Osprey, Florida.<ref>{{cite news |author=Mannix |first=Vin |date=8 Oktubre 2023 |title=VIN'S PEOPLE: Former Pine View School student from Nokomis crowned Miss USA 2023 |language=en |work=Sarasota Herald-Tribune |publisher=Gannett |url=https://www.heraldtribune.com/story/news/local/2023/10/08/vin-mannix-pine-view-school-alum-noelia-voigt-wins-miss-usa-pageant/71001920007/ |url-status=live |access-date=16 Hulyo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231105015601/https://www.heraldtribune.com/story/news/local/2023/10/08/vin-mannix-pine-view-school-alum-noelia-voigt-wins-miss-usa-pageant/71001920007/ |archive-date=5 Nobyembre 2023}}</ref>
Ipinahayag ni Voigt ang kanyang kagustuhang sumali sa mga ''pageant'' noong siya ay bata pa lang, ngunit pinaghintay siya ng kanyang ina hanggang sa siya ay maging dalaga.<ref name=":12">{{Cite web |last=Konstantinides |first=Anneta |date=6 Oktubre 2023 |title=Miss USA Noelia Voigt got second place at 3 different state pageants before she won the ultimate crown |url=https://www.insider.com/new-miss-usa-won-first-runner-up-three-times-2023-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507182916/https://www.businessinsider.com/new-miss-usa-won-first-runner-up-three-times-2023-10 |archive-date=7 May 2024 |access-date=16 Hulyo 2024 |website=Insider |language=en}}</ref> Matapos lumahok sa kanyang unang pageant sa edad na 16, hinarap niya ang pang-aapi ng kanyang mga kapantay na nagbigay inspirasyon sa kanya na kumuha ng plataporma laban sa pang-aapi.<ref name=":12" /> Noong 2021, isinulat ni Voigt ang ''Maddie the BRAVE'', isang librong pambata na hango sa buhay ni Madison Whittsett, isang siyam na taong-gulang na namatay sa pamamagitan ng pagpapakamatay matapos maapi sa kanyang paaralan noong 2018.<ref>{{Cite web |last=Iloka |first=Ugochi |date=14 Hunyo 2021 |title=UA student writes anti-bullying book inspired by young girl who took her life |url=https://www.wbrc.com/2021/06/14/ua-student-writes-anti-bullying-book-inspired-by-young-girl-who-took-her-life/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231020110115/https://www.wbrc.com/2021/06/14/ua-student-writes-anti-bullying-book-inspired-by-young-girl-who-took-her-life/ |archive-date=20 Oktubre 2023 |access-date=16 Hulyo 2024 |website=WBRC}}</ref><ref>{{Cite web |last=Robinson |first=Carol |date=13 Nobyembre 2018 |title=Family struggles after 9-year-old takes her own life |url=https://www.al.com/news/birmingham/2018/11/birmingham-9-year-old-takes-her-own-life-family-hopes-to-spare-others-their-pain.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231020110112/https://www.al.com/news/birmingham/2018/11/birmingham-9-year-old-takes-her-own-life-family-hopes-to-spare-others-their-pain.html |archive-date=20 Oktubre 2023 |access-date=16 Hulyo 2024 |website=AL.com |language=en}}</ref>
Nag-aral si Voigt sa University of Alabama at ngayon ay isa na siyabg lisensyadong esthetician.<ref>{{Cite web |last=Botelho |first=Renan |date=30 Setyembre 2023 |title=Miss USA 2023: Noelia Voigt of Utah Wins the Crown |url=https://wwd.com/pop-culture/celebrity-news/miss-usa-2023-noelia-voigt-utah-1235850217/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003230952/https://wwd.com/pop-culture/celebrity-news/miss-usa-2023-noelia-voigt-utah-1235850217/ |archive-date=3 Oktubre 2023 |access-date=16 Hulyo 2024 |website=WWD |language=en}}</ref>
== Mga paligsahan sa kagandahan ==
=== Miss Universe 2023 ===
Bilang Miss USA 2023, kinatawan ni Voigt ang Estados Unidos sa 2023 Miss Universe pageant na ginanap sa El Salvador noong Nobyembre 18, 2023 at nagtapos bilang 20 semi-finalist.<ref>{{Cite web |date=September 30, 2023 |title=Miss Utah Noelia Voigt Crowned Miss USA 2023 Winner |url=https://www.yahoo.com/entertainment/miss-utah-noelia-voigt-crowned-020900510.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231002051227/https://www.yahoo.com/entertainment/miss-utah-noelia-voigt-crowned-020900510.html |archive-date=October 2, 2023 |access-date=September 30, 2023 |website=Yahoo! Entertainment |language=en-US}}</ref>
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
[[Kategorya:Ipinanganak noong 1999]]
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]
89twhw18bltrw3ui6r67fh8m7wlgz6z
2221758
2221717
2026-08-26T11:36:37Z
Allyriana000
119761
2221758
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox pageant titleholder|name=Noelia Voigt|image=|caption=|birth_name=Noelia Victoria Voigt|birth_date={{birth date and age|1999|11|1}}|birth_place=[[Sarasota]], [[Florida]], Estados Unidos|title={{ubl|[[Miss Utah USA]] 2023|[[Miss USA 2023]]}}|nationalcompetition={{ubl|Miss USA 2023|(Winner; Resigned)|[[Miss Universe 2023]]| (Top 20)}}|alma_mater=[[University of Alabama]]<ref>{{Cite web |last= Mureb |first= Kifaya |title= Noelia Voigt of Utah crowned Miss USA 2023 |url= https://www.today.com/popculture/miss-usa-2023-winner-rcna118245 |website= [[Today (American TV program)|Today.com]] |date= September 30, 2023 |language= en-US |access-date= October 1, 2023 |archive-date= October 1, 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231001054854/https://www.today.com/popculture/miss-usa-2023-winner-rcna118245 |url-status= live}}</ref>}}
Si '''Noelia Victoria Voigt Hendrix''' (ipinanganak noong 1 Nobyembre 1999) ay isang Amerikanang modelo, ''interior designer'', at ''beauty pageant titleholder'' na kinoronahang [[Miss USA 2023]] noong 29 Setyembre 2023 sa Grand Sierra Resort, Reno, Nevada. Siya ang ikatlong babae mula sa Utah na nagwagi bilang Miss USA, animnapu't-tatlong taon ang kanilang huling pagkapanalo noong [[Miss USA 1960|1960]].<ref>{{Cite web |last=Rees |first=Alex |date=30 Setyembre 2023 |title=Miss USA 2023: Noelia Voigt of USA wins pageant |url=https://www.cnn.com/style/miss-usa-2023-noelia-voigt-utah/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230930143940/https://www.cnn.com/style/miss-usa-2023-noelia-voigt-utah/index.html |archive-date=30 Setyembre 2023 |access-date=30 Setyembre 2023 |website=[[CNN]] |language=en}}</ref>
Bilang Miss USA, kinatawan niya ang Estados Unidos sa [[Miss Universe 2023]] noong 18 Nobyembre 2023 sa El Salvador, kung saan siya ay nagtapos bilang isa sa Top 20.<ref>{{Cite web |last=Konstantinides |first=Anneta |title=Miss Utah has been crowned the winner of Miss USA 2023 |url=https://www.insider.com/miss-usa-pageant-winner-miss-utah-2023-9 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507182916/https://www.businessinsider.com/miss-usa-pageant-winner-miss-utah-2023-9 |archive-date=May 7, 2024 |access-date=2023-09-30 |website=Insider |language=en-US}}</ref>. Noong 6 Mayo 2024 bumitiw siya sa kaniyang titulo dahil sa pagsubok sa kalusugang pangkaisipan.<ref>{{Cite web |last=Justice |first=Bethany |date=2023-10-11 |title=Miss Utah to Miss USA: Noelia Voigt's inspiring rise in pageantry |url=https://www.uvureview.com/valley-life/miss-utah-to-miss-usa-noelia-voigt-inspires-through-pageantry/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016231029/https://www.uvureview.com/valley-life/miss-utah-to-miss-usa-noelia-voigt-inspires-through-pageantry/ |archive-date=October 16, 2023 |access-date=2023-10-17 |website=UVU REVIEW |language=en-US}}</ref>
== Buhay at pag-aaral ==
Ipinanganak si Voigt noong 1 Nobyembre 1999 sa Sarasota, Florida, Estados Unidos sa mga magulang na sina Jack Voigt, isang ''outfielder'' sa beysbol, at si Jackeline Briceño, isang Benesolana. Siya ang unang Benesolana-Amerikanang nakakuha ng titulong Miss Utah USA ,at kalaunan ay Miss USA.<ref name=":0">{{Cite web |last=Saunders |first=Angel |date=30 Setyembre 2023 |title=Miss Utah Noelia Voigt Wins Miss USA 2023 |url=https://people.com/miss-utah-noelia-voigt-wins-miss-usa-2023-7976387 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230930095653/https://people.com/miss-utah-noelia-voigt-wins-miss-usa-2023-7976387 |archive-date=30 Setyembre 2023 |access-date=16 Hulyo 2024 |website=People Magazine |language=en}}</ref> Nag-aral siya sa Pine View School for the Gifted sa Osprey, Florida.<ref>{{cite news |author=Mannix |first=Vin |date=8 Oktubre 2023 |title=VIN'S PEOPLE: Former Pine View School student from Nokomis crowned Miss USA 2023 |language=en |work=Sarasota Herald-Tribune |publisher=Gannett |url=https://www.heraldtribune.com/story/news/local/2023/10/08/vin-mannix-pine-view-school-alum-noelia-voigt-wins-miss-usa-pageant/71001920007/ |url-status=live |access-date=16 Hulyo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231105015601/https://www.heraldtribune.com/story/news/local/2023/10/08/vin-mannix-pine-view-school-alum-noelia-voigt-wins-miss-usa-pageant/71001920007/ |archive-date=5 Nobyembre 2023}}</ref>
Ipinahayag ni Voigt ang kanyang kagustuhang sumali sa mga ''pageant'' noong siya ay bata pa lang, ngunit pinaghintay siya ng kanyang ina hanggang sa siya ay maging dalaga.<ref name=":12">{{Cite web |last=Konstantinides |first=Anneta |date=6 Oktubre 2023 |title=Miss USA Noelia Voigt got second place at 3 different state pageants before she won the ultimate crown |url=https://www.insider.com/new-miss-usa-won-first-runner-up-three-times-2023-10 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507182916/https://www.businessinsider.com/new-miss-usa-won-first-runner-up-three-times-2023-10 |archive-date=7 May 2024 |access-date=16 Hulyo 2024 |website=Insider |language=en}}</ref> Matapos lumahok sa kanyang unang pageant sa edad na 16, hinarap niya ang pang-aapi ng kanyang mga kapantay na nagbigay inspirasyon sa kanya na kumuha ng plataporma laban sa pang-aapi.<ref name=":12" /> Noong 2021, isinulat ni Voigt ang ''Maddie the BRAVE'', isang librong pambata na hango sa buhay ni Madison Whittsett, isang siyam na taong-gulang na namatay sa pamamagitan ng pagpapakamatay matapos maapi sa kanyang paaralan noong 2018.<ref>{{Cite web |last=Iloka |first=Ugochi |date=14 Hunyo 2021 |title=UA student writes anti-bullying book inspired by young girl who took her life |url=https://www.wbrc.com/2021/06/14/ua-student-writes-anti-bullying-book-inspired-by-young-girl-who-took-her-life/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231020110115/https://www.wbrc.com/2021/06/14/ua-student-writes-anti-bullying-book-inspired-by-young-girl-who-took-her-life/ |archive-date=20 Oktubre 2023 |access-date=16 Hulyo 2024 |website=WBRC}}</ref><ref>{{Cite web |last=Robinson |first=Carol |date=13 Nobyembre 2018 |title=Family struggles after 9-year-old takes her own life |url=https://www.al.com/news/birmingham/2018/11/birmingham-9-year-old-takes-her-own-life-family-hopes-to-spare-others-their-pain.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231020110112/https://www.al.com/news/birmingham/2018/11/birmingham-9-year-old-takes-her-own-life-family-hopes-to-spare-others-their-pain.html |archive-date=20 Oktubre 2023 |access-date=16 Hulyo 2024 |website=AL.com |language=en}}</ref>
Nag-aral si Voigt sa University of Alabama at ngayon ay isa na siyabg lisensyadong esthetician.<ref>{{Cite web |last=Botelho |first=Renan |date=30 Setyembre 2023 |title=Miss USA 2023: Noelia Voigt of Utah Wins the Crown |url=https://wwd.com/pop-culture/celebrity-news/miss-usa-2023-noelia-voigt-utah-1235850217/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003230952/https://wwd.com/pop-culture/celebrity-news/miss-usa-2023-noelia-voigt-utah-1235850217/ |archive-date=3 Oktubre 2023 |access-date=16 Hulyo 2024 |website=WWD |language=en}}</ref>
== Mga paligsahan sa kagandahan ==
=== Miss Universe 2023 ===
Bilang Miss USA 2023, kinatawan ni Voigt ang Estados Unidos sa 2023 Miss Universe pageant na ginanap sa El Salvador noong Nobyembre 18, 2023 at nagtapos bilang 20 semi-finalist.<ref>{{Cite web |date=September 30, 2023 |title=Miss Utah Noelia Voigt Crowned Miss USA 2023 Winner |url=https://www.yahoo.com/entertainment/miss-utah-noelia-voigt-crowned-020900510.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231002051227/https://www.yahoo.com/entertainment/miss-utah-noelia-voigt-crowned-020900510.html |archive-date=October 2, 2023 |access-date=September 30, 2023 |website=Yahoo! Entertainment |language=en-US}}</ref>
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
[[Kategorya:Ipinanganak noong 1999]]
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]
s3r70d03qqjysilq932e7wvct7zn2ip
Lutuing pusyon
0
330406
2221733
2219693
2026-08-26T06:22:24Z
InternetArchiveBot
113521
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2221733
wikitext
text/x-wiki
[[Talaksan:03368jfNagwaling_Diwa_National_Roads_Welcome_Pilar_Bataanfvf_26.JPG|thumb| [[Pansit|Pansit palabok]] ng [[lutuing Pilipino]], kung saan pinagsasama ang de-bigas na pansit at [[tokwa]] mula sa [[Lutuing Tsino|Tsina]] sa katutubong pira-piraso ng [[tinapa]] sa isang sarsang hipon na pinakulay na kahel ng mga binhi ng [[atsuwete]] mula sa Mehiko at binudburan ng dinurog na [[tsitsaron]] mula sa [[Espanya]]. Pinapatakan ito ng katutubong [[kalamansi]] tuwing inihahain.]]
Ang '''lutuing pusyon''' ay isang lutuin kung saan pinagsasama-sama ang mga elemento ng iba't ibang [[Lutuin|tradisyon sa pagluluto]] na nagmula sa iba't ibang bansa, rehiyon, o kultura. Hindi ikinakategorya ang mga ganitong uri ng mga pagkaing ayon sa anumang partikular na istilo ng lutuin at pumapel ito sa maraming kontemporaryong lutuin sa mga restoran mula noong d. 1970.<ref name="NYT">{{Cite news |last=Lindsey |first=Robert |date=1985-08-18 |title=California grows her own cuisine |work=New York Times |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E02E0DD1F38F93BA2575BC0A963948260&sec=travel&pagewanted=print}}</ref>
Ayon sa ''[[Oxford English Dictionary]]'', ang kahulugan ng lutuing pusyon ay "isang istilo ng pagluluto na naghahalo ng mga sangkap at paraan ng paghahanda mula sa iba't ibang bansa, rehiyon, o pangkat etniko; pagkaing niluto sa ganitong istilo."<ref>{{Cite web |title=Home : Oxford English Dictionary |url=https://www.oed.com/start;jsessionid=488D69B862DC69B0F85A03017DA734FB?authRejection=true&url=%2Fview%2FEntry%2F75786%3FredirectedFrom%3Dfus%2520ion%2Bcuisine |access-date=2022-12-12 |website=www.oed.com |language=en |archive-date=2022-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221212172845/https://www.oed.com/start;jsessionid=488D69B862DC69B0F85A03017DA734FB?authRejection=true&url=%2Fview%2FEntry%2F75786%3FredirectedFrom%3Dfus%2520ion%2Bcuisine |url-status=dead }}</ref>
== Mga kategorya ==
Nalilikha ang pagkaing pusyon sa pagsasama-sama ng mga iba't ibang paraan sa pagluluto mula sa iba't ibang kultura upang makagawa ng bagong uri ng lutuin. Bagama't karaniwan itong naimbento ng mga kusinero, maaaring lumitaw nang likas ang lutuing pusyon. Ang mga lutuin na ipinagsasama ay maaaring magmula sa isang partikular na rehiyon (gaya ng lutuing Silangang Asyano at lutuing Europeo), sub-rehiyon (gaya ng lutuing Timog-kanlurang Amerikano at lutuing Nuweba Mehikano) o bansa (tulad ng [[lutuing Tsino]], [[lutuing Hapones]], [[lutuing Koreano]], [[lutuing Pranses]], [[lutuing Italyano]]).
Minsan nailalarawan ang [[lutuing Pilipino]] bilang ang "orihinal na Asyanong lutuing pusyon", kung saan pinagsasama-sama ang mga katutubong tradisyon at sangkap sa pagluluto sa mga napakaibang lutuin ng Tsina, Espanya, Malasya, Taylandiya at Monggolya, at iba pa, dahil sa kakaibang [[Kasaysayan ng Pilipinas|kolonyal na kasaysayan]].<ref name="halpern">{{cite news |last1=Halpern |first1=Sue |last2=McKibben |first2=Bill |date=Mayo 2015 |title=Filipino Cuisine Was Asian Fusion Before "Asian Fusion" Existed |language=en |trans-title=Dati Pang Pusyong Asyano Ang Lutuing Pilipino Bago Nagkaroon ng "Pusyong Asyano" |work=Smithsonian Magazine |publisher=Smithsonian Institution |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/filipino-cuisine-asian-fusion-180954947/ |access-date=16 December 2018}}</ref> Isa pang halimbawa ang [[Lutuing Malasyo|pagkain]] sa Malasya (pati [[Lutuing Indones|Indonesya]]) ng lutuing pusyon na naghahalo ng mga lutuing Malay, Habanes, Tsino at Indiyano at may kaunting impluwensiya rin mula sa mga lutuing [[Lutuing Taylandes|Taylandes]], [[Lutuing Portuges|Portuges]], Olandes, at Britaniko.<ref>{{cite web |title=Asia's original fusion food |trans-title=Orihinal na pagkaing pusyon ng Asya |url=https://www.independent.co.uk/travel/asia/asias-original-fusion-food-8690141.html |access-date=2012-07-06 |publisher=Mark C O'Flaherty |language=en}}</ref> Pinagsama ng lutuing Oseaniko ang mga iba't ibang lutuin ng mga iba't ibang [[Kapuluang Pasipiko|pulo sa Pasipiko]].<ref>{{cite web |title=What is Fusion Cuisine? |trans-title=Ano Ang Lutuing Pusyon? |url=http://www.wisegeek.com/what-is-fusion-cuisine.htm |access-date=2012-05-31 |publisher=Wise Geek |language=en}}</ref>
Sa maraming bahagi ng Estados Unidos, Reyno Unido at Australya, sumikat ang mga restorang pusyong Asyano kung saan pinagsama ang mga iba't ibang lutuin ng mga Asyanong bansa. Kadalasan itinatampok ang mga putaheng Silangang Asyano, Timog-silangang Asyano, at Timog Asyano sa tabi ng isa't isa at inaalok ang mga putahe na inspiradong kombinasyon ng mga naturang lutuin.<ref>{{cite web |title=Asian Cuisine & Foods : Asian-Nation :: Asian American History, Demographics, & Issues |trans-title=Mga Lutuin & Pagkaing Asyano : Asyanong Nasyon :: Kasaysayan, Demograpiko, at Mga Isyu ng mga Asyanong Amerikano |url=http://www.asian-nation.org/asian-food.shtml |access-date=2017-11-30 |publisher=Asian-Nation |language=en}}</ref> Itinuturing na pusyon ang lutuing Kalipornyana na kumukuha ng inspirasyon lalo na mula sa [[Lutuing Italyano|Italya]], [[Lutuing Pranses|Pransiya]], Mehiko, sa ideya ng Europeong ''delicatessen'', at Silangang Asya, at nagbubuo ng mga tradisyonal na putahe mula sa mga kulturang ito gamit ang mga di-tradisyonal na sangkap – tulad ng pizza ng Kalipornya. Sa Australya, dahil sa imigrasyon, nagbabagu-bago ang lutuing pusyon at nagiging mas karaniwan sa mga kapihan at restoran. Mataas ang ranggo ng ilang restorang pusyong Asyano tulad ng ''Tetsuya's'' sa [[Sidney]] sa ''The World's 50 Best Restaurants''.<ref>{{cite web |title=World Food Cuisines |trans-title=Mga Lutuin ng Pandaigdigang Pagkain |url=https://worldfoodcuisines.blogspot.com/ |access-date=16 Nobyembre 2016 |language=en}}</ref>
Sa Reyno Unido, maaaring ituring ang ''fish and chips'' bilang maagang pagkaing pusyon dahil sa pag-aasawa nito ng mga sangkap mula sa mga lutuing Hudyo, Pranses, at Belhiko.<ref>{{cite book |last1=Black |first1=Les |title=New Ethnicities And Urban Cult |url=https://archive.org/details/newethnicitiesur0000back |date=1996 |publisher=Routledge |isbn=978-1-85728-251-1 |location=Oxford |page=[https://archive.org/details/newethnicitiesur0000back/page/15 15] |language=en |trans-title=Mga Bagong Etnisidad At Kultong Urbano}}<!--|access-date=28 March 2016--></ref><ref name="alexander">{{cite news |last=Alexander |first=James |date=18 Disyembre 2009 |title=The unlikely origin of fish and chips |language=en |trans-title=Ang hindi malamang na pinagmulan ng fish and chips |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/8419026.stm |access-date=16 Hulyo 2013}}</ref>
{{Gallery
|mode=packed
|noborder = yes
|height=120
|Tempe Burger.jpg|[[Lutuing Indones|Indones]] na ''[[tempeh]]'' na ginawang [[burger]]
|Chili crab pasta.jpg|[[Lutuing Italyano|Italyanong]] [[pasta]] na sinarsahan ng [[Lutuing Singapurense|Singapurenseng]] [[alimango sa sili]]
|French fries with bulgogi and caramelized kimchi.jpg|[[Lutuing Amerikano|Amerikanong]] ''[[french fries]]'' na sinahugan ng [[Lutuing Koreano|Koreanong]] ''[[bulgogi]]'' at karamelisadong ''[[kimchi]]''
}}
==Kasaysayan==
Ilang libong taon nang umiiral ang lutuing pusyon bilang anyo ng pakikipagpalitan ng kultura, ngunit binigyan lang ito ng termino noong huling bahagi ng ika-19 na siglo. Inangkop ang paghahalo ng lutuin ng mga iba't ibang kultura mula noong ika-16 na siglo.
=== Kolonyalismo ===
Isang namamalaging pamana ng kolonyalismo ang pagkaing pusyon. Nagbunga ang kalakalang kolonyal ng pagpapalitan ng mga sangkap, tulad ng [[bánh mì|''bánh mì'']] na nagmula sa mga sangkap ng Pranses na ginamit sa [[Indotsinang Pranses]], tulad ng mga ''Jamaican patty'' kung saan pinagsama ang ''turnover'' at mga espesya mula sa mga ari-arian ng [[Imperyong Britaniko]] sa Asya at Aprika, at ''[[ramen]]'' na hinango mula sa "''shina soba''" o "Tsinong pansit" mula sa pananakop ng [[Imperyo ng Hapon]] sa mga kapuluang teritoryo ng Tsina noong huling bahagi ng siglong 1800 at unang bahagi ng siglong 1900.<ref name=":0">{{Cite web |last=Magazine |first=Smithsonian |title=Sorry, Wolfgang, Fusion Foods Have Been With Us for Centuries |trans-title=Pasensya, Wolfgang, Ilang Siglo na Mayroong Mga Pagkaing Pusyon |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/sorry-wolfgang-fusion-foods-have-been-with-us-for-centuries-17238814/ |access-date=2022-12-12 |website=Smithsonian Magazine |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=2015-12-04 |title=The History of Fusion Cuisine |trans-title=Ang Kasaysayan ng Lutuing Pusyon |url=https://exquisite-taste-magazine.com/the-history-of-fusion-cuisine/ |access-date=2022-12-12 |website=Exquisite Taste |language=en-US}}</ref> Mga aktibong kalahok ang mga katutubong katulong sa pagbubuo ng mga pagkaing pusyon sa paghahalo ng mga sangkap at teknika.<ref>{{Cite journal |last=Cox |first=Rosie |date=Setyembre 2013 |title=Food Culture in Colonial Asia: A Taste of Empire |trans-title=Kultura ng Pagkain sa Kolonyal na Asya: Isang Tikim ng Imperyo |url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/10357823.2013.823845 |journal=Asian Studies Review |language=en |volume=37 |issue=3 |pages=402–403 |doi=10.1080/10357823.2013.823845 |issn=1035-7823}}</ref>
Kasabay ng paglikha ng mga bagong pagkain, ipinakilala rin ng kolonyalismo ang mga dimensyong pangklase ng pagkain bilang kultural na kapital na nagbago sa mga kaugalian sa pagkain.<ref>{{Cite web |title=Colonization, Food, and the Practice of Eating – Food Empowerment Project |trans-title=Kolonisasyon, Pagkain, at Gawi ng Pagkain – Proyekto ng Pagpapalakas ng Pagkain |url=https://foodispower.org/our-food-choices/colonization-food-and-the-practice-of-eating/ |access-date=2023-08-27 |language=en-US}}</ref> Sa Peru, ipinagbawal ang mga katutubong gawi ng pagkakain ng [[konehilyo]] at itinuring na ganid hanggang sa mga kamakailang kilusan upang bawiin ang mga gawi sa pagkain, na humantong sa pagbura ng maraming kaalamang tradisyonal sa mga katutubong komunidad.<ref>{{Cite journal |last=defrance |first=Susan D. |date=Enero 2006 |title=The Sixth Toe: The Modern Culinary Role of the Guinea Pig In Southern Peru |trans-title=Ang Ikaanim na Daliri: Ang Modernong Kulinaryong Papel ng Konehilyo Sa Timog Peru |url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/07409710500334517 |journal=Food and Foodways |language=en |volume=14 |issue=1 |pages=3–34 |doi=10.1080/07409710500334517 |issn=0740-9710}}</ref> Ikinakatuwiran na may ganitong mga herakiya sa modernong pagkaing pusyon, na binatikos dahil inilalarawan ito na parang 'nagpapaangat' ng mga lutuing Europeo ang mga ibang lutuin para maging moderno.<ref>{{Cite journal |last=Janer |first=Zilkia |date=Marso 2007 |title=(IN)EDIBLE NATURE: New world food and coloniality |trans-title=KALIKASANG (DI-)NAKAKAIN: Pagkain ng bagong mundo at kolonyalidad |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09502380601162597 |journal=Cultural Studies |language=en |volume=21 |issue=2–3 |pages=385–405 |doi=10.1080/09502380601162597 |issn=0950-2386}}</ref> Umaabot din ang mga debateng kolonyal sa diskurso tungkol sa pagiging tunay ng mga pagkain tulad ng mga pinagmulan ng manok na ''tikka masala'', at mga kritikang oryentalista ng paghehentripika ng pagkaing-imigrante bilang pagkaing 'etniko'.<ref>{{Cite web |date=2017-09-20 |title=Why we need to stop calling immigrant food 'ethnic' |trans-title=Bakit kailangan nating ihinto ang pagtawag sa pagkaing imigrante na 'etniko' |url=https://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/food-gentrification-ethnic-cuisine-immigrant-chefs-critics-stop-calling-anthony-bourdain-krishendu-ray-a7957051.html |access-date=2023-08-27 |website=The Independent |language=en}}</ref>
{{Gallery
|mode=packed
|noborder = yes
|height=120
|Bánh mì đậu hũ.jpg|[[Lutuing Biyetnames|Biyetnames]] na ''[[bánh mì]]''|06 Inside Jamaican Beef Patty - Sybil's Bakery (4349823013).jpg|Hamaykanong ''patty''
|The Japanese-style Chinese noodle RAMEN of the restaurant RAIRAIKEN at Yutenji Tokyo.jpg|[[Lutuing Hapones|Hapones]] na ramen
|Chicken tikka masala at Yeti in Glen Ellen 2015 - Sarah Stierch.jpg|Britanikong ''tikka masala''}}
=== Pagbabagay sa mga lokal na kagustuhan ===
Sa pag-aangat ng globalisasyon, kung saan nagtatawid ng mga hangganan ang mga kultura at lutuin, nagbabago ang pagluluto at pagkain upang pumatok sa hilig ng mga lokal na komunidad, isang penomenong kilala bilang "glokalisasyon", isang [[Pinagsamang salita|kombinasyon]] ng "lokalisasyon" at "globalisasyon". Minsan, nalilikha ang lutuing pusyon sa mga restorang multinsyonal, lalo na ang mga paspudan. Isang pangunahing halimbawa ng globalisadong pagpapalawak ng isang kompanya ang mga rehiyonal na menu ng [[McDonald's]] na inaangkop upang "sumalamin sa mga iba't ibang hilig at lokal na tradisyon para sa bawat bansa kung saan mayroon kaming mga restoran".<ref>{{Cite web |title=Why is the McDonald's menu different in different countries? |trans-title=Bakit naiiba ang menu ng McDonald's sa iba't ibang bansa? |url=https://www.mcdonalds.com/gb/en-gb/help/faq/why-is-the-mcdonald-s-menu-different-in-different-countries.html |access-date=2023-08-26 |website=www.mcdonalds.com |language=en-GB |archive-date=2023-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230826233801/https://www.mcdonalds.com/gb/en-gb/help/faq/why-is-the-mcdonald-s-menu-different-in-different-countries.html |url-status=dead }}</ref> Bukod sa pagsasapatan sa mga tradisyon ng pagkain sa bawat rehiyon, kinokonsidera rin ng McDonald's ang mga paniniwala at batas sa relihiyon, gaya ng nakikita sa kawalan ng baka at baboy sa mga Indiyanong menu.
Bukod pa sa mga pagkakaiba sa kultura at relihiyon sa pagluluto, nilikha rin ang ilang pagkaing pusyon upang bumagay sa mga kagustuhang panlasa ng mga lokal na komunidad noong ipinakilala ang mga pagkaing etniko o kultural mula sa ibang bansa. Isang halimbawa nitong pag-aangkop ang sikat na ''sushi roll'', ang ''California roll'', na inilikha sa Amerika noong huling kalahati ng ika-20 siglo. Ayon sa isang tanyag na alamat, naglalaman ito ng alimango, gulay, at kanin dahil sa pag-ayaw ng mga Amerikano sa mga dayuhang sangkap tulad ng hilaw na isda at damong-dagat.
May pinagmulan itong mga pag-aangkop sa mga lutuing banyaga sa mga korporasyon at sa kasaysayan din. Sa halimbawa ng McDonald's, maituturing ang paglikha ng mga rehiyonal na menu bilang pang-ekonomikong desisyon para pumatok sa mga lokal na panlasa at tradisyon. Isa pang halimbawa ng pinasikat na pagkaing pusyon ang Koreanong estupado, ''budae-jjigae'', na inilikha sa pagsasama ng mga Amerikanong sahog: mga [[Spam (pagkain)|Spam]], ''Vienna sausage'', at hiniwang keso, sa estupadong kimchi kasunod ng Digmaang Koreano kung kailan laganap ang mga kagustuhan at impluwensiya ng mga Amerikano sa Korea.<ref>{{Cite journal |last=Hong |first=Ashley |date=2021-01-01 |title=Korean Fusion: Consuming a Globalized Korea Through Food and Music |trans-title=Pusyong Koreano: Pagkonsumo ng Globalisadong Korea sa Pamamagitan ng Pagkain at Musika |url=https://digitalcommons.bucknell.edu/honors_theses/566 |journal=Honors Theses |language=en}}</ref>
== Tingnan din ==
* [[Nouvelle cuisine|''Nouvelle cuisine'']]
* [[Lutuing Peranakan]]
== Mga sanggunian ==
{{reflist}}
far8nd0mreg0lxv1pkzeyj979dy01d2
DYQN
0
332479
2221731
2209132
2026-08-26T06:00:08Z
Julius Santos III
139725
/* */
2221731
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox radio station
| name = Home Radio Iloilo
| callsign = DYQN
| logo =
| city = [[Lungsod ng Iloilo]]
| country = Pilipinas
| area = [[Iloilo]], [[Guimaras]] at mga karatig na lugar
| branding = 89.5 Home Radio
| airdate = Nobymebre 1993
| frequency = 89.5 MHz
| format = [[:en:Soft adult contemporary|Soft adult contemporary]]
| language = [[English language|English]]
| licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]]
| power = 10,000 watts
| erp = 30,000 watts
| class =
| former_names = {{ubl|Q89 (1993–1999)|DWIZ (2023–2026)}}
| network = Home Radio
| owner = [[Aliw Broadcasting Corporation]]
| website = [http://www.979homeradio.com/index.php/home-radio-iloilo/ 895 Home Radio Official Website]
}}
Ang '''DYQN''' (89.5 [[:en:FM broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''89.5 Home Radio''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[Aliw Broadcasting Corporation]]. Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa kahabaan ng 3/F Eternal Life Bldg., JM Basa cor. Ortiz St., [[Lungsod ng Iloilo]].<ref>[https://www.panaynews.net/the-p14000-peter-solis-nery-talk/ The P14,000 Peter Solis Nery talk]</ref>
== Kasaysayan ==
Itinatag ang himpilang ito noong Nobyembre 1993 bilang '''Q89''' na may Top 40 na format.<ref>[http://rogerbrueda.blogspot.com/2014/04/ritz-school-summer-speaking-writing.html Ritz School Summer Speaking & Writing Programmes]</ref>
[[Talaksan:89.5_Home_Radio_Iloilo.png|right|thumb|150x150px| Logo ng Home Radio Iloilo mula Hulyo 2017 hanggang Enero 2023.]]
Noong 1999, naging '''Home Radio''' ito na may easy listening na format.
Noong Enero 16, 2023, manaalam ito sa ere. Noong Enero 30, 2023, muli itong itinatag bilang rehiyonal na himpilan ng '''DWIZ''' na may halong musika at balita sa format. Noong Abril 30, 2026, namaalam ang DWIZ News FM sa ere.
Noong Mayo 8, muli itong itinatag bilang '''Home Radio'''.<ref>{{cite news|url=https://interaksyon.philstar.com/trends-spotlights/2026/05/05/312906/home-radio-shift-sparks-concern-loss-djs/|title=‘No more voices to keep you company’: Home Radio shift sparks concern over loss of DJs|first=Jeline|last=Malasig|date=Mayo 5, 2026|accessdate=Mayo 26, 2026|website=Interaksyon}}</ref>
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
{{Iloilo City Radio}}
[[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Iloilo]]
ao6yq2xhsr5fpbwpt4acgjkpv6olp0i
Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition
0
333461
2221747
2182528
2026-08-26T09:05:15Z
Allyriana000
119761
2221747
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox television season
|num_seasons=3
|first_aired={{start date|2025|03|09}}
|last_aired={{start date|2025|07|05}}
|preceded_by=''[[Pinoy Big Brother: Gen 11|Gen 11]]''
|presenter={{Plainlist|
* [[Bianca Gonzalez]]
* [[Robi Domingo]]
* [[Kim Chiu]]
* [[Melai Cantiveros]]
* [[Enchong Dee]]
* [[Alexa Ilacad]]
* [[Gabbi Garcia]]
* Mavy Legaspi
}}|
followed_by=''[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0|Collab 2.0]]''
|num_episodes=111}}
Ang '''ikatlong kabanata''' ng ''[[Pinoy Big Brother]]:'' ''Celebrity Edition'', na may pangalang '''''Celebrity Collab Edition''''', ay ipinapalabas sa [[GMA Network|GMA]] mula 9 Marso 2025. Ito rin ang ikalabinwalong kabanata ng Pinoy Big Brother sa pangkalahatan.<ref>{{cite web |author=Fernando |first=Jefferson |date=2 Marso 2025 |title=Star power collides: ''Pinoy Big Brother Celebrity Collab Edition'' ushers in a new era |url=https://tribune.net.ph/2025/03/01/star-power-collides-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-ushers-in-a-new-era |access-date=9 Marso 2025 |website=Daily Tribune |language=en}}</ref> Higit pa rito, ito ang unang kabanata ng Pinoy Big Brother na hindi ipinalabas sa mga lokal na himpilan ng ABS-CBN: [[Kapamilya Channel]] at [[A2Z]].
Pinangunahan nina [[Bianca Gonzalez]], [[Robi Domingo]], [[Kim Chiu]], [[Melai Cantiveros]], [[Enchong Dee]], [[Alexa Ilacad]], [[Gabbi Garcia]], at Mavy Legaspi ang palabas.
Nagwagi sina [[Brent Manalo]] ng [[Star Magic]] at [[Mika Salamanca]] ng [[Sparkle]] sa edisyong ito. Hiniriang bilang mga ''runner-up'' sina [[Ralph De Leon]] at [[Will Ashley]].<ref>{{Cite web |last=Arnaldo |first=Steph |date=5 Hulyo 2025 |title=Brent Manalo, Mika Salamanca are Big Winners of 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition' |url=https://www.rappler.com/entertainment/series/brent-manalo-mika-salamanca-pbb-big-winners-2025/ |access-date=6 Hulyo 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref>
== Pagbuo ==
Noong 27 Enero 2025, inanunsyo sa pamamagitan ng ''flagship newscast'' ng [[GMA Network]] na [[24 Oras|''24 Oras'']] na magkakaroon muli ng isang bagong kabanata ng Pinoy Big Brother. Inihayag ni Big Brother, sa pamamagitan ng panayam ng ''24 Oras celebrity news correspondent'' na si Iya Villania sa loob ng ''Confession Room'', na mapapanood sa unang pagkakataon ang Pinoy Big Brother sa GMA Network. Ito ang unang pagkakataon na magtutulungan ang GMA Network at ABS-CBN Studios sa isang ''kabanata'' ng Pinoy Big Brother.<ref>{{Cite web |last=Alabaso |first=Kevin |date=27 Enero 2025 |title='PBB' marks 20th year with GMA Network collab |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/2025/1/27/-pbb-marks-20th-year-with-gma-network-collab-2006 |access-date=9 Marso 2025 |website=ABS-CBN Entertainment |language=en-US}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Claveria |first=Ryan |date=3 Marso 2025 |title=A Collab Like No Other: Star Magic and Sparkle Artists to Gather for 'PBB Celebrity Collab Edition' |url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/people/2025/3/3/star-magic-and-sparkle-artists-come-together-for-pbb-celebrity-collab-edition-1922 |access-date=9 Marso 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> Ang mga ''housemate'' sa edisyong ito ay mahigpit na binubuo ng mga artista mula sa [[Star Magic]] ng ABS-CBN Studios at [[Sparkle]] ng GMA Network. Ito ay taliwas sa dalawang nagdaang edisyon ng Pinoy Big Brother: Celebrity Edition kung saan ang mga ''celebrity housemate'' ay mga tanyag na tao sa iba't-ibang larangan.<ref name=":3">{{Cite web |last= |first= |date=27 Pebrero 2025 |title=‘Pinoy Big Brother Celebrity Collab Edition’ reveals complete roster of hosts |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/937587/pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-complete-roster-of-hosts/story/ |access-date=9 Marso 2025 |website=[[GMA Integrated News]] |language=en |via=GMA News Online}}</ref> Kinabukasan, ginanap sa Lungsod Quezon ang pagpirma ng kontrata sa pagitan ng mga ''executive'' mula sa ABS-CBN Studios at GMA Network.<ref>{{Cite web |author=Alpad |first=Christina |date=28 Enero 2025 |title=''Pinoy Big Brother'' soon on GMA Network too |url=https://www.manilatimes.net/2025/01/28/entertainment-lifestyle/show-times/pinoy-big-brother-soon-on-gma-network-too/2045698 |access-date=9 Marso 2025 |website=[[The Manila Times]] |language=en}}</ref>
Noong 9 Pebrero 2025, inanunsyo ng Pilipinang aktres na si [[Gabbi Garcia]] na isa siya sa mga magho-host ng palabas. Muling magho-host ang mga ''host'' mula sa nakaraang edisyon na sina [[Bianca Gonzalez]], [[Robi Domingo]], [[Kim Chiu]], [[Melai Cantiveros]], [[Enchong Dee]] at [[Alexa Ilacad]]. Noong 21 Pebrero 2025, inanusyo sa programang ''It's Showtime'' na magho-host din sa palabas si Mavy Legaspi.<ref>{{cite web |author=Rula |first=Gorgy |date=22 February 2025 |title=Mavy, pasok na host sa ''PBB'' |url=https://www.philstar.com/pilipino-star-ngayon/showbiz/2025/02/22/2423328/mavy-pasok-na-host-sa-pbb |access-date=9 Marso 2025 |website=[[The Philippine Star]] |language=en}}</ref> Nagsimula ang pagkuha ng kanilang mga pangunahing litrato noong 9 Marso 2025.<ref name="Philstar 1">{{cite web |author=Llemit, Kathleen A. |date=9 Marso 2025 |title=Ashley Ortega, AC Bonifacio among 8 Kapamilyas, 7 Kapusos in ''Pinoy Big Brother Celebrity Collab Edition'' |url=https://www.philstar.com/entertainment/2025/03/09/2427127/ashley-ortega-ac-bonifacio-among-8-kapamilyas-7-kapusos-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition |access-date=16 Marso 2025 |website=[[The Philippine Star]] |language=en}}</ref>
=== Timeslot ===
Nag-''premiere'' ang edisyon noong 9 Marso 2025, sa line up ng ''Sunday Grande'' ng GMA Network.<ref>{{cite web |author=Santiago, Ervin |date=March 2, 2025 |title=''PBB'' house bukas na uli sa March 9, sinu-sinong celebrity ang papasok? |url=https://bandera.inquirer.net/408629/pbb-house-bukas-na-uli-sa-march-9-sinu-sinong-celebrity-ang-papasok |access-date=March 2, 2025 |website=[[Inquirer Bandera]] |language=Filipino}}</ref> Mapapanood ang mga kabanata sa GMA Network tuwing 10 PM (PST) mula Lunes hanggang Biyernes, at 6:15 PM tuwing Sabado at Linggo.<ref>{{cite web |date=3 Marso 2025 |title=Star-studded ''PBB Celebrity Collab'' edition to premiere on March 9 |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/star-studded-pbb-celebrity-collab-edition-to-premiere-on-march-9 |access-date=16 Marso 2025 |website=SunStar |language=en}}</ref> Bukod sa pagsasahimpapawid nito sa telebisyon, ipinapalabas din ang ''kandidata'' sa online sa pamamagitan ng [[Kapamilya Channel|Kapamilya Online Live{{efn|Naka-live stream ang palabas sa Kapamilya Online Live sa pamamagitan ng YouTube at Facebook.}}]] at [[iWantTFC]].<ref>{{cite web |author=Fernando |first=Jefferson |date=2 Marso 2025 |title=Star power collides: ''Pinoy Big Brother Celebrity Collab Edition'' ushers in a new era |url=https://tribune.net.ph/2025/03/01/star-power-collides-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-ushers-in-a-new-era |access-date=16 Marso 2025 |website=Daily Tribune |language=en}}</ref>
Isang kasamang palabas, ang ''Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition Updates'', na pinangungunahan ni Garcia, ay ipinapalabas tuwing Lunes hanggang Biyernes nang dalawang beses sa GMA—una bago ang timeslot ng ''[[TiktoClock]]'' at pangalawa bago ang [[Family Feud (game show sa Pilipinas ng 2008)|''Family Feud'']].<ref>{{Cite web |last=Donato |first=Jerry |date=10 Marso 2025 |title=Gabbi Garcia and Mavy Legaspi: From ‘PBB’ fans to ‘Celebrity Collab’ hosts |url=https://www.philstar.com/entertainment/2025/03/10/2427126/gabbi-garcia-and-mavy-legaspi-pbb-fans-celebrity-collab-hosts |access-date=16 Marso 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref>
=== Mga ''theme song'' ===
Muling binigyang-kahulugan sa ikatlong pagkakataon sa kasaysayan ng prangkisa ang kantang "Sikat Ang Pinoy", na may bagong bersyon na ginampanan nina [[Darren Espanto]] at [[Julie Anne San Jose]].<ref>{{cite web |date=9 Marso 2025 |title=Darren & Julie Anne San Jose - 'Sikat Ang Pinoy' Official Lyric Video |url=https://www.youtube.com/watch?v=sA2GKq-bdiQ&ab_channel=ABS-CBNStarMusic |access-date=6 Abril 2025 |website=[[YouTube]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Basina |first=Carby Rose |date=1 Marso 2025 |title=Darren Espanto, Julie Anne San Jose to sing new version of 'Pinoy Big Brother' theme song |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/937845/darren-espanto-julie-anne-san-jose-to-sing-new-version-of-pinoy-big-brother-theme-song/story/ |access-date=6 Abril 2025 |website=GMA News Online |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Evangelista |first=Jessica Ann |date=4 Marso 2025 |title=Darren Espanto, Julie Anne San Jose sing new version of ‘PBB’ theme song |url=https://entertainment.inquirer.net/599932/darren-espanto-julie-anne-san-jose-sing-new-version-of-pbb-theme-song |access-date=6 Abril 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Opisyal itong ipinakilala sa pagbubukas ng ''kandidata'' noong Marso 9, 2025.<ref>{{cite web |date=9 Marso 2025 |title=Day 1: Darren & Julie Anne's version of 'Sikat Ang Pinoy' {{!}} PBB Collab |url=https://www.youtube.com/watch?v=Tp6RdTcqMtA&ab_channel=PinoyBigBrother |access-date=6 Abril 2025 |website=[[YouTube]] |language=en}}</ref> Samantala, nanatili bilang pangunahing tema ang "Pinoy Ako" para sa ''musical scoring'' ng palabas, na nagpatuloy sa matagal nang pagkakaugnay nito sa programa.<ref name=":5">{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson |date=3 Abril 2025 |title=Darren Espanto says ‘Paalam Muna Sandali’ in new heartfelt track |url=https://tribune.net.ph/2025/04/02/darren-espanto-says-paalam-muna-sandali-in-new-heartfelt-track |access-date=6 Abril 2025 |website=Daily Tribune |language=en}}</ref> Ang kantang "Paalam Muna Sandali" ni Espanto ang napili bilang ''eviction song'' para sa ''kandidata''.<ref name=":5" /><ref>{{Cite web |last=Deveza |first=Reyma |date=31 Marso 2025 |title=LISTEN: Darren Espanto records new song 'Paalam Muna Sandali' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/music/2025/3/31/darren-espanto-records-new-song-paalam-muna-sandali-0948 |access-date=6 Abril 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref>
== Pormat ==
=== ''Celebrity Collab'' ===
Sa unang pagkakataon sa kasaysayan ng Pinoy Big Brother, makikipagkumpitensya ang mga artista ng [[Sparkle]] kasama ang mga artista ng [[Star Magic]] sa isang kabanata.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> Lumihis mula sa karaniwang pormat ng palabas, lalahok ang mga ''housemate'' bilang mga ''duo'', na kinabibilangan ng isang ''housemate'' mula sa Sparkle, at isang ''housemate'' mula sa Star Magic.<ref>{{Cite web |last=Llemit |first=Kathleen A. |date=14 Marso 2025 |title=‘Pinoy Big Brother Celebrity Collab Edition’ to have 1 Kapuso, 1 Kapamilya as Big Winners |url=https://www.philstar.com/entertainment/2025/03/14/2428394/pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-have-1-kapuso-1-kapamilya-big-winners |access-date=16 Marso 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 Marso 2025 |title=Day 4: Kuya, may pasabog na announcement sa Housemates {{!}} PBB Collab |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/12/day-4-kuya-may-pasabog-na-announcement-sa-housemates-pbb-collab-2349 |access-date=13 Marso 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=tl}}</ref>
Pana-panahong binabalasa ang mga ''duo'' sa pamamagitan ng mga ''duo formation tasks'' hanggang Araw 91 kung saan napagpasiyahan na ang mga huling magka-duo sa edisyong ito. Sa bawat ''round'' ng nominasyon, mangnonomina ang isang ''duo'' ng dalawang ''duo'' para sa pagpapaalis, kung saan ang unang ''duo'' ay makakatanggap ng tatlong puntos at ang pangalawang ''duo'' ay makakatanggap ng isang puntos. Ang tatlong duo (o higit pa kung may tabla) na may pinakamaraming puntos sa nominasyon ay ihaharap para sa pampublikong botohan.<ref>{{Cite web |last=Llemit |first=Kathleen A. |date=23 Marso 2025 |title=‘Gutom pa ako’: Gabbi Garcia gets surprised as new ‘Pinoy Big Brother’ houseguest |url=https://www.philstar.com/entertainment/2025/03/23/2430544/gutom-pa-ako-gabbi-garcia-gets-surprised-new-pinoy-big-brother-houseguest |access-date=6 Abril 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en |quote=''Tonight's episode will see the housemates vote for the first time on who they want to leave the house, with the dynamic changing for the first time in 20 years since this season's format has duos, where the fate of one housemate will be the same fate of her or his pair.''}}</ref> Higit pa rito, may awtoridad si Big Brother na magbigay ng ''immunity'' o awtomatikong nominasyon sa isang ''housemate'', dahil sa mga paikutin o sa mga paglabag. Maaaring ihinto ang ''round'' ng nominasyon dahil sa mga nakabinbing gawain, hamon, o paikutin.<ref name="1st nom" /> Ninonomina at pinapaalis ang mga ''housemate'' bilang mga ''duo'', at isang ''duo'' ang hihiranging ''Big Winner'' sa pagtatapos ng kabanatang ito.<ref>{{Cite web |last=Valdez |first=Jasper |date=2025-06-08 |title=Final duos for Pinoy Big Brother: Celebrity Collab now complete; four to advance to the Big Night |url=https://manilastandard.net/showbitz/314600298/final-duos-for-pinoy-big-brother-celebrity-collab-now-complete-four-to-advance-to-the-big-night.html |access-date=2025-06-24 |website=Manila Standard |language=en-US}}</ref>
=== Mga paikutin ===
*'''''Partnership with Maya''''': Napanatili ng Maya ang pakikipagsosyo nito sa Pinoy Big Brother bilang opisyal na kasosyo sa pananalapi at pagboto ng ''kandidata''
**'''''Save or Spend Weekly Task''''': Kung sakaling manalo ang mga ''housemate'' sa kanilang lingguhang gawain simula sa Linggo 2, mapapamahalaan nila ang kanilang lingguhang badyet, na idedeposito sa pamamagitan ng Maya. Kung magtagumpay sila sa kanilang lingguhang gawain, tatanggap sila ng ₱50,000 at ₱30,000 kung hindi. Ang mga ''housemate'' ay may dalawang pagpipilian: maaari nilang gastusin ang isang bahagi ng kanilang lingguhang badyet para sa linggo o i-''save'' ito at panoorin itong lumago na may ''rate'' ng interes na hanggang 15%.
**'''''Vote to Save:''''' Ginagawa pa rin ang pagboto sa pamamagitan ng Maya app. Hindi tulad ng Gen 11, na nagbigay lamang ng labinlimang pagkakataong bumoto bawat araw ng pagboto (maliban sa ikalawa sa huli at huling linggo ng Gen 11, na nagpapahintulot ng walang limitasyong pagboto), ang kabanata na ito ay nagbigay ng tatlumpu, na doble sa orihinal na halaga.
*'''''Immunity Shield'':''' Inihayag noong Araw 9, binibigyan ng ''immunity'' ang simunang nagsusuot ng ''Immunity Shield necklace'' para sa susunod na nominasyon.
*'''''The Big Comeback''''': Mayroong pagkakataon ang mga manonood na pabalikin sa loob ng bahay ang isang ''housemate'' mula sa Sparkle (maliban kay Michael) at isang ''housemate'' mula sa Star Magic (maliban kay Emilio).<ref>{{Cite web |date=11 Mayo 2025 |title=Pinoy Big Brother Collab: THE BIG COMEBACK! Ex-housemates, magbabalik sa bahay ni Kuya! (Episode 61) |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/tv/pinoy_big_brother_celebrity_collab_edition/280003/pinoy-big-brother-collab-the-big-comeback-ex-housemates-magbabalik-sa-bahay-ni-kuya-episode-61/video?ref=mostpopular |access-date=12 Mayo 2025 |website=[[GMA Network News]] |language=en}}</ref> Gamit ang Maya, pagbobotohan ng mga manonood ang isang ''housemate'' mula sa Sparkle at Star Magic upang pabalikin sa bahay. Inilahad ang resulta noong Araw 71.<ref name=":02">{{Cite web |last= |first= |date=18 Mayo 2025 |title=Ralph De Leon, Charlie Fleming return as official housemates in 'Pinoy Big Brother' |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/946563/ralph-de-leon-charlie-fleming-pinoy-big-brother/story/ |access-date=5 Hulyo 2025 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref>
*'''''Big Intensity Challenges''''': Noong Araw 72, inilahad ni Big Brother na tutukuyin ng mga ''housemate'' ang kanilang ''final duo'' sa pamamagitan ng serye ng mga hamon, bukod sa ''immunity'' na nakataya. Naglaban-laban ang mga ''housemate'' mula sa Sparkle sa kapwa nilang ''housemate'' mula sa Sparkle, at gayundin sa mga ''housemate'' mula sa Star Magic. Matutukoy ang mga nominado mula sa mga hamong ito, kung saan isang ''housemate'' mula sa Sparkle at Star Magic ang mapapaalis sa pagtatapos ng linggo.
*'''''Secret Room''''': Noong Araw 79, sinurpresa ni Big Brother ang iba pang mga ''housemate'' sa pamamagitan ng pagbubukod sa apat na nanalo sa ''Big Intensity Challenge'' na sina AZ, Esnyr, Shuvee, at Ralph, sa isang lihim na silid.<ref>{{Cite web |date=26 Mayo 2025 |title=Day 79: Ralph, Shuvee, Esnyr at AZ, biglang naglaho? |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/5/26/day-79-ralph-shuvee-esnyr-at-az-biglang-naglaho-pbb-collab-2323 |access-date=5 Hulyo 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |publisher=ABS-CBN Entertainment |language=en}}</ref> Matapos ang itinakdang oras, nakipaglipat ng silid ang apat na mga ''housemate'' na ito sa mga nominadong ''housemate''.<ref>{{Cite web |date=30 Mayo 2025 |title=Day 83: Ang unang gabi ng mga nominado sa secret room |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/5/30/day-83-ang-unang-gabi-ng-mga-nominado-sa-secret-room-pbb-collab-2333 |access-date=5 Hulyo 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |publisher=ABS-CBN Entertainment |language=en}}</ref> Sa kanilang pananatili sa ''Secret Room'', nakipag-usap ang mga ''housemate'' sa isang morphed voice ni Big Brother sa pamamagitan ng isang "Secret Confession Room." Ang mga ''housemate'' ay binigyan ng limitadong laang-gugulin na ₱1,000, na kalaunan ay nadagdagan sa pamamagitan ng gawaing ''Money Roll'' na ginawa sa labas ng ''Secret Room''. Upang mapalaya ang mga nominadong ''housemate'' mula sa ''Secret Room'', ang mga nailigtas na ''housemate'' ay dapat magtulungan sa isang gawain sa tulong ng ''houseguest'' na si [[Jane De Leon|Jane de Leon]].<ref>{{Cite web |last=Llemit |first=Kathleen A. |date=29 Mayo 2025 |title=‘Darna’ actress Jane de Leon enters ‘PBB’ as latest houseguest |url=https://www.philstar.com/entertainment/2025/05/29/2446734/darna-actress-jane-de-leon-enters-pbb-latest-houseguest |access-date=5 Hulyo 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref>
*'''''House Challenges''''': Humarap sa sunud-sunod na hamon ang mga ''housemate'' at ''duo challenger'' na maaaring magkaroon o hindi magkaroon ng epekto sa kung sino ang mananatili at kung sino ang aalis ng bahay, at nanganganib ang mga ''housemate'' na humarap sa mga hamon na mawalan ang kanilang estado bilang ''housemate'' sa kanila.<ref name="House Challengers">{{Cite web |date=June 15, 2025 |title='Pinoy Big Brother' duo challengers enter Bahay ni Kuya |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/949468/pinoy-big-brother-duo-challengers/story/ |access-date=June 15, 2025 |publisher=[[GMA Integrated News|GMA News]]}}</ref> Pumasok sa bahay ang mga ''duo challenger'' Araw Day 99, nanatili sa ''task room'', at palihim na pinagmamasdan ang mga ''housemate''. Isa-isang hinarap ng mga ''final'' ''duo'' ang mga ''duo challenger'', kung saan inilagay sila sa mga sitwasyong maghahayag ng kanilang tunay na kulay. Sa huli, bumoto ang mga ''duo challenger'' sa kung aling ''final duo'' ang nararapat na mapabilang sa Big 4. Lingid sa kaalaman ng mga ''final duo'', nabigyan din sila ng pagkakataong bumoto. Ang ''final duo'' na makakatanggap ng pinakamaraming boto ang unang makakapasok sa Big 4.<ref>{{Cite web |last=Villanueva |first=Angelica |date=24 Hunyo 2025 |title=CharEs Secures First Big 4 Slot in ‘PBB: Celebrity Collab Edition’ |url=https://manilastandard.net/showbitz/tv-movies/314606921/chares-secures-first-big-4-slot-in-pbb-celebrity-collab-edition.html |access-date=5 Hulyo 2025 |website=Manila Standard |language=en-US}}</ref> Isang hamon ang gaganapin upang maputol ang pagkakatabla, kung mayroon man.
*'''''Big Jump to the Big Four''''': Huling ginamit sa ''[[Pinoy Big Brother: Connect|Connect]]'' bilang ang ''Big 4 Karapatdapat Challenges'', noong Araw 107, ilang sandali matapos ideklara sina Charlie at Esnyr bilang unang ''duo'' na nakapasok sa Big 4, inanunsyo ni Kuya na ang natitirang apat na ''duo'' ay sasailalim sa tatlong natatanging ''Big Jump'' na hamon upang matukoy ang natitirang tatlong puwang sa Big 4.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=28 Hunyo 2025 |title=Mika Salamanca, Brent Manalo complete 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition' Big Four |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/950866/mika-salamanca-brent-manalo-complete-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-big-four/story/ |access-date=6 Hulyo 2025 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Integrated News]] |language=en}}</ref>
*'''''One Million Votes Challenge''''': Tulad ng ''Ten Million Diamonds Challenge'' na ginamit sa ''[[Pinoy Big Brother: Kumunity Season 10|Kumunity 10]]'', haharap ang apat na natitirang ''duo'' sa sunud-sunod na mga hamon upang makakuha ng bahagi ng isang milyong boto na nakataya, na isasama sa mga boto ng publiko sa ''Big Night''.
== Mga ''housemate'' ==
Noong 9 Marso 2025, labinlimang ''housemate'' mula sa dalawang himpilan ang ipinakilala at pumasok sa loob ng bahay. Walong ''housemate'' ang nagmula sa Sparkle, at pitong ''housemate'' ang nagmula sa Star Magic.<ref name=":0">{{Cite web |last= |first= |date=9 Marso 2025 |title=7 Kapuso housemates of 'Pinoy Big Brother Celebrity Collab Edition' revealed |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/938712/pinoy-big-brother-celebrity-edition-collab-kapuso-housemates/story/ |access-date=9 Marso 2025 |website=GMA Integrated News |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last= |first= |date=9 Marso 2025 |title=7 Kapamilya housemates of ‘Pinoy Big Brother Celebrity Collab Edition’ announced |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/938718/pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-kapamilya-housemates/story/ |access-date=9 Marso 2025 |website=GMA Integrated News |language=en}}</ref> Noong 17 Marso 2025, pumasok si Bianca de Vera ng Star Magic sa loob ng bahay.<ref name="Bianca new HM">{{Cite web |last=Antonio |first=Josiah |date=18 Marso 2025 |title=Bianca De Vera is the latest housemate of 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition' |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/939725/bianca-de-vera-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition/story/ |access-date=20 Marso 2025 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref> Noong 30 Marso 2025, pumasok sina Emilio Daez ng Star Magic at Vince Maristela ng Sparkle sa loob ng bahay.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=30 Marso 2025 |title=Vince Maristela, Emilio Daez are the latest housemates to join 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition' |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/941054/vince-maristela-emilio-daez-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition/story/ |access-date=30 Marso 2025 |website=[[GMA News|GMA News Online]] |language=en}}</ref> Noong 13 Abril 2025, pumasok ang huling dalawang ''housemate'' na pumasok ng bahay na sina Xyriel Manabat ng Star Magic at Shuvee Etrata ng Sparkle.<ref name="Last HMs">{{Cite web |date=13 Abril 2025 |title=Shuvee Etrata, Xyriel Manabat complete roster of 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition' housemates |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/942614/shuvee-etrata-xyriel-manabat-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition/story/ |access-date=30 Abril 2025 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref>
{| class="wikitable sortable" style="margin:1em auto; font-size:100%; line-height:20px; text-align:center"
|+Listahan ng mga ''housemate'' sa ''Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition''<ref name=":0" /><ref name=":1" />
!Kalahok
!Edad
!Bayan
!Ahensiya
!Araw ng pagpasok
!Araw ng paglabas
!Estado
!Sang.
|-
! {{Sortname|Brent|Manalo}}
| 27
| align="left" |[[Tarlac]]
| style="background:#BD0E1A;" |''{{color|white|Star Magic}}''
| Araw 1
| Araw 119
| style="background-color:lightgreen;" | '''Big Winner'''
|<ref name=":7">{{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |last2=Basina |first2=Carby Rose |date=5 Hulyo 2025 |title=Mika Salamanca, Brent Manalo are the big winners of 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition!' |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/951646/mika-salamanca-brent-manalo-are-the-big-winners-of-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition/story/ |access-date=6 Hulyo 2025 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Integrated News]] |language=en}}</ref>
|-
! {{Sortname|Mika|Salamanca}}
| 21
| align="left" |[[Pampanga]]
| style="background:#004680;" |''{{color|white|Sparkle}}''
| Araw 1
| Araw 119
| style="background-color:lightgreen;" | '''Big Winner'''
|<ref name=":7" />
|-
! rowspan="2" | {{Sortname|Ralph|de Leon}}
| rowspan="2" | 24
| rowspan="2" align=left | {{nowrap|[[Kabite]]}}
| rowspan="2" style=background:#BD0E1A | {{fontcolor|white |Star Magic}}
| Araw 71
| Araw 119
| style="background-color:lightyellow;" | 2nd Big Placer
|<ref name=":8">{{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |last2=Basina |first2=Carby Rose |date=5 Hulyo 2025 |title=Will Ashley, Ralph De Leon are 2nd big placer on 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition' |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/951644/will-ashley-ralph-de-leon-are-2nd-big-placer-on-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition/story/ |access-date=6 Hulyo 2025 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Integrated News]] |language=en}}</ref>
|-
| Araw 1
| Araw 63
| style="background-color:#FF6666;" |''Napaalis''
|<ref name=":6" /><ref name=":02" />
|-
! {{Sortname|Will|Ashley}}
| 22
| align="left" |[[Kabite]]
| style="background:#004680;" |''{{color|white|Sparkle}}''
| Araw 1
| Araw 119
| style="background-color:lightyellow;" | 2nd Big Placer
|<ref name=":8" />
|-
! rowspan="2" | {{Sortname|Charlie|Fleming}}
| rowspan="2" | 16
| rowspan="2" align=left | {{nowrap|[[Cagayan de Oro]]}}
| rowspan="2" style=background:#004680 | {{fontcolor|white |Sparkle}}
| Araw 71
| Araw 119
| style="background-color:lightyellow;" | 3rd Big Placer
|<ref name=":9">{{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |last2=Basina |first2=Carby Rose |date=5 Hulyo 2025 |title=Charlie Fleming, Esnyr are 3rd big placer on 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition' |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/951643/charlie-fleming-esnyr-are-3rd-big-placer-on-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition/story/ |access-date=6 Hulyo 2025 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Integrated News]] |language=en}}</ref>
|-
| Araw 1
| Araw 35
| style="background-color:#FF6666;" | ''Napaalis''
|<ref name=":02" /><ref name="3rd evic night" />
|-
! [[Esnyr]]
| 23
| align="left" |[[Davao del Sur]]
| style="background:#BD0E1A;" |''{{color|white|Star Magic}}''
| Araw 1
| Araw 119
| style="background-color:lightyellow;" | 3rd Big Placer
|<ref name=":9" />
|-
! {{Sortname|AZ|Martinez}}
| 21
| align="left" |[[Cebu]]
| style="background:#004680;" |''{{color|white|Sparkle}}''
| Araw 1
| Araw 119
| style="background-color:lightyellow;" | 4th Big Placer
|
|-
! {{Sortname|River|Joseph}}
| 24
| align="left" |[[Muntinlupa]]
| style="background:#BD0E1A;" |''{{color|white|Star Magic}}''
| Araw 1
| Araw 119
| style="background-color:lightyellow;" | 4th Big Placer
|
|-
! {{Sortname|Bianca|de Vera}}
| 23
| align="left" |[[Taguig]]
| style="background:#BD0E1A;" |''{{color|white|Star Magic}}''
| Araw 10
| Araw 112
| style="background-color:#FF6666;" | ''Napaalis''
|<ref name="7th evic night">{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=29 Hunyo 2025 |title=Day 112: BreKa completes Big 4 lineup, DusBi becomes final evictee in "PBB Collab" |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/6/29/breka-completes-big-4-lineup-dusbi-becomes-final-evictee-in-pbb-collab-0843 |access-date=5 Hulyo 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref>
|-
! {{Sortname|Dustin|Yu}}
| 22
| [[Lungsod Quezon]]
| style="background:#004680;" |''{{color|white|Sparkle}}''
| Araw 1
| Araw 112
| style="background-color:#FF6666;" | ''Napaalis''
|<ref name="7th evic night" />
|-
! {{Sortname|Klarisse|De Guzman}}
| 33
| align="left" |[[Makati]]
| style="background:#BD0E1A;" |''{{color|white|Star Magic}}''
| Araw 1
| Araw 98
| style="background-color:#FF6666;" | ''Napaalis''
|<ref name="6th evic night">{{Cite web |date=14 Hunyo 2025 |title=Shuvee Etrata, Klarisse de Guzman evicted from 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition' |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/949416/shuvee-etrata-klarisse-de-guzman-evicted-from-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition/story/ |access-date=5 Hulyo 2025 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Integrated News]]}}</ref>
|-
! {{Sortname|Shuvee|Etrata}}
| 23
| align="left" |[[Cebu]]
| style="background:#004680;" |''{{color|white|Sparkle}}''
| Araw 36
| Araw 98
| style="background-color:#FF6666;" | ''Napaalis''
|<ref name="6th evic night" />
|-
! {{Sortname|Xyriel|Manabat}}
| 21
| align="left" |[[Rizal]]
| style="background:#BD0E1A;" |''{{color|white|Star Magic}}''
| Araw 36
| Araw 84
| style="background-color:#FF6666;" | ''Napaalis''
|<ref name="5th evic night">{{Cite web |date=31 Mayo 2025 |title=Vince Maristela and Xyriel Manabat evicted from 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition' |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/947969/vince-maristela-and-xyriel-manabat-evicted-from-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition/story/on/story |access-date=5 Hulyo 2025 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Integrated News]] |language=en}}</ref>
|-
! {{Sortname|Vince|Maristela}}
| 25
| align="left" |[[Rizal]]
| style="background:#004680;" |''{{color|white|Sparkle}}''
| Araw 22
| Araw 84
| style="background-color:#FF6666;" | ''Napaalis''
|<ref name="5th evic night" />
|-
! {{Sortname|Josh|Ford}}
| 19
| align="left" |[[United Kingdom|Reyno Unido]]
| style="background:#004680;" |''{{color|white|Sparkle}}''
| Araw 1
| Araw 63
| style="background-color:#FF6666;" | ''Napaalis''
|<ref name=":6">{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=11 Mayo 2025 |title=Josh-Ralph’s eviction caps off an emotion-packed week in “PBB Collab” |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/5/11/josh-ralph-s-eviction-caps-off-an-emotion-packed-week-in-pbb-collab-0944 |access-date=12 Mayo 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref>
|-
! {{Sortname|Emilio|Daez}}
| 25
| align="left" |[[Pasig]]
| style="background:#BD0E1A;" |''{{color|white|Star Magic}}''
| Araw 22
| Araw 49
| style="background-color:#FF6666;" | ''Napaalis''
|<ref name="3rd evic night">{{Cite web |date=26 Abril 2025 |title=Michael Sager and Emilio Daez evicted from 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition' |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/944072/michael-sager-and-emilio-daez-evicted-from-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition/story/ |access-date=26 Abril 2025 |website=[[GMA News]] |language=en}}</ref>
|-
! {{Sortname|Michael|Sager}}
| 22
| align="left" |[[Marinduque]]
| style="background:#004680;" |''{{color|white|Sparkle}}''
| Araw 1
| Araw 49
| style="background-color:#FF6666;" | ''Napaalis''
|<ref name="3rd evic night" />
|-
! {{Sortname|Kira|Balinger}}
| 24
| align="left" |[[Kabite]]
| style="background:#BD0E1A;" |''{{color|white|Star Magic}}''
| Araw 1
| Araw 35
| style="background-color:#FF6666;" | ''Napaalis''
|<ref name="2nd evic night">{{Cite web |date=12 Abril 2025 |title=Charlie Fleming, Kira Balinger evicted from 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition' |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/942551/charlie-fleming-kira-balinger-evicted-from-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition/story/ |access-date=12 Abril 2025 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Integrated News]] |language=en}}</ref>
|-
! {{Sortname|AC|Bonifacio}}
| 22
| align="left" |[[Kanada]]
| style="background:#BD0E1A;" |''{{color|white|Star Magic}}''
| Araw 1
| Araw 21
| style="background-color:#FF6666;" | ''Napaalis''
|<ref name="1st evic night">{{Cite web |date=29 Marso 2025 |title=Ashley Ortega, AC Bonifacio exit ''Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition'' on first eviction night |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/940997/ashley-ortega-ac-bonifacio-exit-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-on-first-eviction-night/story/ |access-date=30 Marso 2025 |website=[[GMA News]] |language=en}}</ref>
|-
! {{Sortname|Ashley|Ortega}}
| 26
| align="left" |[[San Juan, Kalakhang Maynila|San Juan]]
| style="background:#004680;" |''{{color|white|Sparkle}}''
| Araw 1
| Araw 21
| style="background-color:#FF6666;" | ''Napaalis''
|<ref name="1st evic night" />
|}
== Mga ''houseguest'' ==
Sa loob ng balangkas ng Pinoy Big Brother, ang terminong "houseguest" ay tumutukoy sa isang indibidwal na inimbitahang pumasok sa bahay ni Kuya. Ipinakilala ang ilan sa mga houseguest na ito na may tahasang layunin ng paninirahan sa loob ng mahabang panahon, na sadyang pinili upang maimpluwensyahan ang dinamika ng mga ''housemate''. Sa kabaligtaran, ang ibang mga ''houseguest'' sa bahay ay pangunahing nagsisilbi bilang mga bisita; ang kanilang pananatili sa loob ng bahay ay karaniwang maikli, kadalasang nagsasangkot ng mga partikular na gawain na itinalaga ni Kuya, o ang kanilang presensya ay tumutupad sa isang partikular na layunin. Maaaring kabilang dito, halimbawa, ang pagpapakilala ng bagong paikutin sa laro, paglalahad ng kakaibang hamon sa mga ''housemate'', pagbibigay ng mga regalo sa mga ''housemate'', o pakikipag-usap sa kanila. Sa edisyong ito, ang mga sumusunod ay pumasok sa bahay bilang ''houseguest''.
{{columns-list|colwidth=30em|
* [[Alexa Ilacad]] at [[Melai Cantiveros]] (Araw 1)<ref>{{cite web |date=10 Marso 2025 |title=Mavy Legaspi left inside ''Pinoy Big Brother' house after pilot episode |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/938819/mavy-legaspi-pinoy-big-brother/story/ |access-date=13 Marso 2025 |website=[[GMA Network (company)|GMA Network]] |language=en}}</ref>
* [[Gabbi Garcia]] (Araw 1; 14-17)<ref>{{Cite web |last=Antonio |first=Josiah |date=22 Marso 2025 |title=Gabbi Garcia enters 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition' as house guest |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/940199/gabbi-garcia-enters-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-as-house-guest/story/ |access-date=22 Marso 2025 |website=GMA News Online |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=28 Marso 2025 |title=Gabbi Garcia exits ‘PBB’ house: ‘Hay what an experience!’ |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/940842/gabbi-garcia-exits-pbb-house-hay-what-an-experience/story/ |access-date=28 Marso 2025 |website=[[GMA News]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Deveza |first=Reyma |date=28 Marso 2025 |title='Thank you for this': Gabbi Garcia exits 'PBB' as house guest |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2025/3/28/-thank-you-for-this-gabbi-garcia-exits-pbb-as-house-guest-1127 |access-date=28 Marso 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref>
* Mavy Legaspi (Araw 1-3)<ref>{{Cite web |last=Llemit |first=Kathleen A. |date=15 Marso 2025 |title=Mavy Legaspi leaves behind Ashley Ortega as he exits ‘PBB’ house |url=https://qa.philstar.com/entertainment/2025/03/15/2428598/mavy-legaspi-leaves-behind-ashley-ortega-he-exits-pbb-house |access-date=16 Marso 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref>
* [[Ivana Alawi]] (Araw 1-7)<ref>{{cite web |author=Llemit, Kathleen A. |date=9 Marso 2025 |title=Ivana Alawi tapped as houseguest in GMA-ABS show ''Pinoy Big Brother Celebrity Collab Edition'' |url=https://qa.philstar.com/entertainment/2025/03/09/2427128/ivana-alawi-tapped-houseguest-gma-abs-show-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition |access-date=10 Marso 2025 |website=[[The Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=15 Marso 2025 |title=Ivana Alawi exits 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition' following stint as house guest |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/939404/ivana-alawi-exits-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-following-stint-as-house-guest/story/ |access-date=16 Marso 2025 |website=GMA News Online |language=en}}</ref>
* [[Kim Chiu]] at [[Paulo Avelino]] (Araw 19)<ref>{{Cite web |date=28 Marso 2025 |title=Day 20: KimPau, nag-'appear' sa bahay ni Kuya! {{!}} PBB Collab |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/28/day-20-kimpau-nag-appear-sa-bahay-ni-kuya-pbb-collab-2325 |access-date=12 Abril 2025 |website=[[ABS-CBN]] |language=en}}</ref>
* [[Michelle Dee]] (Araw 21-24)<ref name="Michelle Dee enters">{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=30 Marso 2025 |title=Tears overflow for AcLey's eviction, excitement builds for Michelle Dee's entrance in “PBB Collab” |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/28/bianca-de-vera-talk-about-the-5-things-she-treasures-the-most-0124 |access-date=12 Abril 2025 |website=[[ABS-CBN]] |language=en}}</ref>
* [[Sanya Lopez]] (Araw 28)''<ref name="Sanya enters">{{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |date=6 Abril 2025 |title=Sanya Lopez to enter as house guest in 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition' |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/941848/sanya-lopez-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition/story/ |access-date=12 Abril 2025 |website=[[GMA News]] |language=en}}</ref>''
* Ji Soo (Araw 30-32)<ref name="Ji Soo enters">{{Cite web |last=Antonio |first=Josiah |date=8 Abril 2025 |title=Kim Ji Soo enters Bahay ni Kuya as first non-Filipino celebrity house guest |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/942104/kim-ji-soo-pinoy-big-brother-house-guest/story/ |access-date=12 Abril 2025 |website=[[GMA News]] |language=en}}</ref>
* Jhoanna at Stacey ng [[Bini|BINI]] (Araw 39-42)<ref name="Bini enters">{{Cite web |last=Chua |first=EJ |date=16 Abril 2025 |title=BINI Jhoanna at BINI Stacey, bagong houseguests sa Bahay ni Kuya |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/121804/bini-jhoanna-at-bini-stacey-bagong-houseguests-sa-bahay-ni-kuya/story |access-date=30 Abril 2025 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref>
* [[Donny Pangilinan]] (Araw 50-53)<ref name="Donny enters">{{Cite web |last=Cruz |first=Hazel Jane |date=27 Abril 2025 |title=Donny Pangilinan on being PBB's newest celebrity house guest: 'Sana mas makilala ko 'yung mga housemates' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/122061/donny-pangilinan-on-being-pbbs-newest-celebrity-house-guest-sana-mas-makilala-ko-yung-mga-housemates/story |access-date=30 Abril 2025 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref>
* [[David Licauco]] (Araw 57-62)<ref name="David enters">{{Cite web |last=Javier |first=Kristian Eric |date=4 Mayo 2025 |title=David Licauco, houseguest na sa Bahay ni Kuya! |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/23722/david-licauco-houseguest-na-sa-bahay-ni-kuya/photo |access-date=5 Mayo 2025 |website=[[GMA Network News]] |language=tl}}</ref>
* Dexter Duran (Araw 64)
* [[Dingdong Dantes]] at [[Charo Santos-Concio]] (Araw 66)<ref name="Dingdong and Charo enters">{{Cite web |last=Deveza |first=Reyma |date=May 14, 2025 |title=Charo Santos, Dingdong Dantes are new 'PBB' guest housemates |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2025/5/14/charo-santos-dingdong-dantes-are-new-pbb-guest-housemates-0946 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250514151809/https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2025/5/14/charo-santos-dingdong-dantes-are-new-pbb-guest-housemates-0946 |archive-date=May 14, 2025 |access-date=May 15, 2025 |website=[[ABS-CBN News]]}}</ref>
* [[Bianca Umali]] (Araw 78-80)<ref name="Bianca Umali enters">{{Cite web |last=Chua |first=EJ |date=May 25, 2025 |title=Bianca Umali enters Bahay Ni Kuya as new houseguest |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/122814/bianca-umali-enters-bahay-ni-kuya-as-new-houseguest/story |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250527021751/https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/122814/bianca-umali-enters-bahay-ni-kuya-as-new-houseguest/story |archive-date=May 27, 2025 |access-date=May 26, 2025 |website=[[GMA Integrated News|GMA News]]}}</ref>
* [[Jane De Leon]] (Araw 80-84)<ref name="Jane enters">{{Cite web |date=29 Mayo 2025 |title=Jane de Leon is 'PBB Celebrity Collab Edition's' new house guest |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2025/5/29/jane-de-leon-is-pbb-celebrity-collab-edition-s-new-house-guest-0844 |access-date=6 Hulyo 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |publisher=ABS-CBN Entertainment |language=en}}</ref>
* [[Heart Evangelista]] (Araw 92)<ref>{{Cite web |last=Llemit |first=Kathleen A. |date=8 Hunyo 2025 |title=Heart Evangelista latest A-list houseguest of ‘PBB Celebrity Collab Edition’ |url=https://www.philstar.com/entertainment/2025/06/08/2449057/heart-evangelista-latest-list-houseguest-pbb-celebrity-collab-edition |access-date=6 Hulyo 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref>
* [[Barbie Forteza]] (Araw 94).<ref name="Barbie enters">{{Cite web |date=10 Hunyo 2025 |title=Barbie Forteza enters 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition' as house guest |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/948901/barbie-forteza-enters-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-as-house-guest/story/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610062148/https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/948901/barbie-forteza-enters-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-as-house-guest/story/ |archive-date=10 Hunyo 2025 |access-date=6 Hulyo 2025 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Integrated News]] |language=en}}</ref>
* [[Gerald Anderson]] (Araw 95)<ref name="Gerald enters">{{Cite web |date=11 Hunyo 2025 |title=Gerald Anderson returns to 'Pinoy Big Brother' as house guest |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/949079/gerald-anderson-pinoy-big-brother/story/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250611084421/https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/949079/gerald-anderson-pinoy-big-brother/story/ |archive-date=11 Hunyo 2025 |access-date=6 Hulyo 2025 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Integrated News]] |language=en}}</ref>
* [[Maris Racal]] (Araw 98)<ref name="Maris enters">{{Cite web |date=14 Hunyo 2025 |title=Maris Racal returns to 'Pinoy Big Brother' as a house guest |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/949388/maris-racal-returns-to-pinoy-big-brother-as-a-house-guest/story/ |access-date=6 Hulyo 2025 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Integrated News]] |language=en}}</ref>
* Flong Fleming, ina ni Charlie, at Marcelino Ranollo Jr., ama ni Esnyr (Araw 108)<ref>{{Cite web |date=25 Hunyo 2025 |title=Esnyr gets heart to heart talk with dad; Charlie Fleming reunites with mom |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/950569/esnyr-charlie-pinoy-big-brother/story/ |access-date=6 Hulyo 2025 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Integrated News]] |language=en}}</ref>
* Mindy de Leon, ina ni Will, at Raffy de Leon, ama ni Ralph (Araw 109)<ref>{{Cite web |date=26 Hunyo 2025 |title=Will Ashley finally hugs his mom; Ralph De Leon gets boost from dad |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/content/950698/pinoy-big-brother-will-ashley-ralph-de-leon/story/ |access-date=6 Hulyo 2025 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Integrated News]] |language=en}}</ref>
* Ida Joseph, ina ni River, at Bing Coloma, ina ni AZ (Araw 110)<ref>{{Cite web |date=28 Hunyo 2025 |title=Day 112: AZ, binista ng kaniyang mommy Bing |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/6/28/day-112-az-binista-ng-kaniyang-mommy-bing-pbb-collab-2341 |access-date=6 Hulyo 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref>
* Peter Yu, ama ni Dustin, Aileen Dimapilis, ina ni Bianca, Mariel Manalo, ina ni Brent, Bambie Salamanca, ina ni Mika (Araw 111)<ref>Pagsipi para sa mga bisita nina Bianca, Brent, Dustin, at Mika:
* {{Cite web |date=30 Hunyo 2025 |title=Day 114: Dustin at Bianca, sinorpresa ng kanilang mga magulang |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/6/30/day-114-dustin-at-bianca-sinorpresa-ng-kanilang-mga-magulang-pbb-collab-2334 |access-date=6 Hulyo 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}
* {{Cite web |date=30 Hunyo 2025 |title=Day 114: Brent, kinumusta ng kaniyang ina |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/6/30/day-114-brent-kinumusta-ng-kaniyang-mommy-mariel-pbb-collab-2341 |access-date=6 Hulyo 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}
* {{Cite web |date=30 Hunyo 2025 |title=Day 114: Mika’s heartwarming reunion with her mom |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/6/30/day-114-mika-s-heartwarming-reunion-with-her-mommy-bambie-pbb-collab-2338 |access-date=6 Hulyo 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref>
* [[Vice Ganda]] (Araw 111)<ref>{{Cite web |date=30 Hunyo 2025 |title=Vice Ganda visits 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition' housemates |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/951053/vice-ganda-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition/story/ |access-date=6 Hulyo 2025 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Integrated News]] |language=en}}</ref>
* [[Boy Abunda]] (Araw 113)<ref>{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=2 Hulyo 2025 |title=Boy Abunda puts “PBB Collab” Big Four on the hot seat with fiery questions, harsh public perceptions |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/7/2/boy-abunda-puts-pbb-collab-big-four-on-the-hot-seat-with-fiery-questions-harsh-public-perceptions-1404 |access-date=6 Hulyo 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref>
* [[Jessica Soho]] (Araw 117)<ref>{{Cite web |last=Santiago |first=Ervin |date=6 Hulyo 2025 |title=Jessica Soho kinarir pagluluto ng sopas para sa PBB Big 4 Duo; Will tinukso |url=https://bandera.inquirer.net/421030/jessica-soho-kinarir-pagluluto-ng-sopas-para-sa-pbb-big-4-duo-will-tinukso |access-date=6 Hulyo 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=tl}}</ref>
}}
== Mga yugto ==
Walang mga yugtong ipinalabas mula 17 Abril hanggang 19 Abril 2025 buhat ng paggunita ng [[Mahal na Araw]]. Gayundin, hindi na ipinalabas ang palabas tuwing Linggo simula noong 8 Hunyo 2025 upang bigyang-daan ang pagpapalabas ng ikapitong kabanata ng ''The Clash''.<ref>{{Cite web |date=6 Hunyo 2025 |title='PBB' di na mapapanood sa GMA tuwing Linggo |url=https://www.abante.com.ph/2025/06/06/pbb-di-na-mapapanood-sa-gma-tuwing-linggo/ |access-date=6 Oktubre 2025 |website=Abante |language=en-US}}</ref>
=== Linggo 1 ===
{{Episode table|background=gray|overall=3|title=''Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition''|airdate=|aux1=|aux1T=Episode Timeline|aux2=|aux2T=Oras na nakalaan|aux3=|aux3T=Sanggunian|episodes=
{{Episode list
| EpisodeNumber = 1
| Title = #PBBTheBigCollab
| Aux1 = Araw 1
| Aux2 = Linggo; 6:15 n.g.<small>(PHT)</small>
| Aux3 = <ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=OuUAl75ojpo |title=Pinoy Big Brother Celebrity Collab Edition {{!}} Day 1 {{!}} March 9, 2025 Full Episode |date=10 Marso2025 |last=Pinoy Big Brother |access-date=6 Oktubre 2025 |via=[[YouTube]]}}</ref>
| OriginalAirDate = 9 Marso 2025
| ShortSummary = Hindi tulad ng mga nakaraang kabanata, nagkakilala na ang mga ''housemate'' sa kabanatang ito mula sa Star Magic at Sparkle bago ang opisyal na ''premiere''. Naatasan silang tipunin ang kanilang mga kapwa ''housemate'' bago ang kanilang pagbubukod sa hotel. Pagkatapos ng pagbubukod sa hotel at sa panahon ng ''premiere'', unang pumasok ang mga ''housemate'' mula sa Sparkle na sina Ashley, AZ, Charlie, Dustin, Josh, Mika, at Will malapit sa kanang bahagi ng palanguyan. Una silang hinarang ng bakod at sinalubong sila ng mga mangunguna na sina Gabbi Garcia at Melai Cantiveros. Maya-maya pa ay pumasok na ang mga ''housemate'' mula sa Star Magic na sina AC, Brent, Esnyr, Kira, Klarisse, Ralph, at River mula sa kabilang banda ng palanguyan. Sinalubong sila ng mga mangunguna na sina Mavie Legaspi at Alexa Ilacad. Ang apat na mangunguna, na may bitbit na mga liham ng gawain na ibinigay ni Kuya, ay inutusang basahin ang kanilang mga hawak na sulat at tulungan ang mga ''housemate'' mula sa parehong mga ahensya na magtagpo, dahil sila ay pinaghiwalay ng mga bakod. Kalaunan ay pumasok din sa bahay sina Ivana Alawi at Michael mula sa Sparkle.
* '''Pagpasok ng isang ''houseguest'':''' Lingid sa kaalaman ng lahat ng mga ''housemate'', pumasok si Ivana Alawi bilang isang ''houseguest ''sa pamamagitan ng ''confession room'', at nagpanggap bilang isang ''celebrity housemate'' mula sa Star Magic. Siya ay naatasan na magbigay ng tatlong regalo sa kaniyang pananatili sa bahay.<ref>{{cite web|url=https://qa.philstar.com/entertainment/2025/03/09/2427128/ivana-alawi-tapped-houseguest-gma-abs-show-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition |title=Ivana Alawi tapped as houseguest in GMA-ABS show ''Pinoy Big Brother Celebrity Collab Edition'' |author=Llemit, Kathleen A. |date=9 Marso 2025 |website=[[The Philippine Star]] |access-date=6 Oktubre 2025}}</ref>
}}
{{Episode list
| EpisodeNumber = 2
| Title = #PBBCollabOfStars
| Aux1 = Araw 1
| Aux2 = Lunes; 10:00 n.g.<small>(PHT)</small>
| OriginalAirDate = 10 Marso 2025
| Aux3 = <ref>{{Cite web |date=11 Marso 2025 |title=Day 2: Hosts at Housemates, sumabak na sa unang task! {{!}} PBB Collab |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/10/day-2-hosts-at-housemates-sumabak-na-sa-unang-task-pbb-collab-0058 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251006101020/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/10/day-2-hosts-at-housemates-sumabak-na-sa-unang-task-pbb-collab-0058 |archive-date=6 Oktubre 2025 |access-date=6 Oktubre 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref>
| ShortSummary = Direktang nagpatuloy mula sa ''premiere'' ang ikalawang yugto, na higit pang nagdedetalye sa pagdating ng mga ''housemate '' mula sa Sparkle at Star Magic. Para sa kanilang unang gawain, ang mga mangungunang sina Alexa, Gabbi, Mavy, at Melai ay itinalaga upang tulungan ang mga ''housemate ''na tuluyan nang magtagpo sa pangunahing bahay. Para sa hamong ito, kinakailangang mangolekta ang mga ''housemate'' ng mga patpat na kawayan at gamitin ang kanilang mga ari-arian upang ikonekta ang mga ito upang makabuo ng isang kawit. Ang kanilang layunin ay maabot ang isang susi na matatagpuan sa bawat isa sa mga suspendidong logo ng ABS-CBN at GMA sa itaas ng palanguyan. Ang mga susi na ito ay mahalaga upang mabuksan ang mga bakod na kasalukuyang humaharang sa kanilang pagpasok sa pangunahing bahay. Kinailangan nilang matapos ang gawain sa loob ng 15 minuto. Nang maglaon, matapos ipaalam sa kaniya ang kaniyang lihim na gawain sa ''confession room'' ni Kuya, pumasok si Ivana sa bahay sa pamamagitan ng pasukan sa palanguyan, na siyang sinundan ni Michael.
}}
{{Episode list
| EpisodeNumber = 3
| Title = #PBBCollabFirsts
| Aux1 = Araw 1–2
| Aux2 = Martes; 10:00 n.g. <small>(PHT)</small>
| OriginalAirDate = 11 Marso 2025
| Aux3 = <ref>{{Cite web |date=12 Marso 2025 |title=Day 3: Kuya, inalam ang istorya ni Mavy {{!}} PBB Collab |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/11/day-3-kuya-inalam-ang-istorya-ni-mavy-pbb-collab-0028 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251007134655/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/11/day-3-kuya-inalam-ang-istorya-ni-mavy-pbb-collab-0028 |archive-date=7 Oktubre 2025 |access-date=7 Oktubre 2025 |website=ABS-CBN Entertainment |language=en}}</ref>
| ShortSummary = Patuloy ang pagtanggap ng mga ''housemate'' at ng apat na mangunguna kay Michael. Nang maglaon, tinawag ang apat na mangunguna sa ''confession room'' at ipinaalam ni Kuya na nabigo sila sa kanilang gawain. Dahil dito, nanatili si Mavy sa bahay habang umalis na sina Alexa, Gabbi, at Melai. Pagkatapos, nagsalo ang mga ''housemate'' kasama si Mavy sa kanilang unang hapunan sa bahay, at opisyal na silang tinanggap ni Kuya.
Noong Araw 2, inatasan ni Kuya si Mavy na pangunahan ang mga ''housemate'' sa pagbabahagi ng kanilang mga personal na kwento. Pinag-usapan nila ang kanilang mga paglalakbay sa pag-aarte, kasama na kung bakit nila piniling maging artista at kung ano ang nag-udyok sa kanila na ituloy ang kanilang mga karera sa industriya ng libangan.
* '''Pagpasok ng isang ''houseguest'':''' Nang ipatawag ang apat na mangunguna sa ''confession room'', ipinaliwanag ni Kuya na dahil hindi nila natapos ang gawain sa loob ng ibinigay na oras, isa sa kanila ay kailangang manatili sa bahay bilang isang ''houseguest''. Nabatid na si Mavy ang napili para sa tungkuling ito.<ref>{{Cite web |last=Llemit |first=Kathleen A. |date=12 Marso 2025 |title=Mavy Legaspi joins girlfriend Ashley Ortega as ‘Pinoy Big Brother’ houseguest after Ivana Alawi |url=https://qa.philstar.com/entertainment/2025/03/12/2427854/mavy-legaspi-joins-girlfriend-ashley-ortega-pinoy-big-brother-houseguest-after-ivana-alawi |archive-url= https://web.archive.org/web/20250329143731/https://qa.philstar.com/entertainment/2025/03/12/2427854/mavy-legaspi-joins-girlfriend-ashley-ortega-pinoy-big-brother-houseguest-after-ivana-alawi |archive-date=29 Marso 2025 |access-date=7 Oktubre 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref>
}}
{{Episode list
| EpisodeNumber = 4
| Title = #PBBCollabTwist
| Aux1 = Araw 2–3
| Aux2 = Miyerkules; 10:00 n.g. <small>(PHT)</small>
| OriginalAirDate = 12 Marso 2025
| Aux3 = <ref>{{Cite web |date=12 Marso 2025 |title=Day 4: Kuya, tinulungan ang Housemates na mag-bonding {{!}} PBB Collab |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/12/day-4-kuya-tinulungan-ang-housemates-na-mag-bonding-pbb-collab-2344 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251007140912/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/12/day-4-kuya-tinulungan-ang-housemates-na-mag-bonding-pbb-collab-2344 |archive-date=7 Oktubre 2025 |access-date=7 Oktubre 2025 |website=ABS-CBN Entertainment}}</ref>
| ShortSummary = Patuloy mula sa kung saan natapos ang ikatlong yugto, nagpatuloy ang mga ''housemate'' sa pagbabahagi ng kanilang mga personal na kwento. Noong Araw 3, pinatawag sina Mavy, Charlie, at Esnyr sa ''confession room'' at inatasang manguna sa isang laro na tinatawag na ''The House is Sinking''. Nang maglaon, ibinunyag ni Kuya na ang resulta ng laro ang magtutukoy sa unang pagpapares ng mga ''housemate'', na bahagi ng paikuting ''Collab''. Ang mga pares na ito, na kilala bilang ''duos'', ay maglalaban-laban, magnonomina, mag-iistratehiya, o haharap sa pagpapaalis nang magkasama para sa kabuoan ng kabanata. Sa pangwakaas, isang duo ang tatanghaling panalo. Si Ivana, na palihim na isang ''houseguest'', ay ipinares kay Ashley, na hindi alam ang tunay na katayuan ni Ivana.
* '''Mga resulta ng pagpapares ng mga ''duo'':''' Tignan ang Cyle #1 ng [[#Mga duo|kasaysayan ng pagpapares ng mga duo]].
}}
{{Episode list
| EpisodeNumber = 5
| Title = #PBBCollabDuo
| Aux1 = Araw 3–4
| Aux2 = Huwebes; 10:00 n.g.<small>(PHT)</small>
| OriginalAirDate = 13 Marso 2025
| Aux3 = <ref>{{Cite web |date=13 Marso 2025 |title=Day 5: Kilalanin ang mga Duo ng PBB Celebrity Collab Edition |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/13/day-5-kilalanin-ang-mga-duo-ng-pbb-celebrity-collab-edition-2316 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251007143015/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/13/day-5-kilalanin-ang-mga-duo-ng-pbb-celebrity-collab-edition-2316 |archive-date=7 Oktubre 2025 |access-date=7 Oktubre 2025 |website=ABS-CBN Entertainment}}</ref>
| ShortSummary = Noong Araw 3, nagpatuloy sa paglalaan ng oras ang mga ''housemate'' upang makilala ang isa't isa. Nang maglaon, tinawag ni Kuya sina Ashley at Ivana sa ''confession room'', kung saan sila ay itinalaga bilang mga pinuno para sa unang lingguhang gawain ng mga ''housemate''. Pinatawag din si Kira sa ''confession room'', kung saan ipinaalam sa kaniya ni Kuya na gugunitain ng kaniyang ''duo'' na si Josh ang kaniyang kaarawan sa susunod na araw. Upang sorpresahin siya sa isang ''pool party'', binigyan si Kira ng isang lihim na gawain: kailangan niyang pahabain ang tagal ng oras na kanilang ginugol ni Josh sa pagtatrabaho sa lingguhang gawain. Ang tagal ng kanilang mga pagsisikap ang magpapasiya kung gaano katagal ang ''pool party''.<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=5shzgq7lPfs |title=Day 5: Kira, may secret task para sa birthday ni Josh {{!}} PBB Collab |date=March 13, 2025 |website=[[YouTube]] |access-date=13 Marso 2025 |archive-date=29 Marso 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250329090759/https://www.youtube.com/watch?v=5shzgq7lPfs |url-status=live }}</ref>
Noong Araw 4, ipinagpatuloy ng mga ''housemate''ang kanilang lingguhang gawain. Aksidenteng nalaglag ni AC ang kaniyang baterya, na nagresulta sa unang pagkakamali ng mga ''housemate'' para sa gawaing ito, at ipinagbawal na sina AC at Charlie para sa karagdagang pakikilahok sa nasabing gawain.
* '''Ibinigay na lingguhang gawain:''' Tinawag na ''Twinkle Twinkle Big Star'', kailangang mapailaw ng mga magkapares na ''housemate'' ang isang malaking bituin nang tuloy-tuloy sa pamamagitin ng pagdikit ng dalawang malaking baterya sa mga ''contact point'' na nakalagay sa kuwadro ng nasabing bituin. Walong pagkakamali lamang o mas kaunti ang maaaring gawin ng mga ''housemate'' sa nasabing gawain. Kapag nagkamali ang isang pares (isang miyembro o pareho), hindi na sila papayagang lumahok sa lingguhang gawain.<ref>{{Cite web |date=13 Marso 2025 |title=Day 5: Housemates, natanggap na ang unang weekly task! {{!}} PBB Collab |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/13/day-5-housemates-natanggap-na-ang-unang-weekly-task-pbb-collab-2322 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251007144315/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/13/day-5-housemates-natanggap-na-ang-unang-weekly-task-pbb-collab-2322 |archive-date=7 Oktubre 2025 |access-date=7 Oktubre 2025 |website=ABS-CBN Entertainment}}</ref>
}}
{{Episode list
| EpisodeNumber = 6
| Title = #PBBCollabPartyParting
| Aux1 = Araw 5
| Aux2 = Biyernes; 10:00 n.g.<small>(PHT)</small>
| OriginalAirDate = 14 Marso 2025
| Aux3 = <ref>{{Cite web |date=15 Marso 2025 |title=Day 6: Mavy, emosyonal na nagpaalam kay Ashley at sa Housemates {{!}} PBB Collab |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/14/day-6-mavy-emosyonal-na-nagpaalam-kay-ashley-at-sa-housemates-pbb-collab-0032 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250315045402/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/14/day-6-mavy-emosyonal-na-nagpaalam-kay-ashley-at-sa-housemates-pbb-collab-0032 |archive-date=15 Marso 2025 |access-date=7 Oktubre 2025 |website=ABS-CBN Entertainment}}</ref>
| ShortSummary = Noong Araw 5, ipinagpatuloy ng mga ''housemate'' ang kanilang lingguhang gawain. Habang naghahanda sina AZ at Esnyr na lumipat kina Josh at Kira, nabagsak ni AZ ang kaniyang baterya, na nagresulta sa pangalawang pagkakamali ng mga ''housemate''. Nagpatuloy din si Kira sa pagtatrabaho sa kaniyang lihim na gawain ngunit kalaunan ay nahulog ang kaniyang baterya, na nagresulta sa kaniyang unang pagkakamali. Samantala, tinawag si Ivana sa ''confession room'', kung saan inatasan siya ni Kuya na magluto ng tatlong pagkain para sa kaarawan ni Josh, ang una sa talong regalo na ibibigay ni Ivana sa mga ''housemate''.
Matapos ang pagkakamali ni Kira sa lingguhang gawain, sinabi sa kaniya ni Kuya na nakakuha siya ng karagdagang 30 minuto para sa sorpresang ''pool party'' para kay Josh. Bilang gantimpala, binigyan din sila ni Kuya ng isa pang 30 minuto. Kinalaunan noong araw na iyon, sinurpresa ng mga ''housemate ''si Josh ng isang ''birthday pool party''.
* '''Paglabas ng isang ''houseguest'':''' Noong gabi ng Araw 5, ipinatawag si Mavy sa ''confession room'', kung saan ipinaalam sa kaniya ni Kuya na mayroon na lamang siyang 100 minuto upang manatili sa bahay. Isang ''countdown timer'' ang ipinakita sa telebisyon sa sala upang ipakita ang kaniyang natitirang oras. Inatasan din si Mavy na huwag ipaalam ito sa ibang mga ''housemate''hangga't hindi pa natatapos ang kaniyang oras.<ref>{{Cite web |last=Llemit |first=Kathleen A. |date=15 Marso 2025 |title=Mavy Legaspi leaves behind Ashley Ortega as he exits 'PBB' house |url=https://qa.philstar.com/entertainment/2025/03/15/2428598/mavy-legaspi-leaves-behind-ashley-ortega-he-exits-pbb-house |archive-url=https://web.archive.org/web/20250530083636/https://qa.philstar.com/entertainment/2025/03/15/2428598/mavy-legaspi-leaves-behind-ashley-ortega-he-exits-pbb-house |archive-date=30 Mayo 2025 |access-date=7 Oktubre 2025 |website=[[Philippine Star]]}}</ref>
}}
{{Episode list
| EpisodeNumber = 7
| Title = #PBBSalamatIvana
| Aux1 = Araw 5–7
| Aux2 = Sabado; 6:15 n.g. <small>(PHT)</small>
| OriginalAirDate = 15 Marso 2025
| Aux3 = <ref>{{Cite web |date=15 Marso 2025 |title=Day 7: Housemates, tagumpay sa unang weekly task! {{!}} PBB Collab |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/15/day-7-housemates-tagumpay-sa-unang-weekly-task-pbb-collab-2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250316042112/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/15/day-7-housemates-tagumpay-sa-unang-weekly-task-pbb-collab-2009 |archive-date=16 Marso 2025 |access-date=7 Oktubre 2025 |website=ABS-CBN Entertainment}}</ref>
| ShortSummary = Nagpatuloy ang yugto sa mga kaganapan sa ''birthday pool party'' ni Josh noong gabi ng Araw 5. Sa pagdiriwang, napansin ng grupo at ni Ivana ang pagbabago sa kilos ni Charlie. Nang maglaon ay nakipag-usap nang pribado si Ivana kay Charlie tungkol dito.
Noong Day 6, ipinatawag si Ivana sa ''confession room'', kung saan inihayag ni Kuya ang kaniyang pangalawang regalo: isang piraso ng payo. Pinili ni Ivana na ialok ang patnubay na ito kay Charlie. Sa buong maghapon, ipinagpatuloy ng mga ''housemate'' ang kanilang lingguhang gawain. Nadulas si Mika, na humantong sa diskwalipikasyon nila ni Ralph sa gawain. Nagkamali rin si Will, dahilan upang matanggal sila ni River. Ang pagkakamali ni Michael ang nag-alis sa kanilang dalawa ni Brent sa gawain. Sa pagtatapos ng araw, umabot sa anim ang kabuuang bilang ng mga pagkakamali.<ref>{{Cite web |date=15 Marso 2025 |title=Day 7: Housemates, sunod-sunod ang mistakes sa weekly task {{!}} PBB Collab |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/15/day-7-housemates-sunod-sunod-ang-mistakes-sa-weekly-task-pbb-collab-2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251007151856/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/15/day-7-housemates-sunod-sunod-ang-mistakes-sa-weekly-task-pbb-collab-2008 |archive-date=7 Oktubre 2025 |access-date=7 Oktubre 2025 |website=ABS-CBN Entertainment}}</ref>
Noong Araw 7, nakatanggap si Ivana ng karagdagang mga tagubilin sa ''confession room''. Ipinaliwanag ni Kuya na upang magtagumpay sa lingguhang gawain, dapat panatilihin ng mga ''housemate'' na nagliliwanag ang bituin nang tuluy-tuloy sa loob ng 60 minuto. Pinahintulutan ang mga natitirang pares na magtulungan at suportahan ang isa't-isa habang hinahawakan ang mga baterya. Ibinunyag din ni Kuya kay Ivana na ang kaniyang huling regalo ay para sa kawanggawa: sa bawat minuto na pinapanatili nilang maliwanag ang bituin sa huling 60 minuto, ₱1,000.00 ang ipagkakaloob, na may pinakamataas na kabuuang ₱60,000.00 para sa isang kawanggawa. Ang kaayusang ito ay inilihim noong una sa iba pang mga ''housemate'', at si Ivana lamang ang nakakaalam nito. Sa direksyon ni Kuya, ibinunyag ni Ivana sa iba na hindi siya isang regular na ''housemate'', kung hidi isang ''houseguest''. Ipinaalam din ni Ivana sa kanila ang tungkol sa kawanggawa.
* '''Resulta ng lingguhang gawain:''' Matapos makumpleto ang huling 60 minuto, inihayag ni Kuya na matagumpay na napanalunan ng mga ''housemate'' ang kanilang unang lingguhang gawain. Bilang gantimpala, nakakuha sila ng laang-gugulin para sa kanilang mga pamilihin para sa susunod na linggo. Nanalo rin sila ng ₱60,000.00 para sa isang kawanggawa.
* '''Paglabas ng isang ''houseguest'':''' Kalaunan ay umalis si Ivana sa bahay noong gabi ng Araw 7, at tinanggap siya ng kaniyang kapatid na si Mona Alawi, at ng mga mangunguna.<ref name="Ivana exit">{{Cite web |date=15 Marso 2025 |title=Ivana Alawi exits 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition' following stint as house guest |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/939404/ivana-alawi-exits-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-following-stint-as-house-guest/story/ |archive-url= https://web.archive.org/web/20250530083636/https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/939404/ivana-alawi-exits-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-following-stint-as-house-guest/story/ |archive-date=30 Mayo 2025 |access-date=7 Oktubre 2025 |website=[[GMA News]] |language=en}}</ref>
}}
}}
=== Linggo 2 ===
{{Episode table|background=gray|overall=3|title=''Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition''|airdate=|aux1=|aux1T=Episode Timeline|aux2=|aux2T=Oras na nakalaan|aux3=|aux3T=Sanggunian|episodes=
{{Episode list
| EpisodeNumber = 8
| Title = #PBBCollabJowaOTropa
| Aux1 = Araw 2, 4 at 7
| Aux2 = Linggo; 6:15 n.g. <small>(PHT)</small>
| OriginalAirDate = 16 Marso 2025
| Aux3 = <ref>{{Cite web |date=16 Marso 2025 |title=Day 8: Housemates, naglaro ng Jojowain o Totropahin {{!}} PBB Collab |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/16/day-8-housemates-naglaro-ng-jojowain-o-totropahin-pbb-collab-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251008022326/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/16/day-8-housemates-naglaro-ng-jojowain-o-totropahin-pbb-collab-2019 |archive-date=8 Oktubre 2025 |access-date=8 Oktubre 2025 |website=ABS-CBN Entertainment}}</ref>
| ShortSummary = Nagsimula ang yugto na may pagbabalik-tanaw sa Araw 2, kung saan napag-usapan ng mga ''housemate'' kung paano hatiin ang mga gawaing bahay. Pagkatapos ay lumipat ito sa Araw 4, na binibigyang-diin ang mga gawaing bahay nina AZ at AC kasama sina Esnyr at Mika. Sa isang hindi natukoy na araw, naantig din sa yugto ang nabubuong atraksyon sa pagitan ng ilan sa mga babae at lalaking mga ''housemate''.
Ang mga kaganapan sa yugto ay lumipat sa Araw 7, na nakatuon sa panandaliang pananatili ni Ivana sa bahay. Binigyan siya ng tungkuling ibunyag ang karagdagang gantimpala na ₱60,000 para sa kawanggawa, na ibibigay kung matagumpay na natapos ng mga ''housemate'' ang lingguhang gawain. Bukod pa rito, inihayag niya ang kanyang tunay na tungkulin bilang isang houseguest sa iba pang mga ''housemate''.<ref>{{Cite web |date=16 Marso 2025 |title=Day 8: Ivana, nabiktima ng prank ni Esnyr at Klarisse {{!}} PBB Collab |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/16/day-8-ivana-nabiktima-ng-prank-ni-esnyr-at-klarisse-pbb-collab-2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251008023004/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/16/day-8-ivana-nabiktima-ng-prank-ni-esnyr-at-klarisse-pbb-collab-2021 |archive-date=8 Oktubre 2025 |access-date=8 Oktubre 2025 |website=ABS-CBN Entertainment}}</ref>
}}
{{Episode list
| EpisodeNumber = 9
| Title = #PBBCollabParusa
| Aux1 = Araw 8
| Aux2 = Lunes; 10:00 n.g. <small>(PHT)</small>
| OriginalAirDate = 17 Marso 2025
| Aux3 = <ref>{{Cite web |date=17 Marso 2025 |title=Day 9: Kuya, hinirapan ang punishment ng Violators {{!}} PBB Collab |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/17/day-9-kuya-hinirapan-ang-punishment-ng-violators-pbb-collab-2322 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251008031238/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/17/day-9-kuya-hinirapan-ang-punishment-ng-violators-pbb-collab-2322 |archive-date=8 Oktubre 2025 |access-date=8 Oktubre 2025 |website=ABS-CBN Entertainment}}</ref>
| ShortSummary = Nakatuon ang yugto sa parusang ibinigay ni Kuya noong Araw 8. Karamihan sa mga ''housemate''—maliban kina Ashley, Dustin, at Klarisse—ay pinarusahan dahil sa paglabag sa ilang tuntunin sa bahay. Kinalaunan noong araw na iyon, nagsagawa ng ''open forum'' ang mga ''housemate'' upang tugunan ang mga isyu na mayroon sila sa isa't isa.
* '''Mga detalye ng kaparusahan:''' Ang mga ''housemate'' na lumabag sa mga alituntunin ay inatasan na maglakad ng limang ikot sa paligid ng palanguyan habang inuulit ang pangungusap na "Hindi ako lalabag sa mga patakaran ni Big Brother". Pagkatapos, ang bawat lumabag ay humalili sa pagganap bilang isang "''human pen''" sa pamamagitan ng pagsusuot ng takip ng panulat, habang ang iba pang mga ''housemate'' ay binubuhat sila tulad ng isang malaking panulat upang isulat ang parehong pangungusap sa isang puting pisara. Para sa huling gawain, kailangan nilang isulat ang pangungusap nang kursiba. Itinuring na kumpleto ang parusa kapag malinaw at madaling basahin ang pagkakasulat.<ref>{{Cite web |last=Antonio |first=Josiah |date=18 Marso 2025 |title='Pinoy Big Brother': 12 housemates face punishment after violating house rules |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/939590/pinoy-big-brother-12-housemates-face-punishment-after-violating-house-rules/story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250705162126/https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/939590/pinoy-big-brother-12-housemates-face-punishment-after-violating-house-rules/story/ |archive-date=5 Hulyo 2025 |access-date=8 Oktubre 2025 |website=GMA News Online |language=en}}</ref>
}}
{{Episode list
| EpisodeNumber = 10
| Title = #PBBCollabHousemateReveal
| Aux1 = Araw 8–9
| Aux2 = Martes; 10:00 n.g.<small>(PHT)</small>
| OriginalAirDate = 18 Marso 2025
| Aux3 = <ref>{{Cite web |date=19 Marso 2025 |title=Charlie Fleming safe from 'PBB' 1st nomination; Bianca De Vera is new housemate |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2025/3/19/charlie-fleming-safe-from-pbb-1st-nomination-bianca-de-vera-is-new-housemate-1157 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250319051050/https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2025/3/19/charlie-fleming-safe-from-pbb-1st-nomination-bianca-de-vera-is-new-housemate-1157 |archive-date=19 Marso 2025 |access-date=8 Oktubre 2025 |website=ABS-CBN Entertainment |language=en}}</ref>
| ShortSummary = Nagpatuloy ang yugto sa mga kaganapan sa ''open forum'' noong gabi ng Araw 8. Noong Araw 9, ipinatawag sina AC, Brent, Esnyr, Klarisse, Kira, Ralph, at River sa ''confession room'', kung saan sila ay binigyan ni Kuya ng isang gawain na siyang may gantimpala kapag napagtagumpayan nila ito. Nang maglaon, napagtagumapayan ng mga ''housemate'' mula sa Star Magic ang gawain at kanilang binuksan ang isang maliit na gintong kahon na naglalaman ng isang sulat kung saan ibinunyag na ang gantimpalang kanilang nakuha ay isang ''immunity shield'' na maaari nilang ibigay sa isa sa mga ''housemate'' mula sa Sparkle na siyang maliligtas sa unang nominasyon. Inilahad na rin nila ang nangyaring gawain at ang gantimpalang ''immunity shield'' sa iba pang mga ''housemate''. Pagkatapos, nagkaroon ng talakayan ang mga ''housemate'' mula sa Star Magic sa loob ng ''task room'', kung saan napagdesisyunan nila na ibigay ang ''immunity shield'' kay Charlie. Inilahad nila ang kanilang desisyon pagkatapos ng kanilang talakayan.<ref>{{Cite web |last=Antonio |first=Josiah |date=18 Marso 2025 |title=Charlie Fleming gets immunity for first nomination; new duo twist revealed |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/939726/pinoy-big-brother-charlie-fleming-immunity/story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629080028/https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/939726/pinoy-big-brother-charlie-fleming-immunity/story/ |archive-date=29 Hunyo 2025 |access-date=8 Oktubre 2025 |website=GMA News Online |language=en}}</ref>
Sa pagtatapos ng yugto, ipinakilala si Bianca bilang ang bagong ''housemate'' mula sa Star Magic na papasok sa loob ng bahay.<ref>{{Cite web |date=19 Marso 2025 |title=Day 10: Meet Bianca De Vera - Sassy Unica Hija ng Taguig {{!}} PBB Collab |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/18/day-10-kuya-sinubok-ang-teamwork-ng-kapamilya-housemates-pbb-collab-2316 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251008035904/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/18/day-10-meet-bianca-de-vera-sassy-unica-hija-ng-taguig-pbb-collab-0001 |archive-date=8 Oktubre 2025 |access-date=8 Oktubre 2025 |website=ABS-CBN Entertainment}}</ref>
* '''Ibinigay na espesyal na gawain:''' Kailangang mapagulong ang isang bola at maipasok ito sa ''star goal'' sa dulo ng isang ''hole maze'' gamit ang mga tali sa gilid ng ''hole maze''. Kapag nahulog ang bola, kailangan nilang bumalik sa simula. Kapag nagwagi ang mga ''housemate'' sa gawain, isang ''immunity shield'' ang mabibigay sa isang ''housemate'' mula sa Sparkle.
}}
{{Episode list
| EpisodeNumber = 11
| Title = #PBBCollabNewDuos
| Aux1 = Araw 9–10
| Aux2 = Miyerkules; 10:00 n.g.<small>(PHT)</small>
| OriginalAirDate = 19 Marso 2025
| Aux3 = <ref>{{Cite web |date=20 Marso 2025 |title=Day 11: Housemates, bumuo na ng bagong duos! {{!}} PBB Collab |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/19/day-11-housemates-bumuo-na-ng-bagong-duos-pbb-collab-0028 |access-date=8 Oktubre 2025 |website=ABS-CBN Entertainment}}</ref>
| ShortSummary = Noong gabi ng Araw 9, matapos mabigay kay Charlie ang ''immunity shield'', inihayag ni Kuya na magaganap na ang gawain para sa ikalawang pagpapares ng mga ''duo''. Upang matukoy ang mga bagong pares, pipili ang isang ''housemate'' mula sa Sparkle ng isang dulo ng lubid na kulay bughaw, at pipili ang isang ''housemate'' mula sa Star Magic ng isang dulo ng lubid na kulay pula. Ang dalawang ''housemate'' na pinagdugtong ng isang tali matapos matanggal ang pagkakabuhol nito ay silang maging bagong ''duo''.
Sa parehong gabi, inatasan ni Kuya si Esnyr na gumanap bilang mga karakter na kaniyang ginagampanan sa ''social networking service'' na TikTok sa Araw 10. Kada may maririnig na tunog ng kampana ng paaralan sa bahay, pupunta siya sa ''task room'' upang magbihis bilang isa sa kaniyang mga karakter. Sa yugtong ito, ipinakilala ang mga karater ni Esnyr na sina ''Ma'am Castro'' at ''Balong''.<ref>{{Cite web |date=20 Marso 2025 |title=Day 11: Housemates, nakilala si Ma'am Castro! {{!}} PBB Collab |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/19/day-11-housemates-nakilala-si-ma-am-castro-pbb-collab-0037 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250319210803/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/19/day-11-housemates-nakilala-si-ma-am-castro-pbb-collab-0037 |archive-date=19 Marso 2025 |access-date=25 Oktubre 2025 |website=[[ABS-CBN]] |publisher=ABS-CBN Studios |language=en}}</ref>
* '''Mga resulta ng pagpapares ng mga ''duo'':''' Tignan ang Cyle 2 ng [[#Mga duo|kasaysayan ng pagpapares ng mga duo]].
}}
{{Episode list
| EpisodeNumber = 12
| Title = #PBBCollabClassmates
| Aux1 = Araw 10
| Aux2 = Huwebes; 10:00 n.g.<small>(PHT)</small>
| OriginalAirDate = 20 Marso 2025
| Aux3 =
| ShortSummary = Nagpatuloy ang yugto sa gawain ni Esnyr na gumanap bilang mga karakter na kaniyang ginagampanan sa ''social networking service'' na TikTok. Sa yugtong ito, ipinakilala ang mga karater ni Esnyr na sina ''Margielyn'', ''Bogart'', ''Andrei'', ''Jessa'', ''Samantha'', ''Charlotte'', at ''Precious''. Lingid sa kaalaman ng lahat ng mga ''housemate'', nasa loob na ng ''confession room'' si Bianca na siyang inatasan ni Kuya na magbihis bilang ang karakter ni Esnyr na si ''Precious''. Ipinatwag si Esnyr na gumaganap bilang si ''Precious'' sa ''confession room'' upang salubungin si Bianca at inatasan ito na ihatid si Bianca sa loob ng bahay.
Upang sorpresahin ang kanilang mga kasama, ipinagtipon-tipon ni Esnyr bilang si ''Precious'' ang lahat ng mga ''housemate'' sa hardin, at pakunwaring kumuha ng inumin sa loob ng bahay. Pagkapasok ni Esnyr sa loob, ay patakbong lumabas si Bianca bilang si ''Precious'' na siyang ikinagulat ng ibang mga ''housemate''. Kalaunan ay ipinakilala ni Esnyr si Bianca bilang ang bagong ''housemate''.
}}
{{Episode list
| EpisodeNumber = 13
| Title = #PBBCollabNewHousemate
| Aux1 = Araw 10–11
| Aux2 = Biyernes; 10:00 n.g.<small>(PHT)</small>
| OriginalAirDate = 21 Marso 2025
| Aux3 = <ref>{{Cite web |date=21 Marso 2025 |title=Day 13: AC, tila apektado sa pagpasok ni Bianca {{!}} PBB Collab |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/21/day-13-ac-tila-apektado-sa-pagpasok-ni-bianca-pbb-collab-2322 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251026031439/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/21/day-13-ac-tila-apektado-sa-pagpasok-ni-bianca-pbb-collab-2322 |archive-date=26 Oktubre 2025 |access-date=26 Oktubre 2025 |website=[[ABS-CBN]] |publisher=ABS-CBN Studios}}</ref>
| ShortSummary = Patuloy ang pagtanggap ng mga ''housemate'' kay Bianca at inilibot ito sa loob ng bahay. Samantala, nagkwento si AC sa ibang mga ''housemate'' tungkol sa maalinlangang nakaraan nilang dalawa ni Bianca. Nang maglaon, tinawag ni Kuya sina Brent at Mika sa ''confession room'', kung saan sila ay itinalaga bilang mga pinuno para sa ikalawang lingguhang gawain ng mga ''housemate''. Pagkalabas ng ''confession room'' ay kaagad nang plinano ng mga ''housemate'' ang ''one-shot film'' na kanilang gagawin.
Pagkatapos ng pagpapaplano ng mga ''housemate'' para sa kanilang lingguhang gawain, kumuha ng oras si AC upang kausapin si Bianca upang klaruhin ang kanilang nakaraan at makipag-ayos sa isa't-isa.<ref>{{Cite web |date=21 Marso 2025 |title=Day 13: AC, nilabas ang bigat na nararamdaman {{!}} PBB Collab |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/21/day-13-ac-nilabas-ang-bigat-na-nararamdaman-pbb-collab-2342 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321232953/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/21/day-13-ac-nilabas-ang-bigat-na-nararamdaman-pbb-collab-2342 |archive-date=21 Marso 2025 |access-date=26 Oktubre 2025 |website=[[ABS-CBN]] |publisher=ABS-CBN Studios}}</ref>
* '''Ibinigay na lingguhang gawain:''' Tinawag na ''One-shot Wonder'', kailangang gumawa ang mga ''housemate'' ng isang maikling pelikula na nagtatampok ng siyam na karakter ni Esnyr sa bawat magkakaibang eksena at lokasyon. Upang mapanalunan ang gawain, dapat gumawa ng maayos na ''one-shot film'' ang mga ''housemate'' na may takdang panahon sa pagitan ng 18 minuto at 18 minuto at 59 segundo.<ref>{{Cite web |date=21 Marso 2025 |title=Day 13: Brent at Mika, leaders sa ikalawang weekly task {{!}} PBB Collab |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/21/day-13-brent-at-mika-leaders-sa-ikalawang-weekly-task-pbb-collab-2325 |access-date=22 Marso 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=22 Marso 2025 |title=Day 14: Housemates Present "And the Prom Queen Is..." {{!}} PBB Collab |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/3/22/day-14-housemates-present-and-the-prom-queen-is-pbb-collab-2014 |access-date=22 Marso 2025 |website=ABS-CBN Entertainment |language=en}}</ref>
}}
}}
== Kasaysayan ng nominasyon ==
'''Leyenda ng kulay ng mga ahensiya:'''
{{columns-list|colwidth=20em|
{{legend|#004680|Sparkle housemate}}
{{legend|#BD0E1A|Star Magic housemate}}
}}'''Leyenda:'''{{Columns-list|{{Legend|#FBF373|May immunity}}
{{Legend|#FFFFE0|Naligtas sa pamamagitan ng veto, isang hamon, o paikutin}}
{{Legend|#959FFD|Awtomatikong nominasyon}}
{{Legend|lightgray|Hindi maaaring bumoto}}}}
{| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center; font-size:90%; line-height:16px;"
! colspan="2" rowspan="2" width="5%" |
! rowspan="2" width="9%" | #1
! rowspan="2" width="9%" | #2
! rowspan="2" width="9%" | #3
! rowspan="2" width="9%" | #4
! rowspan="2" width="9%" | ''The Big<br>Comeback''
! width="9%" | ''Big Intensity<br>Challenge''
! width="9%" | ''Face-to-Face<br>Nomination''
! width="9%" | ''Big Tapatan''
! width="9%" | ''Big Jump''
! rowspan="2" width="9%" | ''Big Night''
! rowspan="4" width="5%" | Mga nominasyong<br />natanggap
|-
! #5
! #6
! colspan="2" | #7
|-
! colspan=2 | Araw ng<br>pagpapaalis
!Araw 21<br>{{small|{{nowrap|Marso 29}}}}
!Araw 35<br>{{small|{{nowrap|Abril 12}}}}
!Araw 49<br>{{small|{{nobold|Abril 26}}}}
!Araw 63<br>{{small|{{nobold|Mayo 10}}}}
!Araw 71<br>{{small|{{nobold|Mayo 18}}}}
!Araw 84<br>{{small|{{nobold|Mayo 31}}}}
!Araw 98<br>{{small|{{nobold|Hunyo 14}}}}
!—
!Araw 112<br>{{small|{{nobold|Hunyo 28}}}}
!Araw 119<br>{{small|{{nobold|Hulyo 5}}}}
|-
! colspan=2 | Araw ng<br>nominasyon
|'''Araw 15'''<br>{{small|{{nowrap|Marso 23}}}}
|'''Araw 29'''<br>{{small|{{nowrap|Abril 6}}}}
|'''Araw 43'''<br>{{small|{{nowrap|Abril 20}}}}
|'''Araw 57'''<br>{{small|{{nowrap|Mayo 4}}}}
|'''Araw 64<br>{{small|{{nowrap|Mayo 11}}}}'''
|'''Araw 78<br>{{small|{{nowrap|Mayo 25}}}}'''
|'''Araw 93<br>{{small|{{nowrap|Hunyo 9}}}}'''
|'''Araw 102 & 107<br>{{small|{{nowrap|Hunyo 18 & 23}}}}'''
| '''—'''
|'''—'''
|-style="border-top: 4px solid;"
| style="background:#BD0E1A" |
! Brent
| Michael-Ralph<br>AC-Ashley
| Michael-River<br>AZ-Ralph
| Emilio-Michael<br>Dustin-Ralph
| Dustin-Xyriel<br>AZ-Klarisse
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| style="background:#959FFD;" | ''Walang<br>nominasyon''
| Bianca-Dustin<br>AZ-River
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| style="background:#73FB76;" | '''Big Winner'''
| 20 ({{color|green|0}}; {{color|#959FFD|+1}})
|-
| style="background:#004680" |
! Mika
| Michael-Ralph<br>AC-Ashley
| style="background-color:#CCFFCC" | Charlie-Kira<br>AZ-Ralph
| Dustin-Ralph<br>Emilio-Michael
| style="background-color:#CCFFCC" | Josh-Ralph<br>River-Vince
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| style="background:#959FFD;" | ''Walang<br>nominasyon''
| Bianca-Dustin<br>AZ-River
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| style="background:#73FB76;" | '''Big Winner'''
| 1 ({{color|green|0}}; {{color|#959FFD|+1}})
|-
| style="background:#BD0E1A" |
! Ralph
| Josh-Klarisse<br>AC-Ashley
| Brent-Dustin<br>Klarisse-Will
| Brent-Vince<br>Klarisse-Mika
| River-Vince<br>Brent-Will
| style="background:#FA8072" | ''Napaalis''<br>(Araw 63)
| style="background:#959FFD;" | ''Walang<br>nominasyon''
| Bianca-Dustin<br>AZ-River
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| style="background:#D1E8EF;" | '''2nd Big Placer'''
| 31 ({{color|green|2}})
|-
| style="background:#004680" |
! Will
| AC-Ashley<br>AZ-Kira
| Charlie-Kira<br>Michael-River
| Brent-Vince<br><u>Dustin-Ralph
| Dustin-Xyriel<br>AZ-Klarisse
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| style="background:#959FFD;" | ''Walang<br>nominasyon''
| Bianca-Dustin<br>AZ-River
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| style="background:#D1E8EF;" | '''2nd Big Placer'''
| 18 ({{color|green|2}}; {{color|#959FFD|+1}})
|-
| style="background:#004680" |
! Charlie
| style="background:#FBF373;" | Michael-Ralph<br>AC-Ashley
| Michael-River<br>Klarisse-Will
| colspan="3" style="background:#FA8072" | ''Napaalis''<br>(Araw 35)
| style="background:#959FFD;" | ''Walang<br>nominasyon''
| Bianca-Dustin<br>AZ-River
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| colspan="1" style="background:#FBF373;" | ''Pinalista''
| style="background:#FFFFDD;" | '''3rd Big Placer'''
| 9 ({{color|green|11}}; {{color|#959FFD|+1}})
|-
| style="background:#BD0E1A" |
! Esnyr
| River-Will<br>Michael-Ralph
| AZ-Ralph<br>Brent-Dustin
| Brent-Vince<br><u>Dustin-Ralph
| style="background-color:#CCFFCC" | Josh-Ralph<br>River-Vince
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| style="background:#959FFD;" | ''Walang<br>nominasyon''
| Bianca-Dustin<br>AZ-River
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| colspan="1" style="background:#FBF373;" | ''Pinalista''
| style="background:#FFFFDD;" | '''3rd Big Placer'''
| 4 ({{color|green|11}})
|-
| style="background:#004680" |
! AZ
| AC-Ashley<br>River-Will
| Brent-Dustin<br>Klarisse-Will
| style="background-color:#CCFFCC" | Brent-Vince<br>Emilio-Michael
| Dustin-Xyriel<br>River-Vince
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| style="background:#959FFD;" | ''Walang<br>nominasyon''
| Klarisse-Shuvee<br>Bianca-Dustin
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| style="background:#FFFFDD;" | '''4th Big Placer'''
| 20 ({{color|green|2)}}
|-
| style="background:#BD0E1A" |
! River
| AC-Ashley<br>AZ-Kira
| Charlie-Kira<br>AZ-Ralph
| Brent-Vince<br>Esnyr-Will
| Josh-Ralph<br>AZ-Klarisse
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| style="background:#959FFD;" | ''Walang<br>nominasyon''
| Klarisse-Shuvee<br>Bianca-Dustin
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| style="background:#FFFFDD;" | '''4th Big Placer'''
| 27 ({{color|green|2}}; {{color|#959FFD|+1}})
|-
| style="background:#BD0E1A" |
! Bianca
| style="background:#FBF373;" | Michael-Ralph<br>AC-Ashley
| style="background-color:#CCFFCC" | Charlie-Kira<br>AZ-Ralph
| style="background-color:#CCFFCC" | Brent & <u>Vince</u><br>Emilio & <u>Michael</u>
| style="background:#959FFD;" | Josh-Ralph<br>Brent-Will
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| style="background:#959FFD;" | ''Walang<br>nominasyon''
| AZ-River<br>Ralph-Will
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| style="background:#FA8072;" | ''Napaalis''<br>(Araw 112)
| 13 ({{color|green|0}}; {{color|#959FFD|+2}})
|-
| style="background:#004680" |
! Dustin
| River-Will<br>Michael-Ralph
| Michael-River<br>AZ-Ralph
| Brent-Vince<br>Klarisse-Mika
| AZ-Klarisse<br>Brent-Will
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| style="background:#959FFD;" | ''Walang<br>nominasyon''
| AZ-River<br>Ralph-Will
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| style="background:#FA8072;" | ''Napaalis''<br>(Araw 112)
| 28 ({{color|green|0}}; {{color|#959FFD|+1}})
|-
| style="background:#BD0E1A" |
! Klarisse
| Michael-Ralph<br>River-Will
| Charlie-Kira<br>Michael-River
| Dustin-Ralph<br>Emilio-Michael
| Dustin-Xyriel<br>River-Vince
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| style="background:#959FFD;" | ''Walang<br>nominasyon''
| Bianca-Dustin<br>AZ-River
| colspan="3" style="background:#FA8072;" | ''Napaalis''<br>(Araw 98)
| 14 ({{color|#959FFD|+1}})
|-
| style="background:#BD0E1A" |
! Shuvee
| colspan="2" style="background:white" | ''Wala sa<br>bahay''
| style="background:#FBF373;" | ''Ipinagliban''
| style="background:#959FFD;" | Josh-Ralph<br>Brent-Will
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| style="background:#959FFD;" | ''Walang<br>nominasyon''
| Bianca-Dustin<br>AZ-River
| colspan="3" style="background:#FA8072;" | ''Napaalis''<br>(Araw 98)
| 3 ({{color|#959FFD|+1}})
|-
| style="background:#BD0E1A" |
! Xyriel
| colspan="2" style="background:white" | ''Wala sa<br>bahay''
| style="background:#FBF373;" | ''Ipinagliban''
| AZ-Klarisse<br>Brent-Will
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| style="background:#959FFD;" | ''Walang<br>nominasyon''
| colspan="4" style="background:#FA8072" | ''Napaalis''<br>(Araw 84)
| 6 ({{color|#959FFD|+1}})
|-
| style="background:#004680" |
! Vince
| ''Wala sa<br>bahay''
| style="background:#FBF373;" | ''Ipinagliban''
| Emilio-Michael<br>Dustin-Ralph
| Josh-Ralph<br>AZ-Klarisse
| style="background:lightgray;" | ''Walang<br>nominasyon''
| style="background:#959FFD;" | ''Walang<br>nominasyon''
| colspan="4" style="background:#FA8072" | ''Napaalis''<br>(Araw 84)
| 18 ({{color|#959FFD|+1}})
|-
| style="background:#004680" |
! Josh
| Michael-Ralph<br>River-Will
| AZ-Ralph<br>Brent-Dustin
| Brent-Vince<br>Esnyr-Will
| River-Vince<br>Brent-Will
| colspan="6" style="background:#FA8072" | ''Napaalis''<br>(Araw 63)
| 12
|-
| style="background:#BD0E1A" |
! Emilio
| ''Wala sa<br>bahay''
| style="background:#FBF373;" | ''Ipinagliban''
| Esnyr-Will<br>Brent-Vince
| colspan="7" style="background:#FA8072" | ''Napaalis''<br>(Araw 49)
| 5
|-
| style="background:#004680" |
! Michael
| Josh-Klarisse<br>AC-Ashley
| Charlie-Kira<br>AZ-Ralph
| Esnyr-Will<br>Brent-Vince
| colspan="7" style="background:#FA8072" | ''Napaalis''<br>(Araw 49)
| 22
|-
| style="background:#BD0E1A" |
! Kira
| AC-Ashley<br>River- Will
| Michael-River<br>Klarisse-Will
| colspan="8" style="background:#FA8072" | ''Napaalis''<br>(Araw 35)
| 11
|-
| style="background:#BD0E1A" |
! AC
| River-Will<br>AZ-Kira
| colspan="9" style="background:#FA8072" |''Napaalis''<br>(Araw 21)
|9
|-
| style="background:#004680" |
! Ashley
| River-Will<br>AZ-Kira
| colspan="9" style="background:#FA8072" |''Napaalis''<br>(Araw 21)
|9
|-
|- style="border-top: 4px solid;"
! colspan=2 | Mga tala
| {{ref|1a|''1''}}<sup>,</sup> {{ref|2a|''2''}}
| {{ref|3a|''3''}}
| {{ref|4a|''4''}}
| {{ref|5a|''5''}}
|
|
|
|
|
|
| rowspan=6 style="background:#CCCCCC" |
|- style="background:#CCFFCC"
! colspan=2 | Mga nagwagi sa<br>''Duo Battle''
| {{n/a|''Wala''}}
| Bianca-Mika
| AZ-Bianca
| Esnyr-Mika
|
|
|
|
|
|
|-
! colspan=2 | Para sa<br/>pagpapaalis
| Michael-Ralph<br>AC-Ashley<br>River-Will
| AZ-Ralph<br>Charlie-Kira<br>Michael-River
| Brent-Vince<br>Dustin-Ralph<br>Emilio-Michael
| Bianca-Shuvee<br>Dustin-Xyriel<br>Josh-Ralph
|
|
|
|
|
|
|-
! colspan=2 | Naligtas sa<br/>pagpapaalis
| '''Michael-Ralph'''<br>{{small|45.89%}}<br>'''River-Will'''<br>{{small|36.87%}}
| '''AZ-Ralph'''<br>{{small|37.24%}}<br>'''Michael-River'''<br>{{small|32.77%}}
| '''Dustin-Ralph'''<br>{{small|39.93%}} <br>'''Brent-Vince'''<br>{{small|30.95%}}
| '''Dustin-Xyriel'''<br>{{small|34.82%}} <br>'''Bianca-Shuvee'''<br>{{small|32.83%}}
|
|
|
|
|
|
|- style="background:#FA8072"
! colspan=2 | Napaalis
| '''AC-Ashley'''<br>{{small|17.25%}}
| '''Charlie-Kira'''<br>{{small|29.99%}}
| '''Emilio-Michael'''<br>{{small|29.12%}}
| '''Josh-Ralph'''<br>{{small|32.35%}}
|
|
|
|
|
|
|-
! colspan=2 | Sanggunian
|<ref name="1st evic night" /><ref name=":4">{{Cite web |date=19 Marso 2025 |title=Charlie Fleming safe from 'PBB' 1st nomination; Bianca De Vera is new housemate |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2025/3/19/charlie-fleming-safe-from-pbb-1st-nomination-bianca-de-vera-is-new-housemate-1157 |access-date=20 Marso 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref><ref name="1st nom">{{Cite web |date=23 Marso 2025 |title=Ralph-Michael, AC-Ashley, Will-River duos nominated for eviction |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/940259/ralph-michael-ac-ashley-will-river-duos-nominated-for-eviction/story/ |access-date=23 Marso 2025 |website=[[GMA News]] |language=en}}</ref>
|<ref name="2nd nom">{{Cite web |last=Deveza |first=Reyma |date=7 Abril 2025 |title=PBB Celeb Collab: ChaKira, MicVer, RAz named nominees for the week |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2025/4/7/pbb-celeb-collab-chakira-micver-raz-named-nominees-for-the-week-1224 |access-date=12 Abril 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref><ref name="2nd Tally">{{cite web |date=6 Abril 2025 |title=Day 29: Second Nomination Night Official Tally of Votes {{!}} PBB Collab |url=https://www.youtube.com/watch?v=_wJpO5RuwWc&ab_channel=PinoyBigBrother |access-date=12 Abril 2025 |website=[[YouTube]]}}</ref>
|
|
|
|
|
|
|
|
|}
==== Mga tala ====
{{refbegin}}
{{collapse top||bg=white|border=0px}}
# {{Note|1a}} {{color box|#FBF373}}Maliban kay Bianca, binigyan ng espesyal na gawain ang mga housemate mula sa Star Magic, na matagumpay nilang natapos. Dahil dito, ipinaalam sa kanila ni Big Brother na maaari silang pumili ng isang housemate mula sa Sparkle para makatanggap ng ''immunity'' mula sa unang nominasyon. Pinili nila si Charlie.
# {{Note|2a}} {{color box|#FBF373}}Pumasok si Bianca sa bahay noong Araw 10.
# {{Note|3a}} {{color box|#FBF373}}Pumasok sina Emilio at Vince noong Araw 22.
# {{Note|4a}} {{color box|#FBF373}}Pumasok sina Shuvee at Xyriel noong Araw 36.
# {{Note|5a}} {{color box|#959FFD}}Pinatawan ng ''automatic nomination'' si Shuvee dahil sa paglabag sa batas ng paggamit ng lapel sa languyan. Dahil rin dito, ang kaniyang ''duo'' na si Bianca ay pinatawan din ng ''automatic nomination''.
{{collapse bottom}}
{{refend}}
=== Mga ''duo'' ===
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%; line-height:18px;"
! colspan="2" |
! #1
! #2
! #3
! #4
! #5
|-
! colspan="2" |Simula
| '''Araw 2'''<br>{{small|Marso 10}}
| '''Araw 9'''<br>{{small|Marso 17}}
| '''Araw 22'''<br>{{small|Marso 30}}
| '''Araw 36'''<br>{{small|Abril 13}}
| '''Araw 50'''<br>{{small|Abril 27}}
|-
! colspan="2" width="5%" |Pagtatapos
| '''Araw 7'''<br>{{small|Marso 15}}
| '''Araw 21'''<br>{{small|Marso 29}}
| '''Araw 35'''<br>{{small|Abril 12}}
| '''Araw 49'''<br>{{small|Abril 26}}
|-style="border-top: 4px solid;"
| style="background:#004680" |
! AZ
| Esnyr
| Kira
| Ralph
| Bianca
| Klarisse
|-
| style="background:#BD0E1A" |
!Bianca
| {{n/a|N/A}}
| Charlie
| Mika
| AZ
| Shuvee
|-
| style="background:#BD0E1A" |
! Brent
| Michael
| Mika
| Dustin
| Vince
| Will
|-
| style="background:#004680" |
! Dustin
| Klarisse
| Esnyr
| Brent
| Ralph
| Xyriel
|-
| style="background:#BD0E1A" |
! Esnyr
| AZ
| Dustin
| Josh
| Will
| Mika
|-
| style="background:#004680" |
! Josh
| Kira
| Klarisse
| Esnyr
| River
| Ralph
|-
| style="background:#BD0E1A" |
! Klarisse
| Dustin
| Josh
| Will
| Mika
| AZ
|-
| style="background:#004680" |
! Mika
| Ralph
| Brent
| Bianca
| Klarisse
| Esnyr
|-
| style="background:#BD0E1A" |
! Ralph
| Mika
| Michael
| AZ
| Dustin
| Josh
|-
| style="background:#BD0E1A" |
! River
| colspan="2" | Will
| Michael
| Josh
| Vince
|-
| style="background:#004680;" |
! Shuvee
| colspan="3" {{n/a|N/A}}
| Xyriel
| Bianca
|-
| style="background:#004680;" |
! Vince
| colspan="2" {{n/a|N/A}}
| Emilio
| Brent
| River
|-
| style="background:#004680" |
! Will
| colspan="2" | River
| Klarisse
| Esnyr
| Brent
|-
| style="background:#BD0E1A;" |
! Xyriel
| colspan="3" {{n/a|N/A}}
| Shuvee
| Dustin
|-
| style="background:#BD0E1A;" |
! Emilio
| colspan="2" {{n/a|N/A}}
| Vince
| Michael
| style="background:#FA8072" | ''Napaalis''<br>(Araw 49)
|-
| style="background:#004680" |
! Michael
| Brent
| Ralph
| River
| Emilio
| style="background:#FA8072" | ''Napaalis''<br>(Araw 49)
|-
| style="background:#004680" |
! Charlie
| AC
| Bianca
| Kira
| colspan="2" style="background:#FA8072" | ''Napaalis''<br>(Araw 35)
|-
| style="background:#BD0E1A" |
! Kira
| Josh
| AZ
| Charlie
| colspan="2" style="background:#FA8072" | ''Napaalis''<br>(Araw 35)
|-
| style="background:#BD0E1A" |
! AC
| Charlie
| Ashley
| colspan="3" style="background:#FA8072" | ''Napaalis''<br>(Araw 21)
|-
| style="background:#004680" |
! Ashley
|''Ivana''
| AC
| colspan="3" style="background:#FA8072" | ''Napaalis''<br>(Araw 21)
|-
! colspan="2" |Sanggunian
|<ref name="Pairs">{{Cite web |last=Atonio |first=Josiah |date=13 Marso 2025 |title=''Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition'' announces Kapuso-Kapamilya pairs |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/939123/pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-announces-kapuso-kapamilya-pairs/story/ |access-date=18 Marso 2025 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref>
|<ref>{{Cite web |last=Antonio |first=Josiah |date=19 Marso 2025 |title='Pinoy Big Brother': New Kapuso-Kapamilya duos revealed |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/939852/pinoy-big-brother-new-duos/story/ |access-date=20 Marso 2025 |website=[[GMA News]] |language=en}}</ref>
|<ref>{{Cite web |last=Antonio |first=Josiah |date=31 Marso 2025 |title='Pinoy Big Brother' housemates choose their new duos in latest shuffle |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/941176/pinoy-big-brother-housemates-new-duos/story/ |access-date=5 Mayo 2025 |website=[[GMA Network News]] |language=en}}</ref>
|<ref>{{Cite web |date=15 Abril 2025 |title='Pinoy Big Brother' housemates, pumili ng bago nilang kapares |url=https://www.gmanetwork.com/news/balitambayan/chikamuna/942752/pinoy-big-brother-housemates-pumili-ng-bago-nilang-kapares/story/ |access-date=5 Mayo 2025 |website=[[GMA Network News]] |language=tl}}</ref>
|<ref>{{Cite web |date=28 Abril 2025 |title=Ralph De Leon picks Josh Ford as 'Pinoy Big Brother' housemates form new duos |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/944270/ralph-de-leon-josh-ford-pinoy-big-brother-new-duos/story/ |access-date=5 Mayo 2025 |website=[[GMA Network News]] |language=en}}</ref>
|}
== Mga tala ==
{{Notelist}}
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
{{Pinoy Big Brother}}
[[Kategorya:Pinoy Big Brother]]
fwuf51af0xpi6trdi49lgohrxga1eu3
Event:Editathon:WLF2025/Yokohama
1728
335748
2221687
2198378
2026-08-25T14:05:32Z
Buszmail
67296
2221687
wikitext
text/x-wiki
[[File:Wikimedia World logo.png|thumb|Logo ng Wikimedia World (Uraniwa, CC0)]]
Ang '''WLF2025/Yokohama''' ay isang editathon na ginanap mula [[toolforge:zonestamp/1759244400|00:00, ika-1 ng Oktubre 2025]], hanggang [[toolforge:zonestamp/1763996400|23:59, ika-24 ng Nobyembre 2025]] (UTC+9), para sa [[:ja:プロジェクト:アウトリーチ/ウィキメディア・ワールドin図書館総合展2025|Wikimedia World in Library Fair 2025]].
== Artikulo ==
Ang WLF2025 Editathon "Yokohama" ay isang kaganapan na naglalayong palakihin ang mga artikulo sa lungsod ng Yokohama ng Hapon sa Wikipedia at iba pang mga proyekto. Pumili kami ng 20 artikulo na mayroon sa bersyong Hapones at bersyong Ingles pero wala sa bersyong Tagalog. Tinatanggap din namin ang iba pang mga artikulo.
{| class="wikitable"
|+
![[Wikipediang Hapones|jawiki]]
![[Wikipedia|enwiki]]
![[Wikipediang Tagalog|tlwiki]]
|-
|[[:ja:横浜市|横浜市]]
|[[:en:Yokohama|Yokohama]]
|[[Yokohama]]
|-
|[[:ja:横浜ベイブリッジ|横浜ベイブリッジ]]
|[[:en:Yokohama Bay Bridge|Yokohama Bay Bridge]]
|[[Tulay ng Look ng Yokohama]]
|-
|[[:ja:横浜駅|横浜駅]]
|[[:en:Yokohama Station|Yokohama Station]]
|[[Stesen Yokohama|Estasyon ng Yokohama]]
|-
|[[:ja:横浜港|横浜港]]
|[[:en:Port of Yokohama|Port of Yokohama]]
|[[Pantalan ng Yokohama]]
|-
|[[:ja:横浜市営地下鉄|横浜市営地下鉄]]
|[[:en:Yokohama Municipal Subway|Yokohama Municipal Subway]]
|[[Yokohama Municipal Subway]]
|-
|[[:ja:大さん橋|大さん橋]]
|[[:en:Ōsanbashi Pier|Ōsanbashi Pier]]
|[[Ōsanbashi pier|Osanbashi pier]]
|-
|[[:ja:氷川丸|氷川丸]]
|[[:en:Hikawa Maru|Hikawa Maru]]
|[[Hikawa Maru]]
|-
|[[:ja:横浜マリンタワー|横浜マリンタワー]]
|[[:en:Yokohama Marine Tower|Yokohama Marine Tower]]
|[[Yokohama Marine Tower]]
|-
|[[:ja:横浜みなとみらい21|横浜みなとみらい21]]
|[[:en:Minato Mirai 21|Minato Mirai 21]]
|[[Minato Mirai 21]]
|-
|[[:ja:横浜ランドマークタワー|横浜ランドマークタワー]]
|[[:en:Yokohama Landmark Tower|Yokohama Landmark Tower]]
|[[Yokohama Landmark Tower]]
|-
|[[:ja:横浜赤レンガ倉庫|横浜赤レンガ倉庫]]
|[[:en:Yokohama Red Brick Warehouse|Yokohama Red Brick Warehouse]]
|[[Yokohama Red Brick Warehouse]]
|-
|[[:ja:横浜中華街|横浜中華街]]
|[[:en:Yokohama Chinatown|Yokohama Chinatown]]
|[[Chinatown ng Yokohama]]
|-
|[[:ja:金沢文庫|金沢文庫]]
|[[:en:Kanazawa Bunko|Kanazawa Bunko]]
|[[Kanazawa Bunko]]
|-
|[[:ja:横浜国際総合競技場|横浜国際総合競技場]]
|[[:en:Nissan Stadium (Yokohama)|Nissan Stadium (Yokohama)]]
|[[Nissan Stadium (Yokohama)]]
|-
|[[:ja:横浜・八景島シーパラダイス|横浜・八景島シーパラダイス]]
|[[:en:Yokohama Hakkeijima Sea Paradise|Yokohama Hakkeijima Sea Paradise]]
|[[Syurga Laut Hakkeijima Yokohama|Yokohama Hakkeijima Sea Paradise]]
|-
|[[:ja:野毛山動物園|野毛山動物園]]
|[[:en:Nogeyama Zoo|Nogeyama Zoo]]
|[[Nogeyama Zoo]]
|-
|[[:ja:三溪園|三溪園]]
|[[:en:Sankei-en|Sankei-en]]
|[[Sankei-en]]
|-
|[[:ja:山下公園|山下公園]]
|[[:en:Yamashita Park|Yamashita Park]]
|[[Liwasang Yamashita]]
|-
|[[:ja:總持寺|總持寺]]
|[[:en:Sōji-ji|Sōji-ji]]
|[[Sōji-ji]]
|-
|[[:ja:家系ラーメン|家系ラーメン]]
|[[:en:Iekei ramen|Iekei ramen]]
|[[Iekei ramen]]
|}
== Mga kalahok ==
*[[Tagagamit:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|usapan]])
* [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]])
* [[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]])
* [[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]])
* [[Tagagamit:Zirconaut|Zirconaut]] ([[Usapang tagagamit:Zirconaut|kausapin]])
* [[Tagagamit:Churihan|Churihan]] ([[Usapang tagagamit:Churihan|kausapin]])
* [[Tagagamit:Markadan|Markadan]] ([[Usapang tagagamit:Markadan|kausapin]])
== Mga resulta ==
{| class="wikitable mw-collapsible"
|+Mga naisaling artikulo
!Blg.
!Mga artikulo
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[Tulay ng Look ng Yokohama]]
|[[User:Zirconaut|Zirconaut]]
|-
|2.
|[[Chinatown ng Yokohama]]
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|3.
|[[Kanazawa Bunko]]
|[[User:Churihan|Churihan]]
|-
|4.
|[[Nogeyama Zoo]]
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|5.
|[[Liwasang Yamashita]]
|[[User:RCJourn|RCJourn]]
|-
|6.
|[[Iekei ramen]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|}
== Kaugnay na artikulo ==
* (sa wikang Hapones) [https://www.libraryfair.jp/booth/2025/426 ウィキメディア・ワールドin図書館総合展2025]
[[Kategorya:Pilipinas Panorama]]
35oewxos07kb9p1flw6dcs41zldn6t8
2221690
2221687
2026-08-25T14:16:25Z
Buszmail
67296
2221690
wikitext
text/x-wiki
[[File:Wikimedia World logo.png|thumb|Logo ng Wikimedia World (Uraniwa, CC0)]]
Ang '''WLF2025/Yokohama''' ay isang editathon na ginanap mula [[toolforge:zonestamp/1759244400|00:00, ika-1 ng Oktubre 2025]], hanggang [[toolforge:zonestamp/1763996400|23:59, ika-24 ng Nobyembre 2025]] (UTC+9), para sa [[:ja:プロジェクト:アウトリーチ/ウィキメディア・ワールドin図書館総合展2025|Wikimedia World in Library Fair 2025]].
== Artikulo ==
Ang WLF2025 Editathon "Yokohama" ay isang kaganapan na naglalayong palakihin ang mga artikulo sa lungsod ng Yokohama ng Hapon sa Wikipedia at iba pang mga proyekto. Pumili kami ng 20 artikulo na mayroon sa bersyong Hapones at bersyong Ingles pero wala sa bersyong Tagalog. Tinatanggap din namin ang iba pang mga artikulo.
{| class="wikitable"
|+
![[Wikipediang Hapones|jawiki]]
![[Wikipedia|enwiki]]
![[Wikipediang Tagalog|tlwiki]]
|-
|[[:ja:横浜市|横浜市]]
|[[:en:Yokohama|Yokohama]]
|[[Yokohama]]
|-
|[[:ja:横浜ベイブリッジ|横浜ベイブリッジ]]
|[[:en:Yokohama Bay Bridge|Yokohama Bay Bridge]]
|[[Tulay ng Look ng Yokohama]]
|-
|[[:ja:横浜駅|横浜駅]]
|[[:en:Yokohama Station|Yokohama Station]]
|[[Stesen Yokohama|Estasyon ng Yokohama]]
|-
|[[:ja:横浜港|横浜港]]
|[[:en:Port of Yokohama|Port of Yokohama]]
|[[Pantalan ng Yokohama]]
|-
|[[:ja:横浜市営地下鉄|横浜市営地下鉄]]
|[[:en:Yokohama Municipal Subway|Yokohama Municipal Subway]]
|[[Yokohama Municipal Subway]]
|-
|[[:ja:大さん橋|大さん橋]]
|[[:en:Ōsanbashi Pier|Ōsanbashi Pier]]
|[[Ōsanbashi pier|Osanbashi pier]]
|-
|[[:ja:氷川丸|氷川丸]]
|[[:en:Hikawa Maru|Hikawa Maru]]
|[[Hikawa Maru]]
|-
|[[:ja:横浜マリンタワー|横浜マリンタワー]]
|[[:en:Yokohama Marine Tower|Yokohama Marine Tower]]
|[[Yokohama Marine Tower]]
|-
|[[:ja:横浜みなとみらい21|横浜みなとみらい21]]
|[[:en:Minato Mirai 21|Minato Mirai 21]]
|[[Minato Mirai 21]]
|-
|[[:ja:横浜ランドマークタワー|横浜ランドマークタワー]]
|[[:en:Yokohama Landmark Tower|Yokohama Landmark Tower]]
|[[Yokohama Landmark Tower]]
|-
|[[:ja:横浜赤レンガ倉庫|横浜赤レンガ倉庫]]
|[[:en:Yokohama Red Brick Warehouse|Yokohama Red Brick Warehouse]]
|[[Yokohama Red Brick Warehouse]]
|-
|[[:ja:横浜中華街|横浜中華街]]
|[[:en:Yokohama Chinatown|Yokohama Chinatown]]
|[[Chinatown ng Yokohama]]
|-
|[[:ja:金沢文庫|金沢文庫]]
|[[:en:Kanazawa Bunko|Kanazawa Bunko]]
|[[Kanazawa Bunko]]
|-
|[[:ja:横浜国際総合競技場|横浜国際総合競技場]]
|[[:en:Nissan Stadium (Yokohama)|Nissan Stadium (Yokohama)]]
|[[Nissan Stadium (Yokohama)]]
|-
|[[:ja:横浜・八景島シーパラダイス|横浜・八景島シーパラダイス]]
|[[:en:Yokohama Hakkeijima Sea Paradise|Yokohama Hakkeijima Sea Paradise]]
|[[Syurga Laut Hakkeijima Yokohama|Yokohama Hakkeijima Sea Paradise]]
|-
|[[:ja:野毛山動物園|野毛山動物園]]
|[[:en:Nogeyama Zoo|Nogeyama Zoo]]
|[[Nogeyama Zoo]]
|-
|[[:ja:三溪園|三溪園]]
|[[:en:Sankei-en|Sankei-en]]
|[[Sankei-en]]
|-
|[[:ja:山下公園|山下公園]]
|[[:en:Yamashita Park|Yamashita Park]]
|[[Liwasang Yamashita]]
|-
|[[:ja:總持寺|總持寺]]
|[[:en:Sōji-ji|Sōji-ji]]
|[[Sōji-ji]]
|-
|[[:ja:家系ラーメン|家系ラーメン]]
|[[:en:Iekei ramen|Iekei ramen]]
|[[Iekei ramen]]
|}
== Mga kalahok ==
*[[Tagagamit:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|usapan]])
* [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]])
* [[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]])
* [[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]])
* [[Tagagamit:Zirconaut|Zirconaut]] ([[Usapang tagagamit:Zirconaut|kausapin]])
* [[Tagagamit:Churihan|Churihan]] ([[Usapang tagagamit:Churihan|kausapin]])
* [[Tagagamit:Markadan|Markadan]] ([[Usapang tagagamit:Markadan|kausapin]])
== Mga resulta ==
{| class="wikitable mw-collapsible"
|+Mga naisaling artikulo
!Blg.
!Mga artikulo
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[Tulay ng Look ng Yokohama]]
|[[User:Zirconaut|Zirconaut]]
|-
|2.
|[[Chinatown ng Yokohama]]
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|3.
|[[Kanazawa Bunko]]
|[[User:Churihan|Churihan]]
|-
|4.
|[[Nogeyama Zoo]]
|[[User:Ralffralff|Ralffralff]]
|-
|5.
|[[Liwasang Yamashita]]
|[[User:RCJourn|RCJourn]]
|-
|6.
|[[Iekei ramen]]
|[[User:Buszmail|Buszmail]]
|}
== Kaugnay na artikulo ==
* (sa wikang Hapones) [https://www.libraryfair.jp/booth/2025/426 ウィキメディア・ワールドin図書館総合展2025]
[[Kategorya:Pilipinas Panorama|Event]]
aoztib9pe34orpsge3amxleuytc0mwv
Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0
0
336105
2221748
2221652
2026-08-26T09:23:50Z
Allyriana000
119761
2221748
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox television season|num_seasons=4|first_aired={{start date|2025|10|25}}|last_aired=|preceded_by=''[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition|Collab]]''|presenter={{Plainlist|
* [[Bianca Gonzalez]]
* [[Robi Domingo]]
* [[Kim Chiu]]
* [[Melai Cantiveros]]
* [[Enchong Dee]]
* [[Alexa Ilacad]]
* [[Gabbi Garcia]]
* Mavy Legaspi
}}|followed_by=|num_episodes=}}
Ang '''ikaapat kabanata''' ng ''[[Pinoy Big Brother]]:'' ''Celebrity Edition'', na may pangalang '''''Celebrity Collab Edition''''', ay ipapalabas sa [[GMA Network|GMA]] mula 25 Oktubre 2025. Ito rin ang ikalabing-siyam na kabanata ng Pinoy Big Brother sa pangkalahatan.<ref name="Inquirer 1">{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=30 Setyembre 2025 |title=Teen stars to take over in ‘Pinoy Big Brother’ Celebrity Collab edition 2.0 |url=https://entertainment.inquirer.net/631401/teen-stars-to-take-over-in-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-2-0 |access-date=17 Oktubre 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=13 Oktubre 2025 |title=‘Pinoy Big Brother: Celebrity Collab 2.0’ to air on Oct. 25 |url=https://entertainment.inquirer.net/633190/pinoy-big-brother-celebrity-collab-2-0-to-air-on-oct-25 |access-date=17 Oktubre 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref>
Papangunahan nina [[Bianca Gonzalez]], [[Luis Manzano]], [[Robi Domingo]], [[Kim Chiu]], [[Melai Cantiveros]], [[Enchong Dee]], [[Alexa Ilacad]], [[Gabbi Garcia]], at Mavy Legaspi ang palabas.<ref>{{Cite news |date=6 Oktubre 2025 |title=Gabbi Garcia, Mavy Legaspi happy to be back as hosts of ‘Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0’ |language=en |website=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/961484/gabbi-garcia-mavy-legaspi-happy-to-be-back-as-hosts-of-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-2-0/story/ |access-date=17 Oktubre 2025}}</ref>
== Pagbuo ==
Sa kasagsagan ng ''Big Night'' ng ''Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition'', opisyal na inihayag na magpapatuloy ang kolaborasyon ng [[GMA Network]] at [[ABS-CBN]] sa ''duo format'' ng palabas para sa ikalawang kabanata.<ref>{{Cite news |date=5 Hulyo 2025 |title='Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition' is getting a second season! |language=en |website=[[GMA Integrated News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/951652/pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-is-getting-a-second-season/story/ |access-date=25 Oktubre 2025}}</ref> Kasunod ng pangwakas, nagsimulang lumabas ang mga tagapagpukaw para sa kasunod na kabanata sa opisyal na ''Facebook page'' ng palabas noong huling bahagi ng Setyembre 2025, na nagtatampok ng teksto na "2.0". Ang bagong kabanata ay opisyal na inihayag noong 29 Setyembre 2025 sa pamamagitan ng ''[[24 Oras]]'', na nagkukumpirma sa pagpapatuloy ng kolaborasyon ng GMA Network at ABS-CBN. Itinatampok ng kabanatang ito ang isang bagong grupo ng mga kabataang artista mula sa [[Star Magic]] at [[Sparkle]].<ref>{{Cite web |date=29 Setyembre 2025 |title='Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0' to feature Gen Z rising stars |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/960674/pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-2-0-to-feature-gen-z-rising-stars/story/ |access-date=25 Oktubre 2025 |website=[[GMA Integrated News]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Llemit |first=Kathleen A. |title=PBB Teens 2.0: Gen Zs for ‘Pinoy Big Brother Celebrity Collab Edition’ 2nd edition |url=https://www.philstar.com/entertainment/2025/10/01/2476518/pbb-teens-20-gen-zs-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition2nd-edition |access-date=25 Oktubre 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref>
=== Mga mangunguna ===
Muling ginampanan nina [[Bianca Gonzalez]], [[Robi Domingo]], [[Kim Chiu]], [[Melai Cantiveros]], [[Enchong Dee]], [[Alexa Ilacad]], [[Gabbi Garcia]], at Mavy Legaspi ang kanilang papel bilang mga mangunguna sa kabanatang ito.<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2025 |title=Gabbi Garcia, Mavy Legaspi to return as hosts for 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0' |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/961292/gabbi-garcia-mavy-legaspi-to-return-as-hosts-for-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-2-0/story/ |access-date=14 Marso 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref>
Noong 20 Oktubre, isang tagpagpukaw ang inilabas na nagsasaad na mayroong isang ''exclusive comeback'' mula sa isa sa ''Pamilya ni Kuya''. Sa kasagsagan ng ''premiere night'', ipinahayag na si [[Luis Manzano]] ang magbabalik na mangunguna para sa kabanata. Ito ang pagbabalik ni Manzano bilang mangunguna ng palabas mula noong ''Teen Edition Plus'' noong 2008.<ref>{{Cite web |date=25 Oktubre 2025 |title=Luis Manzano returns to join host lineup of ‘Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0’ |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/963722/luis-manzano-returns-to-join-host-lineup-of-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-2-0/story/ |access-date=25 Oktubre 2025 |website=GMA News Online |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bernardo |first=Jaehwa |date=25 Oktubre 2025 |title='PBB Celebrity Collab 2.0': Luis Manzano back as host, new housemates introduced |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2025/10/25/luis-manzano-returns-as-pbb-host-for-celebrity-collab-2-0-1848 |access-date=25 Oktubre 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref>
=== Pagpapalabas ===
Mapapanood ang serye sa libreng telebisyon sa pamamagitan ng GMA Network sa hanay na Prime nito sa ganap na 9:40 n.g., 6:15 n.g. tuwing Sabado, at 10:05 n.g. tuwing Linggo, habang mapapanood din para sa mga manonood ''online'' at internasyonal na manonood ang palabas sa pamamagitan ng iba't-ibang mga ''digital platform'' ng ABS-CBN at GMA. Ipapalabas din ito nang ''live'' at ''on-demand'' sa pamamagitan ng Kapamilya Online Live (sa YouTube at Facebook), iWant, at The Filipino Channel (TFC) para sa mga manonood ng ABS-CBN. Kasabay nito, mapapanood din ito sa pamamagitan ng Kapuso Stream (sa YouTube at Facebook ) at GMA Pinoy TV para sa mga manonood ng GMA sa loob at labas ng bansa.<ref>{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=13 Oktubre 2025 |title=‘Pinoy Big Brother: Celebrity Collab 2.0’ to air on Oct. 25 |url=https://entertainment.inquirer.net/633190/pinoy-big-brother-celebrity-collab-2-0-to-air-on-oct-25 |access-date=24 Oktubre 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Valdez |first=Jasper |date=22 Oktubre 2025 |title=‘Pinoy Big Brother’ house reopensfor Celebrity Collab Edition 2.0 |url=https://manilastandard.net/showbiz/314658532/pinoy-big-brother-house-reopensfor-celebrity-collab-edition-2-0.html |access-date=25 Oktubre 2025 |website=Manila Standard |language=en-US}}</ref>
Bukod sa telebisyon at sabay-sabay na ''streaming'' ng mga yugto ng palabas, mayroon ding ''PBB All-Access Livestream'' na mapapanood sa pamamagitan ng iWant at Kapuso Stream, na nag-aalok sa mga manonood ng ''live coverage'' at eksklusibong ''online content''.
=== Mga ''theme song'' ===
Ginamit ng kabanatang ito ang isang bagong bersyon ng "Kabataang Pinoy," ang ''theme song'' ng palabas na ginagamit para sa mga ''teen edition'', bilang pangunahing tema nito. Inawit ito ng mga P-pop boy group na [[BGYO]] at Cloud7'''.'''<ref>{{Cite web |date=25 Oktubre 2025 |title=Day 1: BGYO, CLOUD 7 open the season with “Kabataang Pinoy” {{!}} PBB Collab 2.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/10/25/day-1-bgyo-cloud-7-open-the-season-with-kabataang-pinoy-pbb-collab-2-0-2005 |access-date=14 Marso 2026 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref>
== Pormat ==
Ang kabanata ay ang ikalawang takbo ng Celebrity Collab Edition, kung saan makikipagkumpitensya ang mga artista ng [[Sparkle]] kasama ang mga artista ng [[Star Magic]] sa isang kabanata.<ref>{{Cite web |last=Manalo |first=Ro |date=26 Oktubre 2025 |title=PBB Celebrity Collab Edition 2.0: Meet the 20 housemates |url=https://www.pep.ph/peptionary/189332/pbb-celebrity-collab-edition-2-0-housemates-a987-20251026-lfrm3 |access-date=14 Marso 2026 |website=PEP.ph |language=en}}</ref>
=== Pormat na ''Collab'' 2.0 ===
Noong Araw 8 (2 Nobyembre), inihayag ni ''Big Brother'' ang "2.0" na pormat. Bago ang yugto ng mga ''duo'', naglaban-laban ang mga ''housemate'' bilang bahagi ng iba't ibang grupo na may pantay na miyembro ng mga housemate na Kapuso at Kapamilya.<ref name=":1">{{Cite web |date=3 Nobyembre 2025 |title=‘PBB: Celebrity Collab Edition 2.0’ housemates to form groups of four; team leaders announced |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/964663/pbb-celebrity-collab-edition-2-0-housemates-to-form-groups-of-four-team-leaders-announced/story/ |access-date=14 Marso 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref> Bago ang mga nominasyon, makikipaglaban ang mga grupo sa isa't isa para sa kaligtasan sa mga hamong ''Ligtask''.<ref name=":1" /> Pagkatapos, magaganap ang mga nominasyon, kung saan ang bawat grupo ay magmumungkahi ng isa pang grupo para sa pagpapaalis.<ref name=":1" />
== Mga ''housemate'' ==
Bago magsimula ang palabas, dalawang mga ''housemate'' ang ipinakilala araw-araw mula 21 Oktubre hanggang 24 Oktubre 2025, sa pamamagitan ng ''24 Oras''. Ang bawat isiniwalat na ''housemate'' ay itinampok din sa isang eksklusibong na panayam.<ref name="Joaquin and Sofia">Mga pagsipi para kina Joaquin at Sofia:
* {{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |date=21 Oktubre 2025 |title=Sofia Pablo, Joaquin Arce revealed as first Kapuso, Kapamilya housemates |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/963166/pinoy-big-brother-sofia-pablo-joaquin-arce/story/ |access-date=25 Oktubre 2025 |website=[[GMA Integrated News]] |language=en}}
* {{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=22 Oktubre 2025 |title=Joaquin Arce, Sofia Pablo announced as first ‘PBB Collab 2.0’ housemates |url=https://entertainment.inquirer.net/634681/joaquin-arce-sofia-pablo-announced-as-first-pbb-collab-2-0-housemates |access-date=25 Oktubre 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Noong Araw 1 (25 Oktubre), dalawampung ''housemate'' ang pumasok sa loob ng bahay.<ref name=":0">{{Cite web |last= |first= |date=25 Oktubre 2025 |title=Meet the 20 housemates of 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0' |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/963726/meet-the-20-housemates-of-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-2-0/story/ |access-date=25 Oktubre 2025 |website=[[GMA News Online]] |publisher=GMA Integrated News |language=en}}</ref>
{| class="wikitable sortable" style="margin:1em auto; font-size:100%; line-height:18px; text-align:center"
|+Listahan ng mga ''housemate'' sa ''Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition'' ''2.0''
!Kalahok
!Edad
!Bayan
!Ahensiya
!Trabaho
!Araw ng pagpasok
!Araw ng paglabas
!Estado
!Sang.
|-
!{{sortname|Lella|Ford|nolink=1}}
|18
| align="left" |[[Tacloban]]
| style="background:#BD0E1A" |''{{fontcolor|white|Star Magic}}''
| align="left" |Aktres
|Araw 1
|Araw 127
|'''Big Winner'''
|<ref name=":0" />
|-
!{{sortname|Caprice|Cayetano|nolink=1}}
|16
| align="left" |[[Lungsod Quezon]]
| style="background:#004680" |''{{fontcolor|white|Sparkle}}''
| align="left" |Aktres
|Araw 1
|Araw 127
|'''Big Winner'''
|<ref name=":0" />
|-
!{{sortname|Krystal|Mejes|nolink=1}}
|17
| align="left" |[[Samar (lalawigan)|Samar]]
| style="background:#BD0E1A" |''{{fontcolor|white|Star Magic}}''
| align="left" |Aktres
|Araw 1
|Araw 127
|2nd Big Placer
|<ref name="Heath and Krystal" />
|-
!{{sortname|Heath|Jornales|nolink=1}}
|16
| align="left" |[[Taguig]]
| style="background:#004680" |''{{fontcolor|white|Sparkle}}''
| align="left" |Aktor at ''martial artist''
|Araw 1
|Araw 127
|2nd Big Placer
|<ref name="Heath and Krystal">Mga pagsipi para kina Heath at Krystal:
* {{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |date=23 Oktubre 2025 |title=Heath Jornales, Krystal Mejes join 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0' |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/963475/heath-jornales-krystal-mejes-join-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-2-0/story/ |access-date=25 Oktubre 2025 |website=[[GMA Integrated News]] |language=en}}
* {{Cite news |last=Baylon |first=Khryzztine Joy |date=23 Oktubre 2025 |title=Krystal Mejes, Heath Jornales join PBB Celebrity Collab 2.0 |language=en |work=Philippine Entertainment Portal |url=https://www.pep.ph/news/local/189294/krystal-mejes-heath-jornales-pbb-celebrity-collab-2-0-a5132-20251023 |access-date=25 Oktubre 2025}}</ref>
|-
!{{sortname|Joaquin|Arce|nolink=1}}
|18
| align="left" |[[Muntinlupa]]
| style="background:#BD0E1A" |''{{fontcolor|white|Star Magic}}''
| align="left" |Aktor
|Araw 1
|Araw 127
|3rd Big Placer
|<ref>{{Cite web |last=Divina |first=Thea |date=22 Oktubre 2025 |title=New Faces, New Twists: PBB Collab 2.0 reveals first two housemates |url=https://dzrh.com.ph/post/new-faces-new-twists-pbb-collab-20-reveals-first-two-housemates |access-date=25 Oktubre 2025 |website=DZRH News |language=en}}</ref>
|-
!{{sortname|Ashley|Sarmiento|nolink=1}}
|18
| align="left" |[[Las Piñas]]
| style="background:#004680" |''{{fontcolor|white|Sparkle}}''
| align="left" |Aktres at ''content creator''
|Araw 1
|Araw 127
|3rd Big Placer
|<ref name=":0" />
|-
!{{sortname|Miguel|Vergara|nolink=1}}
|18
| align="left" |[[Rizal]]
| style="background:#BD0E1A" |''{{fontcolor|white|Star Magic}}''
| align="left" |Aktor
|Araw 1
|Araw 127
|4th Big Placer
|<ref name="Miguel and Princess">Mga pagsipi para kina Miguel at Princess:
*{{Cite web |date=22 Oktubre 2025 |title=Miguel Vergara, Princess Aliyah introduced as 'PBB Celebrity Collab 2.0' housemates |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2025/10/22/miguel-vergara-princess-aliyah-introduced-as-pbb-celebrity-collab-2-0-housemates-2024 |access-date=25 Oktubre 2025 |website=[[ABS-CBN]] |language=en}}
*{{Cite web |last=Siazon |first=Rachelle |date=23 Oktubre 2025 |title=Princess Aliyah, Miguel Vergara join PBB Celebrity Collab 2.0 |url=https://www.pep.ph/news/local/189276/princess-aliyah-miguel-vergara-join-pbb-celebrity-collab-2-0-a716-20251022 |access-date=25 Oktubre 2025 |website=Philippine Entertainment Portal |language=en}}</ref>
|-
!{{sortname|Princess|Aliyah|nolink=1}}
|17
| align="left" |[[Bulacan]]
| style="background:#004680" |''{{fontcolor|white|Sparkle}}''
| align="left" |Aktres at mang-aawit
|Araw 1
|Araw 127
|4th Big Placer
|<ref name=":0" />
|-
!{{sortname|Carmelle|Collado|nolink=1}}
|18
| align="left" |[[Camarines Sur]]
| style="background:#BD0E1A" |''{{fontcolor|white|Star Magic}}''
| align="left" |Mang-aawit
|Araw 1
|Araw 120
|Napaalis
|<ref name="Carmelle and Marco">{{Cite web |last=Basina |first=Carby Rose |date=24 Oktubre 2025 |title=Marco Masa, Carmelle Collado join 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0' |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/963610/marco-masa-carmelle-collado-join-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-2-0/story/ |access-date=25 Oktubre 2025 |website=[[GMA Integrated News]] |language=en}}</ref>
|-
! rowspan="2" |{{sortname|Marco|Masa}}
| rowspan="2" |18
| rowspan="2" align="left" |[[Rizal]]
| rowspan="2" style="background:#004680" |''{{fontcolor|white|Sparkle}}''
| rowspan="2" align="left" |Aktor
|Araw 1
|Araw 36
| rowspan="2" |Napaalis
|<ref name="Carmelle and Marco" />
|-
|Araw 79
|Araw 120
|
|-
! rowspan="2" |{{sortname|Eliza|Borromeo|nolink=1}}
| rowspan="2" |18
| rowspan="2" align="left" |[[Kabite]]
| rowspan="2" style="background:#BD0E1A" |''{{fontcolor|white|Star Magic}}''
| align="left" |Aktres
|Araw 1
|Araw 36
| rowspan="2" |Napaalis
| rowspan="2" |<ref name=":0" />
|-
|
|Araw 79
|Araw 99
|-
!{{sortname|Sofia|Pablo}}
|19
| align="left" |[[Lungsod Quezon]]
| style="background:#004680" |''{{fontcolor|white|Sparkle}}''
| align="left" |Aktres
|Araw 1
|Araw 99
|Napaalis
|<ref name=":0" />
|-
!{{sortname|Fred|Moser}}
|18
| align="left" |[[Albay]]
| style="background:#BD0E1A" |''{{fontcolor|white|Star Magic}}''
| align="left" |Aktor
|Araw 1
|Araw 85
|Napaalis
|<ref name=":0" />
|-
!{{sortname|John|Clifford|nolink=1}}
|19
| align="left" |[[Lungsod ng Cebu]]
| style="background:#004680" |''{{fontcolor|white|Sparkle}}''
| align="left" |Aktor
|Araw 1
|Araw 85
|Napaalis
|<ref name=":0" />
|-
!{{sortname|Rave|Victoria|nolink=1}}
|18
| align="left" |[[Tarlac]]
| style="background:#BD0E1A" |''{{fontcolor|white|Star Magic}}''
| align="left" |Aktor
|Araw 1
|Araw 71
|Napaalis
|<ref name=":0" />
|-
!{{sortname|Anton|Vinzon}}
|17
| align="left" |[[Baguio]]
| style="background:#004680" |''{{fontcolor|white|Sparkle}}''
| align="left" |Aktor
| Araw 1 | Araw 1
|Araw 71
|Napaalis
|<ref name=":0" />
|-
!{{sortname|Iñigo|Jose|nolink=1}}
|20
| align="left" |[[Parañaque]]
| style="background:#BD0E1A" |''{{fontcolor|white|Star Magic}}''
| align="left" |Aktor
|Araw 1
|Araw 50
|Napaalis
|<ref name=":0" />
|-
!{{sortname|Lee|Victor|nolink=1}}
|16
| align="left" |[[Kabite]]
| style="background:#004680" |''{{fontcolor|white|Sparkle}}''
| align="left" |Aktor at mang-aawit
|Araw 1
|Araw 50
|Napaalis
|<ref name=":0" />
|-
!{{sortname|Reich|Alim|nolink=1}}
|20
| align="left" |[[Makati]]
| style="background:#BD0E1A" |''{{fontcolor|white|Star Magic}}''
| align="left" |Aktres
|Araw 1
|Araw 22
|Napaalis
|<ref name=":0" />
|-
!{{sortname|Waynona|Collings|nolink=1}}
|18
| align="left" |[[Lungsod Quezon]]
| style="background:#004680" |''{{fontcolor|white|Sparkle}}''
| align="left" |Aktres
|Araw 1
|Araw 22
|Napaalis
|<ref name=":0" />
|}
== Mga yugto ==
=== Linggo 1 ===
{{Episode table|background=gray|overall=3|title=''Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition''|airdate=|aux1=|aux1T=Episode Timeline|aux2=|aux2T=Oras na nakalaan|aux3=|aux3T=Sanggunian|episodes=
{{Episode list
| EpisodeNumber = 1
| Title = #PBBCollab2point0
| Aux1 = Araw 1
| Aux2 = Sabado; 6:15 n.g. <small>(PHT)</small>
| Aux3 = <ref>{{Cite web |date=25 Oktubre 2025 |title=Day 1: Luis Manzano, nagbabalik sa pamilya ni Kuya! {{!}} PBB Collab 2.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/10/25/day-1-luis-manzano-nagbabalik-sa-pamilya-ni-kuya-pbb-collab-2-0-2007 |access-date=25 Oktubre 2025 |website=[[ABS-CBN]] |publisher=ABS-CBN Studios |language=en}}</ref>
| OriginalAirDate = 25 Oktubre 2025
| ShortSummary = Sa pagsisimula ng yugto, inihayag na si [[Luis Manzano]] ang magbabalik bilang isang mangunguna para sa kabanatang ito.<ref>{{Cite web |last=Siazon |first=Rachelle |date=25 Oktubre 2025 |title=Luis Manzano back as host; 20 PBB teen housemates revealed |url=https://www.pep.ph/news/local/189328/luis-manzano-20-housemates-new-pbb-a716-20251025 |access-date=25 Oktubre 2025 |website=Philippine Entertainment Portal |language=en}}</ref> Kasunod nito, pumasok na sa loob ng bahay ang dalawampung ''housemate'' sa grupo ng apat; dalawa mula sa Sparkle, at dalawa mula sa Star Magic, at pinagtipon-tipon ang lahat sa sala.<ref>{{Cite web |date=25 Oktubre 2025 |title=Day 1: Unang batch ng housemates, pumasok na sa bahay ni Kuya! {{!}} PBB Collab 2.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/10/25/day-1-unang-batch-ng-housemates-pumasok-na-sa-bahay-ni-kuya-pbb-collab-2-0-2009 |access-date=25 Oktubre 2025 |website=[[ABS-CBN]] |publisher=ABS-CBN Studios |language=en}}</ref> Si Carmelle, na may bitbit na liham ng gawain na ibinigay ni Kuya, ay inutusang basahin ang kaniyang hawak na sulat tungkol sa gawain.
* '''Ibinigay na gawain:''' Kinakailangan ng mga ''housemate'' na bumuo ng isang kadena ng taong tuloy-tuloy na umaabot mula sa sala hanggang sa isang plataporma na matatagpuan sa palanguyan, kung saan kailangang mailagay ang ''birthday cake''. Ang mga patakaran ay nagpapahintulot sa kanila na gamitin ang kanilang mga damit at katawan upang mapanatili ang koneksyon, ngunit ang kadena ay kailangang manatiling hindi putol sa lahat ng oras; kailangang ulitin ng grupo ang buong proseso sa sandaling magkaroon ng isang pagputol. May partikular na papel si Fred na siya lang ang pinahihintulutang ilagay ang ''cake'' sa plataporma sa dulo ng palanguyan. Isang ''welcome'' at ''birthday dinner'' ang magiging gantimpala para sa mga ''housemate'' sa oras na mapagtagumpayan nila ang hamong ito.
}}
{{Episode list
| EpisodeNumber = 2
| Title = #PbbCollab20FirstNight
| Aux1 = Araw 1
| Aux2 = Linggo; 10:05 n.g. <small>(PHT)</small>
| Aux3 =
| OriginalAirDate = 26 Oktubre 2025
| ShortSummary = Nagsimula ang yugto sa isan paglalagom ng pagdating mga ''housemate'', na ipinakita ang kanilang pagpasok sa Bahay sa mga pangkat ng apat sa kanilang unang gabi. Pagkatapos ay itinampok nito ang kanilang unang opisyal na gawain, kung saan napagtagumpayan ito ng mga ''housemate'' para sa isang gantimpala. Bilang bahagi ng gantimpala sa pagkapanalo sa gawain, nakatanggap si Fred ng liham para sa kaniyang kaarawan mula sa kaniyang mga magulang. Pagkatapos, sunod-sunod na tinawag ang mga ''housemate'' at tinanggap nang isa-isa ni Kuya sa ''confession room''.<ref>{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=27 Oktubre 2025 |title=First night feels! “PBB Collab 2.0” housemates vibe and unlock teamwork in their special task for Fred’s birthday |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/10/27/day-2-lella-inalala-noong-unang-nakausap-si-kuya-pbb-collab-2-0-0035 |access-date=28 Oktubre 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref>
* '''Resulta ng gawain:''' Matagumpay na nailipat ng mga ''housemate'' ang ''birthday cake'' mula sa sala patungo sa plataporma sa palanguyan sa kanilang unang pagtatangka. Bilang gantimpala, binigyan sila ni Kuya ng ''welcome dinner'' at isang pagdiriwang para kay Fred.
}}
{{Episode list
| EpisodeNumber = 3
| Title = #PBBCollab20Takutan
| Aux1 = Araw 2
| Aux2 = Lunes; 9:40 n.g. <small>(PHT)</small>
| Aux3 =
| OriginalAirDate = 27 Oktubre 2025
| ShortSummary = Nagsimula ang yugto sa isang paglalagom ng pagtatapos ng 'Araw 1 sa loob ng Bahay. Kinabukasan, natanggap ng mga ''housemate'' ang kanilang unang ''wake-up call''. Paglaon sa umaga, nagpasiya silang magtatag ng mga grupo upang mas mapadali ang pagtatalaga ng mga tiyak na gawaing-bahay. Bukod pa rito, binigyan ang mga ''housemate'' ng isang gawaing may temang Halloween.
* '''Ibinigay na gawain:''' Kinakailangang pumasok ang mga ''housemate'' sa Bahay nang naka-grupo ng dalawa, tatlo, o apat. Gagamit ng isang payaso upang gabayan sila patungo sa isang libingan. Sa loob ng libingan, kailangan nilang kunin at kolektahin ang isang balumbon (scroll) sa loob ng isang puno.
}}
{{Episode list
| EpisodeNumber = 4
| Title = #PBBCollab20MultoNgBuhay
| Aux1 = Araw 2
| Aux2 = Martes; 9:40 n.g. <small>(PHT)</small>
| Aux3 =
| OriginalAirDate = 28 Oktubre 2025
| ShortSummary = Patuloy na pumasok ang mga ''housemate'' nang naka-grupo sa loob ng Bahay at sa libingan upang kunin ang mga balumbon. Kalaunan, nagkaroon ng malaking papel ang mga balumbon para sa kanilang susunod na gawain.<ref>{{Cite web |date=28 Oktubre 2025 |title=Day 4: Housemates, nakumpleto ang scrolls sa Halloween task {{!}} PBB Collab 2.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/10/28/day-4-housemates-nakumpleto-ang-scrolls-sa-halloween-task-pbb-collab-2-0-2327 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251101120225/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/10/28/day-4-housemates-nakumpleto-ang-scrolls-sa-halloween-task-pbb-collab-2-0-2327 |archive-date=1 Nobyembre 2025 |access-date=1 Nobyembre 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref>
* '''Ibinigay na gawain:''' Kinailangang ibahagi ng mga ''housemate'' ang tungkol sa kanilang multo ng buhay na ibinunyag ng basang mga balumbon. Ang mga ito ay maaaring sinuman, anuman, anumang kaganapan, o anumang napalampas na pagkakataon na nakaapekto sa kanilang nakaraan.
}}
{{Episode list
| EpisodeNumber = 5
| Title = #PBBCollab20FaceUrMulto
| Aux1 = Araw 2-3
| Aux2 = Miyerkules; 9:40 n.g. <small>(PHT)</small>
| Aux3 =
| OriginalAirDate = 29 Oktubre 2025
| ShortSummary = Nagsimula ang yugto sa isang maliit na patimpalak ng pagandahan na kinabibilangan nina Anton, Joaquin, Clifford, at Rave, na nilagyan ng kolorete nina Carmelle, Krystal, Ashley, at Lella, ayon sa pagkakasunod-sunod. Sa huli, sina Anton at Rave ang idineklara bilang mga nagwagi. Natapos din sa yugtong ito ang pagbabahagi tungkol sa kanilang mga multo.
}}
}}
== Mga sanggunian ==
<references responsive="1"></references>
{{Pinoy Big Brother}}
5opxbw6muz33evr1bdd7prx4otlifpi
Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026
0
336328
2221737
2221609
2026-08-26T06:35:42Z
CommonsDelinker
1732
Replacing [[File:19W_2026_path.png]] with [[File:Atsani_2026_path.png]] (by [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: Named by RSMC Tokyo).
2221737
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox hurricane season
| Track = 2026 Pacific typhoon season summary.png
| Basin = WPac
| Year = 2026
| First storm formed = Enero 13, 2026
| Last storm dissipated = Nagaganap
| Strongest storm name = Sinlaku
| Strongest storm winds = 115
| Strongest storm pressure = 905
| Average wind speed = 10
| Total depressions = 8
| Total storms = 6
| Total hurricanes = 1
| Total super = 1 total
| Fatalities = 31 total
| Damages = 483
| five seasons = [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024|2024]], [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2025|2025]], '''2026''', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2027|2027]]'', ''[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2028|2028]]''
| Atlantic season = Panahon ng bagyo sa Atlantiko ng 2026
| East Pacific season = Panahon ng bagyo sa Silangang Pasipiko ng 2026
| North Indian season = Panahon ng bagyo sa Hilagang India ng 2026
}}
Ang '''Panahon ng bagyo sa pasipiko ng 2026''' ay isang paparating na kaganapan taunang siklo ng bagyong pagbubuo sa kanlurang Karagatang Pasipiko. Ang yugto ay tatakbo sa buong 2026, kahit na ang karamihan sa mga tropikal na bagyo ay karaniwang nagkakaroon sa pagitan ng Mayo at Oktubre.
Ang saklaw ng akdang ito ay may-hanggan sa Karagatang Pasipiko sa hilaga ng ekwador sa pagitan ng 100°E at ika-180 meridian. Sa loob ng hilagang-kanlurang Karagatang Pasipiko, mayroong dalawang magkahiwalay na ahensya na nagtatalaga ng mga pangalan sa mga tropikal na bagyo na kadalasang maaring humantong sa isang bagyo na may dalawang pangalan. Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA
==Pangalan sa mga bagyo==
Pangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA) ang isang bagyo kung mayroon itong 10 minutong napapanatiling bilis ng hangin na hindi bababa sa 65 km/h (40 mph) saanman sa basin. Ang Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko o sa Ingles pa ay Philippine Atmospheric, Geophysical, Astronomical Services Administration (PAGASA), ay nagtatalaga ng mga pangalan sa mga bagyo na lumilipat o nabubuo bilang isang tropikal depresyon sa Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas , kilala rin sa Ingles bilang Philippine Area of Responsibility (PAR), na matatagpuan sa pagitan ng 135°E at 115°E at sa pagitan ng 5°N–25°N, hindi alintana kung ang isang tropical cyclone ay nabigyan na o hindi ng JMA. Ang mga tropikal na depresyon na sinusubaybayan ng United States' Joint Typhoon Warning Center (JTWC) ay binibigyan ng numerong may "W" na suffix; W ibig sabihin kanluran, isang sanggunian sa kanlurang rehiyon ng Pasipiko.
{{clear}}
==Mga sistema==
===Nasa loob ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====1. Bagyong Ada (''Nokaen'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Enero 13
| Dissipated = Enero 22
| image = Nokaen 2026-01-17 0635Z.jpg
| track = Nokaen 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 50
| Pressure = 996
}}
{{clear}}
====2. Bagyong Basyang (''Penha'')====
{{See also|Bagyong Basyang (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Pebrero 3
| Dissipated = Pebrero 7
| image = Penha 2026-02-05 0441Z.jpg
| track = Penha 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 40
| Pressure = 1000
}}
{{clear}}
====5. Bagyong Caloy (''Hagupit'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 5
| Dissipated = Mayo 15
| image = Hagupit 2026-05-08 0015Z.jpg
| track = Hagupit 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 40
| Pressure = 998
}}
{{clear}}
====6. Bagyong Domeng (''Jangmi'')====
{{See also|Bagyong Domeng (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Mayo 26
| Dissipated = Hunyo 3
| image = JMA TD 08 2026-05-26 0428Z.jpg
| track = Jangmi 2026 path.png
| 10-min winds = 60
| 1-min winds = 70
| Pressure = 975
}}
{{clear}}
====7. Tropikal Depresyon Ester====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 3
| Dissipated = Hunyo 6
| image = JMA TD 09 06-03-2026.jpg
| track = Ester 2026 path.png
| 10-min winds = 30
| 1-min winds =
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}
====8. Bagyong Francisco (''Mekkhala'')====
{{See also|Bagyong Francisco (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 18
| Dissipated = Hunyo 27
| image = Mekkhala 2026-06-22 0250Z.png
| track = JMA TD 11 path.png
| 10-min winds = 100
| 1-min winds = 125
| Pressure = 925
}}
{{clear}}
====9. Bagyong Gardo (''Higos'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 22
| Dissipated = Hunyo 27
| image = Higos 2026-06-25 0615Z.jpg
| track = Higos 2026 path.png
| 10-min winds = 45
| 1-min winds = 50
| Pressure = 998
}}
{{clear}}
====10. Super Bagyong Inday (''Bavi'')====
{{See also|Super Bagyong Inday}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 15
| image = BAVI H9RGB 2026-07-04 0320z cropped.png
| track = Bavi 2026 path.png
| 10-min winds = 100
| 1-min winds = 140
| Pressure = 925
}}
{{clear}}
====11. Bagyong Henry (''Maysak'')====
{{See also|Bagyong Henry (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hunyo 30
| Dissipated = Hulyo 7
| image = Maysak 2026-07-03 0040Z.png
| track = Maysak 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 35
| Pressure = 996
}}
{{clear}}
====12. Bagyong Josie (''Haishen'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 12
| Dissipated = Hulyo 14
| image = Haishen 2026-07-13 0430Z.jpg
| track = Haishen 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds =
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}
====13. Bagyong Kiyapo (''Noul'')====
{{See also|Bagyong Kiyapo (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 22
| Dissipated = Hulyo 27
| image = Noul 2026-07-24 0230Z.png
| track = Noul 2026 path.png
| 10-min winds = 75
| 1-min winds = 85
| Pressure = 960
}}
{{clear}}
====15. Bagyong Luis–Maymay (''Kujira'')====
{{See also|Bagyong Luis–Maymay}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 31
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Kujira 2026-08-05 0200Z.jpg
| track = Kujira 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}
====19. Bagyong Neneng (''Gaenari'')====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 18
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Neneng 2026-08-19 0440Z.jpg
| track = Gaenari 2026 path.png
| Prewinds = <
| 10-min winds = 30
| 1-min winds =
| Pressure = 1002
}}
{{clear}}
====21. Super Bagyong Obet (''Saudel'')====
{{See also|Bagyong Obet (2026)}}
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 15
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Saudel 2026-08-22 2252Z.jpg
| track = Saudel 2026 path.png
| 10-min winds = 80
| 1-min winds = 120
| Pressure = 950
}}
{{clear}}
====22. Bagyong Atsani====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 22
| Dissipated = kasalukuyan
| image = [[Talaksan:Temporary cyclone north.svg|150px]]
| track = Atsani 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}
=====Mga bagyo sa bawat buwan ng 2026=====
{| class="wikitable sortable"
|-
| '''[[Buwan (panahon)|Buwan]]'''
| {{center|'''[[Bagyo sa Pilipinas|Bagyo]]'''}}
|-
| Enero || Ada
|-
| Pebrero || Basyang
|-
| Marso || rowspan="2"| <center>{{grey|N/A}}</center>
|-
| Abril
|-
| Mayo || Caloy, Domeng
|-
| Hunyo || Ester, Francisco, Gardo
|-
| Hulyo || Henry, Inday, Josie, Kiyapo
|-
| Agosto || Luis-Maymay, Neneng, Obet, Pilandok
|-
| Setyembre || rowspan="4"| <center>{{grey|N/A}}</center>
|-
| Oktubre
|-
| Nobyembre
|-
| Disyembre
|}
===Nasa labas ng Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas===
====3. Bagyong Nuri====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Marso 10
| Dissipated = Marso 13
| image = Nuri 2026-03-11 0404Z.jpg
| track = Nuri 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 30
| Pressure = 998
}}
{{clear}}
====4. Bagyong Sinlaku====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Abril 8
| Dissipated = Abril 20
| image = Sinlaku 2026-04-12 1547Z.jpg
| track = Sinlaku 2026 path.png
| 10-min winds = 115
| 1-min winds = 160
| Pressure = 905
}}
{{clear}}
====14. Super Bagyong Dolphin====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Hulyo 26
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Dolphin 2026-07-29 1920Z.jpg
| track = Dolphin 2026 path.png
| 10-min winds = 110
| 1-min winds = 150
| Pressure = 910
}}
{{clear}}
====16. Bagyong Chan-hom====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 5
| Dissipated = Agosto 15
| image = Chan-hom 2026-08-11 0350Z.jpg
| track = Chan-hom 2026 path.png
| 10-min winds = 50
| 1-min winds = 50
| Pressure = 980
}}
{{clear}}
====17. Bagyong Peilou====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 8{{refn|The JTWC recognises this system as a regeneration of Kujira, therefore it also has the same designation as Kujira.|group="nb"}}
| Dissipated = Agosto 13
| image = Peilou 2026-08-10 0320Z.jpg
| track = Peilou 2026 path.png
| 10-min winds = 45
| 1-min winds = 40
| Pressure = 992
}}
{{clear}}
====18. Bagyong Nangka====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 11
| Dissipated = Agosto 16
| image = Nangka 2026-08-13 0310Z.jpg
| track = Nangka 2026 path.png
| 10-min winds = 40
| 1-min winds = 35
| Pressure = 990
}}
{{clear}}
====20. Bagyong Narra====
{{Infobox hurricane
| Basin = WPac
| Formed = Agosto 17
| Dissipated = kasalukuyan
| image = Narra 2026-08-22 0835Z.jpg
| track = Narra 2026 path.png
| 10-min winds = 35
| 1-min winds = 35
| Pressure = 994
}}
{{clear}}
==Pangalan ng mga bagyo==
===Internasyonal===
Ang mga pangalan ng mga internasyonal (daigdig) na bagyo ay ipinapangalan ng mga bansang [[Hapon]] (JMA) at [[Estados Unidos]] (JTCW) sa Kanlurang [[Karagatang Pasipiko]] kung ang iba rito ay pumasok sa Philippine Area of Responsibility (PAR) ay bibigyan ng pangalan na lokal ng PAGASA na nakahanay sa alpabeto.
{| style="width:100%;"
|
* Nokaen (2601)
* [[Bagyong Basyang (2026)|Penha]] (2602)
* Nuri (2603)
* Sinlaku (2604)
* Hagupit (2605)
* [[Bagyong Domeng (2026)|Jangmi]] (2606)
* [[Bagyong Francisco (2026)|Mekkhala]] (2607)
* Higos (2608)
|
* [[Super Bagyong Inday|Bavi]] (2609)
* [[Bagyong Henry (2026)|Maysak]] (2610)
* Haishen (2611)
* [[Bagyong Kiyapo (2026)|Noul]] (2612)
* Dolphin (2613)
* [[Bagyong Luis–Maymay|Kujira]] (2614)
* Chan-hom (2615)
* [[Bagyong Luis–Maymay|Peilou]] (2616)
|
* Nangka (2617)
* {{tcname active|[[Super Bagyong Obet|Saudel (2618)]]}}
* {{tcname active|Narra (2619)}}
* {{tcname active|Gaenari (2620)}}
* {{tcname active|Atsani (2621)}}
* {{tcname unused|Etau}}
* {{tcname unused|Bang-Lang}}
* {{tcname unused|Krovanh}}
|
* {{tcname unused|Dujuan}}
* {{tcname unused|Surigae}}
* {{tcname unused|Choi-wan}}
* {{tcname unused|Koguma}}
* {{tcname unused|Champi}}
* {{tcname unused|In-fa}}
* {{tcname unused|Cempaka}}
* {{tcname unused|Nepartak}}
|}
===Pilipinas===
{{See also|Talaan ng mga rinetirong pangalan bagyo sa Pilipinas}}
Ngayong panahon, gagamit ang [[Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko at Astronomiko|PAGASA]] ng sarili nitong pamamaraan ng pagbibigay ng pangalan para sa mga bagyong bubuo sa o papasok sa kanilang tinukoy sa sariling [[Sakop na Responsibilidad ng Pilipinas|sakop na responsibilidad]]. Sa panahon na ito, ginagamit ng PAGASA ang sumusunod na listahan ng mga pangalan, na huling ginamit noong [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2022|2022]] at muling gagamitin noong 2030, na na-update na may mga pagpapalit ng mga retiradong pangalan, kung mayroon man. Ang lahat ng mga pangalan ay pareho noong 2022 maliban kay ''Ada'', ''Francisco'', ''Kiyapo'' at ''Pilandok'', na pinalitan ang mga pangalang ''[[Bagyong Agaton|Agaton]]'', ''[[Bagyong Florita (2022)|Florita]]'', ''[[Bagyong Karding|Karding]]'' at ''[[Bagyong Paeng|Paeng]]'' pagkatapos nilang magretiro. Lahat ng tatlong bagong pangalan ay ginamit sa unang pagkakataon ngayon ng panahon.
{| style="width:100%;"
|
* Ada (2601)
* [[Bagyong Basyang (2026)|Basyang]] (2602)
* Caloy (2605)
* [[Bagyong Domeng (2026)|Domeng]] (2606)
* Ester
|
* [[Bagyong Francisco (2026)|Francisco]] (2607)
* Gardo (2608)
* [[Bagyong Henry (2026)|Henry]] (2610)
* [[Super Bagyong Inday|Inday]] (2609)
* Josie (2611)
|
* [[Bagyong Kiyapo (2026)|Kiyapo]] (2612)
* [[Bagyong Luis–Maymay|Luis]] (2614)
* [[Bagyong Luis–Maymay|Maymay]] (2614)
* {{tcname active|Neneng (2620)}}
* {{tcname active|Obet (2618)}}
|
* {{tcname unused|Pilandok}}
* {{tcname unused|Queenie}}
* {{tcname unused|Rosal}}
* {{tcname unused|Samuel}}
* {{tcname unused|Tomas}}
|
* {{tcname unused|Umberto}}
* {{tcname unused|Venus}}
* {{tcname unused|Waldo}}
* {{tcname unused|Yayang}}
* {{tcname unused|Zeny}}
|}
<div style="text-align:center">'''Auxiliary list'''</div>
{| style="width:90%;"
|
* {{tcname unused|Agila}}
* {{tcname unused|Bagwis}}
|
* {{tcname unused|Chito}}
* {{tcname unused|Diego}}
|
* {{tcname unused|Elena}}
* {{tcname unused|Felino}}
|
* {{tcname unused|Gunding}}
* {{tcname unused|Harriet}}
|
* {{tcname unused|Indang}}
* {{tcname unused|Jessa}}
|}
{{clear}}
==Mga sanggunian==
[[Kategorya:Bagyo sa Pasipiko]]
hki9nylra4u19kwdu4vm3k33wgieif6
Asia Rose Simpson
0
339083
2221716
2221608
2026-08-26T02:45:13Z
チャンビンロク通り.0000
165723
/* */
2221716
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox pageant titleholder|name=Asia Rose Simpson|image=Asia Rose Simpson.jpg|image_size=|caption=si Simpson noong 2026|birth_name=Asia Rose Simpson|title={{Ubl|Miss New Mexico Teen USA 2023|[[Miss World Philippines 2026]]}}|competitions={{ubl|Miss New Mexico Teen USA 2023<br>(Nagwagi)|[[Miss Teen USA 2023]]<br>(Walang pagkakalagay)|(Miss Congeniality)|[[Miss World Philippines 2026]]<br>(Nagwagi)|(Beauty With A Purpose)|[[Miss World 2026]]<br>({{abbr|TBD|To be determined}})}}|birth_date={{birth based on age as of date|18|2026|02|04}}
<!-- Age 18 as of 2026/02/04 per Manila Bulletin. Reliable source needed for exact birthdate-->|education=<!-- Reliable source needed -->|birth_place=[[Hobbs, New Mexico]], Estados Unidos|occupation={{Hlist|Beauty queen}}|height=<!-- Reliable source needed -->|eye_color=<!-- Reliable source needed -->|hair_color=Kayumanggi}}
Si '''Asia Rose Simpson''' (ipinanganak noong 2007 o 2008) ay isang Pilipino-Amerikanong modelo, mananayaw at beauty pageant titleholder na kinoronahan bilang [[Miss World Philippines 2026]]. Siya ang kakatawan sa Pilipinas sa [[Miss World 2026]].
Si Simpson ay nakoronahan din bilang Mss New Mexico Teen USA noong 2023, at naging hinirang bilang Miss Congeniality sa Miss Teen USA 2023.
== Maagang buhay at karera ==
Ipinanganak si Simpson sa Hobbs, New Mexico, Estados Unidos, sa isang pamilya ng mga mananayaw at misyonerong Kristiyano.<ref name=":4">{{Cite web |last=Jusay |first=Annalyn S. |date=4 Pebrero 2026 |title=Christian missionary Asia Rose Simpson crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://mb.com.ph//2026/02/04/christian-missionary-asia-rose-simpson-crowned-miss-world-philippines-2026 |access-date=12 Agosto 2026 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en |archive-date=4 Pebrero 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260204162738/https://mb.com.ph/2026/02/04/christian-missionary-asia-rose-simpson-crowned-miss-world-philippines-2026 |url-status=dead }}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=Tunac |first=Hermes Joy |date=4 Pebrero 2026 |title=Who is Asia Rose Simpson? 5 things about the new Miss World Philippines |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/975286/who-is-asia-rose-simpson-5-things-about-the-new-miss-world-philippines/story/ |access-date=12 Agosto 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=4 Pebrero 2026 |title=Get to know Miss World Philippines 2026 Asia Rose Simpson |url=https://entertainment.inquirer.net/651610/get-to-know-miss-world-philippines-2026-asia-rose-simpson |access-date=12 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Ang kanyang ama ay si Joseph Simpson, na isang Pilipino, at ang kaniyang ina ay si Brittany Banks, na isang Amerikano. Bilang mga misyonero, madalas maglakbay ang kaniyang pamilya noong bata pa siya.<ref name=":4" /> Dumating siya sa Pilipinas noong siya ay anim na buwan sa [[Roxas, Capiz|Roxas]], [[Capiz]], kung saan siya lumaki.'''<ref name=":0">{{Cite web |last=Roque |first=Nika |date=4 Pebrero 2026 |title=Quezon City's Asia Rose Simpson is Miss World Philippines 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/975221/quezon-city-s-asia-rose-simpson-is-miss-world-philippines-2026/story/ |access-date=12 Agosto 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref>''' Kalaunan ay nanirahan ang kaniyang pamilya sa [[Maynila]] at pagkatapos ay [[Lungsod Quezon|sa Lungsod Quezon]].<ref name=":4" />
Si Simpson ay nag-aral sa bahay.<ref>{{Cite news |last=Martinez |first=Lance Joseph |date=5 Pebrero 2026 |title=10 Things About the Miss World Philippines 2026 Asia Rose Simpson |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://metro.style/people/2026/2/5/10-things-about-the-miss-world-philippines-2026-asia-rose-simpson-0715 |access-date=12 Agosto 2026}}</ref> Sa edad na tatlo, sinimulan siyang turuan ng kanyang ama kung paano sumayaw. <ref name=":3"/> Noong 2016, lumabas siya sa [[Pilipinas Got Talent (season 5)|ikalimang season]] ng ''[[Pilipinas Got Talent]]'' kasama ang kanyang ama at mga kapatid bilang bahagi ng akrobatika na The Simpson Tribe, na kwalipikado para sa pagpapatalsik ng mga hurado ngunit hindi na nakapasok pa. <ref name=":2">{{Cite web |last=Uson |first=Melanie |title=Get to know Asia Rose Simpson, the newly crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://philstarlife.com/celebrity/685455-get-to-know-asia-rose-simpson-the-newly-crowned-miss-world-philippines-2026?page=4 |access-date=2026-02-03 |website=Philstar Life}}</ref>
== Mga paligsahan ng kagandahan ==
=== Miss Teen USA 2023 ===
Bilang kinatawan ng Hobbs, nanalo si Simpson bilang Miss New Mexico Teen USA 2023, na nagbigay-daan sa kanya upang lumahok sa Miss Teen USA 2023. <ref>{{Cite web |date=2023-06-07 |title=Hobbs native named 2023 Miss New Mexico Teen USA |url=https://www.newswest9.com/article/news/community/hobbs-native-named-2023-miss-new-mexico-teen-usa/513-7f34987e-4f52-42a0-a044-2ea6ac8856b2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608000537/https://www.newswest9.com/article/news/community/hobbs-native-named-2023-miss-new-mexico-teen-usa/513-7f34987e-4f52-42a0-a044-2ea6ac8856b2 |archive-date=2023-06-08 |access-date=2026-02-03 |website=newswest9.com |language=en-US}}</ref> Sa kompetsiyon, napanalunan niya ang Miss Congeniality award ngunit hindi nakapasok sa semifinals. Ang nagwagi ay si UmaSofia Srivastava ng [[New Jersey]], na kalaunan ay bumitiw sa kaniyang pwesto.<ref name=":3"/> <ref>{{Cite web |date=2023-10-06 |title=UmaSofia Srivastava crowned Miss Teen USA |url=https://americanbazaaronline.com/2023/10/06/umasofia-srivastava-crowned-miss-teen-usa-455191/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250928230352/https://americanbazaaronline.com/2023/10/06/umasofia-srivastava-crowned-miss-teen-usa-455191/ |archive-date=2025-09-28 |access-date=2026-02-03 |website=The American Bazaar |language=en-US}}</ref>
=== Miss World Philippines 2026 ===
Noong Abril 6, 2025, nagwagi si Simpson sa lokal na patimpalak sa Lungsod Quezon para sa Miss World Philippines 2026, na nagbigay-daan sa kaniya upang kumatawan sa lokalidad sa pambansang patimpalak.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2025-04-06 |title=Miss Teen USA alum is Quezon City’s bet for Miss World Philippines 2025 |url=https://entertainment.inquirer.net/604343/miss-teen-usa-alum-is-quezon-citys-bet-for-miss-world-philippines-2025 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142147/https://entertainment.inquirer.net/604343/miss-teen-usa-alum-is-quezon-citys-bet-for-miss-world-philippines-2025 |archive-date=2025-09-07 |access-date=2026-02-03 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Sa edad na 18, siya ang pinakabatang kandidata sa edisyong iyon. <ref name=":4"/> <ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2026-02-04 |title=Asia Rose Simpson of Quezon City crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://entertainment.inquirer.net/651535/asia-rose-simpson-of-quezon-city-crowned-miss-world-philippines-2026 |access-date=2026-02-03 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Bago ang kompetisyon, si Simpson ay naging semi-finalist para sa pito sa sampung fast-track challenges at nagwagi sa dalawa—Beauty with a Purpose at Miss Talent—na nagbigay-daan sa kaniya upang makapasok sa finals. <ref name=":1"/>
Sa pinal na kompetisyon, siya ang itinanghal na Best in Swimsuit, kasama si Valerie West ng Ifugao.<ref>{{Cite web |last=Lim |first=Ron |date=2026-02-04 |title=Check out the looks of newly crowned Miss World PH Asia Rose Simpson |url=https://www.gmanetwork.com/lifestyle/fashion-beauty/26142/check-out-the-looks-of-newly-crowned-miss-world-ph-asia-rose-simpson/photo |access-date=2026-02-04 |website=www.gmanetwork.com |language=en}}</ref> Nagpatuloy siya sa huling ''question-and-answer round'' kung saan tinanong siya kung ang social media ay nakatulong o nakapinsala sa lipunan. Sa kanyang sagot, binigyang-diin niya ang kalusugang pangkaisipan at binanggit ang datos mula sa [[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan|World Health Organization]] tungkol sa pagtaas ng mga kabataang laging nakaupo upang ipaliwanag ang kahalagahan ng kanyang inisyatibo. Kinilala niya ang mga benepisyo ng social media at tinapos ang kanyang sagot sa pamamagitan ng panawagan para sa responsableng paggamit nito. <ref>{{Cite web |last=Tunac |first=Hermes Joy |date=2026-02-04 |title=Asia Rose Simpson highlights mental health in winning answer at Miss World Philippines 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/healthandwellness/975282/asia-rose-simpson-highlights-mental-health-in-winning-answer-at-miss-world-philippines-2026/story/ |access-date=2026-02-04 |website=GMA News Online |language=en}}</ref>
Sa pagtatapos ng kaganapan, inanunsyo siya bilang nagwagi, kinoronahan ng kanyang hinalinhan, [[Krishnah Gravidez|si Krishnah Gravidez]] ng [[Baguio]], at naging pinakabatang may hawak ng titulo sa kasaysayan ng patimpalak. <ref>{{Cite web |last=Iglesias |first=Iza |date=2026-02-04 |title=Asia Rose Simpson crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://www.manilatimes.net/2026/02/04/entertainment-lifestyle/show-times/asia-rose-simpson-crowned-miss-world-philippines-2026/2271233 |access-date=2026-02-04 |website=The Manila Times |language=en}}</ref>
=== Miss World 2026 ===
{{Pangunahin|Miss World 2026}}
Si Simpson ang kakatawan sa Pilipinas sa [[Miss World 2026]] pageant sa Vietnam. <ref name=":0"/>
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
[[Kategorya:Mga Amerikanong liping-Pilipino]]
[[Kategorya:Mga Pilipinong liping-Amerikano]]
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]
[[Kategorya:Articles with hCards]]
3w0pi68zve58fe6tgmp01wydirxmysn
2221732
2221716
2026-08-26T06:03:04Z
CommonsDelinker
1732
Removing "Asia_Rose_Simpson.jpg", it has been deleted from Commons by [[c:User:Ziv|Ziv]] because: [[:c:COM:L|Copyright violation]]:.
2221732
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox pageant titleholder|name=Asia Rose Simpson|image=|image_size=|caption=si Simpson noong 2026|birth_name=Asia Rose Simpson|title={{Ubl|Miss New Mexico Teen USA 2023|[[Miss World Philippines 2026]]}}|competitions={{ubl|Miss New Mexico Teen USA 2023<br>(Nagwagi)|[[Miss Teen USA 2023]]<br>(Walang pagkakalagay)|(Miss Congeniality)|[[Miss World Philippines 2026]]<br>(Nagwagi)|(Beauty With A Purpose)|[[Miss World 2026]]<br>({{abbr|TBD|To be determined}})}}|birth_date={{birth based on age as of date|18|2026|02|04}}
<!-- Age 18 as of 2026/02/04 per Manila Bulletin. Reliable source needed for exact birthdate-->|education=<!-- Reliable source needed -->|birth_place=[[Hobbs, New Mexico]], Estados Unidos|occupation={{Hlist|Beauty queen}}|height=<!-- Reliable source needed -->|eye_color=<!-- Reliable source needed -->|hair_color=Kayumanggi}}
Si '''Asia Rose Simpson''' (ipinanganak noong 2007 o 2008) ay isang Pilipino-Amerikanong modelo, mananayaw at beauty pageant titleholder na kinoronahan bilang [[Miss World Philippines 2026]]. Siya ang kakatawan sa Pilipinas sa [[Miss World 2026]].
Si Simpson ay nakoronahan din bilang Mss New Mexico Teen USA noong 2023, at naging hinirang bilang Miss Congeniality sa Miss Teen USA 2023.
== Maagang buhay at karera ==
Ipinanganak si Simpson sa Hobbs, New Mexico, Estados Unidos, sa isang pamilya ng mga mananayaw at misyonerong Kristiyano.<ref name=":4">{{Cite web |last=Jusay |first=Annalyn S. |date=4 Pebrero 2026 |title=Christian missionary Asia Rose Simpson crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://mb.com.ph//2026/02/04/christian-missionary-asia-rose-simpson-crowned-miss-world-philippines-2026 |access-date=12 Agosto 2026 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en |archive-date=4 Pebrero 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260204162738/https://mb.com.ph/2026/02/04/christian-missionary-asia-rose-simpson-crowned-miss-world-philippines-2026 |url-status=dead }}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=Tunac |first=Hermes Joy |date=4 Pebrero 2026 |title=Who is Asia Rose Simpson? 5 things about the new Miss World Philippines |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/975286/who-is-asia-rose-simpson-5-things-about-the-new-miss-world-philippines/story/ |access-date=12 Agosto 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=4 Pebrero 2026 |title=Get to know Miss World Philippines 2026 Asia Rose Simpson |url=https://entertainment.inquirer.net/651610/get-to-know-miss-world-philippines-2026-asia-rose-simpson |access-date=12 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Ang kanyang ama ay si Joseph Simpson, na isang Pilipino, at ang kaniyang ina ay si Brittany Banks, na isang Amerikano. Bilang mga misyonero, madalas maglakbay ang kaniyang pamilya noong bata pa siya.<ref name=":4" /> Dumating siya sa Pilipinas noong siya ay anim na buwan sa [[Roxas, Capiz|Roxas]], [[Capiz]], kung saan siya lumaki.'''<ref name=":0">{{Cite web |last=Roque |first=Nika |date=4 Pebrero 2026 |title=Quezon City's Asia Rose Simpson is Miss World Philippines 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/975221/quezon-city-s-asia-rose-simpson-is-miss-world-philippines-2026/story/ |access-date=12 Agosto 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref>''' Kalaunan ay nanirahan ang kaniyang pamilya sa [[Maynila]] at pagkatapos ay [[Lungsod Quezon|sa Lungsod Quezon]].<ref name=":4" />
Si Simpson ay nag-aral sa bahay.<ref>{{Cite news |last=Martinez |first=Lance Joseph |date=5 Pebrero 2026 |title=10 Things About the Miss World Philippines 2026 Asia Rose Simpson |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://metro.style/people/2026/2/5/10-things-about-the-miss-world-philippines-2026-asia-rose-simpson-0715 |access-date=12 Agosto 2026}}</ref> Sa edad na tatlo, sinimulan siyang turuan ng kanyang ama kung paano sumayaw. <ref name=":3"/> Noong 2016, lumabas siya sa [[Pilipinas Got Talent (season 5)|ikalimang season]] ng ''[[Pilipinas Got Talent]]'' kasama ang kanyang ama at mga kapatid bilang bahagi ng akrobatika na The Simpson Tribe, na kwalipikado para sa pagpapatalsik ng mga hurado ngunit hindi na nakapasok pa. <ref name=":2">{{Cite web |last=Uson |first=Melanie |title=Get to know Asia Rose Simpson, the newly crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://philstarlife.com/celebrity/685455-get-to-know-asia-rose-simpson-the-newly-crowned-miss-world-philippines-2026?page=4 |access-date=2026-02-03 |website=Philstar Life}}</ref>
== Mga paligsahan ng kagandahan ==
=== Miss Teen USA 2023 ===
Bilang kinatawan ng Hobbs, nanalo si Simpson bilang Miss New Mexico Teen USA 2023, na nagbigay-daan sa kanya upang lumahok sa Miss Teen USA 2023. <ref>{{Cite web |date=2023-06-07 |title=Hobbs native named 2023 Miss New Mexico Teen USA |url=https://www.newswest9.com/article/news/community/hobbs-native-named-2023-miss-new-mexico-teen-usa/513-7f34987e-4f52-42a0-a044-2ea6ac8856b2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608000537/https://www.newswest9.com/article/news/community/hobbs-native-named-2023-miss-new-mexico-teen-usa/513-7f34987e-4f52-42a0-a044-2ea6ac8856b2 |archive-date=2023-06-08 |access-date=2026-02-03 |website=newswest9.com |language=en-US}}</ref> Sa kompetsiyon, napanalunan niya ang Miss Congeniality award ngunit hindi nakapasok sa semifinals. Ang nagwagi ay si UmaSofia Srivastava ng [[New Jersey]], na kalaunan ay bumitiw sa kaniyang pwesto.<ref name=":3"/> <ref>{{Cite web |date=2023-10-06 |title=UmaSofia Srivastava crowned Miss Teen USA |url=https://americanbazaaronline.com/2023/10/06/umasofia-srivastava-crowned-miss-teen-usa-455191/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250928230352/https://americanbazaaronline.com/2023/10/06/umasofia-srivastava-crowned-miss-teen-usa-455191/ |archive-date=2025-09-28 |access-date=2026-02-03 |website=The American Bazaar |language=en-US}}</ref>
=== Miss World Philippines 2026 ===
Noong Abril 6, 2025, nagwagi si Simpson sa lokal na patimpalak sa Lungsod Quezon para sa Miss World Philippines 2026, na nagbigay-daan sa kaniya upang kumatawan sa lokalidad sa pambansang patimpalak.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2025-04-06 |title=Miss Teen USA alum is Quezon City’s bet for Miss World Philippines 2025 |url=https://entertainment.inquirer.net/604343/miss-teen-usa-alum-is-quezon-citys-bet-for-miss-world-philippines-2025 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142147/https://entertainment.inquirer.net/604343/miss-teen-usa-alum-is-quezon-citys-bet-for-miss-world-philippines-2025 |archive-date=2025-09-07 |access-date=2026-02-03 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Sa edad na 18, siya ang pinakabatang kandidata sa edisyong iyon. <ref name=":4"/> <ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2026-02-04 |title=Asia Rose Simpson of Quezon City crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://entertainment.inquirer.net/651535/asia-rose-simpson-of-quezon-city-crowned-miss-world-philippines-2026 |access-date=2026-02-03 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Bago ang kompetisyon, si Simpson ay naging semi-finalist para sa pito sa sampung fast-track challenges at nagwagi sa dalawa—Beauty with a Purpose at Miss Talent—na nagbigay-daan sa kaniya upang makapasok sa finals. <ref name=":1"/>
Sa pinal na kompetisyon, siya ang itinanghal na Best in Swimsuit, kasama si Valerie West ng Ifugao.<ref>{{Cite web |last=Lim |first=Ron |date=2026-02-04 |title=Check out the looks of newly crowned Miss World PH Asia Rose Simpson |url=https://www.gmanetwork.com/lifestyle/fashion-beauty/26142/check-out-the-looks-of-newly-crowned-miss-world-ph-asia-rose-simpson/photo |access-date=2026-02-04 |website=www.gmanetwork.com |language=en}}</ref> Nagpatuloy siya sa huling ''question-and-answer round'' kung saan tinanong siya kung ang social media ay nakatulong o nakapinsala sa lipunan. Sa kanyang sagot, binigyang-diin niya ang kalusugang pangkaisipan at binanggit ang datos mula sa [[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan|World Health Organization]] tungkol sa pagtaas ng mga kabataang laging nakaupo upang ipaliwanag ang kahalagahan ng kanyang inisyatibo. Kinilala niya ang mga benepisyo ng social media at tinapos ang kanyang sagot sa pamamagitan ng panawagan para sa responsableng paggamit nito. <ref>{{Cite web |last=Tunac |first=Hermes Joy |date=2026-02-04 |title=Asia Rose Simpson highlights mental health in winning answer at Miss World Philippines 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/healthandwellness/975282/asia-rose-simpson-highlights-mental-health-in-winning-answer-at-miss-world-philippines-2026/story/ |access-date=2026-02-04 |website=GMA News Online |language=en}}</ref>
Sa pagtatapos ng kaganapan, inanunsyo siya bilang nagwagi, kinoronahan ng kanyang hinalinhan, [[Krishnah Gravidez|si Krishnah Gravidez]] ng [[Baguio]], at naging pinakabatang may hawak ng titulo sa kasaysayan ng patimpalak. <ref>{{Cite web |last=Iglesias |first=Iza |date=2026-02-04 |title=Asia Rose Simpson crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://www.manilatimes.net/2026/02/04/entertainment-lifestyle/show-times/asia-rose-simpson-crowned-miss-world-philippines-2026/2271233 |access-date=2026-02-04 |website=The Manila Times |language=en}}</ref>
=== Miss World 2026 ===
{{Pangunahin|Miss World 2026}}
Si Simpson ang kakatawan sa Pilipinas sa [[Miss World 2026]] pageant sa Vietnam. <ref name=":0"/>
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
[[Kategorya:Mga Amerikanong liping-Pilipino]]
[[Kategorya:Mga Pilipinong liping-Amerikano]]
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]
[[Kategorya:Articles with hCards]]
rdqzus5pbok5kxjo2wwfbw8mtr8u4sk
2221741
2221732
2026-08-26T07:21:44Z
チャンビンロク通り.0000
165723
/* */
2221741
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox pageant titleholder|name=Asia Rose Simpson|image=Asia Rose Simpson (4).jpg|image_size=|caption=si Simpson noong 2026|birth_name=Asia Rose Simpson|title={{Ubl|Miss New Mexico Teen USA 2023|[[Miss World Philippines 2026]]}}|competitions={{ubl|Miss New Mexico Teen USA 2023<br>(Nagwagi)|[[Miss Teen USA 2023]]<br>(Walang pagkakalagay)|(Miss Congeniality)|[[Miss World Philippines 2026]]<br>(Nagwagi)|(Beauty With A Purpose)|[[Miss World 2026]]<br>({{abbr|TBD|To be determined}})}}|birth_date={{birth based on age as of date|18|2026|02|04}}
<!-- Age 18 as of 2026/02/04 per Manila Bulletin. Reliable source needed for exact birthdate-->|education=<!-- Reliable source needed -->|birth_place=[[Hobbs, New Mexico]], Estados Unidos|occupation={{Hlist|Beauty queen}}|height=<!-- Reliable source needed -->|eye_color=<!-- Reliable source needed -->|hair_color=Kayumanggi}}
Si '''Asia Rose Simpson''' (ipinanganak noong 2007 o 2008) ay isang Pilipino-Amerikanong modelo, mananayaw at beauty pageant titleholder na kinoronahan bilang [[Miss World Philippines 2026]]. Siya ang kakatawan sa Pilipinas sa [[Miss World 2026]].
Si Simpson ay nakoronahan din bilang Mss New Mexico Teen USA noong 2023, at naging hinirang bilang Miss Congeniality sa Miss Teen USA 2023.
== Maagang buhay at karera ==
Ipinanganak si Simpson sa Hobbs, New Mexico, Estados Unidos, sa isang pamilya ng mga mananayaw at misyonerong Kristiyano.<ref name=":4">{{Cite web |last=Jusay |first=Annalyn S. |date=4 Pebrero 2026 |title=Christian missionary Asia Rose Simpson crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://mb.com.ph//2026/02/04/christian-missionary-asia-rose-simpson-crowned-miss-world-philippines-2026 |access-date=12 Agosto 2026 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en |archive-date=4 Pebrero 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260204162738/https://mb.com.ph/2026/02/04/christian-missionary-asia-rose-simpson-crowned-miss-world-philippines-2026 |url-status=dead }}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=Tunac |first=Hermes Joy |date=4 Pebrero 2026 |title=Who is Asia Rose Simpson? 5 things about the new Miss World Philippines |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/975286/who-is-asia-rose-simpson-5-things-about-the-new-miss-world-philippines/story/ |access-date=12 Agosto 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=4 Pebrero 2026 |title=Get to know Miss World Philippines 2026 Asia Rose Simpson |url=https://entertainment.inquirer.net/651610/get-to-know-miss-world-philippines-2026-asia-rose-simpson |access-date=12 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Ang kanyang ama ay si Joseph Simpson, na isang Pilipino, at ang kaniyang ina ay si Brittany Banks, na isang Amerikano. Bilang mga misyonero, madalas maglakbay ang kaniyang pamilya noong bata pa siya.<ref name=":4" /> Dumating siya sa Pilipinas noong siya ay anim na buwan sa [[Roxas, Capiz|Roxas]], [[Capiz]], kung saan siya lumaki.'''<ref name=":0">{{Cite web |last=Roque |first=Nika |date=4 Pebrero 2026 |title=Quezon City's Asia Rose Simpson is Miss World Philippines 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/975221/quezon-city-s-asia-rose-simpson-is-miss-world-philippines-2026/story/ |access-date=12 Agosto 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref>''' Kalaunan ay nanirahan ang kaniyang pamilya sa [[Maynila]] at pagkatapos ay [[Lungsod Quezon|sa Lungsod Quezon]].<ref name=":4" />
Si Simpson ay nag-aral sa bahay.<ref>{{Cite news |last=Martinez |first=Lance Joseph |date=5 Pebrero 2026 |title=10 Things About the Miss World Philippines 2026 Asia Rose Simpson |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://metro.style/people/2026/2/5/10-things-about-the-miss-world-philippines-2026-asia-rose-simpson-0715 |access-date=12 Agosto 2026}}</ref> Sa edad na tatlo, sinimulan siyang turuan ng kanyang ama kung paano sumayaw. <ref name=":3"/> Noong 2016, lumabas siya sa [[Pilipinas Got Talent (season 5)|ikalimang season]] ng ''[[Pilipinas Got Talent]]'' kasama ang kanyang ama at mga kapatid bilang bahagi ng akrobatika na The Simpson Tribe, na kwalipikado para sa pagpapatalsik ng mga hurado ngunit hindi na nakapasok pa. <ref name=":2">{{Cite web |last=Uson |first=Melanie |title=Get to know Asia Rose Simpson, the newly crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://philstarlife.com/celebrity/685455-get-to-know-asia-rose-simpson-the-newly-crowned-miss-world-philippines-2026?page=4 |access-date=2026-02-03 |website=Philstar Life}}</ref>
== Mga paligsahan ng kagandahan ==
=== Miss Teen USA 2023 ===
Bilang kinatawan ng Hobbs, nanalo si Simpson bilang Miss New Mexico Teen USA 2023, na nagbigay-daan sa kanya upang lumahok sa Miss Teen USA 2023. <ref>{{Cite web |date=2023-06-07 |title=Hobbs native named 2023 Miss New Mexico Teen USA |url=https://www.newswest9.com/article/news/community/hobbs-native-named-2023-miss-new-mexico-teen-usa/513-7f34987e-4f52-42a0-a044-2ea6ac8856b2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608000537/https://www.newswest9.com/article/news/community/hobbs-native-named-2023-miss-new-mexico-teen-usa/513-7f34987e-4f52-42a0-a044-2ea6ac8856b2 |archive-date=2023-06-08 |access-date=2026-02-03 |website=newswest9.com |language=en-US}}</ref> Sa kompetsiyon, napanalunan niya ang Miss Congeniality award ngunit hindi nakapasok sa semifinals. Ang nagwagi ay si UmaSofia Srivastava ng [[New Jersey]], na kalaunan ay bumitiw sa kaniyang pwesto.<ref name=":3"/> <ref>{{Cite web |date=2023-10-06 |title=UmaSofia Srivastava crowned Miss Teen USA |url=https://americanbazaaronline.com/2023/10/06/umasofia-srivastava-crowned-miss-teen-usa-455191/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250928230352/https://americanbazaaronline.com/2023/10/06/umasofia-srivastava-crowned-miss-teen-usa-455191/ |archive-date=2025-09-28 |access-date=2026-02-03 |website=The American Bazaar |language=en-US}}</ref>
=== Miss World Philippines 2026 ===
Noong Abril 6, 2025, nagwagi si Simpson sa lokal na patimpalak sa Lungsod Quezon para sa Miss World Philippines 2026, na nagbigay-daan sa kaniya upang kumatawan sa lokalidad sa pambansang patimpalak.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2025-04-06 |title=Miss Teen USA alum is Quezon City’s bet for Miss World Philippines 2025 |url=https://entertainment.inquirer.net/604343/miss-teen-usa-alum-is-quezon-citys-bet-for-miss-world-philippines-2025 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142147/https://entertainment.inquirer.net/604343/miss-teen-usa-alum-is-quezon-citys-bet-for-miss-world-philippines-2025 |archive-date=2025-09-07 |access-date=2026-02-03 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Sa edad na 18, siya ang pinakabatang kandidata sa edisyong iyon. <ref name=":4"/> <ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2026-02-04 |title=Asia Rose Simpson of Quezon City crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://entertainment.inquirer.net/651535/asia-rose-simpson-of-quezon-city-crowned-miss-world-philippines-2026 |access-date=2026-02-03 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Bago ang kompetisyon, si Simpson ay naging semi-finalist para sa pito sa sampung fast-track challenges at nagwagi sa dalawa—Beauty with a Purpose at Miss Talent—na nagbigay-daan sa kaniya upang makapasok sa finals. <ref name=":1"/>
Sa pinal na kompetisyon, siya ang itinanghal na Best in Swimsuit, kasama si Valerie West ng Ifugao.<ref>{{Cite web |last=Lim |first=Ron |date=2026-02-04 |title=Check out the looks of newly crowned Miss World PH Asia Rose Simpson |url=https://www.gmanetwork.com/lifestyle/fashion-beauty/26142/check-out-the-looks-of-newly-crowned-miss-world-ph-asia-rose-simpson/photo |access-date=2026-02-04 |website=www.gmanetwork.com |language=en}}</ref> Nagpatuloy siya sa huling ''question-and-answer round'' kung saan tinanong siya kung ang social media ay nakatulong o nakapinsala sa lipunan. Sa kanyang sagot, binigyang-diin niya ang kalusugang pangkaisipan at binanggit ang datos mula sa [[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan|World Health Organization]] tungkol sa pagtaas ng mga kabataang laging nakaupo upang ipaliwanag ang kahalagahan ng kanyang inisyatibo. Kinilala niya ang mga benepisyo ng social media at tinapos ang kanyang sagot sa pamamagitan ng panawagan para sa responsableng paggamit nito. <ref>{{Cite web |last=Tunac |first=Hermes Joy |date=2026-02-04 |title=Asia Rose Simpson highlights mental health in winning answer at Miss World Philippines 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/healthandwellness/975282/asia-rose-simpson-highlights-mental-health-in-winning-answer-at-miss-world-philippines-2026/story/ |access-date=2026-02-04 |website=GMA News Online |language=en}}</ref>
Sa pagtatapos ng kaganapan, inanunsyo siya bilang nagwagi, kinoronahan ng kanyang hinalinhan, [[Krishnah Gravidez|si Krishnah Gravidez]] ng [[Baguio]], at naging pinakabatang may hawak ng titulo sa kasaysayan ng patimpalak. <ref>{{Cite web |last=Iglesias |first=Iza |date=2026-02-04 |title=Asia Rose Simpson crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://www.manilatimes.net/2026/02/04/entertainment-lifestyle/show-times/asia-rose-simpson-crowned-miss-world-philippines-2026/2271233 |access-date=2026-02-04 |website=The Manila Times |language=en}}</ref>
=== Miss World 2026 ===
{{Pangunahin|Miss World 2026}}
Si Simpson ang kakatawan sa Pilipinas sa [[Miss World 2026]] pageant sa Vietnam. <ref name=":0"/>
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
[[Kategorya:Mga Amerikanong liping-Pilipino]]
[[Kategorya:Mga Pilipinong liping-Amerikano]]
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]
[[Kategorya:Articles with hCards]]
ekyyir93o7mubiglx04te5908iqenux
2221745
2221741
2026-08-26T09:03:36Z
Allyriana000
119761
Kinansela ang pagbabagong 2221741 ni [[Special:Contributions/チャンビンロク通り.0000|チャンビンロク通り.0000]] ([[User talk:チャンビンロク通り.0000|Usapan]])
2221745
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox pageant titleholder|name=Asia Rose Simpson|image=|image_size=|caption=si Simpson noong 2026|birth_name=Asia Rose Simpson|title={{Ubl|Miss New Mexico Teen USA 2023|[[Miss World Philippines 2026]]}}|competitions={{ubl|Miss New Mexico Teen USA 2023<br>(Nagwagi)|[[Miss Teen USA 2023]]<br>(Walang pagkakalagay)|(Miss Congeniality)|[[Miss World Philippines 2026]]<br>(Nagwagi)|(Beauty With A Purpose)|[[Miss World 2026]]<br>({{abbr|TBD|To be determined}})}}|birth_date={{birth based on age as of date|18|2026|02|04}}
<!-- Age 18 as of 2026/02/04 per Manila Bulletin. Reliable source needed for exact birthdate-->|education=<!-- Reliable source needed -->|birth_place=[[Hobbs, New Mexico]], Estados Unidos|occupation={{Hlist|Beauty queen}}|height=<!-- Reliable source needed -->|eye_color=<!-- Reliable source needed -->|hair_color=Kayumanggi}}
Si '''Asia Rose Simpson''' (ipinanganak noong 2007 o 2008) ay isang Pilipino-Amerikanong modelo, mananayaw at beauty pageant titleholder na kinoronahan bilang [[Miss World Philippines 2026]]. Siya ang kakatawan sa Pilipinas sa [[Miss World 2026]].
Si Simpson ay nakoronahan din bilang Mss New Mexico Teen USA noong 2023, at naging hinirang bilang Miss Congeniality sa Miss Teen USA 2023.
== Maagang buhay at karera ==
Ipinanganak si Simpson sa Hobbs, New Mexico, Estados Unidos, sa isang pamilya ng mga mananayaw at misyonerong Kristiyano.<ref name=":4">{{Cite web |last=Jusay |first=Annalyn S. |date=4 Pebrero 2026 |title=Christian missionary Asia Rose Simpson crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://mb.com.ph//2026/02/04/christian-missionary-asia-rose-simpson-crowned-miss-world-philippines-2026 |access-date=12 Agosto 2026 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en |archive-date=4 Pebrero 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260204162738/https://mb.com.ph/2026/02/04/christian-missionary-asia-rose-simpson-crowned-miss-world-philippines-2026 |url-status=dead }}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=Tunac |first=Hermes Joy |date=4 Pebrero 2026 |title=Who is Asia Rose Simpson? 5 things about the new Miss World Philippines |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/975286/who-is-asia-rose-simpson-5-things-about-the-new-miss-world-philippines/story/ |access-date=12 Agosto 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=4 Pebrero 2026 |title=Get to know Miss World Philippines 2026 Asia Rose Simpson |url=https://entertainment.inquirer.net/651610/get-to-know-miss-world-philippines-2026-asia-rose-simpson |access-date=12 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Ang kanyang ama ay si Joseph Simpson, na isang Pilipino, at ang kaniyang ina ay si Brittany Banks, na isang Amerikano. Bilang mga misyonero, madalas maglakbay ang kaniyang pamilya noong bata pa siya.<ref name=":4" /> Dumating siya sa Pilipinas noong siya ay anim na buwan sa [[Roxas, Capiz|Roxas]], [[Capiz]], kung saan siya lumaki.'''<ref name=":0">{{Cite web |last=Roque |first=Nika |date=4 Pebrero 2026 |title=Quezon City's Asia Rose Simpson is Miss World Philippines 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/975221/quezon-city-s-asia-rose-simpson-is-miss-world-philippines-2026/story/ |access-date=12 Agosto 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref>''' Kalaunan ay nanirahan ang kaniyang pamilya sa [[Maynila]] at pagkatapos ay [[Lungsod Quezon|sa Lungsod Quezon]].<ref name=":4" />
Si Simpson ay nag-aral sa bahay.<ref>{{Cite news |last=Martinez |first=Lance Joseph |date=5 Pebrero 2026 |title=10 Things About the Miss World Philippines 2026 Asia Rose Simpson |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://metro.style/people/2026/2/5/10-things-about-the-miss-world-philippines-2026-asia-rose-simpson-0715 |access-date=12 Agosto 2026}}</ref> Sa edad na tatlo, sinimulan siyang turuan ng kanyang ama kung paano sumayaw. <ref name=":3"/> Noong 2016, lumabas siya sa [[Pilipinas Got Talent (season 5)|ikalimang season]] ng ''[[Pilipinas Got Talent]]'' kasama ang kanyang ama at mga kapatid bilang bahagi ng akrobatika na The Simpson Tribe, na kwalipikado para sa pagpapatalsik ng mga hurado ngunit hindi na nakapasok pa. <ref name=":2">{{Cite web |last=Uson |first=Melanie |title=Get to know Asia Rose Simpson, the newly crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://philstarlife.com/celebrity/685455-get-to-know-asia-rose-simpson-the-newly-crowned-miss-world-philippines-2026?page=4 |access-date=2026-02-03 |website=Philstar Life}}</ref>
== Mga paligsahan ng kagandahan ==
=== Miss Teen USA 2023 ===
Bilang kinatawan ng Hobbs, nanalo si Simpson bilang Miss New Mexico Teen USA 2023, na nagbigay-daan sa kanya upang lumahok sa Miss Teen USA 2023. <ref>{{Cite web |date=2023-06-07 |title=Hobbs native named 2023 Miss New Mexico Teen USA |url=https://www.newswest9.com/article/news/community/hobbs-native-named-2023-miss-new-mexico-teen-usa/513-7f34987e-4f52-42a0-a044-2ea6ac8856b2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608000537/https://www.newswest9.com/article/news/community/hobbs-native-named-2023-miss-new-mexico-teen-usa/513-7f34987e-4f52-42a0-a044-2ea6ac8856b2 |archive-date=2023-06-08 |access-date=2026-02-03 |website=newswest9.com |language=en-US}}</ref> Sa kompetsiyon, napanalunan niya ang Miss Congeniality award ngunit hindi nakapasok sa semifinals. Ang nagwagi ay si UmaSofia Srivastava ng [[New Jersey]], na kalaunan ay bumitiw sa kaniyang pwesto.<ref name=":3"/> <ref>{{Cite web |date=2023-10-06 |title=UmaSofia Srivastava crowned Miss Teen USA |url=https://americanbazaaronline.com/2023/10/06/umasofia-srivastava-crowned-miss-teen-usa-455191/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250928230352/https://americanbazaaronline.com/2023/10/06/umasofia-srivastava-crowned-miss-teen-usa-455191/ |archive-date=2025-09-28 |access-date=2026-02-03 |website=The American Bazaar |language=en-US}}</ref>
=== Miss World Philippines 2026 ===
Noong Abril 6, 2025, nagwagi si Simpson sa lokal na patimpalak sa Lungsod Quezon para sa Miss World Philippines 2026, na nagbigay-daan sa kaniya upang kumatawan sa lokalidad sa pambansang patimpalak.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2025-04-06 |title=Miss Teen USA alum is Quezon City’s bet for Miss World Philippines 2025 |url=https://entertainment.inquirer.net/604343/miss-teen-usa-alum-is-quezon-citys-bet-for-miss-world-philippines-2025 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142147/https://entertainment.inquirer.net/604343/miss-teen-usa-alum-is-quezon-citys-bet-for-miss-world-philippines-2025 |archive-date=2025-09-07 |access-date=2026-02-03 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Sa edad na 18, siya ang pinakabatang kandidata sa edisyong iyon. <ref name=":4"/> <ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2026-02-04 |title=Asia Rose Simpson of Quezon City crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://entertainment.inquirer.net/651535/asia-rose-simpson-of-quezon-city-crowned-miss-world-philippines-2026 |access-date=2026-02-03 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Bago ang kompetisyon, si Simpson ay naging semi-finalist para sa pito sa sampung fast-track challenges at nagwagi sa dalawa—Beauty with a Purpose at Miss Talent—na nagbigay-daan sa kaniya upang makapasok sa finals. <ref name=":1"/>
Sa pinal na kompetisyon, siya ang itinanghal na Best in Swimsuit, kasama si Valerie West ng Ifugao.<ref>{{Cite web |last=Lim |first=Ron |date=2026-02-04 |title=Check out the looks of newly crowned Miss World PH Asia Rose Simpson |url=https://www.gmanetwork.com/lifestyle/fashion-beauty/26142/check-out-the-looks-of-newly-crowned-miss-world-ph-asia-rose-simpson/photo |access-date=2026-02-04 |website=www.gmanetwork.com |language=en}}</ref> Nagpatuloy siya sa huling ''question-and-answer round'' kung saan tinanong siya kung ang social media ay nakatulong o nakapinsala sa lipunan. Sa kanyang sagot, binigyang-diin niya ang kalusugang pangkaisipan at binanggit ang datos mula sa [[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan|World Health Organization]] tungkol sa pagtaas ng mga kabataang laging nakaupo upang ipaliwanag ang kahalagahan ng kanyang inisyatibo. Kinilala niya ang mga benepisyo ng social media at tinapos ang kanyang sagot sa pamamagitan ng panawagan para sa responsableng paggamit nito. <ref>{{Cite web |last=Tunac |first=Hermes Joy |date=2026-02-04 |title=Asia Rose Simpson highlights mental health in winning answer at Miss World Philippines 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/healthandwellness/975282/asia-rose-simpson-highlights-mental-health-in-winning-answer-at-miss-world-philippines-2026/story/ |access-date=2026-02-04 |website=GMA News Online |language=en}}</ref>
Sa pagtatapos ng kaganapan, inanunsyo siya bilang nagwagi, kinoronahan ng kanyang hinalinhan, [[Krishnah Gravidez|si Krishnah Gravidez]] ng [[Baguio]], at naging pinakabatang may hawak ng titulo sa kasaysayan ng patimpalak. <ref>{{Cite web |last=Iglesias |first=Iza |date=2026-02-04 |title=Asia Rose Simpson crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://www.manilatimes.net/2026/02/04/entertainment-lifestyle/show-times/asia-rose-simpson-crowned-miss-world-philippines-2026/2271233 |access-date=2026-02-04 |website=The Manila Times |language=en}}</ref>
=== Miss World 2026 ===
{{Pangunahin|Miss World 2026}}
Si Simpson ang kakatawan sa Pilipinas sa [[Miss World 2026]] pageant sa Vietnam. <ref name=":0"/>
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
[[Kategorya:Mga Amerikanong liping-Pilipino]]
[[Kategorya:Mga Pilipinong liping-Amerikano]]
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]
[[Kategorya:Articles with hCards]]
rdqzus5pbok5kxjo2wwfbw8mtr8u4sk
2221746
2221745
2026-08-26T09:04:10Z
Allyriana000
119761
2221746
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox pageant titleholder|name=Asia Rose Simpson|image=Asia Rose Simpson in 03032026.jpg|image_size=|caption=si Simpson noong 2026|birth_name=Asia Rose Simpson|title={{Ubl|Miss New Mexico Teen USA 2023|[[Miss World Philippines 2026]]}}|competitions={{ubl|Miss New Mexico Teen USA 2023<br>(Nagwagi)|[[Miss Teen USA 2023]]<br>(Walang pagkakalagay)|(Miss Congeniality)|[[Miss World Philippines 2026]]<br>(Nagwagi)|(Beauty With A Purpose)|[[Miss World 2026]]<br>({{abbr|TBD|To be determined}})}}|birth_date={{birth based on age as of date|18|2026|02|04}}
<!-- Age 18 as of 2026/02/04 per Manila Bulletin. Reliable source needed for exact birthdate-->|education=<!-- Reliable source needed -->|birth_place=[[Hobbs, New Mexico]], Estados Unidos|occupation={{Hlist|Beauty queen}}|height=<!-- Reliable source needed -->|eye_color=<!-- Reliable source needed -->|hair_color=Kayumanggi}}
Si '''Asia Rose Simpson''' (ipinanganak noong 2007 o 2008) ay isang Pilipino-Amerikanong modelo, mananayaw at beauty pageant titleholder na kinoronahan bilang [[Miss World Philippines 2026]]. Siya ang kakatawan sa Pilipinas sa [[Miss World 2026]].
Si Simpson ay nakoronahan din bilang Mss New Mexico Teen USA noong 2023, at naging hinirang bilang Miss Congeniality sa Miss Teen USA 2023.
== Maagang buhay at karera ==
Ipinanganak si Simpson sa Hobbs, New Mexico, Estados Unidos, sa isang pamilya ng mga mananayaw at misyonerong Kristiyano.<ref name=":4">{{Cite web |last=Jusay |first=Annalyn S. |date=4 Pebrero 2026 |title=Christian missionary Asia Rose Simpson crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://mb.com.ph//2026/02/04/christian-missionary-asia-rose-simpson-crowned-miss-world-philippines-2026 |access-date=12 Agosto 2026 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en |archive-date=4 Pebrero 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260204162738/https://mb.com.ph/2026/02/04/christian-missionary-asia-rose-simpson-crowned-miss-world-philippines-2026 |url-status=dead }}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=Tunac |first=Hermes Joy |date=4 Pebrero 2026 |title=Who is Asia Rose Simpson? 5 things about the new Miss World Philippines |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/975286/who-is-asia-rose-simpson-5-things-about-the-new-miss-world-philippines/story/ |access-date=12 Agosto 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=4 Pebrero 2026 |title=Get to know Miss World Philippines 2026 Asia Rose Simpson |url=https://entertainment.inquirer.net/651610/get-to-know-miss-world-philippines-2026-asia-rose-simpson |access-date=12 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Ang kanyang ama ay si Joseph Simpson, na isang Pilipino, at ang kaniyang ina ay si Brittany Banks, na isang Amerikano. Bilang mga misyonero, madalas maglakbay ang kaniyang pamilya noong bata pa siya.<ref name=":4" /> Dumating siya sa Pilipinas noong siya ay anim na buwan sa [[Roxas, Capiz|Roxas]], [[Capiz]], kung saan siya lumaki.'''<ref name=":0">{{Cite web |last=Roque |first=Nika |date=4 Pebrero 2026 |title=Quezon City's Asia Rose Simpson is Miss World Philippines 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/975221/quezon-city-s-asia-rose-simpson-is-miss-world-philippines-2026/story/ |access-date=12 Agosto 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref>''' Kalaunan ay nanirahan ang kaniyang pamilya sa [[Maynila]] at pagkatapos ay [[Lungsod Quezon|sa Lungsod Quezon]].<ref name=":4" />
Si Simpson ay nag-aral sa bahay.<ref>{{Cite news |last=Martinez |first=Lance Joseph |date=5 Pebrero 2026 |title=10 Things About the Miss World Philippines 2026 Asia Rose Simpson |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://metro.style/people/2026/2/5/10-things-about-the-miss-world-philippines-2026-asia-rose-simpson-0715 |access-date=12 Agosto 2026}}</ref> Sa edad na tatlo, sinimulan siyang turuan ng kanyang ama kung paano sumayaw. <ref name=":3"/> Noong 2016, lumabas siya sa [[Pilipinas Got Talent (season 5)|ikalimang season]] ng ''[[Pilipinas Got Talent]]'' kasama ang kanyang ama at mga kapatid bilang bahagi ng akrobatika na The Simpson Tribe, na kwalipikado para sa pagpapatalsik ng mga hurado ngunit hindi na nakapasok pa. <ref name=":2">{{Cite web |last=Uson |first=Melanie |title=Get to know Asia Rose Simpson, the newly crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://philstarlife.com/celebrity/685455-get-to-know-asia-rose-simpson-the-newly-crowned-miss-world-philippines-2026?page=4 |access-date=2026-02-03 |website=Philstar Life}}</ref>
== Mga paligsahan ng kagandahan ==
=== Miss Teen USA 2023 ===
Bilang kinatawan ng Hobbs, nanalo si Simpson bilang Miss New Mexico Teen USA 2023, na nagbigay-daan sa kanya upang lumahok sa Miss Teen USA 2023. <ref>{{Cite web |date=2023-06-07 |title=Hobbs native named 2023 Miss New Mexico Teen USA |url=https://www.newswest9.com/article/news/community/hobbs-native-named-2023-miss-new-mexico-teen-usa/513-7f34987e-4f52-42a0-a044-2ea6ac8856b2 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608000537/https://www.newswest9.com/article/news/community/hobbs-native-named-2023-miss-new-mexico-teen-usa/513-7f34987e-4f52-42a0-a044-2ea6ac8856b2 |archive-date=2023-06-08 |access-date=2026-02-03 |website=newswest9.com |language=en-US}}</ref> Sa kompetsiyon, napanalunan niya ang Miss Congeniality award ngunit hindi nakapasok sa semifinals. Ang nagwagi ay si UmaSofia Srivastava ng [[New Jersey]], na kalaunan ay bumitiw sa kaniyang pwesto.<ref name=":3"/> <ref>{{Cite web |date=2023-10-06 |title=UmaSofia Srivastava crowned Miss Teen USA |url=https://americanbazaaronline.com/2023/10/06/umasofia-srivastava-crowned-miss-teen-usa-455191/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250928230352/https://americanbazaaronline.com/2023/10/06/umasofia-srivastava-crowned-miss-teen-usa-455191/ |archive-date=2025-09-28 |access-date=2026-02-03 |website=The American Bazaar |language=en-US}}</ref>
=== Miss World Philippines 2026 ===
Noong Abril 6, 2025, nagwagi si Simpson sa lokal na patimpalak sa Lungsod Quezon para sa Miss World Philippines 2026, na nagbigay-daan sa kaniya upang kumatawan sa lokalidad sa pambansang patimpalak.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2025-04-06 |title=Miss Teen USA alum is Quezon City’s bet for Miss World Philippines 2025 |url=https://entertainment.inquirer.net/604343/miss-teen-usa-alum-is-quezon-citys-bet-for-miss-world-philippines-2025 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907142147/https://entertainment.inquirer.net/604343/miss-teen-usa-alum-is-quezon-citys-bet-for-miss-world-philippines-2025 |archive-date=2025-09-07 |access-date=2026-02-03 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Sa edad na 18, siya ang pinakabatang kandidata sa edisyong iyon. <ref name=":4"/> <ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=2026-02-04 |title=Asia Rose Simpson of Quezon City crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://entertainment.inquirer.net/651535/asia-rose-simpson-of-quezon-city-crowned-miss-world-philippines-2026 |access-date=2026-02-03 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Bago ang kompetisyon, si Simpson ay naging semi-finalist para sa pito sa sampung fast-track challenges at nagwagi sa dalawa—Beauty with a Purpose at Miss Talent—na nagbigay-daan sa kaniya upang makapasok sa finals. <ref name=":1"/>
Sa pinal na kompetisyon, siya ang itinanghal na Best in Swimsuit, kasama si Valerie West ng Ifugao.<ref>{{Cite web |last=Lim |first=Ron |date=2026-02-04 |title=Check out the looks of newly crowned Miss World PH Asia Rose Simpson |url=https://www.gmanetwork.com/lifestyle/fashion-beauty/26142/check-out-the-looks-of-newly-crowned-miss-world-ph-asia-rose-simpson/photo |access-date=2026-02-04 |website=www.gmanetwork.com |language=en}}</ref> Nagpatuloy siya sa huling ''question-and-answer round'' kung saan tinanong siya kung ang social media ay nakatulong o nakapinsala sa lipunan. Sa kanyang sagot, binigyang-diin niya ang kalusugang pangkaisipan at binanggit ang datos mula sa [[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan|World Health Organization]] tungkol sa pagtaas ng mga kabataang laging nakaupo upang ipaliwanag ang kahalagahan ng kanyang inisyatibo. Kinilala niya ang mga benepisyo ng social media at tinapos ang kanyang sagot sa pamamagitan ng panawagan para sa responsableng paggamit nito. <ref>{{Cite web |last=Tunac |first=Hermes Joy |date=2026-02-04 |title=Asia Rose Simpson highlights mental health in winning answer at Miss World Philippines 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/healthandwellness/975282/asia-rose-simpson-highlights-mental-health-in-winning-answer-at-miss-world-philippines-2026/story/ |access-date=2026-02-04 |website=GMA News Online |language=en}}</ref>
Sa pagtatapos ng kaganapan, inanunsyo siya bilang nagwagi, kinoronahan ng kanyang hinalinhan, [[Krishnah Gravidez|si Krishnah Gravidez]] ng [[Baguio]], at naging pinakabatang may hawak ng titulo sa kasaysayan ng patimpalak. <ref>{{Cite web |last=Iglesias |first=Iza |date=2026-02-04 |title=Asia Rose Simpson crowned Miss World Philippines 2026 |url=https://www.manilatimes.net/2026/02/04/entertainment-lifestyle/show-times/asia-rose-simpson-crowned-miss-world-philippines-2026/2271233 |access-date=2026-02-04 |website=The Manila Times |language=en}}</ref>
=== Miss World 2026 ===
{{Pangunahin|Miss World 2026}}
Si Simpson ang kakatawan sa Pilipinas sa [[Miss World 2026]] pageant sa Vietnam. <ref name=":0"/>
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
[[Kategorya:Mga Amerikanong liping-Pilipino]]
[[Kategorya:Mga Pilipinong liping-Amerikano]]
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]
[[Kategorya:Articles with hCards]]
7slx9y2dfudqdasotj1zdfbbhgjc2ku
Alindao (bayan)
0
339101
2221707
2221463
2026-08-25T22:19:32Z
InternetArchiveBot
113521
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
2221707
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->
<!-- Basic info ---------------->
|official_name = Alindao
|other_name =
|native_name = <!-- for cities whose native name is not in English -->
|nickname =
|settlement_type = <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)-->
|motto =
<!-- images and maps ----------->
|image_skyline = Alindao town hall, Central African Republic, 29 November 2018.jpg
|imagesize =
|image_caption = Alindao noong 2018
|image_flag =
|flag_size =
|image_seal =
|seal_size =
|image_shield =
|shield_size =
|image_blank_emblem =
|blank_emblem_type =
|blank_emblem_size =
|image_map =
|mapsize =
|map_caption =
|image_map1 =
|mapsize1 =
|map_caption1 =
|image_dot_map =
|dot_mapsize =
|dot_map_caption =
|dot_x = |dot_y =
|pushpin_map = Central African Republic <!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map -->
|pushpin_label_position =bottom
|pushpin_map_caption =Lokasyon sa Republika ng Gitnang Aprika
<!-- Location ------------------>
|subdivision_type = Bansa
|subdivision_name = [[Image:Flag of the Central African Republic.svg|25px]] [[Central African Republic]]
|subdivision_type1 = [[Prefectures of the Central African Republic|Prepektura]]
|subdivision_name1 = [[Basse-Kotto]]
|subdivision_type2 =
|subdivision_name2 =
|subdivision_type3 =
|subdivision_name3 =
|subdivision_type4 =
|subdivision_name4 =
<!-- Politics ----------------->
|government_footnotes =
|government_type =
|leader_title = Sub-prepekt
|leader_name = Jean Gilbert Gbangoudou<ref>{{cite web |last1=Oubangui Medias |first1=Oubangui Medias |title=Centrafrique : Décrets portant nomination des Gouverneurs, des Préfets et des Sous-Préfets |url=https://oubanguimedias.com/2024/06/03/centrafrique-decrets-portant-nomination-des-gouverneurs-des-prefets-et-des-sous-prefets/ |website=oubanguimedias.com |publisher=Oubangui Medias |access-date=6 June 2024}}</ref>
|leader_title1 = Alkalde
|leader_name1 = Guy Maurice Mbonzomon-Sesse<ref>{{cite web |last1=Ndeke Luka |first1=Ndeke Luka |title="La ville d’Alindao renait progressivement de ses cendres" |url=https://www.radiondekeluka.org/actualites/societe/40044-la-ville-d-alindao-renait-progressivement-de-ses-cendres.html |website=radiondekeluka.org |publisher=Radio Ndeke Luka |access-date=25 April 2023}}</ref>
|leader_title2 =
|leader_name2 =
|leader_title3 =
|leader_name3 =
|leader_title4 =
|leader_name4 =
|established_title = <!-- Settled -->
|established_date =
|established_title2 = <!-- Incorporated (town) -->
|established_date2 =
|established_title3 = <!-- Incorporated (city) -->
|established_date3 =
<!-- Area --------------------->
|area_magnitude =
|unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 48.58
|area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion-->
|area_water_km2 =
|area_total_sq_mi =
|area_land_sq_mi =
|area_water_sq_mi =
|area_water_percent =
|area_urban_km2 =
|area_urban_sq_mi =
|area_metro_km2 =
|area_metro_sq_mi =
|area_blank1_title =
|area_blank1_km2 =
|area_blank1_sq_mi =
<!-- Population ----------------------->
|population_as_of = 2003
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total = 14401
|population_density_km2 =
|population_density_sq_mi =
|population_metro =
|population_density_metro_km2 =
|population_density_metro_sq_mi =
|population_urban =
|population_density_urban_km2 =
|population_density_urban_sq_mi =
|population_blank1_title =Ethnicities
|population_blank1 =
|population_blank2_title =Religions
|population_blank2 =
|population_density_blank1_km2 =
|population_density_blank1_sq_mi =
<!-- General information --------------->
|timezone =
|utc_offset =
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|coordinates = {{coord|5|2|0|N|21|13|0|E|region:CF|display=inline,title}}
|elevation_footnotes = <!--for references-->
|elevation_m = 474
|elevation_ft =
<!-- Area/postal codes & others -------->
|postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... -->
|postal_code =
|area_code =
|blank_name =
|blank_info =
|blank1_name =
|blank1_info =
|website =
|footnotes =
}}
Ang '''Alindao''' ay isang bayan at [[Mga subprepektura ng Republika ng Gitnang Aprika|sub-prepektura]] na matatagpuan sa [[Mga prepektura ng Republika ng Gitnang Aprika|prepektura]] ng [[Basse-Kotto]] sa [[Republika ng Gitnang Aprika]]. Ito ay nasa sangandaan ng Pambansang Ruta 2 at 22. Ang Alindao ay may populasyon na 14,401 ayon sa senso noong 2003; at ang kinakalkulang populasyon noong 2013 ay 15,213.<ref name="WG">{{cite web |url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-47&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&pt=c&va=&srt=pnan |title=Central African Republic: largest cities and towns and statistics of their population |publisher=World Gazetteer |accessdate=30 March 2013 |url-status=dead |archive-date=17 Hunyo 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130617195802/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-47&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&pt=c&va=&srt=pnan }}</ref> Ang bayan ay ang sentro ng [[Diyosesis ng Romano Katoliko ng Alindao]]. Mayroon itong maliit na paliparan, ang Paliparan ng Alindao. Isang Misyong Katoliko ang itinatag sa Alindao noong panahon ng pananakop ng mga Pranses sa ilalim ng [[Gineyang Ekwador ng Pransiya]].<ref name="ThompsonAdloff1960">{{cite book|last1=Thompson|first1=Virginia McLean|last2=Adloff|first2=Richard|title=The emerging States of French Equatorial Africa|url=https://books.google.com/books?id=xyalAAAAIAAJ&pg=PA419|accessdate=30 March 2013|year=1960|publisher=Stanford University Press|isbn=978-0-8047-0051-1|page=419}}</ref>
==Kasaysayan==
[[File:Cases près d'Alindao-1924.jpg|thumb|left|Isang kubo sa Alindao noong 1924.]]
Noong 1912, ang pinuno ng mga taong [[Taong Banda|Banda-Ngbugu]] sa Alindao, Aju, ay nanumpa ng katapatan sa mga mananakop na Pranses. Gayunpaman, pinamunuan niya ang isang lokal na pag-aalsa noong 1925 at nabihag at pinatay nang sumunod na taon.<ref name="Dictionary">{{cite book |last1=Bradshaw |first1=Richard |last2=Fandos-Rius |first2=Juan |date=2016 |title=Historical Dictionary of the Central African Republic |edition=New |publisher=Rowman & Littlefield |location=Lanham, Maryland |isbn=9780810879911 |pages=66, 116, 543}}</ref>
Noong 1927, itinatag ng misyonerong Norwegian na si Oscar Cesar Berntz-Lanz ang Elim Mission sa Boybinga sa subprefecture ng Alindao. Ito ay kabilang sa mga unang misyong Protestante sa kolonya at kinabibilangan ng isang maliit na dispensaryo at isang paaralan. Nang sumiklab ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig noong 1939, lumipat ang pamilya sa [[Timog Aprika]].<ref name="Dictionary"/>
Noong Enero 5, 2013, kinontrol ng mga rebeldeng [[Séléka]] ang Alindao.<ref>[https://www.arkansasonline.com/news/2013/jan/05/rebels-central-african-republic-seize-another-town/ Rebels in Central African Republic seize another town]</ref> Noong Mayo 9, 2017, [[Masaker sa Alindao (2017)|inatake ito ng Anti-balaka]] na naitaboy ng [[Unyon para sa Kapayapaan sa Republika ng Gitnang Aprika]].<ref>{{cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/UNHCR%20Central%20African%20Republic%20Operational%20Update%20-%201-31%20May%202017.pdf|title=Central African Republic. Operational Update|date=May 2017}}</ref> Noong Nobyembre 15, 2018, hindi bababa sa 112 katao ang namatay at 27 ang nasugatan sa [[Masaker sa Alindao (2018)|mga pag-atake ng UPC at Anti-balaka sa kampo ng mga refugee sa Alindao]]. Noong Marso 18, 2021, nabawi ang Alindao ng mga puwersa ng gobyerno na sinuportahan ng mga puwersang paramilitar ng Rusya.<ref>[https://corbeaunews-centrafrique.com/rca-detonations-darmes-a-alindao-les-mercenaires-russes-affrontent-les-rebelles-de-la-cpc/ RCA : détonations d’armes à Alindao, les mercenaires russes affrontent les rebelles de la CPC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210318142135/https://corbeaunews-centrafrique.com/rca-detonations-darmes-a-alindao-les-mercenaires-russes-affrontent-les-rebelles-de-la-cpc/ |date=2021-03-18 }}, 18 March 2021</ref>
==Ekonomiya==
Ang ekonomiya ay nakabatay sa mga pananim na pagkain at mga pananim na pangkalakal (pangunahin na kape), at pagproseso ng mga produktong agrikultural. Ang pangingisda,<ref name="Deceuninck2006">{{cite book|last=Deceuninck|first=Valère|title=Du poisson en Centrafrique|url=https://books.google.com/books?id=CoI6QzFadjsC&pg=PA143|accessdate=30 March 2013|date=July 2006|publisher=Harmattan|isbn=978-2-296-14803-1|page=143|language=French}}</ref> pangangaso, kalakalan, at mga gawaing pangkamay ay mga lokal na gawain din sa paghahanapbuhay ngunit ang karamihan ay nabubuhay sa kahirapan. Ang mga lokal ay naninirahan sa mga bahay na may malalaking bubong na pawid at mga dingding na putik na pininturahan ng kulay na luwad.<ref name="AuziasLabourdette2012">{{cite book|last1=Auzias|first1=Dominique|last2=Labourdette|first2=Jean-Paul|title=République Centrafricaine 2013-14 (avec cartes et avis des lecteurs)|url=https://books.google.com/books?id=Rw4KUiMJ3XcC&pg=PA156|accessdate=30 March 2013|date=27 September 2012|publisher=Collectif, Petit Futé|isbn=978-2-7469-5970-5|page=156}}</ref>
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
[[Kategorya:Alindao]]
[[Kategorya:Republika ng Gitnang Aprika]]
tdiygomcj6a6le3tefawuzwfukfxo3l
Ginouillac
0
339151
2221673
2220553
2026-08-25T12:50:34Z
TentingZones1
122212
/* */
2221673
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = Ginouillac
|native_name = Ginolhac
|settlement_type = Bayan
|image_skyline = FzGinouillac2.jpg
|image_caption = Ang Dolmen des Cloups, sa Ginouillac
|image_shield = Blason de la ville de Ginouillac (Lot).svg
|pushpin_map = France
|map_caption = Lokasyon ng Ginouillac
|subdivision_type = Bansa
|subdivision_name = {{Flag|France}}
|subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]]
|subdivision_name1 = [[Occitanie]]
|subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]]
|subdivision_name2 = [[Lot]]
|subdivision_type3 = Arrondissement
|subdivision_name3 = [[Arrondissement of Gourdon|Gourdon]]
|subdivision_type4 =
|subdivision_name4 =
|leader_title = Alkade (2020–2026)
|leader_name = Alain Crouzet
|area_total_km2 = 9.42
|population_as_of = 2023
|population_total = 139
|population_density_km2 = auto
|website = http://www.ginouillac.fr/
|coordinates = {{coord|44.7267|1.5392|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_m = 350
|elevation_min_m = 215
|elevation_max_m = 446
|population_demonym = Ginouillacois<ref>{{Cite web |title=Services publics Ginouillac |url=https://www.habitants.fr/ginouillac/services-publics |website=habitants.fr |access-date=2023-04-06}}</ref>
}}
Ang '''Ginouillac''' ({{IPA|fr|ʒinujak}}; {{langx|oc|Ginolhac}}) ay isang [[Mga komuna sa Pranisya|bayan]] ng [[Pransiya]], na matatagpuan sa sentro ng departamento ng Lot sa rehiyon ng [[Occitanie|Oksitanya]]. Ito rin ay nasa [[Causse de Gramat]], ang pinakamalaki at pinakamabangis sa apat na [[Causses ng Quercy]].
Dahil nalantad sa nabagong klima ng karagatan, walang permanenteng daluyan ng tubig ang naitala sa loob ng komyun. Matatagpuan sa basin ng Ilog Dordogne, ipinagmamalaki ng komyun ang isang kahanga-hangang likas na pamana, kabilang ang isang protektadong natural na lugar na may interes sa ekolohiya, fauna, at bulaklak.
Ang Ginouillac ay isang rural na komyun na may populasyon na 139 noong 2023, na umabot sa pinakamataas na bilang na 644 na naninirahan noong 1806. Ang mga naninirahan dito ay tinatawag na ''Ginouillacois'' (panlalaki) o ''Ginouillacoises'' (pambabae).
==Pangalan==
Ang toponimo na ''Ginouillac'' ay batay sa personal na pangalang Galiko na ''Gennos'', na ginawang Latin bilang ''Gennulius'', na hinango mula sa ''Genucilius''. Ang panlaping ''-ac'' ay nagmula sa hulaping Galiko na ''-acon'' (mismo mula sa Karaniwang Meltiko ''*-āko-''), na kadalasang ginagawang Latin bilang ''-acum'' sa mga teksto.<ref>Gaston Bazalgues, ''À la découverte des noms de lieux du Quercy : Toponymie lotoise'', Gourdon, Éditions de la Bouriane et du Quercy, juin 2002, 127 p. (ISBN 2-910540-16-2), p. 40.</ref><ref>Gaston Bazalgues, « Les noms des communes du Parc », ''Les cahiers scientifiques du Parc naturel régional des Causses du Quercy'', vol. 1, 2014, p. 115</ref>
==Mga lugar at monumento==
* '''Ang Dolmen ng Cloups''': Ito ay isang dolmen na may anggulo (hindi karaniwan sa rehiyon ng Lot), na ang pasukan ay patayo sa kaliwang orthostat. Ang dalawang orthostat ay nauuna sa mas mababa at mas maliliit na slab. Ang pasukan na slab at ang capstone ay gawa sa sandstone, habang ang iba pang mga slab ng monumento ay limestone. Dahil ang kasalukuyang capstone ay bahagyang natatakpan lamang ang silid libingan, malamang na may bahagi nito ang nawawala.
* Ang simbahan ng Saint-Étienne sa Ginouillac. Ang gusali ay nakalista sa database ng Mérimée at sa Pangkalahatang Imbentaryo ng Rehiyon ng Occitanie.
* Ang presbiteryo ng Ginouillac ay itinala bilang isang makasaysayang monumento noong 1979.
==Eskudo de armas==
[[File:Blason de la ville de Ginouillac (Lot).svg|thumb|Ginouillac]]
''Asul, isang pilak na palkon na nakadapo sa isang gintong bato na lumalabas mula sa base; sa isang punong gules, sumusugod, sa gilid ng dexter na may isang krus na clechée, may butas at pommée na gawa sa labindalawang piraso ng ginto (krus na Occitan), at, sa gilid na malas, may limang gintong bituin na nakaayos sa saltire.'' (Pinagtibay noong 2015)<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=14958 Eskudo de armas ng Ginouillac]</ref>
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
[[Kategorya:Ginouillac]]
[[Kategorya:Lot (departamento)]]
[[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]]
[[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]]
bwop3mcrdazxe9alczjsnf3g39ieeej
Event:Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino Editathon
1728
339217
2221686
2221670
2026-08-25T13:31:28Z
RCJourn
148405
/* Mga artikulo */
2221686
wikitext
text/x-wiki
Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino.
== Mga artikulo ==
Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista.
* [[Delia Razon]], Pilipinang aktres noong 1948–1958 at 1982–2010 <br>
== Mga kalahok ==
* [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]])
* [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]])
*[[Tagagamit:GerryYabes|GerryYabes]] ([[Usapang tagagamit:GerryYabes|kausapin]])
*[[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]])
*[[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]])
== Mga resulta ==
[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Pilipinas Panorama]]
qermk60y5w5v325jvttb3itjtf6w96d
2221688
2221686
2026-08-25T14:12:53Z
Buszmail
67296
/* Mga artikulo */
2221688
wikitext
text/x-wiki
Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino.
== Mga artikulo ==
Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista.
== Mga naisulat ==
{| class="wikitable mw-collapsible"
!Blg.
!Artikulo
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[Delia Razon]]
|[[User:RCJourn|RCJourn]]
|-
|2.
|
|
|-
|3.
|
|
|-
|4.
|
|
|-
|5.
|
|
|-
|6.
|
|
|-
|}
== Mga kalahok ==
* [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]])
* [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]])
*[[Tagagamit:GerryYabes|GerryYabes]] ([[Usapang tagagamit:GerryYabes|kausapin]])
*[[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]])
*[[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]])
== Mga resulta ==
[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Pilipinas Panorama]]
du6amvsujd73urrz7n8osq8u3ytjw63
2221691
2221688
2026-08-25T14:16:53Z
Buszmail
67296
2221691
wikitext
text/x-wiki
Ang '''Mga Bituin ng Pelikulang Pilipino''' ay isang editathon na gaganapin mula 00:00, ika-21 ng Agosto 2026, hanggang 23:59, ika-30 ng Setyembre 2026 (UTC+8), na nakatuon sa pagpapalawig ng mga impormasyon sa Wikipediang Tagalog tungkol sa pinilakang-tabing o industriya ng pelikulang Pilipino.
== Mga artikulo ==
Ang mga sumusunod ay mga artikulong nakaukol sa paksang industriya ng pelikulang Pilipino na maaaring likhain o palawigin. Maaari ring magsumite ng artikulo na hindi nakalista.
== Mga naisulat ==
{| class="wikitable mw-collapsible"
!Blg.
!Artikulo
!Tagapag-ambag
|-
|1.
|[[Delia Razon]]
|[[User:RCJourn|RCJourn]]
|-
|2.
|
|
|-
|3.
|
|
|-
|4.
|
|
|-
|5.
|
|
|-
|6.
|
|
|-
|}
== Mga kalahok ==
* [[User:PhiliptheNumber1|PhiliptheNumber1]] ([[User talk:PhiliptheNumber1|kausapin]])
* [[Tagagamit:Ralffralff|Ralffralff]] ([[Usapang tagagamit:Ralffralff|kausapin]])
*[[Tagagamit:GerryYabes|GerryYabes]] ([[Usapang tagagamit:GerryYabes|kausapin]])
*[[Tagagamit:Buszmail|Buszmail]] ([[Usapang tagagamit:Buszmail|kausapin]])
*[[Tagagamit:RCJourn|RCJourn]] ([[Usapang tagagamit:RCJourn|kausapin]])
== Mga resulta ==
[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]]
[[Kategorya:Pilipinas Panorama|Event]]
o7u7eefuuudz1ogo96y447jhzo31iog
Miss Grand International 2026
0
339255
2221699
2221542
2026-08-25T17:41:41Z
Allyriana000
119761
2221699
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox beauty pageant|date=10 Oktubre 2026|venue=Indiya|debuts={{Hlist|Republika ng Konggo}}|returns={{Hlist|Honduras|Iran|Moldabya|Noruwega|Rusya|Sierra Leone|Timog Sudan|Tsile|Ukranya|Urugway}}|before=[[Miss Grand International 2025|2025]]}}
Ang '''Miss Grand International 2026''' ang ika-14 na [[Miss Grand International]] pageant, na gaganapin sa Indiya, sa 10 Oktubre 2026.
Kokoronahan ni [[Emma Tiglao]] ng Pilipinas ang kaniyang kahalili sa pagtatapos ng kaganapan.
== Kaligiran ==
=== Lokasyon at petsa ===
Noong 18 Oktubre 2025, sa kasagsagan ng pangwakas na kompetisyon ng [[Miss Grand International 2025]], opisyal na inanunsyo bilang mangungunang bansa ang Indiya para sa taong 2026, at ang pangwakas na kompetisyon ay nakatakdang idaos sa Oktubre 2026, kung saan gaganapin ang mga gawain sa kompetisyon sa tatlong lungsod: [[Jaipur]], [[Agra]], at New Delhi.<ref>{{Cite web |date=18 Oktubre 2025 |title=India será sede del Miss Grand International 2026, que se celebrará en octubre |trans-title=India will host Miss Grand International 2026 in October |url=https://www.eluniverso.com/entretenimiento/redes-sociales/india-sera-sede-del-miss-grand-international-2026-que-se-celebrara-en-octubre-nota/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251018150621/https://www.eluniverso.com/entretenimiento/redes-sociales/india-sera-sede-del-miss-grand-international-2026-que-se-celebrara-en-octubre-nota/ |archive-date=18 Oktubre 2025 |website=22 Agosto 2026 |publisher=El Universo |language=es}}</ref><ref>{{Cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Oktubre 2025 |title=Emma Tiglao gives PH a back-to-back win at Miss Grand International 2025 |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/634219/emma-tiglao-gives-ph-its-back-to-back-win-at-miss-grand-international-2025 |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260205071546/https://entertainment.inquirer.net/634219/emma-tiglao-gives-ph-its-back-to-back-win-at-miss-grand-international-2025 |archive-date=5 Pebrero 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Prima |first=Berkat |date=25 Oktubre 2025 |title=India Bakal Jadi Tuan Rumah Miss Grand International 2026, Perdana! |trans-title=India Will Host Miss Grand International 2026 For The First Time! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/india-bakal-jadi-tuan-rumah-miss-grand-international-2026-perdana-c1c2-01-l8vsm-c9kdmk |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260205071546/https://www.idntimes.com/men/ladies/india-bakal-jadi-tuan-rumah-miss-grand-international-2026-perdana-c1c2-01-l8vsm-c9kdmk |archive-date=5 Pebrero 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=IDN Times |language=id}}</ref> Ang huling kompetisyon ay nakatakdang gaganapin sa 10 Oktubre 2026.
=== Pagpili ng mga kandidata ===
Sa mga kandidatang itinalaga noong Agosto 2026, tatlong kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang mga bansa/teritoryo matapos maging isang runner-up sa kanilang kompetisyong pambansa o sa pamamagitan ng isang ''casting process'', at tatlong kandidata ang nailuklok matapos ang pag-urong ng orihinal na kandidata.
Pinalitan ni Lang Sa si Hyun-jin Kim bilang kinatawan ng Timog Korea sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{Cite news |last=원 |first=용길 |date=23 Hulyo 2026 |title=2026 미스 인터내셔널·그랜드 코리아 성료···"K-뷰티 사절단 탄생" |language=ko |trans-title=2026 Miss International & Grand Korea Successfully Conclude... "K-Beauty Ambassadors Born" |work=Seoul Finance |url=https://www.seoulfn.com/news/articleView.html?idxno=633905 |access-date=22 Agosto 2026}}</ref> Lalahok dapat si Rebecca Attiogbe bilang kinatawan ng Gana sa edisyong ito.<ref>{{Cite web |last=Panassa |first=Abidé |date=21 Agosto 2025 |title=Rebecca Attiogbe, la Togolaise sacrée Miss Grand Ghana 2026 |trans-title=Rebecca Attiogbe, the Togolese crowned Miss Grand Ghana 2026 |url=https://actulome.com/rebecca-attiogbe-la-togolaise-miss-grand-ghana-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251020090524/https://actulome.com/rebecca-attiogbe-la-togolaise-miss-grand-ghana-2026/ |archive-date=20 Oktubre 2025 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Actu Lomé |language=fr}}</ref> Gayunpaman, dahil sa pagbabago ng prangkisa sa bansang iyon, hindi makakalahok si Attiogbe sa patimpalak, at itinalaga ng bagong may-ari ng prangkisa si Adelaide Somuah Twum bilang kinatawan ng Gana.
Pinalitan ng ''first runner-up'' ng Miss Grand USA 2026 na si Victoria Oluwakotanmi ang orihinal na nagwagi na si Mekyla Li, dahil sa paglabag nito sa kaniyang kontrata.<ref name="deth2026">{{cite web |author=Fernando |first=Jefferson |date=20 Agosto 2026 |title=Miss Grand USA ends Mekayla Li’s reign ahead of 2026 international pageant |url=https://tribune.net.ph/2026/08/20/miss-grand-usa-ends-mekayla-lis-reign-ahead-of-2026-international-pageant |archive-url=https://web.archive.org/web/20260820120713/http://web.archive.org/screenshot/https://tribune.net.ph/2026/08/20/miss-grand-usa-ends-mekayla-lis-reign-ahead-of-2026-international-pageant |archive-date=20 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Daily Tribune |language=en}}</ref>
==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ====
Lalahok sa unang pagkakataon ang bansang Republika ng Konggo. Babalik sa edisyong ito ang mga bansang Timog Sudan na huling sumali noong 2017; Moldabya, Noruwega at Sierra Leone na huling sumali noong 2018; Iran at Urugway na huling sumali noong noong 2020; Ukranya na huling sumali noong 2023; at ang Honduras, Rusya, at Tsile na huling sumali noong [[Miss Grand International 2024|2024.]]
Bumitiw si Matangaro Tarabay ng Kapuluang Cook sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{Cite web |last=Melina Etches |date=3 Nobyembre 2025 |title=Spectacular finale for Miss Cook Islands 2025: High-value prizes for the top three winners |url=https://www.cookislandsnews.com/internal/national/local/culture/entertainment-national/spectacular-finale-for-miss-cook-islands-2025-high-value-prizes-for-the-top-three-winners/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260205071546/https://www.cookislandsnews.com/internal/national/local/culture/entertainment-national/spectacular-finale-for-miss-cook-islands-2025-high-value-prizes-for-the-top-three-winners/ |archive-date=5 Pebrero 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Cook Islands News |language=en}}</ref>
== Mga kandidata ==
Nakumpirma na ang mga sumusunod na kalahok.
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;"
!Bansa/Teritoryo
!Kandidata
!Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}}
!Bayan
|-
|{{flagdeco|ALB}} [[Albanya]]
|{{Sortname|Sara|Shehu|nolink=1}}<ref name="mgalb2026">{{Cite web |date=9 Pebrero 2026 |title=Sara Shehu, fituese e Miss Grand Albania 2026 |trans-title=Sara Shehu, winner of Miss Grand Albania 2026 |url=https://shqiperiapost.com/sara-shehu-fituese-e-miss-grand-albania-2026/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20260311201318/https://shqiperiapost.com/sara-shehu-fituese-e-miss-grand-albania-2026/ |archive-date=11 Marso 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Shqipëria Post |language=sq}}</ref>
|22
|[[Tirana]]
|-
|{{Flag icon|AUS}} [[Australya]]
|{{Sortname|Cat Jane|Shepherd|nolink=1}}
|26
|[[Perth]]
|-
|{{Flag icon|CIV}} [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]]
|{{Sortname|Marlène-Kany|Kouassi|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Youant |first=Christ-Asaph |date=24 Agosto 2026 |title=Miss grand international 2026: Marlene Kouassi annonce sa candidature à la grande finale le 10 octobre en Inde |trans-title=Miss Grand International 2026: Marlene Kouassi announces her candidacy for the grand final on October 10th in India |url=https://quoideneuf.info/ |access-date=24 Agosto 2026 |website=Quoideneuf |language=fr}}</ref>
|27
|Aboisso
|-
|{{flagdeco|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]]
|{{Sortname|Lady Di|Mosquera|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |first= |date=30 Abril 2026 |title=Lady Di Mosquera is Miss Grand Venezuela 2026 |url=https://en.ultimasnoticias.com.ve/chevere/Lady-Di-Mosquera-is-Miss-Grand-Venezuela-2026/ |access-date=22 Agosto 2026 |website=Últimas Noticias |language=en}}</ref>
|26
|Carora
|-
|{{flagdeco|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]]
|{{Sortname|Emoura|Phạm|nolink=1}}<ref name="mgvnm2026">{{Cite news |date=1 Agosto 2026 |title=Emoura Phạm trở thành tân Miss Grand Vietnam 2026, đại diện Việt Nam tại đấu trường quốc tế |language=vi |trans-title=Emoura Phạm crowned Miss Grand Vietnam 2026, to represent Vietnam on the international stage |publisher=Thanh Niên |url=https://thanhnien.vn/nguoi-dep-lai-viet-anh-emoura-pham-dang-quang-miss-grand-vietnam-2026-185260731202437991.htm |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821202040/https://thanhnien.vn/nguoi-dep-lai-viet-anh-emoura-pham-dang-quang-miss-grand-vietnam-2026-185260731202437991.htm |archive-date=21 Agosto 2026}}</ref>
|26
|[[Lungsod Ho Chi Minh]]
|-
|{{flagicon|BRA}} [[Brasil]]
|{{Sortname|Paula|Assunção|nolink=1}}<ref name="mgbra2026">{{Cite web |date=25 Hulyo 2026 |title=Paula Assunção é confirmada como Miss Grand Brasil 2026 após indicação oficial |trans-title=Paula Assunção is confirmed as Miss Grand Brazil 2026 after official nomination. |url=https://correiodosmunicipios-al.com.br/geral/2026/07/25/194598-paula-assuncao-e-confirmada-como-miss-grand-brasil-2026-apos-indicacao-oficial |archive-url=https://web.archive.org/web/20260725200109/https://correiodosmunicipios-al.com.br/geral/2026/07/25/194598-paula-assuncao-e-confirmada-como-miss-grand-brasil-2026-apos-indicacao-oficial |archive-date=25 Hulyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Correio dos Municípios |language=pt-br}}</ref>
|33
|Foz do Iguaçu
|-
|{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]]
|{{Sortname|Shyare|Andrade|nolink=1}}<ref name="mgecu2026">{{Cite web |last=Hidalgo |first=Kevin |date=16 Agosto 2026 |title=Shyare Andrade, srta Manabí, representará a Ecuador en el Miss Grand International |trans-title=Shyare Andrade, Miss Manabí, will represent Ecuador at Miss Grand International |url=https://www.vistazo.com/entretenimiento/2026-08-16-shyare-andrade-representara-ecuador-missgrand-international-BG11170919 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260817194508/https://www.vistazo.com/entretenimiento/2026-08-16-shyare-andrade-representara-ecuador-missgrand-international-BG11170919 |archive-date=17 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Vistazo |language=es}}</ref>
|23
|Portoviejo
|-
|{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]]
|{{Sortname|Valeria|Amaya|nolink=1}}<ref name="mgslv2026">{{Cite web |last=Serrano |first=Oscar |date=12 Hulyo 2026 |title=¿Quién es Valeria Amaya, la nueva Miss Grand El Salvador 2026? |trans-title=Who is Valeria Amaya, the new Miss Grand El Salvador 2026? |url=https://xpot.sv/quien-es-valeria-amaya-la-nueva-miss-grand-el-salvador-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260712173214/https://xpot.sv/quien-es-valeria-amaya-la-nueva-miss-grand-el-salvador-2026/ |archive-date=12 Hulyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Xpot |language=es}}</ref>
|19
|Santa Tecla
|-
|{{flagicon|SVK}} [[Slovakia|Eslobakya]]
|{{Sortname|Viktória|Kloknerová|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Korem |first=Kristián |date=10 Hulyo 2026 |title=Rodáčka z Pezinka Viktória Kloknerová mieri po titule do Indie |trans-title=Viktória Kloknerová, a native of Pezinok, is heading to India after winning the title |url=https://www.bratislavak.sk/clanky/14423/slovenku-caka-svetove-finale-v-indii-viktoria-kloknerova-z-pezinka-ziskala-prestizny-titul-miss-grand |access-date=22 Agosto 2026 |website=Bratislavak.sk |language=sk}}</ref>
|21
|Pezinok
|-
|{{flagicon|SPA}} [[Espanya]]
|{{Sortname|Alba María|Ruiz|nolink=1}}<ref name="mgesp2026">{{Cite web |date=14 Hunyo 2026 |title=La belleza jiennense triunfa en el Miss Grand Spain |trans-title=The beauty from Jaén triumphs in Miss Grand Spain |url=https://www.diariojaen.es/cultura/la-belleza-jiennense-triunfa-en-el-miss-grand-spain-GB11459539 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260616032146/https://www.diariojaen.es/cultura/la-belleza-jiennense-triunfa-en-el-miss-grand-spain-GB11459539 |archive-date=16 Hunyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Diario Jaén |language=es}}</ref>
|22
|Baeza
|-
|{{flagicon|USA}} [[Miss USA|Estados Unidos]]
|{{Sortname|Victoria|Oluwakotanmi|nolink=1}}<ref name="mgusa2026">{{Cite web |last=Serato |first=Arniel C. |date=21 Agosto 2026 |title=Victoria Oluwakotanmi officially becomes Miss Grand USA 2026 |url=https://www.pep.ph/news/foreign/193507/victoria-oluwakotanmi-declared-miss-grand-usa-2026-a718-20260821 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821201558/https://www.pep.ph/news/foreign/193507/victoria-oluwakotanmi-declared-miss-grand-usa-2026-a718-20260821 |archive-date=21 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Philippine Entertainment Portal |language=en}}</ref>
|25
|[[San Antonio, Texas|San Antonio]]
|-
|{{flagicon|GHA}} [[Ghana|Gana]]
|{{Sortname|Adelaide|Somuah|nolink=1}}
|29
|[[Accra]]
|-
|{{flagicon|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]]
|{{Sortname|Ximena|Carrillo|nolink=1}}<ref name="mggtm2026">{{Cite news |last=Acevedo Rivas |first=Josue David |date=14 Hunyo 2026 |title=Quién fueron las ganadoras del Miss Guatemala Contest 2026 |language=es |trans-title=Who were the winners of the Miss Guatemala Contest 2026? |work=Agencia Guatemalteca de Noticias |url=https://agn.gt/quien-fueron-las-ganadoras-del-miss-guatemala-contest-2026/ |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615074054/https://agn.gt/quien-fueron-las-ganadoras-del-miss-guatemala-contest-2026/ |archive-date=15 Hunyo 2026}}</ref>
|22
|[[Lungsod ng Guatemala]]
|-
|{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]]
|{{Sortname|Simone|Gardner|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=9 Hulyo 2026 |title=Attorney Simone Gardner ready to represent Ja in India |url=http://jamaica-gleaner.com/article/entertainment/20260708/attorney-simone-gardner-ready-represent-ja-india |access-date=22 Agosto 2026 |website=The Gleaner |language=en}}</ref>
|30
|[[Kingston, Jamaica|Kingston]]
|-
|{{flagicon|JPN}} [[Hapon]]
|{{Sortname|Sara|Chiba|nolink=1}}<ref name="mgjpn2026">{{Cite web |date=14 Agosto 2026 |title=ミス・グランド・ジャパン2026、日本代表に千葉サラが決定！世界大会で「伝説に残る結果」を目指す |trans-title=Sara Chiba has been selected as Miss Grand Japan 2026's representative for Japan! She aims for a "legendary result" at the world competition. |url=https://prtimes.jp/main/html/rd/p/000000026.000088844.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20260814191939/https://prtimes.jp/main/html/rd/p/000000026.000088844.html |archive-date=14 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=PR Times |language=ja}}</ref>
|21
|[[Higashiura, Aichi|Higashiura]]
|-
|{{flagdeco|HON}} [[Honduras]]
|{{Sortname|Emely|Alemán|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |date=14 Enero 2026 |title=Emely Alemán, la bella Miss Grand Honduras 2026 |trans-title=Emely Alemán, the beautiful Miss Grand Honduras 2026 |url=https://www.laprensa.hn/fotogalerias/farandula/emely-aleman-bella-miss-grand-honduras-2026-MA28931580 |access-date=22 Agosto 2026 |website=La Prensa |language=es-HN}}</ref>
|27
|Catacamas
|-
|{{flag|Hong Kong}}
|{{Sortname|Xuebing|Liu|nolink=1}}<ref name="mghkg&mac2026">{{Cite web |date=6 Mayo 2026 |title=2026 万国小姐港澳总决赛落幕，林旻诗斩获双冠剑指国际总决赛 |trans-title=The 2026 Miss Grand Hong Kong & Macau pageant concluded, with Lin Minshi winning two crowns and setting her sights on the international finals. |url=https://cj.sina.com.cn/articles/view/5903074834/15fd9c61200101h6ys |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260603004540/https://cj.sina.com.cn/articles/view/5903074834/15fd9c61200101h6ys |archive-date=3 Hunyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Sina.com.cn |language=zh}}</ref>
|27
|Kowloon
|-
|{{flagicon|IND}} [[Indiya]]
|{{Sortname|Lakshita|Thilagaraj|nolink=1}}<ref name="mgind2026">{{Cite web |date=13 Mayo 2026 |title=Assam's Mrigashree Baruah shines as first runner-up at Miss Grand India 2026 |url=https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/assams-mrigashree-baruah-shines-as-first-runner-up-at-miss-grand-india-2026-1391048-2026-05-13 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260513124610/https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/assams-mrigashree-baruah-shines-as-first-runner-up-at-miss-grand-india-2026-1391048-2026-05-13 |archive-date=13 Mayo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=India Today |language=en}}</ref>
|23
|[[Chennai]]
|-
|{{flagicon|INA}} [[Indonesya]]
|{{Sortname|Dilza|Salsabila|nolink=1}}<ref name="mgidn2026">{{Cite web |last=Berkat Prima |date=12 Agosto 2026 |title=Hasil Lengkap Ajang Miss Grand Indonesia 2026, Juaranya dari Kepri |trans-title=Complete Results of the Miss Grand Indonesia 2026 Event, the Champion from Riau Islands |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/hasil-lengkap-ajang-miss-grand-indonesia-2026-juaranya-dari-kepri-c1c2-01-l8vsm-6mrhzj |archive-url=https://web.archive.org/web/20260812045824/http://web.archive.org/screenshot/https://www.idntimes.com/men/ladies/hasil-lengkap-ajang-miss-grand-indonesia-2026-juaranya-dari-kepri-c1c2-01-l8vsm-6mrhzj |archive-date=12 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=IDN Times |language=id}}</ref>
|25
|[[Batam]]
|-
|{{flagicon|IRN}} [[Iran]]
|{{Sortname|Nina|Izadpanah|nolink=1}}
|24
|[[Teheran]]
|-
|{{flagicon|KAZ}} [[Kasakistan]]
|{{Sortname|Anel|Emel|nolink=1}}<ref name="mgkaz2026">{{Cite web |last=Akhmetov |first=Albert |date=5 Disyembre 2025 |title=22-летняя девушка из Шымкента стала Miss Qazaqstan 2025 |trans-title=A 22-year-old girl from Shymkent became Miss Kazakhstan 2025 |url=https://www.inform.kz/ru/22-letnyaya-devushka-iz-shimkenta-stala-miss-qazaqstan-2025-d37599 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260121090358/https://www.inform.kz/ru/22-letnyaya-devushka-iz-shimkenta-stala-miss-qazaqstan-2025-d37599 |archive-date=21 Enero 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Kazinform |language=ru}}</ref>
|21
|[[Almaty]]
|-
|{{flagicon|CRC}} [[Costa Rica|Kosta Rika]]
|{{Sortname|Catalina|Murillo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Céspedes |first=Anniel |date=14 Agosto 2026 |title=Catalina Murillo es Miss Grand Costa Rica 2026 y va para India |trans-title=Catalina Murillo is Miss Grand Costa Rica 2026 and is going to India |url=https://trivisioncr.com/estilo-de-vida/catalina-murillo-es-miss-grand-costa-rica-2026-y-va-para-india/ |access-date=22 Agosto 2026 |website=Trivisión Costa Rica |language=es}}</ref>
|28
|Heredia
|-
|{{flagicon|Cuba}} [[Cuba|Kuba]]
|{{Sortname|Alyanni|Gómez|nolink=1}}
|25
|Guanajay
|-
|{{flag|Makaw}}
|{{Sortname|Minshi|Lin|nolink=1}}<ref name="mghkg&mac2026" />
|23
|[[Shenzhen]]
|-
|{{flagicon|MLT}} [[Malta]]
|{{Sortname|Natalia|Galea|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=6 Abril 2026 |title=Natalia Galea tirbaħ Miss Grand Malta 2026 biex issa tirrapreżenta lil pajjiżna fl-Indja |trans-title=Natalia Galea wins Miss Grand Malta 2026 and will now represent our country in India. |url=https://one.com.mt/natalia-galea-tirbah-miss-grand-malta-2026-biex-issa-tirraprezenta-lil-pajjizna-fl-indja/ |access-date=22 Agosto 2026 |website=One Malta |language=mt }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|27
|Birkirkara
|-
|{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]]
|{{Sortname|Pety|Juárez|nolink=1}}<ref name="mgmex2026">{{Cite web |last=Favela |first=Fernanda |date=7 Agosto 2026 |title=La sinaloense Pety Juárez es coronada Miss Grand México 2026 |trans-title=Pety Juárez from Sinaloa is crowned Miss Grand Mexico 2026 |url=https://oem.com.mx/elsoldesinaloa/gossip/la-sinaloense-pety-juarez-es-coronada-miss-grand-mexico-2026-31468629 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260807064851/https://oem.com.mx/elsoldesinaloa/gossip/la-sinaloense-pety-juarez-es-coronada-miss-grand-mexico-2026-31468629 |archive-date=7 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |publisher=El Sol de Sinaloa |language=es}}</ref>
|29
|Angostura
|-
|{{flagdeco|MDA}} [[Moldabya]]
|{{Sortname|Regina|Ganzenko|nolink=1}}<ref name="mgmda2026">{{Cite web |date=3 Agosto 2026 |title=Cine este noua Miss Grand Moldova 2026 |trans-title=Who is the new Miss Grand Moldova 2026 |url=https://noi.md/md/showbiz/cine-este-noua-miss-grand-moldova-2026 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260805182107/https://noi.md/md/showbiz/cine-este-noua-miss-grand-moldova-2026 |archive-date=5 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=NOI MD |language=ro}}</ref>
|24
|[[Chișinău]]
|-
|{{flagdeco|PRY}} [[Paraguay|Paragway]]
|{{Sortname|Micaela|Viveros|nolink=1}}<ref name="mgpry2026">{{Cite web |date=4 Mayo 2026 |title=Coronaron a la nueva Miss Grand [Paraguay] |trans-title=The new Miss Grand [Paraguay] was crowned |url=https://www.cronica.com.py/2026/05/04/coronaron-a-la-nueva-miss-grand/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260504211344/https://www.cronica.com.py/2026/05/04/coronaron-a-la-nueva-miss-grand/ |archive-date=4 Mayo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Cronica |language=es}}</ref>
|21
|Pedro Juan Caballero
|-
|{{flagicon|PHL}} [[Miss Grand Philippines|Pilipinas]]
|{{Sortname|Angelica|Lopez}}<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=7 Agosto 2026 |title=Angelica Lopez from Palawan crowned Reina Filipinas Grand International |url=https://entertainment.inquirer.net/679767/angelica-lopez-from-palawan-crowned-reina-filipinas-grand-international |access-date=22 Agosto 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref>
|25
|[[Bataraza]]
|-
|{{flagdeco|COG}} [[Republika ng Congo|Republika ng Konggo]]
|Roxana Ngouadi
|24
|[[Brazzaville]]
|-
|{{flagdeco|DOM}} [[Republikang Dominikano]]
|{{Sortname|Keitty|Familia|nolink=1}}<ref name="mgdom2026">{{Cite news |last=De Los Santo |first=Elizabeth |date=19 Hulyo 2026 |title=¡Monte Plata tiene reina! Keitty Familia es coronada Miss Grand República Dominicana 2026 |language=es |trans-title=Monte Plata has a queen! Keitty Familia is crowned Miss Grand Dominican Republic 2026 |work=Noticias Telemicro |url=https://ntelemicro.com/monte-plata-tiene-reina-keitty-familia-es-coronada-miss-grand-republica-dominicana-2026/ |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260721020319/https://ntelemicro.com/monte-plata-tiene-reina-keitty-familia-es-coronada-miss-grand-republica-dominicana-2026/ |archive-date=21 Hulyo 2026}}</ref>
|19
|[[Santo Domingo, Republikang Dominikano|Santo Domingo]]
|-
|{{flagdeco|CZE}} [[Republikang Tseko]]
|{{Sortname|Dominique|Alagia|nolink=1}}<ref name="mgcze2026">{{Cite web |date=23 Mayo 2026 |title=Novou Miss Czech Republic 2026 se stala Lucie Pisková |trans-title=Lucie Pisková became the new Miss Czech Republic 2026 |url=https://tv.nova.cz/porad/miss-czech-republic/clanek/648492-vyhlaseni-miss-czech-republic-2026-sledujte-zive-vitezka |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260523234420/https://tv.nova.cz/porad/miss-czech-republic/clanek/648492-vyhlaseni-miss-czech-republic-2026-sledujte-zive-vitezka |archive-date=23 Mayo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Nova.cz |language=cs}}</ref>
|21
|[[Praga]]
|-
|{{flagdeco|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]]
|{{Sortname|Pooja|Ghodekar|nolink=1}}<ref name="mggrb2026">{{Cite web |date=18 Agosto 2026 |title=Pooja Ghodekar, Miss Grand United Kingdom 2026, Joins Newly Crowned British Beauty Queens in Cebu |url=https://www.sunstar.com.ph/cebu/neri-newsbits-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821201855/https://www.sunstar.com.ph/cebu/neri-newsbits-10 |archive-date=21 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=SunStar Cebu |language=en}}</ref>
|25
|[[Mumbai]]
|-
|{{flagdeco|SLE}} [[Sierra Leone]]
|{{Sortname|Adel Caroline|Jusu|nolink=1}}
|24
|Pujehun
|-
|{{flagdeco|SIN}} [[Singapura]]
|{{Sortname|Nicole|Bacon|nolink=1}}
|23
|[[Singapura]]
|-
|{{flagdeco|TZA}} [[Tanzania|Tansaniya]]
|{{Sortname|Jihan|Dimack|nolink=1}}<ref name="mgtan2026">{{Cite news |date=9 Agosto 2026 |title=Jihan Dimack crowned Miss Grand Tanzania 2026 |language=en |work=The Citizen |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/entertainment/jihan-dimack-crowned-miss-grand-tanzania-2026-5551684 |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260809095902/https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/entertainment/jihan-dimack-crowned-miss-grand-tanzania-2026-5551684 |archive-date=9 Agosto 2026}}</ref>
|30
|[[Dar es Salaam]]
|-
|{{flagdeco|THA}} [[Taylandiya]]
|{{Sortname|Patthama|Jitsawat|nolink=1}}<ref name="mgtha2026">{{Cite web |date=28 Marso 2026 |title=ไม่พลิกโผ! 'หนิง ปัทมา' นักร้องลูกทุ่งสาว ฝ่าดราม่า คว้ามงมิสแกรนด์ไทยแลนด์ 2026 |trans-title=No surprise! 'Ning Patthama', the Thai country singer, overcame the drama to win the Miss Grand Thailand 2026 crown |url=https://www.khaosod.co.th/entertainment/news_10189583 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260328232429/https://www.khaosod.co.th/entertainment/news_10189583 |archive-date=28 Marso 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Khaosod |language=th}}</ref>
|33
|[[Lalawigan ng Surin|Surin]]
|-
|{{flagdeco|ZAF}} [[Timog Aprika]]
|{{Sortname|Estèe-Mari|Smit|nolink=1}}<ref name="mgzaf2026">{{Cite web |last=Tleane |first=Lebo |title=Estée-Mari Smit Crowned Miss Grand South Africa 2026 |url=https://youthvillage.co.za/2026/06/estee-mari-smit-crowned-miss-grand-south-africa-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260627204840/https://youthvillage.co.za/2026/06/estee-mari-smit-crowned-miss-grand-south-africa-2026/ |archive-date=27 Hunyo 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Youth Village |language=en}}</ref>
|18
|Roodepoort
|-
|{{flagdeco|UKR}} [[Ukranya]]
|{{Sortname|Maria|Kolotilo|nolink=1}}<ref name="mgukr2026">{{Cite web |date=3 Oktubre 2025 |title=Детский врач из «Охматдета» победила в конкурсе «Королева Украины 2025» |trans-title=Pediatrician from "Okhmatdet" won the "Queen of Ukraine 2025" contest |url=https://www.obozrevatel.com/novosti-obschestvo/detskij-vrach-iz-ohmatdet-pobedila-v-konkurse-koroleva-ukrainyi-2025.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20260311202254/https://www.obozrevatel.com/novosti-obschestvo/detskij-vrach-iz-ohmatdet-pobedila-v-konkurse-koroleva-ukrainyi-2025.htm |archive-date=11 Marso 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=Oboz.ua}}</ref>
|24
|[[Kyiv]]
|-
|{{flagdeco|URU}} [[Uruguay|Urugway]]
|{{Sortname|Francie|Millan|nolink=1}}<ref name="mgury2026">{{Cite web |date=17 Agosto 2026 |title=Hija de sanduceros, Francie Millan, fue electa Miss Grand Uruguay |trans-title=Francie Millan, daughter of parents from Paysandú, was elected Miss Grand Uruguay |url=https://www.eltelegrafo.com/2026/08/hija-de-sanduceros-francie-millan-fue-electa-miss-grand-uruguay/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260818094906/https://www.eltelegrafo.com/2026/08/hija-de-sanduceros-francie-millan-fue-electa-miss-grand-uruguay/ |archive-date=18 Agosto 2026 |access-date=22 Agosto 2026 |website=El Telégrafo |language=es}}</ref>
|24
|[[New Orleans]]
|}
== Mga tala ==
{{Notelist}}
== Mga sanggunian ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}
== Panlabas na kawing ==
* [https://missgrandinternational.com Opisyal na website ng Miss Grand International]
{{Miss Grand International}}
gjwd86w9xgbidz0q527oo1evimtxngm
Kategorya:Pilipinas Panorama
14
339278
2221692
2221672
2026-08-25T14:25:48Z
Buszmail
67296
2221692
wikitext
text/x-wiki
[[File:Pilipinas Panorama Community rotating logo.gif|thumb|left|150x150px|<center>Malawakang mahahanap ► [[:meta:Pilipinas_Panorama_Community/Membership|'''dito''']]</center>]]
[[Kategorya:Mga kapisanan]]
00v03yraavhb0yc6m3ofvh0r1lmmkn2
Usapan:Rehiyon ng Pulo ng Negros
1
339279
2221683
2026-08-25T13:18:28Z
~2026-46192-21
165702
/* ano ang mga pananaw para sa hinahaarap ng paaniniwala at pananampalataya */ bagong seksiyon
2221683
wikitext
text/x-wiki
== ano ang mga pananaw para sa hinahaarap ng paaniniwala at pananampalataya ==
ano ang mga pananaw para sa hinaharap ng paniniwala at pananamoalataya [[Natatangi:Mga ambag/~2026-46192-21|~2026-46192-21]] ([[Usapang tagagamit:~2026-46192-21|talk]]) 13:18, 25 Agosto 2026 (UTC)
j1d0s0ze9z7cnjz27f96nckwooarhj7
Delia Razon
0
339280
2221684
2026-08-25T13:28:17Z
RCJourn
148405
Bagong pahina: <!-- Hango mula sa en.wikipedia --> {{Short description|Filipina actress (1930–2025)}} {{Infobox person | name = Delia Razon | image = Delia Razon c.1963.jpg | birth_name = Lucy May Dulin Grytz | birth_date = 8 Agosto 1930 | birth_place = [[Iloilo City]] | death_date = 15 Marso 2025 (94 taong gulang) | death_place = [[Metro Manila]], Philippines | occupation = Aktres | years_active = 1948–1958...
2221684
wikitext
text/x-wiki
<!-- Hango mula sa en.wikipedia -->
{{Short description|Filipina actress (1930–2025)}}
{{Infobox person
| name = Delia Razon
| image = Delia Razon c.1963.jpg
| birth_name = Lucy May Dulin Grytz
| birth_date = 8 Agosto 1930
| birth_place = [[Iloilo City]]
| death_date = 15 Marso 2025 (94 taong gulang)
| death_place = [[Metro Manila]], Philippines
| occupation = Aktres
| years_active = 1948–1958; 1982–2010
| spouse = {{Marriage|Aurelio Reyes|October 28, 1957}}
| children = 3
|
}}
'''Delia Razon''' (ipinanganak na Lucy May Dulin Grytz; Agosto 8, 1930 - Marso 15, 2025) ay isang artistang Pilipino na isang Aleman na ama at inang Pilipina na may lahing Espanyol,<ref>{{cite news |last=Requintina |first=Robert |title=Veteran actress Delia Razon passes away, 93 |url=https://mb.com.ph/2025/3/16/veteran-actress-delia-razon-passes-away-93 |work=[[Manila Bulletin]] |date=March 16, 2025 |access-date=March 16, 2025 |archive-date=March 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250323091557/https://mb.com.ph/2025/3/16/veteran-actress-delia-razon-passes-away-93 |url-status=live }}</ref> na umpisang gumanap noong 1949 sa pelikula ng LVN Pictures na pinamagatang ''Krus na Bituin''. Natuklasan ni Doña Narcisa de Leon, ang prodyuser at may-ari ng LVN, ang kakayahang tumanyag ni Lucy at binansagan siya ng panibagong pangalan na Delia Razon. Sumikat si Delia bilang katambal ng kanyang kasamahang artista na si [[Rogelio dela Rosa]].
Sa kinalaunan, napangasawa ni Delia si Aurelio Reyes, isang matagumpay na negosyante na ang pamilya ay nagmamay-ari ng 21-ektaryang Santa Ana racetrack. Silay's hindi pinagpala ng mga anak ngunit sila ay umampon ng tatlong kabataan. Ang isa sa kanila, si Rea Reyes, ay
napangasawa si Rey "PJ" Abellana, na naging tanyag sa larangang pelikula noong dekada '80, na nagingf magulang ng artistang si [[Carla Abellana]].<ref>{{Cite web |url=https://pikapika.ph/pikadaily/the-butcher-how-carla-abellanas-wedding-could-have-even-been-happier/the-butcher |title=How Carla Abellana's wedding could have even been happier}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.philstar.com/entertainment/767075/carla-guided-lola-delia|title=Carla guided by Lola Delia|work=The Philippine Star|date=January 13, 2012|accessdate=September 6, 2013}}</ref>
Pumanaw si Delia Razon sa Metro Manila, Pilipinas noong Marso 15, 2025, sa mainam na edad na 94.<ref>{{Cite web |url=https://mb.com.ph/2025/3/16/veteran-actress-delia-razon-passes-away-93 |title=Veteran actress Delia Razon passes away, 93 |access-date=2025-03-16 |archive-date=2025-03-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250323091557/https://mb.com.ph/2025/3/16/veteran-actress-delia-razon-passes-away-93 |url-status=live }}</ref>
==Talaan ng mga ginampanan==
===Pelikula===
*''Awit ng Bulag'' (1948)
*''Gitano'' (1949)
*''Mutya ng Pasig'' (1950)
*''Florante at Laura'' (1950) – Flerida
*''Prinsipe Amante'' (1950) – Prinsesa Elena
*''Prinsipe Amante sa Rubitanya'' (1951) – Prinsesa Elena
*''Rodrigo de Villa'' (1952)
*''Digmaan ng Damdamin'' (1952)
*''Señorito'' (1953)
*''Prinsipe Teñoso'' – Prinsesa Florcefida
*''Dambanang Putik'' (1954)
*''Lapu-Lapu'' (1955)
*''Luksang Tagumpay'' (1956) – Anita
*''Gaano Kadalas ang Minsan?'' (1982)
*''Haplos'' (1982)
*''Sigaw ng Katarungan'' (1984)
*''Kailan Sasabihing Mahal Kita'' (1985)
*''Tu-Yay and His Magic Payong'' (1986)
*''Ibigay Mo sa Akin ang Bukas'' (1987)
*''Kapag Puno Na ang Salop'' (1987)
*''Ang Supremo'' (1988)
*''Pik Pak Boom'' ("Manyika") (1988)
*''Joey Boy Munti, 15 Anyos Ka sa Muntinlupa'' (1991)
*''Pakasalan Mo Ako'' (1991)
*''Ipagpatawad Mo'' (1991)
*''Contreras Gang'' (1991)
*''Takbo... Talon... Tili!!!'' ("Mahiwagang Banga") (1992)
*''Patapon'' (1993)
*''Galvez: Hanggang sa Dulo ng Mundo Hahanapin Kita'' (1993)
*''Mano-Mano'' (1995)
*''Hagedorn'' (1996)
*''I Do? I Die! (D'yos Ko Day!)'' (1997)
*''Ika-13 Kapitulo'' (2000)
*''Buenavista (Ang Kasaysayan ng Lucena)'' (2010)
===Telebisyon===
*''Agila'' (1987)
*''Biglang Sibol, Bayang Impasibol'' (2001)
*''Magpakailanman'' (2 mga episode, 2003–2004)
*''Tayong Dalawa'' (2009)
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Panlabas na kawing==
* {{IMDb name|1294464|Delia Razon}}
{{Authority control}}
[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]]
50v2b7n4yejah1fv6iqj0cqjqlmg3a3
2221685
2221684
2026-08-25T13:30:17Z
RCJourn
148405
2221685
wikitext
text/x-wiki
<!-- Hango mula sa en.wikipedia -->
{{Short description|Pilipinang aktres (1930–2025)}}
{{Infobox person
| name = Delia Razon
| image = Delia Razon c.1963.jpg
| birth_name = Lucy May Dulin Grytz
| birth_date = 8 Agosto 1930
| birth_place = [[Iloilo City]]
| death_date = 15 Marso 2025 (94 taong gulang)
| death_place = [[Metro Manila]], Philippines
| occupation = Aktres
| years_active = 1948–1958; 1982–2010
| spouse = {{Marriage|Aurelio Reyes|October 28, 1957}}
| children = 3
|
}}
'''Delia Razon''' (ipinanganak na Lucy May Dulin Grytz; Agosto 8, 1930 - Marso 15, 2025) ay isang artistang Pilipino na isang Aleman na ama at inang Pilipina na may lahing Espanyol,<ref>{{cite news |last=Requintina |first=Robert |title=Veteran actress Delia Razon passes away, 93 |url=https://mb.com.ph/2025/3/16/veteran-actress-delia-razon-passes-away-93 |work=[[Manila Bulletin]] |date=March 16, 2025 |access-date=March 16, 2025 |archive-date=March 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250323091557/https://mb.com.ph/2025/3/16/veteran-actress-delia-razon-passes-away-93 |url-status=live }}</ref> na umpisang gumanap noong 1949 sa pelikula ng LVN Pictures na pinamagatang ''Krus na Bituin''. Natuklasan ni Doña Narcisa de Leon, ang prodyuser at may-ari ng LVN, ang kakayahang tumanyag ni Lucy at binansagan siya ng panibagong pangalan na Delia Razon. Sumikat si Delia bilang katambal ng kanyang kasamahang artista na si [[Rogelio dela Rosa]].
Sa kinalaunan, napangasawa ni Delia si Aurelio Reyes, isang matagumpay na negosyante na ang pamilya ay nagmamay-ari ng 21-ektaryang Santa Ana racetrack. Silay's hindi pinagpala ng mga anak ngunit sila ay umampon ng tatlong kabataan. Ang isa sa kanila, si Rea Reyes, ay
napangasawa si Rey "PJ" Abellana, na naging tanyag sa larangang pelikula noong dekada '80, na nagingf magulang ng artistang si [[Carla Abellana]].<ref>{{Cite web |url=https://pikapika.ph/pikadaily/the-butcher-how-carla-abellanas-wedding-could-have-even-been-happier/the-butcher |title=How Carla Abellana's wedding could have even been happier}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.philstar.com/entertainment/767075/carla-guided-lola-delia|title=Carla guided by Lola Delia|work=The Philippine Star|date=January 13, 2012|accessdate=September 6, 2013}}</ref>
Pumanaw si Delia Razon sa Metro Manila, Pilipinas noong Marso 15, 2025, sa mainam na edad na 94.<ref>{{Cite web |url=https://mb.com.ph/2025/3/16/veteran-actress-delia-razon-passes-away-93 |title=Veteran actress Delia Razon passes away, 93 |access-date=2025-03-16 |archive-date=2025-03-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250323091557/https://mb.com.ph/2025/3/16/veteran-actress-delia-razon-passes-away-93 |url-status=live }}</ref>
==Talaan ng mga ginampanan==
===Pelikula===
*''Awit ng Bulag'' (1948)
*''Gitano'' (1949)
*''Mutya ng Pasig'' (1950)
*''Florante at Laura'' (1950) – Flerida
*''Prinsipe Amante'' (1950) – Prinsesa Elena
*''Prinsipe Amante sa Rubitanya'' (1951) – Prinsesa Elena
*''Rodrigo de Villa'' (1952)
*''Digmaan ng Damdamin'' (1952)
*''Señorito'' (1953)
*''Prinsipe Teñoso'' – Prinsesa Florcefida
*''Dambanang Putik'' (1954)
*''Lapu-Lapu'' (1955)
*''Luksang Tagumpay'' (1956) – Anita
*''Gaano Kadalas ang Minsan?'' (1982)
*''Haplos'' (1982)
*''Sigaw ng Katarungan'' (1984)
*''Kailan Sasabihing Mahal Kita'' (1985)
*''Tu-Yay and His Magic Payong'' (1986)
*''Ibigay Mo sa Akin ang Bukas'' (1987)
*''Kapag Puno Na ang Salop'' (1987)
*''Ang Supremo'' (1988)
*''Pik Pak Boom'' ("Manyika") (1988)
*''Joey Boy Munti, 15 Anyos Ka sa Muntinlupa'' (1991)
*''Pakasalan Mo Ako'' (1991)
*''Ipagpatawad Mo'' (1991)
*''Contreras Gang'' (1991)
*''Takbo... Talon... Tili!!!'' ("Mahiwagang Banga") (1992)
*''Patapon'' (1993)
*''Galvez: Hanggang sa Dulo ng Mundo Hahanapin Kita'' (1993)
*''Mano-Mano'' (1995)
*''Hagedorn'' (1996)
*''I Do? I Die! (D'yos Ko Day!)'' (1997)
*''Ika-13 Kapitulo'' (2000)
*''Buenavista (Ang Kasaysayan ng Lucena)'' (2010)
===Telebisyon===
*''Agila'' (1987)
*''Biglang Sibol, Bayang Impasibol'' (2001)
*''Magpakailanman'' (2 mga episode, 2003–2004)
*''Tayong Dalawa'' (2009)
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Panlabas na kawing==
* {{IMDb name|1294464|Delia Razon}}
{{Authority control}}
[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]]
spluet1jqgkpeohfbp4zkvnpmtso0uu
2221689
2221685
2026-08-25T14:14:33Z
Buszmail
67296
2221689
wikitext
text/x-wiki
<!-- Hango mula sa en.wikipedia -->
{{Short description|Pilipinang aktres noong 1948–1958 at 1982–2010 }}
{{Infobox person
| name = Delia Razon
| image = Delia Razon c.1963.jpg
| birth_name = Lucy May Dulin Grytz
| birth_date = 8 Agosto 1930
| birth_place = [[Iloilo City]]
| death_date = 15 Marso 2025 (94 taong gulang)
| death_place = [[Metro Manila]], Philippines
| occupation = Aktres
| years_active = 1948–1958; 1982–2010
| spouse = {{Marriage|Aurelio Reyes|October 28, 1957}}
| children = 3
|
}}
'''Delia Razon''' (ipinanganak na Lucy May Dulin Grytz; Agosto 8, 1930 - Marso 15, 2025) ay isang artistang Pilipino na isang Aleman na ama at inang Pilipina na may lahing Espanyol,<ref>{{cite news |last=Requintina |first=Robert |title=Veteran actress Delia Razon passes away, 93 |url=https://mb.com.ph/2025/3/16/veteran-actress-delia-razon-passes-away-93 |work=[[Manila Bulletin]] |date=March 16, 2025 |access-date=March 16, 2025 |archive-date=March 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250323091557/https://mb.com.ph/2025/3/16/veteran-actress-delia-razon-passes-away-93 |url-status=live }}</ref> na umpisang gumanap noong 1949 sa pelikula ng LVN Pictures na pinamagatang ''Krus na Bituin''. Natuklasan ni Doña Narcisa de Leon, ang prodyuser at may-ari ng LVN, ang kakayahang tumanyag ni Lucy at binansagan siya ng panibagong pangalan na Delia Razon. Sumikat si Delia bilang katambal ng kanyang kasamahang artista na si [[Rogelio dela Rosa]].
Sa kinalaunan, napangasawa ni Delia si Aurelio Reyes, isang matagumpay na negosyante na ang pamilya ay nagmamay-ari ng 21-ektaryang Santa Ana racetrack. Silay's hindi pinagpala ng mga anak ngunit sila ay umampon ng tatlong kabataan. Ang isa sa kanila, si Rea Reyes, ay
napangasawa si Rey "PJ" Abellana, na naging tanyag sa larangang pelikula noong dekada '80, na nagingf magulang ng artistang si [[Carla Abellana]].<ref>{{Cite web |url=https://pikapika.ph/pikadaily/the-butcher-how-carla-abellanas-wedding-could-have-even-been-happier/the-butcher |title=How Carla Abellana's wedding could have even been happier}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.philstar.com/entertainment/767075/carla-guided-lola-delia|title=Carla guided by Lola Delia|work=The Philippine Star|date=January 13, 2012|accessdate=September 6, 2013}}</ref>
Pumanaw si Delia Razon sa Metro Manila, Pilipinas noong Marso 15, 2025, sa mainam na edad na 94.<ref>{{Cite web |url=https://mb.com.ph/2025/3/16/veteran-actress-delia-razon-passes-away-93 |title=Veteran actress Delia Razon passes away, 93 |access-date=2025-03-16 |archive-date=2025-03-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250323091557/https://mb.com.ph/2025/3/16/veteran-actress-delia-razon-passes-away-93 |url-status=live }}</ref>
==Talaan ng mga ginampanan==
===Pelikula===
*''Awit ng Bulag'' (1948)
*''Gitano'' (1949)
*''Mutya ng Pasig'' (1950)
*''Florante at Laura'' (1950) – Flerida
*''Prinsipe Amante'' (1950) – Prinsesa Elena
*''Prinsipe Amante sa Rubitanya'' (1951) – Prinsesa Elena
*''Rodrigo de Villa'' (1952)
*''Digmaan ng Damdamin'' (1952)
*''Señorito'' (1953)
*''Prinsipe Teñoso'' – Prinsesa Florcefida
*''Dambanang Putik'' (1954)
*''Lapu-Lapu'' (1955)
*''Luksang Tagumpay'' (1956) – Anita
*''Gaano Kadalas ang Minsan?'' (1982)
*''Haplos'' (1982)
*''Sigaw ng Katarungan'' (1984)
*''Kailan Sasabihing Mahal Kita'' (1985)
*''Tu-Yay and His Magic Payong'' (1986)
*''Ibigay Mo sa Akin ang Bukas'' (1987)
*''Kapag Puno Na ang Salop'' (1987)
*''Ang Supremo'' (1988)
*''Pik Pak Boom'' ("Manyika") (1988)
*''Joey Boy Munti, 15 Anyos Ka sa Muntinlupa'' (1991)
*''Pakasalan Mo Ako'' (1991)
*''Ipagpatawad Mo'' (1991)
*''Contreras Gang'' (1991)
*''Takbo... Talon... Tili!!!'' ("Mahiwagang Banga") (1992)
*''Patapon'' (1993)
*''Galvez: Hanggang sa Dulo ng Mundo Hahanapin Kita'' (1993)
*''Mano-Mano'' (1995)
*''Hagedorn'' (1996)
*''I Do? I Die! (D'yos Ko Day!)'' (1997)
*''Ika-13 Kapitulo'' (2000)
*''Buenavista (Ang Kasaysayan ng Lucena)'' (2010)
===Telebisyon===
*''Agila'' (1987)
*''Biglang Sibol, Bayang Impasibol'' (2001)
*''Magpakailanman'' (2 mga episode, 2003–2004)
*''Tayong Dalawa'' (2009)
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Panlabas na kawing==
* {{IMDb name|1294464|Delia Razon}}
{{Authority control}}
[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]]
gxn0hobtw9cl6q6wnix0asaw77blbzm
2221693
2221689
2026-08-25T14:30:09Z
Buszmail
67296
2221693
wikitext
text/x-wiki
<!-- Hango mula sa en.wikipedia -->
{{Short description|Pilipinang aktres noong 1948–1958 at 1982–2010 }}
{{Infobox person
| name = Delia Razon
| image = Delia Razon c.1963.jpg
| birth_name = Lucy May Dulin Grytz
| birth_date = 8 Agosto 1930
| birth_place = [[Iloilo City]]
| death_date = 15 Marso 2025 (94 taong gulang)
| death_place = [[Metro Manila]], Philippines
| occupation = Aktres
| years_active = 1948–1958; 1982–2010
| spouse = {{Marriage|Aurelio Reyes|October 28, 1957}}
| children = 3
|
}}
'''Delia Razon''' (ipinanganak na Lucy May Dulin Grytz; Agosto 8, 1930 - Marso 15, 2025) ay isang artistang Pilipino na isang Aleman na ama at inang Pilipina na may lahing Espanyol,<ref>{{cite news |last=Requintina |first=Robert |title=Veteran actress Delia Razon passes away, 93 |url=https://mb.com.ph/2025/3/16/veteran-actress-delia-razon-passes-away-93 |work=[[Manila Bulletin]] |date=March 16, 2025 |access-date=March 16, 2025 |archive-date=March 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250323091557/https://mb.com.ph/2025/3/16/veteran-actress-delia-razon-passes-away-93 |url-status=live }}</ref> na umpisang gumanap noong 1949 sa pelikula ng LVN Pictures na pinamagatang ''Krus na Bituin''. Natuklasan ni Doña Narcisa de Leon, ang prodyuser at may-ari ng LVN, ang kakayahang tumanyag ni Lucy at binansagan siya ng panibagong pangalan na Delia Razon. Sumikat si Delia bilang katambal ng kanyang kasamahang artista na si [[Rogelio dela Rosa]].
Sa kinalaunan, napangasawa ni Delia si Aurelio Reyes, isang matagumpay na negosyante na ang pamilya ay nagmamay-ari ng 21-ektaryang Santa Ana racetrack. Silay's hindi pinagpala ng mga anak ngunit sila ay umampon ng tatlong kabataan. Ang isa sa kanila, si Rea Reyes, ay
napangasawa si Rey "PJ" Abellana, na naging tanyag sa larangang pelikula noong dekada '80, na nagingf magulang ng artistang si [[Carla Abellana]].<ref>{{Cite web |url=https://pikapika.ph/pikadaily/the-butcher-how-carla-abellanas-wedding-could-have-even-been-happier/the-butcher |title=How Carla Abellana's wedding could have even been happier}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.philstar.com/entertainment/767075/carla-guided-lola-delia|title=Carla guided by Lola Delia|work=The Philippine Star|date=January 13, 2012|accessdate=September 6, 2013}}</ref>
Pumanaw si Delia Razon sa Metro Manila, Pilipinas noong Marso 15, 2025, sa mainam na edad na 94.<ref>{{Cite web |url=https://mb.com.ph/2025/3/16/veteran-actress-delia-razon-passes-away-93 |title=Veteran actress Delia Razon passes away, 93 |access-date=2025-03-16 |archive-date=2025-03-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250323091557/https://mb.com.ph/2025/3/16/veteran-actress-delia-razon-passes-away-93 |url-status=live }}</ref>
==Talaan ng mga ginampanan==
===Pelikula===
*''Awit ng Bulag'' (1948)
*''Gitano'' (1949)
*''Mutya ng Pasig'' (1950)
*''Florante at Laura'' (1950) – Flerida
*''Prinsipe Amante'' (1950) – Prinsesa Elena
*''Prinsipe Amante sa Rubitanya'' (1951) – Prinsesa Elena
*''Rodrigo de Villa'' (1952)
*''Digmaan ng Damdamin'' (1952)
*''Señorito'' (1953)
*''Prinsipe Teñoso'' – Prinsesa Florcefida
*''Dambanang Putik'' (1954)
*''Lapu-Lapu'' (1955)
*''Luksang Tagumpay'' (1956) – Anita
*''Gaano Kadalas ang Minsan?'' (1982)
*''Haplos'' (1982)
*''Sigaw ng Katarungan'' (1984)
*''Kailan Sasabihing Mahal Kita'' (1985)
*''Tu-Yay and His Magic Payong'' (1986)
*''Ibigay Mo sa Akin ang Bukas'' (1987)
*''Kapag Puno Na ang Salop'' (1987)
*''Ang Supremo'' (1988)
*''Pik Pak Boom'' ("Manyika") (1988)
*''Joey Boy Munti, 15 Anyos Ka sa Muntinlupa'' (1991)
*''Pakasalan Mo Ako'' (1991)
*''Ipagpatawad Mo'' (1991)
*''Contreras Gang'' (1991)
*''Takbo... Talon... Tili!!!'' ("Mahiwagang Banga") (1992)
*''Patapon'' (1993)
*''Galvez: Hanggang sa Dulo ng Mundo Hahanapin Kita'' (1993)
*''Mano-Mano'' (1995)
*''Hagedorn'' (1996)
*''I Do? I Die! (D'yos Ko Day!)'' (1997)
*''Ika-13 Kapitulo'' (2000)
*''Buenavista (Ang Kasaysayan ng Lucena)'' (2010)
===Telebisyon===
*''Agila'' (1987)
*''Biglang Sibol, Bayang Impasibol'' (2001)
*''Magpakailanman'' (2 mga episode, 2003–2004)
*''Tayong Dalawa'' (2009)
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Panlabas na kawing==
* {{IMDb name|1294464|Delia Razon}}
{{Authority control}}
[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]]
[[Kategorya:LVN Pictures]]
i08a36o6bdvf9uce6i0zrfwz6zvb0nj
2221695
2221693
2026-08-25T14:32:40Z
Buszmail
67296
2221695
wikitext
text/x-wiki
<!-- Hango mula sa en.wikipedia -->
{{Short description|Pilipinang aktres noong 1948–1958 at 1982–2010 }}
{{Infobox person
| name = Delia Razon
| image = Delia Razon c.1963.jpg
| birth_name = Lucy May Dulin Grytz
| birth_date = 8 Agosto 1930
| birth_place = [[Iloilo City]]
| death_date = 15 Marso 2025 (94 taong gulang)
| death_place = [[Metro Manila]], Philippines
| occupation = Aktres
| years_active = 1948–1958; 1982–2010
| spouse = {{Marriage|Aurelio Reyes|October 28, 1957}}
| children = 3
|
}}
'''Delia Razon''' (ipinanganak na Lucy May Dulin Grytz; Agosto 8, 1930 - Marso 15, 2025) ay isang artistang Pilipino na isang Aleman na ama at inang Pilipina na may lahing Espanyol,<ref>{{cite news |last=Requintina |first=Robert |title=Veteran actress Delia Razon passes away, 93 |url=https://mb.com.ph/2025/3/16/veteran-actress-delia-razon-passes-away-93 |work=[[Manila Bulletin]] |date=March 16, 2025 |access-date=March 16, 2025 |archive-date=March 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250323091557/https://mb.com.ph/2025/3/16/veteran-actress-delia-razon-passes-away-93 |url-status=live }}</ref> na umpisang gumanap noong 1949 sa pelikula ng LVN Pictures na pinamagatang ''Krus na Bituin''. Natuklasan ni Doña Narcisa de Leon, ang prodyuser at may-ari ng LVN, ang kakayahang tumanyag ni Lucy at binansagan siya ng panibagong pangalan na Delia Razon. Sumikat si Delia bilang katambal ng kanyang kasamahang artista na si [[Rogelio dela Rosa]].
Sa kinalaunan, napangasawa ni Delia si Aurelio Reyes, isang matagumpay na negosyante na ang pamilya ay nagmamay-ari ng 21-ektaryang Santa Ana racetrack. Silay's hindi pinagpala ng mga anak ngunit sila ay umampon ng tatlong kabataan. Ang isa sa kanila, si Rea Reyes, ay
napangasawa si Rey "PJ" Abellana, na naging tanyag sa larangang pelikula noong dekada '80, na nagingf magulang ng artistang si [[Carla Abellana]].<ref>{{Cite web |url=https://pikapika.ph/pikadaily/the-butcher-how-carla-abellanas-wedding-could-have-even-been-happier/the-butcher |title=How Carla Abellana's wedding could have even been happier}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.philstar.com/entertainment/767075/carla-guided-lola-delia|title=Carla guided by Lola Delia|work=The Philippine Star|date=January 13, 2012|accessdate=September 6, 2013}}</ref>
Pumanaw si Delia Razon sa Metro Manila, Pilipinas noong Marso 15, 2025, sa mainam na edad na 94.<ref>{{Cite web |url=https://mb.com.ph/2025/3/16/veteran-actress-delia-razon-passes-away-93 |title=Veteran actress Delia Razon passes away, 93 |access-date=2025-03-16 |archive-date=2025-03-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250323091557/https://mb.com.ph/2025/3/16/veteran-actress-delia-razon-passes-away-93 |url-status=live }}</ref>
==Talaan ng mga ginampanan==
===Pelikula===
*''Awit ng Bulag'' (1948)
*''Gitano'' (1949)
*''Mutya ng Pasig'' (1950)
*''Florante at Laura'' (1950) – Flerida
*''Prinsipe Amante'' (1950) – Prinsesa Elena
*''Prinsipe Amante sa Rubitanya'' (1951) – Prinsesa Elena
*''Rodrigo de Villa'' (1952)
*''Digmaan ng Damdamin'' (1952)
*''Señorito'' (1953)
*''Prinsipe Teñoso'' – Prinsesa Florcefida
*''Dambanang Putik'' (1954)
*''Lapu-Lapu'' (1955)
*''Luksang Tagumpay'' (1956) – Anita
*''Gaano Kadalas ang Minsan?'' (1982)
*''Haplos'' (1982)
*''Sigaw ng Katarungan'' (1984)
*''Kailan Sasabihing Mahal Kita'' (1985)
*''Tu-Yay and His Magic Payong'' (1986)
*''Ibigay Mo sa Akin ang Bukas'' (1987)
*''Kapag Puno Na ang Salop'' (1987)
*''Ang Supremo'' (1988)
*''Pik Pak Boom'' ("Manyika") (1988)
*''Joey Boy Munti, 15 Anyos Ka sa Muntinlupa'' (1991)
*''Pakasalan Mo Ako'' (1991)
*''Ipagpatawad Mo'' (1991)
*''Contreras Gang'' (1991)
*''Takbo... Talon... Tili!!!'' ("Mahiwagang Banga") (1992)
*''Patapon'' (1993)
*''Galvez: Hanggang sa Dulo ng Mundo Hahanapin Kita'' (1993)
*''Mano-Mano'' (1995)
*''Hagedorn'' (1996)
*''I Do? I Die! (D'yos Ko Day!)'' (1997)
*''Ika-13 Kapitulo'' (2000)
*''Buenavista (Ang Kasaysayan ng Lucena)'' (2010)
===Telebisyon===
*''Agila'' (1987)
*''Biglang Sibol, Bayang Impasibol'' (2001)
*''Magpakailanman'' (2 mga episode, 2003–2004)
*''Tayong Dalawa'' (2009)
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Panlabas na kawing==
* {{IMDb name|1294464|Delia Razon}}
{{Authority control}}
[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]]
[[Kategorya:LVN Pictures|Razon, Delia]]
803h38c1ypoccpvw663ijb1enlp2fz1
2221696
2221695
2026-08-25T14:47:05Z
RCJourn
148405
2221696
wikitext
text/x-wiki
<!-- Hango mula sa en.wikipedia -->
{{Short description|Pilipinang aktres noong 1948–1958 at 1982–2010 }}
{{Infobox person
| name = Delia Razon
| image = Delia Razon c.1963.jpg
| birth_name = Lucy May Dulin Grytz
| birth_date = 8 Agosto 1930
| birth_place = [[Iloilo City]]
| death_date = 15 Marso 2025 (94 taong gulang)
| death_place = [[Kalakhang Maynila]], Pilipinas
| occupation = Aktres
| years_active = 1948–1958; 1982–2010
| spouse = Aurelio Reyes
| children = 3
|
}}
'''Delia Razon''' (ipinanganak na Lucy May Dulin Grytz; Agosto 8, 1930 - Marso 15, 2025) ay isang artistang Pilipino na isang Aleman na ama at inang Pilipina na may lahing Espanyol,<ref>{{cite news |last=Requintina |first=Robert |title=Veteran actress Delia Razon passes away, 93 |url=https://mb.com.ph/2025/3/16/veteran-actress-delia-razon-passes-away-93 |work=[[Manila Bulletin]] |date=March 16, 2025 |access-date=March 16, 2025 |archive-date=March 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250323091557/https://mb.com.ph/2025/3/16/veteran-actress-delia-razon-passes-away-93 |url-status=live }}</ref> na umpisang gumanap noong 1949 sa pelikula ng LVN Pictures na pinamagatang ''Krus na Bituin''. Natuklasan ni Doña Narcisa de Leon, ang prodyuser at may-ari ng LVN, ang kakayahang tumanyag ni Lucy at binansagan siya ng panibagong pangalan na Delia Razon. Sumikat si Delia bilang katambal ng kanyang kasamahang artista na si [[Rogelio dela Rosa]].
Sa kinalaunan, napangasawa ni Delia si Aurelio Reyes, isang matagumpay na negosyante na ang pamilya ay nagmamay-ari ng 21-ektaryang Santa Ana racetrack. Silay's hindi pinagpala ng mga anak ngunit sila ay umampon ng tatlong kabataan. Ang isa sa kanila, si Rea Reyes, ay
napangasawa si [[Rey "PJ" Abellana]], na naging tanyag sa larangang pelikula noong dekada '80, na kalaunan ay naging ama ng aktres na si [[Carla Abellana]].<ref>{{Cite web |url=https://pikapika.ph/pikadaily/the-butcher-how-carla-abellanas-wedding-could-have-even-been-happier/the-butcher |title=How Carla Abellana's wedding could have even been happier}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.philstar.com/entertainment/767075/carla-guided-lola-delia|title=Carla guided by Lola Delia|work=The Philippine Star|date=January 13, 2012|accessdate=September 6, 2013}}</ref>
Pumanaw si Delia Razon sa Maynila noong Marso 15, 2025, sa mainam niyang edad na 94.<ref>{{Cite web |url=https://mb.com.ph/2025/3/16/veteran-actress-delia-razon-passes-away-93 |title=Veteran actress Delia Razon passes away, 93 |access-date=2025-03-16 |archive-date=2025-03-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250323091557/https://mb.com.ph/2025/3/16/veteran-actress-delia-razon-passes-away-93 |url-status=live }}</ref>
==Talaan ng mga ginampanan==
===Pelikula===
*''Awit ng Bulag'' (1948)
*''Gitano'' (1949)
*''Mutya ng Pasig'' (1950)
*''Florante at Laura'' (1950) (bilang Flerida)
*''Prinsipe Amante'' (1950) (bilang Prinsesa Elena)
*''Prinsipe Amante sa Rubitanya'' (1951) (bilang Prinsesa Elena)
*''Rodrigo de Villa'' (1952)
*''Digmaan ng Damdamin'' (1952)
*''Señorito'' (1953)
*''Prinsipe Teñoso'' (bilang Prinsesa Florcefida)
*''Dambanang Putik'' (1954)
*''Lapu-Lapu'' (1955)
*''Luksang Tagumpay'' (1956) – Anita
*''Gaano Kadalas ang Minsan?'' (1982)
*''Haplos'' (1982)
*''Sigaw ng Katarungan'' (1984)
*''Kailan Sasabihing Mahal Kita'' (1985)
*''Tu-Yay and His Magic Payong'' (1986)
*''Ibigay Mo sa Akin ang Bukas'' (1987)
*''Kapag Puno Na ang Salop'' (1987)
*''Ang Supremo'' (1988)
*''Pik Pak Boom'' ("Manyika") (1988)
*''Joey Boy Munti, 15 Anyos Ka sa Muntinlupa'' (1991)
*''Pakasalan Mo Ako'' (1991)
*''Ipagpatawad Mo'' (1991)
*''Contreras Gang'' (1991)
*''Takbo... Talon... Tili!!!'' ("Mahiwagang Banga") (1992)
*''Patapon'' (1993)
*''Galvez: Hanggang sa Dulo ng Mundo Hahanapin Kita'' (1993)
*''Mano-Mano'' (1995)
*''Hagedorn'' (1996)
*''I Do? I Die! (D'yos Ko Day!)'' (1997)
*''Ika-13 Kapitulo'' (2000)
*''Buenavista (Ang Kasaysayan ng Lucena)'' (2010)
===Telebisyon===
*''Agila'' (1987)
*''Biglang Sibol, Bayang Impasibol'' (2001)
*''Magpakailanman'' (2 mga episode, 2003–2004)
*''Tayong Dalawa'' (2009)
==Mga sanggunian==
{{reflist}}
==Panlabas na kawing==
* {{IMDb name|1294464|Delia Razon}}
{{Authority control}}
[[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]]
[[Kategorya:LVN Pictures|Razon, Delia]]
76zhl9y9903rxbzhs9a21atbondlp0v
Jackie Loughery
0
339281
2221697
2026-08-25T15:42:00Z
Allyriana000
119761
Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1359232600|Jackie Loughery]]"
2221697
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox pageant titleholder|name=Jackie Loughery|image=Jackie Loughery American Airlines press photo (cropped).jpg|image_size=|caption=si Loughery noong 1956|birth_name=Jacqueleen Virginia Loughery|birth_date={{birth date|1930|4|18}}|birth_place=[[Brooklyn, New York]], Estados Unidos|death_date={{death date and age|2024|2|23|1930|4|18}}|death_place=[[Los Angeles, California]], Estados Unidos|occupation={{hlist|Actress|beauty pageant titleholder}}|title=[[Miss New York USA|Miss New York USA 1952]]<br />[[Miss USA 1952]]|competitions=[[Miss New York USA]] 1952 <br> (Nagwagi) <br> [[Miss USA 1952]] <br> (Nagwagi) <br> [[Miss Universe 1952]] <br> (Top 10)|hair_color=Pula|years_active=1951–1969|spouse={{ubl|{{marriage|[[Guy Mitchell]]|1952|1955|reason=div}}|{{marriage|[[Jack Webb]]|1958|1964|reason=div}}|{{marriage|Jack W. Schwietzer|1969|2009|reason=died}}}}}}Si '''Jackie Loughery''' (minsan ay kinikilala bilang '''Evelyn Avery'''; 18 Abril 1930 – 23 Pebrero 2024), ipinanganak bilang '''Jacqueleen Virginia Loughery''', ay isang Amerikanang aktres at ''beauty pageant titleholder'' na kinoronahan bilang [[Miss USA 1952]]. Bilang Miss USA, si Loughery ang kumatawan sa Estados Unidos sa [[Miss Universe 1952]], kung saan nagtapos siya bilang isang ''semi-finalist.''
== Maagang buhay ==
Si Jacqueleen Virginia Loughery ay ipinanganak noong Abril 18, 1930, at lumaki sa Flatbush, Brooklyn, New York, <ref name="deadline">{{Cite web |last=Evans |first=Greg |date=February 26, 2024 |title=Jackie Loughery Dies: First Miss USA, Abbott and Costello Co-Star & Early Johnny Carson Sidekick Was 93 |url=https://deadline.com/2024/02/jackie-loughery-dead-1235838596/ |access-date=February 26, 2024 |publisher=Deadline}}</ref> <ref>{{Cite news |date=November 11, 1955 |title=Beauty From Flatbush Now Rides The Range |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1755&dat=19551111&id=GD4eAAAAIBAJ&sjid=CL8EAAAAIBAJ&pg=1833,2087099}}</ref> ang anak na babae at nag-iisang anak nina Joseph Clark Loughery at Ellen (Avery) Loughery. <ref>{{Cite web |title=Jackie Loughery - The Private Life and Times of Jackie Loughery. Jackie Loughery Pictures. |url=http://www.glamourgirlsofthesilverscreen.com/show/165/Jackie+Loughery/index.html |website=glamourgirlsofthesilverscreen.com}}</ref> Nag-aral siya sa St. Francis Xavier Academy para sa mga Batang Babae.
== Karera ==
=== Miss USA ===
Noong 1952, nagwagi si Loughery bilang Miss USA matapos ang pangalawang botohan na sumira sa tabla ng unang pwesto. Si Loughery, ang kumatawan sa Estados Unidossa unang [[Miss Universe]] pageant, kung saan siya ay nagtapos sa ika-siyam na puwesto.
=== Libangan ===
Lumabas si Loughery sa ilang pelikula, kabilang ang komedya noong 1956 ''na Pardners'' kasama sina Martin at Lewis at ang drama noong 1957 ''na The DI'', kasama si Jack Webb, na pinakasalan niya noong 1958.
Noong 1951, lumabas si Loughery sa panandaliang palabas ''na Seven at Eleven'' . Noong 1954, siya ang naging katulong ni Johnny Carson sa maikling palabas sa CBS ''na Earn Your Vacation'', kung saan ang mga kalahok ay tinanong ng mga tanong tungkol sa heograpiya. <ref name="etvs">{{Cite book |last=Terrace |first=Vincent |title=Encyclopedia of Television Shows, 1925 through 2010 |date=2011 |publisher=McFarland & Company, Inc., Publishers |isbn=978-0-7864-6477-7 |edition=2nd |location=Jefferson, N.C. |page=294}}</ref> Noong 1956, nakasama niya sina Edgar Buchanan at Jack Buetel sa syndicated western television series ''na Judge Roy Bean'', bilang pamangkin ni Judge Bean na si Letty. [ ] 547 Noong 1957–58, gumawa siya ng limang panauhing palabas sa ''The George Burns at Gracie Allen Show'' ; tatlo bilang "Joyce Collins" at ang dalawa pa bilang "Vicki Donovan". Noong 1963, lumabas siya sa ''Perry Mason'' bilang si Nell Grimes, ang aktwal na pumatay sa pangunahing karakter sa "The Case of the Bigamous Spouse". Gumanap siya bilang si Martha, kapatid ni Sheriff Sam Phelps sa episode noong Mayo 18, 1961 ng seryeng ''Bat Masterson'', na "Farmer with a Badge". Itinampok siya sa pelikulang ''Eighteen and Anxious'' (1957) at naging pangunahing tauhan sa ''The Hot Angel'' (1958).
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
== Panlabas na kawing ==
* {{IMDb name|id=0521740|name=Jackie Loughery}}
[[Kategorya:Namatay noong 2024]]
[[Kategorya:Ipinanganak noong 1930]]
[[Kategorya:Articles with hCards]]
lprb4wgkor8ngqqaxm39ezhtjrbd4n8
Trahektorya
0
339282
2221702
2026-08-25T20:11:56Z
Ysrael214
126671
Inilipat ni Ysrael214 ang pahinang [[Trahektorya]] sa [[Trayektorya]]
2221702
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Trayektorya]]
rxfuhl3kr6nn86z9rcl7k1gnc7p5yba
Padron:Human geography
10
339283
2221718
2026-08-26T02:53:42Z
GinawaSaHapon
102500
Bagong pahina: {{Navbox | name = Human geography | title = [[Heograpiyang pantao]] | state = {{{state|autocollapse}}} | bodyclass = hlist | group1 = Sangay | list1 = * [[Heograpiyang pangkaugalian|Kaugalian]] * [[Heograpiyang kognitibo|Kognitibo]] * [[Heograpiyang kritikal|Kritikal]] * [[Heograpiyang pangkultura|Kultura]] ** [[Heograpiyang panghayop|Hayop]] ** [[Heograpiyang pangkabataan|Kabataan]] ** [[Heograpiyang pang-ekonomiya|Ekonomiya]] *** Heograpiyang pang-agrikultu...
2221718
wikitext
text/x-wiki
{{Navbox
| name = Human geography
| title = [[Heograpiyang pantao]]
| state = {{{state|autocollapse}}}
| bodyclass = hlist
| group1 = Sangay
| list1 =
* [[Heograpiyang pangkaugalian|Kaugalian]]
* [[Heograpiyang kognitibo|Kognitibo]]
* [[Heograpiyang kritikal|Kritikal]]
* [[Heograpiyang pangkultura|Kultura]]
** [[Heograpiyang panghayop|Hayop]]
** [[Heograpiyang pangkabataan|Kabataan]]
** [[Heograpiyang pang-ekonomiya|Ekonomiya]]
*** [[Heograpiyang pang-agrikultura|Agrikultura]]
*** [[Heograpiyang pangkaunlaran|Kaunlaran]]
*** [[Heograpiyang pangpananalapi|Pananalapi]]
*** [[Historikal na heograpiyang pang-ekonomiya|Historikal na ekonomiya]]
*** [[Heograpiyang pangpaggawa|Pangpaggawa]]
*** [[Teoretikal na heograpiyang pang-ekonomiya|Teoretikal na ekonomiya]]
*** [[Heograpiyang pangtransportasyon|Transportasyon]]
** [[Heograpiyang pangwika|Wika]]
*** [[Heolingguwistika|Lingguwistika]]
*** [[Heograpiyang pangmusika|Musika]]
*** [[Heograpiyang bernakular|Bernakular]]
** [[Heograpiyang moral|Moral]]
** [[Sikoheograpiya|Sikolohiya]]
*** [[Heograpiyang emosyonal|Emosyonal]]
*** [[Neoheograpiya|Neo]]
** [[Seksuwalidad at espasyo|Seksuwalidad]]
** [[Relihiyon at heograpiya|Relihiyon]]
* [[Heograpiya ng pagkain|Pagkain]]
* [[Heograpiya ng kalusugan|Kalusugan]]
* [[Historikong heograpiya|Historiko]]
** [[Palaeoheograpiya|Palaeo]]
* [[Heograpiya ng internet|Internet]]
* [[Heograpiyang pampulitika|Politika]]
** [[Heograpiya ng halalan|Halalan]]
** [[Heopolitika]]
*** [[Kritikal na heopolitika|Kritikal]]
** [[Heograpiyang pangmilitar|Militar]]
* [[Heograpiyang pampopulasyon|Populasyon]]
** [[Heograpiya ng tirahan|Tirahan]]
*** [[Heograpiyang panrehiyon|Rehiyon]]
*** [[Heograpiyang panlungsod|Lungsod]]
**** [[Heograpiyang pangmusika|Musika]]
**** [[Heograpiyang pangtransportasyon|Transportasyon]]
* [[Heograpiyang panlipunan|Panlipunan]]
* [[Heograpiyang panturismo|Turismo]]
* [[Heograpiyang tropikal|Tropikal]]
| group2 = Pananaw
| list2 =
* [[Kritikal na heograpiya]]
* [[Teorya ng kultura]]
* [[Heograpiyang pemenista|Pemenista]]
* [[Heograpiyang Marxista|Marxista]]
* [[Modernismo]]
** [[Estrakturalismo]]
** [[Semiotika]]
* [[Teorya ng kawalang-representasyon]]
* [[Posmodernismo]]
** [[Pos-estrakturalismo]]
** [[Dekonstruksiyonismo]]
* [[Pamamaraang makaagham]]
* [[Heograpiya ng oras|Oras]]
* [[Unibersalismo sa heograpiya|Unibersalismo]]
| below =
* {{Icon|Category}} [[:Kategorya:Heograpiyang pantao|Kategorya]]
}}<noinclude>
{{navbox documentation}}
</noinclude>
pvu6rrlvpnh2s66x4sbtlaqx4t0zh4e
Indibidwalismo
0
339284
2221721
2026-08-26T03:37:53Z
GinawaSaHapon
102500
Nilipat ni GinawaSaHapon ang pahinang [[Indibidwalismo]] sa [[Indibiduwalismo]] mula sa redirect: Consistency sa indibiduwal
2221721
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Indibiduwalismo]]
8gh6iaxtyoxjcpwbgyynlk3b4tlbv1q
Usapan:Indibidwalismo
1
339285
2221723
2026-08-26T03:37:53Z
GinawaSaHapon
102500
Inilipat ni GinawaSaHapon ang pahinang [[Usapan:Indibidwalismo]] sa [[Usapan:Indibiduwalismo]]: Consistency sa indibiduwal
2221723
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Usapan:Indibiduwalismo]]
9l0jthcp9nminzvz55vqfd5eb5nkc4t
Anton Vinzon
0
339286
2221749
2026-08-26T09:57:36Z
Allyriana000
119761
Dinagdag ang seksyong Buhay at pag-aaral.
2221749
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person|name=Anton Vinzon|image=Anton Vinzon Pictorial Modeling Photoshoot.jpg|alt=|caption=Si Vinzon noong 2025|birth_name=Antonio Vinzon|birth_date={{Birth date and age|2008|2|7}}|birth_place=[[Baguio]], Pilipinas|occupation={{hlist|Aktor|modelo}}|years_active=2023–present|agent=[[Sparkle]] (2021–kasalukuyan)<br>Cornerstone (2025–kasalukuyan)|known_for=''[[Mga Batang Riles]]''<br>''[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0]]''|height={{height|cm=185.4}}|relatives=[[Roi Vinzon]] (ama)<br>[[Lala Vinzon]] (kapatid)}}Si '''Antonio Vinzon''' (ipinanganak noong 7 Pebrero 2008), na kilala bilang '''Anton Vinzon''', ay isang Pilipinong aktor at modelo. Kilala siya sa kaniyang pagganap sa mga dramang pantelebisyon na ''[[Mga Batang Riles]]'' (2025) at ''Kamao'' (2026) at sa kaniyang pakikilahok sa [[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0|''Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition'']] [[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0|''2.0'']] (2025).<ref name=":0">{{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |date=22 Enero 2025 |title=Who is Anton Vinzon? Meet the Astig Anak-tion Star ng Baguio |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/933751/antonio-vinzon-dagul-mga-batang-riles/story/ |access-date=26 Agosto 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref>
Kasalukuyan siyang nasa ilalim ng pamamahala ng [[Sparkle GMA Artist Center]].<ref name=":0" />
== Buhay at pag-aaral ==
Ipinanganak si Vinzon noong 7 Pebrero 2008 sa [[Baguio]], Pilipinas sa magulang na sina Roi Vinzon, isang Pilipinong aktor, at dating bokalista ng banda at tagapamahala ng talento na si Jeaney David.<ref>{{Cite web |last=Gabinete |first=Jojo |date=13 Oktubre 2023 |title=Antonio Vinzon's Showbiz Debut Surprises Roi Vinzon |url=https://www.pep.ph/pepalerts/cabinet-files/176483/roi-vinzon-son-antonio-a734-20231013 |access-date=26 Agosto 2026 |website=Philippine Entertainment Portal |language=en}}</ref> Siya ang bunso sa apat na magkakapatid, kung saan ang kanilang panganay na kapatid ay ang mang-aawit na si [[Lala Vinzon]].<ref>{{Cite web |last=Chua |first=E. J. |last2=Crucillo |first2=Karen Juliane |date=25 Nobyembre 2025 |orig-date=10 Enero 2025 |title=Meet Anton Vinzon, the boy next door who steals hearts |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/photos/new-crush-alert-antonio-vinzon-the-boy-next-door-who-steals-hearts/22589/308556/ |access-date=26 Agosto 2026 |website=GMA Entertainment |language=en}}</ref>
Nagtapos ng ''senior high school'' si Vinzon sa Saint John Bosco noong 2025,<ref>{{Cite web |last=Javier |first=Kristian Eric |date=30 Hulyo 2025 |title=Anton Vinzon, nagtapos na ng Senior Highschool |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/photos/anton-vinzon-nagtapos-na-ng-senior-highschool/24575/337996/ |access-date=26 Agosto 2026 |website=GMA Entertainment |language=en}}</ref> at sa kasalukuyan ay kumukha ng kursong sining sa pagluluto sa isang paaralan ng sining sa pagluluto.<ref>{{Cite web |last=Bardinas |first=Mary Ann |date=30 Oktubre 2025 |title=Anton reveals the main reason for joining “PBB Collab 2.0,” activities he loves to do with his father Roi Vinzon |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/10/30/anton-reveals-the-main-reason-for-joining-pbb-collab-2-0-activities-he-loves-to-do-with-his-father-1023 |access-date=26 Agosto 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |language=en}}</ref>
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}]
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]
[[Kategorya:Ipinanganak noong 2008]]
iwdzn16je5iz3pi9l9ff8hza5bjuegv
2221750
2221749
2026-08-26T09:57:56Z
Allyriana000
119761
2221750
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person|name=Anton Vinzon|image=Anton Vinzon Pictorial Modeling Photoshoot.jpg|alt=|caption=Si Vinzon noong 2025|birth_name=Antonio Vinzon|birth_date={{Birth date and age|2008|2|7}}|birth_place=[[Baguio]], Pilipinas|occupation={{hlist|Aktor|modelo}}|years_active=2023–present|agent=[[Sparkle]] (2021–kasalukuyan)<br>Cornerstone (2025–kasalukuyan)|known_for=''[[Mga Batang Riles]]''<br>''[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0]]''|height={{height|cm=185.4}}|relatives=[[Roi Vinzon]] (ama)<br>[[Lala Vinzon]] (kapatid)}}Si '''Antonio Vinzon''' (ipinanganak noong 7 Pebrero 2008), na kilala bilang '''Anton Vinzon''', ay isang Pilipinong aktor at modelo. Kilala siya sa kaniyang pagganap sa mga dramang pantelebisyon na ''[[Mga Batang Riles]]'' (2025) at ''Kamao'' (2026) at sa kaniyang pakikilahok sa [[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0|''Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition'']] [[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0|''2.0'']] (2025).<ref name=":0">{{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |date=22 Enero 2025 |title=Who is Anton Vinzon? Meet the Astig Anak-tion Star ng Baguio |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/933751/antonio-vinzon-dagul-mga-batang-riles/story/ |access-date=26 Agosto 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref>
Kasalukuyan siyang nasa ilalim ng pamamahala ng [[Sparkle GMA Artist Center]].<ref name=":0" />
== Buhay at pag-aaral ==
Ipinanganak si Vinzon noong 7 Pebrero 2008 sa [[Baguio]], Pilipinas sa magulang na sina Roi Vinzon, isang Pilipinong aktor, at dating bokalista ng banda at tagapamahala ng talento na si Jeaney David.<ref>{{Cite web |last=Gabinete |first=Jojo |date=13 Oktubre 2023 |title=Antonio Vinzon's Showbiz Debut Surprises Roi Vinzon |url=https://www.pep.ph/pepalerts/cabinet-files/176483/roi-vinzon-son-antonio-a734-20231013 |access-date=26 Agosto 2026 |website=Philippine Entertainment Portal |language=en}}</ref> Siya ang bunso sa apat na magkakapatid, kung saan ang kanilang panganay na kapatid ay ang mang-aawit na si [[Lala Vinzon]].<ref>{{Cite web |last=Chua |first=E. J. |last2=Crucillo |first2=Karen Juliane |date=25 Nobyembre 2025 |orig-date=10 Enero 2025 |title=Meet Anton Vinzon, the boy next door who steals hearts |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/photos/new-crush-alert-antonio-vinzon-the-boy-next-door-who-steals-hearts/22589/308556/ |access-date=26 Agosto 2026 |website=GMA Entertainment |language=en}}</ref>
Nagtapos ng ''senior high school'' si Vinzon sa Saint John Bosco noong 2025,<ref>{{Cite web |last=Javier |first=Kristian Eric |date=30 Hulyo 2025 |title=Anton Vinzon, nagtapos na ng Senior Highschool |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/photos/anton-vinzon-nagtapos-na-ng-senior-highschool/24575/337996/ |access-date=26 Agosto 2026 |website=GMA Entertainment |language=en}}</ref> at sa kasalukuyan ay kumukha ng kursong sining sa pagluluto sa isang paaralan ng sining sa pagluluto.<ref>{{Cite web |last=Bardinas |first=Mary Ann |date=30 Oktubre 2025 |title=Anton reveals the main reason for joining “PBB Collab 2.0,” activities he loves to do with his father Roi Vinzon |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/10/30/anton-reveals-the-main-reason-for-joining-pbb-collab-2-0-activities-he-loves-to-do-with-his-father-1023 |access-date=26 Agosto 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |language=en}}</ref>
== Mga sanggunian ==
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]
[[Kategorya:Ipinanganak noong 2008]]
gw139tf0axpejqnz9qw3c4nl8b1lgot
2221753
2221750
2026-08-26T10:01:38Z
Allyriana000
119761
2221753
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person|name=Anton Vinzon|image=Anton Vinzon Pictorial Modeling Photoshoot.jpg|alt=|caption=Si Vinzon noong 2025|birth_name=Antonio Vinzon|birth_date={{Birth date and age|2008|2|7}}|birth_place=[[Baguio]], Pilipinas|occupation={{hlist|Aktor|modelo}}|years_active=2023–present|agent=[[Sparkle]] (2021–kasalukuyan)<br>Cornerstone (2025–kasalukuyan)|known_for=''[[Mga Batang Riles]]''<br>''[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0]]''|height={{height|cm=185.4}}|relatives=[[Roi Vinzon]] (ama)<br>[[Lala Vinzon]] (kapatid)}}Si '''Antonio Vinzon''' (ipinanganak noong 7 Pebrero 2008), na kilala bilang '''Anton Vinzon''', ay isang Pilipinong aktor at modelo. Kilala siya sa kaniyang pagganap sa mga dramang pantelebisyon na ''[[Mga Batang Riles]]'' (2025) at ''Kamao'' (2026) at sa kaniyang pakikilahok sa [[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0|''Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition'']] [[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0|''2.0'']] (2025).<ref name=":0">{{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |date=22 Enero 2025 |title=Who is Anton Vinzon? Meet the Astig Anak-tion Star ng Baguio |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/933751/antonio-vinzon-dagul-mga-batang-riles/story/ |access-date=26 Agosto 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref>
Kasalukuyan siyang nasa ilalim ng pamamahala ng [[Sparkle GMA Artist Center]] at ng Cornerstone Entertainment.<ref name=":0" />
== Buhay at pag-aaral ==
Ipinanganak si Vinzon noong 7 Pebrero 2008 sa [[Baguio]], Pilipinas sa magulang na sina Roi Vinzon, isang Pilipinong aktor, at dating bokalista ng banda at tagapamahala ng talento na si Jeaney David.<ref>{{Cite web |last=Gabinete |first=Jojo |date=13 Oktubre 2023 |title=Antonio Vinzon's Showbiz Debut Surprises Roi Vinzon |url=https://www.pep.ph/pepalerts/cabinet-files/176483/roi-vinzon-son-antonio-a734-20231013 |access-date=26 Agosto 2026 |website=Philippine Entertainment Portal |language=en}}</ref> Siya ang bunso sa apat na magkakapatid, kung saan ang kanilang panganay na kapatid ay ang mang-aawit na si [[Lala Vinzon]].<ref>{{Cite web |last=Chua |first=E. J. |last2=Crucillo |first2=Karen Juliane |date=25 Nobyembre 2025 |orig-date=10 Enero 2025 |title=Meet Anton Vinzon, the boy next door who steals hearts |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/photos/new-crush-alert-antonio-vinzon-the-boy-next-door-who-steals-hearts/22589/308556/ |access-date=26 Agosto 2026 |website=GMA Entertainment |language=en}}</ref>
Nagtapos ng ''senior high school'' si Vinzon sa Saint John Bosco noong 2025,<ref>{{Cite web |last=Javier |first=Kristian Eric |date=30 Hulyo 2025 |title=Anton Vinzon, nagtapos na ng Senior Highschool |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/photos/anton-vinzon-nagtapos-na-ng-senior-highschool/24575/337996/ |access-date=26 Agosto 2026 |website=GMA Entertainment |language=en}}</ref> at sa kasalukuyan ay kumukha ng kursong sining sa pagluluto sa isang paaralan ng sining sa pagluluto.<ref>{{Cite web |last=Bardinas |first=Mary Ann |date=30 Oktubre 2025 |title=Anton reveals the main reason for joining “PBB Collab 2.0,” activities he loves to do with his father Roi Vinzon |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/10/30/anton-reveals-the-main-reason-for-joining-pbb-collab-2-0-activities-he-loves-to-do-with-his-father-1023 |access-date=26 Agosto 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |language=en}}</ref>
== Mga sanggunian ==
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]
[[Kategorya:Ipinanganak noong 2008]]
pcklii81mebvbzynogkxi23rj9vwy0t
2221754
2221753
2026-08-26T10:02:18Z
Allyriana000
119761
2221754
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person|name=Anton Vinzon|image=Anton Vinzon Pictorial Modeling Photoshoot.jpg|alt=|caption=Si Vinzon noong 2025|birth_name=Antonio Vinzon|birth_date={{Birth date and age|2008|2|7}}|birth_place=[[Baguio]], Pilipinas|occupation={{hlist|Aktor|modelo}}|years_active=2023–kasalukuyan|agent=[[Sparkle]] (2021–kasalukuyan)<br>Cornerstone (2025–kasalukuyan)|known_for=''[[Mga Batang Riles]]''<br>''[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0]]''|height={{height|cm=185.4}}|relatives=[[Roi Vinzon]] (ama)<br>[[Lala Vinzon]] (kapatid)}}Si '''Antonio Vinzon''' (ipinanganak noong 7 Pebrero 2008), na kilala bilang '''Anton Vinzon''', ay isang Pilipinong aktor at modelo. Kilala siya sa kaniyang pagganap sa mga dramang pantelebisyon na ''[[Mga Batang Riles]]'' (2025) at ''Kamao'' (2026) at sa kaniyang pakikilahok sa [[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0|''Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition'']] [[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0|''2.0'']] (2025).<ref name=":0">{{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |date=22 Enero 2025 |title=Who is Anton Vinzon? Meet the Astig Anak-tion Star ng Baguio |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/933751/antonio-vinzon-dagul-mga-batang-riles/story/ |access-date=26 Agosto 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref>
Kasalukuyan siyang nasa ilalim ng pamamahala ng [[Sparkle GMA Artist Center]] at ng Cornerstone Entertainment.<ref name=":0" />
== Buhay at pag-aaral ==
Ipinanganak si Vinzon noong 7 Pebrero 2008 sa [[Baguio]], Pilipinas sa magulang na sina Roi Vinzon, isang Pilipinong aktor, at dating bokalista ng banda at tagapamahala ng talento na si Jeaney David.<ref>{{Cite web |last=Gabinete |first=Jojo |date=13 Oktubre 2023 |title=Antonio Vinzon's Showbiz Debut Surprises Roi Vinzon |url=https://www.pep.ph/pepalerts/cabinet-files/176483/roi-vinzon-son-antonio-a734-20231013 |access-date=26 Agosto 2026 |website=Philippine Entertainment Portal |language=en}}</ref> Siya ang bunso sa apat na magkakapatid, kung saan ang kanilang panganay na kapatid ay ang mang-aawit na si [[Lala Vinzon]].<ref>{{Cite web |last=Chua |first=E. J. |last2=Crucillo |first2=Karen Juliane |date=25 Nobyembre 2025 |orig-date=10 Enero 2025 |title=Meet Anton Vinzon, the boy next door who steals hearts |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/photos/new-crush-alert-antonio-vinzon-the-boy-next-door-who-steals-hearts/22589/308556/ |access-date=26 Agosto 2026 |website=GMA Entertainment |language=en}}</ref>
Nagtapos ng ''senior high school'' si Vinzon sa Saint John Bosco noong 2025,<ref>{{Cite web |last=Javier |first=Kristian Eric |date=30 Hulyo 2025 |title=Anton Vinzon, nagtapos na ng Senior Highschool |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/photos/anton-vinzon-nagtapos-na-ng-senior-highschool/24575/337996/ |access-date=26 Agosto 2026 |website=GMA Entertainment |language=en}}</ref> at sa kasalukuyan ay kumukha ng kursong sining sa pagluluto sa isang paaralan ng sining sa pagluluto.<ref>{{Cite web |last=Bardinas |first=Mary Ann |date=30 Oktubre 2025 |title=Anton reveals the main reason for joining “PBB Collab 2.0,” activities he loves to do with his father Roi Vinzon |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/10/30/anton-reveals-the-main-reason-for-joining-pbb-collab-2-0-activities-he-loves-to-do-with-his-father-1023 |access-date=26 Agosto 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |language=en}}</ref>
== Mga sanggunian ==
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]
[[Kategorya:Ipinanganak noong 2008]]
kaor8e4rt7dvxvc1x5syrne9v3pcyau
2221755
2221754
2026-08-26T10:02:36Z
Allyriana000
119761
2221755
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person|name=Anton Vinzon|image=Anton Vinzon Pictorial Modeling Photoshoot.jpg|alt=|caption=Si Vinzon noong 2025|birth_name=Antonio Vinzon|birth_date={{Birth date and age|2008|2|7}}|birth_place=[[Baguio]], Pilipinas|occupation={{hlist|Aktor|modelo}}|years_active=2023–kasalukuyan|agent=[[Sparkle]] (2021–kasalukuyan)<br>Cornerstone (2025–kasalukuyan)|known_for=''[[Mga Batang Riles]]''<br>''[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0]]''|height={{height|cm=185.4}}|relatives=[[Roi Vinzon]] (ama)<br>[[Lala Vinzon]] (kapatid)}}Si '''Antonio Vinzon''' (ipinanganak noong 7 Pebrero 2008), na kilala bilang '''Anton Vinzon''', ay isang Pilipinong aktor at modelo. Kilala siya sa kaniyang pagganap sa mga dramang pantelebisyon na ''[[Mga Batang Riles]]'' (2025) at ''Kamao'' (2026) at sa kaniyang pakikilahok sa [[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0|''Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition'']] [[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0|''2.0'']] (2025).<ref name=":0">{{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |date=22 Enero 2025 |title=Who is Anton Vinzon? Meet the Astig Anak-tion Star ng Baguio |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/933751/antonio-vinzon-dagul-mga-batang-riles/story/ |access-date=26 Agosto 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref>
Kasalukuyan siyang nasa ilalim ng pamamahala ng [[Sparkle GMA Artist Center]] at ng Cornerstone Entertainment.<ref name=":0" />
== Buhay at pag-aaral ==
Ipinanganak si Vinzon noong 7 Pebrero 2008 sa [[Baguio]], Pilipinas sa magulang na sina Roi Vinzon, isang Pilipinong aktor, at dating bokalista ng banda at tagapamahala ng talento na si Jeaney David.<ref>{{Cite web |last=Gabinete |first=Jojo |date=13 Oktubre 2023 |title=Antonio Vinzon's Showbiz Debut Surprises Roi Vinzon |url=https://www.pep.ph/pepalerts/cabinet-files/176483/roi-vinzon-son-antonio-a734-20231013 |access-date=26 Agosto 2026 |website=Philippine Entertainment Portal |language=en}}</ref> Siya ang bunso sa apat na magkakapatid, kung saan ang kanilang panganay na kapatid ay ang mang-aawit na si [[Lala Vinzon]].<ref>{{Cite web |last=Chua |first=E. J. |last2=Crucillo |first2=Karen Juliane |date=25 Nobyembre 2025 |orig-date=10 Enero 2025 |title=Meet Anton Vinzon, the boy next door who steals hearts |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/photos/new-crush-alert-antonio-vinzon-the-boy-next-door-who-steals-hearts/22589/308556/ |access-date=26 Agosto 2026 |website=GMA Entertainment |language=en}}</ref>
Nagtapos ng ''senior high school'' si Vinzon sa Saint John Bosco noong 2025,<ref>{{Cite web |last=Javier |first=Kristian Eric |date=30 Hulyo 2025 |title=Anton Vinzon, nagtapos na ng Senior Highschool |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/photos/anton-vinzon-nagtapos-na-ng-senior-highschool/24575/337996/ |access-date=26 Agosto 2026 |website=GMA Entertainment |language=en}}</ref> at sa kasalukuyan ay kumukuha ng kursong sining sa pagluluto sa isang paaralan ng sining sa pagluluto.<ref>{{Cite web |last=Bardinas |first=Mary Ann |date=30 Oktubre 2025 |title=Anton reveals the main reason for joining “PBB Collab 2.0,” activities he loves to do with his father Roi Vinzon |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/10/30/anton-reveals-the-main-reason-for-joining-pbb-collab-2-0-activities-he-loves-to-do-with-his-father-1023 |access-date=26 Agosto 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |language=en}}</ref>
== Mga sanggunian ==
[[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]]
[[Kategorya:Ipinanganak noong 2008]]
jde4ter3s89p5w7243w36fl9gu6x82x